Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 1746 3026062 3018952 2026-08-16T06:42:57Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Geography, versioni i datës 11 gusht 2026 (revizioni 1368879625) 3026062 wikitext text/x-wiki [[Skeda:CIA World Physical Map (2023).pdf|thumb|upright=1.75|Harta e Tokës që tregon si veçoritë fizike, ashtu edhe [[Kufiri|kufijtë politikë]], sipas ''CIA World Factbook'' të vitit 2023<ref name="Shen01" group="shën" />]] '''Gjeografia''' (nga [[Gjuha greke e lashtë|greqishtja e vjetër]] {{Lang|grc|γεωγραφία}}, {{Transl|grc|geōgraphía}}; e përbërë nga {{Transl|grc|gê}} 'tokë' dhe {{Transl|grc|gráphō}} 'shkruaj', {{Fjalë për fjalë}} 'shkrim i tokës') është studimi i tokave, veçorive, banorëve dhe dukurive të planetit [[Toka]].<ref name="intro1"></ref><ref name="Springer2017">{{cite journal |last1=Springer |first1=Simon |title=Earth Writing |journal=GeoHumanities |date=2017 |volume=3 |issue=1 |pages=1–19 |doi=10.1080/2373566X.2016.1272431 |language=en}}</ref> Gjeografia është një disiplinë gjithëpërfshirëse që kërkon të kuptojë Tokën dhe [[Bota|kompleksitetin]] e saj njerëzor e natyror — jo thjesht ku ndodhen objektet, por edhe si kanë ndryshuar dhe si kanë ardhur në gjendjen e tanishme. Edhe pse gjeografia lidhet posaçërisht me Tokën, shumë [[Koncepti|koncepte]] mund të zbatohen më gjerësisht edhe te [[Objektet astronomike|trupat e tjerë qiellorë]], në fushën e [[Shkenca planetare|shkencës planetare]].<ref name="Burt"></ref> Gjeografia është quajtur "një urë ndërmjet [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] dhe [[Shkenca shoqërore|shkencave shoqërore]]".<ref name="Sala1" /> {{ill|Historia e gjeografisë|en|History of geography}} si disiplinë përfshin kultura dhe mijëvjeçarë të tërë, pasi është zhvilluar në mënyrë të pavarur nga grupe të ndryshme dhe është ndikuar reciprokisht nëpërmjet tregtisë mes tyre. Gjeografia si disiplinë e ka zanafillën në përpjekjet më të hershme për të kuptuar botën në mënyrë hapësinore, ndërsa shembulli më i hershëm i njohur i një harte të botës daton në shekullin e 9-të p.e.s., në [[Babiloni]]n e lashtë.<ref name="Kurt-2009">{{Cite book |author=Kurt A. Raaflaub & Richard J. A. Talbert |title=Geography and Ethnography: Perceptions of the World in Pre-Modern Societies |publisher=John Wiley & Sons |year=2009 |isbn=978-1-4051-9146-3 |page=147|language=en}}</ref> Zanafilla e shumë koncepteve në gjeografi mund të gjurmohet te greku [[Eratosteni]] nga Kirena, i cili mund ta ketë përdorur i pari termin "geographia" (rreth vitit 276–195/194 p.e.s.).<ref name="Roller">{{cite book |last1=Roller |first1=Duane W. |url=https://press.princeton.edu/books/hardcover/9780691142678/eratosthenes-geography |title=Eratosthenes' Geography |date=2010 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-14267-8 |location=New Jersey |access-date=2024-01-29|language=en}}</ref> Përdorimi i parë i regjistruar i fjalës greke ''geōgraphía'' ishte si titull i një libri të studiuesit grek [[Ptolemeu|Klaudi Ptolemeu]] (100–170 e.s.).<ref name="intro1" /> Gjatë mesjetës, gjeografia u ndikua nga dijetarë myslimanë, si [[Muhammed el-Idrisi]], të cilët hartuan harta të hollësishme të botës. [[Epoka e Zbulimeve]] pati ndikim të madh në zhvillimin e gjeografisë, pasi eksploruesit evropianë hartuan [[Bota e Re|Botën e Re]]. Zhvillimet moderne përfshijnë [[gjeomatikën]] dhe [[shkencën e informacionit gjeografik]]. Konceptet themelore të gjeografisë, të pranishme në të gjitha qasjet, janë hapësira, vendi, koha dhe shkalla.<ref name="Thrift1" /><ref name="Kent1" /><ref name="Tuan1" /><ref name="Tuan2" /><ref name="Castree1" /><ref name="Gregory1" /> Sot, gjeografia është një disiplinë jashtëzakonisht e gjerë, me qasje dhe modalitete të shumta. Degët kryesore të gjeografisë janë [[Gjeografia fizike|gjeografia fizike]], [[Gjeografia njerëzore|gjeografia njerëzore]] dhe {{ill|gjeografia teknike|en|Technical geography}}. Gjeografia fizike përqendrohet te mjedisi natyror, gjeografia njerëzore te mënyra si njerëzit ndërveprojnë me Tokën, ndërsa gjeografia teknike te zhvillimi i mjeteve për të kuptuar gjeografinë. Teknikat e përdorura mund të ndahen përgjithësisht në qasje {{ill|sasiore|en|Quantitative geography}}<ref name="Fotheringham1" /> dhe {{ill|cilësore|en|Qualitative geography}}<ref name="RyanBurns1" />, ndërsa shumë studime ndjekin qasje me metoda të përziera.<ref name="Diriwächter1">Diriwächter, R. & Valsiner, J. (janar 2006) [http://www.qualitative-research.net/index.php/fqs/article/view/72 Qualitative Developmental Research Methods in Their Historical and Epistemological Contexts]. FQS. Vol 7, No. 1, Art. 8</ref> Teknika të zakonshme përfshijnë [[Hartografia|hartografinë]], {{ill|teledetektimin|en|Remote sensing}}, intervistat dhe matjet gjeodezike. == Bazat == Gjeografia është studimi sistematik i Tokës (trupat e tjerë qiellorë specifikohen veçmas, si p.sh. "gjeografia e Marsit", ose marrin një emër tjetër, si areografia në rastin e Marsit, selenografia në rastin e Hënës, ose planetografia si term i përgjithshëm), veçorive dhe dukurive që ndodhin mbi të.<ref name="Areography1">{{cite web |title=Areography |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/areography |website=Merriam-Webster |access-date=2022-07-27|language=en}}</ref><ref name="Areoography2">{{cite journal |title=Areography |last1=Lowell |first1=Percival |journal=Proceedings of the American Philosophical Society |date=April 1902 |volume=41 |issue=170 |pages=225–234 |jstor=983554 |language=en}}</ref><ref name="WilliamSheeham2014">{{cite book |last1=Sheehan |first1=William |title=Camille Flammarion's the Planet Mars |chapter=Geography of Mars, or Areography |series=Astrophysics and Space Science Library |date=2014-09-19|volume=409 |pages=435–441 |doi=10.1007/978-3-319-09641-4_7|isbn=978-3-319-09640-7 |language=en}}</ref> Që diçka të bëjë pjesë në fushën e gjeografisë, zakonisht i duhet një përbërës hapësinor që mund të vendoset në [[Harta|hartë]], si p.sh. [[Koordinatat gjeografike|koordinatat]], emrat e vendeve, ose adresat. Kjo ka bërë që gjeografia të shoqërohet me [[Hartografia|hartografinë]] dhe emrat e vendeve. Megjithëse shumë gjeografë janë të trajnuar në [[Toponimia|toponimi]] dhe kartologji, kjo nuk është preokupimi i tyre kryesor. Gjeografët studiojnë shpërndarjen hapësinore dhe kohore të dukurive, proceseve dhe veçorive të Tokës, si dhe ndërveprimin e njerëzve me [[Mjedisi natyror|mjedisin]] e tyre.<ref name="Hayes1">{{Cite web |last=Hayes-Bohanan |first=James |date=2009-09-29|title=What is Environmental Geography, Anyway? |url=http://webhost.bridgew.edu/jhayesboh/environmentalgeography.htm |access-date=2016-11-10|website=webhost.bridgew.edu |publisher=Bridgewater State University |language=en}}</ref> Meqenëse hapësira dhe vendi ndikojnë tema të shumta, si ekonominë, shëndetin, klimën, bimët dhe kafshët, gjeografia është shumë ndërdisiplinore. Natyra ndërdisiplinore e qasjes gjeografike varet nga vëmendja ndaj marrëdhënieve mes dukurive fizike e njerëzore dhe modeleve të tyre hapësinore.<ref name="Baker">{{Cite book |last=Baker |first=J.N.L |title=The History of Geography |date=1963 |publisher=Basil Blackwell |isbn=978-0-85328-022-4 |location=Oxford |page=66|language=en}}</ref><ref name="Hornby11">{{Cite book |last1=Hornby |first1=William F. |url=https://books.google.com/books?id=DLpzQgAACAAJ |title=An introduction to Settlement Geography |last2=Jones |first2=Melvyn |date=1991-06-29|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-28263-5 |language=en}}</ref>[[Skeda:17th Century map of Pembrokeshire.jpg|thumb|Hartat, si kjo paraqitje e shekullit të 17-të e Pembrokeshire-it, janë një element qendror në studimin e gjeografisë.]]Ndonëse kufizimi i gjeografisë në disa koncepte kyçe është jashtëzakonisht i vështirë dhe objekt debati të madh brenda disiplinës, disa burime i janë qasur këtij problemi.<ref name="KeyConcepts2014">{{cite book |editor1-last=Clifford |editor1-first=Nicholas J. |editor2-last=Holloway |editor2-first=Sarah L. |editor3-last=Rice |editor3-first=Stephen P. |editor4-last=Valentine |editor4-first=Gill |title=Key Concepts in Geography |date=2014 |publisher=Sage |isbn=978-1-4129-3022-2 |edition=2nd |url=https://us.sagepub.com/en-us/nam/key-concepts-in-geography/book230446 |access-date=2023-12-02|language=en}}</ref> Botimi i parë i librit "Key Concepts in Geography" e ndau këtë në kapituj të përqendruar te "Hapësira", "Vendi", "Koha", "Shkalla" dhe "Peizazhi".<ref name="KeyConcepts2003">{{cite book |editor1-last=Holloway |editor1-first=Sarah L. |editor2-last=Rice |editor2-first=Stephen P. |editor3-last=Valentine |editor3-first=Gill |title=Key Concepts in Geography |date=2003 |publisher=Sage |isbn=978-0-7619-7389-8 |edition=1st|language=en}}</ref> Botimi i dytë i librit i zgjeroi këto koncepte kyçe duke shtuar "Sistemet mjedisore", "Sistemet shoqërore", "Natyra", "[[Globalizimi|globalizimi]]", "Zhvillimi" dhe "Rreziku", duke treguar sa e vështirë mund të jetë kufizimi i fushës.<ref name="KeyConcepts2014" /> Një qasje tjetër e përdorur gjerësisht në mësimdhënien e gjeografisë është Pesë temat e gjeografisë, të përcaktuara nga "Guidelines for Geographic Education: Elementary and Secondary Schools", botuar bashkërisht nga Këshilli Kombëtar për Edukimin Gjeografik dhe Shoqata e Gjeografëve Amerikanë në vitin 1984.<ref name="Guidelines1984">{{cite book |title=Guidelines for Geographic Education: Elementary and Secondary Schools |date=1984 |publisher=The Council |isbn=978-0-89291-185-1|language=en}}</ref><ref name="Natoli1994">{{cite journal |last1=Natoli |first1=Salvatore J. |title=''Guidelines for Geographic Education'' and the Fundamental Themes in Geography |journal=Journal of Geography |date=1994-01-01|volume=93 |issue=1 |pages=2–6 |doi=10.1080/00221349408979676 |bibcode=1994JGeog..93....2N |language=en}}</ref> Këto tema janë: vendndodhja, vendi, marrëdhëniet brenda vendeve (shpesh përmbledhur si ndërveprimi njeri-mjedis), lëvizja dhe rajonet.<ref name="Natoli1994" /><ref name="Brown2015">{{cite journal |last1=Buchanan |first1=Lisa Brown |last2=Tschida |first2=Christina M. |title=Exploring the five themes of geography using technology |journal=The Ohio Social Studies Review |date=2015 |volume=52 |issue=1 |pages=29–39 |url=https://ossr.scholasticahq.com/api/v1/attachments/2781/download|language=en}}</ref> Pesë temat e gjeografisë kanë formësuar mënyrën si arsimi amerikan i është qasur kësaj teme që atëherë.<ref name="Natoli1994" /><ref name="Brown2015" /> === Hapësira === {{Kryesor|Hapësira}} [[Skeda:3D coordinate system.svg|thumb|right|Një sistem koordinativ kartezian tridimensional me dorë të djathtë, i përdorur për të treguar pozicione në hapësirë]] <blockquote>Ashtu si të gjitha dukuritë ekzistojnë në kohë dhe kështu kanë një histori, ato ekzistojnë edhe në hapësirë dhe kanë një gjeografi.<ref name=GeographyPerspective1>{{Cite book |chapter=Chapter 3: Geography's Perspectives|url=http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=4913&page=28 |title=Rediscovering Geography: New Relevance for Science and Society |date=1997 |publisher=The National Academies Press |isbn=978-0-309-05199-6 |location=Washington, DC |page=28 |doi=10.17226/4913 |bibcode=1997nap..book.4913N |access-date=2014-05-06 |language=en}}</ref> — Këshilli Kombëtar i Kërkimeve i SHBA, 1997</blockquote> Që diçka të ekzistojë në fushën e gjeografisë, duhet të mund të përshkruhet hapësinorisht.<ref name="GeographyPerspective1" /><ref name=Matthews1>{{cite book |last1=Matthews |first1=John |last2=Herbert |first2=David |title=Geography: A very short introduction |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-921128-9 |language=en}}</ref> Kështu, hapësira është koncepti më themelor në bazë të gjeografisë.<ref name=Thrift1>{{cite book |last1=Thrift |first1=Nigel |title=Key Concepts in Geography: Space, The Fundamental Stuff of Geography |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=85–96 |edition=2nd|language=en}}</ref><ref name=Kent1>{{cite book |last1=Kent |first1=Martin |title=Key Concepts in Geography: Space, Making Room for Space in Physical Geography |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=97–119 |edition=2nd|language=en}}</ref> Koncepti është aq bazik, saqë gjeografëve shpesh u vjen e vështirë ta përkufizojnë saktësisht se çfarë është. Hapësira absolute është pikërisht vendndodhja, ose koordinatat hapësinore, e objekteve, personave, vendeve ose dukurive nën hetim.<ref name=Thrift1/> Ne ekzistojmë në hapësirë.<ref name=Tuan1>{{cite book |last1=Tuan |first1=Yi-Fu |title=Space and Place: The Perspective of Experience |date=1977 |publisher=University of Minnesota Press |isbn=0-8166-3877-2 |language=en}}</ref> Hapësira absolute çon te pikëpamja e botës si fotografi, me gjithçka të ngrirë në vend në momentin kur u regjistruan koordinatat. Sot, gjeografët trajnohen për ta njohur botën si një hapësirë dinamike, ku të gjitha proceset ndërveprojnë, në vend të një figure statike në hartë.<ref name=Thrift1/><ref name=Chen1>{{cite journal |last1=Chen |first1=Xiang |last2=Clark |first2=Jill |title=Interactive three-dimensional geovisualization of space-time access to food |journal=Applied Geography |date=2013 |volume=43 |pages=81–86 |doi=10.1016/j.apgeog.2013.05.012 |bibcode=2013AppGe..43...81C |language=en}}</ref> === Vendi === {{Kryesor|Vendndodhja}} [[Skeda:Yi-Fu Tuan-Festival international de géographie 2012 (1).jpg|thumb|upright=0.8|Yi-Fu Tuan, gjeograf që vuri në pah rëndësinë e gjuhës në krijimin e vendit<ref>{{Cite journal |last=Tuan |first=Yi-Fu |year=1991 |title=Language and the Making of Place: A Narrative-Descriptive Approach |journal=Annals of the Association of American Geographers |volume=81 |issue=4 |pages=684–696 |doi=10.1111/j.1467-8306.1991.tb01715.x|language=en}}</ref>]]Vendi është një nga termat më kompleksë dhe më të rëndësishëm në gjeografi.<ref name=Tuan1/><ref name=Tuan2>{{cite journal |last1=Tuan |first1=Yi-Fu |title=A View of Geography |journal=Geographical Review |date=1991 |volume=81 |issue=1 |pages=99–107 |doi=10.2307/215179 |jstor=215179 |bibcode=1991GeoRv..81...99T |language=en}}</ref><ref name=Castree1>{{cite book |last1=Castree |first1=Noel |title=Key Concepts in Geography: Place, Connections and Boundaries in an Interdependent World |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=85–96 |edition=2nd|language=en}}</ref><ref name=Gregory1>{{cite book |last1=Gregory |first1=Ken |title=Key Concepts in Geography: Place, The Management of Sustainable Physical Environments |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=173–199 |edition=2nd|language=en}}</ref> Në gjeografinë njerëzore, vendi është sinteza e koordinatave mbi sipërfaqen e Tokës, aktivitetit dhe përdorimit që ndodh, ka ndodhur dhe do të ndodhë në ato koordinata, si dhe kuptimit që individët dhe grupet njerëzore i japin asaj hapësire.<ref name="Matthews1" /><ref name=Castree1/> Kjo mund të jetë jashtëzakonisht komplekse, pasi hapësira të ndryshme mund të kenë përdorime të ndryshme në kohë të ndryshme dhe të nënkuptojnë gjëra të ndryshme për njerëz të ndryshëm. Në gjeografinë fizike, vendi përfshin të gjitha dukuritë fizike që ndodhin në hapësirë, përfshirë [[litosferën]], [[atmosferën]], [[hidrosferën]] dhe [[biosferën]].<ref name=Gregory1/> Vendet nuk ekzistojnë në zbrazëti, por kanë marrëdhënie komplekse hapësinore me njëri-tjetrin, dhe vendi ka të bëjë me mënyrën si një vendndodhje pozicionohet në raport me të gjitha vendndodhjet e tjera.<ref name="Tobler1">{{cite journal |last1=Tobler |first1=Waldo |title=A Computer Movie Simulating Urban Growth in the Detroit Region |journal=Economic Geography |date=1970 |volume=46 |pages=234–240 |doi=10.2307/143141 |jstor=143141 |language=en}}</ref><ref name="Tobler2">{{cite journal |last1=Tobler |first1=Waldo |title=On the First Law of Geography: A Reply |journal=Annals of the Association of American Geographers |date=2004 |volume=94 |issue=2 |pages=304–310 |doi=10.1111/j.1467-8306.2004.09402009.x |bibcode=2004AAAG...94..304T |language=en}}</ref> Si disiplinë, pra, termi "vend" në gjeografi përfshin të gjitha dukuritë hapësinore që ndodhin në një vendndodhje, përdorimet dhe kuptimet e ndryshme që njerëzit i japin asaj vendndodhjeje, dhe si ajo vendndodhje ndikon dhe ndikohet nga të gjitha vendndodhjet e tjera në Tokë.<ref name=Castree1/><ref name=Gregory1/> Në një nga punimet e tij, Yi-Fu Tuan shpjegon se, sipas tij, gjeografia është studimi i Tokës si vendbanim i njerëzimit, dhe kështu vendi dhe kuptimi kompleks pas këtij termi janë qendrorë për disiplinën e gjeografisë.<ref name="Tuan2" /> === Koha === {{Kryesor|Gjeografia historike}} [[Skeda:Sample of time geographical description.png|thumb|upright=1.35|alt=Një kub hapësirë-kohë është një grafik me tre boshte, ku njëri bosht paraqet përmasën kohore dhe dy të tjerët paraqesin dy përmasa hapësinore|Shembuj të gjuhës vizuale të gjeografisë së kohës: kubi hapësirë-kohë, shtegu, prizmi, tufa dhe koncepte të tjera.]]Koha zakonisht konsiderohet brenda fushës së [[Historia|historisë]]; megjithatë, ajo është një shqetësim i rëndësishëm edhe në gjeografi.<ref name=Thrift2>{{cite book |last1=Thrift |first1=Nigel |title=An Introduction to Time-Geography |date=1977 |publisher=Geo Abstracts, University of East Anglia |isbn=0-90224667-4|language=en}}</ref><ref name=Thornes1>{{cite book |last1=Thornes |first1=John |title=Key Concepts in Geography: Time, Change and Stability in Environmental Systems |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=119–139|edition=2nd|language=en}}</ref><ref name=Taylor2>{{cite book |last1=Taylor |first1=Peter |title=Key Concepts in Geography: Time, From Hegemonic Change to Everyday life |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=140–152|edition=2nd|language=en}}</ref> Në fizikë, hapësira dhe koha nuk janë të ndara, por kombinohen në konceptin e [[Hapësirë-koha|hapësirë-kohës]].<ref name="Galison">{{cite journal|last1=Galison |first1=Peter Louis|title=Minkowski's space–time: From visual thinking to the absolute world |journal=Historical Studies in the Physical Sciences |date=1979 |volume=10 |pages=85–121 |doi=10.2307/27757388 |jstor=27757388 |language=en}}</ref> Gjeografia i nënshtrohet ligjeve të fizikës, dhe kur studiohen dukuri në hapësirë, duhet marrë parasysh edhe koha. Koha në gjeografi është më shumë se thjesht regjistrimi historik i ngjarjeve në koordinata të veçanta; ajo përfshin edhe modelimin e lëvizjes dinamike të njerëzve, organizmave dhe sendeve nëpër hapësirë.<ref name=Tuan1/> Koha e lehtëson lëvizjen nëpër hapësirë, duke bërë të mundur, në fund të fundit, që gjërat të rrjedhin nëpër një sistem.<ref name=Thrift2/> Sasia e kohës që një individ, ose grup njerëzish, kalon në një vend shpesh formëson lidhjen dhe këndvështrimin e tyre ndaj atij vendi.<ref name=Tuan1/> Koha kufizon rrugët e mundshme që mund të ndiqen nëpër hapësirë, duke pasur parasysh një pikënisje, rrugë të mundshme dhe shpejtësinë e lëvizjes.<ref name=Miller1>{{cite book |last1=Miller |first1=Harvey |title=International Encyclopedia of Geography |chapter=Time Geography and Space–Time Prism |date=2017 |pages=1–19 |doi=10.1002/9781118786352.wbieg0431 |isbn=978-0-470-65963-2 |language=en}}</ref> Vizualizimi i kohës mbi hapësirën është sfidues për sa i përket kartografisë, dhe përfshin prizmin hapësirë-kohë, gjeovizualizime të avancuara 3D, dhe harta të animuara.<ref name="Tobler1" /><ref name=Miller1/><ref>{{cite journal |last1=Monmonier |first1=Mark |title=Strategies For The Visualization Of Geographic Time-Series Data |journal=Cartographica |date=1990 |volume=27 |issue=1 |pages=30–45 |doi=10.3138/U558-H737-6577-8U31 |bibcode=1990CIJGI..27...30M |language=en}}</ref><ref name=Chen1/> === Shkalla === Shkalla, në kontekstin e një harte, është raporti mes një largësie të matur në hartë dhe largësisë përkatëse të matur në terren.<ref name="Burt">{{cite book |last1=Burt |first1=Tim |title=Key Concepts in Geography: Scale, Resolution, Analysis, and Synthesis in Physical Geography |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |edition=2nd |pages=85–96|language=en}}</ref><ref name=Herod>{{cite book |last1=Herod |first1=Andrew |title=Key Concepts in Geography: Scale, the local and the global |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3 |pages=85–96 |edition=2nd|language=en}}</ref>[[Skeda:Map scale - 8km, 5mi.png|thumb|Një shkallë grafike ose me shirit. Një hartë zakonisht jep edhe shkallën e saj në formë numerike ("1:50.000", për shembull, do të thotë se një cm në hartë përfaqëson 50.000 cm hapësirë reale, që janë 500 metra).]] Ky koncept është themelor për disiplinën e gjeografisë, jo vetëm për kartografinë, pasi dukuritë e studiuara duken të ndryshme në varësi të shkallës së përdorur.<ref name=Arbia1>{{cite journal |last1=Arbia |first1=Giuseppe |last2=Benedetti |first2=Roberto |last3=Espa |first3=Giuseppe |title=Effects of MAUP on image classification |journal=Geographical Systems |date=1996 |volume=3 |issue=2–3 |pages=123–141 |issn=1069-2665 |language=en}}</ref><ref name="SmithLaws">{{cite journal |last1=Smith |first1=Peter |title=The laws of geography |journal=Teaching Geography |date=2005 |volume=30 |issue=3 |page=150 |jstor=23756334 |language=en}}</ref> Shkalla është korniza që gjeografët përdorin për të matur hapësirën, dhe në fund të fundit, për të kuptuar një vend.<ref name=Herod/> === Ligjet e gjeografisë<span class="anchor" id="Laws"></span> === Gjatë revolucionit sasior, gjeografia u zhvendos drejt një qasjeje empirike bërëse-ligjesh (nomotetike).<ref name="DeLyser1">{{cite book |last1=DeLyser |first1=Dydia |last2=Herbert |first2=Steve |last3=Aitken |first3=Stuart |last4=Crang |first4=Mike |last5=McDowell |first5=Linda |title=The SAGE Handbook of Qualitative Geography |date=November 2009 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4129-1991-3 |edition=1st |url=https://uk.sagepub.com/en-gb/eur/the-sage-handbook-of-qualitative-geography/book228796#preview |access-date=2023-04-27|language=en}}</ref><ref name="Yano1">{{cite journal |last1=Yano |first1=Keiji |title=GIS and quantitative geography |journal=GeoJournal |date=2001 |volume=52 |issue=3 |pages=173–180 |doi=10.1023/A:1014252827646|s2cid=126943446 |language=en}}</ref> Që nga atëherë janë propozuar disa '''ligje të gjeografisë''', më së shumti nga Waldo Tobler, dhe mund të konsiderohen si prodhim i revolucionit sasior.<ref name="Walker1">{{cite journal |last1=Walker |first1=Robert Toovey |title=Geography, Von Thünen, and Tobler's first law: Tracing the evolution of a concept |journal=Geographical Review |date=2021-04-28|volume=112 |issue=4 |pages=591–607 |doi=10.1080/00167428.2021.1906670 |language=en}}</ref> Në përgjithësi, disa kundërshtojnë vetë konceptin e ligjeve në gjeografi dhe në shkencat shoqërore.<ref name="Tobler1"/><ref name="Tobler3">{{cite journal |last1=Tobler |first1=Waldo |title=On the First Law of Geography: A Reply |journal=Annals of the Association of American Geographers |date=2004 |volume=94 |issue=2 |pages=304–310 |doi=10.1111/j.1467-8306.2004.09402009.x |bibcode=2004AAAG...94..304T |language=en}}</ref><ref name="Goodchild1">{{cite journal |last1=Goodchild |first1=Michael |title=The Validity and Usefulness of Laws in Geographic Information Science and Geography |journal=Annals of the Association of American Geographers |date=2004 |volume=94 |issue=2 |pages=300–303 |doi=10.1111/j.1467-8306.2004.09402008.x |bibcode=2004AAAG...94..300G |language=en}}</ref> Këto kritika janë trajtuar nga Tobleri dhe të tjerë, si Michael Frank Goodchild.<ref name="Tobler3"/><ref name="Goodchild1"/> Megjithatë, kjo mbetet një burim debati i vazhdueshëm në gjeografi, i cili nuk pritet të zgjidhet së shpejti. Janë propozuar disa ligje, dhe ligji i parë i Toblerit për gjeografinë është më i pranuari në gjeografi. Disa kanë argumentuar se ligjet gjeografike nuk kanë nevojë të numërohen. Ekzistenca e një ligji të parë fton natyrshëm një të dytë, dhe shumë e kanë propozuar veten si të tillë. Është propozuar gjithashtu që ligji i parë i Toblerit të zhvendoset në vend të dytë dhe të zëvendësohet me një tjetër.<ref name="Goodchild1"/> Disa nga ligjet e propozuara të gjeografisë jepen më poshtë: * '''Ligji i parë i Toblerit për gjeografinë''': "Gjithçka lidhet me gjithçka tjetër, por gjërat afër janë më të lidhura se ato larg."<ref name="Tobler1"/><ref name="Tobler3"/><ref name="Goodchild1"/> * '''Ligji i dytë i Toblerit për gjeografinë''': "Dukuria e jashtme ndaj një zone gjeografike me interes ndikon çfarë ndodh brenda saj."<ref name="Tobler3"/><ref name='Tobler4'>{{cite journal |last1=Tobler |first1=Waldo |title=Linear pycnophylactic reallocation comment on a paper by D. Martin |journal=International Journal of Geographical Information Science |date=1999 |volume=13 |issue=1 |pages=85–90 |doi=10.1080/136588199241472 |bibcode=1999IJGIS..13...85T |language=en}}</ref> * '''Ligji i Arbias për gjeografinë''': "Gjithçka lidhet me gjithçka tjetër, por gjërat e vëzhguara me rezolucion hapësinor të trashë janë më të lidhura se ato të vëzhguara me rezolucion më të hollë."<ref name=Arbia1/><ref name="Tobler3"/><ref name="SmithLaws" /><ref name=Hecht1>{{cite book |last1=Hecht |first1=Brent |last2=Moxley |first2=Emily |title=Spatial Information Theory |chapter=Terabytes of Tobler: Evaluating the First Law in a Massive, Domain-Neutral Representation of World Knowledge |series=Lecture Notes in Computer Science |date=2009 |volume=5756 |page=88 |publisher=Springer|doi=10.1007/978-3-642-03832-7_6 |bibcode=2009LNCS.5756...88H |isbn=978-3-642-03831-0 |language=en}}</ref><ref name="Otto1">{{citation |last1=Otto |first1=Philipp |last2=Dogan |first2=Osman |last3=Taspınar |first3=Suleyman |title=A Dynamic Spatiotemporal Stochastic Volatility Model with an Application to Environmental Risks |journal=Econometrics and Statistics |date=2023 |doi=10.1016/j.ecosta.2023.11.002 |arxiv=2211.03178 |s2cid=253384426 |language=en}}</ref> * '''Heterogjeniteti hapësinor''': Variablat gjeografikë shfaqin variancë të pakontrolluar.<ref name="Goodchild1" /><ref name="Zou2022">{{cite journal |last1=Zou |first1=Muquan |last2=Wang |first2=Lizhen |last3=Wu |first3=Ping |last4=Tran |first4=Vanha |title=Mining Type-β Co-Location Patterns on Closeness Centrality in Spatial Data Sets |journal=ISPRS Int. J. Geo-Inf. |date=2022-07-23|volume=11 |issue=8 |page=418 |doi=10.3390/ijgi11080418 |doi-access=free |bibcode=2022IJGI...11..418Z |language=en}}</ref><ref name="Zhang2023">{{cite journal |last1=Zhang |first1=Yu |last2=Sheng |first2=Wu |last3=Zhao |first3=Zhiyuan |last4=Yang |first4=Xiping |last5=Fang |first5=Zhixiang |title=An urban crowd flow model integrating geographic characteristics |journal=Scientific Reports |date=2023-01-30|volume=13 |issue=1 |page=1695 |doi=10.1038/s41598-023-29000-5 |doi-access=free|pmid=36717687 |pmc=9886992 |bibcode=2023NatSR..13.1695Z |language=en}}</ref> * '''Parimi i pasigurisë''': "Se bota gjeografike është pafundësisht komplekse, dhe se çdo përfaqësim i saj duhet të përmbajë domosdoshmërisht elemente pasigurie; se shumë përkufizime të përdorura në grumbullimin e të dhënave gjeografike përmbajnë elemente paqartësie; dhe se është e pamundur të matet me saktësi vendndodhja në sipërfaqen e Tokës."<ref name="Goodchild1"/> Përveç kësaj, në literaturë janë propozuar edhe disa variacione ose ndryshime të këtyre ligjeve, edhe pse ato mbështeten më pak. Për shembull, një punim propozoi një version të ndryshuar të ligjit të parë të Toblerit për gjeografinë, i quajtur në tekst ''ligji Tobler–von Thünen'',<ref name="Walker1" /> i cili thotë: "Gjithçka lidhet me gjithçka tjetër, por gjërat afër janë më të lidhura se gjërat larg, si pasojë e aksesueshmërisë."<ref name="Walker1" /> == Nëndisiplinat == Gjeografia është një degë kërkimi që përqendrohet te informacioni hapësinor mbi Tokën. Është një temë jashtëzakonisht e gjerë dhe mund të ndahet në mënyra të shumta.<ref name="Tambassi" /> Ka pasur disa qasje ndaj kësaj, që shtrihen të paktën përgjatë disa shekujsh, duke përfshirë "katër traditat e gjeografisë" dhe ndarjen në degë të veçanta.<ref name="cave1" /><ref name="Traditions1">{{cite journal |last1=Pattison |first1=William |title=The Four Traditions of Geography |journal=Journal of Geography |date=1964 |volume=63 |issue=5 |pages=211–216 |doi=10.1080/00221346408985265 |bibcode=1964JGeog..63..211P |language=en}}</ref> Katër traditat e gjeografisë përdoren shpesh për të ndarë teoritë e ndryshme historike të qasjes që gjeografët i kanë dhënë disiplinës.<ref name="Traditions1" /> Në krahasim me to, degët e gjeografisë përshkruajnë qasjet gjeografike bashkëkohore të zbatuara.<ref name="Sala1" /> === Katër traditat === Gjeografia është një fushë jashtëzakonisht e gjerë. Për këtë arsye, shumë e shohin si të pamjaftueshme përkufizimet e ndryshme të gjeografisë të propozuara përgjatë dekadave. Për ta trajtuar këtë, William D. Pattison propozoi konceptin e "Katër traditave të gjeografisë" në vitin 1964.<ref name="Traditions1" /><ref name="Traditions2">{{cite journal |last1=Robinson |first1=J. Lewis |title=A New Look at the Four Traditions of Geography |journal=Journal of Geography |date=1976 |volume=75 |issue=9 |pages=520–530 |doi=10.1080/00221347608980845 |bibcode=1976JGeog..75..520R |language=en}}</ref><ref name="Traditions3">{{cite journal |last1=Murphy |first1=Alexander |title=Geography's Crosscutting Themes: Golden Anniversary Reflections on "The Four Traditions of Geography" |journal=Journal of Geography |date=2014-06-27|volume=113 |issue=5 |pages=181–188 |doi=10.1080/00221341.2014.918639 |bibcode=2014JGeog.113..181M |s2cid=143168559 |language=en}}</ref> Këto tradita janë tradita [[Spatial analysis|hapësinore]] ose vendore, tradita njeri-tokë, ose ndërveprim njeri-mjedis (nganjëherë quajtur gjeografi e integruar), tradita e studimeve rajonale ose [[Gjeografia regjionale|rajonale]], dhe tradita e [[Shkencat e Tokës|shkencave të Tokës]].<ref name="Traditions1"/><ref name="Traditions2"/><ref name="Traditions3"/> Këto koncepte janë grupe të gjera filozofish gjeografike të lidhura me njëra-tjetrën brenda disiplinës. Ato janë një nga shumë mënyrat me të cilat gjeografët organizojnë grupet kryesore të mendimit dhe filozofisë brenda disiplinës.<ref name="Traditions1"/><ref name="Traditions2"/><ref name="Traditions3"/> === Degët === [[Skeda:BranchesOfGeography.png|thumb|Marrëdhënia mes tri degëve të gjeografisë]] Në një qasje tjetër ndaj katër traditave të përmendura më sipër, gjeografia organizohet në degë të zbatuara.<ref name="Sala2" /><ref name="Dada1">{{cite journal |last1=Dada |first1=Anup |title=The Process of Geomorphology Related to Sub Branches of Physical Geography |journal=Black Sea Journal of Scientific Research |date=December 2022 |volume=59 |issue=3 |pages=1–2 |url=https://www.sc-media.org/articles/the-process-of-geomorphology-related-to-sub-branches-of-physical-geography-97375.html|access-date=2023-05-09|language=en}}</ref> UNESCO-ja, në ''Encyclopedia of Life Support Systems'', e organizon gjeografinë në tri kategori: [[Gjeografia njerëzore|gjeografia njerëzore]], [[Gjeografia fizike|gjeografia fizike]] dhe gjeografia teknike.<ref name="Sala1" /><ref name="Ormeling1" /><ref name="Sala2" /><ref name=Tambassi>{{cite book |last1=Tambassi |first1=Timothy |title=The Philosophy of Geo-Ontologies |date=2021 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-78144-6 |edition=2nd|language=en}}</ref> Disa botime e kufizojnë numrin e degëve në fizike dhe njerëzore, duke i quajtur ato degët kryesore.<ref name="Matthews1" /> Gjeografia njerëzore përqendrohet kryesisht te mjedisi i ndërtuar dhe si njerëzit krijojnë, shohin, menaxhojnë dhe ndikojnë hapësirën.<ref name="Hough1">{{Cite book |last1=Hough |first1=Carole |title=The Oxford Handbook of Names and Naming |last2=Izdebska |first2=Daria |date=2016 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965643-1 |editor-last=Gammeltoft |editor-first=Peder |location=Oxford, United Kingdom |chapter=Names and Geography|language=en}}</ref> Gjeografia fizike shqyrton mjedisin natyror dhe mënyrën si organizmat, klima, dheu, uji dhe reliefi prodhojnë e ndërveprojnë, duke studiuar modelet hapësinore në mjedisin natyror, atmosferë, hidrosferë, biosferë dhe gjeosferë.<ref name="Matthews1" /><ref name="Cotterill">{{Cite web |last=Cotterill |first=Peter D. |date=1997 |title=What is geography? |url=http://www.aag.org/Careers/What_is_geog.html |access-date=2006-10-09|website=AAG Career Guide: Jobs in Geography and related Geographical Sciences |publisher=American Association of Geographers |language=en}}</ref> Ndryshimi mes këtyre qasjeve çoi në zhvillimin e gjeografisë së integruar, e cila kombinon gjeografinë fizike dhe njerëzore dhe merret me ndërveprimet mes mjedisit dhe njerëzve.<ref name="Hayes1" /> Gjeografia teknike përfshin studimin dhe zhvillimin e mjeteve dhe teknikave të përdorura nga gjeografët, si teledetektimi, [[Hartografia|hartografia]] dhe [[Sistemi i informacionit gjeografik|sistemi i informacionit gjeografik]].<ref name="Dada1"/><ref name="Haidu1">{{cite journal |last1=Haidu |first1=Ionel |title=What is Technical Geography |journal=Geographia Technica |date=2016 |volume=11 |issue=1 |pages=1–5 |doi=10.21163/GT_2016.111.01 |url=https://technicalgeography.org/pdf/1_2016/01_haidu.pdf |access-date=2022-07-22|language=en}}</ref> Është dega e njohur më së fundi, dhe në literaturë përdoren shpesh terma të tjerë për të përshkruar kategorinë në zhvillim e sipër. Ndërsa gjeografët njerëzorë dhe fizikë përdorin teknikat e gjeografëve teknikë, gjeografia teknike merret më shumë me konceptet dhe teknologjitë themelore hapësinore sesa me natyrën e vetë të dhënave.<ref name="Haidu1"/><ref name="Dada1"/> Kështu, ajo lidhet ngushtë me traditën hapësinore të gjeografisë, ndërkohë që zbatohet edhe në dy degët e tjera kryesore. Këto degë përdorin filozofi, koncepte dhe mjete të ngjashme gjeografike, dhe shpesh mbivendosen ndjeshëm, kështu që gjeografët rrallë përqendrohen vetëm te një temë; ata shpesh e përdorin njërën si fokusin e tyre kryesor dhe pastaj përfshijnë të dhëna dhe metoda nga degët e tjera. Shpesh, gjeografëve u kërkohet nga persona jashtë disiplinës t'i përshkruajnë punën e tyre<ref name="Tuan2" /> dhe ata priren të identifikohen ngushtë me një degë ose nëndegë specifike kur i përshkruajnë vetes personave të thjeshtë. ==== Fizike ==== Gjeografia fizike (ose fiziografia) përqendrohet te gjeografia si [[Shkencat e Tokës|shkencë e Tokës]].<ref>{{cite book |last1=Pidwirny |first1=Michael |date=2006 |chapter=Elements of Geography |title=Fundamentals of Physical Geography |edition=2nd |chapter-url=http://www.physicalgeography.net/fundamentals/1b.html |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Physical Geography: Great Systems and Global Environments|first1=William M. |last1=Marsh |first2=Martin M.|last2=Kaufman|publisher=Cambridge University Press |year=2013|url=https://books.google.com/books?id=uF3aJSC20yMC&q=physical+geography+system|isbn=978-0-521-76428-5 |language=en}}</ref> Synon të kuptojë problemet fizike dhe çështjet e litosferës, hidrosferës, atmosferës, pedosferës, dhe modelet globale të florës dhe faunës (biosfera). Gjeografia fizike është studimi i stinëve, klimës, atmosferës, dheut, rrjedhave ujore, formave të relievit dhe oqeaneve të Tokës.<ref name="Lockyer1">{{Cite journal |last=Lockyer |first=Norman |date=1900 |title=Physiography and Physical Geography |journal=Nature |volume=63 |issue=1626 |pages=207–208 |bibcode=1900Natur..63..207R |doi=10.1038/063207a0 |issn=0028-0836 |doi-access=free|language=en}}</ref> Gjeografët fizikë shpesh punojnë në identifikimin dhe monitorimin e përdorimit të burimeve natyrore. <gallery mode="packed" caption="Gjeografia fizike mund të ndahet në shumë kategori të gjera, përfshirë:"> Skeda:Cyclone Catarina from the ISS on March 26 2004.JPG|[[Klimatologjia|klimatologjinë]] dhe [[Meteorologjia|meteorologjinë]] Skeda:90 mile beach.jpg|gjeografinë bregdetare Skeda:Gavin Plant.JPG|menaxhimin mjedisor Skeda:Delicate Arch LaSalle.jpg|[[Gjeomorfologjia|gjeomorfologjinë]] Skeda:Receding glacier-en.svg|[[Glaciologjia|glaciologjinë]] Skeda:Meander.svg|[[Hidrologjia|hidrologjinë]] dhe hidrografinë Skeda:Khajuraho-landscape.jpg|ekologjinë e peizazhit Skeda:World11.jpg|[[Oqeanografia|oqeanografinë]] Skeda:Pangea interpretacion.png|alt=një pamje e superkontinentit Pangea duke u ndarë|paleogjeografinë Skeda:Soil profile.jpg|[[Pedologjia|pedologjinë]] </gallery> ==== Njerëzore ==== Gjeografia njerëzore (ose antropogjeografia) është një degë e gjeografisë që studion modelet dhe proceset që formësojnë shoqërinë njerëzore.<ref name="HGDICT">{{Cite encyclopedia |year=2000 |title=Human Geography |encyclopedia=The Dictionary of Human Geography |publisher=Blackwell |location=Oxford |last=Johnston |first=Ron |editor-last=Johnston |editor-first=Ron |pages=353–360 |editor2-last=Gregory |editor2-first=Derek |editor3-last=Pratt |editor3-first=Geraldine |display-editors=3 |editor4-last=Watts |editor4-first=Michael|language=en}}</ref> Përfshin aspektet njerëzore, politike, kulturore, sociale dhe ekonomike. Në industri, gjeografët njerëzorë shpesh punojnë në planifikimin urban, shëndetin publik ose analizën e biznesit. Me kalimin e kohës kanë lindur edhe qasje të ndryshme ndaj studimit të gjeografisë njerëzore, duke përfshirë gjeografinë e sjelljes, teorinë e kulturës, gjeografinë feministe dhe gjeosofinë. Gjeografët njerëzorë studiojnë njerëzit dhe komunitetet, kulturat, ekonomitë dhe ndërveprimet e tyre mjedisore, duke studiuar marrëdhëniet e tyre me dhe përgjatë hapësirës dhe vendit.<ref name="Matthews1" /> <gallery mode="packed" caption="Gjeografia njerëzore mund të ndahet në shumë kategori të gjera, si:"> Skeda:Spatial Contextual Awareness Fig 2.png|gjeografinë njohëse Skeda:Qichwa conchucos 01.jpg|gjeografinë kulturore Skeda:Pepsi in India.jpg|gjeografinë e zhvillimit Skeda:Christaller model 1.jpg|[[Gjeografia ekonomike|gjeografinë ekonomike]] Skeda:Star of life.svg|gjeografinë e shëndetit Skeda:British Empire 1897.jpg|[[Gjeografia historike|gjeografinë historike]] Skeda:Internet map 1024 - transparent, inverted.png |gjeografinë e internetit Skeda:NYC24-158 UN.jpg|[[Gjeografia politike|gjeografinë politike]] dhe [[Gjeopolitika|gjeopolitikën]] Skeda:Pyramide Comores.PNG|gjeografinë e popullsisë ose [[Demografia|demografinë]] Skeda:ReligionSymbol.svg|gjeografinë e feve Skeda:US-hoosier-family.jpg|[[Gjeografia shoqërore|gjeografinë shoqërore]] Skeda:Gare du Nord USFRT (Paris Metro).png|gjeografinë e transportit Skeda:Tourists-2.jpg|gjeografinë e turizmit Skeda:Empire State Building - Flickr id 22550357694.jpg|gjeografinë urbane </gallery> ==== Teknike ==== Gjeografia teknike përfshin studimin dhe zhvillimin e mjeteve, teknikave dhe metodave statistikore për grumbullimin, analizimin, përdorimin dhe kuptimin e të dhënave hapësinore.<ref name="Haidu1"/><ref name=Sala1>{{cite book |last1=Sala |first1=Maria |title=Geography Volume I |date=2009 |publisher=EOLSS UNESCO |location=Oxford, United Kingdom |isbn=978-1-84826-960-6 |language=en}}</ref><ref name=Sala2>{{cite book |last1=Sala |first1=Maria |title=Geography – Vol. I: Geography |date=2009 |publisher=EOLSS UNESCO |url=https://www.eolss.net/sample-chapters/c01/E6-14.pdf |access-date=2022-12-30|language=en}}</ref><ref name ="Ormeling1">{{cite book |last1=Ormeling |first1=Ferjan |title=Geography – Vol. II: Technical Geography Core concepts in the mapping sciences |year=2009 |publisher=EOLSS UNESCO |isbn=978-1-84826-960-6 |page=482 |url=https://www.eolss.net/sample-chapters/c01/e6-14-04.pdf|language=en}}</ref> Gjeografia teknike është dega më e diskutueshme dhe më së fundmi e njohur ndër degët. Përdorimi i saj daton që në vitin 1749, kur një libër i botuar nga [[Edward Cave]] e ndau disiplinën në një pjesë që përfshinte përmbajtje si teknikat kartografike dhe globet.<ref name="cave1">{{cite book |last1=Cave |first1=Edward |title=Geography reformed: a new system of general geography, according to an accurate analysis of the science in four parts. The whole illustrated with notes. |date=1749 |publisher=Edward Cave |location=London |edition=2nd|language=en}}</ref> Ka disa terma të tjerë, shpesh të përdorur në mënyrë të ndërkëmbyeshme me "gjeografinë teknike" për të ndarë disiplinën, duke përfshirë "teknikat e analizës gjeografike",<ref>{{cite book |last1=Getis |first1=Arthur |last2=Bjelland |first2=Mark |last3=Getis |first3=Victoria |title=Introduction to Geography |date=2018 |publisher=McGraw Hill |isbn=978-1-259-57000-1 |edition=15th|language=en}}</ref> "teknologjia e informacionit gjeografik",<ref name="intro1">{{cite book |last1=Dahlman |first1=Carl |title=Introduction to Geography: People, Places & Environment |last2=Renwick |first2=William |date=2014 |publisher=Pearson |isbn=978-0-13-750451-0 |edition=6th|language=en}}</ref> "metodat dhe teknikat e gjeografisë",<ref>{{cite book |title=Fundamentals of Physical Geography as a Discipline |date=2006 |publisher=National Council of Educational Research and Training |location=New Delhi |isbn=81-7450-518-0 |pages=1–12 |language=en}}</ref> "shkenca e informacionit gjeografik",<ref name=Ron1>{{cite book |last1=Lake |first1=Ron |last2=Burggraf |first2=David |last3=Trninic |first3=Milan |last4=Rae |first4=Laurie |title=Geography Mark-Up Language: Foundation for the Geo-Web |date=2004 |publisher=John Wiley and Sons Inc. |isbn=0-470-87154-7|language=en}}</ref> "gjeoinformatika", "gjeomatika" dhe "gjeografia informative". Ka dallime delikate mes secilit koncept e term; megjithatë, "gjeografia teknike" është nga më të gjerët, në përputhje me konventën e emërtimit të dy degëve të tjera, është përdorur që në vitet 1700 dhe është përdorur nga UNESCO-ja në ''Encyclopedia of Life Support Systems'' për ta ndarë gjeografinë në tema.<ref name=Sala1/><ref name=Sala2/><ref name="cave1" /> Ndërsa fushat akademike specializohen gjithnjë e më shumë në natyrën e tyre, gjeografia teknike ka lindur si degë e gjeografisë e specializuar në metodat dhe mendimin gjeografik.<ref name="Haidu1"/> Shfaqja e gjeografisë teknike i ka sjellë rëndësi të re disiplinës së gjerë të gjeografisë, duke shërbyer si një grup metodash unike për menaxhimin e natyrës ndërdisiplinore të dukurive nën hetim. Një gjeograf teknik mund të punojë si analist GIS, zhvillues GIS që krijon mjete të reja softuerike, ose si kartograf që krijon harta të përgjithshme referuese, duke përfshirë veçori njerëzore dhe natyrore.<ref name="Kretzschmar1">{{cite book |last1=Kretzschmar Jr. |first1=William A. |editor1-last=Schlüter |editor1-first=Julia |editor2-last=Krug |editor2-first=Manfred |title=Research Methods in Language Variation and Change: Computer mapping of language data |date= 2013-10-24|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-46984-6 |page=53|language=en}}</ref> <gallery mode="packed" caption="Gjeografia teknike mund të ndahet në shumë kategori të gjera, si:"> Skeda:Stourhead Pantheon.jpg|gjeodizajnin Skeda:Meridian convergence and spehrical excess.png|[[Gjeodezia|gjeodezinë]] Skeda:Worldwind.png|[[Gjeoinformatika|gjeoinformatikën]] Skeda:Fig 4.4.png|shkencën e informacionit gjeografik Skeda:Survey instruments-2.png|gjeomatikën Skeda:gislayers.jpg|gjeovizualizimin Skeda:Euclidean Voronoi diagram.svg|gjeografinë statistikore Skeda:Example_krig.png|analizën hapësinore Skeda:Sample of time geographical description.png|gjeografinë e kohës </gallery> == Metodat == [[Skeda:Cook chart of New Zealand.jpg|thumb|Harta e [[James Cook|Xhejms Kukut]] e Zelandës së Re, viti 1770]] I gjithë kërkimi dhe analiza gjeografike fillon me pyetjen "ku", e ndjekur nga "përse aty". Gjeografët nisen nga supozimi themelor i përcaktuar në ligjin e parë të Toblerit për gjeografinë, se "gjithçka lidhet me gjithçka tjetër, por gjërat afër janë më të lidhura se gjërat larg".<ref name="Tobler1"/><ref name="Tobler2"/> Meqenëse marrëdhëniet e ndërsjella hapësinore janë kyçe për këtë shkencë sintetike, hartat janë një mjet themelor. Kartografisë klasike i është shtuar një qasje më moderne ndaj analizës gjeografike, sistemet e informacionit gjeografik (GIS), të bazuara në kompjuter. Në studimin e tyre, gjeografët përdorin katër qasje të ndërlidhura: * Analitike – Pyet ''përse'' i gjejmë veçoritë dhe popullsitë në një zonë të caktuar gjeografike. * Përshkruese – Përcakton vendndodhjet e veçorive dhe popullsive. * Rajonale – Shqyrton marrëdhëniet sistematike mes kategorive për një rajon ose vendndodhje të caktuar në planet. * Sistematike – Grupon njohuritë gjeografike në kategori që mund të eksplorohen globalisht. === Metodat sasiore === Metodat sasiore në gjeografi u bënë veçanërisht me ndikim në disiplinë gjatë revolucionit sasior të viteve 1950 dhe 1960.<ref name="Fotheringham1">{{cite book |last1=Fotheringham |first1=A. Stewart |last2=Brunsdon |first2=Chris |last3=Charlton |first3=Martin |title=Quantitative Geography: Perspectives on Spatial Data Analysis |date=2000 |publisher=Sage Publications Ltd |isbn=978-0-7619-5948-9|language=en}}</ref> Këto metoda e ripërtëritën disiplinën në shumë mënyra, duke lejuar testimin shkencor të hipotezave dhe propozimin e teorive dhe ligjeve shkencore gjeografike.<ref>{{cite book|last1=Gregory|first1=Derek|last2=Johnston|first2=Ron|last3=Pratt|first3=Geraldine|last4=Watts|first4=Michael J.|last5=Whatmore|first5=Sarah|title=The Dictionary of Human Geography|date=2009|publisher=Wiley-Blackwell|location=US & UK|pages=611–612|edition=5th|language=en}}</ref> Revolucioni sasior ndikoi dhe ripërtëriti fuqishëm gjeografinë teknike, dhe çoi në zhvillimin e nënfushës së gjeografisë sasiore.<ref name="Haidu1" /><ref name="Fotheringham1"/> ==== Kartografia sasiore ==== Kartografia është arti, shkenca dhe teknologjia e krijimit të hartave.<ref name ="Kainz1">{{cite journal |last1=Kainz |first1=Wolfgang |title=Cartography and the others – aspects of a complicated relationship |journal=Geo-spatial Information Science |date=2019-10-21|volume=23 |issue=1 |pages=52–60 |doi=10.1080/10095020.2020.1718000 |s2cid=214162170 |doi-access=free |language=en}}</ref> Kartografët studiojnë paraqitjen e sipërfaqes së Tokës me simbole abstrakte (krijimin e hartave). Edhe pse nëndisiplina të tjera të gjeografisë mbështeten te hartat për të paraqitur analizat e tyre, vetë krijimi i hartave është mjaft abstrakt sa të konsiderohet një veprimtari e veçantë.<ref name="Jenks1">{{cite journal |last1=Jenks |first1=George |title=An Improved Curriculum for Cartographic Training at the College and University Level |journal=Annals of the Association of American Geographers |date=December 1953 |volume=43 |issue=2 |pages=317–331 |doi=10.2307/2560899|jstor=2560899 |language=en}}</ref> Kartografia është zhvilluar nga një grup teknikash vizatimi në një shkencë të mirëfilltë. Kartografët duhet të mësojnë psikologjinë njohëse dhe ergonominë për të kuptuar cilat simbole përcjellin informacion për Tokën në mënyrë sa më efektive, dhe psikologjinë e sjelljes për t'i shtyrë lexuesit e hartave të tyre të veprojnë sipas atij informacioni. Duhet të mësojnë [[Gjeodezia|gjeodezi]] dhe matematikë mjaft të avancuar për të kuptuar si forma e Tokës ndikon shtrembërimin e simboleve të hartës kur projektohen mbi një sipërfaqe të sheshtë për t'u parë. Mund të thuhet, pa shumë kundërshti, se kartografia është fara nga e cila u rrit fusha më e gjerë e gjeografisë. ==== Sistemet e informacionit gjeografik ==== Sistemet e informacionit gjeografik (GIS) ruajnë informacion mbi Tokën për rikuperim të saktë dhe të automatizuar nga një kompjuter, në përputhje me qëllimin e informacionit.<ref name="Demers1">{{cite book |last1=DeMers |first1=Michael |title=Fundamentals of Geographic Information Systems |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons, Inc. |isbn=978-0-470-12906-7 |edition=4th|language=en}}</ref> Përveç të gjitha nëndisiplinave të tjera të gjeografisë, specialistët e GIS duhet të kuptojnë shkencën kompjuterike dhe sistemet e bazave të të dhënave. GIS ka revolucionarizuar fushën e kartografisë: pothuajse çdo hartë krijohet sot me ndihmën e ndonjë forme softueri GIS. Shkenca e përdorimit të softuerit dhe teknikave GIS për të paraqitur, analizuar dhe parashikuar marrëdhëniet hapësinore quhet ''shkenca e informacionit gjeografik'' (GISc).<ref name="Monmonier1">{{cite book |last1=Monmonier |first1=Mark |title=Technological Transition in Cartography |date=1985 |publisher=Univ of Wisconsin Pr |isbn=978-0-299-10070-4 |language=en}}</ref> ==== Teledetektimi ==== [[Skeda:Death-valley-sar.jpg|thumb|right|upright|Imazh radari me sintezë aperture (SAR) i [[Lugina e Vdekjes|Luginës së Vdekjes]], ngjyrosur duke përdorur polarimetrinë]] Teledetektimi është arti, shkenca dhe teknologjia e marrjes së informacionit mbi veçoritë e Tokës nga matje të bëra në distancë.<ref name="Jensen1">{{cite book |last1=Jensen |first1=John |title=Introductory digital image processing: a remote sensing perspective |date=2016 |publisher=Pearson Education, Inc |location=Glenview, IL |isbn=978-0-13-405816-0 |page=623|language=en}}</ref> Të dhënat e teledetektuara mund të jenë ose pasive, si fotografia tradicionale, ose aktive, si LiDAR-i.<ref name="Jensen1"/> Mund të përdoren platforma të ndryshme për teledetektim, përfshirë imazhet satelitore, fotografinë ajrore (edhe atë me dronë konsumatorë) dhe të dhëna të marra nga sensorë të mbajtur me dorë.<ref name="Jensen1"/> Produktet e teledetektimit përfshijnë modelin dixhital të lartësisë dhe hartat bazë kartografike. Gjeografët po përdorin gjithnjë e më shumë të dhëna të teledetektuara për të marrë informacion mbi sipërfaqen tokësore, oqeanin dhe atmosferën e Tokës, sepse ky lloj i dhënash: (a) siguron informacion objektiv në shkallë të ndryshme hapësinore (nga lokale në globale), (b) ofron një pamje sintetike të zonës me interes, (c) lejon aksesin te vende të largëta dhe të paarritshme, (d) siguron informacion spektral jashtë pjesës së dukshme të spektrit elektromagnetik, dhe (e) lehtëson studimet se si veçoritë/zonat ndryshojnë me kalimin e kohës. Të dhënat e teledetektuara mund të analizohen në mënyrë të pavarur ose së bashku me shtresa të tjera të dhënash dixhitale (p.sh., në një sistem informacioni gjeografik). Teledetektimi ndihmon në hartëzimin e përdorimit dhe mbulesës së tokës (LULC), duke ndihmuar në përcaktimin e asaj që ndodh natyrshëm në një copë toke dhe cilat veprimtari njerëzore zhvillohen aty.<ref>{{cite journal |last1=Zhang |first1=Chuanrong |last2=Li |first2=Xinba |title=Land Use and Land Cover Mapping in the Era of Big Data |journal=Land |date=September 2022 |volume=11 |issue=10 |page=1692 |doi=10.3390/land11101692 |doi-access=free |bibcode=2022Land...11.1692Z |language=en}}</ref> ==== Gjeostatistika ==== Gjeostatistika merret me analizën e të dhënave sasiore, konkretisht me zbatimin e një metodologjie statistikore ndaj eksplorimit të dukurive gjeografike.<ref>{{cite journal |last1=Krige |first1=D. G. |title=A statistical approach to some basic mine valuation problems on the Witwatersrand |journal=Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy |date=December 1951 |volume=52 |issue=6 |pages=119–139 |hdl=10520/AJA0038223X_4792 |language=en}}</ref> Gjeostatistika përdoret gjerësisht në fusha të ndryshme, përfshirë hidrologjinë, gjeologjinë, eksplorimin e naftës, analizën e motit, planifikimin urban, logjistikën dhe epidemiologjinë. Baza matematikore e gjeostatistikës rrjedh nga analiza e grupimeve (cluster analysis), analiza lineare diskriminuese dhe testet statistikore jo-parametrike, si dhe një shumëllojshmëri temash të tjera. Zbatimet e gjeostatistikës mbështeten fuqishëm te sistemet e informacionit gjeografik, veçanërisht për interpolimin (vlerësimin) e pikave të pamatura. Gjeografët po japin kontribute të rëndësishme në metodat sasiore. === Metodat cilësore === Metodat cilësore në gjeografi janë përshkruese, jo numerike apo statistikore, në natyrën e tyre.<ref>{{cite journal |last1=Vibha |first1=Pathak |last2=Bijayini |first2=Jena |last3=Sanjay |first3=Kaira |title=Qualitative research |journal=Perspect Clin Res |date=2013 |volume=4 |issue=3 |page=192 |doi=10.4103/2229-3485.115389 |pmid=24010063 |pmc=3757586 |doi-access=free |language=en}}</ref><ref name="RyanBurns1">{{cite journal |last1=Burns |first1=Ryan |last2=Skupin |first2=Andre´ |title=Towards Qualitative Geovisual Analytics: A Case Study Involving Places, People, and Mediated Experience |journal=Cartographica: The International Journal for Geographic Information and Geovisualization |date=2013 |volume=48 |issue=3 |pages=157–176 |doi=10.3138/carto.48.3.1691 |language=en}}</ref><ref name="DeLyser1"/> Ato i shtojnë kontekst koncepteve dhe eksplorojnë koncepte njerëzore, si besimet dhe këndvështrimet, që janë të vështira ose të pamundura për t'u sasishmëruar.<ref name="RyanBurns1"/> Gjeografia njerëzore ka shumë më tepër gjasa të përdorë metoda cilësore sesa gjeografia fizike. Gjithnjë e më shumë, gjeografët teknikë po përpiqen të përdorin metoda GIS mbi grupe të dhënash cilësore.<ref name="RyanBurns1"/><ref name="Suchan1">{{cite journal |last1=Suchan |first1=Trudy |last2=Brewer |first2=Cynthia |title=Qualitative Methods for Research on Mapmaking and Map Use |journal=The Professional Geographer |date=2000 |volume=52 |issue=1 |pages=145–154 |doi=10.1111/0033-0124.00212 |bibcode=2000ProfG..52..145S |language=en}}</ref> ==== Kartografia cilësore ==== [[Skeda:Indo-Aryan language map.svg|thumb|upright=1.3|Një hartë korokromatike e përbërë e [[Gjuhët indo-ariane|gjuhëve indo-ariane]] (indike)]] Kartografia cilësore përdor shumë nga të njëjtat softuere dhe teknika si kartografia sasiore.<ref name="Suchan1"/> Mund të përdoret për të informuar mbi praktikat kartografike, ose për të vizualizuar këndvështrime dhe ide që nuk janë rreptësisht sasiore në natyrën e tyre.<ref name="Suchan1"/><ref name="RyanBurns1"/> Një shembull i një forme të kartografisë cilësore është një hartë korokromatike e të dhënave nominale, si mbulesa e tokës ose grupi gjuhësor mbizotërues në një zonë.<ref name="Brewer1994">{{cite book |last1=Brewer |first1=Cynthia |editor1-last=MacEachren |editor1-first=A.M. |editor2-last=Taylor |editor2-first=D.R. Fraser |title=Visualization in Modern Cartography |date=1994 |publisher=Elsevier |isbn=1-4832-8792-0 |pages=123–134 |url=https://books.google.com/books?id=3cP-BAAAQBAJ&q=cynthia+brewer |access-date=2023-12-24|chapter=Color use guidelines for mapping and visualization|language=en}}</ref> Një shembull tjetër është "harta e thellë" (''deep map''), harta që kombinojnë gjeografinë dhe tregimtarinë për të prodhuar një produkt me më shumë informacion se një figurë dydimensionale me vende, emra dhe topografi.<ref name="Bodenhamer1">Bodenhamer, David J.; John Corrigan; Trevor M. Harris. 2015. ''[https://www.jstor.org/stable/j.ctt1zxxzr2 Deep Maps and Spatial Narratives]''. Indiana University Press. DOI: 10.2307/j.ctt1zxxzr2</ref><ref name = "Butts1">{{Cite journal |last1=Butts |first1=Shannon |last2=Jones |first2=Madison |date=2021-05-20|title=Deep mapping for environmental communication design |journal=Communication Design Quarterly |volume=9 |issue=1 |pages=4–19 |doi=10.1145/3437000.3437001|s2cid=234794773 |url=https://digitalcommons.uri.edu/writing_facpubs/12 |language=en}}</ref> Kjo qasje ofron strategji më gjithëpërfshirëse sesa qasjet më tradicionale kartografike për të lidhur shtresat komplekse që përbëjnë vendet.<ref name="Butts1" /> ==== Etnografia ==== Gjeografët njerëzorë përdorin teknika kërkimore etnografike.<ref>{{cite book |last1=Cook |first1=Ian |last2=Crang |first2=Phil |title=Doing Ethnographies |date=1995|language=en}}</ref> Në gjeografinë kulturore ekziston një traditë e përdorimit të teknikave të kërkimit cilësor, të përdorura gjithashtu në antropologji dhe sociologji. Vëzhgimi me pjesëmarrje dhe intervistat e thelluara u sigurojnë gjeografëve njerëzorë të dhëna cilësore. ==== Gjeopoetika ==== Gjeopoetika është një qasje ndërdisiplinore që kombinon gjeografinë dhe poezinë për të eksploruar ndërlidhjen mes njerëzve, hapësirës, vendit dhe mjedisit.<ref name="Magrane1">{{cite journal |last1=Magrane |first1=Eric |title=Situating Geopoetics |journal=GeoHumanities |date=2015 |volume=1 |issue=1 |pages=86–102 |doi=10.1080/2373566X.2015.1071674 |s2cid=219396902 |language=en}}</ref><ref name="Russo1">{{cite book |last1=Magrane |first1=Eric |last2=Russo |first2=Linda |last3=de Leeuw |first3=Sarah |last4=Santos Perez |first4=Craig |title=Geopoetics in Practice |date=2019 |publisher=Taylor & Francis |location=London |doi=10.4324/9780429032202 |isbn=978-0-367-14538-5 |s2cid=203499214 |edition=1 |url=https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9780429032202/geopoetics-practice-eric-magrane-linda-russo-sarah-de-leeuw-craig-santos-perez |access-date=2022-08-21|language=en}}</ref> Gjeopoetika përdoret si një mjet me metoda të përziera për të shpjeguar implikimet e kërkimit gjeografik.<ref name="Magrane2">{{cite journal |last1=Magrane |first1=Eric |last2=Johnson |first2=Maria |title=An art–science approach to bycatch in the Gulf of California shrimp trawling fishery |journal=Cultural Geographies |date=2017 |volume=24 |issue=3 |pages=487–495 |doi=10.1177/1474474016684129 |bibcode=2017CuGeo..24..487M |s2cid=149158790 |language=en}}</ref> Shpesh përdoret për të trajtuar dhe komunikuar implikimet e temave komplekse, si antropoceni.<ref name="Dialogs1">{{cite journal |last1=Magrane |first1=Eric |title=Climate geopoetics (the earth is a composted poem) |journal=Dialogues in Human Geography |date=2021 |volume=11 |issue=1 |pages=8–22 |doi=10.1177/2043820620908390 |language=en}}</ref><ref name="Dialogs2">{{cite journal |last1=Nassar |first1=Aya |title=Geopoetics: Storytelling against mastery |journal=Dialogues in Human Geography |date=2021 |volume=1 |pages=27–30 |doi=10.1177/2043820620986397 |s2cid=232162263 |doi-access=free |language=en}}</ref><ref name="Dialogs3">{{cite journal |last1=Engelmann |first1=Sasha |title=Geopoetics: On organising, mourning, and the incalculable |journal=Dialogues in Human Geography |date=2021 |volume=11 |pages=31–35 |doi=10.1177/2043820620986398 |s2cid=232162320 |doi-access=free |language=en}}</ref><ref name="Dialogs4">{{cite journal |last1=Acker |first1=Maleea |title=Gesturing toward the common and the desperation: Climate geopoetics' potential |journal=Dialogues in Human Geography |date=2021 |volume=11 |issue=1 |pages=23–26 |doi=10.1177/2043820620986396 |language=en}}</ref><ref name="Dialogs5">{{cite journal |last1=Cresswell |first1=Tim |title=Beyond geopoetics: For hybrid texts |journal=Dialogues in Human Geography |date=2021 |volume=11 |pages=36–39 |doi=10.1177/2043820620986399 |doi-access=free |hdl=20.500.11820/b64b3dd4-c959-4a8e-877f-85d3058ce4b1 |hdl-access=free |language=en}}</ref> ==== Intervistat ==== Gjeografët përdorin intervista për të mbledhur të dhëna dhe për të përftuar njohuri të vlefshme nga individë ose grupe rreth përvojave, këndvështrimeve dhe mendimeve të tyre lidhur me dukuritë hapësinore.<ref name="Dixon1">{{cite book |last1=Dixon |first1=C. |last2=Leach |first2=B. |title=Questionnaires and Interviews in Geographical Research |date=1977 |publisher=Geo Abstracts |isbn=0-902246-97-6 |url=https://alexsingleton.files.wordpress.com/2014/09/18-questionnaires-and-interviews.pdf |access-date=2023-05-20|language=en}}</ref><ref name="Dixon2">{{cite book |last1=Dixon |first1=Chris |last2=Leach |first2=Bridget |title=Survey Research in Underdeveloped Countries |date=1984 |publisher=Geo Books |isbn=0-86094-135-3 |url=https://alexsingleton.files.wordpress.com/2014/09/39-survey-research-in-underdeveloped-countries.pdf |access-date=2023-05-20|language=en}}</ref> Intervistat mund të kryhen përmes mjeteve të ndryshme, përfshirë ndërveprime ballë për ballë, biseda telefonike, platforma në internet, ose shkëmbime me shkrim.<ref name="DeLyser1" /> Gjeografët zakonisht ndjekin një qasje të strukturuar ose gjysmë të strukturuar gjatë intervistave, me pyetje ose pika diskutimi specifike, kur i përdorin ato për qëllime kërkimore.<ref name="Dixon1" /> Këto pyetje janë hartuar për të nxjerrë informacion të përqendruar rreth temës së kërkimit, ndërkohë që janë mjaftueshëm fleksibël sa t'u lejojnë pjesëmarrësve të shprehin përvojat dhe këndvështrimet e tyre, si p.sh. përmes pyetjeve të hapura.<ref name="Dixon1" /> == Origjina dhe historia == Koncepti i gjeografisë është i pranishëm në të gjitha kulturat; prandaj, historia e disiplinës është një varg narrativash konkurruese, me koncepte që shfaqen në pika të ndryshme përgjatë hapësirës dhe kohës.<ref>{{cite book |last1=Heffernan |first1=Mike |title=Key Concepts in Geography: Histories of Geography |date=2009 |publisher=Sage |isbn=978-1-4129-3022-2 |pages=3–20 |edition=2nd|language=en}}</ref> Hartat më të vjetra të njohura të botës datojnë në [[Babilonia|Babiloninë]] e lashtë, që nga shekulli i 9-të p.e.s.<ref name="Raaflaub1">{{Cite book |last1=Raaflaub |first1=Kurt A. |title=Geography and Ethnography: Perceptions of the World in Pre-Modern Societies |last2=Talbert |first2=Richard J.A. |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4051-9146-3|language=en}}</ref> Harta më e njohur e botës nga Babilonia, megjithatë, është ''Imago Mundi'' e vitit 600 p.e.s.<ref name="Siebold1">{{Cite web |last=Siebold |first=Jim |date=1998 |title=Babylonian clay tablet, 600 B.C. |url=http://www.henry-davis.com/MAPS/Ancient%20Web%20Pages/103.html |access-date=2016-11-10|website=henry-davis.com |publisher=Henry Davis Consulting Inc.|language=en}}</ref> Harta, ashtu si u rindërtua nga Eckhard Unger, tregon [[Babiloni]]n mbi lumin Eufrat, të rrethuar nga një masë tokësore rrethore që përfshin [[Asiria|Asirinë]], [[Urartu]]-në dhe disa qytete, të cilat nga ana e tyre rrethohen nga një "lumë i hidhur" (Okeanusi), me shtatë ishuj të rregulluar rreth tij në formë ylli shtatëcepësh.<ref name="Delano1">{{Cite journal |last=Delano Smith |first=Catherine |year=1996 |title=Imago Mundi's Logo the Babylonian Map of the World |journal=Imago Mundi |volume=48 |pages=209–211 |doi=10.1080/03085699608592846 |jstor=1151277|language=en}}</ref> Teksti shoqërues përmend shtatë rajone të jashtme përtej oqeanit rrethues. Përshkrimet e pesë prej tyre kanë mbijetuar.<ref name="Finkel1">{{Cite book |last=Finkel |first=Irving |title=A join to the map of the world: A notable discovery |date=1995 |publisher=British Museum Magazine |isbn=978-0-7141-2073-7|language=en}}</ref> Ndryshe nga ''Imago Mundi'', një hartë më e hershme babilonase e botës, që daton në shekullin e 9-të p.e.s., e paraqiste Babiloninë më në veri të qendrës së botës, edhe pse nuk dihet me siguri se çfarë përfaqësonte ajo qendër.<ref name="Raaflaub1"/> [[Skeda:Eratosthenes_profile.png|thumb|Gdhendje e një vule të lashtë e identifikuar si Eratosteni. Philipp Daniel Lippert, ''Dactyliothec'', 1767.]] Idetë e [[Anaksimandri]]t (rreth 610–545 p.e.s.), konsideruar nga shkrimtarët e mëvonshëm grekë si themeluesi i vërtetë i gjeografisë, na kanë ardhur nëpërmjet fragmenteve të cituara nga pasardhësit e tij.<ref name="Kish1">{{Cite book |last=Kish |first=George |url=https://books.google.com/books?id=_6qF4vjZvhYC |title=A Source Book in Geography |date=1978 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-82270-2 |access-date=2020-05-17|language=en}}</ref> Anaksimandrit i njihet zbulimi i gnomonit, instrumenti i thjeshtë, por efikas, grek që lejoi matjen e hershme të [[Gjerësia gjeografike|gjerësisë gjeografike]].<ref name="Kish1"/> [[Talesi i Miletit|Talesit]] gjithashtu i njihet parashikimi i eklipseve. Themelet e gjeografisë mund të gjurmohen edhe te kulturat kineze të lashta, mesjetare dhe të hershme moderne. [[Greqia e Lashtë|Grekët]], të parët që e eksploruan gjeografinë si art dhe si shkencë, e bënë këtë nëpërmjet kartografisë, filozofisë dhe letërsisë, ose nëpërmjet matematikës. Ka disa debate se kush e pohoi i pari se Toka është sferike, me meritën që i atribuohet ose [[Parmenidhi]]t, ose [[Pitagora|Pitagorës]]. [[Anaksagora]] arriti të demonstrojë se profili i Tokës ishte rrethor, duke shpjeguar eklipset. Megjithatë, ai vazhdonte të besonte se Toka ishte një disk i sheshtë, ashtu si shumë prej bashkëkohësve të tij. Një nga vlerësimet e para të rrezes së Tokës u bë nga [[Eratosteni]].<ref name="Tassoul1">{{Cite book |last1=Tassoul |first1=Jean-Louis |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00tass |title=A Concise History of Solar and Stellar Physics |last2=Tassoul |first2=Monique |publisher=Princeton University Press |year=2004 |isbn=978-0-691-11711-9 |location=London |url-access=registration|language=en}}</ref> Sistemi i parë i rreptë i vijave të [[Koordinatat gjeografike|gjerësisë dhe gjatësisë gjeografike]] i njihet Hiparkut. Ai përdori një sistem seksagjimal, të nxjerrë nga matematika babilonase. Meridianët u ndanë në 360°, ku çdo shkallë ndahej më tej në 60 minuta harku. Për të matur gjatësinë gjeografike në vendndodhje të ndryshme mbi Tokë, ai propozoi përdorimin e eklipseve për të përcaktuar diferencën kohore mes tyre.<ref name="Smith1">{{Cite book |last=Smith |first=Sir William |url=https://books.google.com/books?id=AvcGAAAAQAAJ |title=Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology: Earinus-Nyx |date=1846 |publisher=Taylor and Walton |volume=2nd |location=London |access-date=2020-05-15|language=en}}</ref> Hartëzimi i gjerë nga [[Perandoria Romake|romakët]], teksa eksploronin toka të reja, do t'i jepte më vonë [[Ptolemeu|Ptolemeut]] një nivel të lartë informacioni për të ndërtuar atlase të hollësishme. Ai zgjeroi punën e Hiparkut, duke përdorur një sistem rrjeti mbi hartat e tij dhe duke përdorur një gjatësi shkalle prej 56,5 milje.<ref name="Sullivan1">{{Cite web |last=Sullivan |first=Dan |date=2000 |title=Mapmaking and its History |url=http://www.math.rutgers.edu/~cherlin/History/Papers2000/sullivan.html |access-date=2016-11-10|website=rutgers.edu |publisher=Rutgers University|language=en}}</ref> Që nga shekulli i 3-të e në vazhdim, metodat kineze të studimit gjeografik dhe të shkrimit të literaturës gjeografike u bënë shumë më gjithëpërfshirëse se ato që gjendeshin në Evropë në atë kohë (deri në shekullin e 13-të).<ref name="Needham1">{{Cite book |last=Needham |first=Joseph |url=https://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC |title=Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth |series=Science and Civilization in China |publisher=Caves Books, Ltd. |year=1959 |isbn=978-0-521-05801-8 |volume=3 |location=Taipei |language=en}}</ref> Gjeografë kinezë si Liu An, Pei Xiu, Jia Dan, Shen Kuo, Fan Chengda, Zhou Daguan dhe Xu Xiake shkruan traktate të rëndësishme, por deri në shekullin e 17-të, idetë dhe metodat e avancuara të gjeografisë perëndimore u përvetësuan edhe në Kinë. [[Skeda:PtolemyWorldMap.jpg|thumb|Harta e botës e Ptolemeut, e rindërtuar nga ''Geographia'' e Ptolemeut, shkruar rreth vitit 150]] Gjatë mesjetës, rënia e Perandorisë Romake e zhvendosi qendrin e zhvillimit të gjeografisë nga Evropa te bota islame.<ref name="Needham1"/> Gjeografë myslimanë, si [[Muhammed el-Idrisi]], prodhuan harta të hollësishme të botës (si ''Tabula Rogeriana''). Gjeografë të tjerë, si [[Jakut el-Hamaui]], [[El-Biruniu]], [[Ibn Batuta]] dhe [[Ibn Halduni]], dhanë përshkrime të hollësishme të udhëtimeve të tyre dhe të gjeografisë së rajoneve që vizituan. Gjeografi turk Mahmud el-Kashgari vizatoi një hartë të botës mbi bazë gjuhësore, dhe më vonë kështu bëri edhe [[Piri Reisi]] (harta e Piri Reisit). Për më tepër, dijetarët islamë përkthyen dhe interpretuan veprat e mëparshme të [[Roma e Lashtë|romakëve]] dhe të [[Greqia e Lashtë|grekëve]], dhe themeluan [[Shtëpia e Urtësisë|Shtëpinë e Urtësisë]] në [[Bagdadi|Bagdad]] për këtë qëllim.<ref name="Nawwab1">{{Cite web |last1=Nawwab |first1=Ismail I. |last2=Hoye |first2=Paul F. |last3=Speers |first3=Peter C. |date=2018-09-05|title=Islam and Islamic History and The Middle East |url=https://www.islamicity.org/5898/islam-and-islamic-history-and-the-middle-east/ |access-date=2016-11-10|website=islamicity.com |language=en}}</ref> Ebu Zejd el-Balkhi, i lindur në [[Belh]], themeloi "shkollën Balkhi" të hartografisë tokësore në Bagdad.<ref name="Edson1">{{Cite journal |last1=Edson |first1=Evelyn |last2=Savage-Smith |first2=Emilie |author-link2=Emilie Savage-Smith |date=2007 |title=Medieval Views of the Cosmos |journal=International Journal of the Classical Tradition |volume=13 |issue=3 |pages=61–63 |jstor=30222166|language=en}}</ref> Suhrabi, një gjeograf mysliman i fundshekullit të 10-të, shoqëroi një libër koordinatash gjeografike me udhëzime për krijimin e një harte drejtkëndore të botës me projeksion drejtkëndor ekuivalent (equirectangular) ose projeksion cilindrik ekuidistant.<ref name="Tibbetts1">{{Cite book |last=Tibbetts |first=Gerald R. |url=https://press.uchicago.edu/books/HOC/HOC_V2_B1/Volume2_Book1.html |title=The history of cartography |date=1997 |publisher=Brill |isbn=0-226-31633-5 |editor-last=Harley |editor-first=John Brian |editor-link=John Brian Harley |volume=2 |location=Chicago |chapter=The Beginnings of a Cartographic Tradition |editor-last2=Woodward |editor-first2=David |editor-link2=David Woodward (cartographer) |access-date=2020-05-15|language=en}}</ref> [[El-Biruniu]] (976–1048) përshkroi i pari një projeksion polar ekuiazimutal ekuidistant të sferës qiellore.<ref name="King1">{{Cite book |last=King |first=David A. |url=http://qisar.fssr.uns.ac.id/wp-content/uploads/2015/04/Qisar-Roshdi-Rashed-Encyclopedia-of-the-History-of-Arabic-Science.pdf |title=Astronomy and Islamic society: Qibla, genomics and timekeeping |series=Encyclopedia of the History of Arabic Science |year=1996 |isbn=978-0-203-71184-2 |editor-last=Rashed |editor-first=Roshdi |volume=1 |language=en}}</ref> Ai konsiderohej si më i afti kur bëhej fjalë për hartëzimin e qyteteve dhe matjen e distancave mes tyre, gjë që e bëri për shumë qytete në Lindjen e Mesme dhe [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentin indian]]. Shpesh kombinonte leximet astronomike me ekuacione matematikore për të zhvilluar metoda të përcaktimit të saktë të vendndodhjeve, duke regjistruar shkallë gjerësie dhe gjatësie gjeografike. Zhvilloi gjithashtu teknika të ngjashme për matjen e lartësisë së maleve, thellësisë së luginave dhe shtrirjes së horizontit. Trajtoi edhe [[Gjeografia njerëzore|gjeografinë njerëzore]] dhe banueshmërinë planetare të Tokës. Llogariti gjithashtu gjerësinë gjeografike të Kathit, në Horezm, duke përdorur lartësinë maksimale të Diellit, dhe zgjidhi një ekuacion kompleks gjeodezik për të llogaritur me saktësi perimetrin e Tokës, që u afrua shumë me vlerat moderne të perimetrit të Tokës.<ref name="Aber1">{{Cite web |last=Aber |first=James Sandusky |date=2003 |title=Abu Rayhan al-Biruni |url=http://academic.emporia.edu/aberjame/histgeol/biruni/biruni.htm |access-date=2016-11-10|website=academic.emporia.edu |publisher=Emporia State University |language=en}}</ref> Vlerësimi i tij prej 6.339,9 km për rrezen e Tokës ishte vetëm 16,8 km më i vogël se vlera moderne prej 6.356,7 km. Ndryshe nga paraardhësit e tij, të cilët matën perimetrin e Tokës duke vëzhguar Diellin njëkohësisht nga dy vendndodhje të ndryshme, El-Biruniu zhvilloi një metodë të re duke përdorur llogaritje trigonometrike bazuar te këndi mes një rrafshine dhe majës së një mali, gjë që dha matje më të sakta të perimetrit të Tokës dhe e bëri të mundur që ai të matej nga një person i vetëm, në një vendndodhje të vetme.<ref name="Goodman1">{{Cite book |last=Goodman |first=Lenn Evan |url=https://books.google.com/books?id=VJ6x-pcqMicC |title=Avicenna |publisher=Routledge |year=1992 |isbn=978-0-415-01929-3 |location=Great Britain |access-date=2020-05-03|language=en}}</ref> [[Skeda:Geographia Generalis 1733 Figure 30.jpg|thumb| Harta e Atlantikut jugor nga botimi i vitit 1733 i ''Geographia Generalis''-it]] [[Epoka e Zbulimeve|Epoka evropiane e Zbulimeve]] gjatë shekujve 16 dhe 17, kur u zbuluan shumë toka të reja, si dhe rrëfimet e eksploruesve evropianë, si [[Kristofor Kolombi]], [[Marko Polo]] dhe [[Xhejms Kuk]], ringjallën në Evropë dëshirën si për hollësi gjeografike të sakta, ashtu edhe për themele teorike më të forta. Në vitin 1650, botimi i parë i ''Geographia Generalis''-it u botua nga Bernhardus Vareniusi, i cili më vonë u redaktua dhe ribotua nga të tjerë, përfshirë [[Isak Njutoni|Isak Njutonin]].<ref name="Baker1955">{{cite journal |last1=Baker |first1=J. N. L. |title=The Geography of Bernhard Varenius |journal=Transactions and Papers (Institute of British Geographers) |date=1955 |volume=21 |issue=21 |pages=51–60 |doi=10.2307/621272 |jstor=621272 |language=en}}</ref><ref name="Warntz1989">{{cite journal |last1=Warntz |first1=William |title=Newton, the Newtonians, and the Geographia Generalis Varenii |journal=Annals of the Association of American Geographers |date=1989 |volume=79 |issue=2 |pages=165–191 |doi=10.2307/621272 |jstor=621272 |language=en}}</ref> Ky tekst mësimor kërkonte të integronte zbulimet dhe parimet e reja shkencore në gjeografinë klasike dhe ta qaste disiplinën ashtu si shkencat e tjera në lindje e sipër, dhe nga disa konsiderohet si ndarja mes gjeografisë së lashtë dhe asaj moderne në Perëndim.<ref name="Baker1955" /><ref name="Warntz1989" /> ''Geographia Generalis'' përmbante si sfond teorik, ashtu edhe zbatime praktike lidhur me lundrimin detar.<ref name="Warntz1989" /> Problemi që u mbetej si eksploruesve, ashtu edhe gjeografëve, ishte gjetja e gjerësisë dhe gjatësisë gjeografike të një vendndodhjeje. Ndërsa problemi i gjerësisë gjeografike ishte zgjidhur prej kohësh, problemi i gjatësisë gjeografike mbetej i pazgjidhur; edhe vendosja se cili meridian duhej të ishte zero, ishte vetëm një pjesë e problemit. I mbeti John Harrison-it ta zgjidhte, duke shpikur kronometrin H-4 në vitin 1760, dhe më vonë, në vitin 1884, Konferenca Ndërkombëtare e Meridianit miratoi, si konventë, meridianin e Greenwich-ut si meridian zero.<ref name="Aber1" /> Shekujt 18 dhe 19 ishin periudhat kur gjeografia u njoh si disiplinë akademike e veçantë. Ato u bënë pjesë e kurrikulës tipike universitare në Evropë (sidomos në Paris dhe [[Berlini|Berlin]]). Zhvillimi i shumë shoqatave gjeografike ndodhi gjithashtu gjatë shekullit të 19-të, me themelimin e ''Société de Géographie'' në vitin 1821, ''Royal Geographical Society'' në vitin 1830, ''Russian Geographical Society'' në vitin 1845, ''American Geographical Society'' në vitin 1851, ''Royal Danish Geographical Society'' në vitin 1876, dhe ''National Geographic Society'' në vitin 1888.<ref name="t118">{{cite book | last1=Livingstone | first1=David N. | last2=Withers | first2=Charles W. J. | title=Geographies of Nineteenth-Century Science | publisher=University of Chicago Press | publication-place=Chicago; London | date=2011-07-15 | isbn=978-0-226-48726-7 | page=29|language=en}}</ref> Ndikimi i [[Immanuel Kant]]it, [[Alexander von Humboldt]]it, Carl Ritterit dhe Paul Vidal de la Blache-s mund të shihet si një pikëkthesë e madhe e gjeografisë, nga filozofia në lëndë akademike.<ref name="Societe1">{{Cite web |last=Société de Géographie |date=2016 |title=Société de Géographie, Paris, France |trans-title=Who are we ? – Society of Geography |url=http://www.socgeo.org/la-societe/qui-sommes-nous |access-date=2016-11-10|website=socgeo.com |publisher=Société de Géographie |language=fr }}</ref><ref>{{Cite web |title=About Us |url=https://www.rgs.org/about/ |access-date=2016-11-10|website=rgs.org |publisher=Royal Geographical Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Русское Географическое Общество (основано в 1845 г.) |trans-title=Russian Geographical Society |url=https://www.rgo.ru/ru |access-date=2016-11-10|website=rgo.ru |publisher=Russian Geographical Society |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=History |url=http://americangeo.org/history/ |access-date=2016-11-10|website=amergeog.org |publisher=The American Geographical Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Geographic Society |url=https://2009-2017.state.gov/p/io/unesco/members/48805.htm |access-date=2016-11-10|website=state.gov |publisher=U.S. Department of State |language=en}}</ref> Gjeografë si Richard Hartshorne dhe Joseph Kerski i kanë konsideruar si Humboldti, ashtu edhe Ritteri, themelues të gjeografisë moderne, pasi ata ishin të parët që e vendosën gjeografinë si disiplinë shkencore të pavarur.<ref>{{cite journal |last1=Hartshorne |first1=Richard |title=The pre-classical period of modern geography |journal=Annals of the Association of American Geographers |date=September 1939 |volume=29 |issue=3 |pages=35–48 |doi=10.1080/00045603909357282 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Kerski |first=Joseph J. |author-link=Joseph Kerski |title=Interpreting Our World: 100 Discoveries That Revolutionized Geography |publisher=ABC-Clio |year=2016 |isbn=978-1-61069-920-4 |page=284|language=en}}</ref> [[Skeda:Waldo Tobler 2007.jpg|thumb|upright|Waldo Tobler para Bibliotekës Newberry. Çikago, nëntor 2007.]] Përgjatë dy shekujve të fundit, përparimet në teknologjinë kompjuterike kanë çuar në zhvillimin e gjeomatikës dhe në përfshirjen e praktikave të reja, si vëzhgimi me pjesëmarrje dhe gjeostatistika, në portofolin e mjeteve të gjeografisë. Në Perëndim, gjatë shekullit të 20-të, disiplina e gjeografisë kaloi nëpër katër faza kryesore: determinizmin mjedisor, [[Gjeografia regjionale|gjeografinë rajonale]], revolucionin sasior dhe gjeografinë kritike. Lidhjet e forta ndërdisiplinore mes gjeografisë dhe shkencave të gjeologjisë dhe botanikës, si dhe ekonomisë, sociologjisë dhe [[Demografia|demografisë]], janë rritur gjithashtu ndjeshëm, veçanërisht si rezultat i shkencës së sistemit tokësor, e cila kërkon të kuptojë botën në një pamje holistike. Koncepte dhe filozofi të reja kanë lindur nga përparimet e shpejta në informatikë, metodat sasiore dhe qasjet ndërdisiplinore. Libri i vitit 1962, ''Theoretical Geography'', i William Bunge-s, i cili argumentonte për një qasje nomotetike ndaj gjeografisë dhe se, nga një këndvështrim thjesht hapësinor, nuk kishte dallim të vërtetë mes gjeografisë njerëzore dhe fizike, është përshkruar nga Kevin R. Cox si "ndoshta teksti themelor i revolucionit hapësinor-sasior".<ref name="Goodchild2008">{{cite book |last1=Goodchild |first1=Michael F. |title=Key Texts in Human Geography |chapter=Theoretical Geography (1962): William Bunge |date=2008 |pages=9–16 |doi=10.4135/9781446213742.n2 |isbn=978-1-4129-2261-6 |language=en}}</ref><ref name="Cox2001">{{cite journal |last1=Cox |first1=Kevin R. |title=Bunge, W. 1962: Theoretical geography: Commentary 1 |journal=Progress in Human Geography |date=2001 |volume=25 |issue=1 |pages=71–73 |doi=10.1191/030913201673714256 |language=en}}</ref> Në vitin 1970, Waldo Tobler propozoi ligjin e parë të gjeografisë: "gjithçka lidhet me gjithçka tjetër, por gjërat afër janë më të lidhura se gjërat larg".<ref name="Tobler1"/><ref name="Tobler2"/> Ky ligj përmbledh supozimin e parë që bëjnë gjeografët rreth botës. == Fusha të lidhura == === Gjeologjia === {{Kryesor|Gjeologjia}} [[Skeda:Cycle of rocks 2.png|thumb|Cikli i shkëmbinjve tregon marrëdhënien mes shkëmbinjve magmatikë, sedimentarë dhe metamorfikë.]] Disiplinat e gjeografisë, veçanërisht të gjeografisë fizike, dhe të gjeologjisë kanë një mbivendosje të ndjeshme. Në të kaluarën, të dyja shpesh kanë ndarë departamente akademike në universitete, gjë që ka çuar në konflikte për burimet.<ref name="Smith2">{{cite journal |last1=Smith |first1=Neil |title="Academic War Over the Field of Geography": The Elimination of Geography at Harvard, 1947-1951 |journal=Annals of the Association of American Geographers |date=1987 |volume=77 |issue=2 |pages=155–172 |doi=10.1111/j.1467-8306.1987.tb00151.x |jstor=2562763 |s2cid=145064363 |language=en}}</ref> Të dyja disiplinat kërkojnë të kuptojnë shkëmbinjtë në sipërfaqen e Tokës dhe proceset që i ndryshojnë ata me kalimin e kohës. Gjeologjia përdor shumë nga mjetet dhe teknikat e gjeografëve teknikë, si GIS-in dhe teledetektimin, për të ndihmuar në hartëzimin gjeologjik.<ref name="Compton1">{{Cite book |isbn=978-0-471-82902-7 |author= Compton, Robert R. |year= 1985 |publisher= Wiley |location= New York |title= Geology in the field|language=en}}</ref> Megjithatë, gjeologjia përfshin kërkime që shkojnë përtej përbërësit hapësinor, si analiza kimike e shkëmbinjve dhe biogjeokimia.<ref name="Gorham 1">{{Cite journal |last=Gorham |first=Eville |date=1991-01-01|title=Biogeochemistry: its origins and development |journal=Biogeochemistry |language=en |volume=13 |issue=3 |pages=199–239 |doi=10.1007/BF00002942 |bibcode=1991Biogc..13..199G |s2cid=128563314 |issn=1573-515X}}</ref> === Historia === {{Kryesor|Historia}} Disiplina e historisë ka një mbivendosje të ndjeshme me gjeografinë, veçanërisht me gjeografinë njerëzore.<ref name="Bryce1">{{cite journal |last1=Bryce |first1=James |title=The Importance of Geography in Education |journal=The Geographical Journal |date=1902 |volume=23 |issue=3 |pages=29–32 |doi=10.2307/1775737|jstor=1775737 |language=en}}</ref><ref name="Darby1">{{Cite book|title=The Relations of History and Geography: Studies in England, France, and the United States|last=Darby|first=Henry Clifford|author-link=Clifford Darby|publisher=University of Exeter Press|year=2002|isbn=978-0-85989-699-3|location=Exeter|page=14|language=en}}</ref> Ashtu si gjeologjia, historia dhe gjeografia kanë ndarë departamente universitare. Gjeografia siguron kontekstin hapësinor brenda të cilit zhvillohen ngjarjet historike.<ref name="Bryce1"/> Veçoritë gjeografike fizike të një rajoni, si reliefi, klima dhe burimet e tij, formësojnë vendbanimet njerëzore, rrugët tregtare dhe veprimtaritë ekonomike, të cilat nga ana e tyre ndikojnë rrjedhën e ngjarjeve historike.<ref name="Bryce1"/> Kështu, një historian duhet të ketë një bazë të fortë në gjeografi.<ref name="Bryce1"/><ref name="Darby1"/> Historianët përdorin teknikat e gjeografëve teknikë për të krijuar atlase dhe harta historike. === Shkenca planetare === {{Kryesor|Shkenca planetare}} [[Skeda:Apollo15DunaTisza.jpg|thumb|upright=1.2|Fotografi nga moduli komandues ''Endeavour'' i [[Apollo 15]]-s e brazdave (rilleve) në afërsi të kraterit Aristarchus mbi [[Hëna|Hënë]]]]Ndonëse disiplina e gjeografisë merret zakonisht me Tokën, termi mund të përdoret edhe joformalisht për të përshkruar studimin e botëve të tjera, si planetët e [[Sistemi diellor|Sistemit Diellor]] dhe përtej tij.<ref name="Kereszturi2012">{{cite journal |last1=Kereszturi |first1=Akos |last2=Hyder |first2=David |title=Planetary Science in Higher Education: Ideas and Experiences |journal=Journal of Geography in Higher Education |date=2012 |volume=36 |issue=4 |pages=499–525 |doi=10.1080/03098265.2012.654466 |language=en}}</ref> Studimi i sistemeve më të mëdha se vetë Toka zakonisht bën pjesë në [[Astronomia|astronomi]] ose [[Kozmologjia|kozmologji]], ndërsa studimi i planetëve të tjerë quhet zakonisht shkencë planetare. Terma alternativë, si areografia (gjeografia e Marsit), janë përdorur për të përshkruar studimin e objekteve të tjera qiellore.<ref name="Areography1" /><ref name="Areoography2" /><ref name="WilliamSheeham2014" /> Në fund të fundit, gjeografia mund të konsiderohet si një nëndisiplinë brenda shkencës planetare, dhe shkenca planetare e lidh gjeografinë me fusha si astronomia dhe fizika.<ref name="Kereszturi2012" /> == Shiko edhe == {{Div col|colwidth=30em}} * [[Analog i Tokës]] — një planet ose hënë me kushte të ngjashme me ato të Tokës. * [[Historia gjeologjike e Tokës]] — sistemi i ndarjes së historisë gjeologjike të Tokës në periudha. * [[Gjeofizika]] — studimi fizik i Tokës. * [[Historia e Tokës]] — historia gjeologjike dhe biologjike e planetit Tokë. * [[Planeti tokësor]] — planet i përbërë kryesisht nga shkëmbinj dhe metale. * [[Planetologjia teorike]] — studimi teorik i formimit dhe zhvillimit të planetëve. {{Div col end}} == Shënime == {{Reflist|group=shën|refs= <ref name=Shen01>Kjo hartë reflekton politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara, përfshirë njohjen e [[Kosova|Kosovës]] si shtet dhe mbështetjen për aneksimin nga Maroku të [[Sahara Perëndimore|Saharasë Perëndimore]].</ref>}} == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Sisterlinks|Gjeografia}} * [https://www.britannica.com/science/geography Geography] në faqen e ''[[Encyclopædia Britannica|Encyclopaedia Britannica]]'' [[Kategoria:Gjeografia| ]] 9sc1njftsfouovk4jo2gu217g668czy 0 2847 3025823 3018193 2026-08-15T12:18:14Z ~2026-44854-61 191632 /* */ specifikim i kohëzgjatjes dhe faktit që udhëhoqi Lidhjen e Lezhës përgjatë betejave 25 vjeçare 3025823 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Gjergj Kastrioti | image = Ritratto di Giorgio Scanderbeg.jpg | caption = Portret i Skënderbeut | succession = [[Lista e mbretërve shqiptarë|Kryezot]] i [[Arbëria në Mesjetë|Arbërisë]] | title = Kryezot i Arbërisë<br />{{lang|la|Dominus Albaniae}}{{sfn|Anamali|2002|p=379}} | reign = 2 Mars 1444&nbsp;– 17 Janar 1468 | coronation = 2 Mars 1444 | predecessor = | successor = [[Lekë Dukagjini|Lekë III Dukagjini]] | spouse = {{marriage|[[Donika Kastrioti|Andronika Arianiti]]| 1451}} | issue = [[Gjon Kastrioti II]] | father = [[Gjon Kastrioti]] | mother = [[Vojsava Kastrioti]] | birth_name = Gjergj Kastrioti ([[#Emri|shiko Emri]]) | birth_date = {{circa|1405}} | birth_place = [[Sina e Poshtme|Sinë]], [[Principata e Gjon Kastriotit|Principata e Kastriotit]]<br>([[Shqipëria]] e sotme) | death_date = 17 Janar 1468 (mosha 62) | death_place = [[Lezhë]], [[Arbëria Venedikase]] | place of burial = [[Memoriali i Skënderbeut|Katedralja e Shën Nikollës]] | religion = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia Lindore]] (1405–1423)<br />[[Islami]] (1423–1443)<br />[[Kisha Katolike|Katolicizmi]] (1443–1468) | succession2 = [[Lista e mbretërve shqiptarë|Princ]] i [[Principata e Gjon Kastriotit|Kastriotëve]] | reign2 = 28 Nëntor 1443 – 17 Janar 1468 | predecessor2 = [[Gjon Kastrioti]] | successor2 = [[Gjon Kastrioti II]] | occupation = Kryezot i [[Principata e Gjon Kastriotit|Principatës së Kastriotit]], {{nowrap|Kryekomandant ushtarak i <br />[[Lidhja e Lezhës|Lidhjes së Lezhës]]}} | signature = Dorëshkrimi i Skënderbeut.svg |Gjatësia=193cm|royal_house=[[Kastriotët]]<br>[[Skeda:Coat of arms of the House of Kastrioti.svg|61px]]}} '''Gjergj Kastrioti''' (greqisht Γεώργιος Καστριώτης) ({{Rreth|1405}} – 17 janar 1468),<ref>{{Cite web|title=Origjina dhe vendlindja e Skënderbeut|url=https://rrugaearberit.com/2019/01/04/origjina-dhe-vendlindja-e-skenderbeut/|url-status=live|access-date=25 prill 2025|website=rrugaearberit.com|language=sq}}</ref> i njohur gjerësisht si '''Skënderbeu''', ishte një princ dhe anëtar i familjes fisnike të Kastriotëve dhe udhëheqës ushtarak [[Shqiptarët|arbër]] që në fillim luftoi për [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe më pas udhëhoqi Lidhjen e Lezhës në beteja të suksesshme 25 vjeçare kundër pushtuesve Osmanë. Si njëri prej djemëve të familjes fisnike të [[Kastriotët|Kastriotëve]], ai u rrëmbye në moshën 9 vjecare nga perandoria Osmane dhe u dërgua në oborrin e saj. Fëmijëria e tij kaloi me sfida duke i mbijetuar politikave dhe intrigave të oborrit osman, dhe duke u arsimuar. Njohur për ekselencën dhe zgjuarsinë e tij ai më pas hyri në shërbim të [[Sulltani]]t për njëzet vitet e ardhshme. U ngrit sipas gradave duke u bërë deri [[Sanxhakbeu|Sanxhakbej]] i [[Sanxhaku i Dibrës|Sanxhakut të Dibrës]] në vitin 1440. Më 1443, pas një planifikimi të gjatë dhe mbledhjes së djemve të tjerë bashkëkombas dezertoi ushtrinë osmane gjatë [[Beteja e Nishit|betejës së Nishit]] dhe u bë sundimtar i [[Kruja|Krujës]], në një territor nga [[Petrela]] deri në [[Modriçi|Modriç]]. Në vitin 1444, ai themeloi [[Lidhja e Lezhës|Lidhjen e Lezhës]] me mbështetjen e fisnikërisë së kohës. Në vitin 1451, Skënderbeu nënshkroi [[Traktati i Gaeta-s|traktatin e Gaetës]], ku njohu sovranitetin ''de jure'' të Mbretërisë së Napolit mbi Arbërinë, duke siguruar një aleancë mbrojtëse, edhe pse mbeti një sundimtar i pavarur.<ref>{{Citation|last=Fine|first=John Van Antwerp|title=The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest|url=https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC&pg=PA558|pages=558-559|year=1994|publisher=University of Michigan Press|language=en|isbn=978-0-472-08260-5}}</ref> Në vitet 1460–61 mbështeti Ferdinandin I të [[Napoli]]t në luftërat kundër Gjonit II të Anzhuinëve. Në vitin 1463 u bë komandanti kryesor i forcave [[Kryqëzatat|kryqtare]] të papa [[Piu II|Piut II]], por papa vdiq ndërsa ushtritë ende po mblidheshin. Së bashku me [[Venediku|venedikasit]] luftoi kundër osmanëve gjatë Luftës osmano–venedikase të viteve 1463–79, deri në vdekjen e tij në janar të vitit 1468. == Emri == Forma origjinale latine e mbiemrit, ''Castrioti'' (gjithashti si ''Castriothi'' in 1408),<ref name="Ljubić1875">{{cite book|author=Simeon Ljubić|url=https://books.google.com/books?id=CtFhAAAAcAAJ&pg=PA120|title=Listine o odnošajih izmedju južnoga slavenstva i Mletačke Republike: Od godine 1403 do 1409|publisher=Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti|year=1875|pages=120–|language=sh}}</ref> në historiografinë e sotme shqiptare paraqitet si ''Kastrioti'', ndërsa emri i tij si ''Gjergj korspondon me fenë e krishtere''.<ref name=":0">{{Citation|last=Anamali|first=Skënder|title=Historia e popullit shqiptar në katër vëllime|volume=I|year=2002|publisher=Botimet Toena|language=sq|oclc=52411919|isbn=9789994312696}}</ref>Në vitin 1450, emri i tij i plotë në Du Fresne (1610–1688), duke shkruar në latinisht, përdori ''Georgius Castriotus Scanderbegus'' në veprën e tij.<ref>Du Fresne, [http://www.documentacatholicaomnia.eu/20vs/205_Du_Cange/1610-1688,_Du_Cange_C,_Historia_Byzantina_Familiae_Byzantinae_Index,_LT.pdf Historia Byzantina Familiae Byzantinae], 1688</ref> [[Frang Bardhi|Frangu i Bardhë]] te fjalori i tij shkruan se bashkëkohësit i referoheshin rëndomë si ''Dragoi i Arbnit'' (lat. ''Epiri Draco'') dhe emrin ia shkruan ''Giec Caſtrioti'', ku ''Gjeç'' përbën një formë arkaike e shkurtuar që gegnishtja i ka bërë këtij emri grek "γεωργός" (sq. ''georgos'', argat).<ref>Bardhi, Frang. 1635. Dictionarium Latino-Epirotaricum. Roma. P. 197</ref> Moore në veprën biografike për Skënderbeun (1850) përdori trajtën ''Castriot.''<ref>{{Citation|last=Moore|first=Clement Clarke|title=George Castriot, Surnamed Scanderbeg, King of Albania|url=https://books.google.com/books?id=P3wKAAAAMAAJ|year=1850|publisher=D. Appleton & Co.|location=New York|oclc=397003|language=en}}</ref> Mbiemri rrjedh nga [[latinishtja]] ''castrum'' ([[Gjuha shqipe|shqip]]: kështjellë).<ref name="Michaelides2003">{{cite book|last=Michaelides|first=Constantine E.|url=https://books.google.com/books?id=G-hPAAAAMAAJ|title=The Aegean crucible: tracing vernacular architecture in post-Byzantine centuries|publisher=Delos Press|year=2003|isbn=978-0-9729723-0-7|pages=118|language=en|accessdate=24 mars 2012}}</ref><ref>{{Citation|last=von Thallóczy|first=Ludwig|others=Konstantin Jireček; Milan von Šufflay; Theodor A Ippen; Ernst C Sedlmayr|title=Illyrisch-albanische Forschungen|url=https://archive.org/stream/illyrischalbanis00thaluoft/illyrischalbanis00thaluoft_djvu.txt|year=1916|publisher=VERLAG VON DüNCKER & HUMBLOT|location=MÜNCHEN UND LEIPZIG|language=de|oclc=10224971|page=80}}</ref> Sipas [[Fan Noli|Nolit]], mbiemri është një toponim, që rrjedh nga fshati [[Njësia administrative Kastriot|Kastriot]] në [[Shqipëria|Shqipërinë e sotme]] verilindore.<ref>{{Citation|last=Noli|first=Fan S.|title=George Castrioti Scanderbeg (1405–1468)|year=1947|publisher=International Universities Press|language=en|oclc=732882|author-link=Fan S. Noli}}</ref><ref>{{Citation|last=Masson|first=Margaret|title=The unwritten law in Albania|url=https://books.google.com/books?id=XfcxAQAAIAAJ|year=1954|publisher=University Press|language=en}}</ref> Osmanët i dhanë atij emrin اسکندر بگ, ''İskender bey'' ose ''İskender beğ'', që do të thotë "zoti Skënder" ose "zoti Aleksandër", që në gjuhën shqipe paraqitet si ''Skënderbej'' ose ''Skënder [[Beu]]''.<ref>{{Citation|last=Hodgkinson|first=Harry|title=Scanderbeg: From Ottoman Captive to Albanian Hero|year=2005|publisher=I. B. Tauris|isbn=1-85043-941-9|language=en}}</ref> Në letrën e vitit 1450 dërguar [[Republika e Raguzës|Republikës së Raguzës]] nga Skënderbeu, ai u nënshkrua si Skeder beg, dhe në vitin 1459 po ashtu.<ref name="Cyrillic-name2">{{cite web|last=Jovanović|first=Gordana|year=1990|title=Starosrpski jezik u dva pisma Đurđa Kastriota Dubrovčanima|url=http://www.rastko.rs/rastko-al/zbornik1990/gjovanovic-kastriot_l.php|url-status=live|work=Stanovništvo slovenskog porijekla u Albaniji|publisher=Rastko|location=Cetinje|language=sh}}</ref> I latinizuar nga [[Marin Barleti|Barleti]] si ''Scanderbegi'', ky emër është supozuar të ketë qenë një krahasim i aftësive ushtarake të Skënderbeut me ata të [[Leka i Madh|Aleksandrit të Madh]].<ref>{{Citation|last=Rosser|first=John Hutchins|title=Historical dictionary of Byzantium|url=https://books.google.com/books?id=qU9lmX2xYlUC&pg=PA363|year=2001|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-3979-3|language=en}}</ref> Në vitin 1463, emri i tij u shkrua në latinisht si ''Zorzi Castrioti.''<ref name="Novak1936">{{cite book|author=Viktor Novak|url=https://books.google.com/books?redir_esc=y&hl=de&id=MQsWAQAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Zorzi|title=Jugoslovenski istoriski časopis|publisher=Jugoslovensko istorisko društvo|year=1936|p=410|language=sh}}</ref><ref name="ClewingSchmitt2005">{{cite book|author1=Clewing|first=Konrad|url=https://books.google.com/books?id=4eXlZq6aBrkC&pg=PA150|title=Südosteuropa: von vormoderner Vielfalt und nationalstaatlicher Vereinheitlichung|author2=Schmitt|first2=Oliver Jens|author3=Hösch|first3=Edgar|publisher=Oldenbourg Verlag|year=2005|isbn=978-3-486-57888-1|page=150|language=de|quote=Zorzi Castrioti, Signor de Croia|author-link2=Oliver Jens Schmitt|accessdate=20 korrik 2013}}</ref> Gjithmonë e nënshkroi veten si ''Zot i Arbërisë'' ([[latinisht]]: ''Dominus Albaniae''), dhe nuk pretendoi tituj të tjerë përveç tij në dokumentet e mbijetuara.<ref name=":0" /> == Jetëshkrimi == Gjergj Kastrioti ishte djali më i vogël i [[Gjon Kastrioti|princit Gjon Kastrioti]]t dhe i princeshës [[Vojsava Tribalda|Vojsava]]. Fëmija i fundit midis 4 djemve dhe 5 vajzave.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=392}}</ref> Ka shumë teori mbi vendlindjen e tij. Një ndër biografët e shumtë të tij, Frashëri, duke analizuar gjenealogjitë e kronikës së [[Gjon Muzaka|Muzakës]], burimet e Raffaele Mattei-t, si dhe defterët osmanë të 1467, e ka vendosur vendlindjen e tij në [[Sina e Sipërme|Sinë]] në qarkun e Dibrës - një nga tre fshatrat, zotërime të të gjyshit [[Pal Kastrioti|Pal Kastriotit]]. Vendosja e datëlindjes më 1405 nga Noli ka gjetur mbështetje të gjerë tanimë, pas kundërshtive fillestare, si dhe mungesa e dokumentacionit të lindjes së tij apo vëllezërve e motrave të tij. I ati, Gjoni, kishte në zotërim një territor mes [[Shufadaja|Shufadasë]] dhe [[Prizreni|Prizrenit]], përmes Matit dhe Dibrës. E ëma Vojsava, origjina e së cilës është diskutuar, nëse ka qenë bijë Brankoviçësh, e një familjeje fisnike bullgare apo bijë [[Muzakajt|Muzakajsh]]. Gjergji pati tre vëllezër më të mëdhenj, [[Stanisha Kastrioti|Stanishën]], [[Reposh Kastrioti|Reposhin]] dhe [[Kostandin Kastrioti|Kostantinin]], si dhe pesë motra, Marën, Jelenën, Angjelinën, Vlajkën dhe [[Mamica Kastrioti|Mamicën]]. === Në shërbimin osman === U dërgua peng razie në [[Edrene]] më 1415, edhe njëherë tjetër më 1423. Pandehet se qëndroi në oborrin e Muratit II si iç-ogllan për afro tre vjet,<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=393}}</ref><ref name="Frashëri2002p86">{{harvnb|Frashëri|2002|p=86}}</ref> ku mori edukim ushtarak në [[Shkolla Enderun|Enderun]].<ref>{{Cite book|last=Setton|first=Kenneth Meyer|title=A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on Europe|publisher=Univ of Wisconsin Press|year=1990|isbn=978-0-299-10744-4|pages=293|language=en}}</ref> Dokumentimi i parë ekzistues i emrit të Gjergjit është ''Akti i Parë i Hilandarit'' më 1426, ku Gjon Kastrioti me 4 djemtë e tij dhuruan të drejtën e vjeljes së taksave të dy fshatrave manastirit serb të Hilandarit.<ref name=":1">Frashëri 2002, ff. 86-92.</ref> Paskëtaj, Gjoni me djemtë e vet, përjashto Stanishën, blenë katër ''adelfate'' për në kullën e Shën Gjergjit dhe të disa pronave në brendi të Hilandarit siç pohohte në ''Aktin e Dytë të Hilandarit''. Logu që Kastriotët dhuruan emërtohet nga murgjit e Hilandarit ''Arbanashki pirg'', pra ''Kulla arbërore.<ref name=":1" />'' Pasi u diplomua në [[Enderun]], Sulltani i dha një [[Timari|timar]] pranë zotërimeve të të atit. Gjoni ishte i shqetësuar se mos sulltani do ta urdhëronte Skenderbeun që t'i pushtonte zotërimet e të atit, duke i lajmëruar në prill të 1428. Po atë vit Gjonit i duhet që t'i kërkojë falje senatit venedikas se i biri kishte marrë pjesë nëpër fushatat osmane kundër të krishterëve. Më 1430 Gjoni u thye në betejë nga sanxhakbeu i Shkupit, Isak Beu, si pasojë zotërimet e tij u zvogëluan. Po atë vit Skenderbeu vazhdoi duke luftuar nëpër fushatat e Muradit II, duke fituar kështu gradën ''[[Spahiu|spahi]]''. Mendohet se iu dha një çiflig në Nikopojë, në Bullgarinë Veriore sot, meqë figuron një "Iskander Bey" i zoti i një çifligu në një dokument të 1430. Pavarësisht se u ftua nga të afërmit e tij, [[Gjergj Arianiti]] dhe [[Andrea Topia II|Andrea Topia]] për të marrë pjesë në [[Kryengritja Arbërore (1432-1436)|kryengritjen arbërore]], por ai nuk u tund prej qëndrimeve të tij, duke vazhduar të ishte besnik i sulltanit.<ref>Fine 1994, fq. 535.</ref> Më 1437/1438 përmendet si subash i [[Kruja|Krujës]] para se Hizir Beu të emërohej aty nëntorin e 1438. Deri në maj të 1438 Skenderbeu kishte në zotërim një timar të konsiderueshëm, pjesë e vilajetit të [[Dhimitër Jonima|Dhimitër Jonimës]], që përbëhej nga 9 fshatra që ishin dikur pjesë e zotërimeve të të atit. Sipas [[Halil İnalcık|Inalxhëkut]], asokohe nëpër dokumentet osmane radhitej si ''Juvan oglu Iskender bey'' (i biri i Gjonit, Skender beu). Në sajë të meritave të tij nëpër fushatat e shumta osmane iu dha prej Muradit II titulli ''[[Valiu|vali]]''. Asokohe i printe një njësie prej 5,000 kalorësish.<ref>Francione 2003, fq. 15.</ref> === Kryengritja ndaj osmanëve === Në vitin 1443 trupat hungareze të komanduara nga [[Janosh Huniadi]] u futën në thellësi të Ballkanit dhe në nëntor u ndeshën me ushtrinë osmane duke e thyer. Këtë rast e shfrytëzoi Gjergj Kastrioti Skënderbeu për tu kthyer në atdhe. Pasi çliroi Krujën me 28 nëntor 1443 ngriti flamurin e Kastriotëve, flamur të kuq me shqiponjë të zezë dykrenore.<ref name="Frashëri2002p212">{{harvnb|Frashëri|2002|p=212}}</ref><ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=397-401}}</ref> Para krutanëve mbajti një fjalim të zjarrtë. Pa humbur kohë hyri në bisedime me zotërit arbër dhe me ndihmën e tyre çliroi edhe një varg kështjellash tjera. Në hapësirat e çliruara ndodheshin zotërimet e shumë fisnikëve arbër.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=397-401}}</ref> Çlirimi i vendit në vitin 1443 ishte fitore historike, por Skënderbeu e kuptoi se për të mbrojtur territoret e çliruara duhej kapërcyer copëtimi politik dhe duhej bashkuar. Prandaj mblodhi në Lezhë një kuvend të fisnikëve.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=401-402}}</ref> U formua Lidhja e Lezhës,<ref>{{Citation|author=Plamen Tvetkov|title=A history of the Balkans: a regional overview from a Bulgarian perspective|language=en|url=https://books.google.it/books?hl=it&id=VR5pAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=lezha|year=1993|publisher=EM Text, origjinali nga Universiteti i Miçiganit|isbn=9780773419568|page=242}}</ref><ref>{{Harvnb|Frashëri|2009|pages=76-77.}}</ref><ref name="DukaKoci">{{cite web|author1=Ferit Duka|author2=Dorian Koçi|title=“Besëlidhja e Lezhës”, veprimtari në Muzeun Historik Kombëtar|language=sq|url=https://sot.com.al/kultura/%E2%80%9Cbes%C3%ABlidhja-e-lezh%C3%ABs%E2%80%9D-veprimtari-n%C3%AB-muzeun-historik-komb%C3%ABtar|date=4 mars 2018|accessdate=28 mars 2019|archive-date=24 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824012438/https://sot.com.al/kultura/%E2%80%9Cbes%C3%ABlidhja-e-lezh%C3%ABs%E2%80%9D-veprimtari-n%C3%AB-muzeun-historik-komb%C3%ABtar|url-status=dead}}</ref><ref name="Elsie">{{Citation|last=Elsie|first=Robert|author-link=Robert Elsie|title=A biographical dictionary of Albanian history|language=sq|url=https://books.google.it/books?id=pgf6GWJxuZgC&pg=PA127&dq|year=2012|publisher=I.B. Tauris|location=London|isbn=978-1-78076-431-3|oclc=801605743|page=127}}</ref> një aleancë politike dhe ushtarake kryetar i së cilës u zgjodh Skënderbeu. Ai u zgjodh edhe komandant i përgjithshëm i ushtrisë së përbashkët e cila do të formohej.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=393}}</ref> Në vitin 1444 forcat e komanduara nga Skënderbeu thyen ushtrinë osmane në Betejën e Torviollit.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=406}}</ref> Me 10 tetor 1445 një ushtri osmane prej 9,000–15,000 vetësh<ref name=":5">{{Cite book|title=Scanderbeg|url=https://books.google.com/books?id=X4lpAAAAMAAJ|publisher=Centre for Albanian Studies|date=1999-01-01|isbn=9781873928134|language=en|first=Harry|last=Hodgkinson|page=81}}</ref> nën komandën e Firuz Pashës u nis drejt Arbërisë nga ana e Prizrenit. Këto lëvizje nuk i shpëtuan Skënderbeut. Osmanët në luginën e Mokrës ndërsa Skënderbeu i sulmoi dhe i shpartalloi me 3500 luftëtarë.{{sfn|Francione|2003|p=310}} Vitin passues ai theu osmanët edhe dy herë tjera, një herë forcat osmane nga Ohri,<ref name="Frashëri2002p144">{{harvnb|Frashëri|2002|p=144}}</ref> dhe prapë në [[Betejën e Otonetës]] me 27 Shtator 1446.<ref name="Frashëri1964p72">{{harvnb|Frashëri|1964|p=72}}</ref><ref name="Myrdal1976p48">{{harvnb|Myrdal|1976|p=48}}</ref> Në vitin 1450 sulltan [[Murati II]] mbërriti në Arbëri me një ushtri të madhe dhe rrethoi Krujën. Skënderbeu qëndroi jashtë kështjellës bashkë me luftëtarët e tij dhe godiste ushtrinë osmane papritur dhe pandërprerë nga drejtime të ndryshme. Duke parë humbjet sulltani urdhëroi asgjësimin e trupave të Skënderbeut duke i ndjekur kudo, por këto ekspedita u kushtuan osmanëve shumë humbje. Gjendja e osmanëve filloi të keqësohej nga mungesa e ushqimeve për shkak se arbërit sulmonin karvanet e furnizimeve. Pas disa muajsh rrethimi të pasuksesshëm, Murati humbi shpresat se mund ta merrte Krujën prandaj me fillimin e stinës së shirave e ndërpreu fushatën ushtarake. Lufta për mbrojtjen e Krujës ishte një ndër fitoret më të rëndësishme të Skënderbeut.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=414-415}}</ref> Më 1451, u martua me Donikën, të bijën e Gjergj Arianitit.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=416}}</ref> Skënderbeu u përpoq të siguronte ndihma për të çliruar territore tjera që ishin nën osmanët. Atë vit Skënderbeu dhe Alfonsi V i Napolit nënshkruan disa marrëveshje bashkëpunimi si dy zotër të barabartë.<ref>{{Harvnb|Frashëri|2009|pages=101-102.}}</ref><ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=417}}</ref> Në vitin 1452 sulltani i ri Mehmeti II dërgoi dy ushtri në Arbëri të cilat u thyen njëra pas tjetrës nga Skënderbeu.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=416}}</ref> Në vitin 1455 ushtria e Lidhjes rrethoi Beratin. Skënderbeu dhe Gjergj Arianiti ishin larguar kur u njoftuan për sulmin e papritur të ushtrisë osmane. Kur arritën në fushbetejë çdo gjë kishte përfunduar.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=419}}</ref> Pas Betejës së Beratit gjendja e brendshme poltike në Arbëri u keqësua, duke shkaktuar lëkundje te fisnikët. Moisi Golemi i trembur kaloi në anën e osmanëve të cilët në vitin 1456 e dërguan në krye të një ushtrie osmane në Arbëri por ushtria e Skënderbeut e theu keqas.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=420}}</ref> Në vitin 1456 Gjergj Stres Balsha, u shiti osmanëve kështjellën e [[Modriçi]]t për 30,000 aspra argjendi. Ai u mundua ta fshehë këtë; megjithatë tradhëtia e tij u zbulua, dhe ai u burgos në Napoli.<ref name="Noli1947p52">{{harvnb|Noli|1947|p=52}}</ref> Më 1456 Gjergjit i lindi djalë.<ref name="Zbornik-Odsjeka">{{cite book|title=Zbornik Odsjeka za Povijesne Znanosti Zavoda za Povijesne i Društvene Znanosti Hrvatske Akademije Znanosti i Umjetnosti|url=https://books.google.com/books?id=YidpAAAAMAAJ|year=1999|publisher=HAZU|language=hr|page=169|quote=...1456 rođen je princ Gjon Kastrioti, Skenderbegov sin ... Hamza ... pobjegao je kod sultana Mehmeda II 1456 godine...}}</ref> [[Hamza Kastrioti]], nipi i Skënderbeut, humbi shpresat se do të trashëgonte principatën pas vdekjes së Skënderbeut dhe iu bashkua osmanëve.<ref name="Zbornik-Odsjeka"/> Më 27 qershor 1458, Alfonsi V vdiq në Napoli dhe Skënderbeu dërgoi emisarë te i biri Ferdinandi.<ref name="Frashëri2002p359">{{harvnb|Frashëri|2002|p=359}}</ref> Pas pesë betejave të ashpra që u zhvilluan në vitin 1465 mes ushtrisë arbëre dhe ushtrive osmane të drejtuara nga Ballaban Pasha, ku arbërit dolën fitimtarë, sulltan Mehmeti II mendoi se kishte ardhur koha për një goditje vendimtare të të gjitha forcave ushtarake të Perandorisë Osmane. Në pranverën e vitit 1466 sulltani u nis në krye të gjithë ushtrisë osmane për të rrethuar Krujën.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=450-451}}</ref> Pasi dy muaj luftimesh të ashpra ai u bind se Kruja nuk pushtohej me forcën e armëve prandaj vendosi ta mbante nën një rrethim të vazhdueshëm derisa mbrojtësit e Krujës të dorëzoheshin nga uria. Këtë detyrë ia ngarkoi Ballaban Pashës duke ia lënë drejtimin e ushtrisë osmane në Arbëri. Krahas rrethimit, forcat e tij do të ushtonin presion të vazhdueshëm në viset e lira arbërore.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=452}}</ref> Në prill 1467, Skënderbeu u kthye në atdhe ku me përkrahjen e popullit riorganizoi një ushtri të fuqishme dhe me 19 prill shpartalloi plotësisht ushtrinë osmane të komanduar nga vëllai i Ballabanit, Jonima, të cilin e zuri rob. Më 23 prill ushtria shqiptare së bashku me mbrojtësit e Krujës sulmuan dhe shpartalluan ushtrinë e Ballabanit duke e lënë këtë të fundit të vdekur.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=450-451}}</ref> Në [[janar]] të vitit [[1468]] Skënderbeu u sëmur gjatë zhvillimit të një kuvendi të thirrur nga ai, në të cilin ishin të ftuar të gjithë princat arbër. Vdiq me [[17 janar]] [[1468]] në [[Lezha|Lezhë]]. U varros në Katedralen e Shën Kollit në Lezhë, po në atë vend ku u mbajt Kuvendi i Lezhës.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=393}}</ref>[[Skeda:Monumenti i Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|Monumenti i heroit në Krujë.]] == Trashëgimia == Qëndresa e tij mbajti në vendnumro zgjërimin e Perandorisë Osmane, duke iu mveshur merita se qe ndër arsyet që i vonoi osmanët të pushtonin Evropën Perëndimore,<ref>{{Harvnb|Hodgkinson|2005|page=240.}}</ref> së bashku me bashkëkohësit Vladi III i Vllahisë me Stefani III i Moldavisë dhe Huniadin e Hungarisë.<ref>{{Harvnb|Sedlar|1994|page=396.}}</ref> Sipas dokumentacionit arkivor, namin e heroit e mori që në gjallje,<ref>{{Harvnb|Hodgkinson|2005|page=xii.}}</ref> duke marrë edhe titullin papnor ''Athleta Christi.''<ref>{{Harvnb|Babinger|1992|pages=152-53.}}</ref> Ndër [[Arbëreshët në Itali|arbëreshët]] e [[Italia|Italisë]] kujtimi për të në formë rapsodish u mblodhën dhe botuan nga [[Jeronim de Rada]] më 1866. Për studjues të kësaj përmbledhjeje janë parë si këngë joautentike popullore, ku De Rada ka vënë dorë me gjasë nga dëshira e mirë për t'u dhënë arbëreshëve dhe shqiptarëve një faktor themelor identitar.<ref>{{Cite web|last=Vehbiu|first=Ardian|author-link=Ardian Vehbiu|date=8 gusht 2020|title=Arbëreshët - Çështje të hapura|url=https://peizazhe.com/2020/08/08/arbereshet-ceshtje-te-hapura/|url-status=live|access-date=17 maj 2021|website=peizazhe.com|language=sq}}</ref> Prej regjimit komunist në Shqipëri, figura e tij u përdor si mekanizëm legjitimues dhe konsolidues.<ref>{{Cite web|last=Dani|first=Doan|date=7 gusht 2016|title=Analiza e njëanshme e burimeve historike|url=https://telegrafi.com/analiza-e-njeanshme-e-burimeve-historike/|url-status=live|website=telegrafi.com|language=sq}}</ref> == Në letërsi dhe arte == {{Kryesor|Veprat kushtuar Skënderbeut}} Përgjatë shekullit të pesëmbëdhjetë dy janë veprat letrare të njohura që i kushtohen Skënderbeut. E para e shkruar në fillim të 1480' nga ipeshkvi katolik i [[Ulqini|Ulqinit]],<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xqdiAAAAMAAJ&q=%D1%83%D0%BB%D1%86%D0%B8%D1%9A%D1%83|title=Zbornik Matice srpske za književnost i jezik|publisher=Matica srpska|year=1991|location=Novi Sad|page=91|language=sr|quote=Мартина Сегона, по сопственој изјави "српског писца"|access-date=2 prill 2012}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?ei=xbZ4T4wCx8ezBrHy2MME|title=Zgodovinski časopis|publisher=Zgodovinsko društvo za Slovenijo|year=2000|volume=54|page=131|language=sh|quote=Martin Segon je eden najvidnejših humanistov s konca 15. stoletja.}}</ref> [[Martin Segoni|Martin Segon]] që është një skicë e shkurtër biografike por tejet e rëndësishme (it. ''Narrazioni di Giorgio Castriotto, da i Turchi nella lingua loro chiamato Scander beg, cioe Alesandro Magno'').<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=K3loAAAAMAAJ|title=Studi storici|publisher=Istituto storico italiano per il medio evo|year=1980|pages=142–45|language=it|quote=Narrazioni di Giorgio Castriotto, da i Turchi nella lingua loro chiamato Scander beg, cioe Alesandro Magno}}</ref><ref>{{cite book|url=http://www.suedost-institut.de/fileadmin/dokumente/HB_Schmitt_SOE1300-1500_1Textentwurf.pdf|title=UNVOLLSTÄNDIGER TEXTENTWURF ZUR DISKUSSION AM 6.2.2012|language=sv|year=2012|page=9|quote=Martinus Segonus verfasste eine der frühesten "Landeskunden" des spätmittelalterlichen Balkans und eine kurze, aber sehr wichtige biographische Skizze zu Skanderbeg|access-date=2 prill 2012|url-status=dead}}</ref> Vepra e dytë është ''Kujtimet e një Jeniçeri'' shkruar gjatë viteve 1490-97 nga [[Konstantin Mihailoviq]], një jeniçer serb i ushtrisë osmane.<ref>{{cite book|last=Živanović|first=Đorđe|title=Predgovor spisu Konstantina Mihailovića "Janičarove uspomene ili turska hronika"|publisher=Projekat Rastko, Poljska|language=sr|chapter=Konstantin Mihailović iz Ostrovice|quote=Taj rukopis je ... postao pre 1500. godine, a po svoj prilici još za vlade Kazimira Jagjelovića (1445–1492) ... Kao što smo već rekli, Konstantin Mihailović je negde između 1497. i 1501. napisao jedino svoje književno delo, koje je sačuvano u raznim prepisima sve do naših dana ... delo napisano verovatno između 1490. i 1497, i to zbog toga što se u njemu Matija Korvin spominje kao već mrtav, a poljski kralj Jan Olbraht kao živ.|access-date=19 prill 2011|chapter-url=http://www.rastko.rs/rastko-pl/istorija/janiczar/djzivanovic-predgovor_l.php#_Toc14791997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628101052/http://rastko.rs/rastko-pl/istorija/janiczar/djzivanovic-predgovor_l.php#_Toc14791997|archive-date=28 qershor 2011|url-status=dead}}</ref> Shekullin pasardhës [[Marin Barleti|Barleti]] shkroi ''[[Historia e Skënderbeut|Historia e jetës dhe e bëmave të Skënderbeut]]'', të cilën e botoi italisht në Romë rreth viteve 1508-1510. Kjo vepër njohu shumë ribotime në gjuhë e në vende të ndryshme të Evropës.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=486-487}}</ref> Vepër tjetër me rëndësi është edhe vepra e shkruar nga [[Dhimitër Frangu|Dhimiter Frangu]] "Komentar për punët e turqve dhe të zotit Gjergj Skënderbe, princ i Epirit".<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=488-489}}</ref> Një vepër tjetër e rëndësishme për të njohur shoqërinë shqiptarë të shek. XV është “Historia dhe gjenealogjia e shtëpisë së Muzakajve”, shkruar në italisht më 1510 nga bashkëluftëtari i Skënderbeut, [[Gjon Muzaka]]. Ajo mbeti në dorëshkrim dhe, për vlerën që ka për historinë mesjetare shqiptare, botuesi i saj i shek. të XIX më të drejtë e ka cilësuar atë si një “margaritar”.<ref>{{Harvnb|Akademia|2002|p=490}}</ref> Voltaire nis kapitullin e tij "Marrja e [[Kostandinopoja|Konstandinopojës]]" me frazën: "Sikur Perandoret grek ka vepruar si Skenderbeu, Perandoria e Lindjes ende mund të ketë qenë ruajtur." [[Skeda:Barleti historia.jpg|parapamje|Kopertina e "Historia e jetës dhe veprave të Skënderbeut, princit të [[Epiri]]t]] Skënderbeu është protagonist i tri tragjedive 18-shekullit britanik, Skenderbeu William Havard-së, një tragjedi (1733), George Lillo's Hero i krishterë (1735), dhe Skënderbeu Thomas Whincop-së, Ose, Dashuria dhe Liberty (1747). Një numër i poetë dhe kompozitorë gjithashtu kanë tërhequr frymëzim nga karrierën e tij ushtarake. Frëngjisht poeti i shekullit të 16 Ronsard shkroi një poemë rreth tij, ashtu si edhe të shekullit të 19 poeti amerikan Henry Wadsworth Longfellow. Për Gibbon, "John Huniades dhe Skënderbeut... janë të dyja të drejtë për njoftim tonë, që nga profesioni i tyre i Osmane armëve vonuar rrënojat e perandorisë greke." Në 1855, Camille Paganel ka shkruajtur ''Histoire de Scanderbeg'', i frymëzuar nga Krime të Luftës. Në haxhit e gjatë poetike përrallë Çajld Harold's (1812-1819), që Bajroni filloi të shkruajë, ndërsa në Shqipëri, Skënderbeu dhe populli i tij luftëtar janë përshkruar në kushtet e mëposhtme : "Toka e Shqipërisë ! ku Iskander rose, Theme e rinj, dhe fener i urtë, dhe ai adash e tij, të cilit All-habitur armiqve të zvogëluar nga veprat e tij të emprize kalorësiak : Toka e Shqipërisë ! më lejoni të bëj sytë e minave Në ty, ti infermiere i thyer i papërsëritshëm ushtarak Thënë shkurt ! Kryq zbret, minaret e tua dalin, Dhe shkëlqen zbehtë hënë në lugore, Përmes zabel shumë një selvi brenda ken çdo qytetit. "Canto II, XXXVIII." Ashpra janë fëmijët e Shqipërisë, por ato nuk mungojnë virtytet, ishin ato virtyte më të pjekur . Ku është armiku që ndonjëherë e panë prapa tyre? Kush mund të mundohem ashtu edhe të luftës duroj? tyre amtare fastnesses nuk më të sigurt se ata në kohën e trazuar të dyshimta duhet : zemërimin e tyre si vdekjeprurës ! Miqësia e tyre por i sigurt, Kur Mirënjohjes ose ofertat e tyre rrjedh gjak trimëri palëkundur nxiton mbi where'er shefi i tyre mund të çojë. " Canto II, LXV.George Castriot, i mbiquajtur Skenderbe, Mbret i Shqipërisë. Ludvig Holberg, një shkrimtar danez dhe filozof, pohoi se Skënderbeu është një nga gjeneralët më të mëdhenjë në histori.[69] Sir William Temple konsiderohet Skënderbeu të jetë një nga të shtatë krerët më të madh pa një kurorë, së bashku me Belisarius, Flavius Aetius, Gjon Huniadi, Gonzalo Fernández de Cordoba, Farnese Aleksandër, dhe William Heshtur. Barok kompozitorit italian Antonio Vivaldi përbërë një opere me titull Skënderbeu (e parë e interpretuar 1718). Një tjetër opera me titull Skënderbeu ishte i përbërë nga shekulli 18 frëngjisht kompozitorit François Francœur (e parë e interpretuar 1763). == Mirënjohje == * I pari i shqiptarëve * [[Hero Kombëtar]] i Shqipërisë * [[Urdhri i Skënderbeut]] == Skënderbeu në art == [[Skeda:Permendorja e Skenderbeut në Prishtinë.jpg|parapamje|Statuja e Skënderbeut në Prishtinë]] Mbi jetën e Skënderbeut është xhiruar edhe një film me [[Skënderbeu (film)|emrin e njëjtë]] (Velikiy voin Albanii Skanderbeg). * ''[[Scanderbeg]]'', opera nga [[François Francoeur]] dhe [[François Rebel]]. * ''[[Scanderbeg]]'', opera nga [[Antonio Vivaldi]]. Projekti kulturor Itali-Shqipëri "A.C.C.I.A ARTE" organizoi me datë [[1 gusht]] [[2006]] një konferencë shkencore me titull “Shqiponja dhe gjysmëhëna”. Në këtë sesion studiues e pedagogë shqiptarë e italianë diskutuan mbi praninë e figurës së heroit kombëtar Gjergj Kastriot Skënderbeu në veprat letrare dhe ato muzikore, në shekuj. Referuan gjuhëtari [[Gjovalin shkurtaj]], [[Mario Spedicato]], pedagog në [[Universiteti i Leçes|Universitetin e Leçes]], [[Alessandro Laporta]], drejtor i [[biblioteka|bibliotekës]] së [[provinca|provincës]] së [[Leçe]]s, muzikologët [[Luisa Cosi]] dhe [[Corrado De Bernart]], e shumë të tjerë. == Bibliografia == * {{cite book|title=Historia e popullit shqiptar: vëllimi i parë|publisher=Akademia e Shkencave të Shqipërisë|year=2002|location=Tiranë|isbn=9992716223|language=sq}} * {{Citation|last=Frashëri|first=Kristo|title=Gjergj Kastrioti Skënderbeu: jeta dhe vepra, 1405–1468|year=2002|publisher=Botimet Toena|isbn=99927-1-627-4|language=sq}} * {{cite book|last1=Frashëri|first1=Kristo|title=Skënderbeu i shpërfytyruar nga një historian zviceran dhe disa analistë shqiptarë|date=2009|publisher=Dudaj|location=Tirana|isbn=978-99943-0-109-6|language=sq}} == Lidhje të jashtme == {{commons|Skanderbeg|Skënderbeu}} * [https://web.archive.org/web/20160308082528/http://iscander-shortfilm.com/ Iscander-Shortfilm.com] - (në shqip, anglisht, italisht dhe turqisht) * [https://web.archive.org/web/20090105175331/http://www.balkanweb.com/pdf/milosao.pdf Milosao] == Referime == {{Reflist|30em}} [[Kategoria:Skënderbeu]] [[Kategoria:Lindje 1405]] [[Kategoria:Vdekje 1468]] [[Kategoria:Familja Kastrioti]] [[Kategoria:Ushtarakë arbërorë]] [[Kategoria:Gjeneralë arbërorë]] [[Kategoria:Monarkë arbërorë]] [[Kategoria:Princër arbërorë]] [[Kategoria:Fisnikëria arbërore]] [[Kategoria:Monarkë të krishterë]] [[Kategoria:Atlet i Krishtit]] [[Kategoria:Monarkë të shekullit XV në Evropë]] [[Kategoria:Guvernatorë të Perandorisë Osmane të shekullit XV]] [[Kategoria:Ortodoksë arbërorë]] [[Kategoria:Të konvertuar në Islam]] [[Kategoria:Katolikë arbërorë]] 5uyyf3bco67gfv2t6ulisro72tacbpv 3 3117 3025827 3025817 2026-08-15T12:21:32Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Floçka */ 3025827 wikitext text/x-wiki Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) pdy3mcpkhewjtun662noqaf2xpuv0ks 3026069 3025827 2026-08-16T06:57:59Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Gjeografia */ 3026069 wikitext text/x-wiki Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST) 9uhjx9az5gnkkh3zf8w3emlkf19i5re 3026070 3026069 2026-08-16T07:04:41Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Infeksioni */ 3026070 wikitext text/x-wiki Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST) 0i95pxrjdj7qkuxbbu8607vgszibllp 3026071 3026070 2026-08-16T07:11:36Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Greqia e Lashtë */ 3026071 wikitext text/x-wiki Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Greqia e Lashtë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026068|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Greqia e Lashtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:11 (CEST) f4y6d2zc8w2fmkeh1ew0irngwnv35b1 0 7683 3025930 2895489 2026-08-15T13:50:23Z Fallbackintoreality 102113 3025930 wikitext text/x-wiki [[Image:Ismet Beqiri.jpg|thumb|200px|Ismet Beqiri]]'''Ismet Beqiri''' është ish-kryetar i [[Komuna e Prishtinës|komunës se Prishtinës]]. Ai u lind ne fshatin [[Tërrnavë, Podujevë|Tërrnavë]] te komunës se [[Podujeva|Podujevës]]. Ne [[Prishtina|Prishtinë]] erdhi qysh ne moshën 2 vjeçare ku dhe u arsimua dhe studioj ne fakultetin Juridik te Universitetit të Prishtinës. Ne moshën rinore ai ishte valltar ne sh.k.a. "[[Bajram Curri]]", me pas profesor ne shkollën Teknike ne Prishtinë dhe pas lufte ishte drejtor i pishinës se Gërmisë. Ne zgjedhjet komunale ne vitin [[2002]] ai u zgjodh kryetar i KK te Prishtinës. Gjatë mandatit të tij Prishtina shënoj përparim ne shumë aspekte edhe pse për shkaqe financiare dhe ligjore mbetet ende shumë për tu bërë. Ismet Beqiri ishte zgjedhur 6 herë Deputet i Kuvendit të Kosovës 2007-2010, 2010-2014, 2014-2017, 2017-2019, 2019-2021 si dhe një mandat para luftës. Ismet Beqiri ka ushtruar detyrën e Sekretarit të Përgjithshem te Lidhjes Demokratike te Kosovës 2010-2019, ku më pastaj eshte zgjedhur Nenkryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës 2019-2021. {{poli-cung}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Shqiptarë të Kosovës]] [[Kategoria:Kosovë]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Kryetarë të Prishtinës]] [[Kategoria:Nënshkruesit e Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës]] omytxc3hwd9v3ukwxv6n1prdtn5fzph 0 8841 3025961 2993230 2026-08-15T16:45:50Z ~2026-44641-36 191642 /* Historia */ 3025961 wikitext text/x-wiki {{pp}} {{pa referenca}} {{Infobox settlement | name = '''Veleshtë''' | native_name = Велешта | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni jugperëndimor (Maqedoni)|Jugperëndimor]] |Komuna = [[Komuna e Strugës|Strugë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 5834 | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Veleshtar |Krahina = |Lartësia = 691 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = 6334 |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=41 | gjer_m=14 | gjer_s=27 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=38 | gjat_s=38 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Veleshtë''', ({{lang-mk|Велешта/Velešta}}) është fshat në [[Komuna e Strugës|komunën e Strugës]], [[Republika e Maqedonisë|Maqedoni]]. == Gjeografia == === Etimologjia e emrit === Mbi prejardhjen e emrit të Veleshtës ka shumë hipoteza, por sipas konsultimeve të shumta me historianë, albanologë, shkencëtarë dhe etimologë, ajo është e lidhur para së gjithash me kultivimin e rrushit. Në historiografinë sllave thuhet se emri i Veleshtës mund të jetë i lidhur dhe me ndonjë pronar të dikurshëm me emrin Velo, por kjo nuk ka asgjë të vërtetë dhe nuk përputhet me realitetin, pasi historianët sllavë, për çdo vendbanim që fillon me shkronjën "V", pa u menduar aspak, i gjejnë emrin vendbanimit. Nëse këto të dhëna të historianëve sllavë i marrim si të sakta, përsëri bien teoritë se origjina e këtyre vendbanimeve është sllave, pasi emra të tillë kanë pasur edhe shqiptarët e krishterë. Në bazë të literaturës dhe burimeve të shkruara historike del se Veleshta ka qenë një vendbanim në rajonin e Ohrit dhe Strugës dhe se aty janë kultivuar rrushi dhe vera e cilësisë së mirë. Varianti i parë se prejardhja e emrit të fshatit është lidhur me kultivimin e rrushit vjen nga një shtresë intelektualësh. == Demografia == Veleshta sipas regjistrimit të vitit [[2002]] ka 8156 banorë, mirëpo në fshat jetojnë jo më pak se 6200 banorë.<ref name="stat">[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Regjistrimi Kombëtar i Maqedonisë, 2002 (sipas etnitetit, gjinisë, përkatësisë fetare, dhe gjuhës)] {{mk}} {{en}}</ref> Një përqindje e madhe nga popullata jetojnë dhe veprojnë në Perëndim. Mirepo ne vitet e sotme Veleshta eshte zgjeruar edhe me teper prandaj ka arritur ne 11.000 banore ku 30% jetojne ne vendet e huaja. == Historia == Sipas hulumtimeve të Branislav Rusiqit nga fundi i viteve 1940, fiset në fshat janë: Hani (30 shtëpi), Kaba (27 shtëpi), Istrefi dhe Skenderi (25 shtëpi), Vinca (25 shtëpi), Shej (21 shtëpi), Zhuta (19 shtëpi), Reci (18 shtëpi), Qura (17 shtëpi), Nasufi (14 shtëpi), Vlashi (12 shtëpi), Bojku (11 shtëpi), Vrenezi (7 shtëpi), Lufi (7 shtëpi), Kupa (7 shtëpi), Hoda (6 shtëpi), Kica (6 shtëpi), Bekteshi (6 shtëpi), Gjura (5 shtëpi), Bauta (5 shtëpi), Muca (4 shtëpi), Roci (4 shtëpi), Kodhaxhiku (3 shtëpi), Mena (2 shtëpi) dhe Trena (2 shtëpi). Të gjitha këto fise kanë ardhur rreth viteve '''1780–1800''', nga rrethina e '''Peshkopisë, në Shqipërinë e Veriut'''. Sipas burimeve gojore, Veleshta, para së gjithash, ka qenë vend bujqësor dhe blegtoral. Lokaliteti i parë i saj ka qenë në pjesët perëndimore të vendbanimit të sotëm, i njohur si lagja e Pilavecit. Sipas rrëfimeve të veleshtarëve të moshuar, brez pas brezi ka mbetur legjenda se Veleshta nuk është më e vjetër se 300 vjet, prejardhja e banorëve është nga Dibra e Maqedonisë. Si bazë për këta thënie nga ana e veleshtarëve të moshuar janë marrë edhe rrapet, që gjenden në mes të fshatit të sotëm, të cilëve u japin vjetërsi afërsisht prej 250 vjetësh. Si dëshmi merret gjithashtu teqeja e fshatit, e cila është ndërtuar mjaft herët, ndërsa minarja e saj u ndërtua në vitin 1293, sipas kalendarit islamik (hixhrit). Ka një legjendë, që përdoret nga pleqtë veleshtarë, sipas së cilës para 160-170 vjetësh në Veleshtë, në ditën e kryemotit, janë ndarë nga më të pasurit 30 kuleç ose petulla që është traditë edhe sot në ditët e festave fetare. Nga kjo gojëdhënë del se Veleshta para 200 vjetësh paska pasur vetëm 30 shtëpi dhe se banorët e parë të ardhur në Veleshtë kanë qenë familja Ajka dhe Lika, nip e dajë nga [[Shqipëria]]. Duke marrë parasysh se gojëdhëna dhe burimet gojore nuk janë burime të sakta historike bien poshtë këto të thëna të të moshuarve tanë për lashtësinë e Veleshtës, e cila ka një të kaluar shumë më të lashtë historike.<ref>"Veleshta në Histori" - Zejnulla Qyra</ref> <!-- == Ekonomia == --> == Kultura == Një ndër kulturat më të rëndësishme ne Veleshtë është edhe vallzimi për këtë ka dhënë mund të madh edhe Shoqeria Kulturore Artistike ``SHPRESA`` Në Veleshtë gjithashtu ka edhe shum kultura tjera si per futboll basketboll voleyboll handboll etj....Klubi futbollistik i Veleshtes eshte [[KF Veleshta]],.Në Veleshtë ka edhe dy XHami dhe jane edhe RRAPAT te cilat jane krenari e veleshtes. == Politika == Në fshat veprojnë tre parti politike : RDK, PDSH dhe BDI. Këto parti kanë nëndegët e tyre në këtë fshat. Veprimtarinë kryesore në fshat e ka bashkësia lokale. <!-- == Shih edhe == --> == Burimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/MK/B2/Velesta.html vendndodhja] {{Komuna e Strugës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Strugës]] [[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Veleshtë]] {{MKD-gjeo-cung}} 3i2sym74n3eqmobur80re6rh874fcmo 0 17300 3026060 3016479 2026-08-16T06:39:27Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Plato, versioni i datës 10 gusht 2026 (revizioni 1368648822) 3026060 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | image_name = Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.png | image_size = 200px | caption = Kopje romake e një busti-portret, {{Rreth|370 p.e.s.}} | emri = Platoni | lindja = {{Rreth|428–7 p.e.s.}}<ref name="IEP_Plato">{{cite encyclopedia |editor-last1=Brickhouse |editor-first1=T |editor-last2=Smith |editor-first2=N D |url=https://iep.utm.edu/plato/ |title=Plato (427—347 B.C.E.) |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |issn=2161-0002 |access-date=2026-07-19 |language=en}}</ref> | vendlindja = [[Athina]] | vdekja = {{Rreth|348–7 p.e.s.}} (80 ose 81 vjeç)<ref name="IEP_Plato"/> | vendvdekja = Athina | era = [[Filozofia e lashtë greke]] | interesimet = [[Epistemologjia]], [[Metafizika]]<br/>[[Filozofia politike]], [[Etika]] | idetë = {{Flatlist}} * [[Alegoria e shpellës]] * {{ill|Virtytet kardinale|en|Cardinal virtues}} * Forma e së Mirës * [[Teoria e formave|Teoria e Formave]] * Ndarjet e shpirtit * [[Dashuri platonike]] * [[Trupat e Platonit|Trupat platonikë]] {{Endflatlist}} | ndikoi_te = [[Aristoteli]] }} '''Platoni''' (greqishtja e vjetër: Πλάτων, ''Plátōn''; {{Rreth|428–347 p.e.s.}}<ref name="IEP_Plato"/>) ishte një filozof i lashtë grek i Athinës Klasike, i cili konsiderohet zakonisht si mendimtari themelues i traditës filozofike perëndimore. Si risimtar i formave letrare të dialogut dhe të dialektikës, Platoni ndikoi në të gjitha fushat kryesore të filozofisë teorike dhe praktike, dhe ishte themelues i [[Akademia e Platonit|Akademisë]], një shkollë filozofike në Athinë, ku Platoni mësoi grupin e teorive filozofike që më vonë do të njihej si [[Platonizmi]]. Kontributi më i njohur i Platonit është [[Teoria e formave|Teoria e Formave (ose e Ideve)]], e cila synon të zgjidhë atë që sot njihet si problemi i universaleve. Ai u ndikua nga mendimtarët [[Parasokratikët|para-sokratikë]] [[Pitagora]], [[Herakliti]] dhe [[Parmenidhi]], megjithëse pjesa më e madhe e njohurive për ta rrjedh vetë nga Platoni. Bashkë me mësuesin e tij [[Sokrati]] dhe nxënësin e tij [[Aristoteli]], Platoni është një figurë qendrore në historinë e filozofisë perëndimore. 2.400 vjet më vonë, besohet se veprat e plota të Platonit kanë mbijetuar — ndryshe nga ato të pothuajse të gjithë bashkëkohësve të tij.{{sfn|Cooper|1997|loc=hyrje}} Edhe pse popullariteti i tyre ka luhatur, ato janë lexuar dhe studiuar vazhdimisht gjatë shekujve.{{sfn|Cooper|1997|p=vii}} Nëpërmjet [[Neoplatonizmi|Neoplatonizmit]], degëzim i Platonizmit, ai ndikoi gjithashtu në filozofinë e krishterë, në atë hebraike dhe në atë islame. Në kohët moderne, Alfred North Whitehead tha: "përshkrimi më i sigurt i përgjithshëm i traditës filozofike evropiane është se ajo përbëhet nga një seri shënimesh në fund të faqes mbi Platonin."{{sfn|Whitehead|1978|p=39}} == Jeta == Platoni lindi midis viteve 428 dhe 423 p.e.s.{{sfn|Nails|2002|p=246}}{{sfn|Waterfield|2023}} në një familje [[aristokraci|aristokratike]] dhe me ndikim të Athinës;{{sfn|Nails|2002|p=53}} nëpërmjet nënës së tij, Periktiones, ai ishte pasardhës i [[Soloni|Solonit]], një shtetar të cilit i njihet merita e hedhjes së themeleve të [[Demokracia athinase|demokracisë ateniane]].<ref>Stanton, G. R. ''Athenian Politics c. 800–500 BC: A Sourcebook'', Routledge, London (1990), f. 76. (në anglisht)</ref> [[Diogjen Laërti|Diogjeni Laerti]] pohon se "Platon" është një nofkë që i referohet trupit të tij të fortë,<ref>{{cite book |last1=Diogenes Laërtius |title=Lives of the Eminent Philosophers, Book III |at=Book III, paragraph 4 |url=https://en.wikisource.org/wiki/Lives_of_the_Eminent_Philosophers/Book_III |quote=he received the name of Plato on account of his robust figure, in place of his original name which was Aristocles, after his grandfather |language=en}}</ref> dhe se emri i tij i lindjes ishte ''Aristokli'' (Ἀριστοκλῆς), që do të thotë 'reputacioni më i mirë', por kjo sot konsiderohet gjerësisht e pasaktë nga studiuesit modernë.{{sfn|Notopoulos|1939|pp=135–145}}{{sfn|Nails|2002|p=243}}{{sfn|Guthrie|1986|loc=f. 12 (shënim)}}{{sfn|Waterfield|2023}} Platoni pati dy vëllezër, Glaukonin dhe Adeimantin, të dy të pranishëm në ''[[Republika (Platoni)|Republikën]]'', si dhe një motër, Potonen, dhe një gjysmëvëlla, Antifonin.{{sfn|Waterfield|2023}} Gjatë fëmijërisë së Platonit, Athina ishte e përfshirë në [[Lufta e Peloponezit|Luftën e Peloponezit]] kundër Spartës. Vëllezërit e tij më të mëdhenj, Glaukoni dhe Adeimanti, u dalluan në betejën e Megarës më 409 p.e.s.{{sfn|Nails|2006|p=2}} Pavarësisht luftës, Platoni dhe vëllezërit e tij, si të gjithë qytetarët meshkuj të Athinës, morën një arsimim tradicional në gjimnastikë dhe muzikë.{{sfn|Waterfield|2023|pp=14-19}} Sipas shkrimtarëve të lashtë, ekziston një traditë sipas së cilës veprimtaria e preferuar e Platonit në rininë e tij ishte poezia: ai shkroi poema, fillimisht ditirambe, e më vonë poezi lirike dhe tragjedi (një tetralogji), por e la pas dore pasionin e tij të hershëm dhe i dogji poemat kur takoi Sokratin dhe iu kthye filozofisë.{{sfn|Waterfield|2023|pp=20-21}} Ekzistojnë gjithashtu disa epigrame që i atribuohen Platonit, por sot disa studiues i konsiderojnë të rreme.{{sfn|Waterfield|2023|pp=21-24}} === Sokrati === [[File:Socrates Louvre.jpg|thumb|upright|Platoni ishte një nga ndjekësit e devotshëm të rinj të Sokratit, busti i të cilit shihet më lart.]] Në rininë e tij, Platoni e njohu për herë të parë Sokratin, i cili do të bëhej mësuesi dhe burimi më i madh i frymëzimit të tij, fillimisht në shoqërinë e djemve të tjerë athinas në [[Palestra (Greqi e Lashtë)|palestër]], siç përshkruhet me Lisidin dhe Meneksenin, të cilët diskutojnë filozofi me Sokratin në dialogun ''Lisidi'', por së shpejti do të bëhej pjesë e rrethit të ngushtë të Sokratit, duke u takuar me të dhe me ndjekësit e tij të tjerë. Sokrati, bashkë me [[sofist]]ët e kohës së tij, sfidoi fokusin mbizotërues të [[Parasokratikët|filozofisë së hershme greke]] te filozofia e natyrës, dhe eksploroi çështje etike e politike, duke shqyrtuar idetë e bashkëbiseduesve të tij me anë të një serie pyetjesh të njohur si [[Metoda sokratike|metoda sokratike]]. Ndikimi i madh i Sokratit mbi Platonin shfaqet qartë në dialogët e Platonit: Platoni asnjëherë nuk flet me zërin e vet në dialogët e tij; çdo dialog, përveç ''Ligjeve'', e ka Sokratin si personazh, edhe pse në shumë dialogë, përfshirë ''Timeun'' dhe ''Shtetarin'', ai flet vetëm rrallë. Leo Strausi vëren se fama e Sokratit për [[ironi]] hedh dyshim mbi faktin nëse Sokrati i Platonit shpreh bindje të sinqerta. ''Kujtimet'' e [[Ksenofoni]]t dhe ''Retë'' të [[Aristofani]]t duken se paraqesin një portret paksa të ndryshëm të Sokratit nga ai që pikturon Platoni. Aristoteli i atribuon Platonit dhe Sokratit doktrina të ndryshme lidhur me Format. Aristoteli sugjeron se ideja e formave e Sokratit mund të zbulohet nëpërmjet hulumtimit të botës natyrore, ndryshe nga Format e Platonit, të cilat ekzistojnë përtej dhe jashtë kufijve të zakonshëm të kuptimit njerëzor. Problemi sokratik ka të bëjë me mënyrën si të pajtohen këto rrëfime të ndryshme. Marrëdhënia e saktë mes Platonit dhe Sokratit mbetet një fushë polemike mes studiuesve. === Tiranët e tridhjetë dhe gjyqi i Sokratit === Sipas ''Letrës së shtatë'', autenticiteti i së cilës është vënë në dyshim, kur Platoni arriti moshën madhore, ai e imagjinoi veten në një jetë të përfshirë në çështjet publike.<ref>Platoni (?), ''Letra e shtatë'', 324c</ref> Në vitin 404 p.e.s., Sparta e mundi Athinën në përfundim të Luftës së Peloponezit, çka çoi në zgjedhjen e Tiranëve të tridhjetë, mes të cilëve ishin dy të afërm të Platonit, Kritia dhe Karmidi.{{sfn|Nails|2006|p=2-3}} Vetë Platoni u ftua të bashkohej me administratën, por refuzoi, dhe shpejt u zhgënjye nga mizoritë e kryera nga të Tridhjetët, veçanërisht kur ata u përpoqën ta përfshinin Sokratin në kapjen e gjeneralit demokrat Leon nga Salamina për ekzekutim të përmbledhur.{{sfn|Waterfield|2023|p=65-66}} Në vitin 403 p.e.s., demokracia u rivendos pas ribashkimit të demokratëve në mërgim, të cilët hynë në qytet nëpërmjet [[Pireu]]t dhe u përballën me forcat e të Tridhjetëve në Betejën e Munikias, ku u vranë të dy, Kritia dhe Karmidi. Në vitin 401 p.e.s., demokratët e rivendosur sulmuan Eleusinën dhe vranë mbështetësit oligarkë të mbetur, duke i dyshuar se kishin punësuar mercenarë.{{sfn|Nails|2006|p=4}} Siç përshkruhet në shumë dialogë të vendosur mes viteve 401 dhe 399 p.e.s., jeta në Athinë u kthye kryesisht në normalitet. Megjithatë, [[Gjyqi i Sokratit|ndjekja penale e Sokratit]] nga Anyti i dha fund planeve të Platonit për një karrierë politike.{{sfn|Waterfield|2023|p=66}} === Zhvillimi i mëvonshëm filozofik === Pas vdekjes së Sokratit, Platoni qëndroi në Athinë për afërsisht tre vjet.{{sfn|Waterfield|2023|p=71}} ==== Herakliti dhe Parmenidhi ==== {{Kryesor|Herakliti|Parmenidhi}} [[File:Hendrik ter Brugghen - Heraclitus.jpg|thumb|right|upright|''Herakliti'' (1628), nga Hendrick ter Brugghen. Herakliti e shihte botën në luhatje të vazhdueshme, me gjithçka gjithnjë në konflikt e në ndryshim të përhershëm.]] [[File:Busto di Parmenide (cropped).jpg|thumb|right|upright|Busti i Parmenidhit nga Velia. Parmenidhi e shihte botën si të përjetshme dhe të pandryshueshme, ku çdo ndryshim ishte iluzion.]] Në Athinë, Platoni studioi me Kratilin, një filozof që ndiqte mendimtarin e hershëm grek Heraklitin, si dhe me Hermogjenin, një filozof [[Shkolla eleate|eleat]] në traditën e Parmenidhit. Herakliti i shihte të gjitha gjërat si të ndryshueshme vazhdimisht, saqë askush nuk mund të "hyjë dy herë në të njëjtin lumë" për shkak të ujërave gjithnjë të ndryshueshme që rrjedhin nëpër të, dhe se çdo gjë ekziston si kundërvënie e të kundërtave, ndërsa Parmenidhi mbante një vizion krejtësisht të kundërt, duke argumentuar për idenë e një universi të pandryshueshëm e të përjetshëm, ku ndryshimi është vetëm iluzion. Pikëpamjet e Heraklitit shpjegohen nga vetë Kratili në dialogun ''Kratili'' të Platonit dhe dekonstruktohen nga Sokrati në ''Teajtetin''. Platoni më vonë do t'i përshkruante si Parmenidhin, ashtu edhe nxënësin e tij [[Zenoni|Zenonin nga Elea]], në dialogun ''Parmenidi'', ndërsa një "i Huaj Eleat" shfaqet edhe në ''Sofistin'' dhe ''Shtetarin''. Rreth vitit 396 p.e.s., Platoni la Athinën dhe shkoi të studionte në Megara me [[Euklidi i Megarës|Euklidin e Megarës]], themelues i shkollës megarike të filozofisë, dhe me sokratikë të tjerë.{{sfn|Waterfield|2023|p=72}} ==== Matematika ==== Rreth vitit 394 p.e.s. ose më herët, ai u kthye në Athinë, ku, si mashkull athinas në moshë ushtarake, do të duhej të ishte gati të shërbente në Luftën e Korintit, në të cilën Athina mori pjesë nga viti 395 deri në 386 p.e.s. Përveç shërbimit të mundshëm ushtarak, Platoni e kaloi kohën duke studiuar matematikë me Arkitën nga Tarenti, Teajtetin, Leodamën nga Thasos dhe Neokleidin, në kopshtin e [[Akademusi|Hekademit]], i emërtuar sipas një heroi atik nga mitologjia greke, në veriperëndim të qytetit të Athinës, aty ku më vonë do të themelonte Akademinë e tij.{{sfn|Nails|2006|pp=5-6}} Gjatë kësaj periudhe, Platoni ka nisur ndoshta punën për disa nga veprat e tij më të hershme, përfshirë ''Apologjinë'', ndoshta versione të hershme të ''Gorgias'' dhe librit I të ''Republikës'', si dhe një formë të hershme të librave II–IV të ''Republikës'', në formën e një fjalimi e jo të një dialogu, e cila u tallej nga Aristofani në ''Ekleziazusai'' më 391 p.e.s.{{sfn|Nails|2006|p=6}} Speusipi, djali i motrës së Platonit, Potone, i cili mori drejtimin e akademisë pas vdekjes së Platonit, iu bashkua grupit rreth vitit 390 p.e.s., ndërsa Eudoksi nga Knidi, një tjetër matematikan i hershëm, mbërriti rreth vitit 385 p.e.s.{{sfn|Nails|2006|pp=5-6}} ==== Pitagorizmi ==== {{Kryesor|Pitagorizmi}} Pas përfundimit të Luftës së Korintit, Platoni udhëtoi drejt Italisë jugore për të studiuar me Arkitën dhe pitagorianë të tjerë.{{sfn|Waterfield|2023|p=112}} Ndikimi i këtyre pitagorianëve duket se ka qenë i rëndësishëm. Sipas R. M. Hare-it, ky ndikim përbëhet nga tri pika: # Republika platonike mund të lidhet me idenë e "një bashkësie fort të organizuar mendimtarësh me të njëjtin mendim", si ajo e themeluar nga Pitagora në Kroton. # Ideja se matematika dhe, në përgjithësi, mendimi abstrakt përbëjnë një bazë të sigurt për mendimin filozofik, si dhe "për teza thelbësore në shkencë dhe në moral". # Ata ndanin një "qasje mistike ndaj shpirtit dhe vendit të tij në botën materiale".<ref>R.M. Hare, "Plato" te C.C.W. Taylor, R.M. Hare dhe Jonathan Barnes, ''Greek Philosophers: Socrates, Plato, and Aristotle'', Oxford: Oxford University Press, 1999 (1982), f. 103–189, këtu 117–119. (në anglisht)</ref> Pitagora mbante mendimin se çdo gjë është numër, dhe se kozmosi buron nga parime numerike. Ai e prezantoi konceptin e formës si të dallueshme nga materia, dhe se bota fizike është një imitim i një bote matematikore të përjetshme.<ref>{{Cite book |last=Calian |first=Florin George |url=https://brill.com/display/book/9789004467224/BP000010.xml |title=Numbers, Ontologically Speaking: Plato on Numerosity |year=2021 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-46722-4 |language=en |access-date=2023-04-10 |archive-date=2023-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507230433/https://brill.com/display/book/9789004467224/BP000010.xml |url-status=live }}</ref> === Vitet e fundit: Sirakuza dhe Akademia === ==== Udhëtimi i parë në Sirakuzë ==== Kur Platoni ishte rreth 40 vjeç, ai vizitoi [[Sirakuza|Sirakuzën]]. Shumë burime të lashta, përfshirë koleksionin e ''Letrave'' që i atribuohen Platonit, tregojnë se si ai u përfshi në politikën e qytetit të Sirakuzës. Platoni e vizitoi për herë të parë Sirakuzën ndërkohë që ajo ishte nën sundimin e Dionisit, rreth vitit 385 p.e.s.{{sfn|Riginos|1976|p=73}} Gjatë këtij udhëtimi të parë, kunati i Dionisit, Dioni i Sirakuzës, u bë një nga dishepujt e Platonit, ndërsa vetë tirani u kthye kundër Platonit.{{sfn|Waterfield|2023}} ==== Themelimi i Akademisë ==== [[File:MANNapoli 124545 plato's academy mosaic.jpg|thumb|Mozaiku i Akademisë së Platonit në vilën e T. Siminius Stephanus-it në [[Pompei]], rreth 100 p.e.s. deri 100 e.s.]] {{Kryesor|Akademia e Platonit}} Pas kthimit të tij nga Sirakuza, Platoni themeloi shkollën e tij filozofike, Akademinë, pranë kopshtit të shenjtë të ullirit të Hekademit, rreth vitit 383 p.e.s.{{sfn|Nails|2002|p=248}} Në fillim, prona përbëhej vetëm nga një shtëpi me kopsht, dhe gjatë jetës së tij, veprimtaria e vetë Akademisë me sa duket zhvillohej në një hapësirë të hapur për studimin e filozofisë dhe matematikës.{{sfn|Nails|2002|p=248}} Nga viti 383 deri rreth vitit 366 p.e.s., Platoni e kaloi kryesisht kohën në Akademi, duke shkruar shumicën e dialogëve gjatë kësaj periudhe.{{sfn|Nails|2002|p=7}} Ashtu si Sokrati dhe nxënësit e tij ishin parodizuar në pjesët e Aristofanit ''Retë'' dhe ''Zogjtë'', edhe nxënësit e Akademisë duket se u bënë objekt talljeje nga bashkëkohësit e tyre në Komedinë e Mesme.{{sfn|Nails|2002|p=248}} Një fragment nga një pjesë e humbur e Epikratit nga Ambrakia përshkruan dy nxënës të Akademisë të përfshirë në një debat të ashpër rreth gjinisë së një kungulli, në një parodizim të konceptit platonik të diairesis-it.{{sfn|Nails|2002|p=248}} Aristoteli nga Stagira, i cili do të bëhej vetë një filozof po aq i famshëm sa Platoni,{{sfn|Dillon|2003|pp=1–3}} mbërriti në vitin 367 p.e.s., pak para se Platoni të nisej sërish për në Sirakuzë.{{sfn|Nails|2006|p=7}} ==== Udhëtimi i dytë dhe i tretë në Sirakuzë ==== Pas vdekjes së Dionisit I më 367 p.e.s., Platoni u kthye në Sirakuzë, ndoshta në fillim të vitit 366 p.e.s., me kërkesën e Dionit, për ta udhëzuar Dionisin II dhe për ta ndihmuar të bëhej mbret-filozof. Dionisi II dukej sikur i pranonte mësimet e Platonit, por u bë i dyshimtë ndaj Dionit, xhaxhait të tij. Dionisi e dëboi Dionin, dhe Platoni, pasi u përpoq disa herë t'i pajtonte të dy, hoqi dorë dhe u kthye në Athinë.{{sfn|Nails|2002|p=248}} Platoni u kthye në Sirakuzë për herë të tretë më 361 p.e.s., ndoshta duke qëndruar atje gjatë dimrit deri në vitin 360 p.e.s.{{sfn|Nails|2002|p=248}} Dionisi e mbajti Platonin kundër vullnetit të tij, duke e detyruar Platonin t'i drejtohej mikut të vet Arkitës që të ndërhynte, në atë pikë ai u kthye në Athinë.{{sfn|Nails|2002|p=248}} Dioni do të kthehej më vonë për ta rrëzuar Dionisin dhe do të sundonte Sirakuzën për një kohë të shkurtër nga viti 357 deri në 354 p.e.s.,{{sfn|Nails|2002|p=248}} kur u përmbys nga Kalipi, një athinas i cili, siç këmbëngul Platoni në Letrën e shtatë, nuk kishte asnjë lidhje me Akademinë.{{sfn|Nails|2006|p=10}} ==== Vitet e fundit dhe vdekja ==== Pas vitit 360 p.e.s., Platoni u kthye në Athinë, ku kaloi pjesën e mbetur të jetës së tij.{{sfn|Waterfield|2023}} Në këtë kohë, ai shkroi ose rishikoi disa nga veprat e tij të fundit, ndoshta duke përfshirë ''Timeun'', ''Kritian'', ''Sofistin'', ''Shtetarin'', ''Filebin'', dhe veprën e tij më të gjatë, ''Ligjet'', të cilat të gjitha shfaqin ngjashmëri gjuhe, temash filozofike dhe stili, çka tregon se ato u botuan qëllimisht së bashku për të paraqitur një këndvështrim të njësuar.{{sfn|Waterfield|2023|p=87}} Në kohën e vdekjes së tij, megjithatë, ''Ligjet'' ishin ende të papërfunduara; kjo vepër u redaktua nga një nxënës i Akademisë, Filipi nga Opusi, të cilit i atribuohet përgjithësisht edhe shkrimi i ''Epinomisit'', një shtojcë e ''Ligjeve''.{{sfn|Nails|2006|p=11}} Në 348/347 p.e.s., Platoni vdiq dhe u varros në kopshtin e tij në Akademinë e Athinës.{{sfn|Nails|2002|p=249}} Në kohën e vdekjes së tij, Platoni dukej se ishte i vetëmjaftueshëm, por jo i pasur.{{sfn|Nails|2002|pp=249-250}} Një testament i ruajtur nga një prej biografëve të lashtë të Platonit, që trajton pasurinë e tij, nuk e përmend Akademinë, çka sugjeron se ai kishte lënë një dispozitë të veçantë për të ose ndoshta kishte krijuar një fond të veçantë.{{sfn|Nails|2002|p=249-250}} Në krye të Akademisë e pasoi Speusipi, nipi i tij.{{sfn|Nails|2006|p=11}} == Filozofia == {{Kryesor|Platonizmi}} Në dialogët e Platonit, Sokrati dhe grupi i tij i bashkëbiseduesve kishin diçka për të thënë mbi shumë tema, përfshirë disa aspekte të metafizikës. Këto përfshijnë fenë dhe shkencën, natyrën njerëzore, dashurinë dhe seksualitetin. Më shumë se një dialog i vë përballë perceptimin dhe realitetin, natyrën dhe zakonin, si dhe trupin dhe shpirtin. Francis Cornford i identifikoi "dy shtyllat binjake të Platonizmit" si teorinë e Formave, nga njëra anë, dhe doktrinën e pavdekshmërisë së shpirtit, nga ana tjetër.<ref>Francis Cornford, 1941. ''The Republic of Plato''. Oxford: Oxford University Press. f. xxv. (në anglisht)</ref> === Format === {{Shiko gjithashtu|Teoria e formave}} Në dialogët, Sokrati kërkon vazhdimisht kuptimin e një termi të përgjithshëm (p.sh. drejtësia, e vërteta, bukuria), dhe kritikon ata që, në vend të kësaj, i japin shembuj të veçantë, në vend të cilësisë së përbashkët për të gjithë shembujt. "Platonizmi" dhe teoria e tij e Formave (e njohur edhe si 'teoria e Ideve') e mohon realitetin e botës materiale, duke e konsideruar atë vetëm një imazh ose kopje e botës së vërtetë. Sipas kësaj teorie të Formave, ekzistojnë dy lloje gjërash: bota e dukshme e objekteve materiale, e kapshme nga shqisat, e cila ndryshon vazhdimisht,<ref>Kidder, D. S. dhe Oppenheim, N. D. (2006), The Intellectual Devotional, f. 27, Borders Group, Inc, Ann Arbor, {{ISBN|978-1-60961-205-4}}. (në anglisht)</ref> dhe një botë e pandryshueshme dhe e padukshme e Formave, e kapshme nga arsyeja. Format e Platonit përfaqësojnë lloje gjërash, si dhe veti, modele dhe marrëdhënie, të cilat quhen objekte. Ashtu siç tavolinat, karriget dhe makinat individuale i referohen objekteve në këtë botë, 'tavolinësia', 'karrigshmëria' dhe 'makinshmëria', si dhe p.sh. drejtësia, e vërteta dhe bukuria, i referohen objekteve në një botë tjetër. Një nga shembujt më të cituar të Platonit për Format ishin të vërtetat e gjeometrisë, si p.sh. teorema e Pitagorës. Teoria e Formave prezantohet për herë të parë në dialogun ''Fedoni'' (i njohur edhe si ''Për shpirtin''), ku Sokrati kundërshton pluralizmin e [[Anaksagora|Anaksagorës]], atëherë përgjigjja më e njohur ndaj Heraklitit dhe Parmenidhit. === Shpirti === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Teoria e Platonit mbi shpirtin|en|Plato's theory of soul}}}} Për Platonin, siç ishte karakteristikë e filozofisë së lashtë greke, shpirti ishte ai që jepte jetën. Platoni mbron besimin te pavdekshmëria e shpirtit, dhe disa dialogë përfundojnë me fjalime të gjata që imagjinojnë jetën pas vdekjes. Në ''Republikën'' (libri IV), shpirti përbëhet nga tri pjesë, të vendosura në rajone të ndryshme të trupit.<ref>{{Cite web |title=Plato's Psychology of Action and the Origin of Agency |url=https://scholar.google.de/citations?view_op=view_citation&hl=de&user=eywnpDEAAAAJ&citation_for_view=eywnpDEAAAAJ:d1gkVwhDpl0C |website=scholar.google.de |language=en}}</ref> Gjithashtu edhe në ''Timeun'', Sokrati i vendos pjesët e shpirtit brenda trupit njerëzor: arsyeja ndodhet në kokë, guximi (fryma) në të tretën e sipërme të trupit, dhe dëshira në të tretën e mesme të trupit, deri te kërthiza.{{sfn|Dorter|2006|p=360}} Për më tepër, Platoni shfaq besim te teoria e riinkarnimit në disa dialogë (si p.sh. ''Fedoni'' dhe ''Timeu''). Studiuesit debatojnë nëse ai e ka menduar këtë teori si fjalë për fjalë të vërtetë.{{sfn|Jorgenson|2018}} Ai e përdor këtë ide të riinkarnimit për të prezantuar konceptin se njohuria është çështje kujtimi i gjërave të njohura para lindjes, dhe jo e vëzhgimit apo studimit.{{sfn|Baird & Kaufmann|2008}} Duke qëndruar besnik ndaj temës së pranimit të injorancës së tij, Sokrati vazhdimisht ankohet për harresën e tij. Në ''Menonin'', Sokrati përdor një shembull gjeometrik për të shpjeguar pikëpamjen e Platonit se njohuria, në këtë kuptim të dytë, fitohet nëpërmjet kujtimit. Sokrati nxjerr një fakt lidhur me një ndërtim gjeometrik nga një djalë skllav, i cili nuk mund ta dinte atë fakt ndryshe (për shkak të mungesës së arsimimit të djalit skllav). Kjo njohuri, përfundon Sokrati, duhet të jetë e një Forme të përjetshme, të pakapshme nga shqisat. === Epistemologjia === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Epistemologjia platonike|en|Platonic epistemology}}}} Platoni diskuton gjithashtu disa aspekte të epistemologjisë. Në disa dialogë, Sokrati përmbys intuitën e njeriut të thjeshtë për atë çka është e njohshme dhe çka është reale. Realiteti nuk u është i arritshëm atyre që përdorin shqisat e tyre. Sokrati thotë se ai që sheh me sytë e tij është i verbër. Ndërsa shumica e njerëzve i marrin objektet e shqisave të tyre si reale, nëse diçka është e tillë, Sokrati i përbuz ata që mendojnë se diçka duhet të jetë e kapshme me duar për të qenë reale. Me fjalë të tjera, njerëz të tillë janë të paditur me vetëdije, duke jetuar pa frymëzim hyjnor dhe pa qasje në kuptime më të larta të realitetit. Edhe pse Platoni herë pas here është paraqitur si i pari që shkroi se njohuria është bindje e vërtetë e arsyetuar në ''Teajtetin'',{{sfn|Fine|2003|p=5}} Platoni gjithashtu identifikoi probleme me këtë të njëjtin përkufizim të bindjes së vërtetë e të arsyetuar në të njëjtën vepër, duke përfunduar se arsyetimi (ose një "shpjegim") do të kërkonte njohuri të ndryshimit, çka do të thotë se përkufizimi i njohurisë është rrethor.{{sfn|McDowell|1973|p=256}} Në ''Sofistin'', ''Shtetarin'', ''Republikën'', ''Timeun'' dhe ''Parmenidin'', Platoni e lidh njohurinë me kapjen e Formave të pandryshueshme dhe të marrëdhënieve mes tyre (çka ai e quan "aftësi" në dialektikë), përfshirë nëpërmjet proceseve të mbledhjes dhe ndarjes.{{sfn|Taylor|2011|pp=176–187}} Më konkretisht, vetë Platoni argumenton në ''Timeun'' se njohuria është gjithmonë proporcionale me sferën nga e cila fitohet. Me fjalë të tjera, nëse dikush e nxjerr shpjegimin e diçkaje nëpërmjet përvojës, meqë bota e shqisave është në ndryshim të vazhdueshëm, pikëpamjet e fituara në këtë mënyrë do të jenë thjesht mendime. Ndërkohë, mendimet karakterizohen nga mungesa e domosdoshmërisë dhe e qëndrueshmërisë. Nga ana tjetër, nëse dikush e nxjerr shpjegimin e diçkaje nëpërmjet Formave të pakapshme nga shqisat, meqë këto Forma janë të pandryshueshme, i tillë është edhe shpjegimi që rrjedh prej tyre. Fakti që kapja e Formave kërkohet për njohurinë mund të konsiderohet në përputhje me teorinë e Platonit në ''Teajtetin'' dhe ''Menonin''.{{sfn|Lee|2011|p=432}} Në fakt, kapja e Formave mund të jetë në bazë të shpjegimit të kërkuar për arsyetimin, në kuptimin që ofron njohuri themelore që vetë nuk ka nevojë për shpjegim, duke shmangur kështu një regres të pafundëm.{{sfn|Taylor|2011|p=189}} [[File:Temida, Gdansk Court.jpg|thumb|upright=0.9|"Çfarë është drejtësia?" përbën një nga çështjet themelore të ''Republikës''.]] === Etika === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Forma e së Mirës|en|Form of the Good}}}} Disa dialogë diskutojnë etikën, përfshirë virtytin dhe ligësinë, kënaqësinë dhe dhimbjen, krimin dhe ndëshkimin, si dhe drejtësinë dhe mjekësinë. Sokrati paraqet dilemën e famshme të Euthifronit në dialogun me të njëjtin emër: "A duhet i shenjti (τὸ ὅσιον) nga perënditë sepse është i shenjtë, apo është i shenjtë sepse duhet nga perënditë?" (10a) Në dialogun ''Protagorai'', argumentohet nëpërmjet Sokratit se virtyti është i lindur dhe nuk mund të mësohet, se askush nuk e bën të keqen me qëllim, dhe se ta njohësh të mirën çon në ta bësh të mirën; se njohuria është virtyt. Në ''Republikën'', Platoni ngre pyetjen "Çfarë është drejtësia?" dhe, duke shqyrtuar si drejtësinë individuale ashtu edhe drejtësinë që udhëheq shoqëritë, Platoni arrin jo vetëm të informojë metafizikën, por edhe etikën dhe politikën me pyetjen: "Cila është baza e detyrimit moral dhe shoqëror?" Përgjigjja e njohur e Platonit mbështetet te përgjegjësia themelore për të kërkuar diturinë, dituri që të çon drejt kuptimit të Formës së së Mirës. Platoni e sheh "të Mirën" si Formën supreme, që disi ekziston edhe "përtej qenies". Në këtë mënyrë, drejtësia arrihet kur njohuria se si të përmbushet funksioni moral dhe politik i dikujt në shoqëri vihet në praktikë. === Politika === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Filozofia politike e Platonit|en|Plato's political philosophy}}}} Dialogët diskutojnë gjithashtu politikën. Disa nga doktrinat më të njohura të Platonit gjenden në ''Republikën'', si dhe në ''Ligjet'' dhe në ''Shtetarin''. Meqenëse këto mendime nuk shprehen drejtpërdrejt nga vetë Platoni dhe ndryshojnë nga një dialog në tjetrin, ato nuk mund të supozohen thjesht si përfaqësuese të pikëpamjeve të vetë Platonit. Sokrati pohon se shoqëritë kanë një strukturë klasash trepjesëshe, që përputhet me strukturën dëshirë/frymë/arsye të shpirtit individual. Dëshira/fryma/arsyeja janë analoge me kastat e shoqërisë.{{sfn|Blössner|2007|pp=345–349}} * ''Prodhuese'' (Punëtorët) – punëtorët, marangozët, hidraulikët, muratorët, tregtarët, fermerët, blegtorët, etj. Këta i përgjigjen pjesës "dëshirore" të shpirtit. * ''Mbrojtëse'' (Luftëtarët ose Rojet) – ata që janë sypatrembur, të fortë dhe trima; në forcat e armatosura. Këta i përgjigjen pjesës "frymore" të shpirtit. * ''Sunduese'' (Sundimtarët ose Mbretër-Filozofë) – ata që janë të mençur, racionalë, të vetëpërmbajtur, të dashuruar pas diturisë, të përshtatshëm për të marrë vendime për komunitetin. Këta i përgjigjen pjesës "arsyetuese" të shpirtit dhe janë shumë të paktë. Sipas Sokratit, një shtet i përbërë nga lloje të ndryshme shpirtrash, në përgjithësi, do të degradojë nga aristokracia (sundimi i më të mirëve) në timokraci (sundimi i të nderuarve), më pas në oligarki (sundimi i të paktëve), pastaj në demokraci (sundimi i popullit), dhe së fundi në tirani (sundimi i një personi, sundimi i një tirani).{{sfn|Blössner|2007|p=350}} === Retorika dhe poezia === Disa dialogë trajtojnë çështje mbi artin, përfshirë retorikën dhe rapsodinë. Sokrati thotë se poezia frymëzohet nga muzat dhe nuk është racionale. Ai flet me miratim për këtë, si dhe për forma të tjera të "çmendurisë hyjnore" (dehja, erotizmi dhe ëndërrimi) në ''Fedrin'',<ref>''Fedri'' (265a–c)</ref> por megjithatë në ''Republikën'' dëshiron ta ndalojë me ligj poezinë e madhe të Homerit, si dhe të qeshurën. Studiuesit shpesh e shohin filozofinë e Platonit si në kundërshtim me retorikën, për shkak të kritikave të tij ndaj retorikës në ''Gorgia'' dhe qëndrimit të dyzuar ndaj retorikës të shprehur në ''Fedri''. Por studiues të tjerë bashkëkohorë e kundërshtojnë idenë se Platoni e përbuzte retorikën, dhe në vend të kësaj i shohin dialogët e tij si dramatizim të parimeve komplekse retorike.{{sfn|Kastely|2015}} Platoni bëri përdorim të bollshëm të rrëfimeve mitologjike në veprën e tij; pranohet gjerësisht se qëllimi kryesor i Platonit në përdorimin e miteve ishte didaktik.{{sfn|Jorgenson|2018|p=199}} Ai konsideronte se vetëm pak njerëz ishin të aftë ose të interesuar për të ndjekur një diskurs filozofik të arsyetuar, por njerëzit në përgjithësi tërhiqen nga historitë dhe përrallat. Rrjedhimisht, pra, ai e përdori mitin për të përcjellë përfundimet e arsyetimit filozofik.<ref>{{cite web |last1=Partenie |first1=Catalin |title=Plato's Myths |url=https://plato.stanford.edu/entries/plato-myths/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |access-date=2017-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527053738/https://plato.stanford.edu/entries/plato-myths/ |archive-date=2017-05-27 |url-status=live |language=en}}</ref> Shembuj të njohur përfshijnë historinë e [[Atlantida|Atlantidës]], Mitin e Erit, dhe Alegorinë e Shpellës. === Doktrinat e pashkruara === Sipas disa nga nxënësit e tij, Platoni mbante fshehur një pjesë të doktrinave të tij metafizike dhe i mësonte ato vetëm gojarisht në Akademi, edhe pse disa studiues i vënë në dyshim pretendimet e këtyre burimeve të lashta.{{sfn|Reale|1990|p=14f}}<ref>Hans Joachim Krämer dhe John R. Catan, ''Plato and the Foundations of Metaphysics: A Work on the Theory of the Principles and Unwritten Doctrines of Plato with a Collection of the Fundamental Documents'' (SUNY Press, 1990). (në anglisht)</ref> Megjithatë, disa nga këto burime pohojnë se Platoni një herë e zbuloi këtë njohuri publikisht, në ligjëratën e tij ''Për të Mirën'' (Περὶ τἀγαθοῦ), në të cilën ai e identifikoi të Mirën (τὸ ἀγαθόν) me të Njëjtën (Njësinë, τὸ ἕν), parimin themelor ontologjik. Aspekti më i rëndësishëm i këtij interpretimi të metafizikës së Platonit është vazhdimësia mes mësimit të tij dhe interpretimit neoplatonik të Plotinit. Të gjitha burimet lidhur me ἄγραφα δόγματα janë mbledhur nga Konrad Gaiser dhe janë botuar nën titullin ''Testimonia Platonica''.{{sfn|Gaiser|1998}} == Veprat == === Temat === [[File:Anselm Feuerbach - Das Gastmahl. Nach Platon (zweite Fassung) - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.8|Pikturë e një skene nga ''Simpoziumi'' i Platonit (Anselm Feuerbach, 1873)]] Platoni asnjëherë nuk paraqitet si pjesëmarrës në ndonjë nga dialogët, dhe, me përjashtim të ''Apologjisë'', nuk ka asnjë sugjerim që ai t'i ketë dëgjuar vetë ndonjë prej dialogëve. Disa dialogë nuk kanë rrëfimtar, por kanë formë të pastër "dramatike", disa dialogë rrëfehen nga vetë Sokrati, i cili flet në vetën e parë. ''Simpoziumi'' rrëfehet nga Apollodori, një dishepull sokratik, me sa duket para Glaukonit. Apollodori e siguron dëgjuesin e tij se po e rrëfen historinë, e cila ndodhi kur ai vetë ishte foshnjë, jo nga kujtesa e vet, por ashtu siç e kujtonte Aristodemi, i cili ia kishte treguar historinë vite më parë. Në shumicën e dialogëve, folësi kryesor është Sokrati, i cili përdor një metodë pyetjesh që zhvillohet në formë dialogu. === Burimet tekstuale dhe historia === [[File:Timaeus stephanus pages 32 33.jpg|thumb|upright=1|Vëllimi 3, f. 32–33, i botimit Stephanus të vitit 1578 të veprave të Platonit, që tregon një pjesë të ''Timeut'' me përkthimin latin dhe shënimet e Jean de Serres-it]] Gjatë Rilindjes së hershme, gjuha greke dhe, bashkë me të, tekstet e Platonit, u risollën në Evropën Perëndimore nga studiues bizantinë. Kanë mbijetuar rreth 250 dorëshkrime bizantine të njohura të Platonit.{{sfn|Brumbaugh|Wells|1989}} Në shtator ose tetor 1484, Filippo Valori dhe Francesco Berlinghieri shtypën 1.025 kopje të përkthimit të Marsilio Fiçinos.{{sfn|Allen|1975|p=12}} Botimi i vitit 1578 i veprave të plota të Platonit, botuar nga Henricus Stephanus (Henri Estienne) në [[Gjenevë]], përfshinte gjithashtu përkthimin paralel latin dhe komentin e vazhdueshëm të Joannes Serranus-it (Jean de Serres). Ky ishte botimi që vendosi paginimin standard Stephanus, ende në përdorim sot. Teksti i Platonit, ashtu siç na ka arritur sot, me sa duket përfaqëson veprën e plotë filozofike të shkruar të Platonit, bazuar në renditjen e shekullit I e.s. të Thrasillit nga Mendesi.{{sfn|Cooper|1997|pp=viii–xii}} Që nga fillimi i shekullit XX, shumë papirus nga periudha helenistike deri në shekullin III e.s., që përmbajnë tekst nga dialogët e Platonit, janë gjetur gjithashtu në Egjipt, të cilët përbëjnë dëshmi të hershme të rëndësishme për tekstin.{{sfn|Brumbaugh|Wells|1989}} Botimi standard modern i plotë në anglisht është ''Plato: Complete Works'' i vitit 1997, botuar nga Hackett, redaktuar nga John M. Cooper.{{sfn|Cooper|1997}}{{sfn|Fine|1999a|p=482}} === Autenticiteti === Tridhjetë e pesë dialogë dhe trembëdhjetë letra (''Letrat'') i janë atribuuar tradicionalisht Platonit, edhe pse studimet moderne dyshojnë në autenticitetin e të paktën disa prej tyre. Ekziston një konsensus i gjerë mes studiuesve për të dyshuar autenticitetin e ''Alkibiadit II'', ''Epinomisit'', ''Hiparkut'', ''Minoit'', ''Dashnorëve rivalë'', dhe ''Theagut'', ndërsa mendimet për ''Alkibiadin I'', ''Klitofonin'', ''Letrat'', dhe ''Meneksenin'' janë më të ndara.{{sfn|Cooper|1997|pp=v–vi}} Veprat e mëposhtme u përcollën nën emrin e Platonit në antikitet, por tashmë konsideroheshin të rreme deri në shekullin I e.s.: ''Aksiohu'', ''Përkufizimet'', ''Demodoku'', ''Epigramet'', ''Eriksia'', ''Halkioni'', ''Për drejtësinë'', ''Për virtytin'', ''Sizifi''.{{sfn|Cooper|1997}} === Kronologjia === Askush nuk e di rendin e saktë në të cilin janë shkruar dialogët e Platonit, as shkallën në të cilën disa prej tyre mund të jenë rishikuar dhe rishkruar më vonë. Veprat zakonisht ndahen në periudhën e Hershme, të Mesme dhe të Vonshme; renditja më poshtë përfaqëson një ndarje relativisht të zakonshme mes studiuesve zhvillimorë.{{sfn|Fine|1999b}} * E hershme: ''Apologjia'', ''Karmidi'', ''Kritoni'', ''Euthifroni'', ''Gorgia'', ''Hipia i Vogël'', ''Hipia i Madh'', ''Ioni'', ''Lakesi'', ''Lisidi'', ''Protagorai'' * E mesme: ''Kratili'', ''Euthidemi'', ''Menoni'', ''Parmenidi'', ''Fedoni'', ''Fedri'', ''Republika'', ''Simpoziumi'', ''Teajteti'' * E vonshme: ''Kritia'', ''Sofisti'', ''Shtetari'', ''Timeu'', ''Filebi'', ''Ligjet''. Ndërsa dialogët e klasifikuar si "të hershëm" shpesh përfundojnë në [[aporia|aporie]], të ashtuquajturit "dialogë të mesëm" japin mësime pozitive të shprehura më qartë, të cilat shpesh i atribuohen Platonit, siç është teoria e Formave. Dialogët e mbetur klasifikohen si "të vonshëm" dhe pranohet përgjithësisht se janë pjesë të vështira e sfiduese të filozofisë.{{sfn|Cooper|1997|p=xiv}} Duhet mbajtur parasysh, megjithatë, se shumë nga qëndrimet në këtë renditje janë ende shumë të diskutueshme, dhe gjithashtu se vetë ideja se dialogët e Platonit mund apo duhet të "renditen" nuk pranohet aspak në mënyrë universale.{{sfn|Cooper|1997}} Në studimet më të fundit mbi Platonin, autorët janë gjithnjë e më skeptikë ndaj idesë se rendi i shkrimeve të Platonit mund të përcaktohet me ndonjë saktësi,{{sfn|Kraut|2013}} megjithëse veprat e Platonit shpesh vazhdojnë të karakterizohen si të ndara, të paktën përafërsisht, në tri grupe stilistike. == Trashëgimia == === Mesjeta === Gjatë epokës së artë islame, Neoplatonizmi u ringjall nga themeluesi i tij, [[Plotini]].<ref>{{Cite book |last=Willinsky |first=John |title=The Intellectual Properties of Learning: A Prehistory from Saint Jerome to John Locke |publisher=[[University of Chicago Press]] |year=2018 |isbn=978-0226487922 |edition=1 |location=Chicago |publication-date=2018-01-02 |pages=Kapitulli 6 |language=en}}</ref> Neoplatonizmi, një rrymë filozofike që përshkoi dijetarinë islame, theksoi një anë të konceptit kuranor të Zotit — atë transhendente — ndërkohë që duket se e la mënjanë tjetrën — atë krijuese. Kjo traditë filozofike, e prezantuar nga [[Farabiu]] dhe e zhvilluar më tej nga figura si [[Ibn Sina]], pohonte se të gjitha dukuritë rridhnin nga burimi hyjnor.{{sfn|Aminrazavi|2021}} Ajo funksiononte si një lidhje, duke bashkuar natyrën transhendente të hyjnores me realitetin e prekshëm të krijimit. Në kontekstin islam, Neoplatonizmi lehtësoi integrimin e filozofisë platonike me mendimin mistik islam, duke nxitur një sintezë të diturisë së lashtë filozofike me kuptimin fetar.{{sfn|Aminrazavi|2021}} I frymëzuar nga ''Republika'' e Platonit, Farabiu e zgjeroi kërkimin e tij përtej thjesht teorisë politike, duke propozuar një qytet ideal të qeverisur nga mbretër-filozofë.<ref>{{Cite journal |last=Stefaniuk |first=Tomasz |date=2022-12-05 |title=Man in Early Islamic Philosophy – Al-Kindi and Al-Farabi |journal=Ruch Filozoficzny |volume=78 |issue=3 |pages=65–84 |doi=10.12775/RF.2022.023 |issn=2545-3173 |doi-access=free |language=en}}</ref> Platoni përmendet gjithashtu nga filozofi hebre dhe studiuesi talmudik [[Meimonidi|Majmonidi]] në veprën e tij ''Udhërrëfyesi i të Hutuarve''. [[File:Sanzio 01 Plato Aristotle.jpg|thumb|upright=.8|Freska ''[[Shkolla e Athinës]]'' e paraqet Platonin (majtas), duke mbajtur ''Timeun'' e tij ndërsa tregon drejt qiellit. Aristoteli (djathtas) tregon drejt tokës ndërsa mban një kopje të ''[[Etika e Nikomakut|Etikës së Nikomakut]]''.]] Shumë prej këtyre komenteve mbi Platonin u përkthyen nga arabishtja në latinisht, dhe në këtë formë ndikuan skolastikët mesjetarë.{{sfn|Burrell|1998}}{{sfn|Hasse|2002|pp=33–45}} Mendimi i Platonit shpesh krahasohet me atë të nxënësit të tij më të famshëm, Aristotelit, reputacioni i të cilit gjatë Mesjetës Perëndimore e errësoi aq shumë atë të Platonit, saqë filozofët skolastikë e quanin Aristotelin "Filozofi". E vetmja vepër platonike e njohur nga dijetaria perëndimore ishte ''Timeu'', derisa filluan të bëheshin përkthime në latinisht që në shekullin XII. Megjithatë, studimi i Platonit vazhdoi në Perandorinë Bizantine, në kalifatet gjatë epokës së artë islame, dhe në Spanjë gjatë epokës së artë të kulturës hebraike. === Moderne === Gjatë Rilindjes, Gjemistos Pletoni i solli shkrimet origjinale të Platonit në Firence nga Konstandinopoja, në shekullin e rënies së kësaj të fundit. Shumë nga shkencëtarët dhe artistët më të mëdhenj të fillimeve të epokës moderne, që u shkëputën nga skolastika, me mbështetjen e Lorencos të frymëzuar nga Platoni (nip i Kosimos), e shihnin filozofinë e Platonit si bazë për përparimin në artet dhe shkencat. Platonistët e Kembrixhit të shekullit XVII u përpoqën t'i pajtonin besimet më problematike të Platonit, si metempsikoza dhe poliamoria, me krishterimin.<ref>{{cite encyclopedia |last=Carrigan |first=Henry L. Jr. |title=Cambridge Platonists |year=2012 |orig-date=2011 |encyclopedia=The Encyclopedia of Christian Civilization |location=[[Chichester, West Sussex]] |publisher=[[Wiley-Blackwell]] |doi=10.1002/9780470670606.wbecc0219 |isbn=978-1405157629 |language=en}}</ref> Deri në shekullin XIX, reputacioni i Platonit u rivendos, të paktën në nivel të barabartë me atë të Aristotelit. Ndikimi i Platonit ka qenë veçanërisht i fortë në matematikë dhe në shkenca. Rilindja e interesit për Platonin frymëzoi disa nga përparimet më të mëdha në logjikë që nga Aristoteli, kryesisht nëpërmjet Gottlob Freges, i cili argumentoi për një formë platonizmi lidhur me objektet matematikore abstrakte, e cila është bërë e spikatur në filozofinë e matematikës.<ref name="SEP-Mathematical Platonism">{{cite web |last1=Linnebo |first1=Øystein |title=Platonism in the Philosophy of Mathematics |url=https://plato.stanford.edu/entries/platonism-mathematics/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}}</ref> [[Albert Ajnshtajni]] sugjeroi se shkencëtari që e merr seriozisht filozofinë do të duhej të shmangte sistematizimin dhe të merrte përsipër shumë role të ndryshme, duke u shfaqur ndoshta si platonist apo pitagorian, në kuptimin që një i tillë do të kishte "këndvështrimin e thjeshtësisë logjike si mjet të domosdoshëm dhe efektiv të kërkimit të tij."{{sfn|Einstein|1949|pp=683–684}} Filozofi britanik Alfred North Whitehead vërejti me të drejtë se "përshkrimi më i sigurt i përgjithshëm i traditës filozofike evropiane është se ajo përbëhet nga një seri shënimesh në fund të faqes mbi Platonin."{{sfn|Whitehead|1978|p=39}}<ref>{{Cite web |title=A.N Whitehead on Plato |url=https://www.college.columbia.edu/core/content/whitehead-plato |website=Columbia College |archive-date=2023-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029153617/https://www.college.columbia.edu/core/content/whitehead-plato |url-status=live |language=en}}</ref> Duke përshtatur shembuj nga ''Teajteti'' i Platonit, Edmund Gettier demonstroi në mënyrë të njohur problemin e Gettierit për "shpjegimin e njohurisë si bindje e vërtetë e arsyetuar", duke sfiduar nocionin mbizotërues në filozofinë analitike të kohës, të popullarizuar nga [[Alfred Jules Ayer|A. J. Ayer]]. == Shënime == {{Reflist|30em}} == Referimet == {{Refbegin|30em}} * {{cite book |last=Allen |first=Michael J.B. |chapter=Introduction |title=Marsilio Ficino: The Philebus Commentary |pages=1–58 |publisher=University of California Press |year=1975 |language=en}} * {{cite web |last=Aminrazavi |first=Mehdi |title=Mysticism in Arabic and Islamic Philosophy |url=https://plato.stanford.edu/entries/arabic-islamic-mysticism/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |date=2021 |language=en}} * {{cite book |editor1-last=Baird |editor1-first=Forrest E. |editor2-first=Walter |editor2-last=Kaufmann |title=Philosophic Classics: From Plato to Derrida |edition=5 |publisher=Pearson Prentice Hall |year=2008 |location=Upper Saddle River, New Jersey |isbn=978-0-13-158591-1 |ref={{harvid|Baird & Kaufmann|2008}} |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Blössner |first=Norbert |chapter=The City-Soul Analogy |editor-last=Ferrari |editor-first=G.R.F. |translator=G.R.F. Ferrari |title=The Cambridge Companion to Plato's Republic |publisher=Cambridge University Press |year=2007 |language=en}} * {{cite journal |last1=Brumbaugh |last2=Wells |first1=Robert S. |first2=Rulon S. |title=Completing Yale's Microfilm Project |journal=The Yale University Library Gazette |volume=64 |number=1/2 |date=October 1989 |pages=73–75 |jstor=40858970 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Burrell |first=David |entry=Platonism in Islamic Philosophy |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |year=1998 |editor-last=Craig |editor-first=Edward |volume=7 |pages=429–430 |language=en}} * {{cite book |title=Plato: Complete Works |editor1-first=John M. |editor1-last=Cooper |editor2-first=D.S. |editor2-last=Hutchinson |ref={{harvid|Cooper|1997}} |publisher=Hackett Publishing |year=1997 |language=en}} * {{cite book |last=Dillon |first=John |title=The Heirs of Plato: A Study of the Old Academy |publisher=Oxford University Press |year=2003 |language=en}} * {{cite book |last=Dorter |first=Kenneth |title=The Transformation of Plato's Republic |publisher=Lexington Books |year=2006 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Einstein |first=Albert |entry=Remarks to the Essays Appearing in this Collective Volume |editor-last=Schilpp |title=Albert Einstein: Philosopher-Scientist |series=The Library of Living Philosophers |volume=7 |publisher=MJF Books |year=1949 |pages=663–688 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Fine |first=Gail |entry=Selected Bibliography |title=Plato 1: Metaphysics and Epistemology |pages=481–494 |publisher=Oxford University Press |year=1999 |ref={{sfnref|Fine|1999a}} |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Fine |first=Gail |entry=Introduction |title=Plato 2: Ethics, Politics, Religion, and the Soul |pages=1–33 |publisher=Oxford University Press |year=1999 |ref={{sfnref|Fine|1999b}} |language=en}} * {{cite book |last=Fine |first=Gail |chapter=Introduction |title=Plato on Knowledge and Forms: Selected Essays |publisher=Oxford University Press |year=2003 |language=en}} * {{cite book |last=Gaiser |first=Konrad |title=Testimonia Platonica: Le antiche testimonianze sulle dottrine non scritte di Platone |location=Milan |publisher=Vita e Pensiero |year=1998 |editor-last=Reale |editor-first=Giovanni |language=it}} * {{cite book |last=Guthrie |first=W.K.C. |title=A History of Greek Philosophy: Volume 4, Plato: The Man and His Dialogues: Earlier Period |year=1986 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-31101-4 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Hasse |first=Dag Nikolaus |entry=Plato Arabico-latinus |editor1-last=Gersh |editor2-last=Hoenen |title=The Platonic Tradition in the Middle Ages: A Doxographic Approach |publisher=De Gruyter |year=2002 |pages=33–66 |language=en}} * {{cite book |last1=Jorgenson |first1=Chad |title=The Embodied Soul in Plato's Later Thought |date=2018-04-05 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-80052-2 |url=https://books.google.com/books?id=I1FSDwAAQBAJ |access-date=2025-05-15 |language=en}} * {{cite book |last1=Kastely |first1=James L. |title=The Rhetoric of Plato's Republic: Democracy and the Philosophical Problem of Persuasion |date=2015-08-25 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-27876-6 |url=https://books.google.com/books?id=xRBDCgAAQBAJ |access-date=2025-05-15 |language=en}} * {{cite web |last=Kraut |first=Richard |title=Plato |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |url=http://plato.stanford.edu/entries/plato/ |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |publisher=Stanford University |date=2013-09-11 |access-date=2014-04-03 |archive-date=2018-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180906142533/http://plato.stanford.edu/entries/plato/ |url-status=live |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Lee |first=M.-K. |entry=The ''Theaetetus'' |editor-last=Fine |editor-first=G. |title=The Oxford Handbook of Plato |publisher=Oxford University Press |year=2011 |pages=411–436 |language=en}} * {{cite book |last=McDowell |first=J. |title=Plato: Theaetetus |publisher=Oxford University Press |year=1973 |language=en}} * {{cite book |last=Nails |first=Debra |title=The People of Plato: A Prosopography of Plato and Other Socratics |publisher=Hackett Publishing |year=2002 |isbn=978-0-87220-564-2 |language=en}} * {{cite book |last=Nails |first=Debra |title=A Companion to Plato edited by Hugh H. Benson |year=2006 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=1-4051-1521-1 |chapter=The Life of Plato of Athens |pages=1–12 |url=https://www.academia.edu/5135774 |doi=10.1002/9780470996256.ch1 |language=en}} * {{cite journal |last=Notopoulos |first=A. |title=The Name of Plato |journal=Classical Philology |volume=34 |issue=2 |pages=135–145 |date=April 1939 |doi=10.1086/362227 |s2cid=161505593 |language=en}} * {{cite book |last=Reale |first=Giovanni |title=Plato and Aristotle |series=A History of Ancient Philosophy |volume=2 |editor-first=John R. |editor-last=Catan |publisher=State University of New York Press |year=1990 |language=en}} * {{cite book |last=Riginos |first=Alice |title=Platonica: the anecdotes concerning the life and writings of Plato |publisher=E.J. Brill |location=Leiden |year=1976 |isbn=978-90-04-04565-1 |language=en}} * {{cite book |last=Strauss |first=Leo |title=The City and the Man |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press |year=1964 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Taylor |first=C.C.W. |entry=Plato's Epistemology |editor-last=Fine |editor-first=G. |title=The Oxford Handbook of Plato |publisher=Oxford University Press |year=2011 |pages=165–190 |language=en}} * {{cite book |first=Gregory |last=Vlastos |title=Socrates: Ironist and Moral Philosopher |url=https://archive.org/details/socratesironistm00vlas_0 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press |year=1991 |language=en}} * {{cite book |last1=Waterfield |first1=Robin |title=Plato of Athens: A Life in Philosophy |date=2023 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-756475-2 |url=https://books.google.com/books?id=QaO9EAAAQBAJ |access-date=2025-05-05 |language=en}} * {{cite book |first=Alfred North |last=Whitehead |title=Process and Reality |url=https://archive.org/details/processrealitygi00alfr |url-access=registration |location=New York |publisher=The Free Press |year=1978 |language=en}} {{Refend}} 6ybjh0isu3er55anchxz0d07981dt5z 0 20989 3025895 2519476 2026-08-15T12:42:38Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025895 wikitext text/x-wiki '''American School of Kosova''' (ASK) është shkollë private në [[Prishtina|Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]]. Shkolla Amerikane e Kosovës ka dy godina brenda Prishtinës. Ka gjithsej 4 shkallë të shkollave, Kindergarden (Parashkollorë), Elementary (Fillorë), High School (Shkolla e mesme) dhe Advising Center (Qendra e Këshillimit). Si shkollë e pavarur, ASK tejkalon procesin rigoroz të akreditimit me Asociimin e Shkollave Veriperendimore, Kolegjeve dhe Univerziteteve, gjë që kërkon që shkolla të punojë me standardet më të larta. NASCU akrediton disa nga shkollat dhe kolegjet më prestigjioze ndërkombëtare si dhe të [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]]. ASK-ja është në process të akreditimit të plotë nga NASCU. == Lidhje të jashtme == * [http://www.askosova.org/ American School of Kosova (Faqe zyrtare)] [[Kategoria:Universitete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 8hnpq2420b0ovoyyf7y3pyl23c2g3aa 0 23433 3025892 2188441 2026-08-15T12:41:36Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025892 wikitext text/x-wiki [[Figura:Universiteti Veror i Prishtinës 2005.jpg|right]] '''Universiteti Veror i Prishtinës''' (shkurt '''UVP''') mbikqyret nga ''Zyra për marrëdhënie me jashtë Kosovës'' dhe në viti 2006 ka mbajtur edicionin e 6 në Prishtinë. Universiteti Veror i Prishtinës funksionon brenda [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit publik të Prishtinës]] dhe ka për qëllim që studentëve të ju mundësoi bashkëpunimin në krijimin e programeve akademike ndërkombëtare, trajnime në gjuhë të huaja si dhe bashkëpunimin e lëvizjeve të studentëve dhe të stafit akademik me shtete tjera. ==Historiku== Edicioni i parë është mbajtur në vitin 2001 dhe ishte i suksesshëm. Ky sukses ishte baza në termat e infrastrukturës, kontakteve lokale dhe ndërkombëtare prej të cilave universitetet e ardhshme verore dhe organizmat e tjerë ndërkombëtarë akademikë mund të përfitonin. Edicionet e vitit 2001, 2002 dhe 2003 kanë dhënë disa projekte, kështu që disa profesorë të UVP-së ligjëronin në UP gjatë viteve të rregullta akademike dhe dërgojnë libra për bibliotekat e UP-së, etj. Universitet verore të cilat janë mbajtur dhe tendencat për mbajtjen e tyre në të ardhëmen e kanë bërë që ky Universitet të jetë një ngjarje viti me një traditë të mirë. Me përfundimin e edicionit të katërt, organizimi i projektit është transferuar gradualisht te personeli i Universitetit të Prishtinës, i cili e organizojë edicionin e pestë e të gjashtë të UVP-së si dhe pritet që në të ardhëmen të vazhdojë traditen. UVP 2001-2004 është financuar nga Ministria e Punëve të Jashtmë të Holandës. Për secilin vit UVP shpenzon diku rreth 380.000 euro. UVP 2005 është financuar bashkarisht nga Ministria e Punëve të Jashtme të Holandës, nga Ministria e Arsimit e Kosovës,Universitetii i Prishtinës, Pro Credit Bank dhe një ndihmë simbolike nga Komiteti i Kryqit të Kuq Ndërkombëtarë. ==Universiteti Veror i Prishtinës 2006== [[Figura:Universiteti Veror i Prishtinës 2006 skica.jpg|thumb|right|300px|Skema e organizimit në mbikëqyrjen e ZMJ]] Universiteti Veror i Prishtinës 2006 është mbajtur në korrik të 2006-ës dhe ka zgjatur deri më [[1 gusht]] [[2006]]. Në kuadër të kësaj veprimtarie janë mbajtur 15 [[Kursi|kurse]], të cilat i kanë ndjekur 357 studentë, prej tyre 85 të huajë kryesisht nga [[Ballkani Perëndimor]]. Kurset janë ligjëruar nga profesorët ndërkombëtarë dhe nga Kosova në një grup heterogjenë të studentëve me metoda interaktive dhe moderne. Interesimi i studentëve nga Kosova dhe vendet tjera për t'u regjistruar sivjet ka qenë shumë i madh dhe kanë aplikuar më shumë se 200 profesorë ndërkombëtarë për të ligjëruar dhe 2312 studentë, prej të cilëve 1.159 nga Kosova dhe 876 nga [[Evropa Juglindore]] dhe 266 nga pjesë tjera të Evropës dhe nga bota. [[Edicioni]] e 6-të i Universitetit Veror Ndërkombëtar të Prishtinës llogaritet të ketë qenë më i madhi në Evropë i llojit të vetë. == Shih edhe == * [[Universiteti i Prishtinës]] * [[Seminari ndërkombëtar për gjuhën, letërsinë dhe kulturën shqiptare]] ==Lidhje të jashtme== * [https://web.archive.org/web/20070502064104/http://www.uni-pr.edu/uvp2005/index_files/frame.htm Faqe zyrtare e UVP-së 2005] * [http://www.uni-pr.edu/zmj/index.php?option=com_content&task=view&id=41&Itemid=50&lang=en Faqe zyrtare e UVP-së 2006]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} [[Kategoria:Edukimi në Kosovë]] [[Kategoria:Universiteti i Prishtinës]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 74kgdt7co3n1i0dgfy1oy3lm79ie74f 0 25895 3025964 3024679 2026-08-15T16:56:45Z Torvalu4 40844 3025964 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = shqip / arbërisht | nativename = | pronunciation = {{IPA|sq|ʃcip||sq-shqip.oga}}<br />{{IPA|sq|ˈɟuha ˈʃcipɛ|}}<br />{{IPA|sq|aɾbəˈɾiʃt|}} | states = {{Plainlist| * [[Languages of Albania|Albania]] * [[Languages of Kosovo|Kosovo]] * [[Languages of Greece|Greece]] * [[Languages of Italy|Italy]] * [[Languages of Montenegro|Montenegro]] * [[Languages of North Macedonia|North Macedonia]] * [[Languages of Serbia|Serbia]] }} | ethnicity = [[Albanians]] | speakers = 7.5 million | date = 2017 | ref = {{sfn|Rusakov|2017|p=552}}<ref name="KlBrFr1800"/> | familycolor = Indo-European | fam2 = [[Albanoid]] | ancestor = [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] | ancestor2 = [[Proto-Albanian language|Proto-Albanian]] | dia1 = [[Gheg Albanian|Gheg]] (<small>[[Arbanasi dialect|Arbanasi]] · [[Istrian Albanian|Istrian]]{{extinct}} · [[Upper Reka dialect|Upper Reka]] · [[Gheg Albanian#Malsia Albanian|Malsia e Madhe]]</small>) | dia2 = [[Tosk Albanian|Tosk]] (<small>[[Arbëresh language|Arbëresh]] · [[Arvanitika]] · [[Cham Albanian dialect|Cham]] · [[Lab Albanian dialect|Lab]]</small>) | listclass = flatlist | script = {{ubl|[[Latin script|Latin]] ([[Albanian alphabet]])|[[Albanian Braille]]}} | nation = {{ubl|{{flag|Albania}}|{{flag|Kosovo}}|{{flag|North Macedonia}} <small>(co-official)</small>|{{flag|Montenegro}} <small>(co-official)</small><ref>{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref>}} | minority = {{ubl|{{flag|Italy}}<ref name="Franceschini533534">{{harvnb|Franceschini|2014|pp=533–534 [https://books.google.com/books?id=wKnnBQAAQBAJ&pg=PT536]}}</ref>|{{flag|Serbia}}<ref>{{cite web|url=http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/SerbiaECRML2_en.pdf|title=Application of the Charter in Serbia|publisher=European Charter for Regional or Minority Languages|date=11 qershor 2013|pages=4–5, 9}}</ref>|{{flag|Croatia}}<ref name="Franceschini546">{{cite book|last=Franceschini|first=Rita|chapter=Italy and the Italian-Speaking Regions|editor-last=Fäcke|editor-first=Christiane|title=Manual of Language Acquisition|year=2014|publisher=Walter de Gruyter GmbH|isbn=978-3-11-039414-6|url=https://books.google.com/books?id=zM_mBQAAQBAJ&q=Manual+of+Language+Acquisition&pg=PA1|page=546}}</ref>|{{flag|Romania}}<ref>{{cite web|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|access-date=3 dhjetor 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 dhjetor 2015}}</ref>}} | agency = [[Academy of Sciences of Albania]]<br />[[Academy of Sciences and Arts of Kosovo]] | iso1 = sq | iso2b = alb | iso2t = sqi | lingua = 55-AAA-aaa to 55-AAA-ahe (25 varieties) | iso3 = sqi | lc1 = aae | ld1 = [[Arbëresh language|Arbëresh]] | lc2 = aat | ld2 = [[Arvanitika]] | lc3 = aln | ld3 = [[Gheg Albanian|Gheg]] | lc4 = als | ld4 = [[Tosk Albanian|Tosk]] | glotto = alba1267 | glottorefname = Albanian | map = Albanian language map en.svg | mapcaption = The [[Albanian dialects|dialects]] of the Albanian language in Southern Europe.<ref name="Northern Tosk Albanian">{{Cite journal|last1=Coretta|first1=Stefano|title=Northern Tosk Albanian|last2=Riverin-Coutlée|first2=Josiane|last3=Kapia|first3=Enkeleida|last4=Nichols|first4=Stephen|journal=Journal of the International Phonetic Association|year=2022|volume=53|issue=3|location=Illustration of the IPA|pages=1–23|doi=10.1017/S0025100322000044|doi-access=free|hdl=20.500.11820/ebce2ea3-f955-4fa5-9178-e1626fbae15f|hdl-access=free}}</ref>{{NoteTag|The map does not indicate where the language is majority or minority.}} | notice = IPA }} '''Gjuha shqipe''' (ose thjesht '''shqipja''', historikisht ''gjuha arbëreshe'', ''arbërishtja'' ose ''gjuha'' ''arbërore'') është gjuhë dhe [[Gjuha e izoluar|degë e veçantë]] e [[Gjuhët indo-evropiane|familjes indo-evropiane]] që flitet nga rreth 15-25 milionë njerëz në botë,<ref>[http://www.ethnologue.com/18/language/sqi/ Gjuha shqipe] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aae/ Arbërishtja(Itali)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aat/ Arbërishtja(Greqi)] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/aln/ Gegërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) [http://www.ethnologue.com/18/language/als/ Toskërishtja] në ''[[Ethnologue]]'' (18th ed., 2015) </ref> Kjo gjuhë kryesisht përdoret në [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Kosova|Kosovë]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]], por edhe në zona të tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]] ku ka një [[Shqiptarët|popullsi shqiptare]], duke përfshirë [[Mali i Zi|Malin e Zi]] dhe [[Lugina e Preshevës|Luginën e Preshevës]]. Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Kosova|Kosovës]], gjuhë bashkë-zyrtare e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] si dhe një nga gjuhët zyrtare e [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Bashkësitë shekullore që flasin dialektet shqiptare mund të gjenden të shpërndara në [[Kroacia|Kroaci]] ([[Arbëreshët në Zarë]]), [[Greqia|Greqi]] ([[Arbëreshët në Greqi]], [[Çamëria|Çamëri]] dhe disa bashkësi në rajonet e [[Maqedonia Perëndimore|Maqedonisë Perëndimore]] dhe [[Shqiptarët e Trakës|Trakës Perëndimore]])<ref>Euromosaic project (2006). [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/albanes/fr/i2/i2.html "L'arvanite/albanais en Grèce"] (Në Frangjisht). Brussels: [[Komisioni Evropian|European Commission]]. Marrë 2016-12-05.</ref>, [[Italia|Itali]] ([[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]] në [[Gjeografia e Italisë|Italinë Jugore]],<ref>[https://web.archive.org/web/20120121173237/http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html "WEB Arkiva"]. Arkivuar nga [http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html the original] në 21 Janar 2012. Marrë 2012-01-02.</ref> [[Sicilia|Sicili]] dhe [[Kalabria|Kalabri]]) si dhe në [[Rumania|Rumani]] dhe [[Ukraina|Ukrainë]]<ref>[http://www.albanianlanguage.net/ "Robert Elsie"]. Gjuha Shqipe. 25 nëntor 1972. Marrë 17 Janar 2017.</ref>. Ndodh po ashtu edhe në [[Mërgata shqiptare|diasporën e madhe shqiptare]].[[File:Idioma albanés.png|thumb|250px|Shpërndarja e gjuhës shqipe]] Shqipja, si gjuhë moderne, përfaqëson një degë më vete në familjen e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]]. Shkruhet me [[Alfabeti latin|shkronja latine]]. Gjuha shqipe përfshin gjuhën standarde ose gjuhën e njësuar letrare shqipe, e cila u miratua në [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes]] në vitin 1972 në [[Tirana|Tiranë]], dhe të gjitha dialektet, nëndialektet e të folurat që fliten nga shqiptarët. Gjuha shqipe ka dy dialekte kryesore: [[Gegërishtja|gegërishten]], [[toskërisht]]en, dhe një kronolekt: arbërishten. Fjalori i shqipes ka huazime nga [[greqishtja e lashtë]], si dhe një numër shumë të lartë nga [[latinishtja]]; huazimet pastaj vazhdojnë nga [[Gjuhët sllave|gjuhët sllavo-jugore]], [[greqishtja]] dhe [[Turqishtja osmane|osmanishtja]], si dhe nga [[italishtja]] e [[frëngjishtja]] dhe gjuhë të tjera. Në kohët e fundit gjithnjë e më shumë vijnë duke u shtuar huazimet nga [[anglishtja]]. == Shpërndarja gjeografike == {{Kryesor|Shqiptarët|Shpërndarja e shqiptarëve}} Është gjuha amtare e 2,765,610 njerëzve në [[Shqipëria|Shqipëri]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls|title=Censusi në Shqipëri 2011|url-status=dead|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=9 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309072923/http://www.instat.gov.al/media/180938/1.1.15.xls}}</ref>), 1,644,865 në [[Kosova|Kosovë]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|title=Censusi në Kosovë 2011|language=sq|access-date=19 korrik 2016|archive-date=7 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160707130744/https://ask.rks-gov.net/sq/rekos2011?download=333:te-dhenat-kryesore|url-status=dead}}</ref>), 507,989 në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] (v. 2002<ref>[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Censusi në Maqedoni 2002]</ref>), 176,293 në [[Zvicra|Zvicër]] (v. 2013<ref>{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html|format=XLS|title=Ständige Wohnbevölkerung ab 15 Jahren 1) nach Hauptsprache, 2013|date=2015|publisher=Statistik Schweiz|location=Neuchâtel, Switzerland|accessdate=24 tetor 2015|language=de}}</ref>), rreth 66,000 në [[Turqia|Turqi]] (v. 2014<ref>[[ethnologue:als|Ethnologue – ALS]]</ref>), 63,835 në [[Serbia|Serbi]] (v. 2002<ref>[http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/Popis2011/Knjiga4_Veroispovest.pdf Censusi në Serbi 2002]</ref>), 32,671 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (v. 2011<ref>[http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Censusi në Mal të Zi 2011]</ref>), 23,820 në [[Kanadaja|Kanada]] (v. 2011) 17,069 në [[Kroacia|Kroaci]] (v. 2011<ref>{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|title=Censusi në Kroaci 2011|access-date=19 korrik 2016|language=en|archive-date=22 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422013934/https://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2012/SI-1469.pdf|url-status=dead}}</ref>), rreth 10,000 në [[Rumania|Rumani]] (v. 2009<ref>[http://ec.europa.eu/languages/policy/language-policy/documents/euromosaic-romania_en.pdf Euromosaic Romania 2009]</ref>), 7,177 në Slloveni (v. 2002<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|title=Population by mother tongue, Slovenia, Census 1991 and 2002|language=en|access-date=19 korrik 2016|archive-date=18 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130418153814/http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=9|url-status=dead}}</ref>), 4,925 në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] (v. 1991<ref>[http://www.oscebih.org/documents/osce_bih_doc_2011022813425011cro.pdf Leonard Valenta NACIONALNE MANJINE U BOSNI I HERCEGOVINI]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>), 1,740 në [[Ukraina|Ukrainë]] (v. 2001<ref>[http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20&n_page=1 The distribution of the population by nationality and mother tongue] – UKRAINE 2001</ref>) e në [[Mërgata shqiptare|vende të tjera]] si dhe ka rreth 100,000 folës të [[arbërishtja (Itali)|arbërishtes]] në [[Italia|Itali]] dhe rreth 50,000 folës të [[arbërishtja (Greqi)|arbërishtes]] në [[Greqia|Greqi]] (v. 2007).<ref>[[ethnologue:aae|Arbërishtja e Italisë]] 2007</ref><ref>[[ethnologue:aat|Arbërishtja e Greqisë]] 2007</ref> === Ballkan === Shqipja është [[gjuha zyrtare]] e [[Shqipëria|Shqipërisë]],<ref>[http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË] – wipo.int</ref> dhe e [[Kosova|Kosovës]].<ref>[http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829043131/http://www.kryeministri-ks.net/repository/docs/Kushtetuta.e.Republikes.se.Kosoves.pdf |date=29 gusht 2017 }} – kryeministri-ks.net/</ref> Në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] shqipja është gjuhë zyrtare në [[Njësitë administrative e Maqedonisë së Veriut|komunat]] ku shqiptarët përbëjnë më shumë se 20% të popullsisë. Shqipja është gjuha e dytë më e folur në [[Greqia|Greqi]] ([[Arbërishtja (Greqi)|Arbërishtja]] dhe [[Dialekti Çam|Çamërishtja]]). Gjuha shqipe është në përdorim zyrtar në katër komuna në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] ([[Ulqini|Ulqin]],<ref>{{Cite web|url=http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|title=Statuti i Komunës së Ulqinit|language=sq|access-date=16 maj 2020|archive-date=16 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516133049/http://www.ul-gov.me/upload/document/20191206_statuti_i_komuns_s_ulqinit_2019_20191206_120238.pdf|url-status=dead}}</ref> [[Tuzi|Tuz]],<ref>{{Cite web|url=https://tuzi.org.me/wp-content/uploads/2020/02/Statuti-i-Komunes-se-Tuzit.docx|title=Statuti i Komunës së Tuzit|language=sq}}</ref> [[Gucia|Guci]]<ref>{{Cite web|url=https://www.opstinagusinje.me/wp-content/uploads/2019/04/Statut-Op%C5%A1tine-Gusinje-novi-28-12-2018.docx|title=Statut Opstine Gusinje|language=cnr}}</ref> e [[Plava|Plavë]]<ref>{{Cite web|url=https://www.plav.me/tacka-custom/dokumenta/statut-opstine-plav.pdf|title=Statut Opstine Plav|language=cnr}}</ref>),<ref>[https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/EvaluationReports/MontenegroECRML1_me.pdf �������Evropska Povelja o regionalnim i manjiskim jezicima u crnoj Gori����� �� ��] �– ''coe.int''</ref><ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5 mars 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref> dhe tre në [[Serbia|Serbi]] ([[Presheva|Preshevë]], [[Bujanoci|Bujanoc]] dhe [[Medvegja|Medvegjë]]).<ref>[http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf SISTEM ZAŠTITE MANJINA U REPUBLICI SRBIJI – Nevena Gojković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630112306/http://www.kas.de/upload/auslandshomepages/serbien/Gojkovic_pred.pdf |date=30 qershor 2017 }} – ''kas.de''</ref> Kartës Evropiane mbi gjuhët rajonale ose minoritare, gjuha shqipe është e mbrojtur në [[Serbia|Serbi]] (2006), [[Mali i Zi|Mal të Zi]] (2006), [[Rumania|Rumani]] (2007), [[Bosnjë dhe Hercegovinë]] (2010).<ref>[http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/AboutCharter/LanguagesCovered.pdf Languages covered by the European Charter for Regional or Minority Languages] – coe.int</ref> === Evropë === [[Arbërishtja (Itali)|Gjuha arbëreshe]] është gjuha e shqiptarve të Italisë, ku është gjuhë e mbrojtur me ligj.<ref>Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "[http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm |date=12 maj 2015 }}" pubblicata nella ''Gazzetta Ufficiale'' n. 297 del 20 dicembre 1999</ref> Po ashtu përafërsisht një milion [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarë]] nga [[Kosova]] janë shpërndarë në të gjithë [[Gjermania|Gjermaninë]], [[Zvicra|Zvicrën]] dhe [[Austria|Austrinë]]. Këto janë kryesisht refugjatë nga Kosova që kanë emigruar gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]. Në [[Zvicra|Zvicër]], gjuha shqipe është gjuha e shtatë më e folur me 176.293 folës amë. === Amerikë === Ka një numër të madh folësish shqiptarë në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], [[Argjentina|Argjentinë]], [[Kili]], [[Uruguaji|Uruguaj]] dhe [[Kanadaja|Kanada]]. Disa nga shqiptarët e parë etnikë që mbërritën në Shtetet e Bashkuara ishin [[Arbëreshët në Itali|Arbëreshët]]. Arbëreshët kanë një ndjenjë të fortë identiteti, dhe janë unike në atë që flasin një dialekti [[Toskërishtja|Tosk]] arkaik të shqipes së quajtur [[Arbërishtja (Itali)|Arbëreshë]]. Në Amerikën e Veriut (Shtetet e Bashkuara dhe Kanada) ka rreth 250,000 folës shqiptarë. Shqipja flitet në zonën lindore të Shteteve të Bashkuara në qytete si [[New York City]], [[New Jersey]], [[Boston]], [[Filadelfia]], [[Ohio]] dhe [[Detroit]]. [[New Orleans|Greater New Orleans]] ka një komunitet të madh Arbëresh.Kudo që janë italianët, ka disa Arbëreshe të përzier me ta. Arbëreshët amerikanë,shpesh janë të padallueshëm nga amerikanët italianë për shkak të asimilimit në bashkësinë italiane amerikane.<ref>Edwin E. Jacques, ''The Albanians: An Ethnic History from Prehistoric Times to the Present'', 1995 ( në Anglisht ) </ref> Në [[Argjentina|Argjentinë]] janë pothuajse [[Argjentina|40,000 folës shqiptarë]] kryesisht në [[Buenos Aires]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160916221528/http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf "Arkivimi i kopjuar"](në Anglisjt) (PDF). Arkivuar nga [http://edoc.bibliothek.uni-halle.de/servlets/MCRFileNodeServlet/HALCoRe_derivate_00003672/Albanianmigration.pdf the original](PDF) në 16 Shtator 2016.Marrë 2017-07-09.</ref> === Azi dhe Oqeania === Përafërsisht 5-7 milionë njerëz me prejardhje shqiptare jetojnë në [[Turqia|Turqi]] dhe më shumë se 500.000 njohin prejardhjen, gjuhën dhe kulturën e tyre. Ka megjithatë vlerësime të tjera që vendosin numrin e njerëzve në [[Turqi]] me prejardhje shqiptare dhe ose sfondin lart në 10-12 milionë. Megjithatë, shumica dërrmuese e kësaj popullate është e asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri me gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stamboll]] deri më sot. Në [[Egjipti|Egjipt]] ekzistojnë rreth 18,000 shqiptarë, kryesisht toskërisht folës.<ref>Saunders 2011, f. 98. "Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në mbarë botën. Në Republikën Turke ka mbi [[Shqiptarët në Turqi|5 milionë shqiptarë etnikë]], megjithatë shumica dërrmuese e kësaj popullate është asimiluar dhe nuk ka më rrjedhshmëri në gjuhën, megjithëse një komunitet i gjallë shqiptar mban identitetin e saj të veçantë në [[Stambolli|Stamboll]] deri më sot. Egjipti gjithashtu pretendon rreth 18,000 shqiptarë, që mbeten mbetjet e ushtrisë së Muhammed Aliut ".</ref> Shumë prej tyre janë pasardhës të Janezarit të [[Mehmet Ali Pasha|Muhammed Ali Pashës]], një shqiptar që u bë [[Valiu]] dhe vetëdeklaruar Khedive i Egjiptit dhe [[Sudani]]t. Përveç dinastisë që ai krijoi, një pjesë e madhe e ish [[Aristokracia|aristokracisë]] egjiptiane dhe sudaneze ishte me origjinë shqiptare. Përveç emigrantëve të fundit, ka edhe komunitete më të vjetra diasporike në të gjithë botën. Shqipja flitet edhe nga komunitetet e [[Mërgata shqiptare|diasporës shqiptare]] që banojnë në [[Australia|Australi]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandë të Re]]. === Dialektet === {{Shiko gjithashtu|Gegërishtja|Toskërishtja}} Dy dialektet kryesore të gjuhës shqipe janë [[Gegë]] në veri dhe [[Toskë]] në jug, të ndara afërsisht nga [[Lumi Shkumbin]]. Gegërishtja dhe Toskërishtja janë degëzuar për së paku një mijëvjeçar{{cito!}}, dhe format e tyre më pak ekstreme janë ndërsjellash të kuptueshme. Gegërishtja ka nën-variantet më të dallueshme, prerjet të cilat janë lloje më veriore dhe lindore, që përfshinë ato të qyteteve të Shkodrës, rajonin e [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] verilindore, [[Kosova|Kosovën]], [[Mali i Zi|Malin e Zi]], [[Serbi]]në, dhe fshatin e izoluar Arbanasi (jashtë Zarës) të bregut të [[Kroacia|Kroacisë]], Dalmacisë. “Arbanasi” i themeluar në fillimin e [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] nga refugjatët nga rajoni rreth qytetit bregdetar të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], [[Tivari]]t, ka rreth 17.000 folës të gjuhës shqipe. Toskërishtja dhe Gegërishtja kanë dallime fonetike, morfologjike apo dallime në fjalor. Dallimet fonetike janë të pakta dhe disa nga to janë: â hundore e gegërishtes me ë-në e Toskërishtes (nâna — nëna; bâni — bëri) n-ja e Gegërishtes me r-në e Toskërishtes (syni — syri) etj. Ato morfologjike Tosk - Gegë: të punoj — me punue etj. Disa nga dallimet në fjalor Toskërisht- Gegërisht janë: dhelpër — skile, gjalpë — tlyn, fshat — katund etj. Të gjitha dialektet e folura shqipe në enklavat italiane dhe greke janë variantet e toskërishtes dhe duket se janë të lidhura më së afërmi me dialektin e [[Çamëria|Çamërisë]] dhe te [[Bregdeti]]t në jugun e [[Shqipëria|Shqipërisë]]. Enklavat Italiane — rreth 50 fshatra të shpërndarë — me siguri janë gjetur nga emigrantët nga sundimi i Turqisë në Greqi. Disa dialekte të largëta dhe të izoluara të origjinës jugore të Toskërishtes fliten në Bulgari dhe Trakinë Turke por nuk ka te dhëna të sakta. Gjuha ende përdoret në Madritsa, Bulgari, në kufirin afër Edirnesë, dhe në përfundim të këtij fshati që po mbijeton në Mandres, afër Kilkis në Greqi, që daton nga Lufta Ballkanike. Një enklavë Toskërisht afër Melitopolit në Ukrainë shfaqet vendosja e fundme nga [[Bullgaria]]. Dialektet Shqiptare nga [[Istria]], për të cilin ekziston një tekst, dhe dialekti i Sremit, për të cilin nuk ekziston asnjë tekst, konsiderohet se janë të zhdukura. ==Drejtshkrimi== {{Kryesor|Alfabeti shqip|Braj shqiptarë}} [[Skeda:Albanian keyboard layout.jpg|parapamje|djathtas|Tastiera në gjuhën shqipe|212x212px]]Gjuha shqipe është shkruar duke përdorur shumë alfabete të ndryshme që nga regjistrimet më të hershme të shekullit të 14-të. Historia e ortografisë së gjuhës shqipe është e lidhur ngushtë me orientimin kulturor dhe njohuritë e disa gjuhëve të huaja midis shkrimtarëve shqiptarë. Të dhënat më të hershme të shkruara shqipe vijnë nga gegërishtja në alfafabete të improvizuara bazuar në karaktere italiane ose greke dhe nganjëherë në arabisht. Fillimisht, dialekti Tosk ishte shkruar në [[Alfabeti grek|alfabetin grek]] dhe dialekti Geg u shkrua në [[Shkrimi latin|sciptn latin]]. Të dy dialektet ishin shkruar edhe në versionin [[Gjuha osmane|turk të shkrimit]] [[Shkrimi arab|arab]], [[Alfabeti cirilik|cirilik]] dhe disa alfabete lokale ([[Alfabeti i Elbasanit|Elbasan]], [[Alfabeti i Vithkuqit|Vithkuqi]], Todhri, Veso Bej, Jan Vellara dhe të tjerë, shih [[Alfabeti shqip|alfabetin origjinal shqip]]). Më konkretisht, shkrimtarët nga Shqipëria e Veriut dhe nën ndikimin e Kishës Katolike përdorën letra latine, ata në Shqipërinë e Jugut dhe nën ndikimin e kishës ortodokse greke përdorën letra greke, ndërsa të tjerët në të gjithë Shqipërinë dhe nën ndikimin e Islamit përdorën shkronja arabe . Kishte përpjekje fillestare për të krijuar një alfabet origjinal shqiptar gjatë periudhës 1750-1850. Këto përpjekje u intensifikuan pas [[Lidhja e Prizrenit|Lidhjes së Prizrenit]] dhe kulmuan me [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] të mbajtur nga intelektualët shqiptarë nga 14 deri më 22 nëntor 1908, në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] , i cili vendosi se cili alfabet do të përdorte dhe çfarë do të ishte drejtshkrimi standard shqiptar. Kështu mbetet gjuha letrare. Alfabeti është alfabeti latin me shtimin e shkronjave <[[ë]]>, <[[ç]]> dhe nëntë digraphs: dh, th, xh, gj, nj, ll, rr, zh dhe sh. === Tradita shkrimore === {{Kryesor|Kongresi i Manastirit}} [[Skeda:Buzuku meshari.jpg|250px|thumb|Faqe nga [[Meshari]]. Libri i parë shqip 1555 ]] Gjuha zyrtare, e shkruar me germa [[Latinishtja|latine]] dhe që u përvetësua në vitin [[1909]], ishte e bazuar në dialektin e Gegërishtes Jugore të qytetit të [[Elbasani]]t nga fillimi i shtetit të Shqipërisë deri në Luftën e dytë botërore. Deri në vitin 1968 shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi përdorën gegërishten letrare si gjuhë zyrtare. Në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore gegërishtja letrare u mënjanua prej vitit [[1945]], me vendim më 1952 nga tekstet [[1967]] dhe de-fakto prej vitit [[1972]] deri sot. Gjuha e sotme zyrtare shqipe jo vetëm që bazohet në toskërisht letrare, por edhe fjalët e shprehjet qe huazohen prej gegërishtes trupëzohen në morfologjinë, fonologjinë dhe sintaksën e variantit letrar. Më 1968 një konferencë studiuesish kosovarë, të mbledhur në Prishtinë, vendosën të të përqafonin gjuhën zyrtare shqipe. Këtë kosovarët e bënë për të theksuar kombësinë e tyre shqiptare në formë proteste kundër refuzimit të Federatës Jugosllave për t'i dhënë Kosovës statusin e Republikës<ref name=":1">Pipa A., ''Politika e Gjuhës në Shqipërinë Socialiste,'' Tiranë: Princi, 2010, fq. 23. ISBN 978-99956-732-4-6</ref>. Ky vendim politik i marrë në Prishtinë në vitin [[1968]] sot po sfidohet nga shkrimtarë, gazetarë dhe sidomos rinia që shkruan në internet si jo frutdhënës dhe diskriminues ndaj folësve të dialektit gegë, në veçanti ndaj kosovarëve të cilët tingëllojnë si emigrantë kur flasin gjuhën standarde shqipe. Libri i parë në gjuhën shqipe i gjetur deri më sot është [[Meshari]] i [[Gjon Buzuku]]t i shkruar nga data [[20 mars]] [[1554]] deri më [[5 janar]] [[1555]]. Vetëm disa të dhëna të shkruara shkurt janë ruajtur nga shekulli i 15-të. E para ishte një formulë pagëzimi e vitit [[1462]]. Shpërndarja e librave të prodhuar nga shekujt 16 dhe 17 kanë buruar shumë në zonën e gegërishtes (shpesh në gegërishten Shkodrane veriore) dhe pasqyruan veprimtaritë misionare të Katolicizmit Romak. Një rrymë shumë më e vogël e literaturës në shekullin e 19-të ishte prodhuar nga mërgimtarët. Ndoshta punimet e letërsisë më të hershme dhe të pastër të çfarëdo niveli është poezia e shekullit të 18-të të [[Jul Variboba|Jul Varibobës]], të enklavave në [[San Giorgio Albanese|S. Giorgio]] në [[Kalabria|Kalabri]]. Disa prodhime letrare vazhduan në shekullin e 19-të në enklavat [[italia]]ne, por asnjë veprimtari e ngjashme nuk është ruajtur në zonat e [[Greqia|Greqisë]]. Të gjitha këto dokumente të hershme historike tregojnë për një gjuhë e cila dallon pak nga gjuha e tanishme, sepse këto dokumente nga krahina dhe kohë të ndryshme paraqesin karakteristikat e shënuara të dialektit. Sidoqoftë, ato shpesh kanë një vlerë për studimet e gjuhësisë dhe janë shumë më të rëndësishme për vlerën e tyre letrare. == Klasifikimi == [[Skeda:IndoEuropeanTree.svg|parapamje|Pema e [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indoevropiane]].]] Që shqipja është qartë me prejardhje [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] ishte e njohur nga filologu gjerman [[Franz Bopp]] në [[1854]]; hollësitë e ngjashmërive kryesore të shqipes me gjuhët indo-evropiane ishin përpunuar nga një filolog tjetër gjerman, [[Gustav Meyer]], në vitet e [[1880]]-[[1890]]. Përmirësimet e mëtejme gjuhësore ishin paraqitur nga gjuhëtari [[Danimarka|danez]] [[Holger Pedersen]] dhe [[Norbert Jokl]] nga [[Austria]]. Gjuha shqipe zë një degë të pavarur të pemës gjuhësore indoevropiane.<ref>Fortson, Benjamin W (2004). [https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Indo-European language and culture: an introduction''] (Gjuha indo-evropiane dhe kultura). Botime Blackwell. faqe 390. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/1-4051-0315-9|1-4051-0315-9]]. Marrë në 28 Maj 2010  ''Shqipja formon degën e saj të veçantë të gjuhve indo-evropiane; është dega e fundit që duhet të paraqitet në regjistrimet e shkruara''</ref> Shqipja u krahasua më parë nga disa linguistë indo-evropianë me [[gjuhët gjermanike]] dhe [[gjuhët balto-sllave]], të cilët ndajnë të gjitha anët me [[isogloss]] shqiptarë.<ref>Watkins, Calvert. "Protoindo-evropiane: Krahasimi dhe Rindërtimi", në Gjuhët Indo-Europiane, Anna Giacalone Ramat dhe Paulo Ramat, eds. Londër: Routledge, 1998.</ref> Përndryshe gjuhëtarët e lidhën gjuhën shqipe me [[Gjuha latine|latinishten]], [[Gjuha greke|greqishten]] dhe [[Gjuha armene|armenishten]], ndërkohë që vendosnin gjuhët gjermanike dhe gjuhët balto-sllave në një degë tjetër indo-evropiane.<ref>[https://books.google.com/books?id=yfZZX1qjpvkC&printsec=frontcover#PPA111,M1 Google Books], Mallory, J. P. dhe Adams, D. Q.: Prezantimi i Oxford-it në botën Proto-Indo-Europiane dhe Proto-Indo-Europiane</ref><ref>[http://www.hjholm.de/SLRD.pdf JHholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121308/http://www.hjholm.de/SLRD.pdf |date=11 tetor 2017 }}, Holm, Hans J.: Shpërndarja e të dhënave në listat e fjalëve dhe ndikimi i tij në nëngrupimin e gjuhëve. Në: Christine Preisach, Hans Burkhardt, Lars Schmidt-Thieme, Reinhold Decker (eds.): Analiza e të Dhënave, Mësim Machine dhe Aplikacione. Proc. i Konferencës së 31-të Vjetore të Shoqërisë Gjermane të Klasifikimit (GfKl), Universiteti i Freiburgut, 7-9 mars 2007. Springer-Verlag, Heidelberg-Berlin</ref><ref>[http://www.hjholm.de/ HJholm.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905220636/http://www.hjholm.de/ |date=5 shtator 2019 }} Një atdhe i mundshme i gjuhëve indo-evropiane dhe migrimet e tyre në dritën e metodës së rikuperimit të nivelit të ndarjes (SLRD) - Hans J. Holm</ref> [[Etimologjia|Etimologjitë]] në vazhdim e ilustrojnë lidhjen e shqipes me gjuhët indo-evropiane (një yll që i paraprin fjalës<!-- ??? --> tregon të pavërtetuarat, fjala burimore indo-evropiane hipotetike): * ''pesë'' (nga Geg. i lashtë ''pansë'' nga *''pénkʷe''); * ''zjarr'', ''zjarm'' (nga *''xhera'', *''xherma'' nga *''gʷʰermós''); * ''natë'' (nga *''nókʷts''); * ''dhëndër'' (nga *''dzanra'' nga *''ǵomh₃-ter-''); * ''gjarpër'' (nga *''sérpeno''); * ''bjer'' (nga *''bʰere''); * ''djeg'' (nga *''dʰégʷʰo''); * ''kam'' (nga *''kagmi''); * ''pata'' (nga *''pót-''); * ''pjek'' (nga *''pékʷo''); * ''thom'', ''thotë'' (nga *''cāmi'', *''cāte'' nga *''ḱéh₁mi'', *''ḱéh₁te''). Sistemi i foljes përfshin shumë tipare arkaike, si ruajtja e aktive e dallueshme dhe përfundimet mesatare personale (si në greqisht) dhe ndryshimi i zanores rrënjë ''e'' në të tanishmen në ''o'' në kohën e shkuar, një tipar i ndarë me gjuhët baltike. Për shembull, ekziston ''mbledh'' (kalimtare) dhe po ashtu ''mblidhet'' (jokalimtare), në kohën e shkuar, dhe ''mblodha'' me një ''o'' në të shkuarën. Për shkak të ndryshimeve sipërfaqësore në formën fonetike të gjuhës gjatë 2.000 vjetëve dhe për shkak të huazimit të fjalëve nga vendet fqinjë, vazhdimësia e trashëgimisë së indoevropianishtes në shqip ka qenë e nënvlerësuar. === Shqipja e vjetër === Sipas hipotezës qendrore të një projekti të ndërmarrë nga [[Fondi Austriak i Shkencës]], shqiptari i vjetër kishte një ndikim të rëndësishëm në zhvillimin e shumë gjuhëve në [[Gadishulli Ballkanik|Ballkan]]. Hulumtimi intensiv tani synon të konfirmojë këtë teori. Gjuha shqipe po hulumtohet duke përdorur të gjitha tekstet në dispozicion përpara se të kryhet një krahasim me [[Gjuhët e Ballkanit|gjuhët e tjera të Ballkanit]]. Rezultati i kësaj vepre do të përfshijë përpilimin e një leksikoni duke ofruar një pasqyrë të të gjitha foljeve të vjetra shqipe.<ref>[https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ "FWF Austrian Science Fund – Press – (Old) Albanian – Living legacy of a dead language?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011121316/https://www.fwf.ac.at/en/research-in-practice/project-presentations-archive/2008/old-albanian-living-legacy-of-a-dead-language/ |date=11 tetor 2017 }}.(Trashëgimia e gjallë e një gjuhe të vdekur) Fwf.ac.at. Marrë 2 Dhjetor 2017.</ref><blockquote>Si udhëheqës i projektit Dr. Schumacher shpjegon, hulumtimi tashmë po jep fryt: „Deri më tani, puna jonë ka treguar se Shqipëria e Vjetër përmbante nivele të shumta modale që lejonin folësin të shprehte një qëndrim të veçantë për atë që u tha.Në krahasim me njohuritë ekzistuese Ne kemi zbuluar gjithashtu një numër të madh të formave verbale që tani janë të vjetruara ose janë humbur përmes ristrukturimit - deri më tani, këto forma mezi janë njohur ose, në të njëjtën kohë, më të mirë, janë klasifikuar gabimisht.“ Këto forma verbale janë vendimtare për të shpjeguar historinë gjuhësore të shqiptarëve dhe përdorimin e saj të brendshëm. Megjithatë, ata gjithashtu mund të hedhin dritë mbi marrëdhëniet reciproke midis gjuhës shqipe dhe gjuhëve fqinje. Hulumtuesit po ndjekin drejtime të ndryshme që sugjerojnë se Shqipëria luajti një rol kyç në Sprachbundin e Ballkanit. Për shembull, ka të ngjarë që gjuha shqipe është burimi i artikullit të caktuar të caktuar në gjuhën rumune, bullgare dhe maqedonase, pasi kjo ka qenë një tipar i shqiptarëve që nga kohërat e lashta.</blockquote> == Historia == Mendohet se përmendja e parë me shkrim në shqip ishte më 14 korrik 1284 në ''Ragu'''s'''a'' ose ''Ragu'''z'''a'' ([[Dubrovniku]] i sotshëm) në [[Kroacia|Kroacinë]] moderne kur në hetimet për një vjedhje në shtëpinë e Petro de Volcio nga Belena, një farë Matheus, biri i Markut prej Mençe, i cili ishte, siç duket, një dëshmitar i krimit, raportoi kështu: Dëgjova një zë duke thirrur në mal në gjuhën shqipe ([[Gjuha latine|Latinisht]]: “''Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca''”).<ref name=":0">[http://www.zeriislam.com/artikulli.php?id=3168 Një vjedhje në Dubrovnik dhe dalja në skenë e gjuhës dhe kulturës shqiptare] [[Robert Elsie]] (1996). 10 Tetor 2015. Marrë 4 Dhjetor 2017.</ref> Rastin e dytë, njëzet e tre vjet më vonë, e gjejmë në një përshkim të Shqipërisë në një vepër anonime të quajtur ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' <ref>[https://books.google.mk/books?id=_sHmTRCEe7kC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=Anonymi+Descripto+Europea+Orientalis&source=bl&ots=C5P_p9ACXA&sig=dT1vCvOws5MrLZe3twu1pTI9g-s&hl=mk&sa=X&ved=0ahUKEwjuo-aqoe_XAhUGuRQKHTCHAHkQ6AEIJTAA#v=onepage&q=Anonymi%20Descripto%20Europea%20Orientalis&f=false Anonymi Descripto Europea Orientalis] (Përshkrim: Anonim I Evropës Lindore) faqe. 33,34. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref>. Kjo vepër mesjetare latine e vitit 1308 trajton vendet dhe viset e [[Evropa lindore|Evropës Lindore]], veçanërisht vendet e Gadishullit Ballkanik. Mendohet se autori ishte një prift frëng i urdhrit dominikan, i cili u dërgua nga kisha në Serbi.<ref>Teksti i ''Anonymi Descripto Europea Orientalis'' ekziston në disa dorëshkrime, si për shembull Ms. Lat 5515 dhe Ms. Lat 14693 në Bibliotekën Kombëtare të Parisit, Ms 263 në Bibliotekën e qytetit Poatie (Poitiers) në Francë dhe Cod. Lat. 66 në Bibliotekën Universitare të Laiden-it të Holandës.</ref> Përshkrimi Anonim ka kapituj mbi viset e ndryshme të Greqisë bizantine, mbi Rashën, Bullgarinë, Ruteninë, Hungarinë, Poloninë, Boheminë si dhe një kapitull mbi Shqipërinë, një përshkrim të rrallë të këtij vendi dhe të këtij populli në shekullin e katërmbëdhjetë.<ref>Në tekst thuhet se Shqipëria ka “banorë me të vërtetë luftëtarë, të cilët janë harkëtarë dhe ushtarë të shkëlqyeshëm… të cilët nuk kanë qytete, kampe, fortifikime ose ferma, por jetojnë në [[çadra]] dhe janë gjithmonë në lëvizje nga një vend në tjetrin”. Kapitulli mbi Shqipërinë mbaron duke theksuar edhe këtu ekzistencën e gjuhës shqipe: “''Habent enim Albani prelati linguam distinctam a Latinis, Grecis et Sclavis ita quod in nullo se inteligunt cum aliis nationibus''” (Shqiptarët e lartpërmendur kanë një gjuhë të veçantë nga gjuha e latinëve, grekëve dhe sllavëve , kështu që nuk mund të komunikojnë fare me kombe të tjerë).</ref> Rasti i tretë, ku gjuha shqipe përmendet gjendet në një vepër të shkruar nga një shtegtar i krishterë në udhëtimin për në Tokën e Shenjtë në vitin 1322.<ref>[https://celt.ucc.ie/published/L300002-001/ The journey of Symon Semeonis from Ireland to the Holy Land].celt.ucc.ie . Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Shkrimet e shtegtarëve në rrugën për Tokën e Shenjtë përbëjnë një burim kryesor informacioni mbi vendet e Mesdheut Lindor në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të dytë. Në këtë rast, dy shtegtarë angloirlandezë me emrat Symeon Semeonis dhe Hugo Iluminator, që mund t’i quajmë shqip Simon Simoni dhe Hugo Iluminatori, kaluan në Shqipëri në vitin 1322 dhe Simoni shkroi përshtypjet e tij në një lloj udhëpërshkrimi.<ref name=":0" /><ref>Symon Simeonis [https://books.google.mk/books/about/Itinerarium_Symonis_Semeonis_ab_Hybernia.html?id=7hsgswEACAAJ&redir_esc=y Itinerarium Symonis Semeonis ab Hybernia ad Terram Sanctam].[https://www.google.mk/search?tbo=p&tbm=bks&q=bibliogroup:%22Scriptores+Latini+Hiberniae%22&source=gbs_metadata_r&cad=6 Bibliogroup:"Scriptores Latini Hiberniae"] Dublin Institute for Advanced Studies, 1960. 127 faqe.</ref> Rastin e katërt ku përmendet ekzistenca e gjuhës shqipe e kemi në vitin 1332 në veprën e një murgu frëng të urdhrit dominikan me emrin Brokard (Lat. Brocardus monacus). Në traktatin e tij latin të quajtur ''Directorium ad passagiumfaciendum'' (Udhëzime për kapërcimin e detit), Brokardi shënon fjalinë tashmë të njohur në letërsinë shqipe: “''Licet Albaneses aliam omnio linguam a latina habeant et diversam, tamen litteram latinam habent in uso et in omnibus suis libris''” (Shqiptarët kanë një gjuhë tjetër krejt të ndryshme nga latinishtja, megjithatë, përdorin shkronja latine në të gjithë librat e tyre). {{Citim i duhur}}<ref name=":0" /> Regjistrimi i parë audio i shqipes u bë nga [[Norbert Jokl]] më 4 prill 1914 në [[Vjena|Vienë]].<ref>[[Robert Elsie]] (2010). [https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA216 ''Historical Dictionary of Albania'']. Rowman & Littlefield. faqe. 216. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-0-8108-6188-6|978-0-8108-6188-6]]. Marrë 4 Dhjetor 2017</ref> Gjatë periudhës pesë shekullore të [[Shqipëria osmane|sundimit osman]] në [[Shqipëria|Shqipëri]], qeveria osmane ndaloi që më 1881 e deri më 1908 shkrimin dhe këndimin nëpër shkolla. Ky urdhër nuk ndaloi natyrisht ata që merreshin me letërsinë shqiptare të vazhdonin në punën e tyre, por pengoi arsimimin kombëtar për gati 30 vjet.<ref>[[Eqrem bej Vlora|Vlora E]]., ''Një vështrim mbi kulturën e popullit Shqiptar,'' Romë: Arti Grafiche Comm. A. Urbinati, “Shêjzat = [Le Pleiadi]: Vjeti VII, Nr. 05 - 06 - 07 - 08. fq. 215.</ref> === Afinitetet gjuhësore === {{Kryesor|Gjuha ilire|Gjuha Paleo-Sarde}} Shqipja konsiderohet një [[Gjuha e izoluar|gjuhë e izoluar]] brenda familjes indo-evropiane; asnjë gjuhë tjetër nuk është e lidhur drejtpërdrejt me [[Familjet e Gjuhëve|degën]] e saj. Të vetmet gjuhë të tjera që janë anëtare të vetme mbijetuese të një dege të gjuhëve indo-evropiane janë [[Gjuha armene|armenishtja]] dhe [[greqishtja]]. Kohët e fundit, Alberto G. Areddu ka zbuluar një numër të madh izoglosash (deri në 60), veçanërisht në fitonimi, me gjuhën paleo-sardinase [https://www.academia.edu/164946385/Unipotesi_balcanica_per_il_Nuragico] Gjuha shqipe është pjesë e [[Familjet e Gjuhëve|grupit gjuhësor]] [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropian]] dhe konsiderohet të ketë evoluar nga një prej gjuhëve [[Gjuhët paleo-ballkanike|paleo-ballkanike]] të antikitetit,<ref>Fine, JA. ''Ballkani mesjetar i hershëm''. Universiteti i Michigan Press, 1991. f.11. [https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&printsec=frontcover&dq=isbn:0472081497&cd=1#v=onepage&q=&f=false Google Books]</ref><ref>Në librin e tij të fundit, [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] mbështet tezën se gjuha ilire i përket grupit veriperëndimor, se gjuha shqipe rrjedh nga gjuha ilire dhe se shqipja është e lidhur me Messapic, e cila është dialekt i mëparshëm ilir (Studimet krahasuese në gjuhën shqipe, 2007) .</ref><ref>Gjuhët e lashta të Evropës - Roger D. Woodard "Gjuha moderne shqipe, që është konjektuar, është pasardhëse direkt nga ilirët e lashtë ..."</ref> megjithëse ende është e paqartë se cila gjuhë e veçantë paleo-ballkanike përfaqëson paraardhësin e gjuhës shqipe ose ku në Evropën Jugore jetonte popullata.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].(Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa) ProQuest LLC. faqe 16. E pranuar më 31 mars 2017. Përgjithësisht pranohet se shqiptarët vazhdojnë një nga gjuhët e lashta të Ballkanit, ndonëse dijetarët nuk pajtohen se në cilën gjuhë ata flisnin dhe në cilën zonë të Ballkanit ata zunë përpara migrimit të sllavëve në Ballkan.</ref> Në përgjithësi nuk ka dëshmi të mjaftueshme për ta lidhur shqipen me një prej këtyre gjuhëve, qoftë një nga [[Gjuha ilire|gjuhët ilire]] (nga të cilat historianët më së shumti e konfirmojnë), ose [[Gjuha trake|trake]] dhe [[Gjuha dake|dake]].<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. (Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa). ProQuest LLC. faqe 18. Marrjen e 31 marsit 2017. Pra, ndërsa gjuhëtarët mund të debatojnë për lidhjet midis gjuhës shqipe dhe atyre të vjetra të Ballkanit dhe ndërkohë që shumica e shqiptarëve mund të marrin lidhjen gjenealogjike me ilirishten si të pakundërshtueshme, mbetet fakti se ka dëshmi të pamjaftueshme për të lidhur ilirët , trakët, apo dakët me ndonjë gjuhë, përfshirë shqipen.</ref> Midis këtyre mundësive, ilirishtja zakonisht konsiderohet të jetë prova më e mundshme.<ref>Ranko Matasoviq (2012). "Një skemë gramatike shqiptare për studentët e gjuhëve indoevropiane". Parardhësi më i mundshëm i shqiptarëve ishin ilirët, meqenëse shumë nga Shqipëria e sotme ishin të banuara nga ilirët gjatë antikitetit, por krahasimi i dy gjuhëve është i pamundur sepse pothuajse asgjë nuk dihet për ilirët ... Është më pak a priori mund të supozohet se një gjuhë e vetme flitej në të gjithë Ilirikumin, nga lumi Arsia në Istria, deri në Epir në Greqi, kur një uniformitet i tillë gjuhësor nuk gjendet askund tjetër në Evropë përpara pushtimit romak. Për më tepër, ekzaminimi i emrave personalë dhe toponimeve nga Illyricum tregon se disa zona onomastike mund të dallohen dhe këto zona onomastike mund të korrespondojnë me gjuhët e ndryshme të folura në Ilirikun e lashtë. Nëse ilirët në të vërtetë flasin disa gjuhë të ndryshme, lind pyetja - nga e cila zhvillohet shqipja gjuha 'ilire' dhe kjo pyetje nuk mund të përgjigjet derisa të zbulohen të dhëna të reja.</ref> Edhe pse shqiptarët ndajnë [[isogloss]] leksik me [[Gjuha greke|greqishten]], [[gjuhët gjermanike]], dhe në një masë më të vogël me [[gjuhët baltike|balto]]-[[Gjuhët sllave|sllave]], fjalori i shqipes është mjaft i dallueshëm. Në vitin 1995, Taylor, Ringe dhe Warnow, duke përdorur teknika sasiore gjuhësore, gjetën se shqipja duket që përbën një "nëngrup me gjuhët gjermanike". Megjithatë, ata argumentuan se ky fakt nuk është i rëndësishëm, pasi shqipja ka humbur shumë nga fjalori dhe [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjia]] e saj origjinale, dhe kështu kjo "lidhje që duket e ngushtë me gjuhët gjermanike mbështetet vetëm në disa ngjashmëri leksikore - pothuajse asnjë dëshmi fare"<ref>Ann Taylor, Donald Ringe and Tandy Warnow, 2000, "[https://books.google.com.au/books?id=RtsLKLhCZ0EC&pg=PA392&dq=Character+Based+Reconstruction+of+a+Linguistic+Cladogram+Albanian&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Albanian%20cognates&f=false Character Based Reconstruction of a Linguistic Cladogram]", ("Rindërtimi i Karakteri i një Cladogrami Gjuhësor"), në (eds) John Charles Smith, Delia Bentley Gjuhësi Historike 1995: Vëllimi 1: Çështje të përgjithshme dhe gjuhë jo-gjermanike. Dokumente të përzgjedhura nga Konferenca e 12-të Ndërkombëtare mbi Gjuhësinë Historike, Mançester, gusht 1995, Amsterdam, botimi i John Benjamins, f. 400.</ref> === Ndikimet e hershme gjuhësore === [[Fjala e huazuar|Huazimet]] më të hershme të certifikuara në gjuhën shqipe vijnë nga [[Dorishtja]],<ref>Huld, Martin E. (1986). "Shtrirja e theksuar e fjalëve të huaja greke në gjuhën shqipe". Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (99,2): 245-253.</ref> ndërsa ndikimi më i fortë erdhi nga [[Gjuha latine|latinishtja]]. Sipas Mateu C. Curtis, huazimet nuk tregojnë domosdoshmërisht vendndodhjen gjeografike të paraardhësit të gjuhës shqipe.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa") ProQuest LLC. faqe 16. Numri i huazimeve nuk është domosdoshmërisht një argument bindës për vendosjen gjeografike, pasi fjalët e huazuara mund të zëvendësohen në zhvillimet e mëvonshme të gjuhës (sidomos duke pasur parasysh huamarrjen e madhe që shqiptari më vonë ka bërë nga latinishtja dhe sllave para se të hartohet ndonjë leksik i shqipes) ... atdheu i shqiptarëve.</ref> Megjithatë, sipas gjuhëtarëve të tjerë, fjalët e huazuara mund të ndihmojnë për të marrë një ide rreth vendit të origjinës dhe evoluimit të gjuhës shqipe.<ref>Douglas Q. Adams (January 1997). [https://books.google.it/books?id=tzU3RIV2BWIC&pg=PA11 ''Encyclopedia of Indo-European Culture''] (Enciklopedia e kulturës indoevropiane). Taylor & Francis. p. 11.[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]. <q>Fjalët e huazuara nga greqishtja dhe latinishtja datojnë para epokës së krishtit dhe sugjerojnë që paraardhësit e shqiptarëve duhet të kenë okupuar Shqipërinë deri atëherë të kenë zhytur huazime të tilla nga fqinjët e tyre historikë. Ndërsa ilirët pushtuan territorin shqiptar në këtë kohë, ata janë përfituesit më të mundshëm të këtyre huazimeve.</q></ref><ref>Vladimir Orel (2000). [https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&pg ''A concise historical grammar of the Albanian language: reconstruction of Proto-Albanian''] (Një gramatikë e shkurtër historike e gjuhës shqipe: rindërtimi i proto-shqiptarëve.) BRILL. p. 23. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-90-04-11647-4|978-90-04-11647-4]]. <q>Huazimet latine janë të një rëndësie të jashtëzakonshme për historinë e fonologjisë shqiptare, sidomos të vocalizmit të saj. Kohëzgjatja e huamarrjes ishte aq e gjatë sa që huazimet reflektojnë disa faza kronologjike të dallueshme.</q></ref> Sipas një grupi tjetër të gjuhëtarëve, Shqipja vjen nga një zonë e vendosur në lindje të përhapjes së saj të tanishme gjeografike për shkak të disa artikujve të zakonshëm leksikor që gjenden midis gjuhës shqipe dhe asaj rumune.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"]. ("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. Një pikë tjetër që disa studiues bëjnë është fakti se shqiptarët dhe rumanët ndajnë shumë artikuj leksikorë; kjo ka bërë që disa të besojnë se shqiptarët kanë origjinën në lindje të përhapjes së tanishme gjeografike (Georgiev 1957; Hamp 1994).</ref> Periudha gjatë së cilës ndërveprou proto-shqipja dhe latinishtja ishte e zgjatur dhe e tërhequr afërsisht nga shekulli i II para Krishtit deri në shekullin e 5-të.<ref>Mallory & Adams 1997, f. 9.</ref> Kjo mbështetet në afërsisht tre shtresa huamarrjesh, numri më i madh që i përket shtresës së dytë. E para, me huazimet më pak, ishte një kohë e ndërveprimit më pak të rëndësishëm. Periudha përfundimtare, ndoshta duke paraprirë pushtimeve sllave apo gjermane, gjithashtu ka një numër shumë më të vogël huamarrjesh. Çdo shtresë karakterizohet nga një trajtim i ndryshëm i shumicës së zanoreve, shtresa e parë që ka disa që ndjekin evolucionin e hershëm proto-shqip në gjuhën shqipe; shtresat e mëvonshme pasqyrojnë ndryshimet e zanoreve endemike në fund Latine dhe me sa duket Proto-Romance. Ndryshime të tjera formuese përfshijnë sinkretizmin e disa përfundimeve të lëndëve të emrave, veçanërisht në shumës, si dhe një palatalizim në shkallë të gjerë. Një periudhë e shkurtër pas shekujve 7 dhe 9, e cila u karakterizua nga huazime të rënda nga sllavët jugorë, disa prej të cilave paraprijnë ndryshimin "o-a" të përbashkët në format moderne të këtij grupi gjuhësor. Duke filluar në shekullin e 9-të, ka pasur një periudhë të karakterizuar nga kontakti i zgjatur me pro-rumunët ose vllehët, edhe pse huamarrja leksikore duket të ketë qenë kryesisht e njëanshëme - nga shqipja në rumanisht. Huamarrja e tillë tregon se rumunët migruan nga një zonë ku shumica ishte sllave (dmth. Bullgaria e Mesme) në një zonë me shumicën e folësve shqiptarë ([[Dardania]], ku vllehët regjistrohen në shekullin e 10-të). ndoshta lidhur me zgjerimin e Perandorisë Bullgare në Shqipëri rreth asaj kohe. === Ndikimi latin === [[Jernej Kopitar]] (1780-1844) ishte i pari që vuri në dukje ndikimin e latinishtes në gjuhën shqipe dhe pretendonte se „fjalë latine në gjuhën shqipe kishin shqiptimin e kohës së perandorit August“.<ref>Kopitar 1829, faq. 254.</ref> Kopitar dha shembuj të tillë si ''qiqer'' shqip nga latinisht ''cicer'' (që do të thotë bizele), ''qytet'' nga ''civitas'', ''peshk'' nga ''piscis'' dhe ''shigjetë'' nga ''sagitta''. Shprehjet e ashpra të latinishtes ⟨c⟩ dhe ⟨g⟩ mbahen si ndalesa palatare dhe velare në huazimet e gjuhës shqipe. Gustav Meyer (1888)<ref>Meyer 1888, faqe. 805.</ref> dhe [[Wilhelm Meyer-Lübke]] (1914)<ref>Meyer-Lübke 1914, faqe. 32</ref> më vonë e vërtetuan këtë. Meyer vuri në dukje ngjashmërinë midis foljeve në gjuhën shqipe: ''shqipoj'' dhe ''shqiptoj'' dhe fjala latine ''excipio'' (që do të thotë të mirëevini). Prandaj, ai besonte se fjala ''shqiptar'' rrjedh nga ''shqipoj'', e cila nga ana e saj rrjedh nga fjala latine ''excipio''. [[Johann Georg von Hahn]], një gjuhëtar austriak, kishte propozuar të njëjtën teori në 1854.<ref>Bardhyl Demiraj (2010). ''Wir sind die Deinen. Studien zur albanischen Sprache, Literatur und Kulturgeschichte, dem Gedenken an Martin Camaj (1925–1992) gewidmet''. Harrassowitz Verlag.(në gjermanisht) [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/978-3-447-06221-3|978-3-447-06221-3]].</ref> [[Eqrem Çabej]] gjithashtu vuri re, ndër të tjera, elementet arkaike latine në shqip:<ref>Çabej 1962, faqe. 13–51</ref> # Latinishtja /au/ bëhet në gjuhën shqipe /a/ në huazimet më të hershme: ''aurum'' → ''ar''; ''gaudium'' → ''gaz''; ''lauri'' → ''lar''. Latinishtja / au / është ruajtur në huazimet e mëvonshme, por ndryshohet në një mënyrë të ngjashme me greqishten: ''causa'' → ''kafshë''; ''laud'' → ''lavd''. # Latinishtja /ō/ bëhet në gjuhën shqipe /e/ në huazimet më të vjetra latine: ''pōmum'' → ''pemë''; ''hōra'' → ''herë''. Një ndryshim analog i ndodhur nga indoevropiane në shqip; PIE *''nōs'' u bë shqipe, PIE *''oḱtō'' + prapashtesa -''ti'' u bë tetë shqipe etj. # Shprehjet e brendshme dhe fillestare të pazgjidhura latine humbasin në shqip: ''cubitus'' → ''kub''; ''medicus'' → ''mjek''; ''palūdis'' → ''padūlis'' → ''pyll''. Një ndryshim analog ka ndodhur nga indoevropiane në shqip. Në të kundërt, në huazimet e mëvonshme latine, ruhet rrokje e brendshme: ''paganus'' „pagan“ → ''(i) pëgërë''; ''plaga'' → ''plagë'' etj. # Latinishtet të qiellzorizuara /tj/, /dj/, /kj/ për shqip /s/, /z/, /c/: ''vitius'' → ''ves''; ''ratiō'' → ''arsye''; ''radius'' → ''rreze''; ''faciēs'' → ''faqe''; ''socius'' → ''shoq'' etj. Nga ana tjetër, latinishtja /s/ u ndryshua në /ʃ/ në shqip. Haralambie Mihăescu demonstoi se: * Rreth 85 fjalë latine kanë mbijetuar në gjuhën shqipe, por jo (si të trashëguara) në asnjë gjuhë romane. Disa shembuj janë: ''bubulcus'' → ''bulk'' → ''bujk'', ''hībernālia'' → ''mërrajë'', ''sarcinārius'' → ''shelqëror'', ''trifurcus'' → ''tërfurk''; ''accipiter'' „skifter“ → greqishtja ''khíphtéri'', ''khephtéri'' → *''qiftër'' → ''qift'', greq. ''chelydros'' → lat. ''celsydri'' → ''kulshedër'', ''kuçedër'', ''splēnēticum'' → ''shpënetkë'' → ''shpretkë'', ''solanum'' → ''shullë''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 30.</ref> * 151 fjalë shqipe me origjinë latine nuk ishin trashëguar në gjuhën rumune. Disa shembuj përfshijnë ''mik'' në shqip nga latinisht ''amicus'', ose ''armik'' nga ''inimicus'', ''arsye'' nga ''ratiōnem'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''qelq'' nga ''calix'' (''calicis''), ''kështjellë'' nga ''castellum'', ''qind'' nga ''centum'', ''gjel'' nga ''gallus'', ''gjymtyrë'' nga ''iūnctūra'', ''mjek'' nga ''medicus'', ''rrjetë'' nga ''rēte'', ''shpresë'' nga ''sperare'', ''vullnet'' nga ''voluntātis''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1, 21.</ref> * Disa terminologji të kishës shqiptare kanë tipare fonetike që tregojnë huamarrjen e tyre të hershme nga latinishtja. Disa shembuj përfshijnë altarin shqiptar nga altari latin, ''engjëll'' nga ''angelus'', ''bekoj'' nga ''benedicere'', ''i krishterë'' nga ''christianus'', ''kryq'' nga ''crux'' (''crucis''), ''kishë'' nga ''ecclesia'', ''ipeshkëv'' nga ''episcopus'', ''ungjill'' nga ''evangelium'', ''mallkoj'' nga ''maledicere'', ''meshë'' nga ''missa'', ''murg'' nga ''monachus'', ''(i) pëgërë'' nga ''paganus''<ref>Mihaescu 1966, faqe. 1–2.</ref> Autorët e tjerë<ref>Rosetti 1986, faqe. 195–197.</ref> kanë zbuluar huazimet latine në gjuhën shqipe me një model të lashtë të shëndoshë që nga shekulli i 1 para Krishtit,{{Citim i duhur}} për shembull, ''qingëlë'' shqip nga ''cingulum'' latine dhe shqipj e ''vjetër'' nga latinishtja ''vetus'', ''veteris''. Gjuhët romane trashëguan këto fjalë nga latinishtja popullore: lat. pop. *''cingla'' u bë [[Gjuha rumune|rumanishtja]] ''chingă'', që do të thotë „barku i barkut, qafa e shtratit“, dhe latinishtja popullore ''vetrānus'' u bë rumanishtja ''bătrân'', që do të thotë ''i vjetër''. Shqip, [[Gjuha baske|baskishtja]] dhe gjuhët mbijetuese [[Gjuhët keltike|keltike]] si [[Gjuha bretoneze|breton]] dhe [[Gjuha e Uellsit|uellsisht]], janë gjuhët joromane që sot kanë këtë lloj gjërësish të gjerë latine që datojnë nga kohët e lashta romake, të cilat kanë pësuar ndryshime të shëndosha të lidhura me gjuhët. Gjuhë të tjera në ose pranë zonës së dikurshme romake ose erdhën në vendin e ngjarjes më vonë (turqisht, gjuhët sllave, arabisht) ose hidheshin pak nga latinishtja pavarësisht bashkëjetesës me të (greke, gjermane), edhe pse gjermanishtja ka disa huazime latine të lashta (''Fenster'', ''Käse'', ''Köln''). Studiuesit rumunë, të tillë si Vatasheku dhe Mihaesku, duke përdorur analizat leksikore të gjuhës shqipe, kanë arritur në përfundimin se shqipja u ndikua shumë nga një gjuhë romance e zhdukur, e cila ishte e dallueshme nga rumanishtja dhe [[gjuha dalmate]]. Për shkak se fjalët latine të përbashkëta vetëm me gjuhën rumune dhe shqipe janë dukshëm më të vogla se ato që janë të përbashkëta vetëm me romancën shqipe dhe perëndimore, Mihaesku argumenton se gjuha shqipe ka evoluar në një rajon me kontakt shumë më të madh me rajonet e romances perëndimore sesa me rajonet rumune, dhe e vendosi këtë rajon në Shqipërinë e tanishme, Kosovë dhe Maqedoninë Perëndimore, që përfshin në lindje deri në [[Manastiri (qytet)|Manastir]] dhe [[Prishtina|Prishtinë]].<ref>Madgearu, Alexandru and Gordon, Martin. ''The Wars of the Balkan ('' Luftërat e Gadishullit Ballkanik: Origjina e tyre Mesjetare). Faqet 146-147. </ref> === Prania dhe vendndodhja historike === Vendi dhe koha kur u formua gjuha shqipe është e pasigurtë.<ref>[https://balkanologie.revues.org/2272 "Mythifying the Albanians : A Historiographical Discussion on Vasa Efendi's "Albania and the Albanians""]. ("Mitifikimi i shqiptarëve: Një diskutim historik mbi" Shqipërinë dhe shqiptarët "të Vasa Efendisë".) ''balkanologie.revues.org''.</ref> Gjuhëtari amerikan [[Eric P. Hamp|Eric Hamp]] deklaroi se gjatë një periudhe kronologjike të panjohur një popullsi para-shqiptare (e quajtur "Albanoid" nga Hamp) zona të banuara që shtrihen nga [[Polonia]] në Ballkanin Jugperëndimor.<ref>Curtis, Matthew Cowan. [https://eric.ed.gov/?id=ED546136 "Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence"].("Kontakti i gjuhës sllavo-shqipe, konvergjenca dhe bashkëjetesa"). ProQuest LLC. faqe 17. për shembull, argumenton që nga një kohë e papërcaktuar një popullsi para-shqiptare (Albanoid në termin Hamp,) populluar zona që shtrihen nga Polonia në zonën aktuale</ref> Analiza të mëtejshme kanë sugjeruar se ajo ishte në një rajon malor dhe jo në një kodër ose bregdet:<ref>Hamp 1963.</ref> ndërkohë që fjalët për bimët dhe kafshët karakteristike të rajoneve malore janë tërësisht origjinale, emrat për peshk dhe për aktivitetet bujqësore (si [[Parmenda|lërim]]) janë marrë hua nga gjuhë të tjera.<ref>Fine 1991, faqe. 10.</ref> Një analizë më e thellë e fjalorit, megjithatë, tregon se kjo mund të jetë pasojë e një dominimi të tejzgjatur të latinishtes të zonave bregdetare dhe të thjeshtë të vendit, dhe jo dëshmi e mjedisit origjinal ku u formua gjuha shqipe. Për shembull, fjala për 'peshk' është huazuar nga latinishtja, por jo fjala për "gushat", e cila është vendase. Indigjenët janë gjithashtu fjalët për "anije", "trap", "lundrim", "raft detar" dhe disa emra të llojeve të peshkut, por jo fjalët për "vela", "radhë" dhe "port" objekte që kanë të bëjnë me vetë navigacion dhe një pjesë të madhe të faunës së detit. Kjo më tepër tregon se proto-shqiptarët u larguan nga zonat bregdetare në kohë të hershme (ndoshta pas pushtimit latin të rajonit) duke humbur kështu pjesë të mëdha (ose shumica) të leksikut të mjedisit detar. Një fenomen i ngjashëm mund të vërehet me terma bujqësorë. Ndërsa fjalët për "tokën e punueshme", "misri", "gruri", "drithërat", "vreshtin", "zgjedha", "korrja", "mbarështimi i gjedhëve" etj janë lindje, fjalët për "lërim" 'fermë' dhe 'fermeri', praktikat bujqësore dhe disa mjete të korrjes janë të huaja. Kjo, përsëri, tregon për kontakt të ngushtë me gjuhët dhe njerëzit e tjerë, në vend që të sigurojë dëshmi për një Urheimat të mundshëm.{{Citim i duhur}} Qendra e vendbanimit shqiptar mbeti [[Lumi i Matit|lumi Mat]]. Në vitin 1079, ata u regjistruan më larg në jug në luginën e [[Shkumbini|lumit Shkumbin]].<ref>Kazhdan 1991, pp. 52–53.</ref> Shkumbin, një lumë sezonal që shtrihet pranë rrugës së vjetër [[Via Egnatia|Via Egnatia]], është përafërsisht kufiri i divizionit dialektik parësor për gjuhën shqipe, [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]]. Karakteristikat e Toskërishtes dhe Gegërishtes në trajtimin e gjuhës amtare dhe fjalëve të huaja nga gjuhë të tjera janë dëshmi se ndarja dialektale parapriu migrimin sllav në Ballkan,<ref>Brown & Ogilvie 2008, p. 23.</ref><ref>Fortson 2004, p. 392</ref><ref>Mallory & Adams 1997, faqe. 9.</ref> që do të thotë se në atë periudhë (nga Shek. 5 deri në Shekulli i 6-të pas Krishtit), shqiptarët po pushtonin pothuajse të njëjtën zonë rreth lumit Shkumbin, i cili shtrihej në [[Linja e Jireçekut|linjën e Jireçekut]].<ref>Demiraj 1999.</ref> Referimet për ekzistencën e gjuhës shqipe si gjuhë të dallueshme mbijetojnë nga shekulli i 14-të, por nuk është cituar ndonjëgjë specifike. Dokumentet më të vjetra të mbijetuara të shkruara në shqip janë "[[Formula e pagëzimit]]", ''Un'te paghesont 'pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spertit Senit''. ("Unë të pagëzoj në emër të Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë") të regjistruara nga Pal Engjelli, Peshkopi i Durrësit në vitin 1462 në dialektin gegë dhe disa vargje të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] nga ajo periudhë. Libri më i vjetër i njohur shqiptar i shtypur, [[Meshari]], u shkrua në vitin 1555 nga [[Gjon Buzuku]], një klerik [[Kisha Katolike|katolik]]. Në 1635, [[Frang Bardhi]] shkroi fjalorin e parë latinisht-shqip. Besohet se shkolla e parë shqipe është hapur nga françeskanët në vitin 1638 në [[Pllanë]]. Një nga fjalorët më të hershëm të gjuhës shqipe u shkrua në vitin 1693, i cili ishte një dorëshkrim i [[Gjuha italiane|gjuhës italiane]] i shkruar nga kapiten i detit malazez [[Julije Balović]] ''Pratichae Schrivaneschae'' dhe përmban një fjalor shumëgjuhësh me qindra fjalë të përdorura më shpesh në jetën e përditshme në italisht, Slavo-Illiririsht , Greqisht, shqipe dhe [[Gjuha turke|turke]].<ref>Pantić, Miroslav (1990). [https://books.google.com/books?id=G5FiAAAAMAAJ ''Književnost na tlu Crne Gore i Boke Kotorske od XVI do XVIII veka'']. Srpska književna zadruga. p. 98</ref> === Karakteristikat Proto-IE === Edhe pse shqipja është përmendur si "motra e çuditshme" për disa fjalë që nuk korrespondojnë me të afërmit e IE, ajo ka ruajtur shumë karakteristika proto-IE: për shembull, përemri demonstrative *''*ḱo-'' është stërgjyshor shqiptar ''ky/kjo'' dhe Anglisht ''he'', por jo në anglisht ''this'' apo rusisht ''etot.'' Shqipja krahasohet me gjuhët e tjera indo-evropiane më poshtë, por thekson se shqipja ka shfaqur disa raste të dukshme të domethënies semantike (si ''motër'' në vend të "nënës" ose kreditë latine, ''gjelbër'' dhe ''verdhë'' që janë kthyer në kuptim). {| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" |+Krahasimi me gjuhët tjera indo-evropiane !Shqip !! muaj !! i ri / e re !! nënë !! motër !! natë !! hundë !! tre !! i zi /e zezë !! i kuq / e kuqe !! i/e gjelbër/blertë !! i/e verdhë !! ujk |- ! colspan="13" style="text-align:center; background:#dedede;color:#000" | Tjera [[Gjuhët indo-evropiane|Gjuhë indo-evropiane]] |- | '''[[Sanskrit]]''' || māsa|| nava || mātṛ || svasṛ || nakti || nasa || tri || kāla || rudhira || hari || pīta || vṛka |- | '''[[Gjuha perse|Persisht]]''' || māh|| nou || mādar || xāhar || shab || damāg || se || siāh || sorkh || sabz || zard || gorg |- | '''[[Gjuha angleze|Anglisht]]''' || month || new || mother || sister || night || nose || three || black || red || green || yellow || wolf |- | '''[[Gjuha frënge|Frëngjisht]]''' || mois || nouveau || mère || sœur || nuit || nez || trois || noir || rouge || vert || jaune || loup |- | '''[[Gjuha latine|Latinisht]]''' || mēnsis || novus || māter || soror || nox || nasus || trēs || āter, niger || ruber || viridis || flāvus, gilvus || lupus |- | '''[[Gjuha rumune|Rumanisht]]''' || luna || nou/noi || mamă || soră || noapte || nas || trei || negru || roşu || verde || galben || lup |- | '''[[Gjuha italiane|Italisht]]''' || mese || nuovo || madre/mamma || sorella || notte || naso || tre || nero || rosso || verde || giallo || lupo |- | '''[[Gjuha irlandeze|Irlandisht]]''' || mí || nua || máthair || deirfiúr || oiche || srón || trí || dubh || dearg || glas, uaine || buí || mac tíre, faolchú |- | '''[[Gjuha uellsisht|Uellsisht]]''' || mis || newydd || mam || chwaer || nos || trwyn || tri || du (/di/) || coch, rhudd || gwyrdd, glas || melyn || blaidd |- | '''[[Gjuha letoneze|Letonisht]]''' || mēnesis || jauns || māte || māsa || nakts || deguns || trīs || melns || sarkans || zaļš || dzeltens || vilks |- | '''[[Gjuha greke|Greqishtja antike]]''' || μήν<br /> <small>mēn</small> || νέος<br /> <small>néos</small> || μήτηρ<br /> <small>mētēr</small> || αδελφή<br /> <small>adelphē</small> || νύξ<br /> <small>núx</small> || ῥίς<br /> <small>rhís</small> || τρεῖς<br /> <small>treĩs</small> || μέλας<br /> <small>mélas</small> || ἐρυθρός<br /> <small>eruthrós</small> || χλωρός<br /> <small>khlōrós</small> || ξανθός<br /> <small>xanthós</small> || λύκος<br /> <small>lúkos</small> |- | '''[[Gjuha bullgare|Bullgarisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || майка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || нощ<br /> <small>nošt</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || черен<br /> <small>čeren</small> || червен<br /> <small>červen</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жълт<br /> <small>žălt</small> || вълк<br /> <small>vălk</small> |- | '''[[Gjuha serbe|Serbisht]]''' || месец<br /> <small>mesec</small> || нов<br /> <small>nov</small> || мајка<br /> <small>majka</small> || сестра<br /> <small>sestra</small> || ноћ<br /> <small>noć</small> || нос<br /> <small>nos</small> || три<br /> <small>tri</small> || црн<br /> <small>crn</small> || црвен<br /> <small>crven</small> || зелен<br /> <small>zelen</small> || жут<br /> <small>žut</small> || вук<br /> <small>vuk</small> |- | '''[[Gjuha kroate|Kroatisht]]''' || mjesec || nov || majka || sestra || noć || nos || tri || crn || crven || zelen || žut || vuk |- | '''[[Gjuha lituane|Lituanisht]]''' || mėnesis/mėnuo|| naujas || mama || sesuo/sesė || naktis || nosis || trys || juoda || raudona || žalia || geltona || vilkas |} === Korrespondencat fonologjike shqiptare-PIE === Fonologjikisht, shqipja nuk është aq konservatore. Ashtu si shumë aksione të IE, ajo ka shkrirë dy seri të ndalimeve të shprehura (p.sh., të dyja * d dhe * dʰ u bënë d). Përveç kësaj, ndalesa zanore tentojnë të zhduken midis zanoreve. Ekziston humbja pothuajse e plotë e rrokjeve përfundimtare dhe humbja shumë e gjerë e rrokjeve të tjera të padëshiruara (p.sh mik, "mik" nga Lat. Amicus). PIE * o shfaqet si (gjithashtu si e nëse një zanore e përparme e lartë vijon), ndërsa * ē dhe * ā bëhen o, dhe PIE * ō shfaqet si e. Të palatet, velaret dhe labiovelarët të gjitha mbeten të dallueshme përpara zanoreve të para, një ruajtje e gjetur ndryshe në gjuhët Luvian dhe në lidhje me Anatolinë. Kështu PIE, * k, dhe * kʷ bëhen th, q dhe s, përkatësisht (para mbrapa zanoreve * ќ bëhet th, ndërsa * k dhe * kʷ shkrihen si k) Një tjetër ruajtje e shquar është ruajtja e fillimit * h4 si Alb. h (të gjitha laringjet e tjera zhduken krejtësisht).<ref>Enciklopedia e kulturës indo-evropiane Nga J. P. Mallory, Douglas Q. Adams Botim: ilustruar Publikuar nga Taylor & Francis, 1997 [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/1-884964-98-2|1-884964-98-2]], [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BurimeteLibrave/978-1-884964-98-5|978-1-884964-98-5]]</ref> {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dybuzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*p |p |''*'''p'''ékʷo'' |'''''p'''jek''  |- |*b |b |''*sor'''b'''éi̯e/o''" |''gjer'''b'''''  |- |*bʰ |b |''*'''bʰ'''aḱeh₂'' |'''''b'''athë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmbore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Albanian |- |*t |t |''*'''t'''úh₂'' |'''''t'''i''  |- |*d |d |''*'''d'''iHtis'' |'''''d'''itë''  |- | |dh |''*pér'''d'''e/o'' |''pjer'''dh'''''  |- | |g |''*'''d'''l̥h₁gʰós'' |'''''g'''jatë'' (Tosk. dial. ''glatë'') |- |*dʰ |d |''*'''dʰ'''égʷʰe/o'' |'''''d'''jeg''  |- | |dh |''*gʰór'''dʰ'''os'' |''gar'''dh'''''  |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve qiellzore indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Albanian |- |*ḱ |th |''*'''ḱ'''éh₁mi'' |'''''th'''em'' |- | |s |''*'''ḱ'''uk'' |'''''s'''utë''  |- | |k |''*'''ḱ'''reh₂u'' |'''''k'''rah''  |- | |ç/c |''*'''ḱ'''entro'' |'''''ç'''andër''  |- |*ǵ |dh |''*'''ǵ'''ómbʰos'' |'''''dh'''ëmb'' |- | |d |''*'''ǵ'''ēusnō'' |'''''d'''ua''  |- |*ǵʰ |dh |''*'''ǵʰ'''edi̯e/o'' |'''''dh'''jes''  |- | |d |''*'''ǵʰ'''r̥sdʰi'' |'''''d'''rithë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve velare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*k |k |''*'''k'''ágʰmi'' |'''''k'''am'' |- | |q |''*'''k'''lau-ei̯e/o'' |'''''q'''aj'' (Geg ''qanj'', Salamis ''kla'') |- |*g |g |''*h₃lí'''g'''os'' |''li'''g'''ë''  |- | |gj |''*h₁reu'''g'''e'' |''re'''gj'''''  |- |*gʰ |g |''*'''gʰ'''órdʰos'' |'''''g'''ardh'' |- | |gj |''*'''gʰ'''édni̯e/o'' |'''''gj'''ej''  (Geg ''gjêj'') |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e mbylltoreve dhëmborevelare indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*kʷ |k |''*'''kʷ'''eh₂sleh₂'' |'''''k'''ollë''  |- | |s |''*'''kʷ'''éle/o'' |'''''s'''jell''  |- | |q |''*'''kʷ'''ṓd'' |'''''q'''ë'' |- |*gʷ |g |''*'''gʷ'''r̥'' |'''''g'''ur''  |- | |z |''*'''gʷ'''ērHu'' |'''''z'''or'' |- |*gʷʰ |g |''*dʰé'''gʷʰ'''e/o'' |''dje'''g'''''  |- | |z |''*h₁en-dʰo'''gʷʰ'''éi̯e/o'' |''nde'''z''''' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e fishkëllores indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*s |gj |''*'''s'''éḱstis'' |'''''gj'''ashtë''  |- | |h |''*no'''s'''ōm'' |''na'''h'''e'' |- | |sh |''*bʰreu'''s'''inos'' |''bre'''sh'''ër'' |- | |th |''*gʷé'''sd'''os'' |''gje'''th''''' |- | |h |''*'''sḱ'''i-eh₂'' |'''''h'''ije'' |- | |f |''*'''sp'''élnom'' |'''''f'''jalë''  |- | |sht |''*h₂o'''st'''i''  |''a'''sht''''' |- | |th |''*'''s'''uh₁s'' |'''''th'''i''  |- | |∅ |''h₁é'''s'''mi'' |''jam'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e sonorantëve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i̯ |gj |''*'''i̯'''ése/o'' |'''''gj'''esh''  |- | |j |''*'''i̯'''uHs'' |'''''j'''u''  |- | |∅ |''*bʰér'''i̯'''ō'' |''bie(r)'' |- | |h |''*streh₂'''i̯'''eh₂'' |''stro'''h'''ë''  |- |*u̯ |v |''*'''u̯'''oséi̯e/o'' |'''''v'''esh'' |- |*m |m |''*'''m'''eh₂tr-eh₂'' |'''''m'''otër'' |- |*n |n |''*'''n'''ōs'' |'''''n'''e'' |- | |nj |''*e'''n'''i-h₁ói-no'' |'''''nj'''ë''  |- | |∅/^ |''*pé'''n'''kʷe'' |''p'''e'''së'', Geg. ''p'''ê'''s'' |- | |r |''*ǵʰeime'''n''''' |''dimë'''r''''' (Geg. ''dimën'') |- |*l |l |''*h₃'''l'''ígos'' |'''''l'''igë'' |- | |ll |''*kʷé'''l'''e/o'' |''sje'''ll''''' |- |*r |r |''*'''r'''epe/o'' |'''''r'''jep'' |- | |rr |''*u̯'''r'''h₁ḗn'' |'''''rr'''unjë'' |- |*n̥ |e |''*h₁'''n̥'''men'' |'''''e'''mër'' |- |*m̥ |e |''*u̯iḱ'''m̥'''ti'' |(''një'')''z'''e'''t'' |- |*l̥ |uj |''*u̯'''ĺ̥'''kʷos'' |''ujk''  |- |*r̥ |ri, ir |''*ǵʰ'''r̥'''sdom'' |''d'''ri'''thë'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e laryngeals indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*h1 |∅ |''*'''h₁'''ésmi'' |''jam'' |- |*h2 |∅ |''*'''h₂'''r̥tḱos'' |''ari'' |- |*h3 |∅ |''*'''h₃'''ónr̥'' |''ëndërr'' |- |*h4 |h |''*'''h₄'''órǵʰii̯eh₂'' |'''''h'''erdhe'' |} {| class="wikitable" |+Vazhduesit e zanoreve indoevropiane në shqip !PIE !Shqip !PIE !Shqip |- |*i |i |''*s'''í'''nos'' |''gj'''i''''' |- | |e |''*du̯'''i'''gʰeh₂'' |''d'''e'''gë''  |- |*ī |i |''*d'''īH'''tis'' |''d'''i'''të'' |- |*e |e |''*p'''é'''nkʷe'' |''p'''e'''së'' (Gheg ''pês'') |- | |je |''*u̯'''é'''tos'' |''v'''je'''t'' |- |*ē |o |''*ǵʰ'''ē'''sreh₂'' |''d'''o'''rë'' |- |*a |a |''*bʰ'''a'''ḱeh₂''- |''b'''a'''thë'' |- | |e |''*h₂'''é'''lbʰit'' |'''''e'''lb'' |- |*o |a |''*gʰ'''ó'''rdʰos'' |''g'''a'''rdh'' |- |*ō |e |''*h₂oḱt'''ō'''tis'' |''t'''e'''të''  |- |*u |u |''*s'''u'''pnos'' |''gj'''u'''më'' |- |*ū |y |''*s'''uH'''sos'' |''gj'''y'''sh'' " |- | |i |''*m'''ū'''s'' |''m'''i''''' |} == Shqipja standarde == [[Skeda:AlbaniaPeriodical.jpg|parapamje|Gazeta Albania, botim i [[tetor]] [[1899]]]]Formimi i gjuhës letrare kombëtare të njësuar (gjuha standarde), si varianti më i përpunuar i gjuhës së popullit shqiptar, ka qenë një proces i gjatë, që ka filluar që në shekujt XVI-XVIII, por përpunimi i saj hyri në një periudhë të re, në shekullin XIX, gjatë [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare]]. Në vitin 1824 [[Naum Veqilharxhi]] filloi punën për të krijuar [[Alfabeti shqip|alfabetin shqip]] dhe në vitin [[1844]] dhe 1845 u botua “[[Ëvetari|Evetar]]”-i. Vaqilharxhi ishte i pari që shprehu qëllimet e [[Rilindja Kombëtare|Rilindjes Kombëtare Shqiptare]] nëpërmjet traktatit të tij, parathënies së “Evetar”-it të parë dhe shumë shkrimeve të tjera.<ref>[http://www.panorama.com.al/veqilharxhi-babai-i-alfabetit-dhe-abetares-shqiptare/ Veqilharxhi,Babai i alfabetit dhe gjuhës shqipe]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html|title=Naum Veqilharxhi 1797-1846|url-status=dead|language=sq|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319144133/http://kosovarimedia.com/index.php/personalitete/37552-naum-veqilharxhi-1797-1846.html}}</ref> Në programin e Rilindjes, mësimi dhe lëvrimi i gjuhës amtare, përpjekjet për pasurimin e saj dhe pastrimin nga fjalët e huaja dhe të panevojshme, zinin një vend qendror. Gjatë kësaj periudhe, u zhvillua një veprimtari e gjerë letrare, kulturore dhe gjuhësore. Në vitin 1879, u krijua “[[Shoqëria e të Shtypurit Shkronja Shqip|Shoqata e të shtypurit shkronja shqip]]”, që i dha një shtysë të re kësaj veprimtarie.<ref>[https://www.shqiperia.com/Shoqeria-e-te-Shtypurit-Shkronja-Shqip-(Shoqeria-e-Stambollit-1879).313/ Shoqeria e te Shtypurit Shkronja Shqip (Shoqeria e Stambollit 1879)]</ref> U hartuan gramatikat e para me synime normative dhe u bë hapi i parë për hartimin e një fjalori kombëtar i gjuhës shqipe, që është “[[Kostandin Kristoforidhi#Përkthime dhe vepra|Fjalori i Gjuhës Shqipe]]” i [[Kostandin Kristoforidhi]]t, i botuar pas vdekjes së autorit, më 1904. Gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare, u përvijuan dy variante letrare të kombit shqiptar<ref>http://modersmal.skolverket.se/albanska/index.php/component/content/article?id=76:prof-dr-bahri-beci-qmbi-disa-pikalpamje-palr-shqipaln-e-shkruarq{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref>, varianti letrar jugor dhe varianti letrar verior. U bënë gjithashtu, përpjekje për afrimin e këtyre varianteve dhe për njësimin e gjuhës letrare. Detyra e parë që duhej zgjidhur, ishte njësimi i alfabetit. Deri atëherë, shqipja ishte shkruar në disa alfabete: [[alfabeti latin]], [[alfabeti grek]], alfabeti turko-arab dhe alfabete të veçanta. Këtë detyrë e zgjidhi [[Kongresi i Manastirit]], i mbledhur më 14 deri më 22 nëntor të vitit 1908, në qytetin e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], që sot ndodhet në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]. Ne këtë Kongres, pas shumë diskutimesh, u vendos që të përdorej një alfabet i ri, i mbështetur tërësisht në alfabetin latin, i plotësuar me nëntë digrame ('''dh''', '''g'''j, '''ll''', '''nj''', '''rr''', '''sh''', '''th''', '''xh''', '''zh'''), dhe me dy shkronja me shenja diakritike ('''ç''', '''ë'''), është alfabeti që ka edhe sot në përdorim gjuha shqipe. Kongresi e la të lire edhe përdorimin e alfabetit të Stambollit, që kishte mjaft përhapje, por koha ja lëshoi vendin alfabetit të ri, që u paraqit në Kongres, pra alfabetit të sotëm. Një hap tjetër për njehsimin e gjuhës letrare shqipe, bëri [[Komisia Letrare Shqipe]], që u mblodh në [[Shkodra|Shkodër]] në vitin 1916. Komisioni nënvizoi si detyrë themelore lëvrimin e gjuhës letrare shqipe dhe zhvillimin e letërsisë shqiptare. Ky komision [[gjuhëtar]]ësh e [[Shkrimtarë shqiptar|shkrimtarësh]], krijuar nën pushtim-administrimin austro-hungarez, për të ndihmuar në formimin e një gjuhe letrare të përbashkët përmes afrimit të dy varianteve letrare në përdorim, vlerësoi të adaptojë idiomën gego-jugore të Elbasanit<ref name=":1" />, si një urë në mes [[Toskërishtja|toskërishtes]] dhe [[Gegërishtja|gegërishtes]] dhe përcaktoi disa rregulla për drejtshkrimin e tij, të cilat ndikuan në njësimin e shqipes së shkruar. Vendimet e Komisionit letrar shqip për gjuhën letrare e për drejtshkrimin e saj, u miratuan më vonë edhe nga Kongresi Arsimor i Lushnjës më 1920<ref>Zerdelia E., ''Kongresi arsimor i Lushnjës'', Tiranë : Morava, 2012.</ref> dhe vijuan te zbatoheshin duke fituar terren në zyrat e shtetit dhe në shkolla (sidomos shkollat fillore - Xhuvani për një kohë të gjatë ishte sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Arsimit)<ref name=":1" /> deri në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]]. Pas Luftës së Dytë Botërore, puna për njësimin e gjuhës letrare kombëtare (gjuhës standarde) dhe të drejtshkrimit të saj, nisi të organizohet nga [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë|Instituti i Shkencave]]. U krijuan komisione të posaçme për hartimin e projekteve të drejtshkrimit. Kështu, u hartuan disa projekte në vitet 1948, 1951, 1953 e 1956. U organizuan gjithashtu, dy konferenca shkencore në vitin 1952, për të diskutuar për problemin e gjuhës letrare.<ref>http://www.gazetatema.net/2017/11/14/analiza-shqipja-dhe-zhvillimi-i-saj-konferenca-ne-jena-ja-cfare-i-terheq-te-huajt-tek-ajo/</ref> Më 1952, [[Lidhja e Shkrimtarëve (Tiranë)|Lidhja e Shkrimtarëve]] e vendosi që botimet të dilnin vetëm toskërisht, duke ngushtuar qerthullin e gegërishtes letrare vetëm tek letërsia artistike. Më [[1967]], u botua nga Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, projekti i ri “[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes]]”. Ky projekt filloi të zbatohet në të gjithë hapësirën shqiptare, në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], në [[Kosova|Kosovë]] dhe në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ndërkohë, përpjekje për njehsimin e gjuhës letrare dhe për drejtshkrimn e saj bëheshin edhe në Kosovë. Në vitin 1968, u mblodh Konsulta Gjuhësore e Prishtinës<ref>{{Cite web|url=http://www.njekomb.com/?p=3715|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 dhjetor 2017|archive-date=28 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028234212/http://www.njekomb.com/?p=3715|url-status=dead}}</ref>, e cila, e udhëhequr nga parimi “'''një komb-një gjuhë letrare'''”, vendosi që projekti i ortografisë i vitit 1968, posa të miratohej e të merrte formën zyrtare në [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]], do të zbatohej edhe në Kosovë. Vendimet e kësaj Konsulte kanë qenë me rëndësi të jashtëzakonshme për njësimin e gjuhës letrare kombëtare shqipe. Projekti "[[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe#Pika I e Rezolutës|Rregullat e drejtshkrimit të shqipes" i vitit 1967]], pas një diskutimi publik, ai u paraqit për diskutim në Kongresin e Drejtshkrimit të Shqipes, që u mblodh në [[Tirana|Tiranë]], në vitin 1972, i cili ka hyrë në historinë e gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, si Kongresi i njësimit të gjuhës letrare kombëtare. Kongresi i Drejtshkrimit të Shqipes, në të cilin morën pjesë delegatë nga të gjitha rrethet e Shqipërisë, nga Kosova, nga Maqedonia e Veriut dhe nga Mali i Zi dhe nga arbëreshët e Italisë, pasi analizoi të gjithë punën e bërë deri atëherë për njësimin e gjuhës letrare, miratoi një rezolutë, në të cilën përveç të tjerash, pohohet se “populli shqiptar ka tashmë një gjuhë letrare të njësuar”. Gjuha letrare kombëtare e njësuar (gjuha standarde), mbështetej kryesisht në variantin letrar të jugut, sidomos në sistemin fonetik por në të janë integruar edhe elemente të variantit letrar të veriut. Pas Kongresit të Drejtshkrimit, janë botuar një varg vepra të rëndësishme, që përcaktojnë normat e gjuhës standarde, siç janë "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe" (1973), “Fjalori i gjuhës së sotme letrare" (1980), "[[Fjalor i shqipes së sotme|Fjalori i shqipes së sotme]]" (1984), "[[Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe (2011)|Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe]]" (1976), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, I Morfologjia" (1995), "Gramatika e gjuhës së sotme shqipe, II Sintaksa" (1997). == Fonologjia == Standardi shqiptar ka 7 [[Zanoret|zanore]] dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]. Ashtu si [[gjuha angleze]], shqipja ka frikative dhëmbore / θ ð /, të cilat janë të rralla ndër-gjuhësore. Ato janë shkruar si th dhe dh, dhe të ngjashme me bashkëtingëlloret në fillim të anglishtes të hollë dhe kjo. Gegërishtja përdor zanoret e gjata dhe hundore, të cilat mungojnë në [[Toskërishtja|Toskërisht]] dhe zanorja e mesit qendrore është e humbur në fund të fjalës. [[Theksi në gjuhën shqipe|Theksi]] është i ngulitur kryesisht në rrokjen e fundit. == Gramatika == Kategoritë e gramatikës së shqipes janë shumë të afërme me gjuhët e tjera evropiane. Emrat tregojnë dukshëm gjininë, numrin, dhe pesë rasa. Një tipar i pazakonshëm është që emrat ndryshohen më tutje me prapashtesa për të treguar domethënien e caktuar apo pacaktuar: bukë, buka. Mbiemrat-përveç numëror dhe disa shprehje të caktuara sasie-dhe emrat e varur përcjellin emrin të cilin e modifikojnë; dhe ata janë të shquar në kërkimin e pjesëzës që i përcjell ata që pajtohen me emrin. Andaj, në “një burrë i madh, modifikohet nga i madh, i cili paraprihet nga i, i cili pajtohet me termin për “njeri”; gjithashtu në “dy burra të mëdhenj”, mëdhenj, forma mashkullore e shumësit nga i madh, përcjellë emrin burra dhe paraprihet nga një pjesëz që pajtohet me emrin. Foljet kanë numrin dhe një llojllojshmëri të formave të gjetura në Frëngjisht apo Italisht dhe janë mjaft të parregullta në formimin e rrënjëve të tyre. Shumësat e emrit po ashtu janë të dukshëm për parregullsitë në një numër të madh të tyre. Kur të përcaktohet një emër apo një i marrur si i njohur është kundrinori i drejtë, një përemër në rastin e vërtetë që përsëritë këtë informacion po ashtu duhet të futet në shprehjen e foljes; p.sh. I-a dhashë librin atij drejtpërdrejtë është “him-it I-gave the-book to-him, e cila në anglishten standarde do të ishte “I gave the book to him.”Në përgjithësi, gramatika dhe dallimet formale të shqipes na kujtojnë greqishten moderne dhe gjuhët romane, veçanërisht atë rumune. Tingujt sugjerojnë hungarishten apo greqishten, por gegërishtja me zanoret e saj hundore tingëllon më karakteristike. Gramatika e gjuhës shqipe është mjaft e komplikuar në krahasim me gjuhët e tjera indoevropiane. Gjuha shqipe ka 6 ose 5 rasa, emërore, gjinore, dhanore, kallëzore, rrjedhore dhe thirrore, e cila është hequr. Foljet janë mjaft të parregullta. Disa folje si "jap" e "ha", në kohën e shkuar dhe në pjesore ndryshojnë plotësisht në "dhënë" dhe "ngrënë". Foljet të cilat mbarojnë me "t" në vetën e tretë njejës, të kohës së kryer të thjeshtë, marrin dy "tt" p.sh ai "hesht" bëhet "ai heshtte", që shpesh gabimisht shkruhet "heshte". Fjalët në gjuhën shqipe ndiqen nga nyje të shumta, gjë që e bën të komplikuar edhe për folësit e gjuhës shqipe. Ka 27 forma të shumësit. Shumësi i emrave ndiqet nga prapashtesat por, edhe nga ndryshie brenda emrit, p.sh dash-desh, kal-kuaj,djalë-djemë etj. Disa emra asnjëjës nuk ndryshojnë fare, si p.sh nxënës-nxënës, fëmijë-fëmijë etj. == Fonetika == {{Kryesor| shqiptimi}} Transkriptimin në pasoj të përdorimit e '''[[Alfabeti Fonetik Ndërkombëtar|Alfabetit Fonetik Ndërkombëtar]]'''. {| class="wikitable" style="text-align:center"" |+ Alfabeti |- | [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[Ç]] || [[D]] || [[DH]] || [[E]] || [[Ë]] | [[F]] || [[G]] || [[Gj]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[Ll]] || [[M]] | [[N]] || [[Nj]] || [[O]] | [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[Rr]] || [[S]] || [[Sh]] || [[T]] || [[Th]] || [[U]] || [[V]] || [[X]] | [[Xh]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Zh]] |- | [[a]] || [[b]] || [[c]] || [[ç]] || [[d]] || [[dh]] || [[e]] || [[ë]] | [[f]] || [[g]] || [[gj]] || [[h]] || [[i]] || [[j]] || [[k]] || [[l]] || [[ll]] || [[m]] | [[n]] || [[nj]] || [[o]] | [[p]] || [[q]] || [[r]] || [[rr]] || [[s]] || [[sh]] || [[t]] || [[th]] || [[u]] || [[v]] || [[x]] | [[xh]] || [[y]] || [[z]] || [[zh]] |- | {{SAPI|a}} || {{SAPI|b}} || {{SAPI|ʦ}} || {{SAPI|ʧ}} || {{SAPI|d}} || {{SAPI|ð}} || {{SAPI|ɛ}} || {{SAPI|ə}} | {{SAPI|f}} || {{SAPI|g}} || {{SAPI|ɟ}} || {{SAPI|h}} || {{SAPI|i}} || {{SAPI|j}} || {{SAPI|k}} || {{SAPI|l}} || {{SAPI|ɫ}} || {{SAPI|m}} | {{SAPI|n}} || {{SAPI|ɲ}} || {{SAPI|ɔ}} | {{SAPI|p}} || {{SAPI|c}} || {{SAPI|ɾ}} || {{SAPI|r}} || {{SAPI|s}} || {{SAPI|ʃ}} || {{SAPI|t}} || {{SAPI|θ}} || {{SAPI|u}} || {{SAPI|v}} || {{SAPI|ʣ}} | {{SAPI|ʤ}} || {{SAPI|y}} || {{SAPI|z}} || {{SAPI|ʒ}} |} === Tabela nyjëtimore e bashkëtingëlloreve të gjuhës shqipe<ref>{{Cite book|last=Beci|first=Bahri|title=Fonetika e gjuhës shqipe|publisher=EDFA|year=2004|location=Tiranë|pages=44|language=sq}}</ref> === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Mënyra e nyjëtimit ! colspan="11" |Vendi i nyjëtimit |- ! !Dybuzore !Buzodhëmbore !Ndër-dhëmbore !Dhëmbore ! colspan="2" |Alveolare !Qiellzore-alveolare !Qiellzore !Velare !Laringale |- | rowspan="2" |'''Mbylltore''' |''të shurdhëta'' |'''p''' | | |'''t''' | colspan="2" |'''c''' |'''ç''' |'''q''' |'''k''' | |- |''të zëshme'' |'''b''' | | |'''d''' | colspan="2" |'''x''' |'''xh''' |'''gj''' |'''g''' | |- | rowspan="2" |'''Fërkimore''' |''të shurdhëta'' | |'''f''' |'''th''' | | colspan="2" |'''s''' |'''sh''' | | |'''h''' |- |''të zëshme'' | |'''v''' |'''dh''' | | colspan="2" |'''z''' |'''zh''' |'''j''' | | |- |'''Hundore''' | |'''m''' | | | | colspan="2" |'''n''' | |'''nj''' | | |- |'''Anësore''' | | | | |'''ll''' | colspan="2" |'''l''' | | | | |- | rowspan="2" |'''Dridhëse''' |''një dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''r''' | | | | |- |''shumë dridhëse'' | | | | | colspan="2" |'''rr''' | | | | |- |'''Pozicioni i majës së gjuhës''' | |'''↓''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↑''' |'''↓''' |'''↓''' |'''↓''' |- | colspan="4" |'''Organi nyjëtimor''' | colspan="2" |'''Majore''' '''(apikale)''' | colspan="2" |'''Para-shpinore''' '''(predorsale)''' |'''Majore''' '''(apikale)''' |'''Shpinore''' '''(dorsale)''' | colspan="2" | |} == Fjalori dhe kontaktet me gjuhët e tjera == Edhe pse shqipja ka pranuar huazime nga fqinjët, po ashtu tregon jashtëzakonisht disa dëshmi të kontaktit me Greqishten e lashtë; Si e tillë është Gegërisht mokën (Toskërisht mokër), nga Greqishtja mekhane’. Kontaktet e afërta me Romakët japin shumë huazime latine — mik nga Latinishtja amicus, këndoj nga cantare. Përveç kësaj, huazimet e tilla të fjalëve në Shqip vërtetohen nga ngjashmëritë në zhvillimin e Latinishtes së folur në Ballkan dhe Rumani, një gjuhë e Romantizmit Ballkanik. Për shembull, Latinisht paludem u kthye në padulem dhe pastaj padure në Rumani dhe pastaj pyll në Shqip, të dyja me kuptim të modifikuar. Anasjelltas, rumanishtja po ashtu i ndan disa terma vendorë jo-latinishte me Shqipen — p.sh. Rumanisht brad, Shqip bredh. Andaj këto dy gjuhë reflektojnë kontakte të veçanta historike të kohëve të hershme. Komunikimet e hershme me barbarët me sa duket kontribuuan fjalën "tirq" (nga bashkimi i vjetër “thigh-breech), përderisa huazimet me kontaktet e hershme Sllave mund të atribuojnë në kontaktet kulturore gjatë 500 viteve të kaluara me Venedikasit, Osmanët, Grekët (deri në jug), dhe Sllavët (deri në lindje). Një numër i favorshëm i tipareve — p.sh. formimi i kohës së ardhshme dhe shprehjes së emrit – janë të ndara nga gjuhët tjera të Ballkanit por kanë një origjinë dhe zhvillim të pakuptueshëm, ku ndoshta ne te ardhmen mund të nxirët sekreti kodik i ndërtimit të tyre; Shqipja apo forma e sajë e hershme, shumë lehtë mund të jetë burimi për të zbërthyer mënyrën e ndërtimit te gjuhës se pare universale para çarjeve të mëdha dialektore dhe me vone shendrimit te tyre ne gjuhe te veçanta. Studimi i tipareve të tilla regjionale në Ballkan është bërë një rast klasik për hulumtimi mbi fenomenin e përhapjes së gjuhës. == Alfabeti == [[Alfabeti shqip]] ka tridhjetë e gjashtë shkronja dhe nga to shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, dhe 29 [[Bashkëtingëlloret|bashkëtingëllore]]: B, C, Ç, D, Dh, F, G, Gj, H, J, K, L, Ll, M, N, Nj, P, Q, R, Rr, S, Sh, T, Th, V, X, Xh, Z, Zh. Rreshtat e mësiperme i përkasin versionit zyrtar të përkufizimit të Alfabetit Shqip. Versioni i saktë është dhe duhet të jetë ky: [[Alfabeti shqip]] ka 27 shkronja dhe 9 grupshkronja ([[digrafi]]) bashkëtingëlluese që së bashku përbëjnë 36 tingujt e Gjuhës Shqipe të folur. Ndahen në: shtatë zanore: A, E, Ë, I, O, U, Y, në 20 bashkëtingëllore: B, C, Ç, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, X, Z, dhe në 9 tinguj: Dh, Gj, Ll, Nj, Rr, Sh, Th, Xh, Zh. Këta 36 tinguj studiohen së bashku në Shkollën Fillore dhe njihen gjithshmërisht që aty e tutje si [[Alfabeti shqip]]. [[Alfabeti]] modern, i vendosur në [[Kongresi i Manastirit|Kongresin e Manastirit]] në vitin [[1908]], është i bazuar në atë [[Alfabeti Latin|Latin]]. [//upload.wikimedia.org/wikipedia/sq/d/d3/Alfabeti_Shqip.ogg Dëgjoni shqiptimin e alfabetit] (Skedar ne formatin [[Ogg Vorbis]], madhësia 146KB). == Veçori tipologjike të shqipes së sotme standarde == Nga ana strukturore, paraqitet sot si një gjuhë sintetiko-analitike, me një mbizotërim të tipareve sintetike dhe me një prirje drejt analitizmit. Një pjesë e mirë e tipareve të saj fonetike dhe gramatikore, janë të trashëguara nga një periudhë e lashtë indoevropiane, një pjesë tjetër janë zhvillime te mëvonshme. Shqipja ka sot një sistem fonologjik të vetin, që përbëhet nga shtatë fonema zanore dhe 29 fonema bashkëtingëllore. Shkruhet me alfabet latin të caktuar në vitin 1908 në Kongresin e Manastirit. Alfabeti i shqipes ka 36 shkronja, nga të cilat 25 janë të thjeshta (a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, x, y, 9 janë bigrame (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh)) dhe 2 me shkronja diakritike (ë, ç). Shqipja ka theks intensiteti dhe përgjithësisht të palëvizshëm gjate fleksionit. Në shumicën e rasteve, sidomos në sistemin emëror, theksi bie në rrokjen e parafundit. Shqipja ka një sistem të zhvilluar (të pasur) formash gramatikore, ka një sistem lakimi binar: lakimin e shquar dhe të pashquar, ruan ende mirë format rasore (ka pesë rasa), sistemin prej tri gjinish (mashkullore, femërore dhe asnjanëse), kjo e fundit po shkon drejt zhdukjes, mbahet vetëm në një kategori të veçantë emrash foljorë, të tipit: të shkruarit, të menduarit, etj. Sistemi emëror ka trajtë të shquar dhe të pashquar dhe për pasojë, edhe lakim të shquar e të pashquar; nyja shquese është e prapavendosur si në rumanisht dhe në bullgarisht; ka nyje të përparme te emrat në rasën gjinore (i, e malit) dhe te mbiemrat e nyjshëm (i mirë, i vogël, etj)., te emrat asnjanës të tipit të folurit, etj. Përvec fleksionit me mbaresa të veçanta, shqipja njeh edhe fleksionin e brendshëm (dash ~ desh, marr ~ merr); ka dy tipe strukturorë mbiemrash të ngjashëm (i madh, i ndershëm) dhe të panyjshëm (trim, besnik). Te numërorët përdor kryesisht sistemin decimal (dhjetë, tridhjetë, pesëdhjetë), por ruan edhe sistemin vigezimal (njëzet, dyzet); numërorët e përberë nga 11-19, formohen duke vënë numrin e njësheve përpara, parafjalën mbë dhe pastaj dhjetëshet (njëmbëdhjetë, dymbëdhjetë, etj) si në rumanisht dhe në gjuhët sllave. Sistemi foljor paraqitet mjaft i larmishëm. Shqipja ka një sistem të pasur formash mënyrore dhe kohore, një pjesë të e cilave janë të trashëguara nga një periudhë e hershme, një pjesë janë kryer gjatë evolucionit të saj historik. Folja ka gjashtë mënyra; (dëftore, lidhore, kushtore, habitore, dëshirore, urdhërore) dhe tri forma të pashtjelluara (pjesore, paskajore dhe përcjellore). Koha e ardhshme ndërtohet në mënyre analitike, me dy forma: me do (forma e foljes dua) + lidhore (do të punoj) dhe me foljen ndihmëse kam + paskajore (kam për të punuar). Rendi i fjalëve në fjali është përgjithësisht i lirë, por më i zakonshmi është rendi: kryefjalë + folje + objekt. Leksiku përbëhet nga fjalë me preardhje vendase e nga fjalë të huazuara. Fjalët me burim vendas trashëgohen nga periudha e lashtë indoevropiane (ditë, natë, dimër, motër, jani, etj.), ose janë formuara më vonë, me mjete të shqipes (ditor, dimëror, i përnatshëm). Për fjalët e huazuara qe disa mendojnë vijnë nga gjuhët e popujve me të cilët shqiptarët kanë pasur marrëdhënie gjatë shekujve, greqishtja e vjetër dhe e re, latinishtja e gjuhët romane, gjuhët sllave, turqishtja, frëngjishtja, është një proces i gjate ne diskutim dhe analizim. Kjo për arsyen e thjeshte sepse burimi i pare i tyre dyshohet se është përsëri gjuha shqipe e folur. Metodat e krahasimit ne shkencën e Entomologjisë nuk janë akoma ne nivelin e saktësisë se duhur përderisa nuk arrihet te zbërthehet ne njësinë minimale kuptimi logjik i simbolo-shkronjave te alfabetit grek dhe atij latin. == Përhapja e gjuhës shqipe == Shqipja flitet sot nga më se gjashtë milionë vetë në Republikën e Shqipërisë, në Kosovë, në viset shqiptare të Maqedonisë së Veriut, të Malit të Zi, të Serbisë jugore, si dhe në viset e Çamërisë në Greqi. Shqipja flitet gjithashtu, në ngulimet shqiptare në Itali, në Greqi, në Bullgari, në Ukrainë, si dhe në shqiptarë të mërguar në viset e ndryshme të botës para Luftës se Dytë Botërore dhe në këtë dhjetëvjeçarin e fundit. Gjuha shqipe mësohet dhe studiohet në disa universitete dhe qendra albanologjike në bote, si në Paris, Romë, Napoli, Kozencë, Palermo, Shën Pjetërburg (Leningrad), Pekin, München, Bukuresht, Selanik, Sofie, etj. == Studimet për gjuhën shqipe == Gjuha dhe kultura e shqiptarëve, lashtësia dhe karakteri origjinal i tyre, kanë tërhequr prej kohësh vëmendjen e studiuesve të huaj dhe shqiptarë që në shekullin XVIII dhe më parë. Në mënyrë të veçantë, gjuha, historia dhe kultura e shqiptarëve, tërhoqi vëmendjen e botës gjermane. Me të u mor edhe një filozof i madh, siç ishte [[Gotfried Leibniz]], që punoi një shekull para lindjes së gjuhësisë krahasimtare. Ai mendonte, se studimi krahasues i gjuhëve ishte themelor për të ndërtuar një histori universale të botës, për ta kuptuar dhe për ta shpjeguar atë. Në disa letra, qe ai i shkruante një bibliotekari të Bibliotekës Mbretërore të Berlinit, në fillim të shekullit XVIII, shprehet edhe për natyrën dhe prejardhjen e gjuhës shqipe dhe pas disa luhatjeve, arriti në përfundimin, se shqipja është gjuha e ilirëve të lashtë. Megjithatë, studimet shkencore për gjuhën shqipe, si dhe për shumë gjuhë të tjera, nisën pas lindjes së gjuhësisë historike-krahasuese nga mesi i shekullit XIX. Një nga themeluesit e kësaj gjuhësie, dijetari gjerman Franz Bopp, arriti të provonte që në vitin 1854, se shqipja bënte pjesë në familjen e gjuhëve indoevropiane dhe se zinte një vend të veçantë në këtë familje gjuhësore. Pas tij, studiues të tjerë, si G. Meyer, H. Pedersen, N. Jokli, studiuan aspekte të ndryshme të leksikut dhe të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe. G. Meyer do të hartonte që në vitin 1891 një Fjalor etimologjik të Gjuhës shqipe (Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, Strasburg 1891), i pari fjalor i këtij lloji për shqipen. Përveç këtyre, një varg i madh gjuhëtarësh të huaj, si F. Miclosich, G. Weigand, C. Tagliavini, St. Man, E. Hamp, A. Desnickaja, H. Ölberg, H. Mihaescu, W. Fredler, O. Bucholtz, M. Huld, G. B. Pellegrini, etj. kanë dhënë kontribute të shënuara për studimin e historisë së gjuhës shqipe, të problemeve që lidhen me prejardhjen e saj, me etimologjinë, fonetikën dhe gramatikën historike, si edhe në studimin e gjendjes së sotme të shqipes. Ndërkohë, krahas studimeve për gjuhën shqipe të albanologëve të huaj, lindi dhe u zhvillua edhe gjuhësia shqiptare. Ajo i ka fillimet e saj që në shekullin XVII, kur Frang Bardhi botoi të parin fjalor të gjuhës shqipe “Dictionarium Latino-Epiroticum” (1635). Gjatë Rilindjes Kombëtare u botuan disa gramatika të gjuhës shqipe. Kështu, në vitin 1864, Dhimitër Kamarda, nga arbëreshët e Italisë, botoi veprën “Laggio della grammatica comparata sulla lingua albanese”, Livorno 1864, vëll.II “L’Apendice al saggio dalla gramatica comparata sulla lingua albanese”, Prato 1866. Më 1882, Kostandin Kristoforidhi botoi “Gramatikën e gjuhës shqipe” dhe më 1806, Sami Frashëri botoi “Shkronjëtoren e gjuhës shqipe”, dy vepra gjuhësore të rëndësishme të shekullit XIX për gramatologjinë e gjuhës shqipe. Nga fundi i shekullit XIX, Kostandin Kristoforidhi përgatiti edhe një “Fjalor të gjuhës shqipe”, i cili u botua në vitin 1904 dhe përbën veprën më të rëndësishme të leksikografisë shqiptare, që u botua para Luftës se Dytë Botërore. Në vitin 1909, botohet Fjalori i shoqërisë “Bashkimi”. Pas shpalljes së Pavarësisë, u botuan një varg gramatikash dhe fjalorë dygjuhësh, për të plotësuar nevojat e shkollës dhe të kulturës kombëtare. Në fushën e gramatikës u shqua sidomos Prof. Dr. Aleksandër Xhuvani. Aleksandër Xhuvani (1880-1961) kreu studimet e larta në Universitetin e Athinës. Veprimtaria e tij për studimin e gjuhës shqipe dhe arsimin kombëtar, e nisi që gjatë periudhës së Rilindjes Kombëtare. Bëri një punë të madhe për pajisjen e shkollës sonë me tekste të gjuhës shqipe, të letërsisë, të pedagogjisë dhe të psikologjisë. Drejtoi e punoi për hartimin e udhëzuesve drejtshkrimorë në vitet 1949, 1951, 1954, 1956. Pati një veprimtari të gjerë në fushën e pastërtisë së gjuhës shqipe e të pasurimit të saj dhe botoi veprën “Për pastërtinë e gjuhës shqipe” (1956). Bashkëpunoi me profesorin Eqrem Çabej, për hartimin e veprave “Parashtesat” (1956) dhe “Prapashtesat e gjuhës shqipe” (1962), trajtesa themelore në fushën e fjalëformimit të gjuhës shqipe. Ai botoi gjithashtu edhe një varg punimesh monografike për pjesoren, paskajoren dhe parafjalët e gjuhës shqipe. Ai ishte njohës i mirë dhe mbledhës i pasionuar i visarit leksikor të gjuhës së popullit. Fjalët dhe shprehjet e mbledhura, u botuan pjesërisht pas vdekjes, në formën e një fjalori. Përgatiti një botim të dytë të “Fjalorit të gjuhës shqipe” të Kristoforidhit (1961). Vepra e plotë e tij, e projektuar në disa vëllime, ende nuk është botuar. Në vitin 1980 është botuar vëllimi i parë. Një zhvillim më të madh njohu gjuhësia shqiptare në gjysmën e dytë të shekullit XX, kur u krijuan edhe institucione shkencore të specializuara, si Universiteti i Tiranës, Universiteti i Prishtinës dhe Akademia e Shkencave, Universiteti i Shkodrës, më vonë, Universiteti i Elbasanit, Universiteti i Gjirokastrës, Universiteti i Vlorës, Universiteti i Tetovës, etj. Gjatë kësaj periudhe, u hartuan një varg veprash përgjithësuese nga fusha të ndryshme të gjuhësisë. Në fushën e leksikologjisë dhe të leksikografisë, përveç studime leksikologjike, u hartuan edhe një varg fjalorësh të gjuhës shqipe dhe fjalori dygjuhësh, nga të cilët, më kryesorët janë: “Fjalori i gjuhës shqipe” (1954), “Fjalori i gjuhës së sotme shqipe” (1980), “Fjalori i shqipes së sotme” (1984), “Fjalori drejtshkrimor i gjuhës shqipe” (1976), “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” (1973), etj. Kohët e fundit kanë dalë edhe “Fjalor frazeologjik i gjuhës shqipe” (2000) dhe “Fjalor frazeologjik ballkanik” (1999). Në fushën e dialektologjisë është bërë përshkrimi e studimi i të gjithë të folurave të shqipes dhe është hartuar “Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe”, një vepër madhore që pritet të dalë së shpejti nga shtypi. Është bërë gjithashtu, studimi i fonetikës dhe i strukturave gramatikore të gjuhës shqipe përmes studimeve të veçanta dhe përmes gramatikave të ndryshme, niveleve të ndryshme, nga të cilat, më e plota është “Gramatika e gjuhës shqipe” I Morfologjia (1995), II Sintaksa (1997), hartuar nga Akademia e Shkencave, në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, me kryeredaktor Mahir Domin. Një vend të gjerë në studimet gjuhësore të këtij gjysmëshekulli, kanë zënë problemet e historisë së gjuhës shqipe, problemet e etnogjenezës së popullit shqiptar e të gjuhës shqipe, të etimologjisë, të fonetikës dhe të gramatikës historike, etj. Disa nga veprat themelore në këto fusha janë: "Studime etimologjike në fushë të shqipes” në 7 vëllime, nga E.Çabej; “Meshari” i Gjon Buzukut (E.Çabej); “Gramatika historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Fonologjia historike e gjuhës shqipe” (Sh. Demiraj); “Gjuhësia ballkanike” (Sh. Demiraj), etj. Eqrem Çabej (1908-1980). Studiuesi më i shquar i historisë së gjuhës shqipe dhe një nga personalitetet më në zë të kulturës shqiptare. Pasi bëri studimet e para në vendlindje (Gjirokastër), studimet e larta i kreu në Austri, në fushën e gjuhësisë së krahasuar indoevropiane. Pas mbarimit të studimeve, kthehet në atdhe dhe fillon veprimtarinë shkencore e arsimore në vitet ’30 të këtij shekulli dhe punoi në këto fusha për një gjysëm shekulli, duke lënë një trashëgimi të pasur shkencore. Eqerem Çabej solli dhe zbatoi në gjuhësinë shqiptare metodat dhe arritjet shkencore të gjuhësisë evropiane, duke kontribuar shumë në ngritjen e nivelit shkencor të studimeve gjuhësore shqiptare. Eqerem Cabej punoi shumë në disa fusha të dijes, por u shqua sidomos në fushën e historisë së gjuhës, në trajtimin e problemeve të origjinës së gjuhës shqipe, të autoktonisë së shqiptarëve e të etimologjisë dhe të filologjisë së teksteve të vjetra. Veprat themelore të tij janë: “Studime etimologjike në fushë të shqipes”, në shtatë vëllime, I “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe”, II “Fonetikë historike” (1958), “Meshari i Gjon Buzukut” (1968), “Shqiptarët midis perëndimit dhe lindjes” (1944). Ai është bashkautor edhe në një varg veprash në fushën e gjuhës së sotme, siç janë: “Fjalor i gjuhës shqipe” (1954), “Rregullat e drejtshkrimit të gjuhës shqipe” (1972), “Fjalori drejtshkrimor”. Përveç veprave, ai ka botuar një varg studimesh në revista shkencore brenda e jashtë vendit dhe ka mbajtur dhjetëra referate e kumtesa në kongrese e konferenca kombëtare e ndërkombëtare, të cilat kanë bërë të njohura arritjet e gjuhësisë shqiptare në botë, duke rritur kështu prestigjin e saj. Veprat e Prof. Eqrem Çabej janë botuar në tetë vëllime, në Prishtinë, me titullin “Studime gjuhësore”. Me veprimtarinë e shumanshme shkencore e me nivel të lartë, Eqrem Çabej ndriçoi shumë probleme të gjuhës shqipe dhe të kulturës shqiptare, duke argumentuar lashtësinë dhe origjinën ilire të saj, vitalitetin e saj ndër shekuj dhe marrëdhëniet me gjuhët dhe kulturat e popujve të tjerë. Gjatë kësaj periudhe, gjuhësia shqiptare zgjidhi edhe problemin e gjuhës shqipe letrare kombëtare, të njësuar me çështjet teorike të së cilës është marrë veçanërisht prof. Androkli Kostallari. Në kuadrin e punës që është bërë në fushën e gjuhësisë normative dhe të kulturës së gjuhës, janë hartuar dhe një numër i madh fjalorësh terminologjikë për degë të ndryshme të shkencës e të teknikës. Përveç veprave të shumta që janë botuar në fushën e gjuhësisë, veprimtaria e gjuhësisë studimore e studiuesve shqiptarë pasqyrohet në botimin e disa revistave shkencore, nga të cilat më kryesoret sot, janë: “Studime filologjike” (Tiranë); “Gjuha shqipe” (Prishtinë); “Studia albanica” (Tiranë); “Jehona” (Shkup); etj. Studime te rëndësishme mbi gjuhën shqipe janë bërë nga gjuhëtarë në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Mal i Zi, ku janë botuar një numër i konsiderueshëm veprash mbi historinë e gjuhës shqipe, fonetikën, gramatikën, leksikun etj. Prof. Idriz Ajeti shquhet për kontributin e veçantë që ka dhënë në këtë fushë. Kontribut të veçantë për gjuhen shqipe kanë dhenë edhe shqiptaret e vendosur në Itali, të njohur si “[[arbëreshë|Arbëresh]]”. Disa nga figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare të këtyre dy shekujve të fundit, janë: [[Dhimitër Kamarda]] (arbëresh i Italisë), [[Kostandin Kristoforidhi]], [[Sami Frashëri]], Aleksandër Xhuvani, [[Eqerem Çabej]], [[Selman Riza]], [[Kostaq Cipo]], [[Mahir Domi]], [[Shaban Demiraj]], [[Androkli Kostallari]], [[Idriz Ajeti]], [[Gjovalin Shkurtaj]] etj. Ekziston një qasje e re studimore që tregon origjinën e lashtë te gjuhes duke përdorur së bashku logjikën, filozofinë dhe etimologjinë. Pionieri në këtë qasje të re është [[Petro Zheji]] i cili përfundoi punën e tij unike me librin e tij të fundit "Roli mesianik i shqipes" botuar në vitin 2015. Ai prezanton një mënyrë të re të klasifikimit të gjuhëve, në semantike dhe simbolike. Ai mendon se gjuha e vetme simbolike e mbijetuar është gjuha shqipe, me ane te simboleve te gjuhes shqipe ne mund të copëtojmë secilen fjale te cdo gjuhe dhe të gjejmë kuptimin e saj motivues në të. Për të demonstruar teorinë e tij ai merr 863 shembuj në shumë gjuhë: Kineze, Sanskritishte, Anglishte, Rusishte, Hindishte, Turqishte, Greqishte, Latinishte, Hebraishte, Gjermanishte, proto-gjermanishte, italishte, japoneze, indonezishte dhe persishte. Rrënjët primordiale të gjuhës shqipe u mbuluan edhe në librin e tij "Libri i aforizmave" i botuar në vitin 2012.<ref>Balliu, Suadela (2015-03-21), [http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ Petro Zheji, një profet për gjuhën shqipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127083900/http://www.arberianews.com/petro-zheji-nje-profet-per-gjuhen-shqipe/ |date=27 janar 2018 }}, Arberia News</ref> === Bibliografia === * Ajeti, Idriz. “La présence de l’albanais dans les parlers des populations slaves de la Péninsule balkanique à la lumière de la langue et de la toponymie”, ''[[Studia Albanica]]'' 2 (1968): 131–6. * Ajeti, Idriz. “Për historinë e marrëdhënieve të hershme gjuhësore shqiptare-sllave”, ''[[Studime Filologjike]]'' 4 (1972): 83–94 (reprint in ''Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave filologjike II – 1972''. Prishtina: 1974, fq.&nbsp;33–44). * Arapi, Inna. ''Der Gebrauch von Infinitiv und Konjunktiv im Altalbanischen mit Ausblick auf das Rumänische''. Hamburgu: Kovač, 2010. * Areddu, Alberto G.,"Un'ipotesi balcanica per il Nuragico", ''[[Quaderni di Semantica]]'' X, 2024. * Banfi, Emanuele. ''Linguistica balcanica''. Bolonja: Zanichelli, 1985. * Banfi, Emanuele. ''Storia linguistica del sud-est europeo: Crisi della Romània balcanica tra alto e basso medioevo''. Milano: Franco Angeli, 1991. * Bonnet, Guillaume. ''Les mots latins de l’albanais''. Parisi/Montreali: L'Harmattan, 1998. * [[Franz Bopp|Bopp, Franz]]. “Über das Albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen”, in ''Königliche Preußische Akademie der Wissenschaften. Abhandlungen der philosophisch-historischen Klasse''. Berlin: J. Stargardt, 1855, fq.&nbsp;459–549. * Boretzky, Norbert. ''Der türkische Einfluss auf das Albanische''. 2 vëll. vëll. 1: ''Phonologie und Morphologie der albanischen Turzismen''; vël. 2: ''Wörterbuch der albanischen Turzismen''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1975. * Buchholz, Oda & Wilfried Fiedler. ''Albanische Grammatik''. Lajpcigu: VEB Verlag Enzyklopädie, 1987. * [[Eqrem Çabej|Çabej, Eqrem]]. “Disa probleme themelore të historisë së vjetër të gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 4 (1962): 117-148 (In German''Studia Albanica'' 1 (1964)) * Çabej, Eqrem. “Zur Charakteristik der lateinischen Lehnwörter im Albanischen”, ''Revue roumaine de linguistique'' 7, vol. 1 (1962): 161–99 (In Albanian “Karakteristikat e huazimeve latine të gjuhës shqipe”, ''Studime Filologjike'' 2 (1974): 14-51) * Çabej, Eqrem. “Rreth disa çështjeve të historisë së gjuhës shqipe”, ''Buletin i Universitetit Shtetëror të Tiranës. Seria e Shkencave Shoqërore'' 3 (1963): 69-101. (In Romanian ''Studii și cercetări lingvistiche'' 4 (1954)) * Çabej, Eqrem. “Mbi disa rregulla të fonetikës historike të shqipes”, ''Studime Filologjike'' 2 (1970): 77-95 (In German “Über einige Lautregeln des Albanischen”, ''[[Die Sprache]]'' 18 (1972): 132–54) * Çabej, Eqrem. “L'ancien nom national des albanais”, ''Studia Albanica'' 1 (1972): 1-40. * Çabej, Eqrem. “Problemi i vendit të formimit të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1972): 3-27. * Çabej, Eqrem. ''Studime etimologjike në fushë të shqipes''. 7 vëll. Tiranë: Akademia et Shkencave e Republikës Popullore të Shqipërisë, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, 1976–2014. * Camaj, Martin. ''Albanische Wortbildung''. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1966. * Camaj, Martin. ''Albanian Grammar''. Trans. Leonard Fox. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1984. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=YWQCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Saggio+di+grammatologia+comparata+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Livorno: Successore di Egisto Vignozzi, 1864. * Camarda, Demetrio. ''[https://books.google.com/books?id=syYTAAAAYAAJ&pg=PT238&dq=Appendice+al+Saggio+di+grammatologia+sulla+lingua+albanese&cd=2#v=onepage&q&f=false Appendice al saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese]''. Prato, 1866. * Campbell, George L., ed. ''Compendium of the World's Languages'', bot. i 2-të. Vol. 1: ''Abaza to Kurdish'', s.v. “Albanian”. Londra/Nju Jork: Routledge, 2000, pp. 50–7. * [[Wacław Cimochowski|Cimochowski, Wacław]]. “Recherches sur l'histoire du sandhi dans la langue albanaise”, ''Lingua Posnaniensis'' 2 (1950): 220–55. * Cimochowski, Wacław. “Des recherches sur la toponomastique de l'Albanie”, ''Lingua Posnaniensis'' 8 (1960): 133–45. * Cimochowski, Wacław. “Pozicioni gjuhësor i ilirishtes ballkanike në rrethin e gjuhëve indoevropiane”, ''Studime Filologjike'' 2 (1973). * Demiraj, Bardhyl. ''Albanische Etymologien: Untersuchungen zum albanischen Erbwortschatz''. Amsterdam–Atlanta: Rodopi, 1997. * [[Shaban Demiraj|Demiraj, Shaban]]. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=vwUMNCYbLL0C&printsec=frontcover&dq=The+Indo-European+Languages,+Anna+Giacalone+Ramat+and+Paolo+Ramat&hl=en&ei=RoLuS4jZL4T78Ab9x9D9Cg&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CCkQ6wEwAA#v=onepage&q&f=false The Indo-European Languages]''. Edited by Anna Giacalone Ramat dhe Paolo Ramat. Londra/Nju Jork: Routledge, 1998, fq. 480–501. * Demiraj, Shaban. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe'', bot. i 2-të i përmbledhur, Tirana: Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2015 (bot. i parë, 1986). * Demiraj, Shaban. ''Gjuha shqipe dhe historia e saj''. Tirana: Shtëpia botuese e librit universitar, 1988. * Demiraj, Shaban. ''Fonologjia historike e gjuhës shqipe''. (Akademia e Shkencave e Shqiperise. Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise). Tirana: TOENA, 1996. * Demiraj, Shaban. ''Prejardhja e shqiptarëve në dritën e dëshmive të gjuhës shqipe''. Tirana: Shkenca, 1999. * De Simone, Carlo. “Gli illiri del Sud. Tentativo di una definizione”, ''Iliria'' 1 (1986). * Desnickaja, Agnija. ''Albanskij jazyk i ego dialekty''. Leningrad: Nauka, 1968. * Desnickaja, Agnija. “Language Interferences and Historical Dialectology”, ''Linguistics'' 113 (1973): 41–57. * Desnickaja, Agnija. ''Osnovy balkanskogo jazykoznanija''. Leningrad: Nauka, 1990. * [[Mahir Domi|Domi, Mahir]]. “Prapashtesa ilire dhe shqipe, përkime dhe paralelizma”, ''Studime Filologjike'' 4 (1974). * Domi, Mahir. “Considérations sur les traits communs ou parallèles de l'albanais avec les autres langues balkaniques et sur leur étude”, ''Studia Albanica'' 1 (1975). * Fortson IV, Benjamin W. “Albanian”, in ''[https://books.google.com/books?id=5hOtPBF6XWwC&printsec=frontcover&dq=%27Indo-European+Language+and+Culture:++An+Introduction%27&cd=1#v=onepage&q&f=false Indo-European Language and Culture: An Introduction]'', bot. i 2-të. Malden: Wiley-Blackwell, 2010, fq. 446–58 (bot. i parë 2004, fq.&nbsp;390–9). * Gjinari, Jorgji. “Për historinë e dialekteve të gjuhës shqipe”,''Studime Filologjike'' 4 (1968). * Gjinari, Jorgji. “Mbi vazhdimësinë e ilirishtes në gjuhën shqipe”,''Studime Filologjike'' 3 (1969). * Gjinari, Jorgji. “Struktura dialektore e shqipes e parë në lidhje me historinë e popullit”, ''Studime Filologjike'' 3 (1976). * Gjinari, Jorgji. “Dëshmi të historisë së gjuhës shqipe për kohën dhe vendin e formimit të popullit shqiptar”, ''Studime Filologjike''3 (1982). * Gjinari, Jorgji. ''Dialektologjia shqiptare''. Prishtina: Universiteti, 1970. * Gjinari, Jorgji, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj dhe Xheladin Gosturani, ''Atlasi dialektologjik i gjuhës shqipe'', vëll. 1, Napoli: Università degli Studi di Napoli L’Orientali, 2007. * [[Eric P. Hamp|Hamp, Eric P.]], “Albanian”, në ''Encyclopedia of language and linguistics'', 2 vëll., redaktuar nga R. E. Asher, Oksford: Pergamon, 1994, fq.&nbsp;1:65–7. * Huld, Martin E., ''Basic Albanian etymologies''. Columbus (Ohio): Slavica Publishers, 1984. * Katičić, Radoslav. ''Ancient languages of the Balkans''. 2 vols. Haga/Parisi: Mouton, 1976. * Kopitar, Jernej K. “Albanische, walachische und bulgarische Sprache”, ''Jahrbücher der Literatur (Wien)'' 46 (1829): 59–106. * [[Paul Kretschmer|Kretschmer, Paul]]. ''[https://books.google.com/books?id=f00TAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=Einleitung+in+die+Geschichte+der+griechischen+Sprache&cd=1#v=onepage&q&f=false Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache]''. Göttingen, 1896. * Kretschmer, Paul. “Sprachliche Vorgeschichte des Balkans”,''Revue internationale des études balkaniques'' 2, no. 1 (1935): 41–8. * Lloshi, Xhevat. “Substandard Albanian and Its Relation to Standard Albanian”, in ''Sprachlicher Standard und Substandard in Südosteuropa und Osteuropa: Beiträge zum Symposium vom 12.-16. Oktober 1992 in Berlin''. Edited by Norbert Reiter, Uwe Hinrichs & Jirina van Leeuwen-Turnovcova. Berlini: Otto Harrassowitz, 1994, fq.&nbsp;184–94. * Lloshi, Xhevat. “Albanian”, in ''Handbuch der Südosteuropa-Linguistik''. Edited by Uwe Hinrichs. Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 1999, fq.&nbsp;277–99. * Lloshi, Xhevat. ''[https://books.google.com/books?id=9_gXTda0HS8C&pg=PA191&dq=gjuha+letrare+dhe+gjuha+standarde#v=onepage&q&f=false Rreth alfabetit të shqipes: me rastin e 100-vjetorit të Kongresit të Manastirit]''. Skopje–Prishtina–Tiranë: Logos-A, 2008. * [[Maximilian Lambertz|Lambertz, Maximilian]]. ''Lehrgang des Albanischen''. 3 vols., vol. 1: ''Albanisch-deutsches Wörterbuch''; vol. 2: ''Albanische Chrestomathie''; vol. 3: ''Grammatik der albanischen Sprache''. Berlin: [[Deutscher Verlag der Wissenschaften]] 1954; Berlin 1955; Halle an der Saale 1959. * [[J. P. Mallory|Mallory, J.P.]] & [[Douglas Q. Adams|D. Q. Adams]]. “Albanian language”, në ''Encyclopedia of Indo-European culture''. Londra: Fitzroy Dearborn, 1997, fq.&nbsp;8–11. * Matzinger, Joachim. “Die Albaner als Nachkommen der Illyrier aus der Sicht der historischen Sprachwissenschaft”, në ''Albanische Geschichte: Stand und Perspektiven der Forschung''. Edited by Oliver Jens Schmitt & Eva Frantz. Mynihu: R. Oldenburg Verlag, 2009, fq.&nbsp;13–35. * Matzinger, Joachim. “Der lateinisch-albanische Sprachkontakt und seine Implikationen für Vorgeschichte des Albanischen und der Albaner”, në ''Südosteuropäische Romania: Siedlungs-/Migrationsgeschichte und Sprachtypologie''. Edited by Wolfgang Dahmen et al. Tybingen: Narr Verlag, 2012, fq.&nbsp;75–103. * Mayer, Anton. ''Die Sprache der alten Illyrier''. 2 vëll. Vjena: Österreichische Akademie der Wissenschaften, 1957/1959. * Mann, Stuart E. ''An Albanian Historical Grammar''. Hamburgu: Helmut Buske, 1977. * [[Gustav Meyer|Meyer, Gustav]]. “[https://books.google.com/books?id=E-IGAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=Albanesische+Studien&cd=1#v=onepage&q&f=false Albanesische Studien I. Die Pluralbildungen der albanesischen Nomina]”, in ''Sitzungsberichte der philosophisch-historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften'' 104 (1883): 257–362. * [[Franc Miklošič|Miklošič, Franz]]. ''Albanische Forschungen''. 2 vols., vol. 1: ''Die slavischen Elemente im Albanischen''; vol. 2: ''Die romanischen Elemente im Albanischen''. Vjena: Karl Gerold's Sohn, 1870. * Mihăescu, Haralambie. “Les éléments latins de la langue albanaise”, ''Révue des études sud-est européennes'' 4 (1966): 5–33, 323–53. * Mihăescu, Haralambie. ''La langue latine dans le sud-est de l’Europe''. Bukureshti: Editura Academiei; Parisi: Les Belles Lettres, 1978. * Newmark, Leonard, Philip Hubbard dhe Peter Prifti, ''Standard Albanian: A Reference Grammar for Students''. Stanford: Stanford University Press, 1982. * Ölberg, Hermann. “Einige Uberlegungen zur Autochtonie der Albaner auf der Balkanhalbinsel”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977. * Ölberg, Hermann. “Kontributi i gjuhësisë për çështjen e atdheut ballkanik të shqiptarëve”, ''Studime Filologjike'' 3 (1982). * Omari, Anila. ''Marrëdhëniet gjuhësore shqiptaro-serbe''. Tiranë: Botimet albanologjike, 2012. * Pedersen, Holger. “Bidrag til den albanesiske Sproghistorie”, ''Festskrift til Vilhelm Tomsen''. Kopenhaga: Gyldendal, 1894, fq.&nbsp;246–57. * Pedersen, Holger. “Albanesisch”, ''Kritischer Jahrbericht'' 9, vol. 1 (1905): 206–17. Erlangen (1909). * Pellegrini, Giovan Battista. “I rapporti linguistici interadriatici e l’elemento latino dell’albanese”, ''Abruzzo'' 19 (1980): 31-71. * Pellegrini, Giovan Battista. “Disa vëzhgime mbi elementin Latin të shqipes” [Some observations on the Latin element of the Albanian language], ''Studime Filologjike'' 3 (1982); (in Italian) “Alcune osservazioni sull’elemento latino dell’albanese”, ''Studia Albanica'' 1983: 63–83. * Pellegrini, Giovan Battista. ''Avviamento alla linguistica albanese''. Edizione rinnovata. Rende: Università degli studi della Calabria, Centro editoriale e librario, 1997. * Pisani, Vittore. “L’albanais et les autres langues indo-européennes”, in ''Mélanges Henri Grégoire II''. Brukseli, 1950, fq.&nbsp;519–38; reprint in ''Saggi di linguistica storica: Scritti scelti''. Torino: Rosenberg & Sellier, 1959, fq.&nbsp;96–114. * Pisani, Vittore. “Les origines de la langue albanaise, questions de principe et de méthode”, ''Studia Albanica'' 1 (1964): 61–8. * Pisani, Vittore. “Sulla genesi dell'albanese”, in ''Akten der internationalen albanologischen Kolloquiums, Innsbruck, 1972, zum Gedächtnis an Norbert Jokl''. Edited by Hermann M. Ölberg. Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, 1977, fq.&nbsp;345–66. * [[Vladimir Orel|Orel, Vladimir]]. ''Albanian Etymological Dictionary''. Leida: Brill, 1998. * Orel, Vladimir. ''[https://books.google.com/books?id=xvKH56aT5mEC&printsec=frontcover&dq=Concise+Historical+Grammar+of+the+Albanian+Language&cd=1#v=onepage&q&f=false A Concise Historical Grammar of the Albanian Language: Reconstruction of Proto-Albanian]''. Leida: Brill, 2000. * Price, Glanville (red.), ''Encyclopedia of the Languages of Europe'', s.v. “Albanian”, Oksford: Blackwell, 1998, fq. 4–8. * Riza, Selman. ''Studime albanistike''. Prishtina 1979. * Rusakov, Alexander. “Albanian”, në ''The Indo-European Languages'', bot. i 2-të. Edited by Mate Kopović. Londra/Nju Jork: Routledge, 2014, fq.&nbsp;552–608. * Schumacher, Stefan dhe Joachim Matzinger, ''Die Verben des Altalbanischen: Belegwörterbuch, Vorgeschichte und Etymologie'', Vizëbadeni: Otto Harrassowitz, 2013. * Svane, Gunnar, ''Slavische Lehnwörter im Albanischen'', Århus: Aarhus University Press, 1992. * Tagliavini, Carlo. ''La stratificazione del lessico albanese: Elementi indoeuropei''. Bolonja: Casa editrice Prof. Riccardo Pàtron, 1965. * Thumb, Albert. “Altgriechische Elemente des Albanesischen”,''[[Indogermanische Forschungen]]'' 26 (1909): 1–20. * Topalli, Kolec. ''Theksi në gjuhën shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Enciklopedike, 1995. * Topalli, Kolec. ''Fonetika historike e gjuhës shqipe''. Tiranë: Shtëpia Botuese Dituria, 2007. * Topalli, Kolec. ''Sistemi foljor i gjuhës shqipe''. Plejad, Tiranë 2010. * Topalli, Kolec. ''Gramatikë historike e gjuhës shqipe''. Qendra e Studimeve Albanologjike, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë 2011. * Topalli, Kolec. ''Fjalor etimologjik i gjuhës shqipe''. Durrës: Jozef, 2017. * von Hahn, Johann Georg. ''Albanesische Studien''. 3 vëll. Jena: F. Mauko, 1854. * [[Calvert Watkins|Watkins, Calvert]]. “Proto-Indo-European: Comparison and Reconstruction”, in ''The Indo-European Languages''. Edited by Anna Giacalone Ramat & Paolo Ramat. Londra-Nju Jork: Routledge, 1998, pp. 25–73. * Ylli, Xhelal. ''Das slawische Lehngut im Albanischen''. 2 vëll., vëll. 1: ''Lehnwörter''; vëll. 2: ''Ortsnamen''. Mynihu: Otto Sagner, 1997/2000. * Ylli, Xhelal dhe Andrej N. Sobolev. ''Albanskii gegskii govor sela Muhurr''. Mynihu: Biblion Verlag, 2003. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Speciale:BookSources/3-932331-36-2|3-932331-36-2]] * Zheji, Petro. ''Roli mesianik i shqipes: shembja e Kullës së Babelit''. Tiranë: UET Press, 2015. * Zheji, Petro. ''Libri i aforizmave''. Tiranë: Media Print, 2012. ISBN 9789928080813. == Referime == {{Reflist|3}} == Shiko dhe këtë == {{Wiktionary}} {{Libri|Gjuha jonë|Gjuha jonë}}– Libër didaktik për mësimin e gjuhës shqipe * [[SQ Spell Checker]] * [[Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe]] * [[Toskërishtja]] * [[Gegërishtja]] * [[Arbërishtja (Itali)]] * [[Arbërishtja (Greqi)]] * [[Gjuha ilire]] == Vegla elektronike == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Fjalori i Gjuhës së Sotme Shqipe, online me rreth 40.000 fjalë.] * [https://web.archive.org/web/20180601063511/http://drejtshkrimi.net/ Drejtshkrimi i gjuhës shqipe] * [http://www.shkenca.org/k6i/index_sq.html Fjalor i gjuhës shqipe për programet Aspell dhe Ispell] * [http://vargmal.org/shqip Prektora 1 - Përshtatje shqip e tastierës për Windows XP (ë, ç, é, â, ô)] * [http://www.learnalbanianlanguage.com/ Mësoni gjuhen shqipe online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517030921/http://www.learnalbanianlanguage.com/ |date=17 maj 2008 }} * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/5485/ Fjalor drejtshkrimor i gjuhës shqipe për Firefox dhe Thunderbird (530.000 fjalë e trajta fjalësh)] * [https://web.archive.org/web/20110403021518/http://www.portashqipe.com/gjuha_shqipe/ Porta Shqipe | Gjuha Shqipe] [[Kategoria:Gjuha shqipe| ]] [[Kategoria:Gjuhë në Shqipëri]] [[Kategoria:Gjuhë në Kosovë]] [[Kategoria:Gjuhë në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Gjuhë në Mal të Zi]] [[Kategoria:Gjuhë në Itali]] [[Kategoria:Gjuhë indo-evropiane|Shqip]] [[Kategoria:Gjuhë të Evropës]] 7j5bqscrrtsov1yrqj2jt6dt5xlmdil 0 34358 3026155 3023362 2026-08-16T11:43:15Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma kosovarë 2006]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026155 wikitext text/x-wiki <!-- ... këtu fillon tabela ... teksti është më poshtë ... --> {{Infobox film | titulli = ANTIGONA | titulli_origjinal = Antigona | imazhi = antigona.jpg | regjia = [[Burim Mustafa]] | skenari = [[Burim Mustafa]] | producent = [[Burim Mustafa]] | rolet = [[Adriana Matoshi]] - '''Antigona'''<br>[[Xhevdet Doda (aktor)|Xhevdet Doda]] - '''Mala'''<br>[[Shkelzen Veseli]] - '''Përkthyesi'''<br>[[Adrian Morina]] - '''Tregtari''' | muzika = [[Besim Berisha]] | kamera = [[Isak Duraku]] | shteti = [[Kosova|Kosovë]] | gjuha = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | premiera = {{Film date|2006}} }} Filmi "'''Antigona'''" i prodhuar nga regjisori [[Burim Mustafa]] nga [[Prizreni]] bën fjalë për kohën e pasluftës në Kosovë. Personazhet kryesorë janë: Antigona, Mala, Tregëtari, Perkthyesi. == Përmbajtja == Mala, i cili gjatë luftës ishte ushtar i [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|UÇK]]-së, pas luftës pasi që serbët ia kishin vrarë familjen dhe të afërmit kishte vendosur të tërhiqej nga jeta normale në qytet dhe jetonte në një kasollë në mal. Antigona (kushërira e tij) e cila luftën e kishte mbijetuar në Shqipëri pas luftës kthehet në Kosovë dhe kupton se nga e gjithë familja dhe të afërmit e saj ishte vetëm Mala ai që kishte mbet gjallë dhe vendos shkon te ai. Një ditë, pasi kishin dëgjuar për të shtëna armësh, [[KFOR]]-i së bashku me përkthyesin shkojnë te kasollja e Malës për të kontrolluar për armë. Në kasollë ndodhej vetëm Antigona (Mala kishte shkuar në gjueti) dhe përkthyesi shqiptar shfrytëzon rastin për të hyrë në bisedë me Antigonën. Pasi ndër tjerash ai i premton asaj se ka mundësi të ikte me të për në Evropë (Angli apo Gjermani) fillon me të një mardhënie e cila pas 2-3 muajsh përfundon me shtatzëninë e Antigonës. Ditën kur përkthyesi kupton se Antigona ishte shtatzënë mundohet ta bindë atë të aborton. Pasi që ajo kundërshton sepse kishte shpresuar në një lumturi familjare me të dashurin e saj, përkthyesi duke u larguar nga ajo i bie unaza e martesësës të cilën e fshihte nga Antigona dhe me këtë gjest ajo e kuptoi se i dashuri i saj ishte i martuar me tjetër grua dhe Antigona ishte vetëm një e dashur për te. Antigona duke mos gjetur rrugëdalje tjetër nga kjo situatë vendos t`a zgjedh problemin me një përfundim tragjik. == Shiko edhe == * [[Festivali i 12-të i Filmit Shqiptar|Festivali i Filmit Shqiptar - 2006]] == Lidhjet e jashtme == * [https://web.archive.org/web/20061103120058/http://www.agimi.com/modules.php?name=News&file=article&sid=408 Filmi Antigona] * [http://www.revijaamaterskogfilma.hr/2008/index.php/program-2008/popratni-program/specijal/46-specijal/91-prizren RAF - Revija Amaterskog Filma (Zagreb)]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të shkurtër kosovarë]] [[Kategoria:Filma 2006]] [[Kategoria:Filma kosovarë 2006]] 8epfcbr4c9e3098h457iw0lfifumpcp 0 37748 3026134 1636220 2026-08-16T11:03:58Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma kosovarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026134 wikitext text/x-wiki '''E kafshoja terrin''' është një film televiziv prodhim i RTP TV Prishtina {{F|1977}}, formati 16mm color. Filmi ishte pjesëmarës në festivalin "Prix Italia 1978" në Milano, Itali. Stafi *Skenari dhe regjia: [[Ekrem Kryeziu]], *Producent ekzekutiv: [[Xhevat Juniku]], *Drejtor i fotografise: [[Shukri Kaçaniku]], *montazhi: Mentor Kaçi dhe Ekrem Kryeziu, *Skenografia: Shahin Kryeziu *Kostumet: Avni Ferizi, *Zëri:Sahit Sahiti dhe Fahri Pallaska, *Ass. regjije: Nuhi Matoshi dhe Nevruz Manxhuka, *Assitent kamere: Ramadan Bobaj dhe Agron Nela, *Ndriçimi: Bedri Dibra, *Organizimi: Bujar Babuni Rolet: *[[Nexhmije Pagarusha]], *[[Kumrije Hoxha]], *[[Avdush Hasani]], *[[Skender Tafaj]],etj. Përmbajtja: {{film-cung}} [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma 1977]] [[Kategoria:Filma kosovarë]] 9vwjo5wqt4ja31ehum1ydis11ywbph1 0 39789 3025942 3024946 2026-08-15T15:52:06Z Falemënderit 170047 Falemënderit zhvendosi faqen [[Tre vetë kapërcejnë malin]] te [[Tre vetë kapërcejnë malin (1988)]] 3024946 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | titulli = {{PAGENAME }} |Foto= |TitullFilm=Tre vetë kapërcejnë malin |TitullOrg= |VendiProd=[[Pogradec]] [[Shqipëri]] |VitiProd=1988 |Minuta=60:32 |Gjuha=[[Shqip]] |Genre= |Mosha= |Regjisori=[[Besim Kurti]] |Skenari=[[Naum Prifti]] [[Valter File]] |Romani= |Kompozitori=[[Maksim Shehu]] |Kamera=[[Gavrosh Haxhihyseni,Bardhyl Martiniani,Lionel Konomi,Saim Kokona,Pëllumb Kallfa,Rudolf Radovani,Petrit Rexha,Ilia Terpini,Pandeli Polena & Pëllumb Panariti]] |DrejtorArt=[[Edmond XHumari]] |Prerja=[[Elda Budini]] |Producenti=[[Shqipëria e Re]] |Aktori1=[[Piro Malaveci]] |Aktori2=[[Ilia Shyti]] |Aktori3=[[Taulant Godaj]] |Aktori4=[[Petraq Xhillari]] |Aktori5=[[Petrika Gjezi]] |Aktori6=[[Spiro Petromilo]] |Aktori7=[[Simon Bitri]] |Aktori8=[[Shpërtim Shmili]] |}} Filmi "Tre vetë kapërcejnë malin" prodhim i vitit 1988. Regjia: [[Besim Kurti]], Skenari: [[Naum Prifti]] & [[Valter File]], Producent: [[Shqipëria e Re]] , Muzika: [[Maksim Shehu]]. === Përmbajtja e filmit === Një fshat i vogël gjatë luftës së Dytë Botërore. Për shkak të varfërisë së thellë, disa fshatarë merren me tregti të mallrave, kondrabandë, përtej kufirit malor. Një hendek i madh hapet midis fshatarëve dhe atyre që luftojnë armikun. == Aktorët në role == * [[Piro Malaveci]]......Vangjel Zgurra * [[Ilia Shyti]]......kontrabandisti Xhezapi * [[Taulant Godaj]]...... * [[Petraq Xhillari]]...... * [[Perika Gjezi]]...... Jani Kripa * [[Spiro Petromilo]]...... * [[Simon Bitri]]...... * [[Shpëtim Shmili]]...... * [[Marko Bitraku]]...... * [[Pandi Siku]]......Kiço Zgurra * [[Hatiqet Bendo]]...... * [[Antoneta Fishta]]...... * [[Enkeleda Goga]]...... * [[Jetmira Dusha]]...... * [[Eduart Çala|Eduard Çala]]...... * [[Ndrek Shkjezi]]..... * [[Enver Dauti]]...... * [[Petrit Reçi]]...... * [[Stavri Shkurti]]...... * [[Petrit Llanaj]]...... == Lidhje të lashtëme == https://www.imdb.com/it/title/tt0271837/ https://aqshf.gov.al/photograph/tre-veta-kapercejne-malin-16/ [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma shqiptarë]] [[Kategoria:Filma 1988]] 507tn05m3hrkt9iaeend6wckkms6b8x 3025944 3025942 2026-08-15T15:57:07Z Falemënderit 170047 lidhja imdb të dërgonte tek filmi kosovar 3025944 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | titulli = {{PAGENAME }} |Foto= |TitullFilm=Tre vetë kapërcejnë malin |TitullOrg= |VendiProd=[[Pogradec]] [[Shqipëri]] |VitiProd=1988 |Minuta=60:32 |Gjuha=[[Shqip]] |Genre= |Mosha= |Regjisori=[[Besim Kurti]] |Skenari=[[Naum Prifti]] [[Valter File]] |Romani= |Kompozitori=[[Maksim Shehu]] |Kamera=[[Gavrosh Haxhihyseni,Bardhyl Martiniani,Lionel Konomi,Saim Kokona,Pëllumb Kallfa,Rudolf Radovani,Petrit Rexha,Ilia Terpini,Pandeli Polena & Pëllumb Panariti]] |DrejtorArt=[[Edmond XHumari]] |Prerja=[[Elda Budini]] |Producenti=[[Shqipëria e Re]] |Aktori1=[[Piro Malaveci]] |Aktori2=[[Ilia Shyti]] |Aktori3=[[Taulant Godaj]] |Aktori4=[[Petraq Xhillari]] |Aktori5=[[Petrika Gjezi]] |Aktori6=[[Spiro Petromilo]] |Aktori7=[[Simon Bitri]] |Aktori8=[[Shpërtim Shmili]] |}} Filmi "Tre vetë kapërcejnë malin" prodhim i vitit 1988. Regjia: [[Besim Kurti]], Skenari: [[Naum Prifti]] & [[Valter File]], Producent: [[Shqipëria e Re]] , Muzika: [[Maksim Shehu]]. === Përmbajtja e filmit === Një fshat i vogël gjatë luftës së Dytë Botërore. Për shkak të varfërisë së thellë, disa fshatarë merren me tregti të mallrave, kondrabandë, përtej kufirit malor. Një hendek i madh hapet midis fshatarëve dhe atyre që luftojnë armikun. == Aktorët në role == * [[Piro Malaveci]]......Vangjel Zgurra * [[Ilia Shyti]]......kontrabandisti Xhezapi * [[Taulant Godaj]]...... * [[Petraq Xhillari]]...... * [[Perika Gjezi]]...... Jani Kripa * [[Spiro Petromilo]]...... * [[Simon Bitri]]...... * [[Shpëtim Shmili]]...... * [[Marko Bitraku]]...... * [[Pandi Siku]]......Kiço Zgurra * [[Hatiqet Bendo]]...... * [[Antoneta Fishta]]...... * [[Enkeleda Goga]]...... * [[Jetmira Dusha]]...... * [[Eduart Çala|Eduard Çala]]...... * [[Ndrek Shkjezi]]..... * [[Enver Dauti]]...... * [[Petrit Reçi]]...... * [[Stavri Shkurti]]...... * [[Petrit Llanaj]]...... == Lidhje të lashtëme == * {{imdb titull|tt0348241}} * {{Cite web |title=Tre veta kapërcejnë malin – AQSHF |url=https://aqshf.gov.al/photograph/tre-veta-kapercejne-malin-16/ |access-date=2026-08-15 |language=sq-AL}} [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma shqiptarë]] [[Kategoria:Filma 1988]] lk9nxoyvjv5d1ohv4w1cmfs5dceu4u6 3025960 3025944 2026-08-15T16:43:55Z Falemënderit 170047 3025960 wikitext text/x-wiki {{Shiko gjithashtu|Tre vetë kapërcejnë malin (1981)}} {{Infobox film | titulli = {{PAGENAME }} |Foto= |TitullFilm=Tre vetë kapërcejnë malin |TitullOrg= |VendiProd=[[Pogradec]] [[Shqipëri]] |VitiProd=1988 |Minuta=60:32 |Gjuha=[[Shqip]] |Genre= |Mosha= |Regjisori=[[Besim Kurti]] |Skenari=[[Naum Prifti]] [[Valter File]] |Romani= |Kompozitori=[[Maksim Shehu]] |Kamera=[[Gavrosh Haxhihyseni,Bardhyl Martiniani,Lionel Konomi,Saim Kokona,Pëllumb Kallfa,Rudolf Radovani,Petrit Rexha,Ilia Terpini,Pandeli Polena & Pëllumb Panariti]] |DrejtorArt=[[Edmond XHumari]] |Prerja=[[Elda Budini]] |Producenti=[[Shqipëria e Re]] |Aktori1=[[Piro Malaveci]] |Aktori2=[[Ilia Shyti]] |Aktori3=[[Taulant Godaj]] |Aktori4=[[Petraq Xhillari]] |Aktori5=[[Petrika Gjezi]] |Aktori6=[[Spiro Petromilo]] |Aktori7=[[Simon Bitri]] |Aktori8=[[Shpërtim Shmili]] |}} Filmi "Tre vetë kapërcejnë malin" prodhim i vitit 1988. Regjia: [[Besim Kurti]], Skenari: [[Naum Prifti]] & [[Valter File]], Producent: [[Shqipëria e Re]] , Muzika: [[Maksim Shehu]]. === Përmbajtja e filmit === Një fshat i vogël gjatë luftës së Dytë Botërore. Për shkak të varfërisë së thellë, disa fshatarë merren me tregti të mallrave, kondrabandë, përtej kufirit malor. Një hendek i madh hapet midis fshatarëve dhe atyre që luftojnë armikun. == Aktorët në role == * [[Piro Malaveci]]......Vangjel Zgurra * [[Ilia Shyti]]......kontrabandisti Xhezapi * [[Taulant Godaj]]...... * [[Petraq Xhillari]]...... * [[Perika Gjezi]]...... Jani Kripa * [[Spiro Petromilo]]...... * [[Simon Bitri]]...... * [[Shpëtim Shmili]]...... * [[Marko Bitraku]]...... * [[Pandi Siku]]......Kiço Zgurra * [[Hatiqet Bendo]]...... * [[Antoneta Fishta]]...... * [[Enkeleda Goga]]...... * [[Jetmira Dusha]]...... * [[Eduart Çala|Eduard Çala]]...... * [[Ndrek Shkjezi]]..... * [[Enver Dauti]]...... * [[Petrit Reçi]]...... * [[Stavri Shkurti]]...... * [[Petrit Llanaj]]...... == Lidhje të lashtëme == * {{imdb titull|tt0348241}} * {{Cite web |title=Tre veta kapërcejnë malin – AQSHF |url=https://aqshf.gov.al/photograph/tre-veta-kapercejne-malin-16/ |access-date=2026-08-15 |language=sq-AL}} [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma shqiptarë]] [[Kategoria:Filma 1988]] jw32sihbendyid6ctkboipf83n01rvs 0 40773 3025909 2942348 2026-08-15T12:53:09Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Institucione në Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025909 wikitext text/x-wiki [[File:Pristina - The Kosova Art Gallery.JPG|thumb|Galeria Kombëtare e Kosovës]] '''Galeria Kombëtare e Kosovës''' u themelua në vitin 1979 si institucion kulturor për prezentimin e artit pamor dhe ruajtjen e mbledhjen e veprave më me vlerë. Për këto 30 vjet të veprimtarisë ky institucion ka organizuar afro 500 ekspozita në vend dhe në botën e jashtme, të cilat janë përcjellë me shumë botime, dhe blerjen e afro 1000 punimeve artistike nga të cilat është formuar një fond i pasur i Galerisë.<ref name="rks-gov">{{cite web|url=https://kk.rks-gov.net/prishtina/City-guide.aspx|title=Komuna Prishtine - Qyteti|publisher=kk.rks-gov.net|accessdate=2014-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302181311/https://kk.rks-gov.net/prishtina/City-guide.aspx|archivedate=2 mars 2014|df=dmy-all}}</ref>. Vetëm pas luftës së fundit janë organizuar mbi 200 ekspozita kolektive e individuale, kombëtare e ndërkombëtare, ku kanë ekspozuar shumë artistë{{Citim i duhur}}. Veprat e tyre u vizituan nga shumë art-dashës, nga më shumë se 200 delegacione ndërkombëtare, nga personalitete të njohura të jetës politike dhe kulturore, duke filluar nga Sekretari i Përgjithshëm i [[OKB]]-së [[Kofi Annani]] e deri te shkrimtari i njohur [[Ismail Kadare]].<ref name="akademiaevolucion">{{cite web|url=http://www.akademiaevolucion.com/galeria-e-arteve-e-kosoves/|title=Galeria e Arteve e Kosovës &#124; AKADEMIA EVOLUCION - Bachelor &amp; Master|publisher=akademiaevolucion.com|accessdate=2014-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140309084351/http://www.akademiaevolucion.com/galeria-e-arteve-e-kosoves/|archivedate=9 mars 2014|df=dmy-all}}</ref> == Galeria == <gallery widths="140px" heights="140px"> File:Ibrahim Kodra, Seeking new idols, 1968 oil on canvas, 80 x 100 cm.JPG|[[Ibrahim|Kodra]], Seeking new idols, 1968 oil on canvas, 80 × 100&nbsp;cm File:Ibrahim Kodra, The sea, 1968 oil on canvas, 80x100 cm.JPG|[[Ibrahim|Kodra]], The sea, 1968 oil on canvas, 80x100&nbsp;cm File:Ibrahim Kodra, Music lesson, 1997 oil on canvas, 80x100 cm.JPG|[[Ibrahim|Kodra]], Music lesson, 1997 oil on canvas, 80x100&nbsp;cm File:Ibrahim Kodra, The date, 1987 oil on canvas, 80x100 cm.JPG|[[Ibrahim|Kodra]], The date, 1987 oil on canvas, 80x100&nbsp;cm File:Ibrahim Kodra, The birth of the idol, 1971 oil on canvas, 80x100 cm.JPG|[[Ibrahim|Kodra]], The birth of the idol, 1971 oil on canvas, 80x100&nbsp;cm File:Ibrahim Kodra, The war for peace, 1977 oil on canvas, 80x100 cm.JPG|[[Ibrahim|Kodra]], The war for peace, 1977 oil on canvas, 80x100&nbsp;cm File:Gjelosh Gjokaj, Chicken, 1985 oil on canvas, 120 x 80 cm.JPG| File:Gjelosh Gjokaj, No title, 1999 acrylic on paper.JPG| File:Gjelosh Gjokaj, Composition, 1997 oil on paper, 70 x 100 cm.JPG| File:Gjelosh Gjokaj, Composition, 1991, combined technique, 100 x 70 cm.JPG| </gallery> ''' Përdorimi i hershëm''' *Galeria Kombëtare e [[Kosova|Kosovës]] u ndërtua përafërsisht në vitin 1935 si një njësi ushtarake e Ushtrisë Jugosllave. *Në vitet 1955-1981 vepronte si bibliotekë. *Në vitet 1982-1983 u adaptua në një sallë ekspozite nga arkitekti [[Agush Beqiri]], për Muzeun Revolucionar të kohës. *Në vitin 1995 u adaptua zyrtarisht në atë që tani është [[Galeria Kombëtare e Arteve të Kosovës]] '''Fondacioni''' Galeria Kombëtare e Kosovës u themelua në vitin 1979 si një institucion kulturor për të paraqitur artet pamore dhe për të ruajtur dhe grumbulluar vepra arti të vlefshme. U krijua si një domosdoshmëri për prezantimin vizual të kulturës kosovare, si të vetmet institucione arti para të cilit ishte [[Shkolla e Lartë e Artit në Pejë]] në vitin 1949, Shkolla e Lartë Pedagogjike në Prishtinë dhe Akademia e Arteve e themeluar në vitin 1973. Nga këto Institucione kanë dalë 1000 artistë ku gati 500 prej tyre janë aktive këto ditë, në fushën e pikturës, skulpturës, artit grafik dhe aplikativ. Arti kosovar ishte i panjohur për publikun ndërkombëtar për një kohë shumë të gjatë. Për shkak të regjimit, atëherë shumë artistë nuk ishin në gjendje të shfaqnin artin e tyre në galeritë e artit, dhe kështu ata gjithmonë ishin në vëzhgim për alternativa dhe madje iu drejtuan marrjes së çështjeve në duart e tyre. Për fat të keq, gjatë Luftës së Kosovës, shumë studio u dogjën dhe shumë vepra arti u shkatërruan ose humbën. Deri në vitin 1990, artistët kosovarë paraqitën artin e tyre në shumë qendra të njohura botërore. Ata u afirmuan dhe u vlerësuan shumë për shkak të qasjes së tyre unike për artet, duke marrë parasysh rrethanat në të cilat u krijuan, duke i bërë ato të shquara dhe origjinale.{{Citim i duhur}} Gjatë dhjetë viteve të pasluftës, Galeria e Arteve të Kosovës organizoi më shumë se 200 ekspozita kolektive dhe individuale nga artistë vendas dhe ndërkombëtarë. Mijëra artistë kanë ekspozuar veprat e tyre, të cilat u vizituan nga qindra mijëra art-dashës. '''Arkitektura''' Fasada e Galerisë Kombëtare e Kosovës është bërë nga guri nga zona e Pejës, gjë që e bëri atë të dalë jashtë. Ndërtesa ku ndodhet aktualisht galeria ishte dikur selia e muzeut të luftës 1941-1945.<ref name="southeast-europe">{{cite web|url=http://www.southeast-europe.eu/index.php?id=853|title=Southeast Europe: People and Culture: Kosovo Art Gallery|publisher=southeast-europe.eu|accessdate=2014-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111014507/http://www.southeast-europe.eu/index.php?id=853|archivedate=11 nëntor 2014|df=dmy-all}}</ref> '''Muslim Mulliqi''' Muslim Mulliqi ishte një nga piktorët e parë dhe më të rëndësishëm impresionist dhe ekspresionist të Kosovës dhe Shqipërisë. Ai u lind në një familje të artistëve, në Gjakovë më 1934. Ai ndoqi Akademinë e Arteve të Bukura në Beograd, duke studiuar nën artin e artistit te mirënjohur serb Zora Petrović. Ai mbaroi studimet e tij pasuniversitare me mësime nga i njëjti profesor në vitin 1961. Mulliqi ishte profesor në Fakultetin e Arteve në Universitetin e Prishtinës. Ai ka vepruar si themelues dhe nënkryetar i [[Akademisë së Shkencave të Kosovës]]. Ai vdiq në Prishtinë më 1998. Mulliqi shfaqi veprat e tij artistike në Kosovë, Poloni, Hungari, Itali, Gjermani, Norvegji, Finlandë, Indi, Kanada dhe Egjipt. Puna e tij është përdorur në pullat e Shërbimit Postar te Kosovës.<ref name="kultplus">{{cite web|url=http://kultplus.com/?id=4&l=1519|title=Pikturat e Muslim Mulliqit në pulla postare - KultPlus.com|publisher=kultplus.com|accessdate=2014-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104000428/http://www.kultplus.com/?id=4&l=1519|archivedate=4 nëntor 2016|df=dmy-all}}</ref> '''Bashkëpunimi''' Si rezultat i bashkëpunimit midis Ministrisë së Kulturës Rinisë dhe Sporteve të Prishtinës, e cila është përgjegjëse për Galerinë dhe institucionet ndërkombëtare, Galeria ka pritur mysafirë të shumtë nga Shqipëria dhe shtetet e tjera fqinje. Shumë artistë serbë, malazezë dhe turq gjithashtu, kontribuan në zhvillimin e artit vizual kosovar. [[Vlada Radoviq]], [[Milorad Musa Miketiq]], [[Veljko Radoviq]] dhe [[Svetozar Kamenoviq]] janë kontributdhënës që iu mundësuan gjeneratave të reja aftësitë përmes punës së tyre pedagogjike. Vlen të përmendet edhe skulptori [[Svertomir Arsić-Basara]], artisti grafik Zoran Jovanoviq, piktorët Hilmija Qatoviq, Fevzi Tufekci dhe Zoran Karalaić, të cilët gjithashtu kanë punuar në Universitetin e Arteve në Prishtinë.<ref>Kosova Monography pg.569-572 Academy of Science and Arts of Kosova</ref> Galeria Kombëtare e Arteve të Kosovës ka krijuar bashkëpunim me: Galerinë Kombëtare të Artit të Shqipërisë në Tiranë Parlamentin Evropian Kulturor, Komitetin Ndërkombëtar të Muzeve dhe Koleksioneve të Artit Modern dhe Bashkëkohor Pavijonin e Bienales së Venedikut Ambasaden e Kosovës në Washington '''Garat''' Ky program u inicua nga Wendy W. Luers, themelues dhe drejtor i Fondacionit për Shoqëri Civile në Shtetet e Bashkuara. Ky konkurs organizohet në shumë vende të Evropës Juglindore, ku tradicionalisht vazhdojnë ceremonitë e Çmimit. Çmimi në Kosovë u organizua së pari në vitin 2002 nga Galeria Kombëtare e Kosovës në bashkëpunim me Ambasadën Amerikane. Fituesi i ekspozitës shpërblehet nga një qëndrim gjashtë-javor në programin e vlerësuar ndërkombëtar të Kuratorëve Ndërkombëtar në Nju Jork. Rezidenca i jep fituesit mundësinë për të ndërtuar një rrjet profesional që do të shënojë një ndryshim të rëndësishëm në karrierën e tij. Fillimisht e mbajtur në vitin 1991 në Çekosllovaki, kjo garë filloi të tërheqë vëmendjen nga shumë vende të tjera në Evropë. Ai filloi në Kosovë në vitin 2002, dhe tani mbahen në më shumë se dhjetë vende. Ky është i vetmi konkurs i këtij lloji dhe i jep fituesit mundësinë për të krijuar kontakte dhe marrëdhënie me njerëz që mund të ndihmojnë shumë për karrierën e tyre. Çdokush nën moshën 35 vjeç mund të aplikojë. Fituesit zgjidhen nga një panel ekspertësh dhe të gjithë finalistët mund të shfaqin veprat e tyre të artit në KNAG. [21] Çmimi është një qëndrim gjashtë javë në një studio ndërkombëtare në New York City, si dhe një program kuratorial, dhe ka qenë kështu për njëmbëdhjetë vjet. Fituesit e shkuar përfshijnë: 2002 - [[Tahar Alemdar]] 2003 - Jakup Ferri 2005 - [[Kader Muzaqi]] 2006 - [[Fitore Isufi-Koja]] 2007 - [[Fatmir Mustafa-Carlo]] 2008 - [[Bekim Gllogu]] 2009 - [[Miranda Thaçi]] 2010 - [[Loreta Ukshini]] 2011 - [[Astrit Ismaili]] 2012 - [[Majlinda Hoxha]] 2013 - [[Artan Hajrullahu]] '''Ekspozita e Fotografisë së Çmimit Gjon Milli''' Kjo ekspozitë dyvjeçare u mbajt së pari në vitin 2001, si një iniciativë e Galerisë Kombëtare të Arteve të Kosovës dhe zyrës së SHBA-ve të asaj kohe. Ideja e saj kryesore ishte të organizonte një ekspozitë tradicionale si një konkurs fotografik i cili do të mblidhte fotografë të rinj. Çdokush ka të drejtë të hyjë, me çmim 1000 euro. Kjo iniciativë rezultoi me ekspozitën vjetore që është mbajtur që nga ajo kohë dhe ka fituar reputacion si konkurrenca më e rëndësishme jo vetëm në Kosovë, por në të gjithë kombin shqiptar.{{Citim i duhur}} Fituesit deri më tani kanë qenë: 2001: Burim Myftiu 2004: Mumin Jashari 2008: Linda Vukaj 2010: Chehalis Hegner 2011: Berat Murina 2012: Jetmir Idrizi 2013: Genc Kadriu '''Disiplina dhe artistët''' Shumë artistë të mëdhenj kanë merita në zhvillimin dhe afirmimin e artit vizual në Kosovë. Me ekspozitat e tyre në shumë galeri anembanë botës, si Daut Berisha në Paris, SHBA, Meksikë, Mikel Gjokaj në Romë, Bruksel, Tiranë dhe Bahri Drançolli në Mynhen të Gjermanisë, ata kanë ndihmuar në përhapjen e njohurive të artit kosovar == Shih edhe == * [[Teatri i Kosovës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] * [[Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës]] == Lidhje të jashtme == *[https://www.galeriakombetare-rks.com/rreth-nesh Galeria Kombëtare e Arteve e Kosovës (Faqe zyrtare)] {{Prishtina}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Kultura e Kosovës]] [[Kategoria:Kultura në Prishtinë]] [[Kategoria:Institucione në Prishtinë]] efzodlbdexwkgb6x9i4boi58jw5hx4c 0 42954 3026113 3025118 2026-08-16T10:57:25Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026113 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | titulli = {{PAGENAME }} |Foto= |TitullFilm={{PAGENAME}} |TitullOrg={{PAGENAME}} |VendiProd= |VitiProd= |Minuta= |Gjuha=[[Shqip]] |Genre= |Mosha= |Regjisori= |Skenari= |Romani= |Kompozitori= |Kamera= |DrejtorArt= |Prerja= |Producenti= |Aktori1= |Aktori2= |Aktori3= |Aktori4= |Aktori5= |Aktori6= |Aktori7= |Aktori8= |}} Filmi "Shpella e piratëve" është prodhuar në vitin 1990. * Regjia: [[Eduart Makri]] * Skenari: E. Makri, [[Ndoc Papleka]] * Producent: [[Kinostudio Shqipëria e Re|Kinostudio “Shqipëria e Re”]] * Muzika: [[Zef Çoba]] === Përmbajtja e filmit === Pesë fëmijë nisen pa leje me një varkë në kërkim të aventurave. Gjatë këtij udhëtimi ku iu rezervuan shumë surpriza ata njihen më mirë me njëri-tjetrin. Aventura mbaron kur ata gjejnë një libër shumë të vjetër të mbushur me historitë e legjendave të Shqipërisë. === Aktorët === [[Donald Kokona]]........Iliri [[Yllka Mujo]]...........Eva [[Vasjan Lami]]..........Martini [[Altin Velaj]]..........Bato [[Gerti Ferra]]..........Lolo [[Enledi Luzati]]........Flutura [[Artur Tafilica]].......Jani [[Amoela Boshnjaku]].....Borana [[Arben Marko]]..........Gjon Biri [[Elona Mile]]...........E bukura e detit [[Luan Qerimi]]..........Gjon Baba [[Mehdi Malkaj]].........Babai i Lolos [[Fitim Makashi]]........Niko Dabo etj... [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma shqiptarë]] [[Kategoria:Filma 1991]] [[Kategoria:1991 në Shqipëri]] [[Kategoria:Filma për fëmijë]] {{film-cung}} 6a5om8uspg128n68hcjsa5l55owzbhc 0 47764 3025939 2942607 2026-08-15T15:29:38Z ~2026-44594-58 191639 /* */ 3025939 wikitext text/x-wiki {{Infobox vend historik | emri = Ura e gurit në Vushtrri | emri_amëtar =:Ura me nëntë harqe | gjuha_amëtare = | foto = Ura e gurit, Vushtrri, Kosova.JPG | përshkrimi = Ura e Vjetër e Gurit në Vushtrri | lloji = Arkitekturale | locmapin = | gjer_g = 42 | gjer_m = 49 | gjer_s =24.96 | gjer_dr = N | gjat_g = 20 | gjat_m = 57 | gjat_s = 37.08 | gjat_dr = E | lokacioni = [[Vushtrri]], [[Kosovë]] | sipërfaqja = | ndërtuar = | arkitekt = | arkitektura = | organi_drejtues = | përcaktimi1 = KOSOVË | përcaktimi1_offname = Monument | përcaktimi1_data = 859/49; LZVM | përcaktimi1_numri = 2851 | përcaktimi1_lloji = Nën mbrojtje të përhershme }} '''Ura e gurit në Vushtrri''' është një monument i vjetër i trashëgimisë kulturore që gjendet në qytetin e [[Vushtrria|Vushtrrisë]].<ref>[http://kk.rks-gov.net/vushtrri/City-guide/Culture/Monumentet.aspx Vushtrria dhe monumentet e trashëgimisë kulturore, Komuna e Vushtrrisë,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170506182502/http://kk.rks-gov.net/vushtrri/City-guide/Culture/Monumentet.aspx |date=6 maj 2017 }} 8.07.2016</ref> ==Historiku== Ura e gurit gjendet në pjesën veriperëndimore të hyrjes së qytetit e cila sipas hulumtimeve të fundit llogaritet të jetë ndër urat më të vjetra të llojit të vetë në [[Kosovë]]. Ajo lidhte fshatrat e rrëzë [[Çyçavica|Çyçavicës]] me qytetin e [[Vushtrria|Vushtrrisë]] dhe nëpërmes Grykës së Klysyrës e lidhte Rrafshin e Kosovës me rajonin e [[Drenica|Drenicës]]. Po nëpër këtë urë kalonte edhe rruga e cila e lidhte qytetin e [[Vushtrria|Vushtrrisë]] me stacionin e trenit në fshatin [[Shtitarica|Shtruerë]]. Urën e Gurit në [[Vushtrri]] e përmendin edhe udhëpërshkrues të ndryshëm të kohës, si psh. francezi Filip Difre - Kane (1573) i cili mes tjerave thot edhe këtë:"...''prej aty arritëm në Vushtrri, qytet i madh me xhami të shumta, dhe me urë të madhe të gurit'' ". Sipas shënimeve osmane të vitit 1873/74, [[Vushtrria]] ishte një kasaba me tri xhami, një konak shtetëror ... me dy ura mbi lumin Sitnicë, njëra prej druri e tjetra prej materialit të fortë guror. Në lidhje me vjetërsinë e urës ka versione të ndryshme por dominojnë mendimet sipas të cilave ajo është ndërtuar në kohën e Perandorisë Osmane apo edhe më herët në kohën e Perandorisë Romake. Në vetëqytetin e Vushtrrisë ajo njihet me emrin Ura e Vjetër e Gurit. Në urë kanë qenë disa mbishkrime latine të cilat punëtorët shkencorë të Beogradit i kanë hequr nga aty. Qarqet shkencore dhe joshkencore serbe përpiqen që urën ta paraqesin si të ndërtuar në kohën e Serbisë mesjetare. Argumentet e deritashme shkojnë më tepër në favor të mesjetës së hershme.<ref name="GAV" /> ==Përshkrimi== Ura është ndërtuar nga blloqet e gurit, të cilat me gjasë janë marrë nga kodrinat e qytetit antik të Lumkuqit si dhe të Martirajt të Epërm. Gurët janë të gjatë rreth (1) një metër dhe të trashë30 - 40&nbsp;cm, të gdhendur mirë e të murosur me rende paralele. Ura me pjesët shtesë anësore, (të cilat si duket janë ndërtuar më vonë), është e gjatë 135 metra, e ngritur mbi (9) nëntë harqe. Gojëdhënat tregojnë se ura dikur i kishte 12 harqe por që me kalimin e kohës kanë mbetur nën shtresat e dheut. Harqet e fundit (mesit) kanë qenë aq të larta sa që nën to kanë kaluar qerret me sanë. Pesë (5) harqet e mesit, me majë të mprehtë, janë ndërtuar në një fazë më të hershme, gjersa në fazat e mëvonshme të rindërtimeve, harqet janë më të vogla. Qemerët e urës janë ndrëtuar me gurë dyngjyrësh, bardh e kuq. Për lidhje më të mirë të tyre, në fugat ndarëse, është përdorur plumbi i shkrirë. Muret e saj anësor janë punuar me kujdes. Niveli i kalldërmit të urës pasqyrohet në muret ballore nëpërmjet një kornize gjatësore të gurtë me profil në kurbe. Parapeti i urës, me lartësi 90&nbsp;cm është realizuar me blloqe të vendosur në këlliq që fiksohen në taban me kunja metalike, ngulur me plumb të shkrirë.<ref name="GAV" /> Nga qytetarët është ndëgjuar se gurët e Urës së Vjetër të Gurit dhe Hamamit (Banjos Publike) njëherë janë bluar pastaj janë përzier me një material lidhës, dhe në fund janë vendosur nëpër këllëfe.<ref>[http://vushtrriantike.info/monumentet.php Ura e Vjetër e Gurit në Vushtrri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115084744/http://vushtrriantike.info/monumentet.php |date=15 nëntor 2016 }},http://vushtrriantike.info {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161113113331/http://vushtrriantike.info/ |date=13 nëntor 2016 }}, 5.07.2016</ref> Më 1977 urën e kanë hulumtuar arkeologët nga Shqipëria, Aleksandra Mano, Zhaneta Andrea, Ali Muka si dhe prof. Qamil Gegja nga Kosova. Rezultatet e hulumtimit të tyre, nuk dihet të jenë publikuar deri më tani. Sot, Ura e Vjetër e Gurit në Vushtrri gjendet mbi shtratin e thatë të lumit [[Sitnica|Sitnicë]], uji i të cilit për shkak të përbërjes pedologjike të tokës e ndërroi rrjedhën për afër një kilometër në perëndim.<ref name="GAV">Grup autorësh:Vushtrria-Viciana me rrethinë, Kuvendi Komunal, Vushtrri, 2003, fq. 474.</ref> Deri në vitin 1902 ura në mes kishte një lartësi diku 7,5 metra. Tani nga ajo lartësi e urës mund të shihen vetëm 3,7 metra. Nga një komision është bërë xhirimi (regjistrimi) i sajë dhe janë bërë parallogari të vlerësimeve për mbrojtjen e sajë dhe kategorizimin si monument kulturorë nacional të Kosovës. Në këtë parallogaritje është ardhur në përfundim se rëndësia historike e saj është e shkallës së lartë po ashtu rëndësia artistike/estetike, teknologjike, simbolike/identifikuese dhe sociale/qytetare është llogaritur të jenë të shkallës së lartë. Ndërsa komponentë fetare/shpirtërore dhe natyrore nuk kanë marrë vlera përderisa komponenta shkencore/kërkimore llogaritet të jetë e shkallës së mesme dhe ajo ekonomike e shkallës së ulet.<ref name="coe">{{Cite web|url=http://www.coe.int/t/e/cultural_co-operation/heritage/technical_co-operation_and_consultancy/3._projects_and_programmes/PTA-KosovoUNMIK-StoneBridge-APP.pdf?L=E|title=Regional Programme for Cultural and Natural Heritage in South East Europe 2003 - 2006: THE STONE BRIDGE|accessdate=6 korrik 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070706182620/http://www.coe.int/t/e/cultural_co-operation/heritage/technical_co-operation_and_consultancy/3._projects_and_programmes/PTA-KosovoUNMIK-StoneBridge-APP.pdf?L=E|archivedate=6 korrik 2007|url-status=live|lang=en}}</ref> ==Të dhëna tjera== Nuk dihet saktësisht se kur lumi Sitnica ka ndërruar rrjedhën e saj dhe nuk kalon më nën Urën e Gurit, por dihet që ka së paku dy (2) shekuj që kjo Urë e Gurit ka mbetur pa lumin e tij, dhe si e tillë bëhet rast i rrallë në botë, ''Ura pa lum''. Arsyet e ndërrimit të rrjedhës së lumit Sitnica, kah kalonte dikur, nëpër shtratin ngjitur me qytetin, në një shtrat të ri në periferi të qytetit, besohet se nuk ka të bëjë fare me dorën e njeriut. "Për shkak të përbërjes pedologjike të tokës prëgjatë lumit, shtigjeve të drynjëve përgjatë bregut të lumit, rritjes së sasisë së lymit, shtrati i lakuar, etj. rrjedha e ujit nuk ka arritur ti bëjë ballë dhe vetvetiu ka ndërruar rrjedhën e tij," thot mes tjerash prof. Bedri Xhema dhe vazhdon:"-Çfarëdo që thuhet për identitetin e Urës së Vjetër të Gurit në Vushtrri, nuk duhet harruar që atë e kanë ndërtuar mjeshtërit vendas," duke shtuar se "të dhëna rreth ndërtimit të saj gjenden edhe në arkivat e Tiranës."<ref name="GA">Grup autorësh:Përmbledhje shkrimesh, Kuvendi Komunal, Vushtrri, 2010, fq. 5</ref> Dikur, në një të kaluar të afërt, ishte krijuar bindja dhe miti, se prekja e gurëve të kësaj ure, krijon shëndet, fortësi dhe harmoni në jetën bashkëshortore prandaj edhe bashkëshortët e rinjë dhe të sapomartuarit shkonin dhe bënin betimin e tyre për dashuri.<ref name="GA" /> ==Shih edhe== * [[Vushtrria]] * [[Kalaja e Vjetër (Vushtrri)]] * [[Hamami i Vjetër (Vushtrri)]] * [[Lista e monumenteve në Vushtrri]] ==Pamje== [[Skeda:Ura e Gurit, Vushtrri.jpg|1000px|center|Ura e Gurit në Vushtrri (me nëntë harqe)]] <gallery mode="packed-hover" heights="100px"> Ura e Gurit, Vushtrri..JPG Ura e Gurit Vushtrri 2015.jpg Ura e Gurit në Vushtrri.jpg Ura e Gurit, Vushtrri 02.jpg Ura e Gurit Vushtrri foto Arben Llapashtica.jpg Ura e gurit, Vushtrri.jpg Ura në Vushtrri.jpg </gallery> ==Burimi i te dhenave== <references /> == Lidhje të jashtme == {{commonsCat|Ura e Vjetër e Gurit}} *[http://www.youtube.com/watch?v=w7Z7TYsMD1w YouTube Video - Ura e vjetër e Gurit Vushtrri Kosovë RTK] [[Kategoria:Ura në Kosovë]] [[Kategoria:Monumente kulturore në Vushtrri]] [[Kategoria:Ura në Vushtrri]] [[Kategoria:Ura prej guri në Kosovë]] 1fyx89k6e8pinm76jty0k0prdx6wuyj 0 55056 3025848 3018778 2026-08-15T12:28:36Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025848 wikitext text/x-wiki {|border=0 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=310 style="margin: 0 0 0em 1em; background: #f9f9f9; border: 0px #aaaaaa solid; font-size: 90%;color:#000" |[[Skeda:Uniprishtina logo.gif|300px|Logo e Universitetit të Prishtinës]]<br /> |} [[Skeda:University of Pristina - Faculty of Philosophy.JPG|300px|thumb|Fakulteti Filozofik.]] '''Fakulteti Filozofik''' në Prishtinë është njëri nga fakultetet më të vjetra të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. == Hyrje == Misioni i Fakultetit Filozofik është krijimi i një kuadri intelektual dhe shkencor të aftë për të bartur përgjegjësitë për proceset e gjithmbarshme shoqërore në [[Kosovë]]. Vizioni i Fakultetit Filozofik është që, përmes përforcimit të kuadrit akademik, pasurimit ndërkombëtar dhe evropian të traditës akademike, përmes zgjerimit të bashkëpunimit, shtimit të profesionalizmit, intensifikimit të kërkimeve shkencore, si dhe digjitalizimit të administratës dhe tërë shërbimeve për studentët, të arrijë të bëhet institucion akademik i nivelit të universiteteve prestigjioze ndërkombëtare, me theks atyre të Bashkimit Evropian, si dhe të jetë konkurrent serioz në tregun akademik, jo vetëm në rajon, por edhe më gjerë. Fakulteti Filozofik ka për qëllim: * arsimimin dhe edukimin e studentëve në fushën e filozofisë, sociologjisë, psikologjisë, historisë, shkencave politike, pedagogjisë, etnologjisë dhe punës sociale; * aftësimin teoriko-praktik të studentëve në fushat e lartshënuara për kryerjen e detyrave dhe obligimeve për çka përgatiten; * afirmimin dhe zbatimin e të arriturave më të larta nga fushat e lartpërmendura në kulturën dhe shkencën evropiane dhe botërore në shoqërinë kosovare, kulturën, shkencën dhe ekonominë; * hulumtimin shkencor të fenomeneve dhe proceseve sociale në shoqërinë kosovare dhe më gjerë; * kultivimin e mendimit kritik dhe kreativ në fushën e teorisë shkencore dhe praktikës shoqërore; * përgatitjen e burimeve njerëzore, për aplikimin e dijes teorike dhe humaniste, në jetën praktike dhe aftësimin e tyre për konkurrencë në fushat përkatëse; * promovimin e vlerave dhe të demokracisë qytetare tek gjenerata e re; * bashkëpunimin në mësimdhënie, hulumtime dhe publikime me institucionet simotra në nivelin kombëtar, rajonal dhe ndërkombëtar; * krijimin e kuadrove profesionalisht të afta dhe moralisht të përgjegjshme për ushtrimin e roleve dhe funksioneve të rëndësishme shoqërore, politike dhe edukativo-shkencore në shoqëri; * integrimin në zonën evropiane të arsimit të lartë dhe arritjen e mobilitetit të studentëve dhe mësimdhënësve; * ndërlidhjen dhe interdisiplinaritetin e fushave të studimit, brenda Fakultetit Filozofik dhe në bashkëpunim me fakultetet e tjera të Universitetit të Prishtinës. Realizimi i këtij qëllimi do të arrihet përmes formave të ndryshme të organizimit: ngritjes së studimeve interdisiplinare Master; hulumtimeve dhe projekteve, si dhe publikimeve të përbashkëta interdisiplinare me fakultetet tjera, në kuadër të UP-së; organizimit të tryezave, seminareve, simpoziumeve dhe kongreseve të përbashkëta profesionale e shkencore; hulumtimin dhe identifikimin e nevojave të tregut të punës dhe përshtatjen e përbashkët të planeve të studimeve atij tregu; * ngritjen e kuadrove kompetente të aftë për zgjidhjen e problemeve teorike dhe praktike, që kanë të bëjnë me shoqërinë kosovare, zgjidhje këto që do t’i kontribuonin prosperitetit ekonomik, social, demokratik, kulturor dhe arsimor të Republikës së Kosovës. Fakulteti Filozofik monitoron në mënyrë permanente zhvillimet, si në arsimin e lartë, ashtu edhe në tregun e arsimit në Kosovë. Ky monitorim bëhet nëpërmjet një game të gjerë mënyrash specifike: * takime formale dhe joformale me aktorë relevantë të institucioneve vendimmarrëse dhe politikëbërëse të arsimit të lartë; * pjesëmarrje në konferenca, seminare dhe tryeza mbi arsimin e lartë në Kosovë, në rajon dhe më gjerë; * diskutime të brendshme akademike formale dhe joformale të stafit të Fakultetit Filozofik; * ftesë për ligjërata publike në Fakultet nga ekspertë eminentë për arsimin dhe çështje të tjera, që kanë të bëjnë me të; * monitorim i revistave prestigjioze shkencore për gjetje relevante për arsimin e lartë dhe monitorim i shtypit të përditshëm për artikuj dhe analiza dedikuar arsimit të lartë; * monitorim i vazhdueshëm i zhvillimeve të niveleve të tjera të arsimit, me qëllim përshtatjen dhe avancimin e kurrikulave, materialeve akademike, si dhe metodologjive të mësimdhënies dhe vlerësimit. Të rejat, zhvillimet dhe dinamikat në arsimin e lartë, të konstatuara nëpërmjet mënyrave të lartpërmendura, janë objekt diskutimesh dhe ndërthuren si në punën e përditshme, ashtu edhe në planin strategjik të Fakultetit Filozofik dhe departamenteve të tij. Fakulteti Filozofik '''synon''' të jetë tejet refleksiv në përshtatjen ndaj zhvillimeve në arsimin e lartë. Kjo edhe si përgjigje e ndryshimeve sociale dhe institucionale, në të cilat ka hyrë si Universiteti i Prishtinës, ashtu edhe shoqëria në tërësi. == Historiku == Fakulteti Filozofik është institucioni më i vjetër i arsimit të lartë në Republikën e Kosovës. Ai është themeluar më 30 tetor 1960 dhe fillimisht i kishte këto departamente: Gjuhë dhe Letërsi Shqipe, Gjuhë dhe Letërsi Serbokroate, Matematikë, Fizikë, Biologji, Kimi, Gjuhë dhe Letërsi Angleze, Ruse dhe Frënge. Më 1962 u hapën edhe studimet e Historisë, të Gjeografisë dhe të Pedagogjisë. Më 1971 Fakulteti Filozofik u nda në dy fakultete, në Fakultetin Filozofik dhe Fakultetin e Shkencave Matematike-Natyrore. Me rastin e themelimit të Universitetit të Prishtinës, në vitin 1970, Fakulteti Filozofik ishte një ndër njësitë më të rëndësishme dhe më të mëdha të këtij Universiteti. Në vitin shkollor 1972/73, në Fakultetin Filozofik u hap edhe Dega e Filozofisë-Sociologjisë. Në vitin 1989 ky fakultet u nda përsëri në dy fakultete: Fakultetin Filozofik dhe Fakultetin e Filologjisë, me ç’rast Fakulteti Filozofik kaloi në lamelën e re, me hyrje të veçantë ku gjendet edhe tash. Në vitet 1990/91, kur autoritetet serbe suprimuan autonominë e Kosovës, e me këtë edhe mësimin në gjuhën shqipe, në Universitetin e Prishtinës, me ç’rast mësimdhënësit dhe studentët shqiptarë u dëbuan nga objektet universitare, Fakulteti Filozofik e përjetoi të njëjtin fat. Nga viti 1991 deri me çlirimin e Kosovës, në qershor të vitit 1999, Fakulteti Filozofik, me gjithë represionin e egër të okupatorit serb, e vazhdoi veprimtarinë e vet në kushte jashtëzakonisht të vështira materiale, hapësinore, kadrovike, si edhe të mungesës së bibliotekave. Në rrethanat e reja të krijuara pas çlirimit, në vitin akademik 2001/2002, në Fakultetin Filozofik u hapën edhe departamente të reja, si ai i Psikologjisë, i Shkencave Politike dhe Administratës Publike, i Etnologjisë. Dega e deriatëhershme Filozofi-Sociologji u nda në dy departamente të veçanta: Departamenti i Filozofisë dhe Departamenti i Sociologjisë. Në vitin akademik 2006/07, në kuadër të Departamentit të Pedagogjisë u hap edhe programi studimor Pedagogji Sociale. Prej viteve 2001/02 deri në vitin akademik 2007/08 ka funksionuar edhe drejtimi: Edukimi i Fëmijëve me Nevoja të Veçanta. Ndërsa, në tetor të vitit 2011, u akreditua edhe Programi studimor Puna Sociale, i cili do të funksionojë në kuadër të Departamentit për Punë Sociale. Nga tetori i vitit 2013, departamenti i Pedagogjisë ëahtë transferuar në Fakultetin e Edukimit. Kështu, tani në Fakultetin Filozofik ekzistojnë këto departamente: # Departamenti i Filozofisë, # Departamenti i Historisë, # Departamenti i Sociologjisë, # Departamenti i Shkencave Politike, # Departamenti i Psikologjisë, # Departamenti i Antopologjisë, # Departamenti i Punës Sociale, Në vitin 2001 Senati i Universitetit të Prishtinës miratoi planet mësimore të mbështetura në Deklaratën e Bolonjës për nivelin Bachelor dhe kështu Fakulteti Filozofik filloi zbatimin e skemës së studimit, sipas Deklaratës së Bolonjës. Në vitin akademik 2004/05 u bë plotësimi dhe përshtatja e re e planeve mësimore sipas Deklaratës së Bolonjës. Në vitin 2007 këto plane mësimore sërish u rishikuan dhe aty-këtu u ndryshuan, me ç’rast u reduktua numri i lëndëve mësimore, sipas semestrave dhe provimeve. == Studimet == Fakulteti Filozofik ka një traditë të konsoliduar për ofrimin e programeve akademike në tre nivelet e studimeve: BSc, MSc dhe PhD, të cilat kanë zgjuar interesin e studentëve dhe të shoqërisë. Aktualisht në Fakultetin Filozofik janë funksionale shtatë (7) programe Bachelor (BA): # Histori # Filozofi # Shkenca Politike # Psikologj # Punë Sociale # Sociologji # Antropologji Pesë (5) programe Master (MA): # Histori Koha e Re # Filozofi # Psikologji Shkollore dhe Këshillim # Sociologji # Integrime Evropiane dhe Administratë Publike Një (1) program Doktorature (PhD): # Histori. == Shih edhe == * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://filozofiku.uni-pr.edu/ Faqe zyrtare e Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170509220738/http://filozofiku.uni-pr.edu/ |date=9 maj 2017 }} == Burime == {{Reflist}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} {{DEFAULTSORT:Fakulteti Filozofik i Universitetit te Prishtines}} [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] [[Kategoria:Themelime në Kosovë në 1960]] ns0lxwmvp49352zwlachbp6vcci2dbl 0 58801 3025907 2807893 2026-08-15T12:50:49Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Arsimi në Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025907 wikitext text/x-wiki {{pp}} Gjimnazi “Xhevdet Doda“ është themeluar nga Bashkësia Komunale e Arsimit të Prishtines në bazë të vendimit të datës 07.07.1971, fillimisht si gjimnaz i dytë i Prishtines. Atë kohë punen e filloi në lokalet e SHM Bujqësore. Gjenerata e parë filloj me 150 nxenes të regjistruar në klasën e parë të sistemuar në pesë paralele me mësim në gjuhën shqipe dhe gjermane, dhe 57 nxënës në gjuhën s.kroate në tri paralele. Procesi mësimor zhvillohej nën perkujdesjen e mësimdhënësve të shkollës së Mesme Bujqësore të cilet dhanë kontributin e tyre të çmueshëm. Ne gjysëmvjetorin e parë të vitit 1972 u konstituan organet e shkollës si: Drejtoria, Pleqësia e shkolles, Tubimi i punëtorëve, Organizata sindikale, OTH e lkj-se, Komiteti i mbrojtjes dhe vetëmbrojtjes shoqërore, si dhe organet profesionale të shkolles si Këshilli i arsimtarëve, Këshillat e klasave, Aktivet profesionale dhe Kryesia e rinisë shkollore. Me vendimin Nr.90 te dates 01.10.1971. leshuar nga Bashkësia Komunale e Arsimit drejtor i pare i shkollës u zgjodh Zejnullah Jakupi, deri më 06.04.1984. Prej nga kalon në detyrë të re si kryeinspektor i arsimit. Në vitin shkollor 1973/74 gjimnazi emërtohet me emrin e heroit Xhevdet Doda, me ç’rast u zbulua busti i heroit dhe për herë të parë kjo dite festohet si “Dita e shkolles”. Në vitin shkollor 1983/84 gjimnazi kalon në aneksin e ri të SHMM, per t’u kthyer përsëri në lokalet e vjetra në vitin 1987. Si të gjitha shkollat në Kosovë edhe Xhevdetdodasit kanë përjetuar dhunën e terrorit serb, diferencimet, ndjekjet, burgosjet sidomos në periudhën e viteve 1989 deri në përfundim të luftës më të re ne stator te vitit 1999. Në vitin shkollor 2002/03 u vendos që hapësira e gjimnazit “Xhevdet Doda” të lirohet për ndërtimin e katedrales. Gjimnazi “Xh.Doda” u dislokua dhe u vendoset në lokalet e SHMM”Dr.A.Sokoli” deri në shtator të vitit shkollor 2010/2011. Këtë vit Xhevdetdodasit festojnë 39 vjetorin e themelimit dhe punës edukativo- arsimore, në objektin e ri shkollor. Në vitin 2010 u ndëtua objekti i ri i shkollës në lagjen Lakrishtë, Prishtina. Në vitin shkollor 2011/12 mësimet i ndjekin 1500 nxënës të sistemuar në 34 paralele, nën përkujdesjen edukativo-arsimore të 50 mësimdhënësve. Synim i përbashkët është ngritja e vazhdueshme e cilësisë në mësimdhënje dhe në mësimnxënje të qëndrueshme dhe të aplikueshme në jeten e përditeshme, pra një shkollë bashkëkohore demokratike. [[Kategoria:Shkolla në Prishtinë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] [[Kategoria:Shkolla shqipe]] [[Kategoria:Themelime në Kosovë në 1971]] [[Kategoria:Gjimnaze në Kosovë]] 8ojkbzikejlqntmo96p60bg9b1q5tzd 6 62976 3025929 2530564 2026-08-15T13:47:35Z Fallbackintoreality 102113 3025929 wikitext text/x-wiki {{No license}} avvgh7b6x392q4k2k62s36hr7ga9vmq 0 63993 3025846 2002855 2026-08-15T12:28:35Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025846 wikitext text/x-wiki '''Departamenti i Gjeografisë i Universitetit te Prishtinës'''[[Skeda:Globo terraqueo 3.gif|right|220px]] [[Skeda:P1010090 copy-2-.jpg|thumb|right|250px|Prof. Musa Gashi me ish studentët e tij me rastin e 40 vjetorit të departamentit]] == Historia == Në vitin shkollor 1963/64 institucioneve të pakta të shkollimit të lartë dhe superior në [[Kosovë]] iu shtua edhe një fushë e dijes dhe edukimit – Katedra e Gjeografisë. Katedra e Gjeografisë u themelua në kuadër të Fakultetit Filozofik, i cili kishte filluar punën më [[1960]] me këto katedra: [[Katedra e Albanologjisë]], [[Katedra e Serbokroatishtes]] , [[Katedra e Kimisë]], [[Katedra e Biologjisë]], [[Katedrën e Matematikës]] dhe [[Katedrën e Fizikës]]. Në vitin shkollor 1972/1973, me vendim të Këshillit Mësimoro-Shkencor, Fakulteti Filozofik ndahet në dy fakultete: në Fakultetin Filozofik dhe në Fakultetin e Shkencave Matemetike - Ntyrore. Seksioni i Gjeografisë së bashku me Seksionin e Matematikës, Seksionin e Kimisë, seksionin e Biologjisë dhe Seksionin e Fizikës hynë në përbërje të FSHMN-së. Seksioni i Gjeografisë u bë qendra e parë e edukimit dhe e shkencës gjeografike në hallkën e themelatave të tjera të pakta të shkollimit të lartë, që qonin drejt kosolidimit të institucioneve kombëtare të shkollimittë latë, përkatësisht themelimit të Universitetit të Prishtinës më 15 shkurt 1971. Katedra e Gjeografisë filloi punën në vitin shkollor 1963/1964. Drejtues i parë i emeruar i saj ishte akademik [[Anatasie Uroshevic]]i. Ndersa nga pala shqiptare u pranua si sekretar mr. [[Musa Gashi]] Pas A. Uroshevicqit shef i Katedrës së Gjeografisë në vitin 1972 u emrua mr. M.Gashi, kurse nga viti 1972 kjo detyrë iu besua prof. [[Mark Krasniqi]]t, i cili njëkohësisht ushtronte edhe detyrën e Dekanit të Fakultetit Ekonomiko-Juridik të Universitetit të Prishtinës. Në fillim të punës së Katedrës së Gjeografisë pedagogët e parë u angazhuan nga [[Universiteti i Beogradit]] dhe Universiteti i Shkupit. Duke filluar nga regjistrimi i gjeneratës së parë në vitin shkollor 1963/1964 e deri tani në Departamentin e Gjeografisë janë diplomuar rreth 750 studentë. Siç dihet, në fillim ligjëratat dhe ushtrimet janë mbajtur në gjuhën serbokroate për studentë shqiptarë, serbë dhe pë rata të bashkësive tjera etnike. Pedagogët dhe asistentët e parë shqiptarë atëherë kan mbajtur mësimin dhe ushtrimet vetëm në gjuhën serbokroate. Pas demostratave të studentëve në nëntor të viti [[1969]] filloi një process i rëndësishëm në avancimin e mësidhënies në gjuhën amtare edhe në Seksionin e Gjeografisë dhe në seksionet tjera të fakulteteve të Prishtinës. Pas demostratave shefi i Seksionit, prof A Urosheviq dhe disa pedagoë të tjerë janë larguar pa u vërejtur. Me angazhimin e e prof . Dr. [[Mark Krasniqi]]t fillojnë ligjëratat e para në gjuhen shqipe. Ligjërues të parë ishin mr. [[Musa Gashi]] dhe prof. dr. [[Mark Kraniqi]]. Pastaj filloi procesi i përshpejtimit të zgjedhjes së pedagogëve shqiptarë. Kështu, u zgjodhën: mr. [[Qazim Lleshi]], prof. [[Zeqir Bajrami]], prof. [[Riza Çavolli]] etj. Asistentët e rinj nga gjeneratat e par të diplomuara në Prishtinë dhe në qendrat tjera universitare ishin zgjedhur: [[Asllan Pushka]], [[Ibrahim Ahmetaj]], [[Valdet Pruthi]], [[Muharrem Cërabregu]], [[Ruzhdi Pllana]], [[Hivzi Islami]] dhe [[Tefik Basha]]. == shih edhe këtë == * [[Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore]] == lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20080924171407/http://fshmn.uni-pr.edu/home/index.htm faqe zyrtare e FSHMN-së] {{KO-gjeo-cung}} [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Universiteti i Prishtinës]] plac36tfwjgaka26evo39tlvdza92z7 0 63995 3025866 2859797 2026-08-15T12:28:42Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025866 wikitext text/x-wiki == Historiku == [[Skeda:University of Pristina - Faculty of Mathematics and Natural Sciences.JPG|300px|thumb|Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore]]Studimet e shkencave të natyrës dhe matematikës (matematikë, fizikë, kimi, biologji) në Prishtinë kanë filluar në vitin akademik 1960/61, në kuadër të Fakultetit Filozofik, të themeluar në atë kohë. Në vitin 1962 hapet edhe Katedra e Gjeografisë, e cila pas ndarjes së Fakultetit Filozofik në dy fakultete, mbeti në kuadër të FSHMN-së. [[Skeda:University of Prishtina - Faculty of Mathematics and Natural Sciences - Department of Chemistry.JPG|thumb|300px|Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore (Departamenti i Kimisë)]] [https://fshmn.uni-pr.edu/ Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore (FSHMN)] në Prishtinë është themeluar në vitin 1971, me vendimin e Kuvendit të Kosovës (Fleta Zyrtare e KSA të Kosovës nr. 37/71). Studimet e Shkencave të Natyrës dhe Matematikës (Biologji, Fizikë, Kimi dhe Matematikë) kanë filluar njëmbëdhjetë vjet më herët në kuadër të Fakultetit Filozofik, të themeluar në vitin 1960. Në vitin 1971 nga ky fakultet ndahet seksioni i shkencave ekzakte dhe prej tij formohet Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore, në të cilin organizohen studime të rregullta dhe me korrespodencë në pesë departamente: Biologji, Fizikë, Gjeografi, Kimi dhe Matematikë. Këto departamente funksionojnë edhe sot. Në fillim, kuadri mësimdhënës kryesisht ishte nga qendra të ndryshme universitare. Me respekt duhet të theksohet ndihma e madhe e pedagogëve të Universitetit të Tiranës. Kualifikimi dhe përsosja profesionale e kuadrove të reja të FSHMN-së ishte zhvilluar me ritëm të shpejtuar dhe  kryesisht në qendra të njohura universitare. Në vitin akademik 1995/96 katedrat transformohen në seksione të veçanta me nga dy drejtime (arsimor dhe aplikativ). Për shkak të rrethanave politike dhe sociale në të cilat ka kaluar Kosova, veçanërisht në dekadën e fundit të shek. XX, veprimtaria e FSHMN-së, sikundër edhe e UP-së, kohë pas kohë është përballë me sfida dhe pengesa të mëdha. Këto pengesa shumë herë kanë arritur të tejkalohen me sukses falë punës së  personelit akademik, të cilët jo vetëm që arsyetuan themelimin e këtij fakulteti por arritën që me sukses të përmbushin misionin e vet, si mësimdhënës dhe si hulumtues shkencor. Me qëllim të avancimit të përgjithshëm të studimeve, ngritjes së cilësisë dhe efikasitetit të tyre, personeli akademik i FSHMN-së ndërmori aksion për ndryshimin e plan-programeve mësimore të studimeve. Duke pasur objektiv arritjen e standardeve evropiane të studimeve dhe synimet për një bashkëpunim më të mirëfilltë me universitetet e Evropës, u përkrah modeli i studimeve sipas marrëveshjes së Bolonjës (3+2+3) i propozuar dhe i miratuar në Universiteti i Prishtinës. Në këtë mënyrë prej 1 Tetorit të vitit akademik 2001/2002 kanë filluar studimet themelore sipas plan-programeve të reja. Pas rishikimit dhe vlerësimit të këtyre plan-programeve, në vitin akademik 2005/06 filloj zbatimi i planeve të miratuara nga Senati i Universitetit të Prishtinës, ku disa departamente kanë ri-formuluar sistemin e studimit në 4+1+3, gjithnjë konform marrëveshjes së Bolonjës. == Studimet == Fakulteti i Shkencave Matematike - Natyrore ka këto departamente: # Matematikë # Fizikë # Kimi # Biologji # Gjeografi === '''<u>Departamenti i Matematikës</u>''' === Tri programe studimore  në nivelin '''Bachelo'''r # Matematikë # Matematikë financiare në banaka dhe sigurime # Shkenca  kompjuterike, Një program studimor në nivelin '''Master''' # Matematikë '''Programi Matematikë – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Ky program e ofron një trajnim gjithëpërfshirës në fushat më të rëndësishme të matematikës, si dhe një trajnim në disa lëmenj të afërt (p.sh., shkencë kompjuterike, fizikë, etj.). Programi i pajis studentët me njohuri dhe shkathtësi, si dhe zhvillon qëndrime për të trajtuar probleme matematike. Programi po ashtu zhvillon të menduarit matematik, të menduarit kritik dhe precizitetin, për t'i zbatuar në fusha të ndryshme. Për më shumë, programi i mpreh aftësitë e komunikimit të studentëve dhe i vendos bazat për karrierat e tyre të ardhshme në hulumtime ose mësimdhënie në matematikë, ose për punësim në industri të ndryshme moderne. '''Programi Matematika Financiare në Banka dhe Sigurime – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Qëllimi themelor i programit studimor Matematika Financiare në Banka dhe Sigurime është formimi i ekspertëve të aftë për zgjidhjen e problemeve që paraqiten në sektorin bankar e atë të sigurimit, në aktivitetet tregtare të shkëmbimit të mallrave, dhe në menaxhimin  e fondeve shëndetësore e pensionale. Të diplomuarit nga ky program studimor kanë njohuri të mjaftueshme teorike për  përcjelljen e programit studimor të ciklit të dytë (master) - Matematika Financiare në Banka dhe Sigurime. '''Programi Shkenca Kompjuterike – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Qëllimi i programit bachelor të shkencës kompjuterike është të arsimojë gjeneratën e re të profesionistëve dhe akademikëve kompjuterikë të cilët do: * Të kuptojnë parimet fundamentale të shkencës kompjuterike; * Të praktikojnë me sukses fushat e aplikuara dhe teorike ose të avansojnë nga studimet master; * Të shfrytëzojnë dhe të zbatojnë teknologjitë e reja nga fusha e shkencës komjuterike; * Të zbatojnë komunikimin dhe aftësitë organizative në kontekst të çështjeve etike që kanë të bëjnë me fushën e studiuar ose shoqërinë; * Të mendojnë në mënyrë kritike dhe kreative për të zgjidhur probleme lokale ose globale; * Të mbesin aktualë përmes të mësuarit gjatë tërë jetës duke vazhduar të zhvillojnë kompetencat e tyre teknike dhe të bëhen kontribues të shoqërisë; * Të zbatojnë diturinë dhe shkathtësitë për të zgjidhur probleme në mënyrë efektive dhe efikase në kontekst avansimi teknik nga shkenca kompjuterike. '''Programi Matematikë – Niveli i studimeve  Master (MSc)''' Ky program e ofron një trajnim gjithëpërfshirës, të avancuar në fushat më të rëndësishme të matematikës. Programi i pajis studentët me njohuri dhe shkathtësi, si dhe zhvillon qëndrime për të trajtuar probleme të avancuara matematike. Programi po ashtu zhvillon të menduarit matematik, të menduarit kritik dhe precizitetin në mënyrë të avancuar, për t'i zbatuar në fusha të ndryshme. Për më shumë, programi i mpreh aftësitë e komunikimit të studentëve dhe i vendos bazat për karrierat e tyre të ardhshme në hulumtime në matematikë, ose për punësim në industri të ndryshme moderne. === '''<u>Departamenti i Fizikës</u>''' === Programet studimore  në nivelin Bachelor (Bsc): # Fizikë         Programet studimore  në nivelin Master (BSc): # Fizikë '''Programi Fizikë – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Programi i studimeve të nivelit bachelor ka për qëllim që studentët të: * Të  fitojnë  njohuritë bazë nga Fizika e pergjithshme  dhe eksperimentale * Të  fitojnë  njohuritë bazë nga kurset e pergjithshme të Matematikës dhe Matematikes fizike * Zgjerojnë njohuritë nga kurset speciale të Fizikës si  Fizikë bërthamore me  grimca elementare dhe  Fizikës relativiste * Thellojnë shkathtësitë matematike në përshkrimin dhe parashikimin e dukurive dhe të ngritin në nivel më të lartë kompetencat profesionale nga lëmi i studimit. * Aftësohen për vazhdim të studimeve master. '''Programi Fizikë – Niveli i studimeve Master (MSc)''' Programi i studimeve të nivelit master ka për qëllim që studentët të: * Zgjerojnë njohuritë nga Fizika teorike dhe eksperimentale * Zgjerojnë njohuritë nga kurset speciale të Fizikës si  Fizikë  bërthamore me grimca elementare dhe  Fizikës të materialeve * Thellojnë shkathtësitë matematike në përshkrimin dhe parashikimin e dukurive dhe të ngritin në nivel më të lartë kompetencat profesionale nga lëmi i studimit. * Ngritën nga Niveli i të mësuarit, në nivelin e zbatimit të metodologjisë së hulumtimit shkencor: identifikimi i problemit për hulumtim, formulimi i hipotezës, planifikimi i hulumtimit dhe eksperimentit, mbledhja e të dhënave, përpunimi dhe prezantimi i tyre. * Zbatojnë aftësitë e fituara për të dhënë përgjigje dhe zgjidhur probleme në mënyrë të pavarur nga fusha e ngushte profesionale në situata të ndryshme të jetës së përditshme. * Aftësohen për vazhdim të studimeve më të thelluara nga fushat e Fizikës === '''<u>Departamenti i Kimisë</u>''' === Dy programe studimore  në nivelin '''Bachelor (BSc):''' # Kimi # Kimi inxhinierike Tri programe studimore  në nivelin '''Master (MSc):''' # Kimi fizike dhe kimi inorganike # Kimi organike # Kimi analitike dhe kimi e mjedisit Një program studimor  në nivelin e '''Doktoratës''' '''(MSc):''' # Kimi '''Programi Kimi – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Ky program ofron një trajnim gjithëpërfshirës në fushën e kimisë. Programi i pajis studentët me njohuri dhe shkathtësi, si dhe zhvillon qëndrime për të trajtuar probleme të ndryshme që kanë të bëjnë me kiminë. Për më shumë, programi i mpreh aftësitë e komunikimit të studentëve dhe i vendos bazat për karrierat e tyre të ardhshme në hulumtime ose mësimdhënie në kimi. Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Bachelor i Kimisë në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektivёn e tyre të punësimit e kanë në procesin mësimor; hulumtues nё institute kёrkimore dhe universitete; laboratorët e industrive kimike dhe farmaceutike; agjencitë për mbrojtjen e mjedisit; laboratorët e industrisë së ujit dhe mbeturinave të ujit; institutet për analiza mjeko-ligjore apo hetimeve penale; laboratorë për toksikologji kimike; laboratorët pёr prodhimin e kozmetikёs etj. '''Programi Kimi Inxhinierike Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Bachelor i Kimisë Inxhinierike në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektiven e tyre të punësimit e kanë në industrinë kimike e cila momentalisht e edhe në të ardhmen do të ketë nevojë të madhe për zhvillim më të hovshëm dhe kështu kuadrat e tilla do të jenë  një mbështetje e fuqishme  për të arritur këtë qëllim. Përveq kësaj mundësitë e punësimit të këtyre kuadrave janë të shumëta, pasi që me njohuritë që ata i marrin nga ky program ju jep atyre mundësin e punësimit edhe në degë tjera të hulumtimeve e studimeve ambientale, mundësi të shumta punësimi në laboratore të ndryshme të analizës kimike, etj. Edhe në drejtimin inxhinjerik lëndët mësimore në semestrin e parë dhe të dytë bazohen kryesisht në lëmit e shkencave natyrore si kimia, matematika dhe fizika në mënyrë që studentëve të t’u ofrojnë njohuritë bazë për studime të mëtutjeshme të kimisë. Në drejtimin inxhinierik vëmendje më e madhe i kushtohet disiplinave profesionale të cilat gjejnë zbatim për kryerje të punëve në veprimtari industriale të ndryshme. Prandaj, studentët e diplomuar në drejtimin inxhinierik do të punësohen në çdo lëmi të ekonomisë, në institucione shtetërore, ndërmarrje publike dhe private, për punë në laboratorë të cilët janë të akredituar për disa veprimtari nga fushëveprimet e kimisë,  pjesëmarrje në  projekte nga lëmi i kimisë, teknologjisë, etj.,  ku kërkohet njohuri dhe aftësi pune për këtë lëmi. Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Bachelor i Kimisë Inxhinierike  në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektivёn e tyre të punësimit e kanë në industrinё kimike dhe farmaceutike; agjencitë për mbrojtjen e mjedisit; laboratorët e industrisë së ujit dhe mbeturinave të ujit; laboratorë për toksikologji kimike; laboratorët pёr  prodhimin e kozmetikёs  dhe produkteve të tjera të konsumit etj. '''Programi Kimi fizike dhe inorganike – Niveli i studimeve Master (MSc)''' Në studimet Master drejtimin Kimi Fizike dhe Inorganike vëmendje më e madhe i kushtohet disiplinave profesionale të cilat gjejnë zbatim për kryeje të punëve në veprimtari industriale të ndryshme. Prandaj, studentët e diplomuar në Kimi Fizike dhe Inorganikë, do të punësohen në çdo lëmi të ekonomisë, në institucione shtetërore, ndërmarrje publike dhe private, për punë në laboratorë të cilët janë të akredituar për disa veprimtari nga fushëveprimet e kimisë,  pjesëmarrje në  projekte nga lëmi i kimisë, teknologjisë, etj.,  ku kërkohet njohuri dhe aftësi pune për këtë lëmi. Pas përfundimit të këtyre studimeve, studentët e diplomuar do të aftësohen që të punojnë në lëmi  përkatëse të cilat kërkojnë njohuri dhe aftësi të ekspertëve të cilët do të jenë në radhë të parë të aftë për veprimtari fundamentale shkencore në lëmi të  kimisë, ose do të përcaktohen për të vazhduar studimet e doktoratës. '''Programi Kimi organike – Niveli i studimeve Master ( MSc)''' Objektivi i studimeve master nga Kimia Organike është të ngrisë edukimin e studentëve të masterit në kimi organike dhe disiplina të ngjajshme me qëllim të përforcimit të përvojës eksperimentale të plotësuar nga trajnimet e avansuara teorike.  Prandaj ky program universitarë është i dizajnuar t’i zhvillojë: cilësitë individuale, iniciativën, shkathtësinë, saktësinë dhe mendimin kritik në punën laboratorike, të stimulojë interesin e duhur për t’u qasur projekteve hulumtuese në kushte të reja dhe të adaptohen me mjetet eksperimentale të nevojshme. Në fund studentëve u kërkohet trajnime që tu bashkohen punës në grupe në sektorë privat dhe publik në fusha që ndërlidhen me kiminë organike. Studentët duhet të jenë në gjendje të: * Përshkruajnë reaksionet organike dhe të identifikojnë metodat për sinteza të komponimeve organike. * Parashikojnë reaktivitetin dhe interaksionet e lidhjeve për molekula kompleksemultifunksionore. * Sygjerojnë rrugët për sinteza të barërave potenciale duke shfrytëzuar analizën retrosintetike. * Përzgjedhin dhe të shfrytëzojnë metodën instrumentale për karakterizimin e komponimeve organike dhe për matjen e vetive kimike e fizike të tyre. * Zbatojnë teknikat bashkëkohore laboratorike për identifikimin dhe përcaktimin e pastërtisë së produkteve organike dhe t’i krahasojnë ato me proceset e zhvillimit të barërave. * Bashkëpunojnë me specialistë të disciplinave tjera siç janë kimistët ose farmacistët, varësisht nga linja e zgjedhur e programeve të studimit. * Zhvillojnë në mënyrë të pavarur projekte hulumtuese eksperimentale ose teorike nga fusha e kimisë organike dhe të analizojnë dhe paraqesin rezultatet me gojë ose me shkrim. '''Programi Kimi analitike dhe kimi e mjedisit - Niveli i studimeve Master (MSc)''' Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Mastër Kimi analitike dhe kimi e mjedisit në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektiven e tyre të punësimit e kanë në cdo sektor të prodhimit duke përfshirë industrinë kimike e cila momentalisht e edhe në të ardhmen do të ketë nevojë të madhe për zhvillim më të hovshëm dhe kështu kuadrat e tilla do të jenë  një mbështetje e fuqishme  për të arritur këtë qëllim. Përveq kësaj mundësitë e punësimit të këtyre kuadrave janë të shumëta, pasi që me njohuritë që ata i marrin nga ky program ju jep atyre mundësin e punësimit edhe në degë tjera të hulumtimeve e studimeve ambientale, mundësi të shumta punësimi në laboratore të ndryshme të analizës kimike, etj. Perspektiva e tyre e punësimit është në industrinё kimike dhe farmaceutike; agjencitë për mbrojtjen e mjedisit; laboratorët e industrisë së ujit dhe mbeturinave; laboratorë për toksikologji kimike; industrinë farmaceutike, laboratorët pёr  prodhimin e kozmetikёs  dhe produkteve të tjera të konsumit etj. '''Programi Kimi – (PhD)''' Studentёt tё cilёt pёrfundojnё studimet e doktoratёs pёr kimi, perspektivёn e tyre të punësimit e kanë nё laboratoret kёrkimore hulumtuse ( universitete ose institute) publike ose prívate. Perspektiva e tyre ёshtё e lidhur ngushtё me nivelin e angazhimit nё  aktivitetet e pёrditshme hulumtuese dhe profesionale.  Qёllimi kryesorё i Studimeve tё Doktoratёs tё Kimisё ёshtё arritja e kompetencave tё studjuesve tё rinjё : * aftёsi pёr  analizё kritike tё problemeve  komplekse; * aftёsi  komunikimi nga fusha  hulumtuese me hulumtues nga Institucionet e vendeve tё zhvilluara; * aftёsi e promovimit tё pёrparimit shkencor e teknologjik dhe aplikimit tё tij. ==='''<u>Departamenti i Biologjisë</u>'''=== Programet studimore në nivelin '''Bachelor''' '''(BSc):''' # Biologji # Ekologji dhe  mbrojtje e mjedisit Programet studimore në nivelin '''Master''' '''(BSc):''' # Ekologji dhe mbrojtje e mjedisit Programet studimore  në nivelin e '''Doktoratës''' '''(PhD):''' # Biologji e organizmave dhe ekologji '''Programi Biologji Niveli i studimeve  Bachelor (BSc)''' Programi i studimeve të nivelit bachelor ka për qëllim që studentët: * Të fitojnë njohuri të gjera lidhur me konceptet fundamentale të shkencës së biologjisë dhe të shkencave të lidhura me te, fizikës, kimisë, informatikës, etj. * Të fitojnë njohuri dhe përvoja nga metodat themelore të eksperimentit në biologji dhe  shkathtësi të përdorimit të instrumenteve, aparaturave dhe mjeteve tjera në punën praktike në laborator dhe në natyrë. * Të përpunojnë dhe analizojnë të dhënat. '''Programi Ekologji dhe mbrojtje e mjedisit – Niveli i studimeve bachelor (BSc)''' Struktura programit të studimit në nivelin bachelor në drejtimin Ekologji- mbrojtje e mjedisit ofron mundësi të zhvillimit të njohurive dhe aftësive të nevojshme për nivelin e shkallës së parë të studimit në fushat e shkencave biologjike në përgjithësi dhe atyre ekologjike në veçanti.  Pos lëndëve  të përgjithshme biologjike studentëve ju ofrohen edhe lëndë specifike nga lëmi profesional që kanë të bëjnë me aplikimin e njohurive fundamentale dhe specifike ekologjike në funksion të mbrojtjes së natyrës dhe mjedisit jetësor, menaxhimit të drejtë të resurseve natyrore dhe ruajtjes së biodiversitetit.  E gjithë kjo veprimtari edukativo-arsimore plotësohet me punën në terren dhe me pjesën praktike nga lëndët ekologjike Pas diplomimit studentët do të jenë në gjendje: * Të njohin principet e shkencave natyrore, veçanërisht të biologjisë në nivele të ndryshme nga biologjia molekulare deri te ekologjia e peizazhit. * Të kuptojnë konceptet dhe parimet e politikave mjedisore, ne Kosove, Evrope dhe Botë. * Të aplikojnë njohuritë ekologjike në zbatimin e rregullave dhe ligjeve që kanë të bëjnë me mbrojtjen e natyrës dhe mjedisit, dhe konservimin e natyrës. * Të ballafaqohen me zgjidhjen e problemeve  teorike dhe praktike që lidhen me mjedisin. * Të njohin bazat biologjike, ligjore, hapësinore dhe informative të planifikimit, menaxhimit dhe mbrojtjes së natyrës. * Të fitojnë aftësi për integrimin e njohurive nga shkencat e ndryshme. * Të zhvillojë shkathtësi të punës në laborator dhe në terren. '''Programi Ekologji dhe mbrojtje e mjedisit- Niveli i studimeve Master (MSc)''' Struktura programit të studimit në nivelin Master në drejtimin Ekologji dhe Mbrojtje e Mjedisit ofron mundësin e avancimit të njohurive dhe aftësive në fushat e shkencave ekologjike dhe atyre mjedisore. Studentëve do të ju ofrohen kurse nga lëmi lëndëve profesionale që kanë të bëjnë me aplikimin e njohurive ekologjike, mbrojtjen dhe konservimin e biodiversitetit, njohjen me ligjet dhe konventat mjedisore, monitorimin e zonave të mbrojtura etj.  E gjithë kjo veprimtari edukativo-arsimore plotësohet me punë në terren dhe me pjesën praktike nga lëndët ekologjike.  Kuadro me që përfundojnë studimet në fushën e Ekologjisë dhe mbrojtjes së mjedisit   mundë të punësohen në institucione qeveritare dhe komunale që kanë të bëjnë me mjedisin, drejtorit që merren me menaxhim të zonave të ndryshme natyrore, organizatat që merren me planifikim hapësinor, në ndërtimtari, industri, urbanizëm, energjetikë dhe komunikacion si dhe në organizatat joqeveritare mjedisore. Studentët e diplomuar do të jenë në gjendje: * Ti vlerësojnë dhe analizojnë proceset në ekosistemet tokësore , ujore dhe antropogjene, * Shfrytëzimin e qëndrueshëm të resurseve natyrore. * Të jenë të aftë për zgjedhje të pamvarur të problemeve komplekse në ekologji, mjedis dhe konservim të natyrës. * Të jenë të aftë të menaxhojnë qëndrueshëm me resurset natyrore dhe mbrojtjen e mjedisit si dhe të menaxhojë qëndrueshëm në ekosistemet gjysëm natyrale. * Të fitojnë njohuri rreth metodave speciale dhe teknikave të hulumtimit në biologji, ekologji dhe konservim të natyrës * Të fitojnë njohuri rreth relacioneve të organizmave dhe sistemeve mjedisore me sistemet e tjera në natyrë dhe shoqëri * Të jenë të aftë që të sintetizojnë njohuritë nga shkencat e natyrës të cilat mundësojnë vlerësim të detajuar të ndikimit në mjedis. * Të jenë të aftë që të pamvarur dhe në mënyrë kompetente të menaxhojnë projekte nga fusha e biologjisë, ekologjisë dhe konservimit të natyrës. * Të jenë të aftë që të organizojnë dhe koordinojnë punën në laborator dh terren si dhe të sigurojnë punën e sigurtë sipas legjislaturës për siguri në punë. Të njohin metodat moderne të hulumtimit shkencor gjatë menaxhimit të mjedisit punues dhe jetësor. * Të fitojnë njohuri për të implementuar legjislacionin përkatës për menaxhimin e mjedisit punues dhe jetësor. '''Programi Biologji e organizmave dhe ekologji - PhD''' Studentët pas përfundimit të studimeve të doktorates do të jenë në gjendje që të : * Pranojnë më shumë informacione të specializuara dhe fitojnë njohuri për fusha specifike të biologjisë * Forcojnë kompetencat për punës * Kenë aftësi që në mënyrë të pavarur të bashkëpunojnë me insituticionet tjera relevante * Menaxhojnë projekte të ndryshme që kanë të bëjnë me mbrojtjen e ambientit * Përdorin literaturën aktuale dhe tjetër lidhur me qështje të caktuara shkencore biologjike * Hulumtojnë qështje të caktuara shkencore biologjike * Implementojnë njorintë e tyre teorike në praktikë === '''<u>Departamenti i Gjeografisë</u>''' === Programet studimore në nivelin '''Bachelor''': # Gjeografi '''                             ''' Programet studimore në nivelin '''Master''': # Gjeografi '''Programi Gjeografi –  Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin bachelor i Gjeografis'''ë''' së Përgjithshme në Deparatamentin e Gjeografisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektivёn e tyre të punësimit e kanë në institucionet arsimore; entet e ndryshme si atë hidrometeorologjik, të statistikës; institutin për planifikim hapësinor, insitutin për mbrojtjen e natyrës, ministritë e ndryshme si atë të mjedisit dhe planifikimit hapësinor, tregëtisë dhe turizimit, transportit dhe telekomunikacionit, në të cilat me sukses mund të  kryejnë punët e ndryshme organizative dhe menaxhuese si dhe të udhëheqin sektorët e hartografisë dhe GIS-it brenda këtyre institucioneve.  Objektivat themelore të programit Gjeografi e përgjithshme, bachelor janë: * njohuria bazike mbi gjeografinë fizike, shoqërore, ekonomike dhe regjionale (dukuritë, proceset dhe elementet hapësinore), * aftësia për përdorimin e literaturës së sotme profesionale, * aftësia për punë individuale si dhe pjesë e grupit (ndërkombëtar), * aftësia për prezantim me shkrim e me gojë të temave të veçanta, * aftësia për arsimim gjatë tërë jetës. Ndërsa objektivat specifike që synohen të arrihen me përfundimin e këtij programi janë: * aftësia e përdorimit të njohurive të fituara për zgjedhjen e problemeve gjeografike, * aftësia e zbatimit të teknikave hulumtuese si: gjeostatistikë, informatikë, hartografi, GIS, remote sensing, * aftësia e zbatimit të njohurive në planifikim dhe rregullim të hapësirës, * aftësia e zhvillimit të shkathtësive metodike dhe didaktike dhe transferimit të këtyre njohurive tek nxënësit e shkollës së mesme të ulët. '''Programi Gjeografi – Niveli i studimeve Master (MSc)''' Objektivat themelore të programit Gjeografi e përgjithshme, Master janë: * njohuria te avancuara mbi gjeografinë fizike, shoqërore, ekonomike, planifikimin hapesinor dhe regjional, mjedis etj. * aftësia për përdorimin e literaturës së sotme shkencore e profesionale,nga fusha e gjeografisë. * aftësia për punë individuale si dhe pjesë e grupit (ndërkombëtar),ne zgjedhjen e problemeve gjeografike. * aftësia për prezantim me shkrim e me gojë të proceseve dhe dukurive të veçanta gjeografike. * aftësia për arsimim gjatë tërë jetës nga problematika gjeografike. Ndërsa objektivat specifike që synohen të arrihen me përfundimin e këtij programi janë: * aftësia e përdorimit të njohurive të fituara për zgjedhjen e problemeve praktike nga fusha fiziko-gjeografike, * aftësia e zbatimit të teknikave hulumtuese si: GIS, Gjeostatistikë, Informatikë, Hartografi, Remote sensing, * aftësia e zbatimit të njohurive në fushën e socio-ekonomisë, planifikim dhe rregullim të hapësirës, mjedisit etj. * aftësia e zhvillimit të shkathtësive metodike dhe didaktike dhe transferimit të këtyre njohurive tek nxënësit e shkollës së mesme të ulët dhe te larta. == Shih edhe këtë == * [[Departamenti i Gjeografisë i Universitetit të Prishtinës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20080224052224/http://fshmn.uni-pr.edu/home/historiku.htm Faqja zyrtare] <br /> {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] 2q03lx47tlwgb6widtwc3l8o8ysxlix 3025893 3025866 2026-08-15T12:41:36Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025893 wikitext text/x-wiki == Historiku == [[Skeda:University of Pristina - Faculty of Mathematics and Natural Sciences.JPG|300px|thumb|Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore]]Studimet e shkencave të natyrës dhe matematikës (matematikë, fizikë, kimi, biologji) në Prishtinë kanë filluar në vitin akademik 1960/61, në kuadër të Fakultetit Filozofik, të themeluar në atë kohë. Në vitin 1962 hapet edhe Katedra e Gjeografisë, e cila pas ndarjes së Fakultetit Filozofik në dy fakultete, mbeti në kuadër të FSHMN-së. [[Skeda:University of Prishtina - Faculty of Mathematics and Natural Sciences - Department of Chemistry.JPG|thumb|300px|Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore (Departamenti i Kimisë)]] [https://fshmn.uni-pr.edu/ Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore (FSHMN)] në Prishtinë është themeluar në vitin 1971, me vendimin e Kuvendit të Kosovës (Fleta Zyrtare e KSA të Kosovës nr. 37/71). Studimet e Shkencave të Natyrës dhe Matematikës (Biologji, Fizikë, Kimi dhe Matematikë) kanë filluar njëmbëdhjetë vjet më herët në kuadër të Fakultetit Filozofik, të themeluar në vitin 1960. Në vitin 1971 nga ky fakultet ndahet seksioni i shkencave ekzakte dhe prej tij formohet Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore, në të cilin organizohen studime të rregullta dhe me korrespodencë në pesë departamente: Biologji, Fizikë, Gjeografi, Kimi dhe Matematikë. Këto departamente funksionojnë edhe sot. Në fillim, kuadri mësimdhënës kryesisht ishte nga qendra të ndryshme universitare. Me respekt duhet të theksohet ndihma e madhe e pedagogëve të Universitetit të Tiranës. Kualifikimi dhe përsosja profesionale e kuadrove të reja të FSHMN-së ishte zhvilluar me ritëm të shpejtuar dhe  kryesisht në qendra të njohura universitare. Në vitin akademik 1995/96 katedrat transformohen në seksione të veçanta me nga dy drejtime (arsimor dhe aplikativ). Për shkak të rrethanave politike dhe sociale në të cilat ka kaluar Kosova, veçanërisht në dekadën e fundit të shek. XX, veprimtaria e FSHMN-së, sikundër edhe e UP-së, kohë pas kohë është përballë me sfida dhe pengesa të mëdha. Këto pengesa shumë herë kanë arritur të tejkalohen me sukses falë punës së  personelit akademik, të cilët jo vetëm që arsyetuan themelimin e këtij fakulteti por arritën që me sukses të përmbushin misionin e vet, si mësimdhënës dhe si hulumtues shkencor. Me qëllim të avancimit të përgjithshëm të studimeve, ngritjes së cilësisë dhe efikasitetit të tyre, personeli akademik i FSHMN-së ndërmori aksion për ndryshimin e plan-programeve mësimore të studimeve. Duke pasur objektiv arritjen e standardeve evropiane të studimeve dhe synimet për një bashkëpunim më të mirëfilltë me universitetet e Evropës, u përkrah modeli i studimeve sipas marrëveshjes së Bolonjës (3+2+3) i propozuar dhe i miratuar në Universiteti i Prishtinës. Në këtë mënyrë prej 1 Tetorit të vitit akademik 2001/2002 kanë filluar studimet themelore sipas plan-programeve të reja. Pas rishikimit dhe vlerësimit të këtyre plan-programeve, në vitin akademik 2005/06 filloj zbatimi i planeve të miratuara nga Senati i Universitetit të Prishtinës, ku disa departamente kanë ri-formuluar sistemin e studimit në 4+1+3, gjithnjë konform marrëveshjes së Bolonjës. == Studimet == Fakulteti i Shkencave Matematike - Natyrore ka këto departamente: # Matematikë # Fizikë # Kimi # Biologji # Gjeografi === '''<u>Departamenti i Matematikës</u>''' === Tri programe studimore  në nivelin '''Bachelo'''r # Matematikë # Matematikë financiare në banaka dhe sigurime # Shkenca  kompjuterike, Një program studimor në nivelin '''Master''' # Matematikë '''Programi Matematikë – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Ky program e ofron një trajnim gjithëpërfshirës në fushat më të rëndësishme të matematikës, si dhe një trajnim në disa lëmenj të afërt (p.sh., shkencë kompjuterike, fizikë, etj.). Programi i pajis studentët me njohuri dhe shkathtësi, si dhe zhvillon qëndrime për të trajtuar probleme matematike. Programi po ashtu zhvillon të menduarit matematik, të menduarit kritik dhe precizitetin, për t'i zbatuar në fusha të ndryshme. Për më shumë, programi i mpreh aftësitë e komunikimit të studentëve dhe i vendos bazat për karrierat e tyre të ardhshme në hulumtime ose mësimdhënie në matematikë, ose për punësim në industri të ndryshme moderne. '''Programi Matematika Financiare në Banka dhe Sigurime – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Qëllimi themelor i programit studimor Matematika Financiare në Banka dhe Sigurime është formimi i ekspertëve të aftë për zgjidhjen e problemeve që paraqiten në sektorin bankar e atë të sigurimit, në aktivitetet tregtare të shkëmbimit të mallrave, dhe në menaxhimin  e fondeve shëndetësore e pensionale. Të diplomuarit nga ky program studimor kanë njohuri të mjaftueshme teorike për  përcjelljen e programit studimor të ciklit të dytë (master) - Matematika Financiare në Banka dhe Sigurime. '''Programi Shkenca Kompjuterike – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Qëllimi i programit bachelor të shkencës kompjuterike është të arsimojë gjeneratën e re të profesionistëve dhe akademikëve kompjuterikë të cilët do: * Të kuptojnë parimet fundamentale të shkencës kompjuterike; * Të praktikojnë me sukses fushat e aplikuara dhe teorike ose të avansojnë nga studimet master; * Të shfrytëzojnë dhe të zbatojnë teknologjitë e reja nga fusha e shkencës komjuterike; * Të zbatojnë komunikimin dhe aftësitë organizative në kontekst të çështjeve etike që kanë të bëjnë me fushën e studiuar ose shoqërinë; * Të mendojnë në mënyrë kritike dhe kreative për të zgjidhur probleme lokale ose globale; * Të mbesin aktualë përmes të mësuarit gjatë tërë jetës duke vazhduar të zhvillojnë kompetencat e tyre teknike dhe të bëhen kontribues të shoqërisë; * Të zbatojnë diturinë dhe shkathtësitë për të zgjidhur probleme në mënyrë efektive dhe efikase në kontekst avansimi teknik nga shkenca kompjuterike. '''Programi Matematikë – Niveli i studimeve  Master (MSc)''' Ky program e ofron një trajnim gjithëpërfshirës, të avancuar në fushat më të rëndësishme të matematikës. Programi i pajis studentët me njohuri dhe shkathtësi, si dhe zhvillon qëndrime për të trajtuar probleme të avancuara matematike. Programi po ashtu zhvillon të menduarit matematik, të menduarit kritik dhe precizitetin në mënyrë të avancuar, për t'i zbatuar në fusha të ndryshme. Për më shumë, programi i mpreh aftësitë e komunikimit të studentëve dhe i vendos bazat për karrierat e tyre të ardhshme në hulumtime në matematikë, ose për punësim në industri të ndryshme moderne. === '''<u>Departamenti i Fizikës</u>''' === Programet studimore  në nivelin Bachelor (Bsc): # Fizikë         Programet studimore  në nivelin Master (BSc): # Fizikë '''Programi Fizikë – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Programi i studimeve të nivelit bachelor ka për qëllim që studentët të: * Të  fitojnë  njohuritë bazë nga Fizika e pergjithshme  dhe eksperimentale * Të  fitojnë  njohuritë bazë nga kurset e pergjithshme të Matematikës dhe Matematikes fizike * Zgjerojnë njohuritë nga kurset speciale të Fizikës si  Fizikë bërthamore me  grimca elementare dhe  Fizikës relativiste * Thellojnë shkathtësitë matematike në përshkrimin dhe parashikimin e dukurive dhe të ngritin në nivel më të lartë kompetencat profesionale nga lëmi i studimit. * Aftësohen për vazhdim të studimeve master. '''Programi Fizikë – Niveli i studimeve Master (MSc)''' Programi i studimeve të nivelit master ka për qëllim që studentët të: * Zgjerojnë njohuritë nga Fizika teorike dhe eksperimentale * Zgjerojnë njohuritë nga kurset speciale të Fizikës si  Fizikë  bërthamore me grimca elementare dhe  Fizikës të materialeve * Thellojnë shkathtësitë matematike në përshkrimin dhe parashikimin e dukurive dhe të ngritin në nivel më të lartë kompetencat profesionale nga lëmi i studimit. * Ngritën nga Niveli i të mësuarit, në nivelin e zbatimit të metodologjisë së hulumtimit shkencor: identifikimi i problemit për hulumtim, formulimi i hipotezës, planifikimi i hulumtimit dhe eksperimentit, mbledhja e të dhënave, përpunimi dhe prezantimi i tyre. * Zbatojnë aftësitë e fituara për të dhënë përgjigje dhe zgjidhur probleme në mënyrë të pavarur nga fusha e ngushte profesionale në situata të ndryshme të jetës së përditshme. * Aftësohen për vazhdim të studimeve më të thelluara nga fushat e Fizikës === '''<u>Departamenti i Kimisë</u>''' === Dy programe studimore  në nivelin '''Bachelor (BSc):''' # Kimi # Kimi inxhinierike Tri programe studimore  në nivelin '''Master (MSc):''' # Kimi fizike dhe kimi inorganike # Kimi organike # Kimi analitike dhe kimi e mjedisit Një program studimor  në nivelin e '''Doktoratës''' '''(MSc):''' # Kimi '''Programi Kimi – Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Ky program ofron një trajnim gjithëpërfshirës në fushën e kimisë. Programi i pajis studentët me njohuri dhe shkathtësi, si dhe zhvillon qëndrime për të trajtuar probleme të ndryshme që kanë të bëjnë me kiminë. Për më shumë, programi i mpreh aftësitë e komunikimit të studentëve dhe i vendos bazat për karrierat e tyre të ardhshme në hulumtime ose mësimdhënie në kimi. Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Bachelor i Kimisë në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektivёn e tyre të punësimit e kanë në procesin mësimor; hulumtues nё institute kёrkimore dhe universitete; laboratorët e industrive kimike dhe farmaceutike; agjencitë për mbrojtjen e mjedisit; laboratorët e industrisë së ujit dhe mbeturinave të ujit; institutet për analiza mjeko-ligjore apo hetimeve penale; laboratorë për toksikologji kimike; laboratorët pёr prodhimin e kozmetikёs etj. '''Programi Kimi Inxhinierike Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Bachelor i Kimisë Inxhinierike në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektiven e tyre të punësimit e kanë në industrinë kimike e cila momentalisht e edhe në të ardhmen do të ketë nevojë të madhe për zhvillim më të hovshëm dhe kështu kuadrat e tilla do të jenë  një mbështetje e fuqishme  për të arritur këtë qëllim. Përveq kësaj mundësitë e punësimit të këtyre kuadrave janë të shumëta, pasi që me njohuritë që ata i marrin nga ky program ju jep atyre mundësin e punësimit edhe në degë tjera të hulumtimeve e studimeve ambientale, mundësi të shumta punësimi në laboratore të ndryshme të analizës kimike, etj. Edhe në drejtimin inxhinjerik lëndët mësimore në semestrin e parë dhe të dytë bazohen kryesisht në lëmit e shkencave natyrore si kimia, matematika dhe fizika në mënyrë që studentëve të t’u ofrojnë njohuritë bazë për studime të mëtutjeshme të kimisë. Në drejtimin inxhinierik vëmendje më e madhe i kushtohet disiplinave profesionale të cilat gjejnë zbatim për kryerje të punëve në veprimtari industriale të ndryshme. Prandaj, studentët e diplomuar në drejtimin inxhinierik do të punësohen në çdo lëmi të ekonomisë, në institucione shtetërore, ndërmarrje publike dhe private, për punë në laboratorë të cilët janë të akredituar për disa veprimtari nga fushëveprimet e kimisë,  pjesëmarrje në  projekte nga lëmi i kimisë, teknologjisë, etj.,  ku kërkohet njohuri dhe aftësi pune për këtë lëmi. Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Bachelor i Kimisë Inxhinierike  në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektivёn e tyre të punësimit e kanë në industrinё kimike dhe farmaceutike; agjencitë për mbrojtjen e mjedisit; laboratorët e industrisë së ujit dhe mbeturinave të ujit; laboratorë për toksikologji kimike; laboratorët pёr  prodhimin e kozmetikёs  dhe produkteve të tjera të konsumit etj. '''Programi Kimi fizike dhe inorganike – Niveli i studimeve Master (MSc)''' Në studimet Master drejtimin Kimi Fizike dhe Inorganike vëmendje më e madhe i kushtohet disiplinave profesionale të cilat gjejnë zbatim për kryeje të punëve në veprimtari industriale të ndryshme. Prandaj, studentët e diplomuar në Kimi Fizike dhe Inorganikë, do të punësohen në çdo lëmi të ekonomisë, në institucione shtetërore, ndërmarrje publike dhe private, për punë në laboratorë të cilët janë të akredituar për disa veprimtari nga fushëveprimet e kimisë,  pjesëmarrje në  projekte nga lëmi i kimisë, teknologjisë, etj.,  ku kërkohet njohuri dhe aftësi pune për këtë lëmi. Pas përfundimit të këtyre studimeve, studentët e diplomuar do të aftësohen që të punojnë në lëmi  përkatëse të cilat kërkojnë njohuri dhe aftësi të ekspertëve të cilët do të jenë në radhë të parë të aftë për veprimtari fundamentale shkencore në lëmi të  kimisë, ose do të përcaktohen për të vazhduar studimet e doktoratës. '''Programi Kimi organike – Niveli i studimeve Master ( MSc)''' Objektivi i studimeve master nga Kimia Organike është të ngrisë edukimin e studentëve të masterit në kimi organike dhe disiplina të ngjajshme me qëllim të përforcimit të përvojës eksperimentale të plotësuar nga trajnimet e avansuara teorike.  Prandaj ky program universitarë është i dizajnuar t’i zhvillojë: cilësitë individuale, iniciativën, shkathtësinë, saktësinë dhe mendimin kritik në punën laboratorike, të stimulojë interesin e duhur për t’u qasur projekteve hulumtuese në kushte të reja dhe të adaptohen me mjetet eksperimentale të nevojshme. Në fund studentëve u kërkohet trajnime që tu bashkohen punës në grupe në sektorë privat dhe publik në fusha që ndërlidhen me kiminë organike. Studentët duhet të jenë në gjendje të: * Përshkruajnë reaksionet organike dhe të identifikojnë metodat për sinteza të komponimeve organike. * Parashikojnë reaktivitetin dhe interaksionet e lidhjeve për molekula kompleksemultifunksionore. * Sygjerojnë rrugët për sinteza të barërave potenciale duke shfrytëzuar analizën retrosintetike. * Përzgjedhin dhe të shfrytëzojnë metodën instrumentale për karakterizimin e komponimeve organike dhe për matjen e vetive kimike e fizike të tyre. * Zbatojnë teknikat bashkëkohore laboratorike për identifikimin dhe përcaktimin e pastërtisë së produkteve organike dhe t’i krahasojnë ato me proceset e zhvillimit të barërave. * Bashkëpunojnë me specialistë të disciplinave tjera siç janë kimistët ose farmacistët, varësisht nga linja e zgjedhur e programeve të studimit. * Zhvillojnë në mënyrë të pavarur projekte hulumtuese eksperimentale ose teorike nga fusha e kimisë organike dhe të analizojnë dhe paraqesin rezultatet me gojë ose me shkrim. '''Programi Kimi analitike dhe kimi e mjedisit - Niveli i studimeve Master (MSc)''' Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin Mastër Kimi analitike dhe kimi e mjedisit në Deparatamentin e Kimisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektiven e tyre të punësimit e kanë në cdo sektor të prodhimit duke përfshirë industrinë kimike e cila momentalisht e edhe në të ardhmen do të ketë nevojë të madhe për zhvillim më të hovshëm dhe kështu kuadrat e tilla do të jenë  një mbështetje e fuqishme  për të arritur këtë qëllim. Përveq kësaj mundësitë e punësimit të këtyre kuadrave janë të shumëta, pasi që me njohuritë që ata i marrin nga ky program ju jep atyre mundësin e punësimit edhe në degë tjera të hulumtimeve e studimeve ambientale, mundësi të shumta punësimi në laboratore të ndryshme të analizës kimike, etj. Perspektiva e tyre e punësimit është në industrinё kimike dhe farmaceutike; agjencitë për mbrojtjen e mjedisit; laboratorët e industrisë së ujit dhe mbeturinave; laboratorë për toksikologji kimike; industrinë farmaceutike, laboratorët pёr  prodhimin e kozmetikёs  dhe produkteve të tjera të konsumit etj. '''Programi Kimi – (PhD)''' Studentёt tё cilёt pёrfundojnё studimet e doktoratёs pёr kimi, perspektivёn e tyre të punësimit e kanë nё laboratoret kёrkimore hulumtuse ( universitete ose institute) publike ose prívate. Perspektiva e tyre ёshtё e lidhur ngushtё me nivelin e angazhimit nё  aktivitetet e pёrditshme hulumtuese dhe profesionale.  Qёllimi kryesorё i Studimeve tё Doktoratёs tё Kimisё ёshtё arritja e kompetencave tё studjuesve tё rinjё : * aftёsi pёr  analizё kritike tё problemeve  komplekse; * aftёsi  komunikimi nga fusha  hulumtuese me hulumtues nga Institucionet e vendeve tё zhvilluara; * aftёsi e promovimit tё pёrparimit shkencor e teknologjik dhe aplikimit tё tij. ==='''<u>Departamenti i Biologjisë</u>'''=== Programet studimore në nivelin '''Bachelor''' '''(BSc):''' # Biologji # Ekologji dhe  mbrojtje e mjedisit Programet studimore në nivelin '''Master''' '''(BSc):''' # Ekologji dhe mbrojtje e mjedisit Programet studimore  në nivelin e '''Doktoratës''' '''(PhD):''' # Biologji e organizmave dhe ekologji '''Programi Biologji Niveli i studimeve  Bachelor (BSc)''' Programi i studimeve të nivelit bachelor ka për qëllim që studentët: * Të fitojnë njohuri të gjera lidhur me konceptet fundamentale të shkencës së biologjisë dhe të shkencave të lidhura me te, fizikës, kimisë, informatikës, etj. * Të fitojnë njohuri dhe përvoja nga metodat themelore të eksperimentit në biologji dhe  shkathtësi të përdorimit të instrumenteve, aparaturave dhe mjeteve tjera në punën praktike në laborator dhe në natyrë. * Të përpunojnë dhe analizojnë të dhënat. '''Programi Ekologji dhe mbrojtje e mjedisit – Niveli i studimeve bachelor (BSc)''' Struktura programit të studimit në nivelin bachelor në drejtimin Ekologji- mbrojtje e mjedisit ofron mundësi të zhvillimit të njohurive dhe aftësive të nevojshme për nivelin e shkallës së parë të studimit në fushat e shkencave biologjike në përgjithësi dhe atyre ekologjike në veçanti.  Pos lëndëve  të përgjithshme biologjike studentëve ju ofrohen edhe lëndë specifike nga lëmi profesional që kanë të bëjnë me aplikimin e njohurive fundamentale dhe specifike ekologjike në funksion të mbrojtjes së natyrës dhe mjedisit jetësor, menaxhimit të drejtë të resurseve natyrore dhe ruajtjes së biodiversitetit.  E gjithë kjo veprimtari edukativo-arsimore plotësohet me punën në terren dhe me pjesën praktike nga lëndët ekologjike Pas diplomimit studentët do të jenë në gjendje: * Të njohin principet e shkencave natyrore, veçanërisht të biologjisë në nivele të ndryshme nga biologjia molekulare deri te ekologjia e peizazhit. * Të kuptojnë konceptet dhe parimet e politikave mjedisore, ne Kosove, Evrope dhe Botë. * Të aplikojnë njohuritë ekologjike në zbatimin e rregullave dhe ligjeve që kanë të bëjnë me mbrojtjen e natyrës dhe mjedisit, dhe konservimin e natyrës. * Të ballafaqohen me zgjidhjen e problemeve  teorike dhe praktike që lidhen me mjedisin. * Të njohin bazat biologjike, ligjore, hapësinore dhe informative të planifikimit, menaxhimit dhe mbrojtjes së natyrës. * Të fitojnë aftësi për integrimin e njohurive nga shkencat e ndryshme. * Të zhvillojë shkathtësi të punës në laborator dhe në terren. '''Programi Ekologji dhe mbrojtje e mjedisit- Niveli i studimeve Master (MSc)''' Struktura programit të studimit në nivelin Master në drejtimin Ekologji dhe Mbrojtje e Mjedisit ofron mundësin e avancimit të njohurive dhe aftësive në fushat e shkencave ekologjike dhe atyre mjedisore. Studentëve do të ju ofrohen kurse nga lëmi lëndëve profesionale që kanë të bëjnë me aplikimin e njohurive ekologjike, mbrojtjen dhe konservimin e biodiversitetit, njohjen me ligjet dhe konventat mjedisore, monitorimin e zonave të mbrojtura etj.  E gjithë kjo veprimtari edukativo-arsimore plotësohet me punë në terren dhe me pjesën praktike nga lëndët ekologjike.  Kuadro me që përfundojnë studimet në fushën e Ekologjisë dhe mbrojtjes së mjedisit   mundë të punësohen në institucione qeveritare dhe komunale që kanë të bëjnë me mjedisin, drejtorit që merren me menaxhim të zonave të ndryshme natyrore, organizatat që merren me planifikim hapësinor, në ndërtimtari, industri, urbanizëm, energjetikë dhe komunikacion si dhe në organizatat joqeveritare mjedisore. Studentët e diplomuar do të jenë në gjendje: * Ti vlerësojnë dhe analizojnë proceset në ekosistemet tokësore , ujore dhe antropogjene, * Shfrytëzimin e qëndrueshëm të resurseve natyrore. * Të jenë të aftë për zgjedhje të pamvarur të problemeve komplekse në ekologji, mjedis dhe konservim të natyrës. * Të jenë të aftë të menaxhojnë qëndrueshëm me resurset natyrore dhe mbrojtjen e mjedisit si dhe të menaxhojë qëndrueshëm në ekosistemet gjysëm natyrale. * Të fitojnë njohuri rreth metodave speciale dhe teknikave të hulumtimit në biologji, ekologji dhe konservim të natyrës * Të fitojnë njohuri rreth relacioneve të organizmave dhe sistemeve mjedisore me sistemet e tjera në natyrë dhe shoqëri * Të jenë të aftë që të sintetizojnë njohuritë nga shkencat e natyrës të cilat mundësojnë vlerësim të detajuar të ndikimit në mjedis. * Të jenë të aftë që të pamvarur dhe në mënyrë kompetente të menaxhojnë projekte nga fusha e biologjisë, ekologjisë dhe konservimit të natyrës. * Të jenë të aftë që të organizojnë dhe koordinojnë punën në laborator dh terren si dhe të sigurojnë punën e sigurtë sipas legjislaturës për siguri në punë. Të njohin metodat moderne të hulumtimit shkencor gjatë menaxhimit të mjedisit punues dhe jetësor. * Të fitojnë njohuri për të implementuar legjislacionin përkatës për menaxhimin e mjedisit punues dhe jetësor. '''Programi Biologji e organizmave dhe ekologji - PhD''' Studentët pas përfundimit të studimeve të doktorates do të jenë në gjendje që të : * Pranojnë më shumë informacione të specializuara dhe fitojnë njohuri për fusha specifike të biologjisë * Forcojnë kompetencat për punës * Kenë aftësi që në mënyrë të pavarur të bashkëpunojnë me insituticionet tjera relevante * Menaxhojnë projekte të ndryshme që kanë të bëjnë me mbrojtjen e ambientit * Përdorin literaturën aktuale dhe tjetër lidhur me qështje të caktuara shkencore biologjike * Hulumtojnë qështje të caktuara shkencore biologjike * Implementojnë njorintë e tyre teorike në praktikë === '''<u>Departamenti i Gjeografisë</u>''' === Programet studimore në nivelin '''Bachelor''': # Gjeografi '''                             ''' Programet studimore në nivelin '''Master''': # Gjeografi '''Programi Gjeografi –  Niveli i studimeve Bachelor (BSc)''' Studentet të cilët përfundojnë studimet në drejtimin bachelor i Gjeografis'''ë''' së Përgjithshme në Deparatamentin e Gjeografisë (Fakulteti i Shkencave Matematike Natyrore – FSHMN, Universiteti i Prishtinës) perspektivёn e tyre të punësimit e kanë në institucionet arsimore; entet e ndryshme si atë hidrometeorologjik, të statistikës; institutin për planifikim hapësinor, insitutin për mbrojtjen e natyrës, ministritë e ndryshme si atë të mjedisit dhe planifikimit hapësinor, tregëtisë dhe turizimit, transportit dhe telekomunikacionit, në të cilat me sukses mund të  kryejnë punët e ndryshme organizative dhe menaxhuese si dhe të udhëheqin sektorët e hartografisë dhe GIS-it brenda këtyre institucioneve.  Objektivat themelore të programit Gjeografi e përgjithshme, bachelor janë: * njohuria bazike mbi gjeografinë fizike, shoqërore, ekonomike dhe regjionale (dukuritë, proceset dhe elementet hapësinore), * aftësia për përdorimin e literaturës së sotme profesionale, * aftësia për punë individuale si dhe pjesë e grupit (ndërkombëtar), * aftësia për prezantim me shkrim e me gojë të temave të veçanta, * aftësia për arsimim gjatë tërë jetës. Ndërsa objektivat specifike që synohen të arrihen me përfundimin e këtij programi janë: * aftësia e përdorimit të njohurive të fituara për zgjedhjen e problemeve gjeografike, * aftësia e zbatimit të teknikave hulumtuese si: gjeostatistikë, informatikë, hartografi, GIS, remote sensing, * aftësia e zbatimit të njohurive në planifikim dhe rregullim të hapësirës, * aftësia e zhvillimit të shkathtësive metodike dhe didaktike dhe transferimit të këtyre njohurive tek nxënësit e shkollës së mesme të ulët. '''Programi Gjeografi – Niveli i studimeve Master (MSc)''' Objektivat themelore të programit Gjeografi e përgjithshme, Master janë: * njohuria te avancuara mbi gjeografinë fizike, shoqërore, ekonomike, planifikimin hapesinor dhe regjional, mjedis etj. * aftësia për përdorimin e literaturës së sotme shkencore e profesionale,nga fusha e gjeografisë. * aftësia për punë individuale si dhe pjesë e grupit (ndërkombëtar),ne zgjedhjen e problemeve gjeografike. * aftësia për prezantim me shkrim e me gojë të proceseve dhe dukurive të veçanta gjeografike. * aftësia për arsimim gjatë tërë jetës nga problematika gjeografike. Ndërsa objektivat specifike që synohen të arrihen me përfundimin e këtij programi janë: * aftësia e përdorimit të njohurive të fituara për zgjedhjen e problemeve praktike nga fusha fiziko-gjeografike, * aftësia e zbatimit të teknikave hulumtuese si: GIS, Gjeostatistikë, Informatikë, Hartografi, Remote sensing, * aftësia e zbatimit të njohurive në fushën e socio-ekonomisë, planifikim dhe rregullim të hapësirës, mjedisit etj. * aftësia e zhvillimit të shkathtësive metodike dhe didaktike dhe transferimit të këtyre njohurive tek nxënësit e shkollës së mesme të ulët dhe te larta. == Shih edhe këtë == * [[Departamenti i Gjeografisë i Universitetit të Prishtinës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20080224052224/http://fshmn.uni-pr.edu/home/historiku.htm Faqja zyrtare] <br /> {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 51ecm0861tdyqofrctdgdq8049qt7eq 0 64799 3025838 2733078 2026-08-15T12:24:12Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025838 wikitext text/x-wiki [[Skeda:FIN.jpg|thumb|150px| Fasada e Fakultetit të inxhinierisë së ndërtimit në [[Tiranë]].]] [[Skeda:FIN_interier.jpg|thumb|150px| Interier i Fakultetit të inxhinierisë së ndërtimit në [[Tiranë]].]] '''Fakulteti i inxhinierisë se ndërtimit''' është një nga fakultetet qe përbejnë [[Universiteti Politeknik i Tiranës|Universitetin Politeknik]]. Ky fakultet përbehet nga disa departamente: * [[Departamenti i Konstruksioneve te Ndërtimit dhe Infrastrukturës se Transporteve]]. * [[Departamenti i Mekanikes se Strukturave]]. * [[Departamenti i Gjeodezisë]]. * [[Departamenti i Arkitekturës dhe Urbanistikës]]. * [[Departamenti i Mjedisit]]. * [[Departamenti i Hidraulikes dhe Hidroteknikës]]. Ky fakultet lëshon diploma ne përputhje me udhezimet nga [[Karta e Bolonjës]]. Studimet ne këtë [[fakultet]] zgjasin 5 vjet për diplomat e integruara Bachelor dhe Master, dhe 3 deri ne 5 vjet për studimet e doktoraturës. Ky fakultet eshte ndarë në dy fakultete të ndryshme,përkatesisht fakulteti i inxhinerise se ndertimit dhe fakulteti i arkitektures dhe urbanistikes. <br /> {{Fakultetet e Universitetit Politeknik të Tiranës}} {{coord|41.328420|19.801839|display=title|scale:1000}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti Politeknik i Tiranës]] 6xldbwh7e26vw8s4lffpb29z9kx9m8a 0 70775 3026157 3023611 2026-08-16T11:45:35Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma kosovarë]]; added [[Category:Filma kosovarë 2009]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026157 wikitext text/x-wiki '''Gomarët e Kufirit''', është film artistik i realizuar në Kosovë në vitin [[2009]]. Filmi është prodhim i [[Filmmision]] nga [[Prishtina]] dhe i QKK-[[Qendrës Kinematografike të Kosovës]]. Skenari është shkruar nga dramaturgu i mirënjohur : [[Jeton Neziraj]], ndërsa regjisor është [[Jeton Ahmetaj]]. Drejtor fotografije : [[Shukri Kaçaniku]] e [[Afrim Spahiu]], montazhi : [[Agron Vula]], mjeshter zeri : [[Blerim Kroma]]. Në rolet kryesore interpretojnë : [[Enver Petrovci]], [[Shpetim Kastrati]], [[Bislim Muçaj]], [[Hysen Binaku]], [[Veton Osmani]], [[Arta Muçaj]], etj. [[Kategori:Filma shqip]] [[Kategori:Filma 2009]] [[Kategoria:Filma kosovarë 2009]] hc8y2x5twacu0z5tcio0qaexaq45zcl 0 72930 3026154 2774261 2026-08-16T11:35:07Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026154 wikitext text/x-wiki {{titull i pjerrët}}'''''Mirela''''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] në vitin 1978. Ana edukative kuptohet nga vetë titulli i filmit i nxjerr nga notat muzikore Mi-Re-La. ''Mirela'' është përgatitur nën skenarin e [[Shpresa Vreto]]s, regjin dhe vizatimet i ka bërë [[Bujar Kapexhiu]] dhe operator i filmit është [[Tomi Vaso]]ja. Muzikën e filmin e ka kompozuar artisti i merituar i kohës [[Ferdinand Deda]], montazhin [[Elsa Bushati]]. Si piktorë ekzekutiv janë zgjedhur [[Natasha Vodica]], [[Elefteria Mella]], [[Zamira Keçi]] ndërsa për operator zëri [[Vangjeli Leka]] dhe si teknolog i ngjyrave është angazhuar [[Nasi Shamia]].<ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=h0xV6t8uYDk&feature=channel MiReLa]</ref> ==Përmbajtja== Filmi fillon me një të qarë të Mirelës, të cilës për ta qetësuar i afrohet i ati. Por e ka vështirë të kupton se pse Mirela qanë dhe pasi e mundon pakë ca vetën, i bije ndërmend që ka përgatitur ca nota muzikore të cilat i ngjyrosë dhe i vendosë mbi shtratin e Mirelës. Por Mirela nuk qetësohet dot edhe pse nga ato tri nota krijohen tri çupa. Të brengosura për Mirelën, vendosin që ta marrin atë në një udhëtim që vetëm ëndrra e fëmijës me ndjena për muzikë mund ta kuptojë.<ref name=YT /> ==Burimi i të dhënave== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1978]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] pfcge97095jbkvl8pcepuladzcoisee 0 72933 3026152 2943421 2026-08-16T11:34:08Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026152 wikitext text/x-wiki {{Titull i pjerrët}}'''''Oreksi i humbur''''' është [[animimi|film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Albfilm|Shqipëria e Re]]. Ana edukative është qëllimi kryesor i filmit. ''Oreksi i humbur'' është përgatitur nën skenarin e [[Gjergj Vlashi|Gjergj Vlashit]], autorë realizues janë [[Bujar Kapexhiu]] dhe [[Tomi Vaso]]ja. ==Përmbajtja== Filmi fillon me një përshkrim të jetës së fëmijëve të kohës, përshkrim i cili ndiqet me pamje të vizatura sipas fantazisë së kohës. Bushi eshte nje djale i vogel qe jeton ne nje nga lagjet e qytetit te ndertuar me kontribut vullnetar. Bushit i ka ikur oreksi. Nena i shpjegon perse i ka ikur oreksi, pasi ai nuk ben asnje pune. Nena e ngarkon ate te gjej oreksin. Nena pak nga pak e ngarkon te beje pune dhe kur ai fillon te ngjise drute ne shtepi, pas kesaj kthehet ne guzhine dhe fillon te haje sa per dy. Pra oreksi vjen duke punuar.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.aqshf.gov.al/index.php?movie=1365&fq=mesi&fid=52|title=Kopje e arkivuar|access-date=18 gusht 2016|archive-date=8 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108145331/http://www.aqshf.gov.al/index.php?movie=1365&fq=mesi&fid=52|url-status=dead}}</ref> === Realizuesit<ref name=":0" /> === '''Regjia:''' Bujar Kapexhiu, Tomi Vaso '''Skenari:''' Gjergji Vlashi '''Muzika:''' Lejla Agolli '''Producent:''' Kinostudio "Shqiperia e Re" '''Viti:''' 1977 '''Kohëzgjatja:''' 6 min '''Operator''': Tomi Vaso '''Piktor''': Bujar Kapexhiu, Tomi Vaso '''Montazhi''': Elsa Bushati '''Operator zeri''': Skender Nuzi '''Shenime''': Realizuar me vizatime. === Ku mund ta shihni === https://www.youtube.com/watch?v=tAZFK9946jE ==Burimi i të dhënave== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1977]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] jlrk4bxvxj6dx06xa1p7g0otjc8gxm7 0 72934 3026150 2211376 2026-08-16T11:33:12Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026150 wikitext text/x-wiki '''Dy Gosti''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] më 1982. ''Dy Gosti'' është përgatitur nën skenarin e [[Luan Rama|Luan Ramës]], regjinë dhe vizatimet i ka bërë [[Gazmend Leka]], ndërsa për operator është angazhuar [[Faruk Basha]]. Muzikën e filmit e ka kompozuar [[Tonin Harapi]], regjinë e montazhit [[Marika Vila]], për zë është përkujdesur [[Abdulla Osmanlliu]].<ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=zfIZpD-QtRY&NR=1 2 Gosti]</ref> == Përmbajtja == [[Skeda:Dy Gosti.PNG|thumb|300px|Këmbgjati, Dhelpra dhe Papashërbysi]] Si personazhe të filmit paraqiten figurat e vizatuara të kafshëve - natyrisht me disa elemente njerëzore. Pas disa pamjeve që paraqesin jetën në pyll, këmbëgjati (Lejleku) dhe dhelpra në tryezë luajnë domino, ndërsa papagalli nga çanta e këmbëgjatit i nxjerr peshqit dhe i hedhë në kusinë në të cilën përgatit një supë. Kur papagalli e shtonë sofrën, dhelpra falë turive të saj pinë po thuaj se gjithë supën e sjellur në pjata nga papagalli. Në të nisur për në shtëpi të tij, këmbëgjati e shikon çantën e tij të zbrazët. Gjatë rrugës e përqeshin kafshët e pyllit. Pasi që mbërrin në kasollen e tij, i menduar, i dërgon një letër ftesë miqve të tij (dhelprës dhe papagallit) për një gosti kthyese. Gostia fillon me një befasi për dhelprën e cila mbetet e përqeshur nga gjitha kafshët e pyllit. <ref name=YT/> Filmi është nderuar me çmimin e pare dhe kupen e " Festivalit te V te filmit shqiptar ", viti 1983 dhe me çmimin " DEA FORTUNATA " ne Festivalin e Napolit,Itali. == Burimi i të dhënave == <references/>2. Youtube: [https://www.youtube.com/watch?v=eJr9JG6Ys18 Dy Gosti] [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1982]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] 3741g35dx9b1mcqakerijwd396p3lj7 0 72936 3026151 2774254 2026-08-16T11:33:42Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026151 wikitext text/x-wiki {{Italic title}}'''''Zana dhe Miri''''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] më 1975. ''Zana dhe Miri'' është përgatitur nga autorët realizues [[Vlash Droboniku]] dhe [[Tomi Vaso]]. Muzikën e filmin e ka kompozuar [[Limos Dizdari]].<ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=j_CH9LTeaxE&feature=channel_page Zana dhe Miri]</ref> ==Përmbajtja== Filmi fillon me një varg pamjesh të qytetit sipas fantazisë së kohës dhe ky varg ndalet në një park ku lozin me top Zana dhe Miri. Duke lozur, topi bie në një lule të parku dhe e thyen lulen. Dielli skuqet nga kjo ndodhi. Fëmijët e marrin topin dhe më pastaj topi bie në një fonatn ku me të lozin edhe peshqit dhe fëmijët nuk mund ta nxjerrin. Zana i lutet një lule për ndihmë, mirëpo ajo ja kujton Zanës lulen që kishin thyer më parë. Pasi që Zana e kupton gabimin që kishin bërë dhe i premton lules se nuk do të përsëritnin atë, lulja me ndihmën e diellit e nxjerr topin nga fontana e parku. Që nga ajo ditë, Zana përkujdeset edhe ndaj luleve që ka në shtëpi. <ref name=YT/> ==Burimi i të dhënave== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1975]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] [[Kategoria:Filma të animuar 1975]] [[Kategoria:Filma shqiptarë 1975]] [[Kategoria:Filma të animuar shqiptarë 1975]] s8whtf5ggbkpkuyxcei658n0q39wul8 0 72937 3026147 2211387 2026-08-16T11:31:11Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026147 wikitext text/x-wiki '''Sokoli dhe Shqiponja''' është [[film i vizatuar]] propagandues për partizanët i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] më 1978. ''Sokoli dhe Shqiponja'' është përgatitur nën skenarin e [[Muharrem Skenderi]]t, regjinë dhe vizatimet i ka bërë [[Vlash Droboniku]], ndërsa për operatore është angazhuar [[Tomi Vaso]]. Muzikën e filmin e ka kompozuar [[Gazmend Mullahi]], montazhin [[Elsa Bushati]], operatorë zëri është [[Vangjel Leka]]. Për piktorë ekzekutiv janë angazhuar [[Zamira Keçi]] dhe [[Elefteria Mella]] ndërsa si teknolog i ngjyrave [[Nasi Shamia]].<ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=i4VvjdzpqRM&feature=channel_page Sokoli dhe Shqiponja]</ref> ==Përmbajtja== Filmi fillon me pamje nga fshati shqiptar sipas fantazis së kohës edhe lulet shndërrohen në yll pesë rremësh. Këto pamje shoqërohen muzikë dhe me zërin që i njofton fëmijët për historinë e ''Sokolit dhe një shqiponje''. Me nga zëri fillon tregimi, me pikëpamje antifashiste të komunistëve.<ref name=YT/> ==Burimi i të dhënave== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1978]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] hf4yvmuxv5sfqauemacpy81ls6f90zt 0 72938 3026148 2774259 2026-08-16T11:31:34Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026148 wikitext text/x-wiki {{titull i pjerrët}}'''''Shoferi i vogël''''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] në 1977. ''Shoferi i vogël'' është përgatitur nën skenarin e [[Kiço Blushi]]t, regjinë e [[Bujar Kapexhiu]]t, për piktor është angazhuar [[Vlash Droboniku]] dhe për operator [[Tomi Vaso]]. Muzikën e filmin e ka kompozuar [[Robert Radoja]], montazhin [[Elsa Bushati]], për zë është përkujdesur [[Skender Nuzi]].<ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=-g8ax7XcyQY&feature=channel Shoferi i Vogel]</ref> ==Përmbajtja== Filmi fillon me pamje qyteti sipas fantazisë së kohës me trafik të dendur. Artani me një timon (një rreth metali) në dorë e shkon pas kamionit të atit të tij. Fatkeqësisht ai i del para kamionit dhe vetëm pas një frenimi të ashpër ai i shpëton ndeshjes ndërsa timoni i Artanit përfundon nën rrotat e kamionit. Për mos mësimin e rregullave Artanit dhe për pa kujdesin, i ati i Artanit dënohen dhe qortohet nga polici. Artani vazhdon udhëtimin por edhe ëndërrimin në kabinën e kamionit që ngitej nga i ati i tij. Pasi ndalon kamioni, i ati i Artanit shkon në Axhenci dhe e këshillon atë që të mos trazon ndonjë vegël. Pas pakë kamionit i afrohen disa fëmijë duke thënë ''ç'farë shoferi i vogël''. Kjo e nxitë Artanin që të realizojë një pjesë të ëndrrës së tij, mirëpo kjo i kushton me një qortim. Pasi që Artani e kupton gabimin dhe nuk dëshiron që të tjerë ta njohin si ''mburravec'' premton që do të jetë fëmija më i mirë në botë.<ref name=YT/> ==Burimi i të dhënave== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1977]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] nh4l1vf93plr1u5z5adnjhj54biqh95 0 72939 3026143 2774256 2026-08-16T11:29:13Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026143 wikitext text/x-wiki {{Titull i pjerrët}}'''''Majlinda dhe zogu i vogël''''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] 1976. ''majlinda dhe zogu i vogël'' është përgatitur nën skenarin e [[Gaqo Bushaka]]së, regjinë e [[Bujar Kapexhiu]]t, ndërsa për piktor është angazhuar [[Vlash Droboniku]]. Muzikën e filmin e ka kompozuar [[Lejla Agolli]], montazhin [[Elsa Bushati]], si operator zëri është përkujdesur [[Flora Uka]].<ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=B74xK6ng7A0&feature=channel majlinda dhe Zogu i Vogel]</ref> ==Përmbajtja== Filmi fillon me një varg pamjesh qyteti në dimër ku në qendër të vëmendjes vihet një zogë. Këto pamje përcillen nga një zë interpretues i tregimin. Vargu ndalon në një çerdhe të fëmijëve, nga dritarja e të cilës, zogu shikon brenda një dhome. Kur ''majlinda'' e vëren zogun ajo e merr atë dhe e mbërthen fort për gjoksi me plotë dashuri. Me kalimin e dimrit dhe ardhjen e pranverës ''majlinda'' me shoqet e lëshon në liri zogun. Për deri sa fëmijët janë pran pemëve, ''majlinda'' merr një mollë në të cilën kishte krimba dhe në duar të saja ja mbërrin zogu i cili e gëlltit krimbin. Pas tij për të shpëtuar mollët vijnë edhe zogj tjerë ndërsa zëri i porositë fëmijët që të lyejnë trungjet e pemëve me ngjyrë të bardhë.<ref name=YT/> ==Burimi i të dhënave== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1976]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] cqcwsugtz2c3m91k59iwy5y20i3xk3v 0 72972 3026153 2572874 2026-08-16T11:34:35Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026153 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''Ndodhitë e Çufos''}} '''''Ndodhitë e Çufos''''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] më 1982. ''Ndodhitë e Çufos'' është përgatitur nën skenarin e [[Gaqo Bushaka|Gaqo Bushakasë]], regjinë dhe vizatimet i ka bërë [[Vlash Droboniku]], ndërsa për operator është angazhuar [[Tomi Vaso]]. Muzikën e filmit e ka kompozuar artisti i merituar i kohës [[Limos Dizdari]], për montazhiere është angazhuar [[Peri Mato]], për operatore zëri [[Flora Uka]], ndërsa për redaktor [[Luan Rama]]. Zërat i kanë interpretuar [[Eva Pëllumbi]] dhe [[Mikela Çobani]].<ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=2-ltuvT6rZ0&feature=channel Ndodhite e Çufos]</ref> ==Përmbajtja== Personazhet luhen nga figurat e vizatuara të kafshëve. Ndërsa personazh kryesorë është Çufoja, një figurë e derrkucit i cili këput molla nga një oborr i mollëve, në të cilin këputja e tyre është e ndaluar. Rojtari i mollëve e kap Çufon dhe e sjellë atë në klasë tek mësuesja e tij. Çufon aty e presin edhe ndodhi tjera.<ref name=YT/> ==Referime== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1982]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] 17ihnqpp0p5z5ctcmxgm3ybm5kzjjxs 0 72973 3026144 2211378 2026-08-16T11:29:50Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026144 wikitext text/x-wiki '''Gjethja''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë dhe të rritur, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]] në 1988. ''Gjethja'' është përgatitur nën skenarin e [[Ramadan Pasmaçiu]]t, regjinë dhe pikturimin e ka bërë [[Artur Muharremi]], ndërsa si animator të pikturave janë angazhuar [[Artur Muharremi]], [[Bledar Gercalju]], [[Agron Mesi]] dhe [[Kristaq Koçi]]. Për regjinë e montazhit është angazhuar [[Manushaqe Salianji]], për operator zëri [[Spiro Konduri]], ndërsa si formulues muzikor [[Mira Meçule]]ja. Redaktore e filmit është [[Vllasova Musta]]. <ref name=YT>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=F8gBbolQuzM&feature=channel Gjethja]</ref> == Përmbajtja == ''Gjethja'' e vetmuar, në një pemë, nuk e duron dot çeljen e gjetheve tjera. Por e vetmuar nuk arrin dot të ndalë zhvillimit e gjetheve tjera. ''Gjethja'' e lumtur mbetet e vetmuar falë një ere që e kaplon pemën dhe rrethinën. Pas kësaj pason skena me diellin përcëllues, tri miza dhe një bretkosë që ja bëjnë jetën të padurueshme ''Gjethës'' së vetmuar e cila më në fund vendos të dalë përballë diellit dhe të vyshket. Vyshkja e saj pason me skena në të cilat paraqitet blerimi i gjetheve në pemë dhe pemët përreth. <ref name=YT/> == Burimi i të dhënave == <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1988]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] d83iplr3a81qsqhy8ouzcf8rev24cz5 0 73023 3026146 3012900 2026-08-16T11:30:39Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026146 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | titulli = Ah, lepurusha lepurusha! | titulli_origjinal = Ah, lepurusha lepurusha! | imazhi = Ah lepurusha lepurusha.PNG | regjia = [[Artan Maku]] | skenari = [[Genc Hoxha]] | producent = [[Albfilm|Shqipëria e Re]] | muzika = [[Gjon Simoni]] | shteti = [[Shqipëria|Shqipëri]] | gjuha = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | premiera = {{Film date|1982}} }} '''Ah, lepurusha lepurusha!...''' është [[animimi|film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Albfilm|Shqipëria e Re]] më 1982. ''Ah, lepurusha lepurusha!...'' është përgatitur nën skenarin e [[Genc Hoxha|Genc Hoxhës]], regjinë dhe vizatimet e [[Artan Maku]]t, ndërsa si operatore është angazhuar [[Diana Diamanti]]. Muzikën e filmit e ka kompozuar [[Gjon Simoni]], për zë është përkujdesur [[Skënder Nuzi]] ndërsa për regjinë e montazhit e [[Elsa Bushati]].<ref name=YT>[[youTube|youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=RDM2FmIM-Sg&feature=channel Ah Lepurusha Lepurusha!]</ref> == Përmbajtja == Fillimi i filmit është skena e një qyteze, dhe një djalosh që lozë mbi borë. Befas, djaloshi vëren që trungjet e pemëve janë të dëmtuar dhe allashqiptarçe i vihet pas hulumtimit. E gjen dëmtuesin, por nuk është vetëm një, janë më shumë lepra që dëmtojnë trungjet. Kështu fillon lufta e djaloshit së bashku me qenin e tij kundër leprave. Natyrisht si fitimtar del djaloshi që brengoset për trungjet e pemëve.<ref name=YT/> == Burimi i të dhënave == <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1982]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] lg35a5ly4jrfrk7f7swc7qc8489dzw3 0 73025 3026145 2211379 2026-08-16T11:30:13Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026145 wikitext text/x-wiki '''Jo kështu Piku!...''' është [[film i vizatuar]] i metrazhit të shkurt për fëmijë, i prodhuar nga kinostudioja [[Shqipëria e Re]]. Ky film ka dy pjesë. ''Jo kështu Piku!... - pjesa e parë'' (më 1983) është përgatitur nën skenarin e [[Genc Hoxha|Genc Hoxhës]], regjinë dhe vizatimet e [[Artan Maku]]t dhe [[Robert Qafëzezi]]t, ndërsa si operatore është angazhuar [[Jovan Kondaçi]]. Montazhi i filmit është bërë nga [[Verenika Çoku]], ndërsa për zë është përkujdesur [[Lavdi Fortuzi]], për interpretim të zërave [[Arben Shaka]], për formulimin e muzikës [[Mira Meçule]], dhe për redaktor [[Stavri Pone]].<ref name=YT1>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=fhDPGlC9SwM&feature=channel Jo Keshtu Piku I]</ref> ''Jo kështu Piku!... - pjesa e dytë'' është përgatitur nën skenarin e [[Stavri Pone|Stavri Ponës]], regjinë [[Artan Maku]]t, ndërsa për piktura janë angazhuar Artan Maku, [[Bujar Erebara]], për personazh figurativë Robert Qafëzezi, dhe për operatore [[Diana Diamanti]]. Regjinë e montazhit të filmit e ka bërë [[Zhaneta Kosturi]], formulimin e muzikës [[Mira Meçule]], ndërsa për operator ka [[Xhevat Behri]]n dhe për piktorë ekzekutues ka ekipin e përbërë nga [[Fatmir Mevlani]], [[Alma Devolli]], [[Lindita Çapunji]], [[Suzana Thaçi]], dhe [[Beti Kumi]].<ref name=YT2>[[youtube]] : [http://www.youtube.com/watch?v=P7mpfLHXymE&feature=channel Jo Keshtu Piku II]</ref> ==Burimi i të dhënave== <references/> [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma vizatimorë]] [[Kategoria:Filma vizatimorë shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] bx0bdvirhtiep2j532717gkjl8fmtux 0 73160 3026068 2976009 2026-08-16T06:56:34Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Ancient Greece, versioni i datës 5 gusht 2026 (revizioni 1367850694) 3026068 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Parthenon (30276156187).jpg|parapamje|[[Partenoni]], tempull i [[Athina klasike|Atenës]] në [[Akropoli|Akropolin]] e [[Athina|Athinës]].]] '''Greqia e Lashtë''' (greqishtja e vjetër: Ἑλλάς, romanizuar: ''Hellás'') ishte një qytetërim i lashtë që ekzistoi nga [[Epoka e errët greke|epoka e errët greke]] e shekujve 12–9 p.e.s. deri në fund të [[Lashtësia klasike|antikitetit klasik]] (rreth 600 e.s.), i përbërë nga një koleksion i lirshëm qytet-shtetesh dhe rajonesh të lidhura kulturalisht dhe gjuhësisht, të përqendruara kryesisht në pjesën verilindore të [[Deti Mesdhe|Detit Mesdhe]]. Përpara [[Greqia romake|periudhës romake]], shumica e këtij territori u bashkua zyrtarisht vetëm një herë, nga viti 338 deri në 323 p.e.s., nën [[Maqedonia e Lashtë|Mbretërinë e Maqedonisë]].{{Efn|Ky bashkim, që zgjati rreth 15 vjet, nën [[Filipi II i Maqedonisë|Filipin II të Maqedonisë]] dhe më pas djalin e tij, [[Aleksandri i Madh|Aleksandrin e Madh]], nuk përfshiu disa qytet-shtete greke të pavarura në Mesdheun perëndimor, rreth Detit të Zi dhe në Kirenaikë.}} Në [[Bota perëndimore|historinë perëndimore]], epokës së antikitetit klasik i pasoi menjëherë [[Mesjeta e hershme]] dhe periudha [[Perandoria Bizantine|Bizantine]].<ref name="Thomas1988">{{cite book|first=Carol G.|last=Thomas|title=Paths from ancient Greece|url=https://books.google.com/books?id=NAwVAAAAIAAJ&pg=PA27|year=1988|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-08846-7|pages=27–50}}</ref> Studiuesit e vendosin fillimin e Greqisë së Lashtë me [[Qytetërimi mikenas|Greqinë Mikenase]], e cila u shua gjatë rrënies së epokës së bronzit, rreth vitit 1100 p.e.s. Tre shekuj më vonë, qytet-shtetet greke urbane, ose ''[[Polisi|poleis]]'', filluan të formoheshin në shekullin e 8-të p.e.s., duke sjellë [[Greqia arkaike|periudhën arkaike]] dhe kolonizimin grek të pellgut mesdhetar. Kjo u pasua nga lulëzimi intelektual i [[Greqia klasike|periudhës klasike]] të Greqisë së Lashtë, nga [[Luftërat greko-persiane|Luftërat Greko-Persiane]] deri në vdekjen e [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]] në vitin 323 p.e.s., periudhë që përfshiu [[Koha e Perikliut|Epokën e Artë të Athinës]], [[Lufta e Peloponezit|Luftën e Peloponezit]] mes Athinës dhe Spartës, hegjemonitë e shkurtra spartane dhe tebane, krijimin e lidhjes helenike të udhëhequr nga [[Filipi II i Maqedonisë]] dhe pushtimin pasues të [[Perandoria Akamenide|Perandorisë Akamenide]] nga djali i tij, Aleksandri i Madh, gjë që çoi në përhapjen e kulturës së lashtë greke: [[Periudha helenistike|periudhën helenistike]], e cila përfundoi rreth vitit 30 p.e.s., kur mbretëria ptolemaike e Egjiptit, me qendër në [[Aleksandria|Aleksandri]], u aneksua nga [[Roma e Lashtë|Roma]]. Kultura klasike greke, veçanërisht [[Filozofia e lashtë greke|filozofia greke]], pati një ndikim të fuqishëm në [[Roma e Lashtë|Romën e Lashtë]], e cila e përhapi atë, në forma të ndryshme, në të gjithë Mesdheun dhe në pjesën më të madhe të [[Evropa|Evropës]]. Për këtë arsye, Greqia klasike konsiderohet përgjithësisht djepi i qytetërimit perëndimor, kultura themelore nga e cila Perëndimi modern nxjerr shumë prej arketipave dhe ideve të tij themeluese në politikë, filozofi, shkencë dhe art.<ref name="EllynMcGinnis2004">{{cite book|author1=Maura Ellyn|author2=Maura McGinnis|title=Greece: A Primary Source Cultural Guide|url=https://books.google.com/books?id=N69iOTtVHGYC&pg=PT8|year=2004|publisher=Rosen|language=en|isbn=978-0-8239-3999-2|page=8}}</ref><ref name="FindlingPelle2004">{{cite book|author1=John E. Findling|author2=Kimberly D. Pelle|title=Encyclopedia of the Modern Olympic Movement|url=https://books.google.com/books?id=QmXi_-Jujj0C&pg=PR23|year=2004|publisher=Greenwood|language=en|isbn=978-0-313-32278-5|page=23}}</ref><ref name="ThompsonMullin">{{cite book|author1=Wayne C. Thompson|author2=Mark H. Mullin|title=Western Europe, 1983|year=1983|url=https://books.google.com/books?id=serMXIpALD0C|publisher=Stryker-Post Publications|page=337|language=en|isbn=978-0-943448-11-4|quote=for ancient Greece was the cradle of Western culture ...}}</ref> == Kronologjia == [[Lashtësia klasike|Antikiteti klasik]] në rajonin e Mesdheut zakonisht konsiderohet se ka filluar në shekullin e 8-të p.e.s.<ref>{{cite book|last=Osborne|first=Robin|title=Greece in the Making: 1200–479 BC|publisher=Routledge|location=London|year=2009|page=xvii|language=en}}</ref> (rreth kohës së poezisë më të hershme të regjistruar të [[Homeri|Homerit]]) dhe ka përfunduar në shekullin e 6-të e.s. Antikiteti klasik në Greqi u parapri nga [[Epoka e errët greke|epoka e errët greke]] (rreth 1200 – rreth 800 p.e.s.), e karakterizuar arkeologjikisht nga stilet protogjeometrike dhe gjeometrike të zbukurimeve në qeramikë. Pas epokës së errët erdhi [[Greqia arkaike|periudha arkaike]], që filloi rreth shekullit të 8-të p.e.s., e cila solli zhvillime të hershme në kulturën dhe shoqërinë greke, duke çuar në [[Greqia klasike|periudhën klasike]]<ref>{{harvnb|Shapiro|2007|p=1}}</ref>, nga pushtimi persian i Greqisë në vitin 480 p.e.s. deri në vdekjen e Aleksandrit të Madh në vitin 323 p.e.s.<ref>{{harvnb|Shapiro|2007|pp=2–3}}</ref> Periudha klasike karakterizohet nga një stil "klasik", domethënë një stil që u konsiderua shembullor nga vëzhguesit e mëvonshëm, më së shumti në [[Partenoni]]n e Athinës. Politikisht, periudha klasike u dominua nga Athina dhe {{ill|Lidhja Deliane|en|Delian League}} gjatë shekullit të 5-të, por u zëvendësua nga hegjemonia spartane gjatë fillimit të shekullit të 4-të p.e.s., përpara se pushteti të kalonte te [[Teba (Greqi)|Teba]] dhe [[Beotia|Lidhja Beotiane]], dhe së fundi te {{ill|Lidhja e Korintit|en|League of Corinth}} e udhëhequr nga [[Maqedonia e Lashtë|Maqedonia]]. Kjo periudhë u formësua nga [[Luftërat greko-persiane|Luftërat Greko-Persiane]], [[Lufta e Peloponezit]] dhe ngritja e Maqedonisë. Pas periudhës klasike erdhi periudha helenistike (323–146 p.e.s.), gjatë së cilës kultura dhe fuqia greke u zgjeruan në [[Lindja e Afërt|Lindjen e Afërt]], nga vdekja e Aleksandrit deri në pushtimin romak. [[Greqia romake]] llogaritet zakonisht që nga fitorja romake mbi korintasit në Betejën e Korintit në vitin 146 p.e.s., deri në vendosjen e [[Bizanti|Bizantit]] nga [[Kostandini i Madh|Kostandini]] si kryeqytet i [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] në vitin 330 e.s. Së fundi, [[Lashtësia e vonë|antikiteti i vonë]] i referohet periudhës së krishterizimit, nga fundi i shekullit të 4-të deri në fillim të shekullit të 6-të e.s., e mbyllur simbolikisht me mbylljen e [[Akademia e Platonit|Akademisë së Athinës]] nga [[Justiniani I]] në vitin 529.<ref>{{cite book|title=A History of Greek Literature|last=Hadas|first=Moses|year=1950|publisher=Columbia University Press|language=en|isbn=978-0-231-01767-1|page=273|url=https://books.google.com/books?id=dOht3609JOMC&pg=PA273}}</ref> == Historiografia == Periudha historike e Greqisë së Lashtë është e veçantë në historinë botërore, pasi është periudha e parë e dëshmuar drejtpërdrejt nga një historiografi gjithëpërfshirëse dhe narrative, ndërsa historia e lashtë e mëparshme, ose protohistoria, njihet nga dokumente shumë më fragmentare, si analet, listat e mbretërve dhe epigrafia pragmatike. [[Herodoti]] njihet gjerësisht si "ati i historisë": ''[[Historitë e Herodotit|Historitë]]'' e tij i japin emrin gjithë fushës së historisë. Të shkruara midis viteve 450 dhe 420 p.e.s., vepra e Herodotit shtrihet rreth një shekulli në të kaluarën, duke diskutuar figura historike të shekullit të 6-të p.e.s. si [[Dari i Madh|Darin I të Persisë]], Kambizin II dhe Psamtik III, dhe duke iu referuar disa personazheve të shekullit të 8-të p.e.s., si Kandaulesi.<!-- Candaules --> Saktësia e veprave të Herodotit është e diskutueshme.<ref>{{harvp|Marincola|2001|p=59}}</ref><ref>{{harvp|Roberts|2011|p=2}}</ref><ref>{{harvp|Sparks|1998|p=58}}</ref><ref>{{harvp|Asheri|Lloyd|Corcella|2007}}</ref><ref>{{harvp|Cameron|2004|p=156}}</ref> Herodotin e pasuan autorë si [[Tukididi]], [[Ksenofoni]], [[Demosteni]], [[Platoni]] dhe [[Aristoteli]]. Shumica prej tyre ishin athinas ose pro-athinas, prandaj dihet shumë më tepër për historinë dhe politikën e Athinës sesa për shumë qytete të tjera. Fusha e tyre e vëzhgimit kufizohej më tej nga fokusi mbi historinë politike, ushtarake dhe diplomatike, duke lënë mënjanë historinë ekonomike dhe sociale.<ref>{{Cite book|last=Grant|first=Michael|title=Greek and Roman historians: information and misinformation|publisher=Routledge|year=1995|language=en|isbn=978-0-415-11770-8|page=74|url=https://books.google.com/books?id=IUNxvi0kbd8C}}</ref> == Historia == === Periudha arkaike === {{Kryesor|Greqia arkaike}} [[Skeda:Prothesis Dipylon Painter A517.jpg|parapamje|Vazoja e Dipilonit nga fundi i periudhës gjeometrike, ose fillimi i periudhës arkaike, rreth 750 p.e.s.|upright=1.2]] Periudha arkaike, që zgjati përafërsisht nga viti 800 deri në 500 p.e.s., pa kulmimin e zhvillimeve politike dhe shoqërore që kishin filluar në epokën e errët greke, me ''polisin'' (qytet-shtetin) që u bë njësia më e rëndësishme e organizimit politik në Greqi.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=65}}</ref> Mungesa e shteteve të fuqishme në Greqi pas rënies së pushtetit mikenas, si dhe gjeografia e Greqisë, ku shumë vendbanime ishin të ndara nga fqinjët e tyre nga terreni malor, nxitën zhvillimin e qytet-shteteve të vogla e të pavarura.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=67–68}}</ref> Disa shtete greke panë tiranë që erdhën në pushtet gjatë kësaj periudhe, më së famshmi në [[Korinthi i lashtë|Korint]], që nga viti 657 p.e.s.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=103}}</ref> Kjo periudhë pa gjithashtu themelimin e kolonive greke rreth Mesdheut, me vendbanime eubease në Al-Mina në lindje që në vitin 800 p.e.s., dhe në Ischia në perëndim deri në vitin 775 p.e.s.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=69–70}}</ref> Kontakti gjithnjë e në rritje me popuj jo-grekë gjatë kësaj periudhe, sidomos në Lindjen e Afërt, frymëzoi zhvillime në art dhe arkitekturë, adoptimin e monedhave dhe zhvillimin e alfabetit grek.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=73–74}}</ref> Athina e zhvilloi sistemin e saj demokratik gjatë periudhës arkaike. Që në shekullin e 7-të, e drejta e të gjithë qytetarëve meshkuj për të marrë pjesë në [[Eklezia|kuvend]] duket se ishte vendosur tashmë.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=108}}</ref> Pas një grushti shteti të dështuar nga Kiloni i Athinës rreth vitit 636 p.e.s., [[Drakoni]] u caktua për të hartuar një kod ligjesh në vitin 621. Kjo nuk arriti të zbuste tensionin politik midis të varfërve dhe elitës, dhe në vitin 594 [[Soloni]] mori autoritetin për të nxjerrë një tjetër paketë reformash, që u përpoqën të balanconin pushtetin e të pasurve dhe të varfërve.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=109–110}}</ref> Në mesin e shekullit të 6-të, [[Pisistrati]] u vetëshpall tiran, dhe pas vdekjes së tij në vitin 527, djali i tij, Hipia, trashëgoi pozitën; deri në fund të shekullit të 6-të ai ishte rrëzuar, dhe [[Kleisteni]] kreu reforma të mëtejshme demokratizuese.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=112–113}}</ref> Në Spartë, një sistem politik me dy mbretër, një këshill pleqsh (''[[Gerusia]]'') dhe pesë [[Efor|eforë]] u zhvillua gjatë shekujve 8 dhe 7. Sipas traditës spartane, kjo kushtetutë u vendos nga ligjvënësi legjendar Likurgu.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=96}}</ref> Gjatë Luftës së Parë Meseniane dhe Luftës së Dytë Meseniane, Sparta nënshtroi rajonin fqinj të Meseniasë, duke robëruar popullsinë e tij.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=98}}</ref> Në shekullin e 6-të, qytet-shtetet greke filluan të zhvillonin marrëdhënie zyrtare mes tyre, ndërkohë që më parë sundimtarët individualë ishin mbështetur në marrëdhënie personale me elitat e qyteteve të tjera.<ref>{{harvnb|Osborne|2009|p=270}}</ref> Drejt fundit të periudhës arkaike, Sparta filloi të ndërtonte një sërë aleancash, {{ill|Lidhja e Peloponezit|en|Peloponnesian League}}, me qytete si Korinthi, Elis dhe [[Megara]],<ref>{{harvnb|Hammond|1982|p=356}}</ref> duke izoluar Meseninë dhe duke forcuar pozitën e Spartës kundër [[Argosi, Greqi|Argosit]], fuqisë tjetër kryesore në Peloponez.<ref>{{harvnb|Osborne|2009|p=275}}</ref> Aleanca të tjera në shekullin e 6-të përfshinin ato midis Elisit dhe Hereas në Peloponez, si dhe midis kolonisë greke Sibarisit në Italinë jugore, aleatëve të saj dhe serdajëve.<ref>{{harvnb|Osborne|2009|p=271}}</ref> === Greqia klasike === {{Kryesor|Greqia klasike}} [[Skeda:EarlyAthenianCoin.jpg|parapamje|majtas|Monedhë e hershme athinase, që përshkruan kokën e [[Atena|Atenës]] në pjesën e përparme dhe buburecin e saj në pjesën e pasme – shekulli i 5-të p.e.s.]] Në vitin 499 p.e.s., qytet-shtetet joniane nën sundimin persian u rebeluan kundër sundimtarëve të tyre tiranë, të mbështetur nga persët.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=126–127}}</ref> Të mbështetur nga trupa të dërguara nga Athina dhe Eretria, ata përparuan deri në [[Sarda (Lidiane)|Sardi]] dhe e dogjën qytetin, para se të tërhiqeshin nga një kundërsulm persian.<ref name="martin2013">{{harvnb|Martin|2013|p=127}}</ref> Kryengritja vazhdoi deri në vitin 494, kur jonianët e rebeluar u mundën.<ref name="martin2013" /> Dari nuk e harroi që Athina kishte ndihmuar kryengritjen joniane, dhe në vitin 490 ai mblodhi një armadë hakmarrjeje.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=128}}</ref> Megjithëse ishin në disavantazh të thellë numerik, athinasit — të mbështetur nga aleatët e tyre plateas — mundën hordhitë persiane në Betejën e Maratonës, dhe flota persiane u kthye mbrapsht.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=128–129}}</ref> [[Skeda:Map Greco-Persian Wars-en.svg|parapamje|upright=1.35|Ngjarjet e fazave të para të [[Luftërat greko-persiane|Luftërave Greko-Persiane]]]] [[Skeda:Map athenian empire 431 BC-en.svg|parapamje|upright=1.35|Lidhja Deliane menjëherë përpara [[Lufta e Peloponezit|Luftës së Peloponezit]] në vitin 431 p.e.s.]] Dhjetë vjet më vonë, një pushtim i dytë u nis nga djali i Darit, Kserksi I.<ref name="martin131">{{harvnb|Martin|2013|p=131}}</ref> Qytet-shtetet e Greqisë veriore dhe qendrore iu dorëzuan forcave persiane pa rezistencë, ndërsa një koalicion prej 31 qytet-shtetesh greke, përfshirë Athinën dhe Spartën, vendosën t'u rezistonin pushtuesve persianë.<ref name="martin131" /> Në të njëjtën kohë, Sicilia greke u pushtua nga një forcë kartagjenase.<ref name="martin131" /> Në vitin 480 p.e.s., beteja e parë e madhe e pushtimit u zhvillua në Termopile, ku një pararojë e vogël grekësh, e udhëhequr nga treqind spartanë, mbajti për disa ditë një kalim vendimtar që mbronte zemrën e Greqisë; në të njëjtën kohë Geloni, tiran i Sirakuzës, mundi pushtimin kartagjenas në Betejën e Himeras.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=131–133}}</ref> Persët u mundën vendimtarisht në det nga një forcë detare kryesisht athinase në [[Beteja e Salaminës|Betejën e Salaminës]], dhe në tokë, në vitin 479 p.e.s., në Betejën e Plateas.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=134–136}}</ref> Aleanca kundër Persisë vazhdoi, e udhëhequr fillimisht nga spartani Pausania, por nga viti 477 nga Athina,<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=137–138}}</ref> dhe deri në vitin 460 Persia ishte dëbuar nga Egjeu.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=140}}</ref> Gjatë kësaj fushate të gjatë, Lidhja Deliane u shndërrua gradualisht nga një aleancë mbrojtëse e shteteve greke në një perandori athinase, pasi fuqia detare gjithnjë në rritje e Athinës frikësoi shtetet e tjera anëtare të lidhjes.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=137–141}}</ref> Athina i përfundoi fushatat e saj kundër Persisë në vitin 450, pas një disfate katastrofike në Egjipt në vitin 454, dhe vdekjes së Kimonit në betejë kundër persëve në Qipro, në vitin 450.<ref name="martin147">{{harvnb|Martin|2013|p=147}}</ref> Ndërsa lufta athinase kundër perandorisë persiane po shuhej, konflikti mes Athinës dhe Spartës u rrit. E dyshimtë ndaj fuqisë gjithnjë në rritje athinase, të financuar nga Lidhja Deliane, Sparta ofroi ndihmë anëtarëve të pakënaqur të lidhjes për t'u rebeluar kundër dominimit athinas. Këto tensione u përkeqësuan në vitin 462 p.e.s. kur Athina dërgoi një forcë për të ndihmuar Spartën të përballonte një kryengritje helotësh, por kjo ndihmë u refuzua nga spartanët.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=142}}</ref> Në vitet 450, Athina mori kontrollin e Beotisë dhe fitoi ndaj [[Egjina (Ishull)|Egjinës]] dhe Korinthit.<ref name="martin147" /> Sidoqoftë, Athina nuk arriti të siguronte një fitore vendimtare, dhe në vitin 447 humbi përsëri Beotinë.<ref name="martin147" /> Athina dhe Sparta nënshkruan Paqen Tridhjetëvjeçare në dimrin 446/445, duke i dhënë fund konfliktit.<ref name="martin147" /> Përkundër traktatit, marrëdhëniet athinase me Spartën u përkeqësuan sërish në vitet 430, dhe në vitin 431 p.e.s. filloi Lufta e Peloponezit.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=149}}</ref> Faza e parë e luftës pa një seri pushtimesh vjetore të pafrytshme të Atikës nga Sparta, ndërsa Athina luftoi me sukses perandorinë korinthase në veriperëndim të Greqisë dhe mbrojti perandorinë e vet, pavarësisht murtajës që vrau shtetarin kryesor athinas, [[Perikliu]]n.<ref name="hornblower160">{{harvnb|Hornblower|2011|p=160}}</ref> Lufta ndryshoi drejtim pas fitoreve athinase të udhëhequra nga Kleoni në Pylos dhe Sfakteri,<ref name="hornblower160" /> dhe Sparta kërkoi paqe, por athinasit e refuzuan propozimin.<ref name="hornblower162">{{harvnb|Hornblower|2011|p=162}}</ref> Dështimi athinas për të rifituar kontrollin e Beotisë në Delium, dhe suksese e Brasidasit në Greqinë veriore në vitin 424, përmirësuan pozitën e Spartës pas Sfakterisë.<ref name="hornblower162" /> Pas vdekjeve të Kleonit dhe Brasidasit, mbrojtësit më të fortë të luftës në secilën palë, një traktat paqeje u negociua në vitin 421 nga gjenerali athinas Nikia.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=163}}</ref> Paqja nuk zgjati shumë, megjithatë. Në vitin 418 p.e.s. forcat e bashkuara të Athinës dhe Argosit u mundën nga Sparta në Mantinea.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=1981–1999}}</ref> Në vitin 415 Athina nisi një ekspeditë detare ambicioze për të dominuar Sicilinë;<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=200}}</ref> ekspedita përfundoi në katastrofë në portin e Sirakuzës, me pothuajse gjithë ushtrinë të vrarë dhe anijet të shkatërruara.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=177}}</ref> Menjëherë pas disfatës athinase në Sirakuzë, aleatët jonianë të Athinës filluan të rebeloheshin kundër Lidhjes Deliane, ndërsa Persia filloi sërish të përfshihej në çështjet greke, në krahun e Spartës.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=202–203}}</ref> Fillimisht pozita athinase mbeti relativisht e fortë, me fitore të rëndësishme në Cyzicus në vitin 410 dhe Arginusa në vitin 406.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|pp=186–189}}</ref> Sidoqoftë, në vitin 405 spartani Lisandri mundi Athinën në Betejën e Egospotamëve, dhe filloi të bllokonte portin e Athinës;<ref name="Martin 2013 205">{{harvnb|Martin|2013|p=205}}</ref> e shtyrë nga uria, Athina kërkoi paqe, duke pranuar të dorëzonte flotën e saj dhe t'i bashkohej Lidhjes së Peloponezit të udhëhequr nga Sparta.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=189}}</ref> Pas kapitullimit athinas, Sparta vendosi një regjim oligarkik, Tridhjetë Tiranët, në Athinë,<ref name="Martin 2013 205" /> një ndër disa oligarki të mbështetura nga spartanët që erdhën në pushtet pas Luftës së Peloponezit.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=203}}</ref> Epërsia spartane nuk zgjati: pas vetëm një viti, Tridhjetë Tiranët u rrëzuan.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=219}}</ref> Gjysma e parë e shekullit të 4-të pa shtetet kryesore greke të përpiqeshin të dominonin territorin kontinental; asnjë nuk pati sukses, dhe dobësia që rezultoi çoi në një zbrazëti pushteti, të cilën përfundimisht e mbushi Maqedonia, nën Filipin II dhe më pas Aleksandrin e Madh.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=221, 226}}</ref> Menjëherë pas Luftës së Peloponezit, Sparta u përpoq të zgjeronte pushtetin e vet, duke i shtyrë Argosin, Athinën, Korinthin dhe Tebën t'i bashkoheshin njëra-tjetrës kundër saj.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=224}}</ref> Duke synuar të parandalonte çdo shtet të vetëm grek nga fitimi i dominimit që do t'i lejonte të sfidonte Persinë, mbreti persian fillimisht iu bashkua aleancës kundër Spartës, para se të imponontë Paqen e Antalkidasit ("Paqja e Mbretit"), e cila ia rikthente Persisë kontrollin mbi grekët e Anadollit.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=224–225}}</ref> [[Skeda:L'atleta di Fano.jpg|parapamje|upright=0.8|''Riu Fitimtar'' (rreth 310 p.e.s.) është një skulpturë bronzi e ruajtur në ujë, e rrallë, nga Greqia e lashtë.]] Deri në vitin 371 p.e.s., Teba ishte në ngjitje, duke mundur Spartën në Betejën e Leuktrës, duke vrarë mbretin spartan Kleombrot I, dhe duke pushtuar Lakoninë. Sukseset e mëtejshme tebane kundër Spartës në vitin 369 çuan në pavarësimin e Meseniasë; Sparta nuk u rimëkëmb kurrë nga humbja e tokave pjellore të Meseniasë dhe fuqisë punëtore helote që ajo siguronte.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=225–226}}</ref> Fuqia në ngjitje e Tebës e shtyu Spartën dhe Athinën t'i bashkoheshin njëra-tjetrës; në vitin 362 ato u mundën nga Teba në Betejën e Mantineas. Pas Mantineas, asnjë nga shtetet kryesore greke nuk mundi të dominonte. Megjithëse Teba e kishte fituar betejën, gjenerali i saj Epaminonda u vra, dhe ata kaluan dekadat pasuese të përfshirë në luftëra me fqinjët e tyre; Athina, ndërkohë, pa aleancën e saj të dytë detare, të formuar në vitin 377, të shpërbëhej në mesin e viteve 350.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=226}}</ref> Zbrazëtia e pushtetit në Greqi pas Betejës së Mantineas u mbush nga Maqedonia, nën [[Filipi II i Maqedonisë|Filipin II]], duke filluar me betejën e Fushës së Krokusit. Në vitin 338 p.e.s., ai mundi një aleancë greke në Betejën e Keronesë, dhe më pas formoi Lidhjen e Korintit. Filipi planifikonte ta udhëhiqte lidhjen për të pushtuar Persinë, por u vra në vitin 336 p.e.s. Djalit të tij, Aleksandrit të Madh, i mbeti t'i realizonte ambiciet e të atit.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=221}}</ref> Pas fushatave kundër armiqve perëndimorë dhe verior të Maqedonisë, si dhe atyre shteteve greke që ishin shkëputur nga Lidhja e Korintit pas vdekjes së Filipit, Aleksandri filloi fushatën e tij kundër Persisë në vitin 334 p.e.s.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=243–245}}</ref> Ai pushtoi Persinë, duke mundur Darin III në Betejën e Isusit në vitin 333 p.e.s., dhe pas Betejës së Gaugamelës në vitin 331 p.e.s. u vetëshpall mbret i Azisë.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=245–247}}</ref> Nga viti 329 p.e.s. ai udhëhoqi fushata drejt Baktrisë dhe më pas Indisë;<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=248}}</ref> planet e mëtejshme për të pushtuar Arabinë dhe Afrikën Veriore u ndalën nga vdekja e tij në vitin 323 p.e.s.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=250}}</ref> === Greqia helenistike === {{Kryesor|Diadokët|Periudha helenistike|Greqia helenistike}} [[Skeda:Alexander the Great mosaic.jpg|parapamje|majtas|Mozaiku i Aleksandrit, Muzeu Kombëtar Arkeologjik, Napoli]] Periudha nga vdekja e Aleksandrit të Madh në vitin 323 p.e.s. deri në vdekjen e [[Kleopatra|Kleopatrës]], sundimtarja e fundit maqedonase e Egjiptit, njihet si periudha helenistike. Në pjesën e hershme të kësaj periudhe, u zhvillua një formë e re mbretërimi, e bazuar në traditat maqedonase dhe të Lindjes së Afërt. Mbretërit e parë helenistikë ishin më parë gjeneralë të Aleksandrit dhe morën pushtetin në periudhën pas vdekjes së tij, megjithëse nuk bënin pjesë në linjat mbretërore ekzistuese dhe nuk kishin pretendime historike mbi territoret që kontrollonin.{{sfn|Martin|2013|p=253}} Më të rëndësishmit prej këtyre sundimtarëve, në dekadat pas vdekjes së Aleksandrit, ishin Antigoni I dhe djali i tij, Demetri, në Maqedoni dhe pjesën tjetër të Greqisë, Ptolemeu në Egjipt, dhe Seleuku I në Siri dhe ish-perandorinë persiane;{{sfn|Martin|2013|pp=254–255}} mbretëritë më të vogla helenistike përfshinin [[Shteti i Epirit|Epirin]] nën sundimin e [[Pirro i Epirit|Pirros]], Atalidët në Anadoll, dhe Mbretërinë Greko-Baktriane.{{sfn|Martin|2013|p=256}} [[Skeda:Diadochen1.png|parapamje|djathtas|upright=1.35|Mbretëritë kryesore [[Periudha helenistike|helenistike]] përfshinin mbretëritë e [[Diadokët|diadokëve]]: {{legend|#787CAD|Mbretëria e Ptolemeut I Soter}} {{legend|#50A249|Mbretëria e [[Kassandër|Kasandrit]]}} {{legend|#C38833|Mbretëria e Lizimakut}} {{legend|#C3B933|Mbretëria e Seleukut I Nikator}} {{legend|#AF3662|[[Shteti i Epirit|Epiri]]}} Gjithashtu të shënuara në hartë: {{legend|#85AB54|Kolonitë greke}} {{legend|#A361BD|[[Kartagjena]] (jo-greke)}} {{legend|#70A9BE|[[Roma e Lashtë|Roma]] (jo-greke)}} Zonat portokalli ishin shpesh të diskutueshme pas vitit 281 p.e.s. Dinastia Atalide pushtoi një pjesë të kësaj zone. Nuk është shënuar: Mbretëria Indo-Greke.]] Në pjesën e hershme të periudhës helenistike, kufijtë e sakta të mbretërive helenistike nuk ishin vendosur ende. Antigoni u përpoq të zgjeronte territorin e tij, duke sulmuar mbretëritë e tjera pasardhëse, derisa ato u bashkuan kundër tij, dhe ai u vra në Betejën e Ipsusit në vitin 301 p.e.s.{{sfn|Martin|2013|p=255}} Djali i tij, Demetri, kaloi shumë vite i burgosur nga selefkidët, dhe djali i tij, Antigoni II, e rimori fronin maqedonas vetëm rreth vitit 276.{{sfn|Martin|2013|p=255}} Ndërkohë, mbretëria selefkide dorëzoi territor në lindje te mbreti indian Çandragupta Maurja në këmbim të elefantëve luftarakë, dhe më vonë humbi pjesë të mëdha të Persisë ndaj [[Perandoria Parthiane|Perandorisë Parthiane]].{{sfn|Martin|2013|p=255}} Deri në mesin e shekullit të 3-të, mbretëritë e pasardhësve të Aleksandrit ishin kryesisht të qëndrueshme, megjithëse vazhduan mosmarrëveshjet mbi zonat kufitare.{{sfn|Martin|2013|p=256}} Kryeqytetet e mëdha të kulturës helenistike ishin [[Aleksandria]], në Mbretërinë Ptolemaike,<ref>{{cite web|last1=Werner|first1=Robert|title=Ptolemaic dynasty|url=https://www.britannica.com/topic/Ptolemaic-dynasty|website=Britannica|language=en|access-date=2024-08-25|date=2024-08-22}}</ref><ref>{{cite web|title=The Ptolemaic Kingdom|url=https://www.worldatlas.com/ancient-world/the-ptolemaic-kingdom.html|website=World Atlas|language=en|access-date=2024-08-24|date=2023-02-16}}</ref> dhe Antiokia, në Perandorinë Selefkide.<ref>{{cite book|last1=Chrubasik|first1=Boris|title=Chapter 3 – Seleucid Antioch|chapter=Seleucid Antioch|date=2024|pages=31–42|url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/antioch-on-the-orontes/seleucid-antioch/481BB7CE7FA7D1D698E495E99E81F457|publisher=Cambridge University Press|doi=10.1017/9781108988988.005|language=en|isbn=978-1-108-98898-8|access-date=2024-08-25}}</ref><ref>{{cite web|title=Antioch|url=https://www.britannica.com/place/Antioch-modern-and-ancient-city-south-central-Turkey|website=Britannica|language=en|access-date=2024-08-25|date=2024-08-16}}</ref> Pushtimet e Aleksandrit patën pasoja të shumta për qytet-shtetet greke. Ato zgjeruan ndjeshëm horizontet e grekëve dhe çuan në një emigrim të vazhdueshëm të të rinjve dhe ambiciozëve drejt perandorive të reja greke në lindje.<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6930285.stm Alexander's Gulf outpost uncovered]. BBC News. 7 gusht 2007.</ref> Shumë grekë u shpërngulën në Aleksandri, Antiokia dhe qytetet e tjera të shumta helenistike të themeluara pas Aleksandrit, deri aq larg sa [[Afganistani]] dhe [[Pakistani]] e sotëm, ku Mbretëria Greko-Baktriane dhe Mbretëria Indo-Greke mbijetuan deri në fund të shekullit të 1-të p.e.s. Disa nga qytet-shtetet brenda Greqisë u organizuan në dy liga të mëdha: Lidhja Akease (që përfshinte Korinthin dhe Argosin)<ref>{{cite web|title=Achaean League|url=https://www.livius.org/articles/misc/achaean-league/|website=Livius.org|language=en|access-date=2024-08-25|date=2020-10-12}}</ref><ref>{{cite web|last1=Spawforth|first1=Antony J. S.|title=Corinth, Argos, and the imperial cult|url=https://www.ascsa.edu.gr/uploads/media/hesperia/148112.pdf|website=American School of Classical Studies at Athens|language=en|access-date=2024-08-25}}</ref> dhe Lidhja Etoliane. Për pjesën më të madhe të periudhës deri në pushtimin romak, këto liga ishin në luftë, shpesh duke marrë pjesë në konfliktet mes shteteve pasardhëse të diadokëve të perandorisë së Aleksandrit. Mbretëria Antigonide u përfshi në një luftë me Republikën Romake në fund të shekullit të 3-të. Megjithëse [[Lufta e Parë Romako-Maqedonase|Lufta e Parë Maqedonase]] nuk pati rezultat përfundimtar, romakët, si zakonisht, vazhduan të luftonin kundër Maqedonisë derisa ajo u përfshi plotësisht në Republikën Romake (deri në vitin 149 p.e.s.). Në lindje, e paqëndrueshmja Perandori Selefkide u shpërbë gradualisht, megjithëse një mbetje e saj mbijetoi deri në vitin 64 p.e.s., ndërsa Mbretëria Ptolemaike vazhdoi në Egjipt deri në vitin 30 p.e.s., kur edhe ajo u pushtua nga romakët. Lidhja Etoliane u bë e kujdesshme ndaj përfshirjes romake në Greqi, dhe u vendos në krah të selefkidëve në Luftën Romako-Selefkide; kur romakët dolën fitues, lidhja u përfshi efektivisht në Republikë. Megjithëse Lidhja Akease i mbijetoi si Lidhjes Etoliane, ashtu edhe Maqedonisë, edhe ajo u mund dhe u përfshi së shpejti nga romakët, në vitin 146 p.e.s., duke i dhënë fund pavarësisë greke. === Greqia romake === {{Kryesor|Greqia romake}} Gadishulli grek ra nën sundimin romak gjatë pushtimit të Greqisë në vitin 146 p.e.s., pas Betejës së Korinthit. Maqedonia u bë provincë romake, ndërsa Greqia jugore ra nën mbikëqyrjen e prefektit të Maqedonisë; sidoqoftë, disa ''poleis'' greke arritën të ruanin një pavarësi të pjesshme dhe të shmangnin tatimet. Ishujt e Egjeut iu shtuan këtij territori në vitin 133 p.e.s. Athina dhe qytete të tjera greke u rebeluan në vitin 88 p.e.s., dhe gadishulli u shtyp nga gjenerali romak Sula. Luftërat civile romake e shkatërruan tokën edhe më tej, derisa [[Augusti]] e organizoi gadishullin si provincën e Akaisë në vitin 27 p.e.s. Greqia ishte një provincë lindore kyçe e Perandorisë Romake, pasi kultura romake ishte prej kohësh, në fakt, greko-romake. [[Gjuha greke]] shërbeu si ''lingua franca'' në Lindje dhe në Itali, dhe shumë intelektualë grekë, si [[Galeni]], e kryenin pjesën më të madhe të punës së tyre në Romë. == Gjeografia == === Rajonet === [[Skeda:Ancient Regions Mainland Greece.png|parapamje|upright=1.25|Rajonet kryesore të Greqisë kontinentale të lashtë dhe tokat "barbare" ngjitur]] Territori i Greqisë është malor, dhe si rezultat, Greqia e lashtë përbëhej nga shumë rajone më të vogla, secila me dialektin, veçoritë kulturore dhe identitetin e vet. Rajonalizmi dhe konfliktet rajonale ishin tipare kryesore të Greqisë së lashtë. Qytetet priреshin të ndodheshin në lugina midis maleve ose në fusha bregdetare, dhe dominonin një zonë të caktuar rreth tyre. Në jug shtrihej [[Peloponezi]], i përbërë nga rajonet e Lakonisë (juglindje), Meseniasë (jugperëndim), Elisit (perëndim), Akaisë (veri), Korinthisë (verilindje), Argolidës (lindje), dhe Arkadisë (qendër). Këta emra mbijetojnë deri në ditët e sotme si njësi rajonale të Greqisë moderne, megjithëse me kufij disi të ndryshëm. Greqia kontinentale në veri, e njohur sot si [[Greqia Qendrore]], përbëhej nga Etolia dhe [[Akarnania]] në perëndim, Lokrida, Doridha dhe Fokida në qendër, ndërsa në lindje shtriheshin [[Beotia]], Atika dhe Megarida. Në verilindje shtrihej [[Thesalia]], ndërsa [[Epiri]] shtrihej në veriperëndim. Epiri shtrihej nga [[Gjiri i Nartës|Gjiri Ambrakian]] në jug deri te malet Keraune dhe lumi [[Vjosa|Aoos]] në veri, dhe përbëhej nga [[Kaonia]] (veri), [[Molosët|Molosia]] (qendër), dhe Thesprotia (jug). Në cepin verilindor ndodhej [[Maqedonia e Lashtë|Maqedonia]],<ref name="britannica">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/354266/Macedonia|title=Macedonia|year=2008|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica Online|language=en|access-date=2008-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208092317/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/354266/Macedonia|archive-date=2008-12-08|url-status=live}}</ref> e përbërë fillimisht nga Maqedonia e Poshtme dhe rajonet e saj, si Emathia, Pieria dhe Botiea, dhe më vonë Almopia dhe Amfaksitida. Kryeqyteti fillestar i Maqedonisë ishte Egët, dhe më pas u zhvendos në Pella në shekullin e 4-të p.e.s. Rreth kohës së Aleksandrit I të Maqedonisë, mbretërit argeadë të Maqedonisë filluan të zgjeroheshin në Eordaia dhe pjesën tjetër të Maqedonisë së Epërme, toka të banuara nga fise të pavarura maqedonase të Epërme, si linkestët, orestët dhe elimiotët, dhe në lindje, përtej [[Lumi i Vardarit|lumit Aksios]], në Migdoninë dhe rajone të vendosura nga fise trake.<ref>[https://books.google.com/books?id=vx251bK988gC&pg=RA6-PA750 ''The Cambridge Ancient History: The fourth century B.C.''] botuar nga D. M. Lewis et al., I. E. S. Edwards, Cambridge University Press, D. M. Lewis, John Boardman, Cyril John Gadd, Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond, 2000, {{ISBN|0-521-23348-8}}, f. 723–724.</ref> Në veri të Maqedonisë shtriheshin popuj të ndryshëm jo-grekë, si [[Paionët]] në veri, [[Trakët]] në verilindje, dhe [[Ilirët]], me të cilët maqedonasit ishin shpesh në konflikt, në veriperëndim. Kalkidiku u vendos herët nga kolonistë grekë jugorë dhe u konsiderua pjesë e botës greke, ndërsa nga fundi i mijëvjeçarit të 2-të p.e.s. u zhvillua gjithashtu vendbanim i konsiderueshëm grek në brigjet lindore të [[Deti Egje|Egjeut]], në [[Anadolli|Anadoll]]. === Kolonitë === [[Skeda:Greek Colonies in the 8th-6th centuries BC.png|parapamje|upright=1.6|Kolonitë e lashta greke gjatë periudhës arkaike]] [[Skeda:Agrigento-Tempio della Concordia01.JPG|parapamje|Tempulli i Konkordias, Lugina e Tempujve, [[Magna Graecia]], Italia e sotme]] Gjatë periudhës arkaike, popullsia greke u rrit përtej kapacitetit të tokës së kufizuar të punueshme të Greqisë, duke rezultuar në krijimin, në shkallë të gjerë, të kolonive gjetiu: sipas një vlerësimi, popullsia e zonës gjithnjë e më të gjerë të vendbanimeve greke u rrit afërsisht dhjetëfish nga viti 800 deri në 400 p.e.s., nga 800.000 në rreth 7,5–10 milionë banorë.<ref>{{Cite web|url=http://www.umsystem.edu/upress/fall2006/hansen.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070305112612/http://www.umsystem.edu/upress/fall2006/hansen.htm|title=Population of the Greek city-states|language=en|archive-date=2007-03-05}}</ref> Kjo nuk ishte thjesht për tregti, por edhe për të themeluar vendbanime. Këto koloni greke nuk ishin, siç ishin kolonitë romake, të varura nga qyteti-nënë, por ishin qytet-shtete plotësisht të pavarura në vetvete.<ref name="BoardmanHammond-xiii">{{harvnb|Boardman|Hammond|1982|p=xiii}}</ref> Grekët u vendosën jashtë Greqisë në dy mënyra të dallueshme. E para ishte në vendbanime të përhershme të themeluara nga grekët, që u formuan si poleis të pavarura. Forma e dytë ishte ajo që historianët e quajnë ''emporia''; postë tregtare, të banuara nga grekë dhe jo-grekë njëkohësisht, që merreshin kryesisht me prodhimin dhe shitjen e mallrave. Shembuj të këtij lloji të dytë vendbanimi gjenden në Al-Mina në lindje dhe Pithekoussai në perëndim.<ref>{{harvnb|Antonaccio|2007|p=203}}</ref> Nga rreth viti 750 deri në 500 p.e.s., grekët vendosën koloni në të gjitha drejtimet. Në lindje, u kolonizua së pari bregu i Egjeut i Azisë së Vogël, i ndjekur nga [[Qipro]] dhe brigjet e [[Thraka|Trakës]], [[Deti Marmara]] dhe bregu jugor i [[Deti i Zi|Detit të Zi]]. Përfundimisht, kolonizimi grek arriti deri në verilindje të [[Ukraina|Ukrainës]] dhe Rusisë së sotme (Taganrog). Në perëndim u vendosën brigjet e [[Iliria|Ilirisë]] dhe [[Italia jugore]] (e quajtur "[[Magna Graecia]]"), të ndjekura nga [[Franca jugore]], [[Korsika]], madje edhe [[Spanja]] lindore. Koloni greke u themeluan gjithashtu në [[Egjipti i Lashtë|Egjipt]] dhe Libi. Sirakuza moderne, [[Napoli]], [[Marseja]] dhe [[Stambolli]] i kishin fillesat e tyre si kolonitë greke Syracusae ({{lang|grc|Συράκουσαι}}), Neapolis ({{lang|grc|Νεάπολις}}), Massalia ({{lang|grc|Μασσαλία}}) dhe [[Bizanti|Byzantion]] ({{lang|grc|Βυζάντιον}}). Këto koloni luajtën një rol të rëndësishëm në përhapjen e ndikimit grek në të gjithë Evropën dhe gjithashtu ndihmuan në krijimin e rrjeteve tregtare në distanca të gjata midis qytet-shteteve greke, duke nxitur ekonominë e Greqisë së lashtë. == Politika dhe shoqëria == === Struktura politike === [[Skeda:Bust Pericles Chiaramonti.jpg|parapamje|upright=0.8|Bust mermeri i Perikliut me përkrenare korinthase, kopje romake e një origjinali grek, Museo Chiaramonti, Muzetë e Vatikanit; Perikliu ishte një figurë kyçe politike populiste në zhvillimin e [[Demokracia athinase|demokracisë radikale athinase]].<ref>Ruden, Sarah (2003). ''Lysistrata''. Hackett, f. 80. {{ISBN|0-87220-603-3}}.</ref>]] Greqia e lashtë përbëhej nga disa qindra qytet-shtete relativisht të pavarura (''poleis''). Kjo ishte një situatë ndryshe nga ajo në shumicën e shoqërive të tjera bashkëkohore, të cilat ishin ose fisnore ose mbretëri që sundonin mbi territore relativisht të mëdha. Pa dyshim, gjeografia e Greqisë — e ndarë dhe nënndarë nga kodra, male dhe lumenj — kontribuoi në natyrën fragmentare të Greqisë së lashtë. Nga njëra anë, grekët e lashtë nuk kishin asnjë dyshim se ishin "një popull"; ata kishin të njëjtën fe, të njëjtën kulturë bazë dhe të njëjtën gjuhë. Për më tepër, grekët ishin shumë të vetëdijshëm për origjinën e tyre fisnore; Herodoti ishte në gjendje t'i kategorizonte gjerësisht qytet-shtetet sipas fiseve. Megjithatë, edhe pse këto marrëdhënie të nivelit më të lartë ekzistonin, ato duket se rrallë kanë pasur rol të madh në politikën greke. Pavarësia e ''poleis'' mbrohej ashpër; bashkimi ishte diçka që rrallë mendohej nga grekët e lashtë. Edhe kur, gjatë pushtimit të dytë persian të Greqisë, një grup qytet-shtetesh u bashkuan për të mbrojtur Greqinë, shumica dërrmuese e ''poleis'' mbeti neutrale, dhe pas disfatës persiane, aleatët iu kthyen shpejt luftimeve mes tyre.<ref>Holland, T. ''Persian Fire'', Abacus, f. 363–370 {{ISBN|978-0-349-11717-1}}</ref> Kështu, veçoritë kryesore të sistemit politik të lashtë grek ishin natyra e tij fragmentare (pa origjinë veçanërisht fisnore), dhe fokusi i veçantë mbi qendrat urbane brenda shteteve, përndryshe të vogla. Veçoritë e sistemit grek dëshmohen më tej nga kolonitë që ata krijuan në të gjithë Mesdheun, të cilat, megjithëse mund ta konsideronin një polis të caktuar grek si "nënën" e tyre (dhe të ruanin dashamirësi ndaj saj), ishin plotësisht të pavarura nga qyteti themelues. Në mënyrë të pashmangshme, ''poleis'' më të vogla mund të dominoheshin nga fqinjët më të mëdhenj, por pushtimi ose sundimi i drejtpërdrejtë nga një qytet-shtet tjetër duket të ketë qenë mjaft i rrallë. Në vend të kësaj, ''poleis'' u grupuan në liga, anëtarësia e të cilave ishte në gjendje të vazhdueshme ndryshimi. Më vonë, gjatë periudhës klasike, ligat u bënë më pak në numër, por më të mëdha, të dominuara nga një qytet i vetëm (veçanërisht Athina, Sparta dhe Teba); dhe shpesh ''poleis'' detyroheshin të bashkoheshin nën kërcënimin e luftës (ose si pjesë e një traktati paqeje). Edhe pasi Filipi II i Maqedonisë pushtoi zemrat e Greqisë së lashtë, ai nuk u përpoq ta aneksonte territorin apo ta bashkonte atë në një provincë të re, por detyroi shumicën e ''poleis'' t'i bashkoheshin Lidhjes së Korintit të tij. === Qeverisja dhe e drejta === [[Skeda:Law Code Gortyn Louvre Ma703.jpg|parapamje|majtas|E drejta e trashëgimisë, pjesë e [[Kanuni i Gortynit|Kanunit të Gortynit]], Kreta, fragment i kolonës së 11-të. Gur gëlqeror, shekulli i 5-të p.e.s.]] Fillimisht, shumë qytet-shtete greke duket se kanë qenë mbretëri të vogla; shpesh ekzistonte një zyrtar qytetas që mbante disa funksione mbetëse, ceremoniale, të mbretit (''basileus''), p.sh. ''archon basileus'' në Athinë.<ref>Holland T. ''Persian Fire'', f. 94 {{ISBN|978-0-349-11717-1}}</ref> Sidoqoftë, deri në periudhën arkaike dhe vetëdijen e parë historike, shumica ishin bërë tashmë oligarki aristokratike. Nuk është e qartë saktësisht si ndodhi ky ndryshim. Për shembull, në Athinë, mbretëria ishte reduktuar në një magjistraturë kryesore trashëgimore, të përjetshme (''archon'') deri rreth vitit 1050 p.e.s.; deri në vitin 753 p.e.s. kjo ishte bërë një kryesi dhjetëvjeçare e zgjedhur, dhe së fundi një kryesi vjetore e zgjedhur deri në vitin 683 p.e.s. Në çdo fazë, gjithnjë e më shumë pushtet i kalonte aristokracisë si e tërë, dhe largohej nga një individ i vetëm. Në mënyrë të pashmangshme, dominimi i politikës dhe grumbullimi shoqërues i pasurisë nga grupe të vogla familjesh priste të shkaktonte trazira sociale në shumë ''poleis''. Në shumë qytete, një tiran (jo në kuptimin modern të autokracive represive) do të merrte kontrollin në një moment të caktuar dhe do të qeveriste sipas vullnetit të vet; shpesh një axhendë populiste do të ndihmonte ta mbante atë në pushtet. Në një sistem të përfshirë nga konflikti klasor, qeverisja nga një "njeri i fortë" shpesh ishte zgjidhja më e mirë. Athina ra nën tirani në gjysmën e dytë të shekullit të 6-të p.e.s. Kur kjo tirani mori fund, athinasit themeluan demokracinë e parë në botë, si zgjidhje radikale për të parandaluar rimarrjen e pushtetit nga aristokracia. Një kuvend qytetarësh (''[[Eklezia]]''), për diskutimin e politikës së qytetit, kishte ekzistuar që nga reformat e [[Drakoni]]t në vitin 621 p.e.s.; të gjithë qytetarëve iu lejua ta ndiqnin pas reformave të [[Soloni]]t (fillimi i shekullit të 6-të), por qytetarët më të varfër nuk mund t'i drejtoheshin kuvendit apo të kandidonin për poste. Me vendosjen e demokracisë, kuvendi u bë mekanizmi ''de jure'' i qeverisjes; të gjithë qytetarët kishin privilegje të barabarta në kuvend. Sidoqoftë, jo-qytetarët, si metikët (të huajt që jetonin në Athinë) apo skllevërit, nuk kishin fare të drejta politike. Pas ngritjes së demokracisë në Athinë, qytet-shtete të tjera themeluan demokraci. Sidoqoftë, shumë ruajtën forma më tradicionale qeverisjeje. Siç ndodhte shpesh në çështje të tjera, Sparta ishte një përjashtim i dukshëm nga pjesa tjetër e Greqisë, e sunduar gjatë gjithë kësaj periudhe jo nga një, por nga dy monarkë trashëgues. Kjo ishte një formë diarkie. Mbretërit e Spartës i përkisnin dinastive Agiade dhe Euripontide, pasardhëse përkatësisht të Eurysthenit dhe Proklit. Themeluesit e të dyja dinastive besohej të ishin binjakë, bij të Aristodemit, sundimtar heraklid. Sidoqoftë, pushtetet e këtyre mbretërve mbaheshin nën kontroll, si nga një këshill pleqsh (''Gerusia''), ashtu edhe nga magjistratë të caktuar posaçërisht për të mbikëqyrur mbretërit (''eforët''). === Struktura shoqërore === Vetëm burrat e lirë, pronarë tokash dhe të lindur në qytet, mund të ishin qytetarë të përjashtuar nga mbrojtja e plotë ligjore në një qytet-shtet. Në shumicën e qytet-shteteve, ndryshe nga situata në [[Roma e Lashtë|Romë]], pozita e lartë shoqërore nuk lejonte të drejta të veçanta. Ndonjëherë familjet kontrollonin funksione fetare publike, por kjo zakonisht nuk jepte ndonjë pushtet të veçantë në qeverisje. Në Athinë, popullsia ndahej në katër klasa shoqërore, sipas pasurisë. Njerëzit mund të ndryshonin klasë nëse fitonin më shumë para. Në Spartë, të gjithë qytetarët meshkuj quheshin ''homoioi'', që do të thotë "të barabartë". Sidoqoftë, mbretërit spartanë, që shërbenin si udhëheqësit e dyfishtë ushtarakë dhe fetarë të qytet-shtetit, vinin nga dy familje.<ref>{{cite book|last1=Powell|first1=Anton|title=A Companion to Sparta|date=2017|publisher=John Wiley & Sons|language=en|isbn=978-1-119-07237-9|page=187|url=https://books.google.com/books?id=QqA6DwAAQBAJ|access-date=2022-07-04}}</ref> Gratë në Greqinë e Lashtë duket se kryenin kryesisht punë shtëpiake, drejtonin shtëpitë, dhe lindnin e rritnin fëmijë. ==== Skllavëria ==== [[Skeda:Grabstein einer Frau mit Dienerin.jpg|parapamje|Gurë varri i një gruaje me shërbyesen e saj fëmijë skllave, rreth 100 p.e.s.]] Skllevërit nuk kishin as pushtet, as status. Skllevërit kishin të drejtë të kishin familje dhe të zotëronin pronë, në varësi të vullnetit dhe lejes së zotërisë, por nuk kishin të drejta politike. Deri në vitin 600 p.e.s., skllavëria pasurore ishte përhapur në Greqi. Deri në shekullin e 5-të p.e.s., skllevërit përbënin një të tretën e popullsisë totale në disa qytet-shtete. Midis 40% dhe 80% të popullsisë së [[Athina klasike|Athinës klasike]] përbëhej nga skllevër.<ref>[http://student.britannica.com/comptons/article-201729/ANCIENT-GREECE Slavery in Ancient Greece] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201123710/http://student.britannica.com/comptons/article-201729/ANCIENT-GREECE|date=2008-12-01}}. ''Britannica Student Encyclopædia''.</ref> Skllevërit jashtë Spartës pothuajse kurrë nuk u rebeluan, sepse përbëheshin nga shumë kombësi dhe ishin tepër të shpërndarë për t'u organizuar. Sidoqoftë, ndryshe nga kultura perëndimore e mëvonshme, grekët e lashtë nuk mendonin në terma race.<ref>{{Cite book|publisher=W. W. Norton|language=en|isbn=978-0-393-04934-3|last=Painter|first=Nell|title=The History of White People|location=New York|date=2010|page=5|url=https://archive.org/details/historyofwhitepe00pain/page/5}}</ref> Shumica e familjeve zotëronin skllevër si shërbëtorë dhe punëtorë shtëpie, dhe madje edhe familjet e varfra mund të kishin pasur ndonjë skllav. Zotërinjve nuk u lejohej t'i rrihnin apo t'i vrisnin skllevërit e tyre. Zotërinjtë shpesh premtonin t'i lironin skllevërit në të ardhmen, për t'i nxitur ata të punonin fort. Ndryshe nga në Romë, të liruarit nuk bëheshin qytetarë. Në vend të kësaj, ata përziheshin me popullsinë e metikëve, që përfshinte njerëz nga vende të huaja ose qytet-shtete të tjera, të cilëve u lejohej zyrtarisht të jetonin në shtet. Qytet-shtetet i zotëronin ligjërisht skllevërit. Këta skllevër publikë kishin një masë më të madhe pavarësie sesa skllevërit e zotëruar nga familjet, duke jetuar më vete dhe duke kryer detyra të specializuara. Në Athinë, skllevërit publikë trajnoheshin për të zbuluar monedha të falsifikuara, ndërsa skllevërit e tempujve shërbenin si shërbëtorë të hyjnisë së tempullit, dhe skllevërit skithë punësoheshin në Athinë si forcë policore, që mblidhte qytetarët për funksione politike. Sparta kishte një lloj të veçantë skllevërish, të quajtur ''helotë''. Helotët ishin mesenas të robëruar në masë gjatë luftërave meseniane nga shteti, dhe u caktuan familjeve, ku detyroheshin të qëndronin. Helotët rritnin ushqim dhe kryenin punë shtëpiake, në mënyrë që gratë të mund të përqendroheshin te rritja e fëmijëve të fortë, ndërsa burrat mund t'ia kushtonin kohën stërvitjes si {{ill|hoplitë|en|Hoplite}}. Zotërinjtë e tyre i trajtonin ashpër, dhe helotët u rebeluan disa herë kundër zotërinjve të tyre. Në vitin 370/369 p.e.s., si rezultat i çlirimit të Meseniasë nga sundimi spartan prej Epaminondës, sistemi helot atje mori fund, dhe helotët e fituan lirinë e tyre.<ref>{{cite book|last=Cartledge|first=Paul|title=The Spartans: An Epic History|year=2002|publisher=Pan Macmillan|language=en|page=67}}</ref> Sidoqoftë, ai vazhdoi të ekzistonte në Lakoni deri në shekullin e 2-të p.e.s. === Arsimi === {{Kryesor|Arsimi në Greqinë e Lashtë}} [[Skeda:Plato's Academy mosaic from Pompeii.jpg|parapamje|majtas|Mozaik nga [[Pompeu|Pompei]], që përshkruan [[Akademia e Platonit|Akademinë]] e [[Platoni|Platonit]]]] Për pjesën më të madhe të historisë greke, arsimi ishte privat, me përjashtim të Spartës. Gjatë periudhës helenistike, disa qytet-shtete themeluan shkolla publike. Vetëm familjet e pasura mund të përballonin një mësues. Djemtë mësonin të lexonin, të shkruanin dhe të citonin letërsi. Ata gjithashtu mësonin të këndonin dhe të luanin një instrument muzikor, dhe trajnoheshin si atletë për shërbimin ushtarak. Ata studionin jo për një punë, por për t'u bërë qytetarë efektivë. Vajzat gjithashtu mësonin të lexonin, të shkruanin dhe të bënin aritmetikë të thjeshtë, në mënyrë që të mund të drejtonin shtëpinë. Ato pothuajse kurrë nuk merrnin arsim pas fëmijërisë.<ref>{{Cite book|last=Bloomer|first=W. Martin|title=A Companion to Ancient Education|publisher=Willey-Blackwell|year=2016|language=en|isbn=978-1-118-99741-3|location=Malden, MA|page=305}}</ref> Djemtë shkonin në shkollë në moshën shtatë vjeç, ose shkonin në kazermë, nëse jetonin në Spartë. Tre llojet e mësimeve ishin: ''grammatistes'' për aritmetikën, ''kitharistes'' për muzikën dhe vallëzimin, dhe ''paedotribae'' për sportet. Djemtë e familjeve të pasura, që ndiqnin mësimet e shkollave private, kujdeseshin nga një ''paidagogos'', një skllav shtëpie i zgjedhur posaçërisht për këtë detyrë, i cili e shoqëronte djalin gjatë ditës. Mësimet mbaheshin në shtëpitë private të mësuesve dhe përfshinin leximin, shkrimin, matematikën, këndimin dhe luajtjen e lirës dhe flautit. Kur djali mbushte 12 vjeç, shkollimi fillonte të përfshinte sporte të tilla si mundja, vrapimi, dhe hedhja e diskut dhe shtizës. Në Athinë, disa të rinj më të moshuar ndiqnin akademi për disiplina më të holla, si kultura, shkencat, muzika dhe artet. Shkollimi përfundonte në moshën 18-vjeçare, i ndjekur nga stërvitja ushtarake në ushtri, zakonisht për një ose dy vjet.<ref>Angus Konstam: "Historical Atlas of Ancient Greece", f. 94–95. Thalamus, Mbretëria e Bashkuar, 2003, {{ISBN|1-904668-16-X}}</ref> Disa nga shkollat më të mëdha të Athinës përfshinin [[Liceu]]n (i ashtuquajturi [[Shkolla peripatetike|shkolla peripatetike]], themeluar nga [[Aristoteli]] i Stagirës)<ref>{{cite web|title=Lyceum|url=https://www.britannica.com/topic/Lyceum-Greek-philosophical-school|website=Britannica|language=en|access-date=2024-08-21}}</ref><ref>{{cite web|title=The Lyceum|url=https://iep.utm.edu/lyceum/|website=Internet Encyclopedia of Philosophy|language=en|access-date=2024-08-21}}</ref> dhe [[Akademia e Platonit]] (themeluar nga [[Platoni]] i Athinës).<ref name="Lindberg 2007 70">{{cite book|url=http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/B/bo5550077.html|last=Lindberg|first=David C.|title=The Beginnings of Western Science|page=70|publisher=University of Chicago Press|year=2007|language=en|isbn=978-0-226-48205-7}}</ref><ref>{{cite web|last1=Kampouris|first1=Nick|title=Plato's Academy: The World's First University|url=https://greekreporter.com/2023/10/26/plato-academy-athens-first-university-world/|website=Greek Reporter|language=en|access-date=2024-08-21|date=2023-10-26}}</ref> Sistemi arsimor i grekëve të lashtë të pasur quhet gjithashtu ''[[Paideia]]''.<ref>{{Cite book|last1=Woodruff|first1=Paul|title=Nine Education (Paideia)|chapter=Education (Paideia)|url=https://academic.oup.com/book/8502/chapter-abstract/154343006?redirectedFrom=fulltext|access-date=2024-08-21|date=March 2006|pages=191–210|doi=10.1093/acprof:oso/9780195304541.003.0009|language=en|isbn=978-0-19-530454-1}}</ref><ref>{{cite magazine|last1=López|first1=Raquel|title=Did sons and daughters get the same education in ancient Greece?|url=https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/education-in-ancient-greece|magazine=National Geographic|language=en|access-date=2024-08-21|date=2019-08-28}}</ref> === Ekonomia === Në kulmin e saj ekonomik, në shekujt 5 dhe 4 p.e.s., qytetaria e lirë e Greqisë klasike përfaqësonte ndoshta shoqërinë më të begatë të botës së lashtë, dhe disa historianë ekonomikë e konsiderojnë Greqinë një nga ekonomitë para-industriale më të avancuara. Për sa i përket grurit, pagat arritën rreth 7–12 kg në ditë për një punëtor të pakualifikuar në Athinën urbane, 2–3 herë më shumë se 3,75 kg për një punëtor rural të pakualifikuar në Egjiptin romak, megjithëse edhe të ardhurat e fermave greke ishin mesatarisht më të ulëta se ato në dispozicion të punëtorëve urbanë.<ref>W. Schiedel, "Real slave prices and the relative cost of slave labor in the Greco-Roman world", ''Ancient Society'', vëll. 35, 2005, f. 12.</ref> Ndërsa kushtet e skllevërve ndryshonin gjerësisht, institucioni shërbeu për të mbështetur të ardhurat e qytetarisë së lirë: një vlerësim i zhvillimit ekonomik i nxjerrë nga kjo e fundit (ose i nxjerrë vetëm nga të ardhurat urbane) ka gjasa ta mbivlerësojë nivelin e vërtetë të përgjithshëm, pavarësisht dëshmive të përhapura për standarde të larta jetese. === Lufta === [[Skeda:Greek-Persian duel 1.jpg|parapamje|Hoplit grek dhe luftëtar persian të përshkruar duke luftuar, në një ''kylix'' të lashtë, shekulli i 5-të p.e.s.]] Të paktën gjatë periudhës arkaike, natyra fragmentare e Greqisë së lashtë, me shumë qytet-shtete konkurruese, rriti frekuencën e konfliktit, por, në të kundërt, kufizoi shkallën e luftërave. Të paaftë të mbanin ushtri profesionale, qytet-shtetet mbështeteshin te qytetarët e tyre për të luftuar. Kjo, në mënyrë të pashmangshme, ulte kohëzgjatjen e mundshme të fushatave, pasi qytetarët duhej të ktheheshin te profesionet e tyre (sidomos, për shembull, fermerët). Fushatat, prandaj, shpesh kufizoheshin në verë. Kur ndodhnin beteja, ato zakonisht ishin të planifikuara paraprakisht dhe synonin të ishin vendimtare. Humbjet ishin të pakta krahasuar me betejat e mëvonshme, rrallë duke kaluar pesë përqind të palës humbëse, por të vrarët shpesh përfshinin qytetarët dhe gjeneralët më të shquar, që udhëhiqnin nga fronti. Shkalla dhe përmasat e luftës në Greqinë e lashtë ndryshuan në mënyrë dramatike si rezultat i Luftërave Greko-Persiane. Të luftoje ushtritë e mëdha të Perandorisë Akamenide ishte, në thelb, përtej mundësive të një qytet-shteti të vetëm. Triumfi përfundimtar i grekëve u arrit nëpërmjet aleancave mes qytet-shteteve (përbërja e sakta e të cilave ndryshonte me kohën), duke lejuar bashkimin e burimeve dhe ndarjen e punës. Megjithëse aleancat mes qytet-shteteve kishin ndodhur edhe më parë, asgjë në këtë shkallë nuk ishte parë ndonjëherë. Ngritja e Athinës dhe Spartës si fuqi mbizotëruese gjatë këtij konflikti çoi drejtpërdrejt te Lufta e Peloponezit, e cila pa zhvillim të mëtejshëm të natyrës së luftës, strategjisë dhe taktikave. E zhvilluar mes ligave të qyteteve të dominuara nga Athina dhe Sparta, forca punëtore dhe burimet financiare në rritje shtuan shkallën dhe lejuan diversifikimin e luftërave. Betejat e planifikuara paraprakisht gjatë Luftës së Peloponezit rezultuan të papërfundueshme, dhe në vend të tyre u rrit mbështetja te strategjitë sfilitëse, betejat detare, dhe bllokadat e rrethimet. Këto ndryshime rritën ndjeshëm numrin e viktimave dhe përçarjen e shoqërisë greke. Athina zotëronte një nga flotat më të mëdha luftarake në Greqinë e lashtë. Ajo kishte mbi 200 triremë, secila e lëvizur nga 170 vozitës, të ulur në 3 rreshta në secilën anë të anijes. Qyteti mund ta përballonte një flotë kaq të madhe — kishte mbi 34.000 vozitës — sepse zotëronte shumë miniera argjendi, të punuara nga skllevërit. Sipas Josiah Oberit, qytet-shtetet greke përballeshin me një shans prej afërsisht një-në-tre për shkatërrim gjatë periudhës arkaike dhe klasike.<ref>{{Cite book|last=Ober|first=Josiah|url=https://press.princeton.edu/books/paperback/9780691146249/democracy-and-knowledge|title=Democracy and Knowledge|date=2010|language=en|isbn=978-0-691-14624-9|pages=81–82|publisher=Princeton University Press}}</ref> == Kultura == === Filozofia === {{Kryesor|Filozofia e lashtë greke}} [[Skeda:British Museum - Four Greek philosophers.jpg|parapamje|majtas|Bustet e gdhendura të katër filozofëve të lashtë grekë, të ekspozuara në Muzeun Britanik. Nga e majta në të djathtë: [[Sokrati]], [[Antisteni]], Krisipi, dhe [[Epikuri]].]] Filozofia e lashtë greke u përqendrua në rolin e arsyes dhe të kërkimit. Në shumë mënyra, ajo pati një ndikim të rëndësishëm në filozofinë moderne, si dhe në shkencën moderne. Vija të qarta e të pandërprera ndikimi shkojnë nga filozofët e lashtë grekë dhe helenistikë, te filozofët myslimanë të mesjetës dhe shkencëtarët islamikë, te Rilindja dhe Iluminizmi evropian, te shkencat laike të kohëve moderne. As arsyeja, as kërkimi nuk filluan me grekët e lashtë. Përcaktimi i dallimit midis kërkimit grek për dije dhe kërkimeve të qytetërimeve më të vjetra, si egjiptianët e lashtë dhe [[Babilonia|babilonasit]], ka qenë prej kohësh temë studimi për teoricienët e qytetërimit. Filozofët e parë të njohur të Greqisë ishin [[Parasokratikët|parasokratikët]], të cilët u përpoqën të jepnin përshkrime naturaliste, jo-mitike të botës. Ata u ndoqën nga [[Sokrati]], një nga filozofët e parë me qendër në Athinë gjatë epokës së saj të artë, idetë e të cilit, edhe pse njihen nga tregime të dorës së dytë dhe jo nga shkrimet e tij, hodhën themelet e filozofisë perëndimore. Dishepulli i Sokratit, [[Platoni]], i cili shkroi ''[[Republika (Platoni)|Republikën]]'' dhe vendosi një dallim rrënjësor midis ideve dhe botës konkrete, si dhe dishepulli i Platonit, [[Aristoteli]], i cili shkroi gjerësisht mbi natyrën dhe etikën, janë gjithashtu jashtëzakonisht me ndikim në filozofinë perëndimore deri në ditët e sotme. Filozofia e mëvonshme helenistike, që gjithashtu e ka origjinën në Greqi, përcaktohet nga emra si [[Antisteni]] ([[Cinizmi (filozofi)|cinizmi]]), [[Zenoni nga Citiumi]] ([[Stoicizmi|stoicizmi]]), dhe [[Plotini]] ([[Neoplatonizmi]]). === Letërsia dhe teatri === [[Skeda:The great theater of Epidaurus, designed by Polykleitos the Younger in the 4th century BC, Sanctuary of Asklepeios at Epidaurus, Greece (14015010416).jpg|parapamje|majtas|Teatri i lashtë i Epidaurit, shekulli i 4-të p.e.s.]] Letërsia më e hershme greke ishte poezi dhe përbëhej për t'u interpretuar, jo për konsum privat.<ref>{{harvnb|Power|2016|p=58}}</ref> Poeti më i hershëm grek i njohur është [[Homeri]], megjithëse ai ishte pjesë e një tradite tashmë ekzistuese të poezisë gojore.<ref>{{harvnb|Kirk|1985|p=44}}</ref> Poezia e Homerit, edhe pse u zhvillua rreth kohës kur grekët zhvilluan shkrimin, do të ishte kompozuar gojarisht; poeti i parë që me siguri kompozoi veprën e tij në shkrim ishte Arkiloku, poet lirik i mesit të shekullit të 7-të p.e.s.<ref>{{harvnb|Kirk|1985|p=45}}</ref> [[Tragjedia greke]] u zhvillua drejt fundit të periudhës arkaike, duke marrë elemente nga i gjithë spektri i zhanreve paraekzistuese të poezisë së vonë arkaike.<ref>{{harvnb|Power|2016|p=60}}</ref> Drejt fillimit të periudhës klasike, filloi të zhvillohej komedia — data më e hershme e lidhur me zhanrin është viti 486 p.e.s., kur një garë komedie u bë ngjarje zyrtare në Dionizet e Qytetit në Athinë, megjithëse komedia më e hershme e lashtë e ruajtur është ''Akarnasit'' e [[Aristofani]]t, e shfaqur në vitin 425 p.e.s.<ref>{{harvnb|Handley|1985|p=355}}</ref> [[Skeda:Hypnos Thanatos BM Vase D56 full.jpg|parapamje|upright=0.8|Skenë nga ''[[Iliada]]'': [[Hipnosi]] dhe Thanatosi duke bartur trupin e Sarpedonit nga fusha e betejës e [[Troja]]s; detaj nga një ''lekythos'' atike me sfond të bardhë, rreth 440 p.e.s.]] Ashtu si poezia, edhe proza greke e kishte origjinën në periudhën arkaike, dhe shkrimtarët më të hershëm të filozofisë, historisë dhe literaturës mjekësore greke i përkasin të gjithë shekullit të 6-të p.e.s.<ref name="mcglew79">{{harvnb|McGlew|2016|p=79}}</ref> Proza u shfaq së pari si stil shkrimi i adoptuar nga filozofët parasokratikë [[Anaksimandri]] dhe Anaksimeni — megjithëse [[Talesi i Miletit|Talesi]], i konsideruar filozofi i parë grek, me sa duket nuk shkroi asgjë.<ref>{{harvnb|McGlew|2016|p=81}}</ref> Proza si zhanër arriti pjekurinë në epokën klasike,<ref name="mcglew79" /> dhe zhanret kryesore të prozës greke — filozofia, historia, retorika dhe dialogu — u zhvilluan gjatë kësaj periudhe.<ref>{{harvnb|McGlew|2016|p=84}}</ref> Periudha helenistike pa qendrën letrare të botës greke të zhvendosej nga Athina, ku kishte qenë gjatë periudhës klasike, në Aleksandri. Në të njëjtën kohë, mbretër të tjerë helenistikë, si Antigonidët dhe Atalidët, ishin mbrojtës të dijes dhe letërsisë, duke i kthyer Pellën dhe Pergamin, përkatësisht, në qendra kulturore.<ref>{{harvnb|Mori|2016|p=93}}</ref> Ishte pikërisht falë kësaj mbrojtjeje kulturore nga mbretër helenistikë, dhe veçanërisht Muzeut të Aleksandrisë, që kaq shumë literaturë e lashtë greke ka mbijetuar.<ref name="bulloch542">{{harvnb|Bulloch|1985|p=542}}</ref> [[Biblioteka e Aleksandrisë|Biblioteka]] e Aleksandrisë, pjesë e Muzeut, kishte synimin, të pashoq deri atëherë, të mblidhte kopje të të gjithë autorëve të njohur në gjuhën greke. Pothuajse e gjithë literatura helenistike jo-teknike e mbijetuar është poezi,<ref name="bulloch542" /> dhe poezia helenistike priste të ishte shumë intelektuale,<ref>{{harvnb|Bulloch|1985|pp=542–543}}</ref> duke përzier zhanre dhe tradita të ndryshme, dhe duke shmangur narrativat lineare.<ref>{{harvnb|Mori|2016|p=99}}</ref> Periudha helenistike pa gjithashtu një ndryshim në mënyrën se si konsumohej letërsia — ndërsa gjatë periudhave arkaike dhe klasike letërsia zakonisht përjetohej në interpretim publik, gjatë periudhës helenistike ajo lexohej më zakonisht privatisht.<ref>{{harvnb|Mori|2016|p=98}}</ref> Njëkohësisht, poetët helenistikë filluan të shkruanin për konsum privat, jo publik.<ref>{{harvnb|Bulloch|1985|p=543}}</ref> Me fitoren e Oktavianit në Aktium në vitin 31 p.e.s., Roma filloi të bëhej një qendër e madhe e letërsisë greke, ndërsa autorë të rëndësishëm grekë, si [[Straboni]] dhe [[Dionisi i Halikarnasit]], erdhën në Romë.<ref>{{harvnb|Bowersock|1985|pp=642–643}}</ref> Periudha e risive më të mëdha në letërsinë greke nën Romën ishte "shekulli i gjatë i dytë", nga rreth viti 80 deri rreth vitit 230 e.s.<ref name="konig113">{{harvnb|König|2016|p=113}}</ref> Kjo risi u shfaq veçanërisht në prozë, me zhvillimin e romanit dhe një ringjallje të rëndësisë së oratorisë publike, që të dyja datojnë në këtë periudhë.<ref name="konig113" /> === Muzika dhe vallëzimi === Në shoqërinë e lashtë greke, muzika ishte gjithnjë e pranishme dhe konsiderohej një përbërës themelor i qytetërimit.{{sfn|West|1994|pp=1, 13}} Ajo ishte pjesë e rëndësishme e adhurimit fetar publik,{{sfn|West|1994|p=14}} e ceremonive private, si dasma dhe funerale,{{sfn|West|1994|p=21}} dhe e argëtimit shtëpiak.{{sfn|West|1994|p=24}} Burrat këndonin dhe luanin muzikë në [[Simpoziumi|simpozium]];{{sfn|West|1994|p=25}} si burrat, ashtu edhe gratë këndonin gjatë punës; dhe lojërat e fëmijëve përfshinin këngë dhe vallëzim.{{sfn|West|1994|pp=27–28}} Muzika e lashtë greke ishte kryesisht vokale, e kënduar nga një këngëtar solo ose nga një kor, dhe zakonisht e shoqëruar nga një instrument; muzika thjesht instrumentale ishte më pak e zakonshme.{{sfn|West|1994|p=39}} Grekët përdornin instrumente me tela, përfshirë lira, harpa dhe llauta;{{sfn|West|1994|p=48}} dhe instrumente me erë, prej të cilëve më i rëndësishmi ishte ''aulosi'', një instrument kallami.{{sfn|West|1994|p=81}} Instrumentet e goditjes luanin një rol relativisht të parëndësishëm në mbështetje të instrumenteve me tela dhe me erë, dhe përdoreshin në kulte të caktuara fetare.{{sfn|West|1994|p=122}} === Shkenca dhe teknologjia === [[Skeda:0142 - Archaeological Museum, Athens - Antikythera mechanism - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 11 2009.jpg|parapamje|majtas|[[Mekanizmi i Antikiterës]] ishte një kompjuter analog nga viti 150 deri 100 p.e.s., i projektuar për të llogaritur pozicionet e objekteve astronomike.]] Matematika e lashtë greke solli shumë zhvillime të rëndësishme në matematikë, duke përfshirë rregullat themelore të gjeometrisë, idenë e provës formale matematike, dhe zbulime në teorinë e numrave, analizën matematike, matematikën e aplikuar, dhe u afrua shumë me vendosjen e kalkulusit integral. Zbulimet e disa matematikanëve grekë, përfshirë [[Pitagora|Pitagorën]], [[Euklidi|Euklidin]] dhe [[Arkimedi|Arkimedin]], ende përdoren në mësimdhënien e matematikës sot. Grekët e zhvilluan astronominë, të cilën e trajtonin si degë të matematikës, në një nivel shumë të sofistikuar. Modelet e para gjeometrike, tredimensionale, për të shpjeguar lëvizjen e dukshme të planetëve u zhvilluan në shekullin e 4-të p.e.s. nga Eudoksi i Knidit dhe Kalipi i Cyzicus-it. Bashkëkohësi i tyre më i ri, Heraklidi i Pontit, propozoi se Toka rrotullohet rreth boshtit të vet. Në shekullin e 3-të p.e.s., [[Aristarku i Samosit]] ishte i pari që sugjeroi një sistem heliocentrik. Arkimedi, në traktatin e tij ''Numëruesi i Rërës'', ringjall hipotezën e Aristarkut se "yjet fikse dhe Dielli mbeten të palëvizura, ndërsa Toka rrotullohet rreth Diellit në rrethinën e një rrethi". Përndryshe, kanë mbijetuar vetëm përshkrime fragmentare të idesë së Aristarkut.<ref>Pedersen, ''Early Physics and Astronomy'', f. 55–56</ref> [[Eratosteni]], duke përdorur këndet e hijeve të krijuara në rajone gjerësisht të ndara, vlerësoi perimetrin e Tokës me saktësi të madhe.<ref>Pedersen, ''Early Physics and Astronomy'', f. 45–47</ref> Në shekullin e 2-të p.e.s., Hiparku i Nikesë bëri një numër kontributesh, përfshirë matjen e parë të precesionit dhe hartimin e katalogut të parë yjor, në të cilin propozoi sistemin modern të magnitudave të dukshme. [[Mekanizmi i Antikiterës]], një pajisje për të llogaritur lëvizjet e planetëve, daton rreth vitit 80 p.e.s. dhe ishte paraardhësi i parë i kompjuterit astronomik.<ref>{{cite journal|last1=Freeth|first1=T.|last2=Bitsakis|first2=Y.|last3=Moussas|first3=X.|display-authors=etal|year=2006|title=Decoding the ancient Greek astronomical calculator known as the Antikythera Mechanism|journal=Nature|volume=444|issue=7119|pages=587–591|doi=10.1038/nature05357|language=en|pmid=17136087|bibcode=2006Natur.444..587F}}</ref> U zbulua në një anije të fundosur të lashtë, pranë ishullit grek [[Antikithera]], midis [[Cerigo|Kitheras]] dhe [[Kreta|Kretës]]. Pajisja u bë e famshme për përdorimin e një ingranazhi diferencial, i besuar më parë të ishte shpikur në shekullin e 16-të, si dhe për miniaturizimin dhe kompleksitetin e pjesëve të saj, të krahasueshme me një orë të bërë në shekullin e 18-të. Mekanizmi origjinal ekspozohet në koleksionin e bronzeve të Muzeut Kombëtar Arkeologjik të Athinës, i shoqëruar nga një kopje. Grekët e lashtë bënë gjithashtu zbulime të rëndësishme në fushën mjekësore. [[Hipokrati]] ishte mjek i periudhës klasike dhe konsiderohet një nga figurat më të shquara në historinë e mjekësisë. Ai njihet si "ati i mjekësisë"<ref>{{Cite journal|last1=Grammaticos|first1=P. C.|last2=Diamantis|first2=A.|title=Useful known and unknown views of the father of modern medicine, Hippocrates and his teacher Democritus|journal=Hellenic Journal of Nuclear Medicine|volume=11|issue=1|pages=2–4|year=2008|language=en|pmid=18392218}}</ref><ref>[http://encarta.msn.com/encyclopedia_761576397/Hippocrates.html Hippocrates], Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2006. Microsoft Corporation. [https://web.archive.org/web/20091029181928/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761576397/Hippocrates.html Arkivuar] më 31 tetor 2009.</ref> në njohje të kontributeve të tij të qëndrueshme në fushë, si themelues i shkollës hipokratike të mjekësisë. Kjo shkollë intelektuale revolucionarizoi mjekësinë në Greqinë e lashtë, duke e vendosur atë si disiplinë të veçantë nga fushat e tjera me të cilat tradicionalisht ishte lidhur (veçanërisht teurgjia dhe filozofia), duke e bërë kështu mjekësinë profesion.<ref name="garrison9293">{{Cite book|last=Garrison|first=Fielding H.|year=1966|title=History of Medicine|publisher=W. B. Saunders|location=Philadelphia|language=en|pages=92–93}}</ref><ref name="nuland5">{{Cite book|last=Nuland|first=Sherwin B.|year=1988|title=Doctors|publisher=Knopf|language=en|isbn=978-0-394-55130-2|page=5|url=https://archive.org/details/doctorsbiography00nula/page/5}}</ref> === Arti dhe arkitektura === [[Skeda:Sicily Selinunte Temple E (Hera).JPG|parapamje|Tempulli i [[Hera|Herës]] në Selinunte, Sicili]] Arti i Greqisë së lashtë ka ushtruar një ndikim të madh mbi kulturën e shumë vendeve, nga kohët e lashta e deri në ditët e sotme, veçanërisht në fushat e skulpturës dhe arkitekturës. Në Perëndim, arti i Perandorisë Romake rrjedh kryesisht nga modelet greke. Në Lindje, pushtimet e Aleksandrit të Madh nisën disa shekuj shkëmbimesh mes kulturave greke, aziatike qendrore dhe indiane, duke rezultuar në artin greko-budist, me degëzime deri në Japoni. Pas Rilindjes në Evropë, estetika humaniste dhe standardet e larta teknike të artit grek frymëzuan breza të tërë artistësh evropianë. Deri thellë në shekullin e 19-të, tradita klasike e ardhur nga Greqia dominoi artin e botës perëndimore. === Feja === {{Kryesor|Feja e lashtë greke}} [[Skeda:Θερμαικος με θεα τον Ολυμπο!.jpg|parapamje|[[Mali i Olimpit]], vendbanimi i {{ill|dymbëdhjetë perëndive olimpike|en|Twelve Olympians}}]] Feja ishte pjesë qendrore e jetës së lashtë greke.{{sfn|Ogden|2007|p=1}} Edhe pse grekët e qyteteve dhe fiseve të ndryshme adhuronin perëndi të ngjashme, praktikat fetare nuk ishin uniforme, dhe perënditë mendoheshin ndryshe në vende të ndryshme. Grekët ishin politeistë, duke adhuruar shumë perëndi, por që në shekullin e 6-të p.e.s. filloi të zhvillohej një panteon i dymbëdhjetë perëndive olimpike.{{sfn|Dowden|2007|p=41}} Feja greke u ndikua nga praktikat e fqinjëve të Lindjes së Afërt të grekëve, të paktën që në periudhën arkaike, dhe deri në periudhën helenistike ky ndikim shihej në të dy drejtimet.{{sfn|Noegel|2007|pp=21–22}} Akti fetar më i rëndësishëm në Greqinë e lashtë ishte flijimi i kafshëve, më së shpeshti i deleve dhe dhive.{{sfn|Bremmer|2007|pp=132–134}} Flijimi shoqërohej me lutje publike,{{sfn|Furley|2007|p=121}} dhe lutjet e himnet ishin vetë një pjesë kryesore e jetës fetare të lashtë greke.{{sfn|Furley|2007|p=117}} == Trashëgimia == {{Kryesor|Letërsia e vjetër greke e romake}} Qytetërimi i Greqisë së lashtë ka pasur një ndikim jashtëzakonisht të madh mbi gjuhën, politikën, sistemet arsimore, filozofinë, shkencën dhe artet. Ai u bë ''Leitkultur''-i i Perandorisë Romake, deri në pikën e margjinalizimit të traditave vendase italike të epokës së hekurit. Siç e shprehu [[Horaci]], {{blockquote|{{lang|la|Graecia capta ferum victorem cepit et artis / intulit agresti Latio}} (''Epistulae'' 2.1.156 e vazhdim) Greqia e pushtuar e bëri rob pushtuesin e saj të egër dhe ia solli artet e saj [[Latium]]it të vrazhdë.}} Nëpërmjet Perandorisë Romake, kultura greke u bë themelore për kulturën perëndimore në përgjithësi. [[Perandoria Bizantine]] e trashëgoi drejtpërdrejt kulturën klasike greko-helenistike, pa ndërmjetësim latin, dhe ruajtja e dijes klasike greke në traditën bizantine mesjetare ushtroi më tej një ndikim të fuqishëm mbi sllavët, dhe më vonë mbi [[Epoka e Artë Islame|Epokën e Artë Islame]] dhe Rilindjen e Evropës Perëndimore. Një ringjallje moderne e dijes klasike greke ndodhi në lëvizjen e [[Klasicizmi|neoklasicizmit]] në Evropën dhe Amerikat e shekujve 18–19. == Shih edhe == * [[Lista e shkrimtarëve të lashtë grekë]] == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == === Shënimet === {{Reflist|19em}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em}} * {{cite book|last=Antonaccio|first=Carla M.|chapter=Colonization: Greece on the Move 900–480|year=2007|title=The Cambridge Companion to Archaic Greece|editor-last=Shapiro|editor-first=H. A.|publisher=Cambridge University Press|language=en|location=Cambridge}} * {{cite book|last1=Asheri|first1=David|last2=Lloyd|first2=Alan|last3=Corcella|first3=Aldo|year=2007|title=A Commentary on Herodotus, Books 1–4|publisher=Oxford University Press|language=en|isbn=978-0-19-814956-9}} * {{cite book|last1=Boardman|first1=John|last2=Hammond|first2=N. G. L.|chapter=Preface|year=1982|title=The Cambridge Ancient History – Volume 3, part 3|editor1-last=Boardman|editor1-first=John|editor2-last=Hammond|editor2-first=N. G. L.|volume=III|edition=2|location=Cambridge|language=en|publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book|last=Bowersock|first=G. W.|title=The Cambridge History of Classical Literature|chapter=The literature of the Empire|editor1-last=Easterling|editor1-first=P. E.|editor2-last=Knox|editor2-first=Bernard M. W.|year=1985|publisher=Cambridge University Press|language=en|location=Cambridge}} * {{cite book|last=Bremmer|first=Jan M.|chapter=Greek Normative Animal Sacrifice|year=2007|title=A Companion to Greek Religion|publisher=Blackwell|language=en|editor-last=Ogden|editor-first=Daniel}} * {{cite book|last=Bulloch|first=A. W.|title=The Cambridge History of Classical Literature|chapter=Hellenistic Poetry|editor1-last=Easterling|editor2-last=Knox|editor1-first=P. E.|editor2-first=Bernard M. W.|year=1985|publisher=Cambridge University Press|language=en|location=Cambridge}} * {{cite book|last=Cameron|first=Alan|year=2004|title=Greek Mythography in the Roman World|publisher=Oxford University Press|language=en|isbn=978-0-19-803821-4}} * {{cite book|last=Dowden|first=Ken|chapter=Olympian Gods, Olympian Pantheon|year=2007|title=A Companion to Greek Religion|publisher=Blackwell|language=en|editor-last=Ogden|editor-first=Daniel}} * {{cite book|last=Furley|first=William D.|chapter=Prayers and Hymns|year=2007|title=A Companion to Greek Religion|publisher=Blackwell|language=en|editor-last=Ogden|editor-first=Daniel}} * {{cite book|last=Hammond|first=N. G. L.|chapter=The Peloponnese|year=1982|title=The Cambridge Ancient History|editor1-last=Boardman|editor1-first=John|editor2-last=Hammond|editor2-first=N. G. L.|volume=III.iii|edition=2|location=Cambridge|language=en|publisher=Cambridge University Press}} * {{cite book|last=Handley|first=E. W.|title=The Cambridge History of Classical Literature|chapter=Comedy|editor1-last=Easterling|editor2-last=Knox|editor1-first=P. E.|editor2-first=Bernard M. W.|year=1985|publisher=Cambridge University Press|language=en|location=Cambridge}} * {{cite book|last=Hornblower|first=Simon|title=The Greek World: 479–323 BC|edition=4|publisher=Routledge|location=Abingdon|language=en|year=2011}} * {{cite book|last=Kirk|first=G. S.|title=The Cambridge History of Classical Literature|chapter=Homer|editor1-last=Easterling|editor2-last=Knox|editor1-first=P. E.|editor2-first=Bernard M. W.|year=1985|publisher=Cambridge University Press|language=en|location=Cambridge}} * {{cite book|last=König|first=Jason|title=A Companion to Greek Literature|chapter=Literature in the Roman World|publisher=John Wiley & Sons|year=2016|language=en|editor1-last=Hose|editor1-first=Martin|editor2-last=Schenker|editor2-first=David}} * {{cite book|last=Marincola|first=John|year=2001|title=Greek Historians|publisher=Oxford University Press|language=en|isbn=978-0-19-922501-9}} * {{cite book|last=Martin|first=Thomas R.|title=Ancient Greece: From Prehistoric to Hellenistic Times|publisher=Yale University Press|location=New Haven|language=en|year=2013|edition=2}} * {{cite book|last=McGlew|first=James|title=A Companion to Greek Literature|chapter=Literature in the Classical Age of Greece|publisher=John Wiley & Sons|year=2016|language=en|editor1-last=Hose|editor1-first=Martin|editor2-last=Schenker|editor2-first=David}} * {{cite book|last=Mori|first=Anatole|title=A Companion to Greek Literature|chapter=Literature in the Hellenistic World|publisher=John Wiley & Sons|year=2016|language=en|editor1-last=Hose|editor1-first=Martin|editor2-last=Schenker|editor2-first=David}} * {{cite book|last=Noegel|first=Scott B.|chapter=Greek Religion and the Ancient Near East|year=2007|title=A Companion to Greek Religion|publisher=Blackwell|language=en|editor-last=Ogden|editor-first=Daniel}} * {{cite book|last=Ogden|first=Daniel|chapter=Introduction|year=2007|title=A Companion to Greek Religion|publisher=Blackwell|language=en|editor-last=Ogden|editor-first=Daniel}} * {{cite book|last=Power|first=Timothy|title=A Companion to Greek Literature|chapter=Literature in the Archaic Age|publisher=John Wiley & Sons|year=2016|language=en|editor1-last=Hose|editor1-first=Martin|editor2-last=Schenker|editor2-first=David}} * {{cite book|last=Roberts|first=Jennifer T.|year=2011|title=Herodotus: a Very Short Introduction|publisher=Oxford University Press|language=en|isbn=978-0-19-957599-2}} * {{cite book|last=Shapiro|first=H. A.|chapter=Introduction|year=2007|title=The Cambridge Companion to Archaic Greece|editor-last=Shapiro|editor-first=H. A.|publisher=Cambridge University Press|language=en|location=Cambridge}} * {{cite book|last=Sparks|first=Kenton L.|year=1998|title=Ethnicity and Identity in Ancient Israel: Prolegomena to the Study of Ethnic Sentiments and their Expression in the Hebrew Bible|location=Winona Lake, IN|publisher=Eisenbrauns|language=en|isbn=978-1-57506-033-0}} * {{cite book|last=West|first=M. L.|title=Ancient Greek Music|year=1994|publisher=Clarendon Press|location=Oxford|language=en|url=https://archive.org/details/ancientgreekmusi0000west}} {{Refend}} == Lexime shtesë == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book|last=Shanks|first=Michael|url=https://books.google.com/books?id=Q8DoQ8SQPP8C|title=Classical Archaeology of Greece: Experiences of the Discipline|date=1996|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-0-415-08521-2|location=London; New York}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jBNREAAAQBAJ|title=Alternatives to Athens: Varieties of Political Organization and Community in Ancient Greece|date=2000|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-815220-0|editor-last=Brock|editor-first=Roger|location=Oxford; New York|editor-last2=Hodkinson|editor-first2=Stephen}} * {{Cite book|title=Money, Labour and Land: Approaches to the Economies of Ancient Greece|date=2002|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-0-415-19649-9|editor-last=Cartledge|editor-first=Paul|location=London; New York|editor-last2=Cohen|editor-first2=Edward E.|editor-last3=Foxhall|editor-first3=Lin}} * {{Cite book|last=Cohen|first=Edward E.|title=Athenian Economy and Society: A Banking Perspective|date=1992|publisher=Princeton University Press|language=en|isbn=978-0-691-03609-0|location=Princeton, N.J}} * {{Cite book|last=Hurwit|first=Jeffrey M.|url=https://books.google.com/books?id=Ofxx9UQJPZwC|title=The Art and Culture of Early Greece, 1100-480 B.C|date=1985|publisher=Cornell University Press|language=en|isbn=978-0-8014-1767-2|location=Ithaca}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wLGRARDRtjoC|title=A Companion to the Classical Greek World|date=2006|publisher=Blackwell|language=en|isbn=978-0-631-23014-4|editor-last=Kinzl|editor-first=Konrad H.|location=Malden, MA}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fnJvha8jzzQC|title=Classical Greece: Ancient Histories and Modern Archaeologies|date=1994|publisher=Cambridge University Press|language=en|isbn=978-0-521-39279-2|editor-last=Morris|editor-first=Ian|location=Cambridge [England]; New York, NY, USA}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/ancientgreecepol0000unse|title=Ancient Greece: A Political, Social, and Cultural History|date=2008|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-530800-6|editor-last=Pomeroy|editor-first=Sarah B.|edition=2nd|location=New York}} * {{Cite book|last=Rhodes|first=P. J.|title=A History of the Classical Greek World, 478-323 BC|date=2006|publisher=Blackwell|language=en|isbn=978-0-631-22564-5|location=Malden, Mass}} * {{Cite book|last=Whitley|first=James|url=https://books.google.com/books?id=njOKqvpRrh4C|title=The Archaeology of Ancient Greece|date=2001|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-0-521-62205-9|location=Cambridge, U.K.; New York}} {{Refend}} == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Ancient Greece|Greqinë e Lashtë}} * [http://www.civilization.ca/cmc/exhibitions/civil/greece/gr0000e.shtml The Canadian Museum of Civilization — Greece Secrets of the Past] * [http://www.ancientgreece.co.uk/ Ancient Greece], faqja e Muzeut Britanik * [https://web.archive.org/web/20060502201333/http://eh.net/encyclopedia/article/engen.greece Economic history of ancient Greece] (arkivuar më 2 maj 2006) * [http://www.fleur-de-coin.com/currency/drachma-history The Greek currency history] * [https://web.archive.org/web/20110511090038/http://www.limenoscope.ntua.gr/index.cgi?lan=en Limenoscope], bazë të dhënash e porteve të lashta greke (arkivuar më 11 maj 2011) * [http://www.whitman.edu/theatre/theatretour/home.htm The Ancient Theatre Archive], arkitektura e teatrove greke dhe romake * [http://people.hsc.edu/drjclassics/lectures/history/history.shtm Illustrated Greek History], Janice Siegel, Departamenti i Klasikëve, Hampden–Sydney College, Virxhinia {{Greqia - Artikuj të lidhur}} [[Kategoria:Greqia e Lashtë| ]] 024e3hm8z460v8hoean14cwjfxq5pnf 0 74673 3025835 1691228 2026-08-15T12:24:11Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025835 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Inxhinierisë Matematike dhe Inxhinierisë Fizike''' është një nga fakultetet që përbëjnë [[Universiteti Politeknik i Tiranës|Universitetin Politeknik i Tiranës]]. Ky Fakultet përbëhet nga disa departamente : * [[Departamentin e Inxhinierisë Matematike]] ; * [[Departamentin e Inxhinierisë Fizike]] ; * [[Departamentin e Kimisë]] ; * [[Qendrën e Gjuhëve të Huaja]]. Diplomat që lëshon ky Fakultet janë diplome në : * [[Inxhinieria fizike|Inxhinieri Fizike]] ; * [[Inxhinieri matematike|Inxhinieri Matematike]] ; Stafi i Fakulteti i Inxhinierisë Matematike dhe Inxhinierisë Fizike ka në përbërje 34 pedagogë me gradën "Doktor", 11 profesorë të asociuar dhe 12 profesorë. Ky fakultet lëshon diploma ne përputhje me udhëzimet nga Karta e [[Bolonja|Bolonjës]]. Ndërkaq, programet e diplomave që lëshon departamentet përkatëse janë te njëjta me programet e Universitetit Politeknik te [[Milano]]s. Këshilli i Ministrave miratoi hapjen, në Fakultetin e Inxhinierisë Matematike dhe Inxhinierisë Fizike, të Universitetit Politeknik të Tiranës, të programeve të studimit, të ciklit të dytë, “Inxhinieri matematike” dhe “Inxhinieri fizike”. Në përfundim të këtyre programeve të studimit lëshohet, përkatësisht, diplomë e nivelit të dytë, DND, në “Inxhinieri matematike” dhe “Inxhinieri fizike”. Këto programe studimi realizohen me 120 kredite dhe kohëzgjatja normale e tyre është dy vite akademike. Këto programe studimi fillojnë veprimtarinë mësimore në vitin akademik [[2009]]-[[2010]]. <br> {{Fakultetet e Universitetit Politeknik të Tiranës}} {{coord|41.31994|19.80473|display=title}} {{DEFAULTSORT:Fakulteti i Inxhinierise Matematike dhe Inxhinierise Fizike i Universitetit Politeknik te Tiranes}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti Politeknik i Tiranës]] p9364l8zme3fpxcd95mr8z8nrh2u5gn 0 78769 3025837 2900382 2026-08-15T12:24:12Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025837 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name=Fakulteti i Historisë dhe Filologjisë |image= |latin_name= |established=1951 |type=Publik. Nivele studimi: [[Bachelor]], [[Master]], [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]] |staff= |rector=Prof. Dr. [[Mark Marku]] |city=[[Tirana]] |country=[[Shqiperia]] |affiliations= |website=www.fhf.edu.al |motto= |calendar= Semester |endowment=Financohet nga [[Qeveria Shqiptare]] }} '''Fakulteti i Histori Filologjisë''' i [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]] është një nga fakultetet të para te këtij universiteti. == Historiku == Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë i [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]] është krijuar në vitin 1951, si pjesë e Institutit të Lartë Pedagogjik, që ka qenë institucioni i parë në Shqipëri për përgatitjen e mësuesve me arsim të lartë për shkencat shoqërore dhe natyrore. Me krijimin e Universitetit të Tiranës në vitin 1957, Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë u bë një nga shtatë fakultetet. Fillimisht ai përbëhej nga degët e historisë (më vonë histori – gjeografi), gjuhë – letërsisë dhe të gjuhës ruse. Qysh atëherë ai ka pësuar zgjerime dhe riorganizime të shumta. Kështu, në vitin akademik 1960 – 1961 iu shtua dega e gjuhës angleze dhe më 1966 ajo e gjuhës frënge. Më 1972 degët e gjuhëve të huaja u shkëputën nga ky fakultet për të formuar Fakultetin e Gjuhëve të Huaja, ndërsa dy vjet më vonë të dy fakultetet u bashkuan në një të vetëm, për t’u ndarë sërish në vitin 1992. Në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë kanë dhënë mësim personalitetet dhe shkencëtarët më të njohur shqiptarë në fushën e shkencave albanologjike, si: E. Çabej, A. Buda, M. Domi, Sh. Demiraj, S. Luarasi, N. Bulka, V. Kokona, I. Kadare, Q. Haxhihasani, S. Prifti, A. Kostallari, J. Xoxa etj. Profesorati i këtij fakulteti ka dhënë një ndihmesë të dukshme edhe për ngritjen dhe funksionimin e fakulteteve të Universiteteve të tjera të Shqipërisë duke përfshirë dhe Universitetin e Prishtinës. Sot në këtë fakultet funksionojnë katër degë: dega gjuhë – letërsi, histori, gjeografi dhe gazetari, e hapur në vitin 1992. Paralelisht me to, funksionojnë pa shkëputje nga puna degët gjuhë – letërsi, histori, gjeografi. Fakulteti është i organizuar në pesë departamente: ai i historisë, i gjeografisë, i gjuhësisë, i letërsisë dhe i gazetarisë. Stafi drejtues përbëhet nga dekani, dy zv. dekanët, kancelari dhe pesë përgjegjës departamentesh. Trupa mësimore e Fakultetit përbëhet nga 76 pedagogë, prej të cilëve 24 mbajnë titullin “Profesor”, 9 mbajnë titullin “Profesor i Asociuar”, 12 me gradën “Doktor”, 21 pedagogë dhe 10 asistentë. Përveç tyre, në procesin mësimor aktivizohet dhe një numër i konsiderueshëm pedagogësh të jashtëm, kryesisht punonjës të institucioneve kërkimore shkencore etj. Numri i studentëve të tij ka ardhur duke u rritur nga viti në vit. Aktualisht në këtë vit shkollor vazhdojnë studimet 1758 studentë me shkëputje nga puna; 2144 studentë pa shkëputje nga puna. Që nga viti 1992 – 1993 pranimi i studentëve në fakultet (për të dy sistemet) bëhet mbi bazën e konkursit. Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë ka qenë dhe është një qendër e rëndësishme shkencore e vendit, me një veprimtari të gjerë shkencore, ku përfshihet organizimi i konferencave shkencore dhe pjesëmarrja në tubime shkencore kombëtare, rajonale e ndërkombëtare, botimet e monografive, punimeve shkencore e të teksteve mësimore për shkollën e lartë, të mesme dhe 9-vjeçare etj. Njëherazi, ai mbetet institucioni më i rëndësishëm i vendit për përgatitjen dhe kualifikimin e studiuesve. Sipas profileve përkatëse të shkencave albanologjike, këtu njihet e drejta e mbrojtjes së tezave të doktoratës prej kandidatësh vendas e të huaj. Kualifikimi pasuniversitar ka nisur qysh në vitin 1981, kur pranë tij u hapën disa kurse pasuniversitare njëvjeçare: fillimisht ai i psikologjisë, një vit më vonë kusi i gjuhës shqipe, në vitin 1984 kursi i historisë, më 1985 kursi i kritikës letrare dhe më 1987 kursi pasuniversitar i psikologjisë dhe i pedagogjisë pa shkëputje nga puna. Në vitin 1991 këto kurse u mbyllën, për t’u hapur përsëri më 1996, kësaj herë si shkolla pasuniversitare (fillimisht me korrespondencë), dmth. si shkallë e parë e një sistemi të plotë dyshkallësh të kualifikimit pasuniversitar që u ndërtua sipas departamenteve përkatëse: shkolla pasuniversitare e departamentit të Gjuhësisë, shkolla pasuniversitare e Departamentit të Letërsisë, shkolla pasuniversitare e Departamentit të Historisë dhe shkolla pasuniversitare e Departamentti të Gjeografisë. Në këtë fakultet aktualisht ndjekin studimet e masterit 223 studentë dhe 88 studentë të diplomuar që vazhdojnë doktoraturën. Edhe përmbajtja e procesit mësimor ka pasur ndryshime të shumta, në përputhje me shkallën e zhvillimit të shoqërisë shqiptare, me nevojat e saj dhe me kërkesat e shtuara para shkollës së lartë. Kështu, në fillim të gjitha degët kishin si detyrë kryesore përgatitjen e mësuesve për shkollën e mesme, megjithëse, në të vërtetë, mësuesit e diplomuar prej këtij Fakulteti kanë punuar edhe në ciklin e lartë të shkollës 8–vjeçare. Krahas kësaj, këto degë kanë siguruar edhe kontingjentin për institucionet kërkimore-shkencore dhe për institucionet e tjera kulturore të vendit, si të shtëpisë botuese, ATSH, Radioja e Televizioni, institutet e Akademisë dhe më vonë universitetet në rrethe etj. Për të plotësuar kërkesat e këtyre institucioneve për kuadra, duke filluar nga viti shkollor 1969–1970, pranë degëve gjuhë shqipe e letërsi dhe histori janë krijuar herë pas here, në varësi nga nevojat, edhe profile të veçanta për gjuhë të tjera të huaja, si për gjuhë latine, greke e vjetër, italiane, bullgare, rumune, serbo-kroate, çeke, poloneze, hungareze, gjermane e spanjolle. Nisur nga nevojat e një përgatitje më të plotë të mësuesve dhe të specialistëve, edhe struktura edhe profili i degëve ka ardhur duke u ndryshuar. Kështu, në vitin 1982 u arrit ndarja e degës histori – gjeografi në dy degë të veçanta: histori me elemente të gjeografisë dhe gjeografi me elemente të historisë. Rezultatet pozitive të kësaj ndarje të pjesshme, ngritja e nivelit të kualifikimit të profesoratit dhe sidomos mundësitë e krijuara pas vitit 1990, e bënë të domosdoshëm thellimin e mëtejshëm të specializimit të këtyre degëve. Si rrjedhim tani të dyja degët e mësipërme kanë dy profile mësuesi dhe specialitet. Këto specializime e profilizime janë shoqëruar edhe me një punë të madhe për hartimin e planeve të reja mësimore, të programeve të lëndëve shumta që janë shtuar në këto plane si dhe rishikimin e programeve të lëndëve ekzistuese, me qëllim që të pasqyrohen në to arritjet shkencore botërore. Një ndihmesë të çmuar ka dhënë fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë për përgatitjen e studentëve të huaj si përkthyes, gjuhëtarë, historianë, studiues të letërsisë etj. Veçanërisht e madhe ka qenë puna e bërë nga dega e gjuhës dhe e letërsisë shqipe pranë së cilës kanë studiuar dhe janë diplomuar 282 studentë nga 25 vendë të ndryshmë të botës, kryesisht nga vendet e Europës, nga Amerika, Azia e Afrika. Nga viti 1991 e këndej pranë Departamentit të Gjuhësisë kanë ardhur, kryesisht në kuadrin e konventave kulturore, studentë të huaj një pjesë e të cilëve pas përfundimit të kursit përgatitor njëvjeçar, po studiojnë për gjuhë shqipe dhe letërsi. Përmes konventave kulturore e marrëveshjeve universitare, ky fakultet ka krijuar e po krijon bashkëpunime me institucione homologe si në Francë, Itali, Greqi, Austri, Gjermani, Angli, SHBA, Turqi, etj., kryesisht për kualifikim për shkëmbime shkencore etj. Një numër i madh pedagogësh e asistentësh kanë shkuar pranë këtyre universiteteve për kualifikime e specializime afatshkurta e afatgjata; studentët tanë tashmë po shkojnë në ekspedita mësimore në vendet fqinje të Ballkanit. Nga ana tjetër, pranë Fakultetit këto vitet e fundit kanë ardhur lektorë të huaj për të mbajtur kurse të plota e cikle leksionesh, për konferenca e kërkime shkencore. Aktualisht janë hartuar të gjitha kurrikulat sipas Zonës Evropiane të Arsimit të Lartë. Sipas këtyre kurrikulave jepen diploma të nivelit të parë, diploma të nivelit të dytë, mastera të nivelit të parë, mastera të nivelit të dytë si dhe shkolla doktorate. == Organizimi i Fakultetit në Departamente == Në përbërje të Fakultetit të Historisë dhe Filologjisë janë këto departamente: :Departamenti i Arkeologjisë dhe Trashëgimisë Kulturore :Departamenti i Gazetarisë dhe Komunikimit :Departamenti i Gjeografisë :Departamenti i Gjuhësisë :Departamenti i Historisë :Departamenti i Letërsisë == Autoritete drejtuese == Dekani: Prof Dr Sabri Laçi == Planet mësimore == '''Bachelor''' Studentët ndjekin studimet në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë në njërën nga degët përkatëse: Dega Akeologji dhe Trashëgimi Kulturore Dega Gazetari dhe Komunikim Dega Gjeografi Dega Gjuhësi Dega Histori Dega Letërsi ''Cikli parë – Bachelor 3 vjet'' Bachelor zgjat 3 vite akademike. Programi mësimor përfshin lëndë të detyrueshme, lëndë me zgjedhje, praktika mësimore, ekspedita, detyra kursi etj. Titulli i diplomës është: Bachelor në Arkeologji Bachelor në Gjuhësi Bachelor në Letërsi Bachelor në Histori Bachelor në Gjeografi Bachelor në Gazetari dhe Komunikim '''Master i Shkencave''' Në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë zhvillohet Master i Shkencave në departamentet: Departamenti i Gjuhësisë Drejtimi: “Gjuhësi e sotme” Drejtimi: “Gjuhësi historike” Departamenti i Letërsisë Drejtimi: “Teori dhe kritikë letrare” Drejtimi: “Letërsi e përgjithshme dhe e krahasuar” Drejtimi: “Studime letrare shqipe dhe antropologji kulti” Departamenti i Historisë Drejtimi: “Histori” Drejtimi: “Marrëdhënie ndërkombëtare” Departamenti i Arkeologjisë Drejtimi: “Arkeologji” Drejtimi: “Trashëgimi kulturore” Departamenti i Gjeografisë 1. Drejtimi: “Gjeografi” Departamenti i Gazetarisë dhe Komunikimit Drejtimi: “Marrëdhënie publike” Drejtimi: “Gazetari europiane dhe ndërkombëtare” Drejtimi: “Komunikimi ndërkulturor” Drejtimi: “Marketing mediatik” Drejtimi: “Drejtimi dhe menaxhimi i mediave” Kjo diplomë zgjat 2 vite akademike. Titulli i Diplomës është: 1. Master i Shkencave në Gjuhë, drejtimi: “Gjuhësi e sotme”; “Gjuhësi historike”; 2. Master i Shkencave në Letërsi, drejtimi: “Teori dhe kritikë letrare”; “Letërsi e përgjithshme dhe e krahasuar”: “Studime letrare shqipe dhe antropologji kulti”; 3. Master i Shkencave në Histori, drejtimi: “Histori”; “Marrëdhënie ndërkombëtare”; 4. Master i Shkencave në Gjeografi, drejtimi: “Gjeografi” 5. Master i Shkencave në Gazetari dhe Komunikim, drejtimi: “Marrëdhënie publike” “Gazetari europiane dhe ndërkombëtare” “Komunikimi ndërkulturor” “Marketing mediatik” “Drejtimi dhe menaxhimi i mediave” 6. Master i Shkencave në Arkeologji dhe Trashëgimi Kulturore “Arkeologji”, “Trashëgimi kulturore” '''Master Profesional''' Në Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë zhvillohet Master Profesional në departamentet: a) Departamenti i Gjuhësisë 1. Master Profesional në “Mesuesi” 2. Master Profesional në “Redaktori” b) Departamenti i Letërsisë 1. Master Profesional në “Mesuesi” c) Departamenti i Historisë 1. Master Profesional në “Mesuesi” 2. Master Profesional në “Arkivistikë” d) Departamenti i Gjeografisë 1. Master Profesional në “Mesuesi” e) Departamenti i Arkeologjisë dhe Trashëgimisë Kulturore 1. Guidë Turistike Kjo diplomë zgjat 1 vit akademik. Titulli i Diplomës është: Master Profesional në Gjuhësi, drejtimi: “Mesuesi” “Redaktori” Master Profesional në Letërsi, drejtimi: “Mesuesi” Master Profesional në Histori, drejtimi: “Mesuesi” “Arkivistikë” Master Profesional në Gjeografi, drejtimi: “Mesuesi” ==Shiko edhe== * [[Universiteti i Tiranës]] * [[Fakulteti i Ekonomisë]] * [[Fakulteti i Drejtësisë, UT|Fakulteti i Drejtësisë]] * [[Fakulteti i Gjuhëve të Huaja]] * [[Fakulteti i Shkencave Sociale i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave Sociale ]] * [[Fakulteti i Shkencave të Natyrës i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave të Natyrës]] == Faqja e internetit e Fakultetit të Historisë dhe Filologjisë == http://www.fhf.edu.al <br/> {{Fakultetet e Universitetit të Tiranës}} {{coord|41.31933|19.82911|display=title|scale:1000}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti i Tiranës]] oibqeui0pm5755eh4rg0ktykg0hcrmz 0 79108 3025834 2733085 2026-08-15T12:24:11Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025834 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} {{Infobox university |name = Fakulteti i Gjuhëve të Huaja, Universiteti i Tiranës |logo = |endowment = |image = |latin_name = |established = 1947 |calendar = Semestër |type = Fakultet i Universitetit Publik<br> Nivele studimi: [[Bachelor]], [[Master]], [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]] |staff = |rector = |dean = Prof. Dr. Artur Sula |students = |city = |country = |campus = [[Tirana]] |colors = |website = [http://www.fgjh.edu.al/ www.fgjh.edu.al] }} '''Fakulteti i Gjuhëve të Huaja''' i [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]] e ka selinë e vet me zyra dhe auditorë në [[Rruga e Elbasanit|Rrugën e Elbasanit]] dhe ndan të njëjtën ndërtesë me [[Fakulteti i Histori-Filologji|Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë]]. FGJH disponon mjediset: Godina A (kati II dhe III) dhe Godina B (Kati I dhe II). == Historiku == FGJH i ka fillimet e veta në vitin 1947, viti i themelimit të Katedrës së Gjuhës ruse. Katedra e gjuhës ruse ka funksionuar në kuadrin e një Instituti 2-vjeçar, i cili në vitin 1951 u shndërrua në [[Instituti i Lartë Pedagogjik|Institutin e Lartë Pedagogjik]]. Me krijimin e Universitetit të Tiranës më 1957, Katedra e Gjuhës ruse kalon si degë në [[Fakulteti i Histori-Filologji|Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë]]. Në vitin 1960 hapet Katedra e Gjuhës angleze, në 1965 Katedra e Gjuhës frënge, në 1984 katedra e Gjuhës italiane, në 1992 katedra e Gjuhës gjermane, në 1993 Dega e gjuhës greke, në 1996 Dega e Gjuhës turke dhe në vitin 2008 dega e Gjuhës spanjolle. FGJH ne katin e pare permban 14 Auditore, nje Salle projektesh(Salla Europa)dhe nje biblioteke. Ne anen e majte nga 101-107 dhe ne anen e djathte nga 109-114 jane Auditore. 108- Biblioteka. 115- Salla Europa,ne te cilen behen organizimente ndryshme nga Keshilli Studentor. Auditoret jane me permasa 6x4, ndersa Salla Europa eshte me permasa sa dyfishi i Auditoreve. Në katin e tretë të godinës A të Fakultetit të Gjuhëve të Huaja, ndodhet një laborator interpretimi dhe dymbëdhjetë auditore. C'do auditor është nga 6,5 metra i gjatë dhe 5,5 metra i gjerë. Auditoret janë me nga 20 banka dhe një tavolinë për petagogun. Ne secilin auditor mund të zhvillojnë mësim 35 studentë. Korridori është 45 metra i gjatë dhe 2,3 metra i gjerë. Në korridor ndodhen gjithashtu edhe 6-të kosha mbeturinash. Në pjesën pas universitetit në të tre krahët ka një kordon me pemë të ndryshme. Ndërsa pjesa tjetër është e shtruar dhe shërben si parking ditor për automjetet me kapacitet prej 60 vendesh. Midis dy aneve të fakultetit ndodhet një kafe dykatëshe. Nga ky krah bëhet e mundur hyrja e katërt për në fakultet. Bibloteka e Fakultetit të Gjuhëve të Huaja ndodhet në krahun e djathtë të Fakultetit në fund te korridorit,kati i dytë,majtas. Ajo ndahet ne dy salla,salla Argjiro (ne krahun e djathtë) dhe salla Rozafa (ne krahun e majtë). Në sallen Rozafa dominojnë gjuhë si: Frengjisht,Gjermanisht,Shqip dhe Greqisht. E gjithë salla perbehet nga 27 seksione te mëdha me rreth 168 rafte,ku në varësi te rrymës bëhet grupimi i tyre në rafte.Disa nga zhanërat që dominojnë në bibliotek janë Letërsia Shkencore,Letërsia Artistike,Fjalorët dhe Enciklopeditë.Bibloteka ka një hapsirë goxha të madhe,në qendrën e saj ndodhen tavolinat dhe kompjuterat për kerkime shkencore. == Përshkrimi== Oborri i fakultetit të Gjuhëve të Huaja është 500 metra katrorë.Pjesa kryesore e oborrit ndodhet në hyrjen qendrore. Oborri është i shtruar nga pllaka me sipërfaqe të vogël , ngjyrë gri të errët . Në të majtë të kësaj hyrje qendrore ndodhet një vend i caktuar për biçikletat, ku ka mbi 20 hapësira të lira. Në këtë zonë janë 16 stola : (8 në të majtë dhe 8 në të djathtë). Fakulteti ndahet ne anen veriore me anë të një muri nga kolegjin universitar privat Luarasi , që ka qenë ish-godina e konviktit te gjuhëve të huaja. Oborri kufizohet me anë të disa kangjellave , të cilat bëjnë ndarjen me anën e jashtme (rruga e Elbasanit). Fakulteti i gjuhëve të huaja ka dy hyrje kryesore , ajo e studentëve dhe pjesa tjetër e hyrjes së makinave , e cila kontrollohet me anë të dy trarëve që shërbejnë për hyrje-daljen e automjeteve. Në krahun e majtë të oborrit ndodhet një kafene. Oborri ka një pamje shumëngjyrëshe falë pemëve të ulta dhe luleve të shumta . Në pjesën pas universitetit, Në të tre krahet ka një kordon me pemë të ndryshme. Ndërsa pjesa tjetër është e shtruar dhe shërben si parking ditor për automjetet me kapacitet prej 60 vendesh. Midis dy anëve të fakultetit ndodhet një kafe dykatëshe. Nga ky krah bëhet e mundur dhe hyrja e katërt në fakulteti. == Departamentet == * Departamenti i Gjuhës angleze * Departamenti i Gjuhës Italiane * Departamenti i Gjuhës frenge * [[Departamenti i Gjuhës Gjermane|Departamenti i Gjuhës gjermane]] * Departamenti i Gjuhës spanjolle * Departamenti i Gjuhës sllavo-ballkanike == Biblioteka e fakultetit == Deri ne vitin 2017 bibloteka ndodej krahun verior në katin përdhes, në fund të korridori. Bibloteka e Fakultetit me 20.000 ekzemplarë libra profesionale si dhe letrare në gjuhë të huaj dhe shqipe.Nga 2018 ne ate vend eshte ndertuar auditori [[Europa]]. ==Shiko edhe== * [[Universiteti i Tiranës]] * [[Fakulteti i Ekonomisë]] * [[Fakulteti i Drejtësisë, UT|Fakulteti i Drejtësisë]] * [[Fakulteti i Shkencave të Natyrës i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave të Natyrës]] * [[Fakulteti i Shkencave Sociale i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave Sociale ]] * [[Fakulteti i Histori-Filologji]] == Lidhje të jashtme == *[[Faqja zyrtare e Fakultetit]] <br/> {{Fakultetet e Universitetit të Tiranës}} http://www.unitir.edu.al/index.php/fakulteti-i-gjuheve-te-huaja {{coord|41.319291|19.829398|display=title|scale:1000}} {{DEFAULTSORT:Fakulteti i Gjuheve te Huaja i Universitetit te Tiranes}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti i Tiranës]] {{Universitet-Cung}} pl46rlp4m33mnxpria2vdr7o408joka 0 82185 3025925 2859726 2026-08-15T13:45:11Z Fallbackintoreality 102113 3025925 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Isa Mustafa |image = Isa_Mustafa.jpg |office1 = [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministri i 2-të i Kosovës]] |president1 = [[Atifete Jahjaga]]<br/>[[Hashim Thaçi]] |term_start1 = 9 dhjetor 2014 |term_end1 = 9 shtator 2017 |predecessor1 = [[Hashim Thaçi]] |successor1 = [[Ramush Haradinaj]] |office2 = [[Kryetari i Prishtinës]] |term_start2 = 14 dhjetor 2007 |term_end2 = 26 dhjetor 2013 |predecessor2 = Ismet Beqiri |successor2 = [[Shpend Ahmeti]] |office3 = Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |term_start3 = 7 nëntor 2010 |term_end3 = 14 mars 2021 |predecessor3 = [[Fatmir Sejdiu]] |successor3 = [[Lumir Abdixhiku]] |office4 = Ministri i Ekonomisë dhe Financave |primeminister4 = [[Bujar Bukoshi]] |term_start4 = 1991 |term_end4 = 1999 |predecessor4 = ''Pozita u themelua'' |successor4 = ''Pozita u shpërbë'' |birth_date = 15 maj 1951 |birth_place = [[Prishtina|Prishtinë]], |party = [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |education = [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Universiteti i Prishtinës]] |spouse = Qevsere Mustafa |children = 3 |signature = Isa Mustafa (nënshkrim).svg }} '''Isa Mustafa''' (lindur më 15 maj 1951, Prapashticë), është një politikan kosovar në pension. Mustafa ishte [[Kryetari i Prishtinës|kryetar i Prishtinës]] nga dhjetori 2007 deri në dhjetor 2013 dhe shërbeu si [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministër i Kosovës]] nga dhjetori 2014 deri në shtator 2017. Ai ishte kryetari i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK) midis 2010 dhe 2021. == Jeta e hershme == Mustafa lindi në fshatin e [[Prapashtica|Prapashticës]], në Malësinë e Gollakut të rajonit të [[Prishtina|Prishtinës]], [[Kosovë]] më 15 maj 1951. Prindërit e tij janë [[shqiptarë të Kosovës]].<ref name="primarybio">{{cite web |title=Biografia |url=http://www.isamustafa.info/?cid=1,9 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721214148/http://www.isamustafa.info/?cid=1%2C9 |archive-date=21 korrik 2011 |access-date=7 nëntor 2010 |publisher=isamustafa.info |language=sq}}</ref> Ai dhe familja e tij flasin gegërisht. Shkollën fillore dhe gjimnazin e përfundoi në Prishtinë, ndërsa vijoi studimet e larta në Fakultetin Ekonomik të [[Universitetit të Prishtinës]], ku fitoi një [[Master|diplomë master]] dhe [[Doktoraturë|doktoraturën]].<ref name="primarybio" /> Në vitin 1974 e filloi veprimtarinë profesionale si ekzaminues në Universitetin e Prishtinës.<ref name="primarybio" /> == Karriera politike == Isa Mustafa mësimet e para i mori në vendlindje, ndërsa ato të mesmet në Prishtinë, ku edhe vijoi studimet për ekonomi në Fakultetin e Ekonomisë pranë [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Në vitin 1974 u angazhua si pedagog në Universitetin e Prishtinës ndërsa në vitin 1984 u angazhua në funksionin e kryetarit të qeverisjes komunale komuniste në Prishtinë, funksion të cilin e mbajti deri në vitin 1988. Më 1991 u angazhua në funksionin e drejtorit të Entit për Plan dhe Zhvillim të Kosovës dhe si Ministër i Ekonomisë dhe Financave të Republikës së Kosovës.{{cito}} Gjatë periudhës së luftimeve ishte aktiv në Lidhjen Demokratike të Kosovës. Pas luftës, kryesisht, është angazhuar në punën shkencore dhe hulumtuese në [[Instituti Riinvest|Institutin Riinvest]] dhe në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Prishtinës. Ka qenë kryetar i Këshillit Mbikëqyrës të [[Banka Dardania|Bankës "Dardania"]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka e Re e Kosovës|Bankës së Re të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti i Kosovës|Universitetit të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti Amerikan në Prishtinë|Universitetit Amerikan në Prishtinë]] dhe anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka Qendrore e Kosovës|Bankës Qendrore të Kosovës]]. Në vitin 2007 si kandidat i Lidhjes Demokratike të Kosovës, u zgjodh kryetar i komunës së Prishtinës. Ndërsa, më 7 nëntor 2010 Isa Mustafa në Kuvendin e 7-të zgjedhor të Lidhjes Demokratike të Kosovës me 235 vota u zgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës duke e mundur kundërkandidatin [[Fatmir Sejdiu]] i cili mori 124 vota. Në kuadër të programeve të bashkëpunimit dhe ngritjes profesionale e shkencore ka qëndruar disa herë në Universitete të jashtme. Ka udhëhequr dhe ka marrë pjesë në disa projekte vendëse dhe ndërkombëtare në fushën e zhvillimit ekonomik, sidomos ato që kanë të bëjnë me politikat fiskale, arsimin dhe zhvillimin ekonomik lokal. Ka botuar disa tekste universitare, tekste për shkolla të mesme si dhe punime të tjera shkencore dhe profesionale në vend dhe jashtë vendit. Është anëtar i rregullt i Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Kosovës nga dhjetori i vitit 2012. Isa Mustafa ishte pjesë e kabinetit të Presidentit të Kosovës [[Fatmir Sejdiu]] si këshilltar për ekonomi. == Jeta personale == Mustafa është i martuar me Qevsere Mustafën dhe ka dy djem e një vajzë. Ai është deklaruar si mysliman që ka agjëruar për muajin e Ramazanit.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=Isa Mustafa: E kam agjëruar Ramazanin edhe sa isha kryeministër, porosisja kafe por nuk e pija |url=https://reporteri.net/lajme/isa-mustafa-e-kam-agjeruar-ramzanin-edhe-sa-isha-kryeminister-porosisja-kafe-por-nuk-e-pija/ |access-date=2026-08-11 |website=Gazeta Online Reporteri.net |language=sq}}</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == {{commons category}} * {{Official website|https://web.archive.org/web/20100923141106/http://www.isamustafa.info/}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-new|office}} {{s-ttl|title=Minister of Economy and Finances|years=1991–1999}} {{s-non|reason=''Pozita u shpërbë''}} |- {{s-bef|before=[[Ismet Beqiri]]}} {{s-ttl|title=[[Kryetari i Prishtinës]]|years=2007–2013}} {{s-aft|after=[[Shpend Ahmeti]]}} |- {{s-bef|before=[[Hashim Thaçi]]}} {{s-ttl|title=[[Kryeministri i Kosovës]]|years=2014–2017}} {{s-aft|after=[[Ramush Haradinaj]]}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Fatmir Sejdiu]]}} {{s-ttl|title=Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike]]|years=2010–2021}} {{s-aft|after=[[Lumir Abdixhiku]]}} {{s-end}} {{Kryeministrat e Kosovës|state=expanded}}{{Authority control}} [[Kategoria:Lindje 1951]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Kryetarë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Kryetarë të Prishtinës]] [[Kategoria:Kryeministra të Kosovës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Prishtinës]] nmfup30d5v18hlk6vywy3sos2zd5ak9 3025926 3025925 2026-08-15T13:45:35Z Fallbackintoreality 102113 /* Lidhje të jashtme */ 3025926 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Isa Mustafa |image = Isa_Mustafa.jpg |office1 = [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministri i 2-të i Kosovës]] |president1 = [[Atifete Jahjaga]]<br/>[[Hashim Thaçi]] |term_start1 = 9 dhjetor 2014 |term_end1 = 9 shtator 2017 |predecessor1 = [[Hashim Thaçi]] |successor1 = [[Ramush Haradinaj]] |office2 = [[Kryetari i Prishtinës]] |term_start2 = 14 dhjetor 2007 |term_end2 = 26 dhjetor 2013 |predecessor2 = Ismet Beqiri |successor2 = [[Shpend Ahmeti]] |office3 = Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |term_start3 = 7 nëntor 2010 |term_end3 = 14 mars 2021 |predecessor3 = [[Fatmir Sejdiu]] |successor3 = [[Lumir Abdixhiku]] |office4 = Ministri i Ekonomisë dhe Financave |primeminister4 = [[Bujar Bukoshi]] |term_start4 = 1991 |term_end4 = 1999 |predecessor4 = ''Pozita u themelua'' |successor4 = ''Pozita u shpërbë'' |birth_date = 15 maj 1951 |birth_place = [[Prishtina|Prishtinë]], |party = [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |education = [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Universiteti i Prishtinës]] |spouse = Qevsere Mustafa |children = 3 |signature = Isa Mustafa (nënshkrim).svg }} '''Isa Mustafa''' (lindur më 15 maj 1951, Prapashticë), është një politikan kosovar në pension. Mustafa ishte [[Kryetari i Prishtinës|kryetar i Prishtinës]] nga dhjetori 2007 deri në dhjetor 2013 dhe shërbeu si [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministër i Kosovës]] nga dhjetori 2014 deri në shtator 2017. Ai ishte kryetari i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK) midis 2010 dhe 2021. == Jeta e hershme == Mustafa lindi në fshatin e [[Prapashtica|Prapashticës]], në Malësinë e Gollakut të rajonit të [[Prishtina|Prishtinës]], [[Kosovë]] më 15 maj 1951. Prindërit e tij janë [[shqiptarë të Kosovës]].<ref name="primarybio">{{cite web |title=Biografia |url=http://www.isamustafa.info/?cid=1,9 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721214148/http://www.isamustafa.info/?cid=1%2C9 |archive-date=21 korrik 2011 |access-date=7 nëntor 2010 |publisher=isamustafa.info |language=sq}}</ref> Ai dhe familja e tij flasin gegërisht. Shkollën fillore dhe gjimnazin e përfundoi në Prishtinë, ndërsa vijoi studimet e larta në Fakultetin Ekonomik të [[Universitetit të Prishtinës]], ku fitoi një [[Master|diplomë master]] dhe [[Doktoraturë|doktoraturën]].<ref name="primarybio" /> Në vitin 1974 e filloi veprimtarinë profesionale si ekzaminues në Universitetin e Prishtinës.<ref name="primarybio" /> == Karriera politike == Isa Mustafa mësimet e para i mori në vendlindje, ndërsa ato të mesmet në Prishtinë, ku edhe vijoi studimet për ekonomi në Fakultetin e Ekonomisë pranë [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Në vitin 1974 u angazhua si pedagog në Universitetin e Prishtinës ndërsa në vitin 1984 u angazhua në funksionin e kryetarit të qeverisjes komunale komuniste në Prishtinë, funksion të cilin e mbajti deri në vitin 1988. Më 1991 u angazhua në funksionin e drejtorit të Entit për Plan dhe Zhvillim të Kosovës dhe si Ministër i Ekonomisë dhe Financave të Republikës së Kosovës.{{cito}} Gjatë periudhës së luftimeve ishte aktiv në Lidhjen Demokratike të Kosovës. Pas luftës, kryesisht, është angazhuar në punën shkencore dhe hulumtuese në [[Instituti Riinvest|Institutin Riinvest]] dhe në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Prishtinës. Ka qenë kryetar i Këshillit Mbikëqyrës të [[Banka Dardania|Bankës "Dardania"]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka e Re e Kosovës|Bankës së Re të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti i Kosovës|Universitetit të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti Amerikan në Prishtinë|Universitetit Amerikan në Prishtinë]] dhe anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka Qendrore e Kosovës|Bankës Qendrore të Kosovës]]. Në vitin 2007 si kandidat i Lidhjes Demokratike të Kosovës, u zgjodh kryetar i komunës së Prishtinës. Ndërsa, më 7 nëntor 2010 Isa Mustafa në Kuvendin e 7-të zgjedhor të Lidhjes Demokratike të Kosovës me 235 vota u zgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës duke e mundur kundërkandidatin [[Fatmir Sejdiu]] i cili mori 124 vota. Në kuadër të programeve të bashkëpunimit dhe ngritjes profesionale e shkencore ka qëndruar disa herë në Universitete të jashtme. Ka udhëhequr dhe ka marrë pjesë në disa projekte vendëse dhe ndërkombëtare në fushën e zhvillimit ekonomik, sidomos ato që kanë të bëjnë me politikat fiskale, arsimin dhe zhvillimin ekonomik lokal. Ka botuar disa tekste universitare, tekste për shkolla të mesme si dhe punime të tjera shkencore dhe profesionale në vend dhe jashtë vendit. Është anëtar i rregullt i Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Kosovës nga dhjetori i vitit 2012. Isa Mustafa ishte pjesë e kabinetit të Presidentit të Kosovës [[Fatmir Sejdiu]] si këshilltar për ekonomi. == Jeta personale == Mustafa është i martuar me Qevsere Mustafën dhe ka dy djem e një vajzë. Ai është deklaruar si mysliman që ka agjëruar për muajin e Ramazanit.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=Isa Mustafa: E kam agjëruar Ramazanin edhe sa isha kryeministër, porosisja kafe por nuk e pija |url=https://reporteri.net/lajme/isa-mustafa-e-kam-agjeruar-ramzanin-edhe-sa-isha-kryeminister-porosisja-kafe-por-nuk-e-pija/ |access-date=2026-08-11 |website=Gazeta Online Reporteri.net |language=sq}}</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == {{commons category}} * {{Official website|https://web.archive.org/web/20100923141106/http://www.isamustafa.info/}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-new|office}} {{s-ttl|title=Minister of Economy and Finances|years=1991–1999}} {{s-non|reason=''Pozita u shpërbë''}} |- {{s-bef|before=[[Ismet Beqiri]]}} {{s-ttl|title=[[Kryetari i Prishtinës]]|years=2007–2013}} {{s-aft|after=[[Shpend Ahmeti]]}} |- {{s-bef|before=[[Hashim Thaçi]]}} {{s-ttl|title=[[Kryeministri i Kosovës]]|years=2014–2017}} {{s-aft|after=[[Ramush Haradinaj]]}} |- {{s-bef|before=[[Fatmir Sejdiu]]}} {{s-ttl|title=Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike]]|years=2010–2021}} {{s-aft|after=[[Lumir Abdixhiku]]}} {{s-end}} {{Kryeministrat e Kosovës|state=expanded}}{{Authority control}} [[Kategoria:Lindje 1951]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Kryetarë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Kryetarë të Prishtinës]] [[Kategoria:Kryeministra të Kosovës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Prishtinës]] m12w3efuzrczq43yigrtf3i3fut6yor 3025927 3025926 2026-08-15T13:46:02Z Fallbackintoreality 102113 3025927 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Isa Mustafa |image = Isa_Mustafa.jpg |office1 = [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministri i 2-të i Kosovës]] |president1 = [[Atifete Jahjaga]]<br/>[[Hashim Thaçi]] |term_start1 = 9 dhjetor 2014 |term_end1 = 9 shtator 2017 |predecessor1 = [[Hashim Thaçi]] |successor1 = [[Ramush Haradinaj]] |office2 = [[Kryetari i Prishtinës]] |term_start2 = 14 dhjetor 2007 |term_end2 = 26 dhjetor 2013 |predecessor2 = Ismet Beqiri |successor2 = [[Shpend Ahmeti]] |office3 = Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |term_start3 = 7 nëntor 2010 |term_end3 = 14 mars 2021 |predecessor3 = [[Fatmir Sejdiu]] |successor3 = [[Lumir Abdixhiku]] |office4 = Ministri i Ekonomisë dhe Financave |primeminister4 = [[Bujar Bukoshi]] |term_start4 = 1991 |term_end4 = 1999 |predecessor4 = ''Pozita u themelua'' |successor4 = ''Pozita u shpërbë'' |birth_date = 15 maj 1951 |birth_place = [[Prishtina|Prishtinë]], |party = [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |education = [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Universiteti i Prishtinës]] |spouse = Qevsere Mustafa |children = 3 |signature = Isa Mustafa (nënshkrim).svg }} '''Isa Mustafa''' (lindur më 15 maj 1951, Prapashticë), është një politikan kosovar në pension. Mustafa ishte [[Kryetari i Prishtinës|kryetar i Prishtinës]] nga dhjetori 2007 deri në dhjetor 2013 dhe shërbeu si [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministër i Kosovës]] nga dhjetori 2014 deri në shtator 2017. Ai ishte kryetari i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK) midis 2010 dhe 2021. == Jeta e hershme == Mustafa lindi në fshatin e [[Prapashtica|Prapashticës]], në Malësinë e Gollakut të rajonit të [[Prishtina|Prishtinës]], [[Kosovë]] më 15 maj 1951. Prindërit e tij janë [[shqiptarë të Kosovës]].<ref name="primarybio">{{cite web |title=Biografia |url=http://www.isamustafa.info/?cid=1,9 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721214148/http://www.isamustafa.info/?cid=1%2C9 |archive-date=21 korrik 2011 |access-date=7 nëntor 2010 |publisher=isamustafa.info |language=sq}}</ref> Ai dhe familja e tij flasin gegërisht. Shkollën fillore dhe gjimnazin e përfundoi në Prishtinë, ndërsa vijoi studimet e larta në Fakultetin Ekonomik të [[Universitetit të Prishtinës]], ku fitoi një [[Master|diplomë master]] dhe [[Doktoraturë|doktoraturën]].<ref name="primarybio" /> Në vitin 1974 e filloi veprimtarinë profesionale si ekzaminues në Universitetin e Prishtinës.<ref name="primarybio" /> == Karriera politike == Isa Mustafa mësimet e para i mori në vendlindje, ndërsa ato të mesmet në Prishtinë, ku edhe vijoi studimet për ekonomi në Fakultetin e Ekonomisë pranë [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Në vitin 1974 u angazhua si pedagog në Universitetin e Prishtinës ndërsa në vitin 1984 u angazhua në funksionin e kryetarit të qeverisjes komunale komuniste në Prishtinë, funksion të cilin e mbajti deri në vitin 1988. Më 1991 u angazhua në funksionin e drejtorit të Entit për Plan dhe Zhvillim të Kosovës dhe si Ministër i Ekonomisë dhe Financave të Republikës së Kosovës.{{cito}} Gjatë periudhës së luftimeve ishte aktiv në Lidhjen Demokratike të Kosovës. Pas luftës, kryesisht, është angazhuar në punën shkencore dhe hulumtuese në [[Instituti Riinvest|Institutin Riinvest]] dhe në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Prishtinës. Ka qenë kryetar i Këshillit Mbikëqyrës të [[Banka Dardania|Bankës "Dardania"]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka e Re e Kosovës|Bankës së Re të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti i Kosovës|Universitetit të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti Amerikan në Prishtinë|Universitetit Amerikan në Prishtinë]] dhe anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka Qendrore e Kosovës|Bankës Qendrore të Kosovës]]. Në vitin 2007 si kandidat i Lidhjes Demokratike të Kosovës, u zgjodh kryetar i komunës së Prishtinës. Ndërsa, më 7 nëntor 2010 Isa Mustafa në Kuvendin e 7-të zgjedhor të Lidhjes Demokratike të Kosovës me 235 vota u zgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës duke e mundur kundërkandidatin [[Fatmir Sejdiu]] i cili mori 124 vota. Në kuadër të programeve të bashkëpunimit dhe ngritjes profesionale e shkencore ka qëndruar disa herë në Universitete të jashtme. Ka udhëhequr dhe ka marrë pjesë në disa projekte vendëse dhe ndërkombëtare në fushën e zhvillimit ekonomik, sidomos ato që kanë të bëjnë me politikat fiskale, arsimin dhe zhvillimin ekonomik lokal. Ka botuar disa tekste universitare, tekste për shkolla të mesme si dhe punime të tjera shkencore dhe profesionale në vend dhe jashtë vendit. Është anëtar i rregullt i Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Kosovës nga dhjetori i vitit 2012. Isa Mustafa ishte pjesë e kabinetit të Presidentit të Kosovës [[Fatmir Sejdiu]] si këshilltar për ekonomi. == Jeta personale == Mustafa është i martuar me Qevsere Mustafën dhe ka dy djem e një vajzë. Ai është deklaruar si mysliman që ka agjëruar për muajin e Ramazanit.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=Isa Mustafa: E kam agjëruar Ramazanin edhe sa isha kryeministër, porosisja kafe por nuk e pija |url=https://reporteri.net/lajme/isa-mustafa-e-kam-agjeruar-ramzanin-edhe-sa-isha-kryeminister-porosisja-kafe-por-nuk-e-pija/ |access-date=2026-08-11 |website=Gazeta Online Reporteri.net |language=sq}}</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == {{commons category}} * {{Official website|https://web.archive.org/web/20100923141106/http://www.isamustafa.info/}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-new|office}} {{s-ttl|title=Ministër i Ekonomisë dhe Financave|years=1991–1999}} {{s-non|reason=''Pozita u shpërbë''}} |- {{s-bef|before=[[Ismet Beqiri]]}} {{s-ttl|title=[[Kryetari i Prishtinës]]|years=2007–2013}} {{s-aft|after=[[Shpend Ahmeti]]}} |- {{s-bef|before=[[Hashim Thaçi]]}} {{s-ttl|title=[[Kryeministri i Kosovës]]|years=2014–2017}} {{s-aft|after=[[Ramush Haradinaj]]}} |- {{s-bef|before=[[Fatmir Sejdiu]]}} {{s-ttl|title=Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike]]|years=2010–2021}} {{s-aft|after=[[Lumir Abdixhiku]]}} {{s-end}} {{Kryeministrat e Kosovës|state=expanded}}{{Authority control}} [[Kategoria:Lindje 1951]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Kryetarë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Kryetarë të Prishtinës]] [[Kategoria:Kryeministra të Kosovës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Prishtinës]] qhqy2hasumj7o0yf4kk0yq24u7bjtho 3025928 3025927 2026-08-15T13:46:42Z Fallbackintoreality 102113 3025928 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Isa Mustafa |image = Isa_Mustafa.jpg |office1 = [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministri i 2-të i Kosovës]] |president1 = [[Atifete Jahjaga]]<br/>[[Hashim Thaçi]] |term_start1 = 9 dhjetor 2014 |term_end1 = 9 shtator 2017 |predecessor1 = [[Hashim Thaçi]] |successor1 = [[Ramush Haradinaj]] |office2 = [[Kryetari i Prishtinës]] |term_start2 = 14 dhjetor 2007 |term_end2 = 26 dhjetor 2013 |predecessor2 = Ismet Beqiri |successor2 = [[Shpend Ahmeti]] |office3 = Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |term_start3 = 7 nëntor 2010 |term_end3 = 14 mars 2021 |predecessor3 = [[Fatmir Sejdiu]] |successor3 = [[Lumir Abdixhiku]] |office4 = Ministri i Ekonomisë dhe Financave |primeminister4 = [[Bujar Bukoshi]] |term_start4 = 1991 |term_end4 = 1999 |predecessor4 = ''Pozita u themelua'' |successor4 = ''Pozita u shpërbë'' |birth_date = 15 maj 1951 |birth_place = [[Prishtina|Prishtinë]], |party = [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] |education = [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Universiteti i Prishtinës]] |spouse = Qevsere Mustafa |children = 3 |signature = Isa Mustafa (nënshkrim).svg }} '''Isa Mustafa''' (lindur më 15 maj 1951, Prapashticë), është një politikan kosovar në pension. Mustafa ishte [[Kryetari i Prishtinës|kryetar i Prishtinës]] nga dhjetori 2007 deri në dhjetor 2013 dhe shërbeu si [[Kryeministri i Kosovës|Kryeministër i Kosovës]] nga dhjetori 2014 deri në shtator 2017. Ai ishte kryetari i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK) midis 2010 dhe 2021. == Jeta e hershme == Mustafa lindi në fshatin e [[Prapashtica|Prapashticës]], në Malësinë e Gollakut të rajonit të [[Prishtina|Prishtinës]], [[Kosovë]] më 15 maj 1951. Prindërit e tij janë [[shqiptarë të Kosovës]].<ref name="primarybio">{{cite web |title=Biografia |url=http://www.isamustafa.info/?cid=1,9 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721214148/http://www.isamustafa.info/?cid=1%2C9 |archive-date=21 korrik 2011 |access-date=7 nëntor 2010 |publisher=isamustafa.info |language=sq}}</ref> Ai dhe familja e tij flasin gegërisht. Shkollën fillore dhe gjimnazin e përfundoi në Prishtinë, ndërsa vijoi studimet e larta në Fakultetin Ekonomik të [[Universitetit të Prishtinës]], ku fitoi një [[Master|diplomë master]] dhe [[Doktoraturë|doktoraturën]].<ref name="primarybio" /> Në vitin 1974 e filloi veprimtarinë profesionale si ekzaminues në Universitetin e Prishtinës.<ref name="primarybio" /> == Karriera politike == Në vitin 1984 u angazhua në funksionin e kryetarit të qeverisjes komunale komuniste në Prishtinë, funksion të cilin e mbajti deri në vitin 1988. Më 1991 u angazhua në funksionin e drejtorit të Entit për Plan dhe Zhvillim të Kosovës dhe si Ministër i Ekonomisë dhe Financave të Republikës së Kosovës.{{cito}} Gjatë periudhës së luftimeve ishte aktiv në Lidhjen Demokratike të Kosovës. Pas luftës, kryesisht, është angazhuar në punën shkencore dhe hulumtuese në [[Instituti Riinvest|Institutin Riinvest]] dhe në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Prishtinës. Ka qenë kryetar i Këshillit Mbikëqyrës të [[Banka Dardania|Bankës "Dardania"]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka e Re e Kosovës|Bankës së Re të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti i Kosovës|Universitetit të Kosovës]], anëtar i Këshillit Drejtues të [[Universiteti Amerikan në Prishtinë|Universitetit Amerikan në Prishtinë]] dhe anëtar i Këshillit Drejtues të [[Banka Qendrore e Kosovës|Bankës Qendrore të Kosovës]]. Në vitin 2007 si kandidat i Lidhjes Demokratike të Kosovës, u zgjodh kryetar i komunës së Prishtinës. Ndërsa, më 7 nëntor 2010 Isa Mustafa në Kuvendin e 7-të zgjedhor të Lidhjes Demokratike të Kosovës me 235 vota u zgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës duke e mundur kundërkandidatin [[Fatmir Sejdiu]] i cili mori 124 vota. Në kuadër të programeve të bashkëpunimit dhe ngritjes profesionale e shkencore ka qëndruar disa herë në Universitete të jashtme. Ka udhëhequr dhe ka marrë pjesë në disa projekte vendëse dhe ndërkombëtare në fushën e zhvillimit ekonomik, sidomos ato që kanë të bëjnë me politikat fiskale, arsimin dhe zhvillimin ekonomik lokal. Ka botuar disa tekste universitare, tekste për shkolla të mesme si dhe punime të tjera shkencore dhe profesionale në vend dhe jashtë vendit. Është anëtar i rregullt i Akademisë së Arteve dhe Shkencave të Kosovës nga dhjetori i vitit 2012. Isa Mustafa ishte pjesë e kabinetit të Presidentit të Kosovës [[Fatmir Sejdiu]] si këshilltar për ekonomi. == Jeta personale == Mustafa është i martuar me Qevsere Mustafën dhe ka dy djem e një vajzë. Ai është deklaruar si mysliman që ka agjëruar për muajin e Ramazanit.<ref>{{Cite web |date=2022-11-13 |title=Isa Mustafa: E kam agjëruar Ramazanin edhe sa isha kryeministër, porosisja kafe por nuk e pija |url=https://reporteri.net/lajme/isa-mustafa-e-kam-agjeruar-ramzanin-edhe-sa-isha-kryeminister-porosisja-kafe-por-nuk-e-pija/ |access-date=2026-08-11 |website=Gazeta Online Reporteri.net |language=sq}}</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == {{commons category}} * {{Official website|https://web.archive.org/web/20100923141106/http://www.isamustafa.info/}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-new|office}} {{s-ttl|title=Ministër i Ekonomisë dhe Financave|years=1991–1999}} {{s-non|reason=''Pozita u shpërbë''}} |- {{s-bef|before=[[Ismet Beqiri]]}} {{s-ttl|title=[[Kryetari i Prishtinës]]|years=2007–2013}} {{s-aft|after=[[Shpend Ahmeti]]}} |- {{s-bef|before=[[Hashim Thaçi]]}} {{s-ttl|title=[[Kryeministri i Kosovës]]|years=2014–2017}} {{s-aft|after=[[Ramush Haradinaj]]}} |- {{s-bef|before=[[Fatmir Sejdiu]]}} {{s-ttl|title=Kryetar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike]]|years=2010–2021}} {{s-aft|after=[[Lumir Abdixhiku]]}} {{s-end}} {{Kryeministrat e Kosovës|state=expanded}}{{Authority control}} [[Kategoria:Lindje 1951]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Kryetarë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] [[Kategoria:Myslimanë shqiptarë]] [[Kategoria:Kryetarë të Prishtinës]] [[Kategoria:Kryeministra të Kosovës]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Prishtinës]] 36o49fpbgxgnlbel3xc3r9lodmtx0vr 0 83413 3026097 2610278 2026-08-16T10:40:01Z Falemënderit 170047 Falemënderit zhvendosi faqen [[I ikuri-Fidani]] te [[Fidani (film)]] 2610278 wikitext text/x-wiki '''I ikuri-Fidani''' - Serial për fëmije. Prodhimi : RTP-1980 Skenari Ibrahim : Kadriu Regjia : Sadedin Prekazi [[Kategoria:Seriale televizive]] 2k0f199q0v09vksoojtsbxi5b7ss6r7 3026099 3026097 2026-08-16T10:44:47Z Falemënderit 170047 3026099 wikitext text/x-wiki '''Fidani''' i njohur edhe me titullin '''I ikuri''', është një serial televiziv artistik për fëmijë i prodhuar në vitin '''1980''' nga Radio Televizioni i Prishtinës (RTP). '''Të dhënat kryesore:''' * '''Titulli:''' ''I ikuri'' (titull i njohur edhe si ''Fidani'') * '''Viti i prodhimit:''' 1980 * '''Format:''' Serial / film televiziv për fëmijë (16mm, color) * '''Shtëpia prodhuese:''' Radio Televizioni i Prishtinës (RTP) * '''Regjia:''' Sadedin Prekazi * '''Skenari:''' Ibrahim Kadriu * '''Gjuha:''' Shqip '''Përmbajtja dhe tematika''' Bazuar në veprën e shkrimtarit Ibrahim Kadriu, ngjarja ndjek fëmijërinë dhe aventurat e Fidanit, një djalë i ri që përballet me sfida familjare e shoqërore në mjedisin e kohës. Përmes narrativës së "ikjes" dhe kërkimit të vetvetes, seriali trajton tema të pafajësisë rinore, rritjes, miqësisë dhe përpjekjes për të kapërcyer vështirësitë jetësore. '''Aktorët kryesorë:''' * Leze Qena * Xhevat Qena * Nexhmije Pagarusha * Shukri Kaçaniku '''Rëndësia kulturore''' "Fidani" përfaqëson një nga prodhimet më të njohura televizive për fëmijë të viteve '80 në Kosovë, duke mbetur një pjesë e rëndësishme e arkivit kinematografik e televiziv të RTP-së dhe e kujtesës kolektive për brezat e asaj periudhe. <ref>{{Cite web |date=2017-08-17 |title=“Fidani”, seriali që në vitet e 80-ta mbërthente para ekranit krejt fëmijët |url=https://www.koha.net/kulture/fidani-seriali-qe-ne-vitet-e-80-ta-mberthente-para-ekranit-krejt-femijet |access-date=2026-08-16 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Seriale televizive]] ricj0y6z24hqigrgsb5h6o3gmzgsluq 3026101 3026099 2026-08-16T10:45:36Z Falemënderit 170047 3026101 wikitext text/x-wiki '''Fidani''' i njohur edhe me titullin '''I ikuri''', është një serial televiziv artistik për fëmijë i prodhuar në vitin '''1980''' nga Radio Televizioni i Prishtinës (RTP). '''Të dhënat kryesore:''' * '''Titulli:''' ''Fidani'' (titull i njohur edhe si ''I ikuri'') * '''Viti i prodhimit:''' 1980 * '''Format:''' Serial / film televiziv për fëmijë (16mm, color) * '''Shtëpia prodhuese:''' Radio Televizioni i Prishtinës (RTP) * '''Regjia:''' Sadedin Prekazi * '''Skenari:''' Ibrahim Kadriu * '''Gjuha:''' Shqip '''Përmbajtja dhe tematika''' Bazuar në veprën e shkrimtarit Ibrahim Kadriu, ngjarja ndjek fëmijërinë dhe aventurat e Fidanit, një djalë i ri që përballet me sfida familjare e shoqërore në mjedisin e kohës. Përmes narrativës së "ikjes" dhe kërkimit të vetvetes, seriali trajton tema të pafajësisë rinore, rritjes, miqësisë dhe përpjekjes për të kapërcyer vështirësitë jetësore. '''Aktorët kryesorë:''' * Leze Qena * Xhevat Qena * Nexhmije Pagarusha * Shukri Kaçaniku '''Rëndësia kulturore''' "Fidani" përfaqëson një nga prodhimet më të njohura televizive për fëmijë të viteve '80 në Kosovë, duke mbetur një pjesë e rëndësishme e arkivit kinematografik e televiziv të RTP-së dhe e kujtesës kolektive për brezat e asaj periudhe. <ref>{{Cite web |date=2017-08-17 |title=“Fidani”, seriali që në vitet e 80-ta mbërthente para ekranit krejt fëmijët |url=https://www.koha.net/kulture/fidani-seriali-qe-ne-vitet-e-80-ta-mberthente-para-ekranit-krejt-femijet |access-date=2026-08-16 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Seriale televizive]] 7z9s5m3iwbenfhwlbj7zdtnfn4ozdtl 3026102 3026101 2026-08-16T10:47:49Z Falemënderit 170047 3026102 wikitext text/x-wiki '''Fidani''' i njohur edhe me titullin '''I ikuri''', është një serial televiziv artistik për fëmijë i prodhuar në vitin '''1980''' nga Radio Televizioni i Prishtinës (RTP). '''Të dhënat kryesore:''' * '''Titulli:''' ''Fidani'' (titull i njohur edhe si ''I ikuri'') * '''Viti i prodhimit:''' 1980 * '''Format:''' Serial / film televiziv për fëmijë (16mm, color) * '''Shtëpia prodhuese:''' Radio Televizioni i Prishtinës (RTP) * '''Regjia:''' Sadedin Prekazi * '''Skenari:''' Ibrahim Kadriu * '''Gjuha:''' Shqip '''Përmbajtja dhe tematika''' Bazuar në veprën e shkrimtarit Ibrahim Kadriu, ngjarja ndjek fëmijërinë dhe aventurat e Fidanit, një djalë i ri që përballet me sfida familjare e shoqërore në mjedisin e kohës. Përmes narrativës së "ikjes" dhe kërkimit të vetvetes, seriali trajton tema të pafajësisë rinore, rritjes, miqësisë dhe përpjekjes për të kapërcyer vështirësitë jetësore. '''Aktorët kryesorë:''' * Leze Qena * Xhevat Qena * Nexhmije Pagarusha * Shukri Kaçaniku '''Rëndësia kulturore''' "Fidani" përfaqëson një nga prodhimet më të njohura televizive për fëmijë të viteve '80 në Kosovë, duke mbetur një pjesë e rëndësishme e arkivit kinematografik e televiziv të RTP-së dhe e kujtesës kolektive për brezat e asaj periudhe. <ref>{{Cite web |date=2017-08-17 |title=“Fidani”, seriali që në vitet e 80-ta mbërthente para ekranit krejt fëmijët |url=https://www.koha.net/kulture/fidani-seriali-qe-ne-vitet-e-80-ta-mberthente-para-ekranit-krejt-femijet |access-date=2026-08-16 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0273273}} == Referime == [[Kategoria:Seriale televizive]] 061tzaostncon4b4yk1ffuq23pwpzjp 3026103 3026102 2026-08-16T10:48:16Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma kosovarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026103 wikitext text/x-wiki '''Fidani''' i njohur edhe me titullin '''I ikuri''', është një serial televiziv artistik për fëmijë i prodhuar në vitin '''1980''' nga Radio Televizioni i Prishtinës (RTP). '''Të dhënat kryesore:''' * '''Titulli:''' ''Fidani'' (titull i njohur edhe si ''I ikuri'') * '''Viti i prodhimit:''' 1980 * '''Format:''' Serial / film televiziv për fëmijë (16mm, color) * '''Shtëpia prodhuese:''' Radio Televizioni i Prishtinës (RTP) * '''Regjia:''' Sadedin Prekazi * '''Skenari:''' Ibrahim Kadriu * '''Gjuha:''' Shqip '''Përmbajtja dhe tematika''' Bazuar në veprën e shkrimtarit Ibrahim Kadriu, ngjarja ndjek fëmijërinë dhe aventurat e Fidanit, një djalë i ri që përballet me sfida familjare e shoqërore në mjedisin e kohës. Përmes narrativës së "ikjes" dhe kërkimit të vetvetes, seriali trajton tema të pafajësisë rinore, rritjes, miqësisë dhe përpjekjes për të kapërcyer vështirësitë jetësore. '''Aktorët kryesorë:''' * Leze Qena * Xhevat Qena * Nexhmije Pagarusha * Shukri Kaçaniku '''Rëndësia kulturore''' "Fidani" përfaqëson një nga prodhimet më të njohura televizive për fëmijë të viteve '80 në Kosovë, duke mbetur një pjesë e rëndësishme e arkivit kinematografik e televiziv të RTP-së dhe e kujtesës kolektive për brezat e asaj periudhe. <ref>{{Cite web |date=2017-08-17 |title=“Fidani”, seriali që në vitet e 80-ta mbërthente para ekranit krejt fëmijët |url=https://www.koha.net/kulture/fidani-seriali-qe-ne-vitet-e-80-ta-mberthente-para-ekranit-krejt-femijet |access-date=2026-08-16 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0273273}} == Referime == [[Kategoria:Seriale televizive]] [[Kategoria:Filma kosovarë]] 14japbdbu1mt33zi4dbzk44klkbvjsj 3026105 3026103 2026-08-16T10:50:34Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026105 wikitext text/x-wiki '''Fidani''' i njohur edhe me titullin '''I ikuri''', është një serial televiziv artistik për fëmijë i prodhuar në vitin '''1980''' nga Radio Televizioni i Prishtinës (RTP). '''Të dhënat kryesore:''' * '''Titulli:''' ''Fidani'' (titull i njohur edhe si ''I ikuri'') * '''Viti i prodhimit:''' 1980 * '''Format:''' Serial / film televiziv për fëmijë (16mm, color) * '''Shtëpia prodhuese:''' Radio Televizioni i Prishtinës (RTP) * '''Regjia:''' Sadedin Prekazi * '''Skenari:''' Ibrahim Kadriu * '''Gjuha:''' Shqip '''Përmbajtja dhe tematika''' Bazuar në veprën e shkrimtarit Ibrahim Kadriu, ngjarja ndjek fëmijërinë dhe aventurat e Fidanit, një djalë i ri që përballet me sfida familjare e shoqërore në mjedisin e kohës. Përmes narrativës së "ikjes" dhe kërkimit të vetvetes, seriali trajton tema të pafajësisë rinore, rritjes, miqësisë dhe përpjekjes për të kapërcyer vështirësitë jetësore. '''Aktorët kryesorë:''' * Leze Qena * Xhevat Qena * Nexhmije Pagarusha * Shukri Kaçaniku '''Rëndësia kulturore''' "Fidani" përfaqëson një nga prodhimet më të njohura televizive për fëmijë të viteve '80 në Kosovë, duke mbetur një pjesë e rëndësishme e arkivit kinematografik e televiziv të RTP-së dhe e kujtesës kolektive për brezat e asaj periudhe. <ref>{{Cite web |date=2017-08-17 |title=“Fidani”, seriali që në vitet e 80-ta mbërthente para ekranit krejt fëmijët |url=https://www.koha.net/kulture/fidani-seriali-qe-ne-vitet-e-80-ta-mberthente-para-ekranit-krejt-femijet |access-date=2026-08-16 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0273273}} == Referime == [[Kategoria:Seriale televizive]] [[Kategoria:Filma kosovarë]] [[Kategoria:Filma për fëmijë]] 363mvybap88rx83jyuu9dgwt6wwisyu 3026141 3026105 2026-08-16T11:25:49Z Falemënderit 170047 3026141 wikitext text/x-wiki '''Fidani''' i njohur edhe me titullin '''I ikuri''', është një serial televiziv artistik për fëmijë i prodhuar në vitin 1980 nga [[Radio Televizioni i Prishtinës]] (RTP). '''Të dhënat kryesore:''' * '''Titulli:''' ''Fidani'' (titull i njohur edhe si ''I ikuri'') * '''Viti i prodhimit:''' 1980 * '''Format:''' Serial / film televiziv për fëmijë (16mm, color) * '''Shtëpia prodhuese:''' Radio Televizioni i Prishtinës (RTP) * '''Regjia:''' Sadedin Prekazi * '''Skenari:''' Ibrahim Kadriu * '''Gjuha:''' Shqip '''Përmbajtja dhe tematika''' Bazuar në veprën e shkrimtarit Ibrahim Kadriu, ngjarja ndjek fëmijërinë dhe aventurat e Fidanit, një djalë i ri që përballet me sfida familjare e shoqërore në mjedisin e kohës. Përmes narrativës së "ikjes" dhe kërkimit të vetvetes, seriali trajton tema të pafajësisë rinore, rritjes, miqësisë dhe përpjekjes për të kapërcyer vështirësitë jetësore. '''Aktorët kryesorë:''' * Leze Qena * Xhevat Qena * Nexhmije Pagarusha * Shukri Kaçaniku '''Rëndësia kulturore''' "Fidani" përfaqëson një nga prodhimet më të njohura televizive për fëmijë të viteve '80 në Kosovë, duke mbetur një pjesë e rëndësishme e arkivit kinematografik e televiziv të RTP-së dhe e kujtesës kolektive për brezat e asaj periudhe. <ref>{{Cite web |date=2017-08-17 |title=“Fidani”, seriali që në vitet e 80-ta mbërthente para ekranit krejt fëmijët |url=https://www.koha.net/kulture/fidani-seriali-qe-ne-vitet-e-80-ta-mberthente-para-ekranit-krejt-femijet |access-date=2026-08-16 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0273273}} == Referime == [[Kategoria:Seriale televizive]] [[Kategoria:Filma kosovarë]] [[Kategoria:Filma për fëmijë]] pvuvucuwh5ocf93di32bk6zfjds5a8d 0 95789 3025828 2637026 2026-08-15T12:24:09Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025828 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës''' i [[Universiteti Politeknik i Tiranës|Universitetit Politeknik të Tiranës]] është një institucion publik i arsimit të lartë në fushën e [[Arkitektura|arkitekturës]] dhe [[Urbanistika|urbanistikës]] në [[Tirana|Tiranë]], [[Shqipëria|Shqipëri]]. Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës përbëht nga Departamenti i Arkitekturës (DA), Departamenti i Urbanistikës (DU), Departamenti i Restaurimit dhe Teknologjisë së Arkitekturës (DRTA) dhe Qëndra e Kërkimit Shkencor (QKSH). == Historia == Dega e Arkitekturës u hap në vitin 1969, si pjesë e Fakultetit të Inxhinierisë të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]]. Në vitin 1983 u krijua [[Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit i Universitetit Politeknik të Tiranës|Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit]] në kuadrin e Universitetit të Tiranës, ku bëntë pjesë Dega Arkitekturë. Më pas, në vitin 1984, Katedra e Urbanistikës u nda nga ajo e Arkitekturës. Në vitin 1993 u krijua Departamenti i Arkitekturës dhe Urbanistikës në kuadrin e [[Universiteti Politeknik i Tiranës|Universitetit Politeknik të Tiranës]], të rrithemeluar më 1991. Në fillim të vitit 2013 departamenti u shkëput nga [[Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit i Universitetit Politeknik të Tiranës|Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit]] dhe u shndërrua në Fakultetin e Arkitekturës dhe Urbanistikës.<ref>Urdhri i Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës Nr. 28, datë 31.01.2013</ref> == Studimi == Programet e studimit që ofron Fakulteti i Arkitekturës dhe Urbanistikës:<ref>[https://www.ascal.al/index.php?option=com_k2&view=item&layout=item&id=89&Itemid=698&lang=sq Universiteti Politeknik i Tiranës] – Agjencia e Sigurimit të Cilësisë në Arsimin e Lartë</ref> * Bachelor në Arkitekturë Interieri dhe Dizajn * Master profesional në Restaurim Monumentesh Kulture * Master shkencor në Arkitekturë (Program i integruar studimi 5 vjeçar) ** Profili Arkitekturë ** Profili Urbanistikë * Doktoratë në Arkitekturë, Urbanistikë dhe Restaurim == Shiko dhe == * [[Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës i Universitetit të Prishtinës]] * [[Fakulteti i Arkitekturës dhe Inxhinierisë i Universitetit Epoka]] == Referimet == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20171019000122/http://fau.edu.al/ Faqja zyrtare e Fakultetit të Arkitekturës dhe Urbanistikës] * [http://www.upt.al/ Faqja zyrtare e Universitetit Politeknik të Tiranës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130316234757/http://www.upt.al/ |date=16 mars 2013 }} <br> {{Fakultetet e Universitetit Politeknik të Tiranës}} {{coord|41.32569|19.79922|display=title}} {{DEFAULTSORT:Fakulteti i Arkitektures dhe Urbanistikes i Universitetit Politeknik te Tiranes}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti Politeknik i Tiranës]] 5l30yji4sp913tay0n634lb2x6921ak 0 99124 3025912 2992886 2026-08-15T12:58:44Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Gjeografia e Prishtinës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025912 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Makoc''' | native_name = Makaj | settlement_type = Fshat | image_flag = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | flag_link = <!-- p.sh: Flamuri i Prishtinës --> | image_seal = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | seal_link = <!-- p.sh: Stema e Prishtinës --> | seal_size = <!-- p.sh: 50px --> | image_skyline = Makovci nga mejdolli.jpg | image_caption = Pamje nga Makoci <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Prishtinës|Prishtinë]] |Komuna = [[Komuna e Prishtinës|Prishtinë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane = | population_total = 997 | population_total_viti = 2011 |Dendësia = <!-- Të dhëna tjera--> | population_demonym = | established_date = |Krahina = [[Gollaku (Gallapi)|Gallap]] |Lartësia = 764 | postal_code = |Prefiksi = |Aeroporti = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=42 | gjer_m=42 | gjer_s=14 | gjer_dr = N | gjat_g=21 | gjat_m=13 | gjat_s=33 | gjat_dr = E }} '''Makoc''' është një vendbanim në komunën e [[Komuna e Prishtinës|Prishtinës]], [[Kosovë]]. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin '''Makaj'''. == Gjeografia == Makovci shtrihet 3 Km në veri-lindje të qytetit te Prishtinës (lagjia Gollaku) dhe 7 Km larg qendrës së Prishtinës. Ai shtrihet në pjesen veri-lindore të Prishtinës dhe kufizohet me fshatrat [[Llukari|Llukar]], [[Grashtica|Grashticë]], [[Siqeva|Siqevë]], [[Radasheci|Radashec]], [[Sofalia|Sofali]] dhe në pjesën më të ngushtë të tij me fshatin [[Kolovica|Kolovicë]]. Nëpërmes fshatit kalon rruga magjistrale [[M-9]] e cila shpie kah veri-lindja drejt kufirit me [[Serbia|Serbinë]], gjegjësisht drejt portës-4 në drejtim të [[Medvegja|Medvegjës]] dhe [[Leskoci]]t, dhe kah perendimi ne drejtim te kufirit me [[Mali i Zi|Malit te Zi]]. Kufiri me Serbinë nga këtu është vetëm 25 Km larg. Gjatë javës disa herë operojnë autobus privat në linjat e largëta në drejtim të Medvegjes në këtë drejtim. Makovci bën pjesë në [[Bashkësia e Llukarit|bashkësinë lokale të Llukarit]] të komunës së Prishtinës, e cila bashkësi përbëhet nga fshati Llukarë, Makoc, Grashticë, Siqevë dhe Radashec. Deri në përfshirjen e fshatit Kolovicë si lagje të Prishtinës në vitet e '90ta edhe ky fshat ishte pjesë e bashkësisë lokale të Llukarit. <gallery class="center"> Skeda:Pozita Gjeografike.PNG|Pozita gjeografike e Makocit Skeda:Vera ne Makovc, 2015.jpg| image_skyline e natyrës së Makocit Skeda:Pamje drejt lagjes se Hamzajve.jpg| image_skyline drejt lagjes Hamzaj </gallery> === Komunikacioni === Nga Prishtina Makoci mund të arrihet përmes linjës së autobusit 7b-Makoc-[[Fushë Kosovë]]. Autobusi ka si destinacion fillestar Makocin dhe kalon nëpërmes fshatit, për të kaluar nëpërmes qytetit të Prishtinës dhe përfundon prapa qendrës tregtare ETC në Fushë Kosovë. Kjo linjë e autobusit udhëhiqet nga ndërmarrja private SH.A.- "Prishtina" e cila ka disa bashkpronar,të cilët e krijuan këtë ndërmarrje me zhdukjen e kombibusëve si mjete të transportit publik nga ana e komunës së Prishtinës . Gjithashtu Makoci mund të arrihet edhe përmes linjes së autobusit 8-Grashticë-Prishtinë (Te rrethi). Linja 7b operon çdo 20 minuta, ndërsa linja 8 udhëton disa herë brenda dites. == Demografia == Simbas regjistrimit të popullsisë 2011, fshati paska 997 banorë. Të gjithë (100 %) u deklaruan si [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarë]].<ref>''[http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm Ethnic composition of Kosovo 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203001314/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm |date=3 dhjetor 2013 }}''. Shqyrtuar: 15 mars 2019.</ref> <!-- == Ekonomia == --> == Kultura == ===Fshati=== Në fshat gjenden dy [[Xhamia|Xhami]]. Xhamia e vjetër më parë ka shërbyer si mejtep regjional ne mungesë të shkollës e cila u hap tek në vitet 20 te shkeullit XX, dhe në vitin 2012 është rindërtuar nga Bashkësia Islame e Kosovës. Ajo gjihtashtu shërben edhe për fshatin Llukar për kryerjen e riteve fetare, meqë në fshati Llukar nuk posedon xhami. Gjithashtu në lagjen e Hoxhajve është ndërtuar një xhami e re ne vitin 2013, e cila është financuar nga organizata islame ''Bashkohu'' së fundi e kthyer ne parti politike nën akronimin LISBA. Në fshat gjenden gjithashtu varrezat e dëshmorëve të luftës së fundit (me mbi 100 varreza; por të gjithë këta dëshmorë janëtë anës së [[Llapi]]t) te cilet u vrane nga paramilitaret serb ne kolonen e deportimit te nisur nga Llapi ne drejtim te Prishtines. Gjithashtu gjenden disa shitore, një pompë e benzines, etj. <gallery class="center"> Skeda:Xhamia e vjeter Makovcit.jpg|Xhamia e vjetër e Makocit Skeda:Shkolla ne Llukare.jpg|Shkolla në Llukar Skeda:Varrezat e deshmoreve ne Makovc.jpg|Varrezat e Dëshmoreve në lagjen e Hoxhajve </gallery> ===Shkollimi=== Shkolla më e afërt për nxënësit e këtij fshati ([[Shkolla fillore "Ganimete Tërbeshi"]]) gjindtë në Llukar, vetëm disa qindra metra larg dhe e rindërtuar në vitin 2010. Ndërsa shkollimin e mesëm dhe atë universitar ata e vizitojnë në Prishtinë, si qyteti më i afërt. Nga Prishtina Makovci mund të arrihet përmes linjës së autobusit 7b-Makoc-[[Fushë Kosovë]]. Autobusi ka si destinacion fillestar Makovcin dhe kalon nëpërmes fshatit, për të kaluar nëpërmes qytetit të Prishtinës dhe përfundon prapa qendrës tregtare ETC në Fushë Kosovë. Kjo linjë e autobusit udhëhiqet nga ndërmarrja private SH.A.- "Prishtina" e cila ka disa bashkpronar,të cilët e krijuan këtë ndërmarrje me zhdukjen e kombibusëve si mjete të transportit publik nga ana e komunës së Prishtinës. Gjithashtu Makovci mund të arrihet edhe përmes linjes së autobusit 8-Grashticë-Prishtinë (Te rrethi). Linja 7b operon çdo 20 minuta, ndërsa linja 8 udhëton disa herë brenda dites. == Historia == [[Skeda:Xhamia e re ne Makovc.jpg|parapamje|djathtas|200px|Xhamia e re në Makoc e financuar nga organizata Islame Bashkohu]] Fshati Makoc përbehet nga disa lagje, te cilat të gjitha e mbajnë mbiemrin [[Krasniqi]] që kanë prejardhjen e njejtë dhe janë të afërt mes veti: Lagja e Hamzajve, Lagja e Dikajve, Lagja e Nelajve, Lagja e Hoxhajve dhe Lagja e Behramajve. Këta banorë kanë gjithashtu prejardhje të njejtë me fshatin Llukarë, Grashticë dhe Kolovicë. Krasniqët e këtyre fshatrave, sipas gojdhënave dhe një studimi te autorit Ali Berisha të botuar ne Monografin ''Bashkësia e Llukarit'', kanë prejardhje nga [[Malësia e Gjakovës]], e cila shtrihet në lindje të [[Bjeshkët e Nemuna|Alpeve Shqiptare]]. Është treva që në kufinjtë e sotëm administrativ të [[Shqipëri]]së i takon [[Rrethi i Tropojës|Rrethit të Tropojës]] dhe vazhdon dhe jashtë kufirit shtetëror të Republikës së Shqipërisë, në disa vendbanime afër [[Gjakova|Gjakovës]] dhe [[Juniku]]t. Në jug shtrihet deri në [[Liqeni i Fierzës|Liqenin e Fierzës]]. Brenda Malësisë së Gjakovës shtrihen bajraqet historike të Krasniqit, Gashit dhe Bytyçit. Ata me ardhjen e tyre nga kjo zonë, sigurisht se kishin besimin [[Krishterimi|Katolik]], por të cilët gjatë sundimit [[Perandoria Osmane|osman]] duhet të kenë konvertuar për arsye të ndryshme në besimin [[Islam]]. Këtë e dëshmojn edhe emrat dhe toponimet e këtyre fshatrave: Kolovicë nga emri Kolë, Llukar nga emri Llukë dhe Makoc nga emri Makë. Që te tre këta ishin vëllezër dhe kishin si vendbanim fillestar fshatin Grashticë. Me ndarjen e tyre, ata edhe ndajnë tokat e tyre, nëtë cilat pastaj krijohen fshatrat Makoc, Llukar dhe Kolovicë. Si në çdo fshat të Kosovës së viteve të '90ta edhe nga Makoci kishte ikje dhe mërgim për shkaqe socio-ekonomike. Disa familje iken drejt Prishtinës e disa të tjera në boten perëndimore. Falë afërsisë së fshatit me qytetin e Prishtinës, infrastrukturës së pëmirësuar nga ana e komunës gjatë viteve të fundit dhe natyrës tërheqëse së fshatit, kohës së fundit vërehet një kthim i këtyre banorëve në fshat, qoftë për banim sezonal apo edhe të përhershëm. == Shih dhe këtë == * [[Lista e ardhacakëve - Prishtinë]] * [[Lista e fshatrave të Prishtinës]] * [[Komuna e Prishtinës]] * [[Qarku i Prishtinës]] == Burimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/KV/20/Makoc.html vendndodhja] [[Kategoria:Gjeografia e Prishtinës]] [[Kategoria:Fshatra në Kosovë]] [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Prishtinës]] {{Komuna e Prishtinës}} {{KO-gjeo-cung}} r4hwwm43yks0klnhzaw350yg347a3ww 0 104392 3025894 2915458 2026-08-15T12:41:36Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025894 wikitext text/x-wiki {{Për|këtë vit të Seminarit Ndërkombëtar|Seminari XXXIX}} {{Infobox konferencë akademike | title = Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare | logo = SeminariXXXVIII.logo.jpg | caption = | abbreviation = SNGJLKSH | discipline = [[Gjuhësia]], [[Albanologjia]] | publisher = Fakulteti i Filologjisë, [[Universiteti i Prishtinës]] | history = 1974-sot | frequency = i përvitshëm | openaccess = Po | website = [http://filologjia.uni-pr.edu/Seminari.aspx Faqja zyrtare] }} [[File:University of Pristina - Faculty of Philology 2.JPG|thumb|[[Fakulteti i Filologjisë i Universitetit të Prishtinës]]]] [[File:University of Pristina - Campus Map.JPG|thumb|Harta e Kampusit të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]]] '''Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare''', i njohur në fillim si '''Seminari i Kulturës Shqiptare për të Huaj''', është një takim i përvitshëm dhe i rëndësishëm shkencor e profesional nga fusha e [[Albanologjia|shkencave albanologjike]], i cili që nga viti [[1974]] tradicionalisht organizohet në [[Prishtinë]].<ref name="ATA">[https://www.ata.gov.al/en/prishtina-international-seminar-on-albanian-linguistics-literature-and-culture/ Prishtina – International Seminar on Albanian Linguistics, Literature and Culture]{{Lidhje e vdekur}}, 18 August 2014, https://www.ata.gov.al {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170930182832/https://www.ata.gov.al/ |date=30 shtator 2017 }}</ref> <ref>[https://www.slobodnaevropa.org/a/studenti-iz-srbije-na-seminaru-o-albanskom-jeziku/25093013.html Priština: Studenti iz Srbije na seminaru o albanskom jeziku], https://www.slobodnaevropa.org</ref> <ref>[http://e-vijesti.com/pristina-otvoren-35-medunarodni-seminar-albanskog-jezika-knjizevnosti-i-kulture Priština: Otvoren 35. Međunarodni seminar albanskog jezika, književnosti i kulture]{{Lidhje e thyer}}, 15.08.2016, http://e-vijesti.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912142800/http://e-vijesti.com/ |date=12 shtator 2017 }}, 8.09.2017.</ref> <ref name="AGA">[https://www.ata.gov.al/en/international-seminar-of-albanian-language-literature-and-culture-begins-in-prishtina/ International Seminar of Albanian Language, Literature and Culture begins in Prishtina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170816063533/https://www.ata.gov.al/en/international-seminar-of-albanian-language-literature-and-culture-begins-in-prishtina/ |date=16 gusht 2017 }}, https://www.ata.gov.al {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170930182832/https://www.ata.gov.al/ |date=30 shtator 2017 }}</ref> Qëllimi primar i organizimit të tij fillimisht ishte ofrimi i ndihmës për studentët dhe studiuesit e huaj që interesohen për gjuhën, letërsinë e kulturën shqiptare si dhe për shkencat albanologjike. Seminari ka një karakter shumë - dimensional dhe multi-disiplinar. Me kalimin e kohës, kjo ngjarje është shndërruar në një [[Shkolla|shkollë]] të llojit të vet nga fushat e [[Gjuha shqipe|gjuhës]], [[Letërsia shqiptare|letërsisë]] dhe [[Kultura e Shqipërisë|kulturës shqiptare]] si dhe të [[Albanologjia|albanologjisë]] në përgjithësi. <ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=5,115,897 Seminar, school for Albanology], http://www.mfa-ks.net</ref> <ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=3,115,897 Seminar, škola albanologije], http://www.mfa-ks.net ([[Gjuha malazeze|Malazezisht]])</ref> <ref>[http://www.kosovapress.com/en/news/international-seminar-on-albanian-language-literature-and-culture-underway-126214/ International Seminar on Albanian Language, Literature and Culture underway], http://www.kosovapress.com</ref> == Historiku == Seminari i Parë Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare është organizuar në vitin 1974 pranë [[Fakulteti i Filologjisë i Universitetit të Prishtinës|Fakultetit të Filologjisë të Universitetit të Prishtinës]] (atëherë: [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës]]). Takimet e Seminarit në fillim organizoheshin nën titullin '''Seminari mbi Kulturën Shqiptare për të Huaj'''. Madje me këtë emër u organizuan gjithësej katër (4) takime duke përfshirë vitet [[1974]], [[1975]], [[1976]] dhe [[1977]]. Prej Seminarit të vitit [[1978]] ky organizim quhet me emrin të cilin e mban edhe sot: ''Seminari Ndëkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare''. Ky Seminar u organizua dhe vazhdon të organizohet nga hulumtues e studiues të cilët merren me probleme të gjuhës, të letërsisë e të kulturës shqiptare, po edhe me [[Albanologjia|albanologjinë]] përgjithësisht.<ref>[http://www.kosovapress.com/en/news/solemn-opening-of-36th-edition-of-international-seminar-on-albanian-language-literature-and-culture-to-take-place-today-126089/ Solemn opening of 36th edition of International Seminar on Albanian Language, Literature and Culture to take place today], 14/08/2017</ref> <ref name="ATA"/> Në vitin [[1991]] është ndërprerë veprimtaria e tij nga organet e dhunshme [[Serbia|serbe]]. Në vitet [[1995]] e [[1996]] sesionet e këtij Seminari u mbajtën në [[Tiranë]] në bashkëpunim me Institutin e Gjuhësisë e të Letërsisë të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Nga viti [[2000]] Seminari vepron sërish në [[Prishtinë]]. Sesionet 19 dhe 20 ([[2000]]-[[2001]]) janë organizuar në bashkëpunim me Institutin e Gjuhësisë dhe të Letërsisë të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. <ref name="AGA"/> <ref>[https://books.google.com/books?id=4KliAAAAMAAJ&q=Seminari+per+gjuhen+letersine+dhe+kulturen+shqiptare+1974&dq=Seminari+per+gjuhen+letersine+dhe+kulturen+shqiptare+1974&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiGmtXOj5HWAhVI0RQKHfmzDCgQ6AEILjAB Gjurmime albanologjike: Seria e shkencave filologjike, Volumes 10-11], [[Instituti Albanologjik i Prishtinës]], [[Prishtinë]], 1980, fq. 387</ref> Seminari zakonisht zhvillohet në dyjavëshin e dytë të muajit [[Gushti|gusht]]. Gjatë kësaj periudhe zhvillohen kurse të gjuhës shqipe, mbahen ligjërata e referime për probleme të gjuhës, letërsisë, kulturës, artit, arkeologjisë, etnologjisë etj., si dhe organizohen tryeza diskutimesh. Materialet e seminareve botohen rregullisht në vëllime të veçanta. Seminari që në vitet e para të organizimit tërhoqi shumë studiues të rinjë të interesuar për albanologjinë, në radhë të parë nga vendet e Europës, por edhe nga kontinentet tjera, të cilët filluan këtu mësimin e gjuhës shqipe dhe hodhën hapat e parë në fushën e albanologjisë. Në mënyrë të veçantë Seminari tërheq studiuesit arbëreshë. Përveç studiuesve nga [[Kosova]], në Seminar marrin pjesë edhe studiues nga [[Shqipëria]], nga [[Maqedonia]] si dhe nga qendra albanologjike të njohura të botës, me ndihmesën e të cilëve Seminari është shndërruar në lloj shkolle dhe forumi shkencor albanologjik.<ref>[[Fjalori enciklopedik shqiptar (botimi i ri-2008)|Fjalor enciklopedik shqiptar]], Vëllimi III, [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]], [[Tiranë]], 2009, fq. 2315 - 2316. {{OCLC|426069353}}</ref><ref>[http://www.rtklive.com/rtk2/?id=2&r=12209 Učenje Albanskog jezika, mogućnost za razvoj boljih odnosa], http://www.rtklive.com </ref> <ref>[https://www.slobodnaevropa.org/a/albanologija-za-svakoga/27206089.html Albanologija za svakoga], https://www.slobodnaevropa.org</ref> == Shih edhe == * [[Albanologjia]] * [[Universiteti i Prishtinës]] * [[Universiteti Veror i Prishtinës]] * [[Fakulteti i Filologjisë i Universitetit të Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://filologjia.uni-pr.edu/Seminari.aspx Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare (Faqe Zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912154215/http://filologjia.uni-pr.edu/Seminari.aspx |date=12 shtator 2017 }} * [https://drive.google.com/file/d/0B2_VOhY4GgeRalp3anZKTUkyMnM/edit Seminari i Kulturës Shqiptare për të Huaj (Materialet e Seminarit të Parë - 1974)]{{Lidhje e thyer}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Studime albanologjike]] [[Kategoria:Gjuhësi]] [[Kategoria:Universiteti i Prishtinës]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] [[Kategoria:Kulturë]] [[Kategoria:Kultura e Kosovës]] [[Kategoria:Kultura në Prishtinë]] [[Kategoria:Kultura e Shqipërisë]] [[Kategoria:Gjuha shqipe]] [[Kategoria:Letërsi shqipe]] [[Kategoria:Studime ballkanike]] [[Kategoria:Seminari Albanologjik i Prishtinës]] 55qryj2x6ut5e4rn0fcveum36k5z3ds 0 106315 3026011 3011836 2026-08-15T23:01:02Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026011 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Avni Ponari | image = [[File:Z. Avni Ponari-3.png|thumb|Photo Portrait of Mr. Avni Ponari]] | birth_date = 28 korrik 1957 | nationality = Shqiptar | occupation = Themeluesi dhe CEO i SIGAL Insurance Group, Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut, | organization = SIGAL Insurance Group | website = https://sigal.com.al/ }} '''Avni Ponari''' (28 korrik 1957) është themelues dhe drejtor i përgjithshëm i [http://sigal.com.al/ SIGAL Insurance Group sh.a], si edhe Kryetar i Bordit Menaxhues të [https://sigal-ks.com/ SIGAL LIFE Kosovë]; Kryetar i Këshillit Mbikëqyrës të [http://www.uniqa.mk/home/ SIGAL Non Life Maqedonia e Veriut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528084730/http://www.uniqa.mk/home/ |date=28 maj 2019 }}; dhe Kryetar i Këshillit Mbikëqyrës të [http://www.uniqa.mk/home/ SIGAL LIFE Maqedonia e Veriut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528084730/http://www.uniqa.mk/home/ |date=28 maj 2019 }}. Z. Ponari mban postin e Drejtorit të Përgjithshëm të [http://sigal.com.al/ SIGAL Insurance Group sh.a] që prej 22 shkurt 1999, sot është kompania lider pararojë e më e suksesshme e tregut të sigurimeve në [[Shqipëria|Shqipëri]] dhe në [[Ballkani Perëndimor|Rajon]]. Z. Ponari është një ndër sipërmarrësit më të suksesshëm në vend, sipërmarrjet e të cilit e kanë kthyer atë, jo vetëm në një lider në fushën e biznesit, por dhe me ndikim pozitiv në zhvillimet e jetës ekonomike, sociale, dhe kulturore të vendit, gjithashtu Drejtues dhe aksioner i 8 kompanive  të Grupit në tregun e sigurimeve të [http://sigal.com.al/ SIGAL Insurance Group] në rajonin e Ballkanit ([[Shqipëria|Shqipëri]], [[google:kosove&rlz=1C1GCEA_enAL843AL843&oq=kosove&aqs=chrome..69i57j69i60l2j69i61.871j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8|Kosovë]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]), si edhe të një sërë biznesesh të tjera si konçensionarë i autorizuar për [https://www.toyotaalbania.al/ Toyota] dhe [https://www.peugeot.al/index.html Peugeot] në Shqipëri (nëpërmejt [https://opencorporates.al/sq/nipt/k31407010a AVEL]), fushën e turzimit, dhe  biznese financiare.   == Edukimi == Ai është diplomuar në Marinë në [https://univlora.edu.al/en/ Universitetin e Vlorës] (1976-1980) dhe në [[Fakulteti i Drejtësisë i Universitetit të Tiranës|Fakultetin e Drejtësisë]] në [http://www.unitir.edu.al/index.php?lang=sq Universitetin e Tiranës] (1995-2000). Z. Ponari ka marrë gjithashtu një sërë kualifikimesh dhe trajnimesh të ndryshme brenda dhe jashtë vendit për: ‘''Menaxhim’'' nga ‘Kompania Anglezo-zvicerane e Tregut të Sigurimeve të Risigurimit’ (që prej 1995), në [[:en:Germany|Gjermani]] (2002-2003); ‘''Programin e Zhvillimit mbi Ligjin Tregtar’'', në [[:en:Romania|Rumani]] (2002); ‘''Sigurimin për Evropën Juglindore’'', në [[:en:United_States|Sh.B.A]] (2001); ‘''Menaxhimin e Kompanive të Sigurimit’'', në [[:en:Zürich|Zyrih]] (2001); ‘''Ligjin e Sigurimeve’'', nga ‘[https://www.ffa-assurance.fr/ Federata Franceze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190606233913/https://www.ffa-assurance.fr/ |date=6 qershor 2019 }} e Kompanive të Sigurimit’ (2000); ‘''Siguracionet e Përgjithshme’'', nga ‘[https://www.marsh.com/ Marsh Inc].’ (1999 & 1996); ‘''Ligjin e Sigurimeve të Marinës’'', nga ‘[[:en:London_Guildhall_University|Universiteti Guildhall Londër]]’, në [[:en:United_Kingdom|Mbretërinë e Bashkuar]] (1998); ‘''Sigurimin dhe Praktikën’'', nga ‘Instituti i Akredituar i Sigurimeve’ (1995); dhe ‘''Sigurimin e Marinës’'', nga ‘[https://oceanicmarinerisks.com.au/ Sigurimet Oqeanike Turqi’] (1994). Z. Ponari është trajnuar në kompanitë më prestigjoze të sigurimeve në botë si ‘[https://www.lloydsbank.com/banking-with-us/who-we-are.asp Lloyds Londër]’, në  [[Mbretëria e Bashkuar|Mbretërinë e Bashkuar]]; ‘[https://www.swissre.com/ Swiss Re Zvicër]’, në  [[Zvicra|Zvicër]]; ‘[https://www.munichre.com/en/homepage/index.html Munich Re]’, në [[Gjermania|Gjermani]] dhe nga ‘Programi i [https://www.worldbank.org/ Bankës Botërore]’  të drejtuar nga [https://www.state.gov/ Departamenti i Shtetit], në [[:en:New_York_City|Nju Jork]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Sh.B.A]], në vitin 2003.    == Përvoja e punës == {{joref}}{{or}} Pas diplomimit në marinë dhe më pas në drejtësi, Z. Ponari ka punuar dhe drejtuar në sektorë të rëndësishëm të ''‘[[Flota tregtare|Flotës Tregtare Shqiptare]]’'' dhe ‘''[[Flota Luftarake Detare|Flotën Luftarake]]’'' duke mbajtur detyra të rëndësishme në [http://www.mod.gov.al/ Ministrinë e Mbrojtjes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060707131753/http://www.mod.gov.al/ |date=7 korrik 2006 }} prej nga është larguar në vitin 1993. Më tej, në tregun e sigurimeve, Z. Ponari ka mbajtur pozicionin e ‘''Drejtorit të Marinës’'', dhe të ''‘Drejtorit të Degës së Tiranës’'' deri në fund të vitit 1997 në të vetmen kompani shtetërore të sigurimeve që ekzistonte në atë kohë. Ai është krijuesi dhe zhvilluesi i Departamentit të Marinës dhe me përvojën e tij ka krijuar vijimsinë në këtë fushë. Më tej, Z. Ponari pas liberalizimit të tregut të sigurimeve në vitin 1999, dhe duke u karakterizuar nga iniciativa e lirë, ai do të hidhte bazat e para të tregut privat të sigurimeve në Shqipëri, duke themeluar Shoqërinë më të madhe të Sigurimeve [http://sigal.com.al/ "SIGAL"], dhe më vonë duke u shtrirë në [[Kosova|Kosovë]] (në vitin 2003) dhe në [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] (në vitin 2004). Në vitet që pasuan, rritja e qëndrueshme dhe suksesi i tij si një lider udhëhqës në tregun e sigurimeve në vend dhe më gjërë në rajonin e [[Gadishulli Ballkanik|Ballkanit]], do të çonin në një bashkëpunim të shkëlqyer me investitorin e parë të huaj në Shqipëri në industrinë e siguri[[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|ër]]<nowiki/>meve, ‘[https://www.aadf.org/ Fondin Amerikan’], si edhe në partneritetin me ‘[https://www.uniqagroup.com/gruppe/ Grupin Ndërkombëtar të Sigurimeve - UNIQA Insurance Group]’. == Anëtarësia në bordet profesionale == I shquar për kontributin e tij në tregun e sigurimeve në vend dhe në rajonin e Ballkanit, Z. Ponari është Kontribues, Anëtar dhe Kryetar Bordi në disa nga organizmat më të rëndësishëm në tregun e sigurimeve, tregtisë dhe institucioneve financiare, të tilla si: aktualisht ai është ‘''Kryetar i [https://shoqatasiguruesve.al/ Shoqatës Shqiptare të Sigurimit]’''; ‘''Anëtar Bordi’ i ‘[https://iccwbo.org/ Dhomës Ndërkombëtare të Tregtisë]’'' (ICC); ‘''Anëtar Bordi’'' i ‘[https://www.amcham.com.al/ Dhomës Amerikane të Tregtisë në Shqipëri’] (2003-2018); ‘''Anëtar Bordi’'' i ''‘[http://fiaalbania.al/ Shoqatës Shqiptare të Investimeve të Huaja’]'' (FIAA) (që nga viti 2013); ‘''Anëtar’'' i ''‘[https://www.fiba.basketball/ Komitetit Evropian të Financave i FIBA]’'', në Evropë, pranë ''‘Federatës Ndërkombëtare të Basketbollit’'' ([https://about.fiba.basketball/en/regions/europe FIBA]) që nga viti 2013); ‘''Anëtar Bordi’'' i ''‘[https://web.archive.org/web/20190528084730/http://aida.gov.al/home Agjensisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve]’'' (AIDA) (2012-2018); ‘''Kryetar’'' i ''‘[http://www.insurers-al.org/ Këshillit Administrativ të Shoqatës së Byrosë Shqiptare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528084730/http://www.insurers-al.org/ |date=28 maj 2019 }}’'' (që nga viti 2011); ‘''Konsull i Përgjithshëm Nderi i [[Japonia|Japonisë]] në Shqipëri’'' (që nga viti 2009); ‘''President’'' i ''‘[https://web.archive.org/web/20151119105841/http://fshb.al/fshb/ Federatës Shqiptare të Basketbollit]’'' (që nga viti 2007); ‘''Anëtar’ i ‘Bordit'' ''Këshillimor të [https://web.archive.org/web/20190528084729/http://www.bkt.com.al/bktMain.aspx Bankës Kombëtare Tregtare]’'' (2006-2014); ‘''Kryetar’'' i ''‘[https://nymaritime.org/ Shoqatës së Sigurimeve të Marinës]’'' (që nga viti 2001) me seli në Nju Jork, në Sh.B.A.   == Kontributet publike == Z. Ponari është një figurë publike e njohur gjërësisht për kontributin e tij të konsiderueshëm në fushat e zhvillimit ekonomiko-social të Shqipërisë  dhe në rajonin e Ballkanit, si edhe të rolit të tij mbështetës, të fuqishëm dhe të vazhdueshëm në fushën e kulturës, artit, sportit dhe në edukim, veçanërisht për të rinjtë dhe artistët potencialë.   '''''Në sport''','' në rolin e tij si President i ‘[https://web.archive.org/web/20151119105841/http://fshb.al/fshb/ Federatës Shqiptare të Basketbollit]’, që prej vitit 2007. Z. Ponari ka mbështetur disa skuadra basketbolli si ajo e ‘[[Sigal Prishtina|SIGAL Prishtina]]’, ‘[[:en:Kamza_Basket|Valbona]]’, ‘[[KF Vllaznia|Vllaznia]]’, dhe skuadrën e basketbollit për femra ‘[[Flamurtari FC|Flamurtari]]’, por edhe zhanre të tjera sportive si: volejboll, futboll, alpinizm, tenis dhe aeronautikë. Ai ka qenë gjithashtu iniciatori i aktivitetit ‘[[Federata Shqiptare e Basketbollit|StreetBall Albania]]’, i kthyer tashmë në traditë dhe që synon afrimin e të rinjve me sportin. Falë iniciativës dhe mbështetjes së Z. Ponari u bë e mundur riaktivizimi i ''‘[http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=20007 Balkan League] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123094627/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=20007 |date=23 janar 2020 }}’'', e cila në vitin 2015 u riemërua [http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=20007 SIGAL Balkan League] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123094627/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=20007 |date=23 janar 2020 }}. Z. Ponari gjithashtu gëzon meritën për fuqizimin e ''‘[[KB Prishtina|Klubit të Basketbollit të Prishtinës]]’'', ''‘[[KB Prishtina|SIGAL Prishtina]]’'', e cila 2 herë rradhazi fitoi kupën e ''‘[https://balkanleague.net/en/index.php Balkan League] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260130133738/https://balkanleague.net/en/index.php |date=30 janar 2026 }}’'', si edhe për realizimin e ndeshjeve finale të Ligës këtë vit, ''‘[http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=19940 SIGAL Final Four 2019’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123094622/http://www.balkanleague.net/en/news.php?id=19940 |date=23 janar 2020 }}'', në Tiranë, me iniciativën dhe mbështetjen personale të tij. '''''Në kulturë''''', Z. Ponari dhe kompanitë që ai drejton, kanë ofruar mbështetje ndaj projekteve dhe aktiviteteve të shumëllojshme, në bashkëpunim me institucione të rëndësishme kulturore në vend ndër të cilat mund të përmendim: ''‘[https://kultura.gov.al/edicioni-i-trete-i-festivalit-nderkombetar-te-filmit-dea-open-air-2016/ Festivalin Ndërkombëtar të Gjirokastrës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528084732/https://kultura.gov.al/edicioni-i-trete-i-festivalit-nderkombetar-te-filmit-dea-open-air-2016/ |date=28 maj 2019 }}’, ‘[https://abi.al/activity/festivali-nderkombetar-i-vokalit-operistik-marie-kraja/ Festivalin Ndërkombëtar të Vokalit Operistik’],'' botimin e librave të ndryshëm, si edhe projektin më të madh për nga vlerat historike dhe kulturore siç ishte sjellja e armëve të Skënderbeut me rastin e [[100-Vjet Pavarësi|100-Vjetorit të Pavarësisë]]. Ai ka qenë gjithashtu iniciator i hapjes së ‘[https://www.facebook.com/pg/Klubi-i-Artit-dhe-i-Kultur%C3%ABs-SIGAL-1247450061948922/posts/ Klubit të Artit dhe Kulturës’ në qytetin e Durrësit,] me qëllim nxitjen dhe promovimin e artistëve të rinj, duke ofruar financimin e projekteve dhe aktiviteteve më të suksesshme. Me idenë dhe investimin personal të Z. Ponari, tanimë miliona shqiptarë, brenda dhe jashtë kufijve, kanë mundësi të dëgjojnë libra në shqip, falë platformës online dhe pa pagesë në Shqipëri ‘[http://www.audiobooks.al/ Audiobooks.al’]. Ndër të tjerash, Z. Ponari, ka meritën për zhvillimin e një projekti të veçantë, që është [https://web.archive.org/web/20190528084731/http://sigal.com.al/tirana-live-2/ ‘Shqipëria Live]’. Nga kjo platformë, mund të shikohen live/24 orë pjesa më e madhe e qyteteve të Shqipërisë në çdo cep të botës. '''''Në edukim dhe përgjegjësi sociale''''', Z. Ponari i ka kushtuar një vëmendje të veçantë edukimit dhe arsimimit të gjeneratave të reja, duke ofruar mbështetje financiare ndaj institucioneve të tilla si, ''‘[https://htl-shkoder.com/sq/lajm/fondacioni-shkollor/ Fondacioni Shkollor Austriak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528084732/https://htl-shkoder.com/sq/lajm/fondacioni-shkollor/ |date=28 maj 2019 }}’ (duke ofruar bursa studimi për nxënësit);'' dhe ''Fondacioni ‘[http://www.junior-albania.org/ Junior Achievement]’ (Programi ‘Drejtues për një ditë’).'' Ndër të tjera, me mbështetjen e Z. Ponari, [http://sigal.com.al/ SIGAL] ofron programe internship-i dhe punë kërkimore për të gjithë studentët që duan të prezantohen me tregun e punës. Ai ka kontribuar gjithashtu në mbështetjen financiare të shumë projekteve sociale në dobi të fëmijëve, zonave rurale dhe iniciativave mjedisore, investimin në [https://www.facebook.com/pages/category/Public-Figure/Shkolla-Matosh-Uka-Fierze-Faqe-Zyrtare-164961396961607/ Shkollën e Fierzës], apo shkollave të tjera si në [[:en:Vermosh|Vermosh]], në [[Nivicë-Bubari|Nivicë]] etj. Z. Ponari është autor i dhjetra shkrimeve, reportazheve dhe opinioneve për problemet ekonomike e sociale në vend. Ai është kërkues e këmbëngulës për gjërat që nuk pajtohen me realitetin duke kerkuar ndryshimin përmes rrugëve për zgjidhjen e tyre. == Vlerësime të akorduara dhe tituj == Këto kontribute të jashtëzakonshme, të qëndrueshme dhe me vlera të mëdha zhvillimore dhe komunitare, kanë qenë ndër faktorët kryesorë për vlerësimet e shumta që Z. Ponari ka marrë nga institucionet shqiptare dhe ndërkombëtare, duke e akorduar atë me vlerësime dhe titujt si: “[https://www.al.emb-japan.go.jp/itpr_en/00_000596.html The Order of the Rising Sun, Gold Rays with Neck Ribbon]”, në cilësinë e tij si ‘''[https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html Konsull i Përgjithshëm Nderi i Japonisë në Shqipëri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250217124908/https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html |date=17 shkurt 2025 }}’'', nga [[:en:Government_of_Japan|Qeveria Japoneze]] për rolin e tij në forcimin e marrëdhënieve ndërmjet [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Japonia|Japonisë]]; ‘''Lider i Arrirë’'' (pjesë e Profileve Ndërkombëtare të Liderve të Arrirë); ‘''Njeriu i Vitit’'' nga ‘[[:en:American_Biographical_Institute|Instituti Amerikan Biografik]]’; ‘''Menaxher i Vitit’'' nga ‘[https://awards.ebaoxford.co.uk/about-eba/who-we-are Komiteti i Sokratit të Oksfordit’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502195950/https://awards.ebaoxford.co.uk/about-eba/who-we-are |date=2 maj 2019 }}, në [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Mbretinë e Bashkuar]]; ''‘[[:en:Who's_Who|Who's Who]]’'' (nga Ndërkombëtarja ''‘[[:en:Who's_Who|Who's Who]]’'', një libër i mirënjohur referencash të njerëzve të shquar ndërkombtarisht, e cila botohet çdo vit që nga viti 1935-së); ''‘Fellow’ i ‘[https://www.rotary.org/ Paul P. Harris]’'' (‘[https://www.rotary.org/en Rotary Club]’, një rrjet global prej 1.2 milion liderësh, fqinjësh, miqsh, dhe zgjidhësish problemesh, të cilët shikojnë një botë ku njerëzit bashkohen dhe veprojnë për ndryshimin); ‘''Kavalier i Paqes’'' nga ‘[[:en:International_Institute_for_Peace|Qendra Ndërkombëtare për Paqen mes Njerëzve]]’; dhe ‘''Menaxheri më i mirë’'' nga ‘[https://financialobserver.eu/ce/ Financë në Evropën Qëndrore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527091843/https://financialobserver.eu/ce/ |date=27 maj 2019 }}’. Z. Ponari është shpallur ‘Qytetar Nderi’ i [[:en:Bajram_Curri_(town)|Bajram Currit]], [[:en:Durrës|Durrësit]] dhe [[Elbasani|Elbasanit]], si edhe ''Personaliteti i Vitit'' nga disa gazeta. == Kompetencat teknike, sociale, në gjuhë të huaja dhe ato kompjuterike == Z. Ponari është zotërues i aftësive të lidershipit, të sipërmarrjes, të komunikimit, të ndërtimit dhe menaxhimit të ekipeve të mëdha; aftësive operacionale, atyre rregullatore dhe të qeverisjes së dijeve, si edhe të kontrollit të ecurisë së zhvillimit të cilësisë. Ai është zotërues  i gjuhës angleze  dhe asaj ruse, si edhe i të gjitha aftësive kompjuterike. == Referimet == * [https://web.archive.org/web/20150907115356/http://fshb.al/fshb/?option=com_content&view=article&id=45&Itemid=138 Presidenti i FSHB] * Dekorimi nga Presidenti i Austrisë https://pamfleti.net/english/aktualitet/ceo-i-sigal-uniqa-group-austria-avni-ponari-nderohet-me-cmimin-grand--i203772 * Konsull Nderi i Japonisë në Shqipëri https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250217124908/https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html |date=17 shkurt 2025 }} * Ceremonia e akordimit të Dekoratës “The Order of the Rising Sun, Gold Rays with Neck Ribbon” https://www.al.emb-japan.go.jp/itpr_en/00_000596.html * CEO i SIGAL Insurance Group https://sigal.com.al/wp-content/uploads/2024/09/3ee08b91.pdf * AVEL https://opencorporates.al/sq/nipt/k31407010a * TOYOTA Albania https://www.toyotaalbania.al/ * Peugeot Albania https://www.peugeot.al/index.html [[Kategoria:Lindje 1957]] ta4ydvmuvbnnduv5y33k6v0pznrq4dd 0 119514 3025853 2859787 2026-08-15T12:28:38Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025853 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Fakulteti i Edukimit - Gjakovë.JPG|thumb|Fakulteti i Edukimit - Dega në Gjakovë]] '''Fakulteti i Edukimit''' është njëri nga Fakultetet e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. ==Historiku== Veprimtaria e Fakultetit të Edukimit filloi në tetor të vitit 2002.<ref name="MON"/> Aftësimi i mësimdhënësve në [[Kosovë]] zë fill me [[Shkolla e Lartë Pedagogjike në Prishtinë|Shkollën e Lartë Pedagogjike në Prishtinë]] themeluar me Vendimin, nr. 378 të datës 21.11. 1957, ndërsa nga puna filloi në vitin 1958. Si e tillë ajo ka funksionuar deri në dhjetorin e vitit 2004, kur personeli administrativ - teknik dhe studentët sipas programit të SHLP-ës integrohen në Fakultetin e Edukimit.<ref name="MON">[http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx Monografia:Universiteti i Prishtinës 1970 - 2005, Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, 2005, fq. 200] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160725052315/http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx |date=25 korrik 2016 }} Vizituar më 30.08.2016.</ref> Fakulteti i Edukimit u themelua me Vendim të Ministrit të Ministrisë për Arsim, Shkencë e Teknologji të datës 9.09.2002. Fakulteti i Edukimit themelohet në kuadër të Universitetit të Prishtinës. Mësimi filloi më 18.11.2002, ndërkaq hapja solemne e këtij institucioni ishte më 14 mars 2003. <ref name="MON"/> ==Programet== Fakulteti i Edukimit ka këto programe mësimore : *Programi Parashkollor *Programi Fillor *Programi Gjuhë dhe Letërsi Shqipe *Programi Gjuhë dhe Letërsi Angleze *Programi Biologji-Kimi *Programi Fizikë-Kimi *Programi Matematikë-Informatikë *Programi Teknologji-Informatikë *Programi Histori-Edukatë Qytetare *Programi Gjeografi-Edukatë Qytetare == Qendrat == Fakulteti i Edukimit ka edhe qendrat apo degët e tij edhe në qytetet: *[[Gjakova|Gjakovë]], *[[Gjilan]] dhe *[[Mitrovicë]] ==Shih edhe== * [[Shkolla e Lartë Pedagogjike në Prishtinë]] * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://edukimi.uni-pr.edu/ Fakulteti i Edukimit (Faqe zyrtare)] {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} ==Referime== {{Reflist}} [[Kategoria:Arsim]] [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Prishtinë]] m2f7qw697pjq4k327khrbj7gnf3hbr3 3025871 3025853 2026-08-15T12:31:16Z Edukatori 112234 removed [[Category:Arsim]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025871 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Fakulteti i Edukimit - Gjakovë.JPG|thumb|Fakulteti i Edukimit - Dega në Gjakovë]] '''Fakulteti i Edukimit''' është njëri nga Fakultetet e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. ==Historiku== Veprimtaria e Fakultetit të Edukimit filloi në tetor të vitit 2002.<ref name="MON"/> Aftësimi i mësimdhënësve në [[Kosovë]] zë fill me [[Shkolla e Lartë Pedagogjike në Prishtinë|Shkollën e Lartë Pedagogjike në Prishtinë]] themeluar me Vendimin, nr. 378 të datës 21.11. 1957, ndërsa nga puna filloi në vitin 1958. Si e tillë ajo ka funksionuar deri në dhjetorin e vitit 2004, kur personeli administrativ - teknik dhe studentët sipas programit të SHLP-ës integrohen në Fakultetin e Edukimit.<ref name="MON">[http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx Monografia:Universiteti i Prishtinës 1970 - 2005, Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, 2005, fq. 200] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160725052315/http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx |date=25 korrik 2016 }} Vizituar më 30.08.2016.</ref> Fakulteti i Edukimit u themelua me Vendim të Ministrit të Ministrisë për Arsim, Shkencë e Teknologji të datës 9.09.2002. Fakulteti i Edukimit themelohet në kuadër të Universitetit të Prishtinës. Mësimi filloi më 18.11.2002, ndërkaq hapja solemne e këtij institucioni ishte më 14 mars 2003. <ref name="MON"/> ==Programet== Fakulteti i Edukimit ka këto programe mësimore : *Programi Parashkollor *Programi Fillor *Programi Gjuhë dhe Letërsi Shqipe *Programi Gjuhë dhe Letërsi Angleze *Programi Biologji-Kimi *Programi Fizikë-Kimi *Programi Matematikë-Informatikë *Programi Teknologji-Informatikë *Programi Histori-Edukatë Qytetare *Programi Gjeografi-Edukatë Qytetare == Qendrat == Fakulteti i Edukimit ka edhe qendrat apo degët e tij edhe në qytetet: *[[Gjakova|Gjakovë]], *[[Gjilan]] dhe *[[Mitrovicë]] ==Shih edhe== * [[Shkolla e Lartë Pedagogjike në Prishtinë]] * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://edukimi.uni-pr.edu/ Fakulteti i Edukimit (Faqe zyrtare)] {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} ==Referime== {{Reflist}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Prishtinë]] c35e37disguxvd8f9uj70dgpiwgixe8 3025872 3025871 2026-08-15T12:31:57Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Arsimi në Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025872 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Fakulteti i Edukimit - Gjakovë.JPG|thumb|Fakulteti i Edukimit - Dega në Gjakovë]] '''Fakulteti i Edukimit''' është njëri nga Fakultetet e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. ==Historiku== Veprimtaria e Fakultetit të Edukimit filloi në tetor të vitit 2002.<ref name="MON"/> Aftësimi i mësimdhënësve në [[Kosovë]] zë fill me [[Shkolla e Lartë Pedagogjike në Prishtinë|Shkollën e Lartë Pedagogjike në Prishtinë]] themeluar me Vendimin, nr. 378 të datës 21.11. 1957, ndërsa nga puna filloi në vitin 1958. Si e tillë ajo ka funksionuar deri në dhjetorin e vitit 2004, kur personeli administrativ - teknik dhe studentët sipas programit të SHLP-ës integrohen në Fakultetin e Edukimit.<ref name="MON">[http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx Monografia:Universiteti i Prishtinës 1970 - 2005, Universiteti i Prishtinës, Prishtinë, 2005, fq. 200] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160725052315/http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx |date=25 korrik 2016 }} Vizituar më 30.08.2016.</ref> Fakulteti i Edukimit u themelua me Vendim të Ministrit të Ministrisë për Arsim, Shkencë e Teknologji të datës 9.09.2002. Fakulteti i Edukimit themelohet në kuadër të Universitetit të Prishtinës. Mësimi filloi më 18.11.2002, ndërkaq hapja solemne e këtij institucioni ishte më 14 mars 2003. <ref name="MON"/> ==Programet== Fakulteti i Edukimit ka këto programe mësimore : *Programi Parashkollor *Programi Fillor *Programi Gjuhë dhe Letërsi Shqipe *Programi Gjuhë dhe Letërsi Angleze *Programi Biologji-Kimi *Programi Fizikë-Kimi *Programi Matematikë-Informatikë *Programi Teknologji-Informatikë *Programi Histori-Edukatë Qytetare *Programi Gjeografi-Edukatë Qytetare == Qendrat == Fakulteti i Edukimit ka edhe qendrat apo degët e tij edhe në qytetet: *[[Gjakova|Gjakovë]], *[[Gjilan]] dhe *[[Mitrovicë]] ==Shih edhe== * [[Shkolla e Lartë Pedagogjike në Prishtinë]] * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://edukimi.uni-pr.edu/ Fakulteti i Edukimit (Faqe zyrtare)] {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} ==Referime== {{Reflist}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 7h9zrarc91xxnq3jp0dyyyn6xv0e4y7 12 131176 3025934 2772649 2026-08-15T14:09:46Z Fallbackintoreality 102113 3025934 wikitext text/x-wiki {{Shortcut|WP:NAV}} {{Përdoruesi:Euriditi/Ndihmë}} {{Titull seksioni|Lundrimi dhe kërkimi}} * [[Ndihmë:Menuja]] shpjegon lidhjet në menunë majtas. * [[Ndihmë:Kërkimi]] ofron një paqyrë mbi mundësitë e kërkimit. * [[Ndihmë:Organizimi tematik i artikullit|Ndihmë:Organizimi tematik i artikujve]] – shfletim i përmbajtjes së Wikipedias sipas organizimit tematik. {{Titull seksioni|Faqet speciale}} * [[Ndihmë:Faqet speciale]] – shpjegim i faqeve të gjeneruara automatikisht që japin një pasqyrë të përgjithshme p.sh. listimi i artikujve më të shkurtër apo më të gjatë në Wikipedia, listimi i skedave të reja etj. * [[Ndihmë:Ndryshime së fundmi]] vëzhgimi i ndryshimeve të fundit për të gjithë artikujt ekzistues. __NOTOC__ [[Kategoria:Ndihmë:Navigation|!]] 5frhlm9zzgq34defg8w6fp2y5i074u2 0 133289 3025836 2644244 2026-08-15T12:24:11Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025836 wikitext text/x-wiki Inxhinieria mekanike është ajo fushë e inxhinierisë që ka të bëjë me prodhimin dhe aplikimin e energjisë termike dhe mekanike dhe projektimin, prodhimin dhe përdorimin e makinave dhe mjeteve. Kjo është një nga disiplinat më të vjetra dhe më të gjera inxhinierike. Inxhinieria mekanike kërkon një kuptim të qëndrueshëm të koncepteve bazë duke përfshirë mekanikën, kinematikën, termodinamikën, mekanikën e lëngjeve, përçimin termik, shkencën e materialeve, dhe energjinë. Inxhinierët mekanike përdorin parimet bazë, si dhe njohuri të tjera për të hartuar dhe analizuar uzinat prodhuese, makineritë dhe pajisje industriale, sistemet e ngrohjes dhe ftohjes, sistemet e ventilimit, konstruksione metalike, mjetet e transportit rrugor, detar, hekurudhor dhe ajror,etj. Fakulteti Inxhinierise Mekanike ka në përberien e tij 4 degë studimi: # Inxhinieri Mekanike # Inxhinieri Tekstilit & Modes # Inxhinieri Materiale # Inxhinieri Ekonomike <br /> {{Fakultetet e Universitetit Politeknik të Tiranës}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti Politeknik i Tiranës]] gf993ynmlco0566qou4it34ct94jx5s 0 138690 3025911 3023492 2026-08-15T12:57:19Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Ngjarje në Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025911 wikitext text/x-wiki '''BeerFest Kosova''' është festivali i birrës që organizohet në Kosovë. Kjo ngjarje ka karakter promocional dhe argëtues, me ç’rast brende të ndryshme të birrave marrin pjesë me çmime promocionale dhe oferta interesante për adhuruesit e birrës. P[[Birra]]t Në festival gjendet një numër i madhë i birrave vendore dhe botërore të ofruara me çmime promocionale :<ref name="BeerFestKosova">{{Cite web|url=http://www.beerfestkosova.com/|title=Faqja Zyrtare e BeerFest Kosova|access-date=28 dhjetor 2021|archive-date=30 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530142552/http://beerfestkosova.com/|url-status=dead}}</ref> *Peja *Lasko *Beck's *Tuborg *Union *Carlsberg *Heineken *Amstel *Hugos *[[Birra Korça|Korça]] *Corona Extra *Peroni *Paulaner *Kromacher *Miller *Veltins *Kaon *Guinness ====BeerFest Kosova 1==== '''Beer Fest Kosova edicioni i parë''' është mbajtur nga 30 Shtator deri më 2 Tetor 2011.Në këtë edicion ishin prezent rreth 20,000 pjesmarrës. Gjatë 3 netëve të festivalit u zhvilluan një numër aktivitetesh të ndryshme si lojra , gara dhe programe argëtuese.Fituesit e garave u shpërblyen nga sponzorët e këtij festivali. Në programin argëtues të moderuar nga Vjollca Shala – ''Loca'' përformuan një numer i madhë artistësh si:<ref name="BeerFest Kosova 1">[http://www.pr-solutions.com/?id=34&read_more=41 BeerFest Kosova 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305184200/http://www.pr-solutions.com/?id=34&read_more=41 |date=5 mars 2016 }}, Pr-Solution Organizator i BeerFest Kosova.</ref> *Hana Cakuli *Malda Susuri *Zik Zak Orchestra *Sofra Pejane *DJ të ndryshëm ====BeerFest Kosova 2==== '''Beer Fest Kosova edicioni i dytë''' i cili u zhvillua nga 22 deri më 24 Qershor 2012 u vizitua përsëri nga një numër i madhë njerëzish. U prezantuan mbi 16 lloje të ndryshme birrash të vendit dhe të huaja.Gjatë kësaj kohe në Poloni dhe Ukrain zhvillohej [http://sq.wikipedia.org/wiki/Kampionati_Evropian_i_Futbollit Kampionati Evropian i Futbollit].Me anë të projektorëve të vendosur organizatorët ju mundësuan te pranishmëve që të përcjellin ndeshjet e zhvilluara në ato 3 ditë.<ref name="BeerFest Kosova 2">[http://www.pr-solutions.com/?id=34&read_more=65 BeerFest Kosova 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123104719/https://pr-solutions.com/?id=34&read_more=65 |date=23 janar 2020 }},Pr-Solution Organizator i BeerFest Kosova.</ref> Moderator në këtë edicion ishte aktori i njohur Kushtrim Sheremeti dhe të ftuar ishin : *Troja *Xheraldina *[http://sq.wikipedia.org/wiki/Bajram_Bylykbashi BB Poqi] *[http://sq.wikipedia.org/wiki/DJ DJ] ====BeerFest Kosova 3==== '''Beer Fest Kosova edicioni i tretë''' është zhvilluar nga data 14 deri më 16 Qershor 2013.Edhe ky edicion u vizitua nga një numër i madhë vizitorësh si në dy edicionet e kaluara.Kengtarët që argëtuan të pranishmit ishin: *Hithat *Ofchestra *KAOS *Gjira *Lindi dhe Venera nga [http://sq.wikipedia.org/wiki/The_Voice_of_Albania The Voice of Albania] *DJ Flow ==Fakte rreth BeerFest Kosova== Hapësira në të cilën zhvillohet BeerFest Kosova është Pllatoja - Pallati i Rinisë dhe i Sporteve me një sipërfaqe prej 2,800 m2. Deri më tani festivali është vizituar nga 45,000 përsona dhe pas edicionit të tretë pritet që ky numër të shkoj në 60,000. Në çdo edicion konsumohen rreth 40,000 litra birrë brenda 3 ditëve sa zgjatë festivali. Festivali frekuentohet nga grupmosha të ndryshme nga 18 - 45 vjet.<ref name="PrSolution">[http://www.pr-solutions.com/ Pr-Solution Organizatori i BeerFest Kosova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614153248/http://pr-solutions.com/ |date=14 qershor 2013 }}, Te dhëna rreth Organizatorit të BeerFest Kosova.</ref> Shumë shpërblime janë dhuruar nga kompanitë prezente dhe organizatorët gjatë festivalit. == Referime == [[Kategoria:Ngjarje në Prishtinë]] 3xoot356r5vs6nso6qnj4angk1qaacb 0 145664 3025824 2997887 2026-08-15T12:19:28Z Edukatori 112234 removed [[Category:Fakultete]]; added [[Category:Fakultete në Shqipëri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025824 wikitext text/x-wiki {{Coordinates|41.334565|19.815791|display=title|scale:1000}} {{Infobox university |name=Fakulteti i Shkencave Natyrore |image= |latin_name= |established=1957 |type=Publik. Nivele studimi: [[Bachelor]], [[Master]], [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]] |staff= |rector=Prof. Dr. [[Spiro Drushku]] |city=[[Tirana]] |country=[[Shqiperia]] |affiliations= |website=www.fshn.edu.al |motto= |calendar= Semester |endowment=Financohet nga [[Qeveria Shqiptare]] }} '''Fakulteti i Shkencave të Natyrës''' është qendra kryesore në Shqipëri për përgatitjen e specialistëve të lartë në matematikë, fizikë, kimi, biologji dhe informatikë; ai është nga institucionet më të rëndësishme për përgatitjen e mësuesve për shkollat e mesme në këto disiplina. Fakulteti i Shkencave të Natyrës përbëhet nga departamentet e Biologjisë (3 Seksione), Fizikës , Informatikës , Matematikës , Kimisë së Përgjithshme dhe Kimisë Industriale . Pranë kryejnë aktivitetin e tyre edhe dy qendra studimore: Kopshti Botanik i Tiranës (KB) dhe Muzeu i Shkencave Natyrore (MShN), si dhe tri Qendra Kualifikimi të Mësuesve: për matematikë, për fizikë, dhe për biologji dhe kimi. Fakulteti ka një staf akademik të brendshëm prej mbi 125 punonjësish, prej të cilëve mbi rreth 70 profesorë ose profesorë shoqërues. Ai drejtohet nga Dekani, i zgjedhur nga Këshilli i Fakultetit, i cili zgjidhet nga bashkësia e punonjësve akademikë dhe e studentëve. Në Fakultetin e Shkencave të Natyrës studiojnë çdo vit mbi 2.600 studentë, rreth 2.250 prej të cilëve në kohë normale.<br /> Gjithsej ofrohen mbi 10 diploma universitare: 2 në matematikë, 2 në fizikë, 2 në biologji, 3 në kimi, 1 në informatikë. Gjithashtu, në mjediset e Fakulteti i Shkencave të Natyrës-së kryejnë laboratorët dhe seminaret, shpesh edhe leksionet në lëndët e Biologjisë së Përgjithshme, Kimisë, Fizikës dhe Botanikës, gjithë studentët e degëve Mjekësi, Farmaci dhe Stomatologji, të Fakultetit të Mjekësisë, UT. == Organizimi i Fakultetit në Departamente == Në Fakultetin e Shkencave të Natyrës gjenden këto departamente<ref name="Universiteti i Tiranës">{{cito uebin|last1=Universiteti i Tiranës|first1=Universiteti i Tiranës|title=Fakulteti i Shkencave Natyrore|url=http://www.unitir.edu.al/index.php/sq/2014-07-09-10-56-45/fakultetet/fakulteti-i-shkencave-natyrore|website=Universiteti i Tiranës|accessdate=29 dhjetor 2017|archive-date=8 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108174757/http://www.unitir.edu.al/index.php/sq/2014-07-09-10-56-45/fakultetet/fakulteti-i-shkencave-natyrore|url-status=dead}}</ref>: *Departamenti i Biologjisë - Përgjegjëse Prof. Dr. Mirela Lika *Departamenti i Bioteknologjisë - Përgjegjëse Prof. Dr. Klementina Puto *Departamenti i Fizikës - Përgjegjës Prof. Asoc. Polikron Dhoqina *[[Departamenti i Informatikës (FSHN)|Departamenti i Informatikës]] - Përgjegjës Prof. Asoc. Endrit Xhina *Departamenti i Kimisë - Përgjegjëse Prof. Dr. Kozeta Vaso *Departamenti i Kimisë Industriale - Përgjegjëse Prof. Dr. Rozana Troja *Departamenti i Matematikës - Përgjegjës Prof. Dr. Artur Baxhaku *Departamenti i Matematikës së Aplikuar - Përgjegjës Prof. Dr. Fatmir Hoxha *Qendra Kërkimore e Florës dhe e Faunës - Përgjegjës Prof. Dr. Alfred Mullai. ==Shiko edhe== * [[Universiteti i Tiranës]] * [[Fakulteti i Ekonomisë]] * [[Fakulteti i Drejtësisë, UT|Fakulteti i Drejtësisë]] * [[Fakulteti i Gjuhëve të Huaja]] * [[Fakulteti i Shkencave Sociale i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave Sociale]] * [[Fakulteti i Histori-Filologji]] == Referime == {{reflist}} Website: [http://wwww.fshn.edu.al wwww.fshn.edu.al] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608161101/http://wwww.fshn.edu.al/ |date=8 qershor 2023 }} <br/> {{Fakultetet e Universitetit të Tiranës}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti i Tiranës]] 44k3iplcnhszigof99m1vun9njifpax 0 150012 3025840 2406519 2026-08-15T12:24:12Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025840 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Shkencave Pyjore''' u hap në shtator të vitit 1959, pranë Institutit të Lartë Bujqësor të Tiranës, sot Universiteti Bujqësor i Tiranës. <br/> {{Fakultetet e Universitetit Bujqësor të Tiranës}} [[Kategoria:Universiteti Bujqësor i Tiranës]] [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] q254t9ga7kxor3udx2y0z1p3zrua1pw 0 150018 3025833 2406516 2026-08-15T12:24:10Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025833 wikitext text/x-wiki Fakulteti Ekonomisë dhe Agrobiznesit ka një jetë relativisht të re. Ai zë fill që nga viti 1971 (në atë periudhë emërtohej-Fakulteti i Ekonomisë Agrare). Ish Fakulteti i Ekonomisë Agrare funksionoi si i tillë deri në vitin 1994, periudhë e cila përkon me ristrukturimin tërësor të Universitetit Bujqësor të Tiranës. Ky ristrukturim çoi në fuzionimin e këtij Fakulteti në kuadër të Fakultetit të Bujqësisë, me dy departamentet përkatëse, Departamenti i “Drejtimit të Fermave dhe Agrobiznesit” dhe Departamenti i Ekonomisë dhe Politikave Agrare. Ky ristrukturim, i cili filloi në vitin 1994 dhe përfundoi në vitin 1998, u realizua me konsulencën e projektit SARA (American Support for Agricultural Restructuring in Albania) dhe kishte si objektiv themelor përgjigjen ndaj kërkesave të reja që do të ofronte zhvillimi i bujqësisë dhe i sistemit të agrobiznesit në tërësi. Në vitin 2007, si pasojë e ristrukturimit të ish - Fakultetit të Bujqësisë, u krijua Fakultet i Ekonomisë & Agrobiznesit, i cili ka aktualisht kater departamente, Departamenti “Drejtim Agrobiznesit”, Departamenti “Ekonomi dhe Politikave Agrare”, Departamenti “Financë Kontabilitet” dhe Departamenti “Matematike Informatike”. <br/> {{Fakultetet e Universitetit Bujqësor të Tiranës}} [[Kategoria:Universiteti Bujqësor i Tiranës]] [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] snk5bbqi0oki7uiuwj6qbfkksj45r70 0 150020 3025839 2406518 2026-08-15T12:24:12Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025839 wikitext text/x-wiki Fakulteti i Mjekësisë Veterinare është themeluar në shtator të vitit 1952. Ai është pjesë e Universitetit Bujqësor të Tiranës dhe është qëndra e vetme universitare e edukimit veterinar në Shqipëri. <br/> {{Fakultetet e Universitetit Bujqësor të Tiranës}} [[Kategoria:Universiteti Bujqësor i Tiranës]] [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] d3nbig65wdy9m9punov0z21fyafoglu 0 150022 3025830 2406515 2026-08-15T12:24:10Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025830 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Bujqësisë dhe i Mjedisit''' u krijua më 1 nëntor 1951 si Institut i Lartë Bujqësor (ILB) në Tiranë. Ofron lëndë dhe njohuri si: parashikimi i burimeve ushqimore, zhvillimi i qëndrueshëm i bujqësisë, mbrojtja dhe rigjenerimi i burimeve, përdorimi racional i burimeve prodhuese, sigurimi i produkteve ekologjikisht të pastra, dhe siguria ushqimore. <br/> {{Fakultetet e Universitetit Bujqësor të Tiranës}} [[Kategoria:Universiteti Bujqësor i Tiranës]] [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] 7vpkg8ewv19wsamg0urzu900ng1iush 0 150025 3025829 2406514 2026-08-15T12:24:09Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025829 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Bioteknologjisë dhe i Ushqimit''' u krijua ne 27.07.2007, më Vendimin e Keshillit të Ministrave për ndarjen e Fakultetit të Bujqësisë dhe krijimin e tre fakulteteve të reja në UBT”, mbi bazën e Departamentit të Teknologjisë Agroushqimore, krijuar në vitin 1998 (Fakulteti i Bujqësisë), që përfshinte Seksionin e Kimisë dhe Biologjisë, të ardhur nga shkrirja e Departamentit Nderfakultetor të Universitetit Bujqësor të Tiranës. Edukimi në Shkencat dhe Teknologjine Ushqimore (ShTU) në Universitetin Bujqesor të Tiranës ka filluar në vitet 1960. <br/> {{Fakultetet e Universitetit Bujqësor të Tiranës}} [[Kategoria:Universiteti Bujqësor i Tiranës]] [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] 27ct4tjls14lvicpj4vfr57gfw91klj 0 151858 3025908 2947451 2026-08-15T12:52:02Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Kultura në Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025908 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} {{Infobox vend historik | emri =Bibloteka Hivzi Sylejmani | emri_amëtar = | gjuha_amëtare = | foto = Biblioteka Hifzi Sylejmani..JPG | përshkrimi = | lloji = Arkitekturore | locmapin = | gjer_g = | gjer_m = | gjer_s = | gjer_dr = N | gjat_g = | gjat_m = | gjat_s = | gjat_dr = E | lokacioni =[[Prishtinë]], [[Kosovë]] | sipërfaqja = | ndërtuar = | arkitekt = | arkitektura = | organi_drejtues = | përcaktimi1 = KOSOVË | përcaktimi1_offname = Monument /Ansambël | përcaktimi1_data = | përcaktimi1_numri = 2963 | përcaktimi1_lloji = Nën mbrojtje }} '''Bibloteka Hivzi Sylejmani''' është një monument i trashëgimisë kulturore në [[Prishtinë]], [[Kosovë]].<ref name="mei-ks">{{cite book|title=LISTA E TRASHËGIMISË KULTURORE PËR MBROJTJE TË PËRKOHSHME|publisher=Republika e Kosovës, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit|language=sq|url=http://www.mkrs-ks.org/repository/docs/LISTA_E_TRASHEGIMISE_KULTURORE_NEN_MBROJTJE_TE_PERKOSHME_2015.pdf|accessdate=17 gusht 2016|ref=mei-ks}}</ref> Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor". ==Historiku i shkurtër== Nuk janë gjetur të dhëna të sakta për datën e formimit dhe hapjen e kësaj biblioteke, por janë të gjitha gjasat që ka filluar të punojë në shkurt të vitit 1945, me një fond prej 1300 librash në gjuhën shqipe dhe serbe, si dhe një fond fletushkash dhe broshurash të kohës së luftës, por jo në këtë ndërtesë. Në këtë ndërtesë ka kaluar pas dy viteve, më 1947, ku vazhdon të punojë edhe sot. Pas ndalimit të punës së Qendrës bibliotekare të KAKM, më 1953, fondi i koleksionit librar i është bashkëngjitur kësaj biblioteke dhe deri më 1956 ka luajtur rolin e Qendrës bibliotekare për gjithë territorin e [[Kosovës]] dhe brenda kësaj periudhe ka zgjeruar rrjetin e bibliotekave jashtë [[Prishtina|Prishtinës]].<ref>{{Cite web|url=http://kk.rks-gov.net/prishtina/Municipality/Departments/Kultures,Rinise,Sportit/Kulture/Bibliotekat.aspx|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=13 nëntor 2016|archive-date=26 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426152236/http://kk.rks-gov.net/prishtina/Municipality/Departments/Kultures,Rinise,Sportit/Kulture/Bibliotekat.aspx}}</ref> == Historia si monument == Ndërtesa e Bibliotekës së Qytetit “Hivzi Sylejmani” sipas mbishkrimit në fasadë daton prej vitit 1930. Funksioni fillestar ishte banimi dhe shtëpia ishte pronë e një tregtari me prejardhje hebreje Jovan Miliq nga Prishtina. Oborri i ndërtesës është i rrethuar me mure prej qerpiçëve të mbuluara me qeramidhe, dhe me gjelbërim të lartë (pisha), të cilat e theksojnë në mënyrë të veçantë lokacionin. Përdhesja e kësaj ndërtese njëkatëshe ka në përmbajtje konstruktive dhe shtyllat e jashtme që mbajnë shkallët dhe pushimoret përmes të cilave arrihet në kat. Meskati dhe kurora e kulmit janë të theksuara si elemente horizontale me përpunim plastik të veçantë. Kulmi është tradicional katër ujor. Fasada frontale ndahet në dy pjesë simetrike të cilat përmbajnë hyrjet, shkallët dhe pushimoret. Motivin kryesor në kompozicionin dekorativ e paraqesin motivet dominuese rreth dritareve. Integriteti estetik i ndërtesës është ndikuar nga ndërhyrjet e mëvonshme, të cilat janë mjaft të dallueshme. Nga nëntori i vitit 1944 në këtë ndërtesë ka qenë i vendosur ish Komiteti i Partisë Komuniste të Jugosllavisë për Kosovë, ndërsa nga viti 1948 kjo shtëpi është shndërruar në bibliotekë të qytetit të Prishtinës. Ndërtesa e bibliotekës në oborrin e saj përmban edhe dy ndërtesa përcjellëse: sallën e leximit P+0 dhe arkivin P+0, të ndërtuara me material të ri ndërtimor, e që së bashku përbëjnë një ansambël arkitektural.<ref>{{cito uebin|title=Biblioteka "Hivzi Sylejmani" (Prishtinë)|url=http://dtk.rks-gov.net/tkk_objekti.aspx?id=8819|website=Databaza e Trashëgimisë Kulturore|publisher=Ministria e Rinisë, Kulturës dhe Sportit|language=sq|accessdate=13 nëntor 2016|archive-date=6 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161106003405/http://dtk.rks-gov.net/tkk_objekti.aspx?id=8819|url-status=dead}}</ref> ==Numri i selive== Githsej momentalisht biblioteka Hivzi Sylejmani gjendet në 12 vende të ndryshme të Kosovës. ==Orari i punes== Biblioteka në qendër:E hënë - e premte prej 8-19.00E shtunë: prej 8-13.00 Biblioteka në Pallatin e Rinisë: E hënë - e premte prej 8-19.00 E shtunë: prej 8-13.00 Biblioteka “Përkujtimore”:E hënë - e premte prej 8-18.00E shtunë prej 8-13.00 Biblioteka “Përrallat”:E hënë - e premte Prej 8-17.00 Biblioteka “Lektyra”:E hënë - e premte prej 8-16.00 Bibliotekat në fshatra :E hënë - e premte prej 8-16.00 ==Sektorët== * Sektori i Hulumtimit dhe Zhvillimit bibliotekar * Sektori i Pasurimit dhe Përpunimit të librit * Sektori i të Rriturve * Sektori i Fëmijëve Salla e Leximit dhe Periodiku * Sektori i Trashëgimisë * Sektori i Financave dhe Administratës == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *[https://dtk.rks-gov.net/default.aspx Databaza e trashëgimisë kulturore të Kosovës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160326033858/http://dtk.rks-gov.net/default.aspx |date=26 mars 2016 }} * Bibloteka Hivzi Sylejmani [http://www.biblioteka-pr.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516235431/http://biblioteka-pr.org/ |date=16 maj 2014 }} {{Commons category|Cultural_heritage_monuments_in_Kosovo_with_ID_No_2963|Bibliotekën Hivzi Sylejmani}} [[Kategoria:Kultura në Prishtinë]] [[Kategoria:Biblioteka në Kosovë]] gr9sx0lagnoija3jnye56tzkiv54wo6 0 153361 3026058 3023738 2026-08-16T06:16:42Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Dokufest, versioni i datës 16 gusht 2026 (revizioni 1369640971) 3026058 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival muzikor | name = DokuFest | image = [[File:DokuFest logo.svg|frameless|125px|class=skin-invert]] | image_size = | alt = | caption = | genre = [[Festivali i filmit|Festival filmi]] | dates = fillim gushti | location = [[Prizreni]], [[Kosova|Kosovë]] | coordinates = | years_active = 2002–aktualisht | founders = Veton Nurkollari | organised = Dokufest | attendance = | capacity = | website = {{URL|https://dokufest.com/}} }} '''DokuFest''' është festival ndërkombëtar i filmit [[Filmi dokumentar|dokumentar]] dhe të filmit [[Filmi i shkurtër|të shkurtër]] që mbahet në qytetin e [[Prizreni]]t në [[Kosova|Kosovë]], zakonisht në fillim të gushtit. U themelua në vitin 2002 nga një grup miqsh. Që atëherë festivali është rritur në një ngjarje kulturore që tërheq artistë dhe audiencë ndërkombëtare dhe rajonale. Filmat shfaqen gjatë gjithë festivalit tetë-ditor, të shoqëruar me programe, aktivitete dhe punëtori.<ref name="FEK1">{{cite encyclopedia|editor-last=Kraja|editor-first=Mehmet|editor-link=Mehmet Kraja|encyclopedia=Fjalori Enciklopedik i Kosovës|title=Fjalori Enciklopedik i Kosovës|url=https://books.google.com/books?id=WHo-wAEACAAJ|language=sq|year=2018|publisher=[[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]]|volume=1|location=[[Prishtinë]]|isbn=9789951615846|oclc=1080379844|page=440}}</ref> Në vitin 2022, DokuFest u bë festival nominues për Çmimet e Filmit Evropian ([[:en:European Film Awards|European Film Awards]]) në dy kategori, film i shkurtër dhe film dokumentar.<ref>{{cite web |title=DOKUFEST BECOMES EFA NOMINATING FESTIVAL |url=https://dokufest.com/en/news/dokufest-becomes-efa-nominating-festival |website=DokuFest |publisher=DokuFest |language=en |access-date=2022-06-04}}</ref> == Sfondi == [[File:Kino-Kalaja.jpg|thumb|300px|Kino Kalaja]] DokuFest u themelua si organizatë me bazë vullnetare në vitin 2002, pothuajse pa asnjë financim në fillim, dhe vazhdon të marrë mbështetje nga komuniteti dhe agjencitë brenda Kosovës. Megjithatë, rruga e tij shpesh është shoqëruar me vështirësi të mëdha, për shkak të kontekstit të veçantë në të cilin ka vepruar organizata (siç janë [[Lufta e Kosovës|situata e pasluftës]], mungesa e ngjarjeve të ngjashme referuese, mungesa e besimit nga institucionet dhe donatorët e mundshëm etj.).<ref>{{Cite news |last=Willis |first=Kim |date=2014-08-02 |title=Moving pictures: a film festival in Kosovo |language=en |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/travel/2014/aug/02/kosovo-film-festival-prizren |access-date=2023-08-04 |issn=0261-3077}}</ref> Festivali u drejtua nga vullnetarë deri sa u futën kontratat me kohë të plotë dhe të pjesshme në vitin 2008, gjë që solli punësimin e një numri të vogël stafi. Nevoja për një strukturë organizative lindi kur organizata u përfshi në zbatimin e projekteve vjetore, krahas organizimit të festivalit. Kjo çoi në krijimin e një ekipi bazë që mori përsipër hartimin, planifikimin dhe zbatimin e shumë nismave, duke rezultuar në zbatimin e suksesshëm të disa projekteve. Përveç organizimit të ngjarjeve kulturore në shkallë të gjerë, DokuFest merret gjithashtu me kulturën, arsimin dhe aktivizmin për politika të shëndosha kulturore dhe një sistem alternativ arsimor në Kosovë. Sipas një raporti të vitit 2015 të ''Institutit GAP'', rreth 14.000–15.000 vizitorë nga e gjithë bota shkuan në Prizren gjatë DokuFestit (në rritje nga vlerësimi prej 10.000 vizitorësh i vitit 2011),<ref>{{Cite web |date=2011-02-01 |title=Economic Impact of DokuFest for the period of 2011-2014 |url=https://www.institutigap.org/documents/22462_TheEconomicImpactofDokuFest.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220811114907/https://www.institutigap.org/documents/7369_TheEconomicimpactDokuFest2015.pdf |archive-date=2022-08-11 |access-date=2023-08-04 |website=Institute for Advanced Studies - GAP |language=en}}</ref> duke e çuar ndikimin ekonomik të festivalit në mbi 4,7 milionë euro.<ref>{{Cite web |date=2016-02-01 |title=The Economic Impact of DokuFest 2015: forecasts for 2016-2018 |url=https://www.institutigap.org/documents/7369_TheEconomicimpactDokuFest2015.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220811111908/https://www.institutigap.org/documents/22462_TheEconomicImpactofDokuFest.pdf |archive-date=2022-08-11 |access-date=2023-08-04 |website=Institute for Advanced Studies - GAP |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bami |first=Xhorxhina |last2=Isufi |first2=Antigonë |date=2022-08-12 |title=Against Bleak Global Backdrop, Kosovo's Dokufest Ponders 'How to Survive?' |work=Balkan Insight |url=https://balkaninsight.com/2022/08/12/against-bleak-global-backdrop-kosovos-dokufest-ponders-how-to-survive/ |language=en}}</ref> Sot, DokuFest është edhe organizatë joqeveritare, e cila punon për të nxitur arsimimin mediatik përmes filmit në mbarë Kosovën, përveç detyrave të saj si festival. == Struktura e programit == Festivali përfshin shfaqjen e filmave në shtatë kinema të improvizuara në qytetin e Prizrenit, ekspozitën fotografike "DokuPhoto", punëtori, [[Master class|klasa master]] dhe debate, ndër të tjera.<ref>{{cite web|title=DokuFest {{!}} About DokuFest|url=http://www.dokufest.com/2019/info/about-dokufest|website=DokuFest|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190923124155/https://dokufest.com/2019/info/about-dokufest/ |archive-date=2019-09-23 |access-date=2020-05-17 |language=en}}</ref> Drejtor krijues i festivalit është një nga themeluesit e tij, Veton Nurkollari. *'''Nisma për trajnim filmi''' e quajtur "Human Rights Film Factory – Stories from Kosovo's Margins", që përfshin një seri punëtorish për kineastë, prodhimin e gjashtë dokumentarëve për të drejtat e njeriut, të shoqëruar me një seri debatesh mbi të drejtat e njeriut në mbarë Kosovën. *'''Promovimi i të Drejtave të Njeriut dhe Vlerave Demokratike përmes Filmit''', që përfshin përdorimin e filmave dokumentarë për të drejtat e njeriut si mjete edukative dhe themelimin e Kino Klubeve në shkolla të mesme, si dhe një shkollë filmi dokumentar që udhëheq nxënësit e shkollave të mesme të Kosovës gjatë procesit të shndërrimit të ideve të tyre filmike në një dokumentar të përfunduar. *'''Kinema Udhëtuese''' "Cinema at Your Door", e cila synon shfaqjen e filmave dokumentarë në zonat rurale të rajonit të Prizrenit, të shoqëruara me diskutime mbi vështirësitë që përjetojnë komunitetet rurale në jetën e tyre të përditshme dhe mungesën e aktiviteteve kulturore në rrethinat e tyre. *'''Pjesë e një rrjeti më të gjerë OJQ-sh''' që punon në mënyrë aktive për çështje mjedisore dhe promovimin e burimeve të ripërtëritshme në Kosovë. *'''Pjesëmarrje dhe kontribut aktiv në rrjete kombëtare dhe rajonale''', me synim zhvillimin e politikave të shëndosha kulturore dhe organizimin e debateve me palët relevante të interesit, si në Kosovë ashtu edhe në rajon. == Përvoja në kinema == [[File:DokuKino at night.jpg|thumb|DokuKino, kinemaja vendase e DokuFestit]] Disa vende me rëndësi kulturore dhe historike në Prizren janë përdorur ose përdoren si vende të improvizuara shfaqjeje. Rrënjët e festivalit janë te kinemaja më e vjetër e Prizrenit, Kinemaja Lumbardhi, ku u mbajt edicioni i parë. DokuFest vazhdon të ketë një lidhje të fortë me OJQ-në amë të kinemasë, Fondacioni Lumbardhi, si strehues i dy vendeve kryesore të festivalit, Lumbardhi Indoor (gjatë ditës) dhe Lumbardhi Outdoor (gjatë natës, i njohur edhe si "Lumbardhi Bahçe"),<ref>{{Cite web |title=Lumbardhi Cinema |url=https://lumbardhi.org/about/lumbardhi-cinema/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812115508/https://lumbardhi.org/about/lumbardhi-cinema/ |archive-date=2022-08-12 |access-date=2022-08-12 |website=Lumbardhi |language=en}}</ref> të cilat aktualisht ndodhen në rinovim. DokuFest përdor gjithashtu kinemanë e vet, DokuKino (e vendosur në Kompleksin Europa, ngjitur me selinë e festivalit), me një ekran të brendshëm dhe një të jashtëm (i njohur edhe si DokuKino Plato). Kino Lumi ndërtohet përkohësisht mbi një platformë mbi [[Lumbardhi i Prizrenit|lumin Lumbardhi]] ndërsa Kino Kalaja është ndërtuar përkohësisht në [[Kalaja e Prizrenit|Kalanë e Prizrenit]]. Festivali përdorë edhe Teatrin e Prizrenit "Bekim Fehmiu". == Seksionet e festivalit == === DokuNights === DokuFest sjell akte të njohura muzikore ndërkombëtare dhe vendase për të performuar në DokuNights.<ref>{{Cite web|title=DokuFest |url=https://filmfreeway.com/DokuFest |access-date=2022-07-22 |website=FilmFreeway |language=en}}</ref> DokuNights është bërë ngjarja kryesore muzikore e Kosovës, me këngëtarë, grupe dhe DJ ndërkombëtarë dhe vendas; performanca të kaluara kanë përfshirë akte si [[:en:PJ Harvey|PJ Harvey]]. Mbahet në Skenën Andrra në Parkun Marash. === DokuTech === Është zhvilluar për disa vite njëkohësisht me DokuFest dhe përqendrohet në inovacionin teknik dhe kreativitetin. === DokuFest Productions === DokuFest u nderua me [[:en:British Academy Film Awards|Çmimin e Akademisë Britanike të Filmit]] për ''[[:en:Home (2016 British-Kosovan film)|Home]]'' në vitin 2017. === DokuKids === Program filmash dhe punëtorish të krijuar posaçërisht për mysafirët e rinj. == Tema dhe slogani == Çdo vit festivali programohet dhe krijohet rreth një teme që formëson një identitet unik vjetor. {| class="wikitable" |- ! Viti !! Tema !! Slogani !! Artist/Dizajner |- | 2011 | 10 (X) | | DokuFest |- | 2012 || Protestë Punk || Punk Protest Prizren || Bardhi Haliti |- | 2013 || Kufij || You Brake Mine, I'll Brake Yours || [[:en:Daniel Mulloy|Daniel Mulloy]] |- | 2014 || Ndryshim || Don't Hide || [[:en:Daniel Mulloy|Daniel Mulloy]] |- | 2015 || Migrim || But We Do Not Have Wings To Fly Free || [[:en:Daniel Mulloy|Daniel Mulloy]] |- | 2016 || colspan="2" | Korrupsion || [[:en:Daniel Mulloy|Daniel Mulloy]] |- | 2017 || E ardhmja || Is Not Dead || DokuFest |- | 2018 || Reflektim || I'll Be Your Mirror / Come As You Are || DokuFest |- | 2019 || E vërteta || Truth Lies Here || DokuFest |- | 2020 || Transmetim || Transmission, Transmission, Transformation || DokuFest |- | 2021 || Njëzet vjet || Re:set Re:mix Re:act || DokuFest |- | 2022 || Mbijetesa || How To Survive...? || DokuFest |- | 2023 | Jam [[Inteligjenca artificiale|IA]] a Jam Unë | I Contain Human Stories | DokuFest |- | 2024<ref name="DokuFest2024Theme">{{cite web |title=New Order |url=https://dokufest.com/en/news/new-order |website=DokuFest |date=2024-07-09 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> || colspan="2" | New Order || Rrethi |- | 2025<ref name="DokuFest2025Theme">{{cite web |title=Welcome to DokuFest 2025 |url=https://dokufest.com/en/news/welcome-to-dokufest-2025 |website=DokuFest |date=2025-08-01 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> || colspan="2" | Endless Greed Mental Void || DokuFest |- | 2026<ref name="DokuFest2026Theme">{{cite web |title=Show Up or It Doesn't Count! |url=https://dokufest.com/en/news/show-up-or-it-doesnt-count |website=DokuFest |date=2026-07-06 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> || Twenty-Five for Twenty-Five || Show Up or It Doesn't Count! || DokuFest |} == Çmimet == * Konkursi më i mirë kombëtar * Dokumentari më i mirë ndërkombëtar me metrazh të gjatë * Dokumentari më i mirë i shkurtër ndërkombëtar * Filmi më i mirë i shkurtër ndërkombëtar * Dox më i mirë ballkanik * Çmimi më i mirë për të drejtat e njeriut * Çmimi më i mirë mjedisor * Çmimi i publikut * Videoja më e mirë Procredit EKO Në vitin 2010, DokuFest u votua si një nga 25 festivalet më të mira ndërkombëtare të dokumentarit.<ref>{{Cite web |date=2010-03-03 |title=International Success of DOKUFEST |url=https://fincakosovo.org/en/news-press/international-success-of-dokufest/ |access-date=2023-08-04 |website=[[:en:FINCA International|FINCA International]] |language=en}}</ref> == Fituesit e çmimeve == DokuFest ndan çmime në një sërë seksionesh konkurruese, emrat dhe fushëveprimi i të cilave kanë ndryshuar disi gjatë historisë së festivalit. Fituesit që nga viti 2012 janë renditur më poshtë sipas kategorive; secili vit është referuar veçmas. === Konkursi më i mirë kombëtar === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || ''Portreti i Humbur'' || Lulzim Zeqiri |- | 2013 || ''Guri në Breg'' || Jonada Jashari |- | 2014 || ''Heshtje'' || Bekim Guri |- | 2015 || ''Të Pafajshmit'' || Amir Vitija |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017<ref name="DokuFest2017" /> || ''Sans le Kosovo'' (''Pa Kosovë'') || Dea Gjinovci |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Waiting'' || Laura Kajtazi-Testa |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Zgjedhe Një Emër'' || Dritëro Mehmetaj |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''She Asked Me Where I Was From'' || Aulona Fetahaj |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''A Child'' || Bekim Gurri |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Ka Me Kalu'' || Flonja Kodheli |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Prishtinë, 2002'' || Trëndelina Halili |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''Like a Sick Yellow'' || [[Norika Sefa]] |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''SOS'' || Anita Morina |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''Searching for Poetry'' || Lorin Terezi |} === Dox më i mirë ballkanik === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || ''Letter to Dad'' || Srđan Keča |- | 2013 || ''When I Was a Boy I Was a Girl'' || Ivana Todorović |- | 2014 || ''Evaporating Borders'' || Iva Radivojević |- | 2015 || ''Flotel Europa'' || Vladimir Tomić |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Distant Constellation'' || Shevaun Mizrahi |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Timebox'' || Nora Agapi |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''Once Upon a Youth'' || Ivan Ramljak |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''Reconciliation'' || Marija Zidar |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Factory to the Workers'' || Srđan Kovačević |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Drifting'' || Somnur Vardar |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''Another Day'' || Eneos Çarka |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''A Strange Colour of Dream'' || Yasemin Akıncı |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''As the Spring Arrives, Water Recalls the Nomads'' || Merve Dilşad Aladağ |} === Dox i shkurtër më i mirë ballkanik === Prezantuar në vitin 2025. {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''Merging Bodies'' || Adrian Paci |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''Towards Where to Breathe'' || Stefan Pavlović |} === Të ardhurin e ri më i mirë ballkanik === Dhënë afërsisht nga viti 2017 deri në 2021. {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2017<ref name="DokuFest2017" /> || ''My Life Without Air'' || Bojana Burnać |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Momsy'' || Josip Lukić |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Centar'' || Ivan Marković |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || colspan="2" | ''nuk u mbajt (edicion online)'' |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''Rampart'' || Marko Grba Singh |} === Dox më i mirë ndërkombëtar me metrazh të gjatë === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || ''People I Could Have Been and Maybe Am'' || [[:en:Boris Gerrets|Boris Gerrets]] |- | 2013 || ''Belleville Baby'' || Mia Engberg |- | 2014 || ''Domino Effect'' || Elwira Niewiera & Piotr Rosołowski |- | 2015 || ''Machine Gun or Typewriter?'' || [[:en:Travis Wilkerson|Travis Wilkerson]] |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Meteors'' || Gürcan Keltek |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Present.Perfect.'' || Shengze Zhu |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''The Metamorphosis of Birds'' || [[:en:Catarina Vasconcelos|Catarina Vasconcelos]] |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''We'' || [[:en:Alice Diop|Alice Diop]] |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Dry Ground Burning'' || Adirley Queirós & Joana Pimenta |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Hypermoon'' || Mia Engberg |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''A Fidai Film'' || Kamal Aljafari |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''Action Item'' || Paula Ďurinová |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''From Dawn to Dawn'' || Xisi Sofia Ye Chen |} === Dox i shkurtër më i mirë ndërkombëtar === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || ''Out of Reach'' || Jakub Stożek |- | 2013 || ''Belleville Baby'' || Mia Engberg |- | 2014 || ''Emergency Calls'' || [[:en:Hannes Vartiainen and Pekka Veikkolainen|Hannes Vartiainen & Pekka Veikkolainen]] |- | 2015 || ''Things'' || [[:en:Ben Rivers|Ben Rivers]] |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Aliens'' || [[:en:Luis López Carrasco|Luis López Carrasco]] |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Wild Berries'' || Hedda Bednarszky & Marianna Vas |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''Tender'' || |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''The Rifleman'' || Sierra Pettengill |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Haulout'' || [[:en:Evgenia Arbugaeva|Evgenia Arbugaeva]] & Maxim Arbugaev |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Pacific Club'' || Valentin Noujaïm |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''History Is Written at Night'' || Alejandro Alonso Estrella |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''We Were the Scenery'' || Christopher Radcliff |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''Normal Planet'' || Ekiem Barbier, Guilhem Causse & Quentin L'helgoualc'h |} === Filmi më i mirë i shkurtër ndërkombëtar === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || ''Gardfrend'' || Cüneyt Karaahmetoğlu |- | 2013 || ''A Society'' || [[:en:Jens Assur|Jens Assur]] |- | 2014 || ''Subtotal'' || Gunhild Enger |- | 2015 || ''Listen'' || Hamy Ramezan & [[:en:Rungano Nyoni|Rungano Nyoni]] |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Fence'' || Lendita Zeqiraj |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Brotherhood'' || [[:en:Meryam Joobeur|Meryam Joobeur]] |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''Sun Dog'' || Dorian Jespers |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''The Criminals'' || Serhat Karaaslan |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Will My Parents Come to See Me'' || [[:en:Mo Harawe|Mo Harawe]] |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Neighbour Abdi'' || Douwe Dijkstra |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''The Death of a Hero'' || Karin Franz Körlöf |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''Blue Heart'' || Samuel Suffren |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''Kleptomania'' || Jingkai Qu |} === Dox më i mirë për të drejtat e njeriut === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || ''You Don't Like the Truth: 4 Days Inside Guantánamo'' || [[:en:Luc Côté|Luc Côté]] & [[:en:Patricio Henríquez|Patricio Henríquez]] |- | 2013 || ''Dance of Outlaws'' || Mohamed El Aboudi |- | 2014 || ''Judgment in Hungary'' || Eszter Hajdú |- | 2015 || ''Democrats'' || Camilla Nielsson |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''A Woman Captured'' || Bernadett Tuza-Ritter |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Tiny Souls'' || Dina Naser |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''The Earth Is Blue as an Orange'' || Iryna Tsilyk |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''Our Memory Belongs to Us'' || Rami Farah & [[:en:Signe Byrge Sørensen|Signe Byrge Sørensen]] |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Myanmar Diaries'' || The Myanmar Film Collective |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''A Golden Life'' || Boubacar Sangaré |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''Silence of Reason'' || Kumjana Novakova |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''My Dear Theo'' || [[:en:Alisa Kovalenko|Alisa Kovalenko]] |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''The Clearing'' || Sabine Groenewegen |} === Dox më i mirë mjedisor === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || ''Kingdom of Coal'' || [[:en:Antoneta Kastrati|Antoneta Kastrati]] |- | 2013 || ''Future My Love'' || Maja Borg |- | 2014 || ''Metamorphosen'' || Sebastian Mez |- | 2015 || ''Virunga'' || [[:en:Orlando von Einsiedel|Orlando von Einsiedel]] |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Wild Relatives'' || [[:en:Jumana Manna|Jumana Manna]] |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''Earth'' || [[:en:Nikolaus Geyrhalter|Nikolaus Geyrhalter]] |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''Smog Town'' || Meng Han |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''White on White'' || Viera Čákanyová |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Foragers'' || [[:en:Jumana Manna|Jumana Manna]] |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Last Things'' || [[:en:Deborah Stratman|Deborah Stratman]] |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''Apple Cider Vinegar'' || Sofie Benoot |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''Shifting Baselines'' || Julien Elie |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''Krakatoa'' || [[:en:Carlos Casas|Carlos Casas]] |} === Dox më i mirë "E vërteta" === Prezantuar në vitin 2020. {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2020<ref name="DokuFest2020" /> || ''Collective'' || [[:en:Alexander Nanau|Alexander Nanau]] |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''Writing with Fire'' || [[:en:Rintu Thomas|Rintu Thomas]] & [[:en:Sushmit Ghosh|Sushmit Ghosh]] |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''The Killing of a Journalist'' || Matt Sarnecki |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Total Trust'' || Jialing Zhang |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''23 Mile'' || Mitch McCabe |} === Çmimi i publikut === {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2012 || [[:en:The Black Power Mixtape 1967–1975|The Black Power Mixtape 1967–1975]] || [[:en:Göran Hugo Olsson|Göran Hugo Olsson]] |- | 2013 || ''Kolona'' || Ujkan Hysaj |- | 2014 || ''Përqafimi'' || Lulzim Guhelli |- | 2015 || ''Remake, Remix, Rip-Off'' || Cem Kaya |- | 2016 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2017 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2018 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2019<ref name="DokuFest2019" /> || ''The Reformist – A Female Imam'' || Marie Skovgaard |- | 2020 || colspan="2" | ''i panjohur'' |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''The Driver'' || Valter Lucaj |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Love, Deutschmarks & Death'' || Cem Kaya |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Snajka: Diary of Expectations'' || Tea Vidović Dalipi |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''Afterwar'' || [[:en:Birgitte Stærmose|Birgitte Stærmose]] |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''Palace of Youth'' || Maddie Gwin |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''The Beauty of the Donkey'' || Dea Gjinovci |} === Çmimi i shpërndarjes === Jepet për një film nga Konkursi Kombëtar. {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2017<ref name="DokuFest2017" /> || ''Routine'' || Bekim Guri |- | 2018<ref name="DokuFest2018" /> || ''Evidence'' || Lum Radoniqi |- | 2021<ref name="DokuFest2021" /> || ''The Driver'' || Valter Lucaj |- | 2022<ref name="DokuFest2022" /> || ''Shpija'' || Flaka Kokolli |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''Hana e Re'' || Jehona Berisha |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''reMemBer2.human'' || Durim Klaiqi |- | 2025<ref name="DokuFest2025" /> || ''Ndera'' || Endrit Qarolli |- | 2026<ref name="DokuFest2026" /> || ''Dance'' || Hana Bucalija |} === Çmimi Talent Doc === Jepet nga Qendra Kinematografike e Kosovës (QKK). {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi !! Regjisori |- | 2023<ref name="DokuFest2023" /> || ''The Future Is Better, Comrade'' || Blerta Haziraj |- | 2024<ref name="DokuFest2024" /> || ''Workers' Wings'' || Ilir Hasanaj |} === Videoja më e mirë PROCREDIT EKO === E ndërprerë pas vitit 2015. {| class="wikitable" ! Viti !! Filmi(t) !! Regjisori(ët) |- | 2013 || ''Paradox'' (dhe të tjerë) || Trim Kasemi |- | 2014 || ''A Day of Clear Weather'' (dhe të tjerë) || Odeta Çunaj & Alketa Ramaj |- | 2015 || ''Je Polic i Vetvetes'' (dhe të tjerë) || Albulena Veliu |} === Çmime të tjera === Çmime shtesë janë prezantuar në vite të ndryshme, përfshirë '''Çmimin Le Fresnoy''' (2023, ''The Future Is Better, Comrade'' nga Blerta Haziraj), '''New Wave Grant''' (2022, ''Transmission'' nga Flutura Balaj; 2023, projekte nga Aurela Berila dhe Flaka Kokolli), çmimin '''Filmi më i mirë i të rinjve''' (prezantuar në vitin 2025, ''Coexistence My Ass'' nga [[:en:Amber Fares|Amber Fares]]), si dhe kandidati vjetor i DokuFestit për '''[[:en:European Film Awards|Çmimin e Filmit Evropian për Filmin më të Mirë të Shkurtër]]''' (2022, ''Memoir of a Veering Storm'' nga Sofia Georgovassili; 2023, ''Daydreaming So Vividly About Our Spanish Holidays'' nga Christian Avilés; 2024, ''The Death of a Hero'' nga Karin Franz Körlöf; 2025, ''Masterpiece Mommy'' nga Dorothy Sing Zhang; 2026, ''Tarik'' nga Adem Tutić). Në edicionin e 25-të, në vitin 2026, jurutë dhanë gjithashtu përmendje të veçanta në disa kategori: ''The Thing to Be Done'' nga Srđan Kovačević (Dox më i mirë ballkanik), ''A City in the Forest'' nga Lev Omelchenko dhe Nolan Huber (Dox më i mirë për të drejtat e njeriut), dhe ''Venezia Diorama'' nga Nicolas Piret (Filmi më i mirë i shkurtër ndërkombëtar).<ref name="DokuFest2026" /> Në vitin 2023, si festival mysafir, DokuFest priti gjithashtu '''[[:en:Doc Alliance|Çmimin Doc Alliance]]''': Filmi më i Mirë me Metrazh të Gjatë shkoi te ''Death of a City'' (João Rosas, përmendje e veçantë për ''Disturbed Earth'' nga Kumjana Novakova & Guillermo Carreras-Candi), ndërsa Filmi më i Mirë i Shkurtër shkoi te ''The Cervix Pass'' (Marie Bottois). == Referime == {{reflist|refs= <ref name="DokuFest2017">{{cite web |title="DokuFest 16" Announces the Winners! |url=https://telegrafi.com/en/dokufest-16-shpall-fituesit/ |website=Telegrafi |date=2017-08-12 |access-date=2026-08-07 |language=sq}}</ref> <ref name="DokuFest2018">{{cite web |last=Poglajen |first=Tina |title=''Distant Constellation'', ''Meteors'' and other European docs shine at the 17th DokuFest |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/358356/ |website=Cineuropa |date=2018-08-14 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2019">{{cite web |title=DokuFest XVIII Winners Announced |url=https://dokufest.com/en/news/dokufest-xviii-winners-announced |website=DokuFest |date=2019-08-10 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2020">{{cite web |title=DokuFest XIX Winners Announced! |url=https://dokufest.com/en/news/dokufest-xix-winners |website=DokuFest |date=2020-08-15 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2021">{{cite web |title=Winners of DokuFest Announced |url=https://dokufest.com/en/news/winners-of-dokufest-announced |website=DokuFest |date=2021-08-15 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2022">{{cite web |title=Winners of DokuFest 2022 |url=https://dokufest.com/en/news/winners-of-dokufest-2022 |website=DokuFest |date=2022-08-16 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2023">{{cite web |title=Winners of DokuFest Announced |url=https://dokufest.com/en/news/dokufest-xxii-winners-of-2023 |website=DokuFest |date=2023-08-14 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2024">{{cite web |title=Winners of DokuFest Announced |url=https://dokufest.com/en/news/winners-of-dokufest-announced-2024 |website=DokuFest |date=2024-08-14 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2025">{{cite web |title=DokuFest 2025 Announces the Winners of Its 24th Edition |url=https://dokufest.com/en/news/dokufest-2025-announces-the-winners-of-its-24th-edition |website=DokuFest |date=2025-08-09 |access-date=2026-08-07 |language=en}}</ref> <ref name="DokuFest2026">{{cite web |title=DokuFest Announces the Winners for the 25th Edition |url=https://dokufest.com/en/news/dokufest-announces-the-winners-for-the-25th-edition |website=DokuFest |date=2026-08-15 |access-date=2026-08-16 |language=en}}</ref> }} == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|DokuFest}} * [http://www.dokufest.com/ Faqja zyrtare e festivalit] * [http://www.balkaninsight.com/en/main/life_and_style/10974/ Një artikull rreth DokuFest] (anglisht) * [https://web.archive.org/web/20061110132243/http://www.britfilms.com/festivals/browse/?id=527244120ef7922D28QrU29478DF Drejtoria e Festivaleve Ndërkombëtare të Filmit dhe Videos në BritFilms.com] (anglisht) [[Kategoria:Festivale filmi në Kosovë]] [[Kategoria:Kultura në Prizren]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Prizren]] [[Kategoria:Kosovë]] [[Kategoria:Ngjarje në Prizren]] {{Prizreni}} 3bgmfkseofgdoyktmcbz8s8ujw1tdrg 0 153930 3026021 3001753 2026-08-16T00:53:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026021 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Bekim Balaj | image = Bekim Balaj 2016.jpg | caption = Balaj në 2016 | fullname = Bekim Abdyl Balaj | birth_date = {{birth date and age|df=yes|11|1|1991}} | birth_place = [[Reç]], [[Shkodra|Shkodër]], [[Shqipëria|Shqipëri]] | height = {{height|m=1.88}} | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2002–2009 | youthclubs1 = [[KF Vllaznia|Vllaznia]] | years1 = 2009–2010 | clubs1 = [[KF Vllaznia|Vllaznia]] | caps1 = 38 | goals1 = 17 | years2 = 2010–2011 | clubs2 = [[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]] | caps2 = 1 | goals2 = 0 | years3 = 2011–2012 | clubs3 = [[KF Tirana|Tirana]] | caps3 = 37 | goals3 = 16 | years4 = 2012–2014 | clubs4 = [[AC Sparta Prague|Sparta Prague]] | caps4 = 12 | goals4 = 3 | years5 = 2013–2014 | clubs5 = → [[Jagiellonia Białystok]] (huazim) | caps5 = 31 | goals5 = 7 | years6 = 2014–2015 | clubs6 = [[SK Slavia Prague|Slavia Prague]] | caps6 = 13 | goals6 = 3 | years7 = 2015–2016 | clubs7 = [[HNK Rijeka|Rijeka]] | caps7 = 46 | goals7 = 18 | years8 = 2016–2019 | clubs8 = [[FC Akhmat Grozny|Akhmat Grozny]] | caps8 = 61 | goals8 = 12 | years9 = 2019–2021 | clubs9 = [[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] | caps9 = 57 | goals9 = 9 | years10 = 2021 | clubs10 = [[FC Nizhny Novgorod|Nizhny Novgorod]] | caps10 = 15 | goals10 = 0 | years11 = 2022 | clubs11 = [[Boluspor]] | caps11 = 14 | goals11 = 4 | years12 = 2022–2023 | clubs12 = [[Ankara Keçiörengücü S.K.|Ankara Keçiörengücü]] | caps12 = 14 | goals12 = 1 | years13 = 2023– | clubs13 = [[KF Vllaznia|Vllaznia]] | caps13 = 65 | goals13 = 28 | nationalyears1 = 2008–2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja shqiptare nën-19 e futbollit|Shqipëria U19]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2010–2012 | nationalteam2 = [[Kombëtarja shqiptare nën-21 e futbollit|Shqipëria U21]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2012–2022 | nationalteam3 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps3 = 48 | nationalgoals3 = 9 | pcupdate = 30 tetor 2024 | ntupdate = }} '''Bekim Balaj''' (lindur më [[11 janar]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist shqiptar i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] me klubin shqiptar [[KF Vllaznia|Vllaznia]]. Balaj e nisi karrierën e tij si futbollist në [[Shkodër]] te [[KS Vllaznia|Vllaznia]], duke debutuar si profesionist në moshën 17 vjeç. Gjatë tre sezoneve ai regjistroi 13 gola në 53 ndeshje para se të kalonte në [[Turqi]] te [[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]]. Atje Balaj nuk luajti pothuajse fare duke u rikthyer në [[Shqipëri]] për të luajtur me [[KF Tirana|Tiranën]], ku sulmuesi la mbresa me performancat e tij, duke u transferuar sërisht jashtë shtetit, këtë herë në Republikën Çeke te [[AC Sparta Prague|Sparta Prague]]. Gjatë kohën së tij te Sparta, Balaj u huazua për sezonin 2013–14 te [[Jagiellonia Białystok]] në Poloni para se të rikthehej te klubi mëm për sezonin e ardhshëm. Në janar 2015, ai u transferua në Kroaci te [[HNK Rijeka|Rijeka]] ku luajti për një sezon e gjysëm. Në periudhën 2016–2019, Balaj luajti me [[FC Akhmat Grozny|Akhmat Grozny]] në Rusi para se të transferohej te Sturm Graz në korrik 2019. Balaj filloi karrierën e tij ndërkombëtare me [[Kombëtarja shqiptare nën-19 e futbollit|ekipin nën-19]] në vitin 2008, kurse dy vite më vonë luajti edhe me [[Kombëtarja shqiptare nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]]. Ai debutoi me kombëtaren e të rriturve në vitin 2012 dhe luajti një rol të rëndësishëm në fushatën e suksesshme kualifikuese të Shqipërisë për [[UEFA Euro 2016]], duke shënuar një gol spektakolar në ndeshjen e parë ndaj Portugalisë. Ai u zgjodh për finalet e turnamentit, duke bërë debutimin në ndeshjen e tretë të grupit A kundër Rumanisë. ==Karriera me klube== ===Vllaznia=== Balaj u bashkua me ekipet e moshave të klubit të vendlindjes së tij [[KS Vllaznia|Vllaznia]] në moshën 11 vjeç. Ai fillimisht e nisi karrierën si [[Portieri|portier]] për shkak të gjatësisë së tij, duke i thënë trajnerit Astrit Premçi se ishte i aftë për të luajtur në këtë pozicion. Megjithatë, pas disa seancash stërvitore me lojtarin, Premçi zbuloi se lojtari ishte shumë i mirë në lojën me këmbë dhe e vendosi atë si qëndër sulmues.<ref>{{cite web|url=http://www.sportishqiptar.com.al/bala-po-perjetoj-nje-enderr-ne-turqi/|title=Bekim Bala: Po përjetoj njëlloj ëndrre në Turqi…|publisher=Sporti Shqiptar|language=sq|author=Gjergj Kola|date=20 qershor 2010|accessdate=20 qershor 2010}}{{Lidhje e thyer}}</ref> ===Gençlerbirliği=== Balaj ra në sy të disa klubeve evropiane pas performancës së tij pozitive në sezonin 2009–10 me Vllazninë.<ref>{{cite web|url=http://www.albania-sport.com/mat.php?idm=13389&l=a|title=Qipriotë dhe turq, për "yjet" e Superiores|publisher=Albania-Sport|language=sq|author=Jorgis Memo|date=17 dhjetor 2009|accessdate=18 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929165838/http://www.albania-sport.com/mat.php?idm=13389&l=a|archive-date=29 shtator 2011|url-status=dead}}</ref> Në fund ishte klubi turk [[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliğit]] që fitoi shërbimet e lojtarit, i cili më 17 qershor 2010 firmosi një kontratë katër-vjeçare. Gençlerbirliğit pagoi 200,000–300,000 [[Euro|€]] për kartonin e tij.<ref>{{cite web|url=http://www.albania-sport.com/mat.php?idm=15190|title=Bekim Bala transferohet te Gençlerbirligi|publisher=Albania-Sport|language=sq|date=16 qershor 2010|accessdate=18 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721013029/http://www.albania-sport.com/mat.php?idm=15190|archive-date=21 korrik 2011|url-status=dead}}</ref> Menaxheri i Balaj Dritan Gjyrezi ishte liçensuar si agjenti i FIFA-s përpara se të bëhej kjo marrëveshje; kjo ishte marrëveshja e tij e parë në karrierë dhe ai shpresonte që të çonte më shumë shqiptarë në Turqi, duke thënë se të dy shtetet kanë marrëdhënje të mira dhe lojtarët shqiptarë që luajnë në Turqi janë shumë të fortë.<ref>{{cite web|url=https://www.shqiperia.com/Gjyrezi-Bala-ne-Turqi-zgjedhja-me-e-mire.7983/|title=Gjyrezi: Bala në Turqi, zgjedhja më e mirë|publisher=Shqipëria.com|language=sq|author=Gjergj Kola|date=17 qershor 2010|accessdate=18 qershor 2010}}</ref> Balaj pas firmosjes së kontratës do të përfitonte një pagë 150,000 € në vitin e parë dhe 600,000 € duke nisur nga viti i dytë e deri në të pestin.<ref>{{cite web|url=http://www.worldbulletin.net/news_detail.php?id=60103|title=Turkish team signs Albanian striker|trans-title=Ekipi turk firmos me sulmuesin shqiptar|publisher=World Bulletin|language=en|date=17 qershor 2010|accessdate=19 qershor 2010}}</ref> ===Tirana=== Në janar 2011, Balaj mori oferta nga [[KF Tirana|Tirana]] dhe Vllaznia për një rikthim në Shqipëri .<ref>{{cite web|url=http://gazetashqiptareonline.com/bekim-bala-me-nje-kembe-te-tirana.html|title=Bekim Balaj, me një këmbë te Tirana|publisher=Gazeta Shqiptare|language=sq|date=19 janar 2011|accessdate=28 gusht 2011}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Por pasi u takua me donatorin [[Refik Halili]] ai firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin kryeqytetas më 20 janar 2011, me vlerë 70,000 € në sezon. Sipas raportimeve Vllaznia i kishte ofruar një rrogë 50,000 € në sezon.<ref>{{cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Bala-te-Tirana-per-70-mije-.1046983898/|title=Bala te Tirana per 70 mije|publisher=Arkiva Shqiptare e Lajmeve|language=sq|author=Leonard Karaj|date=20 janar 2011|accessdate=28 gusht 2011|archive-date=2 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602070255/http://www.arkivalajmeve.com/Bala-te-Tirana-per-70-mije-.1046983898/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yllpress.com/24234/tirana-firmos-me-sulmuesin-bekim-bala-vllaznia-huazon-abrahamin.html|title=Tirana firmos me sulmuesin Bekim Balaj|publisher=Yll Press|language=sq|author=Gjergji Mima|accessdate=28 gusht 2011|date=21 janar 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/superliga/3834.html|title=Perfundimisht:Bekim Bala te Tirana|publisher=Albania Soccer|language=sq|author=Besi Donati|date=20 janar 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref> Balaj bëri debutimin e tij me klubin e ri më 3 shkurt 2011 në një ndeshje në shtëpi kundër [[KF Skënderbeu|Skënderbeut]] që u mbyll në barazimin 0–0; ai u aktivizua si zëvëndësues në pjesën e dytë në vend të mesfushorit [[Gilman Lika]].<ref>{{cite web|url=http://footballdatabase.eu/football.match.kf-tirana.skenderbeu-korce.666218.en.html|title=KF Tirana 0–0 Skënderbeu|publisher=Football Database|language=en|date=3 shkurt 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref> Ai shënoi golin e parë me Tiranën në ndeshjen e kthimit të gjysëm-finales së [[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupës së Shqipërisë]] kundër [[KS Besa|Besës]] më 6 prill, duke shënuar golin e barazimit që i siguroi ekipit përparimin në finale.<ref>{{cite web|url=http://footballdatabase.eu/football.coupe.besa-kavaje.kf-tirana.123935.en.html|title=Besa 1–1 KF Tirana|publisher=Football Database|language=en|date=6 prill 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref> Më 15 prill, Balaj regjistroi golin e parë në kampionat në fitoren tenistike 6–1 kundër [[KF Elbasani|Elbasanit]].<ref>{{cite web|url=http://footballdatabase.eu/football.match.kf-tirana.elbasani.680374.en.html|title=KF Tirana 6–1 KF Elbasani|publisher=Football Database|language=en|date=15 prill 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref> Pavarësisht performancave pozitive dhe kontributit që dha në kupë, trajneri i ri [[Mišo Krstičević]] nuk e përfshiu sulmuesin në formacionin titullar për finalen e kupës. Pavarësisht kësaj, ai u aktivizua si zëvëndësues në minutën e 54të me Tiranën që mposhti Dinamon 4–3 nga gjuajtjet e penalltive; Balaj gaboi në tentativën e tij.<ref>{{cite web|url=http://footballdatabase.eu/football.coupe.kf-tirana.dinamo-tirana.123936.en.html|title=KF Tirana 1–1 Dinamo Tirana|publisher=Football Database|language=en|date=22 maj 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=alb/news/newsid=1633348.html|title=Tirana shade Dinamo in Albanian Cup final|trans-title=Tirana lë në hije Dinamon në finalen e Kupës së Shqipërisë|publisher=UEFA|language=en|author=Fatjon Pandovski|date=22 maj 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.arkivalajmeve.com/Kupa-e-Shqiperise-Ilion-Lika-i-jep-titullin-e-14-te-kampion-Tiranes.1047039514/|title=Ilion Lika i jep titullin e 14-te kampion Tiranes|publisher=Arkiva Shqiptare e Lajmeve|language=sq|author=Altin Vorpsi|date=23 maj 2011|accessdate=28 gusht 2011|archive-date=4 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004205957/http://www.arkivalajmeve.com/Kupa-e-Shqiperise-Ilion-Lika-i-jep-titullin-e-14-te-kampion-Tiranes.1047039514/|url-status=dead}}</ref> Balaj shënoi golin e fitores në [[Superkupa e Shqipërisë 2011|Superkupën e Shqipërisë 2011]] kundër kampionëve të ligës Skënderbeu, në një ndeshje të vonuar dhe të ndërprerë nga një rrëmujë e shkaktuar nga tifozët.<ref>{{cite web|url=http://www.soccerway.com/matches/2011/08/18/albania/super-cup/ks-skenderbeu-korce/kf-tirana/1126866/|title=Skënderbeu Korçë vs. Tirana 0 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=18 gusht 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref><ref>{{cite news|url=http://footballdatabase.eu/football.coupe.skenderbeu-korce.kf-tirana.127700.en.html|title=KF Tirana 0–0 Skënderbeu|publisher=Football Database|language=en|date=18 gusht 2011|accessdate=28 gusht 2011}}</ref> Goli i tij i parë në kampionat për sezonin 2011–12 erdhi më 17 shtator në javën e dytë kundër [[KS Kastrioti|Kastriotit]] në [[Krujë]]; Balaj shënoi golin e barazimit të përkohshëm në minutën e 48të me ndeshjen që u mbyll 3–2 në favor të ''Bardhebluve'', që regjistruan fitoren e parë për sezonin 2011–12.<ref>{{cite news|url=http://footballdatabase.eu/football.match.kastrioti-kruje.kf-tirana.727943.en.html|title=Kastrioti 2–3 KF Tirana|publisher=Football Database|language=en|date=17 shtator 2011|accessdate=5 nëntor 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.soccerway.com/matches/2011/09/17/albania/super-league/ks-kastrioti-kruje/kf-tirana/1212550/|title=Kastrioti Krujë vs. Tirana 2 – 3|publisher=Soccerway|language=en|date=17 shtator 2011|accessdate=5 nëntor 2011}}</ref> Gjatë kësaj kohe, media vuri re edhe partneritetin në fushën e lojës midis Balajt dhe Gilman Likës, me të dy lojtarët që kanë lindur në [[Shkodër]].<ref>{{cite news|url=http://www.sportekspres.com/contenti.aspx?id=521&idd=562&iddd=568&idjadok=11579|title=Bala: Unë dhe Lika, është një Tiranë "shkodrane"|publisher=Sport Ekspres|language=en|author=Arbi Laçi|date=20 shtator 2011|accessdate=5 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015133736/http://www.sportekspres.com/contenti.aspx?id=521&idd=562&iddd=568&idjadok=11579|archive-date=15 tetor 2011|url-status=dead}}</ref> Më 21 shtator, Balaj regjistroi tregolëshin e parë në karrierë në ndeshjen kundër [[SK Himara|Himarës]] për raundin e parë të kupës; golat e tij erdhën respektivisht në minutat 36', 52' (me penallti) dhe 67'. Pas tregolëshit, ai u zëvëndësua nga trajneri [[Julián Rubio]] për shkak të një dëmtimi në kyçin e këmbës.<ref>{{cite web|url=http://footballdatabase.eu/football.coupe.kf-himara.kf-tirana.128577.en.html|title=KF Himara 0–3 KF Tirana|publisher=Football Database|language=en|date=21 shtator 2011|accessdate=5 nëntor 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sportekspres.com/contenti.aspx?id=521&idd=562&iddd=568&idjadok=11694|title=Bala shou, tre gola pë të hipotekuar turin tjetër|publisher=Sport Ekspres|language=en|author=Arbi Laçi|date=22 shtator 2011|accessdate=5 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015121940/http://www.sportekspres.com/contenti.aspx?id=521&idd=562&iddd=568&idjadok=11694|archive-date=15 tetor 2011|url-status=dead}}</ref> Pas formës së mirë të shfaqur në fillimin e sezonit, Balaj foli rreth ëndërrës së tij për të luajtur me [[Koombëtarja shqiptare e futbollit|ekipin kombëtar shqiptar]].<ref>{{cite web|url=http://www.sportekspres.com/contenti.aspx?id=521&idd=562&iddd=568&idjadok=11757|title=Bala: Pasi të fitoj Tiranën dua kombëtaren|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=23 shtator 2011|accessdate=5 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015133822/http://www.sportekspres.com/contenti.aspx?id=521&idd=562&iddd=568&idjadok=11757|archive-date=15 tetor 2011|url-status=dead}}</ref> ===Sparta Prague=== Në korrik 2012, Balaj u transferua te [[AC Sparta Prague|Sparta Prague]] në Republikën Çeke, e cila kishte si trajner [[Vítězslav Lavička]], i cili e parë me vëmëndje lojtarin përpara se të kryej marrëveshja. Lavička e vendosi Balaj në formacionin titullar në një ndeshje miqësore kundër [[FC Graffin Vlašim|Graffin Vlašim]] më 17 korrik. Ai e filloi ndeshjen shkëlqyeshëm, duke j'u afruar shumë golit me një goditje me kokë në minutën e 7të dhe më vonë shënoi në minutën e 19të me një goditje të fuqishme jashtë zonës së 18 metrave për t'i dhënë skuadrës avantazhin 3–0. Ai u zëvëndësua në fund të pjesës së parë me Spartën që fitoi ndeshjen me rezultatin 5–0. Pas kësaj miqësore, ai u rikthye në Shqipëri për të prishur kontratën e tij me Tiranën, e cila nuk e linte të lirë pa marrë 100,000 €. Megjithatë, klubi çek i pagoi vetëm gjysmën e shumës së kërkuar për shkak se kontrata e Balajt me kryeqytetasit skadanonte në janar 2013. Më 4 tetor 2012, Balaj shënoi një gol historik për karrierën e tij në [[UEFA Liga e Evropës|Ligën e Evropës]] kundër spanjollëve të [[Athletic Bilbao]], ndeshje e vlefshme për fazën e grupeve të këtij kompeticioni që u mbyll me fitoren 3–1.<ref>{{cite web|url=http://int.soccerway.com/matches/2012/10/04/europe/uefa-cup/ac-sparta-praha/athletic-club/1388938/|title=Sparta Praha vs. Athletic Club 3 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=4 tetor 2012|accessdate=5 nëntor 2013}}</ref> ====Jagiellonia==== Më 8 korrik 2013, Balaj u huazua për një sezon te klubi polak [[Jagiellonia Białystok]] në [[Ekstraklasa]]. ===Slavia Prague=== Pasi u rikthye te Sparta Prague pas huazimit një vjeçar te Jagiellonia, Balaj firmosi me klubin tjetër nga Praga [[SK Slavia Prague|Slavia]] më 10 korrik 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Slavia-ziskala-utocnika-Bekima-Balaje-12557|title=SK Slavia Praha – Slavia získala útočníka Bekima Balaje|website=Slavia.cz|language=cs|date=10 korrik 2014|accessdate=10 korrik 2014|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230921/http://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Slavia-ziskala-utocnika-Bekima-Balaje-12557|url-status=dead}}</ref> Ai firmosi një kontratë dy-vjeçare me mundësi rinovimin.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/bekim-bala-kalon-te-slavia-prage/|title=Bekim Bala kalon te Slavia Prage|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=10 korrik 2014|accessdate=10 korrik 2014}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen hapëse të [[2014–15 Liga e Parë Çeke|sezonit 2014–15]] kundër [[1. FC Slovácko|Slovácko]], duke shënuar golin e fitores në suksesin 2–1.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/balaj-hero-ne-ceki-i-jep-fitoren-slavias/|title=Balaj hero në Çeki, i jep fitoren Slavias|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=26 korrik 2014|accessdate=26 korrik 2014}}</ref> Më 11 gusht, Balaj shënoi golin e parë në minutën e 17të të ndeshjes kundër [[FC Slovan Liberec|Slovan Liberec]] ku Slavia Prague fitoi me rezultatin 4–1.<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/matches/2014/08/10/czech-republic/czech-liga/sk-slavia-praha/fc-slovan-liberec/1715749/|title=Slavia Praha vs. Slovan Liberec 4 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=10 gusht 2014|accessdate=10 gusht 2014}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Ekipet e moshave=== Balaj ishte pjesë e [[Kombëtarja shqiptare nën-19 e futbollit|ekipit nën-19]] për ndeshjet kualifikuese të [[UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit 2009|Kampionatit Europian 2009]], ku ai bëri debutimin e tij kundër [[Kombëtarja angleze nën-19 e futbollit|Anglisë]] në [[Ballymena Showgrounds]], ku ai u aktivizua si zëvëndësues në vend të [[Guido Tepshi]]t me Shqipërinë që humbi 3–0.<ref>{{cite news|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/under19/fixturesresults/round=15216/match=302154/report=ev.html|title=England U-19 3–0 Albania U-19|trans-title=Anglia nën-19 3–0 Shqipëria nën-19|publisher=UEFA|language=en|date=8 tetor 2008|accessdate=10 gusht 2014|archive-url=https://archive.today/20130105012141/http://en.archive.uefa.com/competitions/under19/fixturesresults/round=15216/match=302154/report=ev.html|archive-date=5 janar 2013|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi golin e parë dhe të vetëm me kombëtaren nën-19 në kualifikuese në humbjen 2–1 kundër [[Kombëtarja irlandezoveriore nën-19 e futbollit|Irlandës së Veriut]] më 13 tetor 2008 në [[The Oval (Belfast)|The Oval, Belfast]].<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/under19/fixturesresults/round=15216/match=302206/index.html|title=Albania U-19 1–2 Northern Ireland U-19|trans-title=Shqipëria nën-19 1–2 Irlanda e Veriut nën-19|publisher=UEFA|language=en|date=13 tetor 2008|accessdate=10 gusht 2014|archive-url=https://archive.today/20130105034049/http://en.archive.uefa.com/competitions/under19/fixturesresults/round=15216/match=302206/index.html|archive-date=5 janar 2013|url-status=dead}}</ref> ===Ekipi i parë=== Balaj u bë pjesë për herë të parë në [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtaren e të rriturve]] në shkurt 2010 për ndeshjen jozyrtare kundër [[Përfaqësuesja kosovare e futbollit|Kosovës]], ku ai debutoi dhe shënoi një gol në fitoren 3–2 në [[Prishtinë]].<ref>{{cite web|url=http://www.national-football-teams.com/matches/report/13422/Kosovo_Albania.html|title=Kosovo vs. Albania (2:3)|publisher=National Football Teams|language=en|accessdate=20 tetor 2019}}</ref> Thirrja e tij e parë zyrtare erdhi në nëntor 2012 nga trajneri [[Gianni De Biasi]] për ndeshjen miqësoren kundër [[Kombëtarja kamerunase e futbollit|Kamerunit]].<ref>{{cite web|url=http://albaniasoccer.com/lajme/shqiperi/kombetarja/6851-kombetarja-fshf-publikon-listen-zyrtare-.html|title=Kombetarja/ FSHF publikon listën zyrtare|publisher=Albania Soccer|language=sq|date=11 nëntor 2012|accessdate=20 tetor 2019}}</ref> Ai debutoi në këtë ndeshje, duke zëvëndësuar sulmuesin tjetër [[Edgar Çani]] për 14 minutat e fundit me Shqipërinë që mori një barazim pa gola.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/miqesorja-shqiperi-kamerun/|title=Shqipëria e De Biazit, në një 1 vit|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=16 nëntor 2012|accessdate=20 tetor 2019}}</ref> Ai shënoi golin e tij të parë për Shqipërinë më 7 shtator 2014 kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në ndeshjen hapëse të kualifikueseve të [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]]; ky gol rezultoi të ishte goli i fitores [[Portugali 0–1 Shqipëri (7 Shtator 2014)|0–1 për Shqipërinë që mposhti Portugalinë për herë të parë në histori]].<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/239815/|title=“Bekim” kuqezi në Aveiro, Shqipëria shokon Portugalinë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=7 shtator 2014|accessdate=7 shtator 2014}}</ref> Goli erdhi në pjesën e dytë falë një krosi në zonë të [[Odise Roshi]]t nga e djathta, ku Balaj, edhe pse ishte me kurriz, arriti të kthehej dhe të bënte një gjuajtje vollej me të djathtën nga 17 metra duke mposhtur portierin [[Rui Patrício]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/29105114#:~:text=Albania%20%2D%20ranked%2070th%20in%20the,sink%20the%202012%20semi%2Dfinalists.|title=Portugal suffer surprise Euro 2016 defeat by Albania|trans-title=Portugalia pëson një humbje surprizë në Euro 2016 nga Shqipëria|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 shtator 2014|accessdate=8 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/agolli-nani-lojtar-i-piste-me-ofendoi-gjithe-ndeshjen/|title=Bekim Bala: Ju tregoj sekretin e kryeveprës|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=11 shtator 2014|accessdate=11 shtator 2014}}</ref> Ai e përshkroi golin e tij si "gol sulmuesi".<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000446/match=2013821/postmatch/quotes/index.html|title=Albania enjoy afterglow of Portugal success|trans-title=Shqipëria shijon perëndimin e suksesit në Portugali|publisher=UEFA|language=en|date=7 shtator 2014|accessdate=7 shtator 2014}}</ref> ==Jeta personale== Bekim Balaj ndihmoi për të ndërtuar shtëpi për familjet e ushtarëve të rënë të [[Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare]]. ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|28 qershor 2020}}<ref>{{cite web|url=http://int.soccerway.com/players/bekim-balaj/83012/|title=Bekim Balaj|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=7 shtator 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|[[UEFA|Europa]] !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="4"|[[KS Vllaznia|Vllaznia]] |[[Kategoria Superiore 2007–08|2007–08]] |rowspan="3"|[[Kategoria Superiore]] |1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[Kategoria Superiore 2008–09|2008–09]] |7||0||5||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||1 |- |[[Kategoria Superiore 2009–10|2009–10]] |30||9||6||3||4<ref group="lower-alpha" name="UEL">Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]</ref>||0||colspan="2"|—||40||12 |- !colspan="2"|Gjithsej !38!!9!!11!!4!!4!!0!!colspan="2"|—!!53!!13 |- |rowspan="1"|[[Gençlerbirliği S.K.|Gençlerbirliği]] |[[2010–11 Süper Lig|2010–11]] |rowspan="1"|[[Süper Lig]] |1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||0 |- |rowspan="4"|[[KF Tirana|Tirana]] |[[Kategoria Superiore 2010–11|2010–11]] |rowspan="3"|[[Kategoria Superiore]] |13||2||4||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||3 |- |[[Kategoria Superiore 2011–12|2011–12]] |24||13||14||8||2<ref group="lower-alpha" name="UEL"/>||0||colspan="2"|—||40||21 |- |[[Kategoria Superiore 2012–13|2012–13]] |colspan="2"|—||colspan="2"|—||2<ref group="lower-alpha" name="UEL"/>||0||1<ref group="lower-alpha">Ndeshje në [[Superkupa e Shqipërisë|Superkupën e Shqipërisë]]</ref>||1||3||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !37!!15!!18!!9!!4!!0!!1!!1!!60!!25 |- |rowspan="1"|[[AC Sparta Prague|Sparta Prague]] |[[2012–13 Liga e Parë Çeke|2012–13]] |rowspan="1"|[[Liga e Parë Çeke]] |12||3||3||0||5<ref group="lower-alpha" name="UEL"/>||1||colspan="2"|—||20||4 |- |rowspan="1"|[[Jagiellonia Białystok|Jagiellonia]] |[[2013–14 Ekstraklasa|2013–14]] |rowspan="1"|[[Ekstraklasa]] |31||7||6||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||9 |- |rowspan="1"|[[SK Slavia Prague|Slavia Prague]] |[[2014–15 Liga e Parë Çeke|2014–15]] |rowspan="1"|[[Liga e Parë Çeke]] |13||3||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||13||3 |- |rowspan="3"|[[HNK Rijeka|Rijeka]] |[[2014–15 MAXtv Prva Liga|2014–15]] |rowspan="2"|[[Liga e Parë e Futbollit Kroat|MAXtv Prva Liga]] |15||9||3||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||10 |- |[[2015–16 MAXtv Prva Liga|2015–16]] |31||9||4||1||2<ref group="lower-alpha" name="UEL"/>||0||colspan="2"|—||37||10 |- !colspan="2"|Gjithsej !46!!18!!7!!2!!2!!0!!colspan="2"|—!!55!!20 |- |rowspan="4"|[[FC Akhmat Grozny|Akhmat Grozny]] |[[2016–17 Premier Liga Ruse|2016–17]] |rowspan="3"|[[Premier Liga Ruse]] |26||9||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||27||9 |- |[[2017–18 Premier Liga Ruse|2017–18]] |13||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||13||0 |- |[[2018–19 Premier Liga Ruse|2018–19]] |22||3||2||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||24||4 |- !colspan="2"|Gjithsej !61!!12!!3!!1!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!64!!13 |- |rowspan="1"|[[SK Sturm Graz|Sturm Graz]] |[[2019–20 Bundesliga Austriake|2019–20]] |rowspan="1"|[[Bundesliga Austriake]] |10||4||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||4 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !249!!71!!50!!18!!15!!1!!1!!1!!315!!91 |} {{Reflist|group=lower-alpha}} ===Kombëtarja=== {{updated|11 tetor 2019}}<ref name="NFT">{{cite web|url=http://www.national-football-teams.com/player/49384/Bekim_Balaj.html|title=Bekim Balaj|publisher=National Football Teams|language=en|author=Benjamin Strack-Zimmermann|accessdate=19 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eu-football.info/_player.php?id=28038|title=Bekim Balaj|publisher=Eu-Football.info|language=en|accessdate=19 maj 2020}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="8"|[[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] |2012||1||0 |- |2013||3||0 |- |2014||5||1 |- |2015||3||0 |- |2016||8||2 |- |2017||1||1 |- |2018||9||1 |- |2019||7||2 |- !colspan="2"|Gjithsej||37||7 |} ===Golat me kombëtaren=== :''Lista e golave dhe rezultateve me kombëtaren shqiptare'' {| class="wikitable" |- ! # !! Data !! Vendi !! Kundërshtari !! Goli !! Rezultati !! Kompedicioni |- | 1 || 7 shtator 2014 || [[Estádio Municipal de Aveiro]], [[Aveiro, Portugali]] || {{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] || 0–'''1'''|| 0–1 || Kualifikueset e [[UEFA Euro 2016]] |- |} == Trofe == ===Klubet=== ;Tirana * [[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupa e Shqipërisë]]: [[Kupa e Shqipërisë 2010-11|2010–11]], [[Kupa e Shqipërisë 2011-12|2011–12]] * [[Superkupa e Shqipërisë]]: [[Superkupa e Shqipërisë 2012|2012]] == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} *[http://www.90minut.pl/kariera.php?id=23600 Bekim Bala career stats] te [http://90minut.pl/ 90minut.pl] *[http://int.soccerway.com/players/bekim-balaj/83012/ Bekim Balaj] te Soccerway *[http://www.national-football-teams.com/player/49384/Bekim_Balaj.html Bekim Balaj] te national-football-teams.com {{Golashënuesit e Kategorisë Superiore}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Shkodra]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Vllaznia Shkodër]] [[Kategoria:Futbollistë në Gençlerbirliği S.K.]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Tirana]] [[Kategoria:Futbollistë në AC Sparta Prague]] [[Kategoria:Futbollistë në Jagiellonia Białystok]] [[Kategoria:Futbollistë në SK Slavia Prague]] [[Kategoria:Futbollistë në HNK Rijeka]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] [[Kategoria:Futbollistë në Süper Lig‎]] [[Kategoria:Futbollistë në Gambrinus liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Ekstraklasa]] [[Kategoria:Futbollistë në Prva HNL]] g5j1dwsluu537vr4xu4iod19nppfo37 0 154060 3025924 2883326 2026-08-15T13:41:55Z ~2026-44617-66 191636 /* */ 3025924 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Halveti Teqe Berat.jpg|parapamje|Teqeja]] [[Skeda:Pjese dekorative e mihrabit dhe tavanit te Teqes Helvetive.jpg|parapamje|Pjese dekorative e [[mihrabi]]t dhe tavanit]] '''Teqeja e Halvetive''' është një teqe në [[Berat]], [[Shqipëri]]. Teqeja e Halvetive (dega e sufizmit Halveti themeluesi i tarikatit prej të cilit ka marr emrin ishte Omer Halvetiu k.s ) në Berati është një nga teqetë me te bukura ne [[Ballkan]]. == Historia == Duhet te jete e ndërtuar ne vitin 1600. Teqeja e Helvetive, është një monument e cila paraqet një nga realizimet më të mira të arkitekturës në qytetin e Beratit. Teqeja është ndërtuar në shek XV-të dhe rindërtuar nga [[Ahmet Kurt Pasha]] në fund të viteve 70 të shekullit XVIII-të dhe i përket sektit të helvetike të cilët janë një nga sektet e islamit dhe i shërbejnë një grupi të caktuar. Ajo është ndërtuar në lindje të Xhamisë Mbret, e rrethuar nga një oborr, në një tërësi me konakët. Përbehet nga salla e lutjeve dhe nga një portik i hijshëm i cili paraprin hyrjen për në sallë. Dy dollapë në mur lindor si dhe një pritë që lidhet me një mjedis të vogël ndihmës. Në anën veriore dhe lindore salla e lutjeve ka një mafil-ballkon. Mafil-ballkon ka në anën e poshtme tavan të lakuar në formë çerek-rrethi. Ndodhet gjithashtu dhe mauzoleja e varrimit te pashait dhe te birit te tij. Ajo që te befason është tavani i saj i ndërtuar me dru i dekoruar me piktura të cilat vlerësohen si me të bukurat e kohës së vet. Po të shikoni me kujdes në murin e kësaj godine do të vëreni disa vrima të vogla. Këto vrima shërbejnë për [[Akustika|akustikën]] e zërit gjë që tregon se objekti është ndërtuar me mjeshtëri të lartë e cila është punuar ne flori. Në anën jugore të objektit ruhen konakët e banimit të dervishëve, rindërtim i shekullit XIX-të. Pjesa e mbetur paraqet një ndërtesë të gjatë dykatëshe me bodrume. Ka çardak mbi shtylla druri dhe konakët në pjesën e sipërme. Interesant është fakti se nën këtë godine ndodhet një kanal i cili mbledh ujërat e kodrës dhe i derdh ne lumin Osum. Ky ndërtim është ndërtuar nga Ahmet Kurt Pasha. Këto konakë kanë shërbyer si hane për besimtaret që vinin për të bërë ritet fetare si dhe për nxënësit që studionin në medrese. Në këto konakë tani ndodhen zyrat e Drejtorisë Rajonale të Monumenteve të Kulturës – Berat.<ref>[http://www.muzeumet-berat.al/?fq=brenda&m=shfaqart&aid=16 Berati], Muzeumet Berat</ref> == Përshkrimi == Teqeja qëndron ne një cep te oborrit qe qëndron edhe xhamia dhe qendra e monumenteve te kulturës ne Berat. Ka formë katrore dhe i mungon një salle. Ne faqete murit nga zbulimet e vogla delk se ka qene gjithë sipërfaqeje me shkrime. Ne balle ka një Vule te sulltanit te përndritshëm. Brenda ndodhet një ballkon kur rrinin muzikantet. Është e pikturuar me një art te barokut ballkanik. == Burime == {{reflist}} [[Kategoria:Teqe në Shqipëri]] [[Kategoria:Monumente kulturore në Berat]] [[Kategoria:Arkitektura osmane në Shqipëri]] su4sbgmydipukt77sbgs3pvgh1mb46j 1 172407 3026033 3018106 2026-08-16T04:17:09Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kajaani/Arkivi 1]] 3026033 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kajaani/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{WPFinlanda}} o2yttoy0m6xwjxt4766n3e932s1l66p 1 180886 3026061 2512895 2026-08-16T06:39:51Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3026061 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Platoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2222511 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210121001653/https://universaltheosophy.com/pdf-library/1804_The-Works-of-Plato-His-Fifty-Five-Dialogues-and-Twelve-Epistles_vols-1-5.pdf për lidhjen http://www.universaltheosophy.com/pdf-library/1804_The-Works-of-Plato-His-Fifty-Five-Dialogues-and-Twelve-Epistles_vols-1-5.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2021 16:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Platoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2512894 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200108175926/https://filolet.com/?s=Platoni për lidhjen https://filolet.com/?s=Platoni. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2023 05:01 (CET) == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Plato|10 gusht 2026|1368648822}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:39 (CEST) rstknhbqukj0wweurqvydt1gmxb84ln 0 182673 3025832 2733089 2026-08-15T12:24:10Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025832 wikitext text/x-wiki {{Coordinates|41.317355|19.816226|display=title|scale:1000}} {{Infobox university |name = Fakulteti i Drejtësisë,<br> Universiteti i Tiranës |logo = [[Skeda:FDUT logo.gif|250px]] |endowment = |image = |latin_name = |established = 1954 |calendar = Semestër |type = Fakultet i Universitetit Publik<br> Nivele studimi: [[Bachelor]], [[Master]], [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]] |staff = 71<ref>[http://fdut.edu.al/?page_id=118 FDUT: Organika]</ref> |rector = |dean = [[Artan Hoxha (jurist)|Prof. Dr. Artan Hoxha]]<ref>[http://www.unitir.edu.al/index.php/sq/evente/124-emerimi-i-dekanit-te-fakultetit-te-drejtesise-prof-dr-artan-hoxha-nga-rektori-i-ut-prof-dr-mynyr-koni UNITIR: Emërimi i Dekanit të Fakultetit të Drejtësisë, Prof. Dr. Artan Hoxha, nga Rektori i UT, Prof. Dr. Mynyr Koni]</ref> |students = 5,000 |city = |country = |campus = [[Tirana]] |colors = |website = [http://www.fdut.edu.al/ www.fdut.edu.al] }} '''Fakulteti i Drejtësisë''' i Universitetit të Tiranës është një nga gjashtë [[Fakulteti i Drejtësisë|fakultetet]] e [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]]. Duke qënë një nga [[Fakulteti i Drejtësisë|Fakultetet e Drejtësisë]] më me emër në vend, dhe një nga institucionet më të vjetra të edukimit të lartë në [[Shqipëri]], ''Fakulteti i Drejtësisë'' ofron [[edukimi ligjor|edukimin juridik]] dhe trajnimin e [[avokati|avokatëve]] në të tre nivelet e mësimdhënies: [[Bachelor]], [[Master]] dhe [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]]. == Historiku == Fakulteti i Drejtësisë është themeluar në vitin 1954, me emrin '''Instituti i Lartë Juridik'''.<ref name="Historik">https://fdut.edu.al/prof-dr-skender-kacupi/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160420143627/http://fdut.edu.al/?page_id=480|date=20 prill 2016}} (albanian)</ref> Pas krijimit të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit Shtetëror të Tiranës]], Instituti i Lartë Juridik u përfshi në këtë Universitet, si një nga të shtatë fakultetet, me emrin "[[Fakulteti i Drejtësisë]]". Në vitin 1965, fakulteti u riorganizua dhe u quajt “Fakulteti i Shkencave Politike dhe Juridike”, ku u përfshinë dega e Shkencave Politike dhe ajo e Drejtësisë. Këto degë përgatitnin, përkatësisht, specialistë të profilit politik për organet qendrore e lokale të pushtetit dhe juristë për organet e drejtësisë dhe të administratës shtetërore. Në vitin 1967, pranë këtij Fakulteti u çel edhe dega e Gazetarisë, e cila përgatiste gazetarë për organet e shtypit dhe të [[Radio Televizioni Shqiptar|Radio-Televizionit Shqiptar]]. Gjatë viteve '70, Fakulteti u riorganizua sërish, me degën e Shkencave Politike të ndarë në një Departament më vete, dhe me degën e [[Filozofi]]së të sjellë si pjesë përbërëse të fakultetit. Në vitin 1991, dega e Drejtësisë u nda nga ajo e [[Filozofi]]së, duke krijuar dy Fakultete të veçanta, ndërsa dega e Gazetarisë u transferua në [[Fakulteti i Histori-Filologjisë|Fakultetin e Historisë dhe të Filologjisë]]. Deri në vitet ’70, kohëzgjatja normale e studimeve ishte katër vjet, ndërsa më pas ajo u reduktua në tre vjet studime, të ndjekura nga një vit praktikë mësimore pranë organeve të drejtësisë. Në vitet ’80, në këtë Fakultet u rikthye afati i studimeve katërvjeçare. Pas [[Rënia e komunizmit në Shqipëri|rënjes së diktaturës së proletariatit]] në 1991, [[Fakulteti i Drejtësisë]] pësoi ndryshime të thella. Përfshirja e ideologjisë [[demokracia|demokratike]] dhe e praktikave të reja të shtetit të së drejtës diktonte detyrimisht edhe reformimin e Fakultetit në aspektet akademike, shkencore, edukative dhe të kapaciteteve fizike. Ndaj, në fillim të viteve '90, kurrikulat dhe programet mësimore u ndryshuan dhe u hartuan sipas modeleve perëndimore, duke u përsosur më tej gjatë viteve 2000 si pasojë e ''Proçesit të Bolonjës''. Tashmë, Fakulteti i Drejtësisë ofron një [[edukimi ligjor|edukim juridik]] cilësor dhe përgatit [[juristi|juristët]] e rinj [[shqiptar]] në të tre nivelet e studimit: [[Bachelor]], [[Master]] dhe [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]]. [[File:Unitir Drejtesi.jpg|450px|thumb|{{center|Godina Liria, pjesë e kampusit të Universitetit të Tiranës}}]] Fakultetin e Drejtësisë e kanë drejtuar gjatë viteve Dekanët:<ref name="Historik" /> * Luan Omari, * Zija Xholi, * Ismail Lleshi, * Kudret Çela (mandati i parë), * Valentina Zaçe, * Kudret Çela (mandati i dytë), * Ksenofon Krisafi, * Vasilika Hysi, * Kudret Çela (mandati i tretë), * Skënder Kaçupi, * Altin Shegani, * Artan Hoxha. == Pranimet == Gjatë viteve të fundit, numri i pranimeve në Fakultetin e Drejtësisë është rritur goxha, dhe aktualisht në Fakultet janë të regjistruar gjithsej 5000 studentë. Regjistrimi i studentëve bëhet pas konkurseve të pranimit, të cilat organizohen çdo vit në [[shtator]].<ref name="Historik" /> == Organizimi i Fakultetit në Departamente == Fakulteti i Drejtësisë përbëhet nga tre departamente: Departamenti i të Drejtës Publike Departamenti i të Drejtës Penale Departamenti i të Drejtës Civile ==Shiko edhe== * [[Universiteti i Tiranës]] * [[Fakulteti i Ekonomisë]] * [[Fakulteti i Shkencave të Natyrës i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave të Natyrës]] * [[Fakulteti i Gjuhëve të Huaja]] * [[Fakulteti i Shkencave Sociale i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave Sociale ]] * [[Fakulteti i Histori-Filologji]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20160423010637/http://fdut.edu.al/ Faqja zyrtare e Fakultetit] == Burim i të dhënave == {{Reflist}} <br/> {{Fakultetet e Universitetit të Tiranës}} {{DEFAULTSORT:Fakulteti i Drejtesise i Universitetit te Tiranes}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti i Tiranës]] t8pr50e8qlkgf26smaginbqqykhv7qd 0 182916 3025831 2948835 2026-08-15T12:24:10Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025831 wikitext text/x-wiki {{Coordinates|41.318689|19.830683|display=title|scale:1000}} {{Infobox university |name = Fakulteti i Ekonomisë,<br> Universiteti i Tiranës |logo = |endowment = |image = |latin_name = |established = 1952 |calendar = Semestër |type = Fakultet i Universitetit Publik<br> Nivele studimi: [[Bachelor]], [[Master]], [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]] |staff = |rector = |dean = Prof.Dr. [[Dhori Kule]] |students = |city = |country = |campus = [[Tirana]] |colors = |website = [http://www.feut.edu.al/ www.feut.edu.al] }} '''Fakulteti i Ekonomisë''' i Universitetit të Tiranës është një nga gjashtë fakultetet e [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]]. Duke qënë një nga Fakultetet më me emër në vend, dhe një nga institucionet më të vjetra të arsimit të lartë në [[Shqipëri]], ''Fakulteti i Ekonomisë'' ofron programe në [[ekonomia|shkenca ekonomike]] në të tre nivelet e mësimdhënies: [[Bachelor]], [[Master]] dhe [[Doktor i Shkencave|Doktoraturë]]. == Historiku == Fakulteti i Ekonomisë u themelua në vitin [[1952]], me emrin '''Instituti i Lartë i Ekonomisë'''. Me krijimin e Universitetit të Tiranës në vitin 1957, Instituti u riemërtua si "Fakulteti i Ekonomisë" dhe u bë pjesë e Universitetit të sapoformuar. Në atë kohë Fakulteti i Ekonomisë ofronte diploma vetëm në dy degë: [[Ekonomi]] dhe [[Kontabiliteti|Kontabilitet]].<ref name="Historiku">{{Cite web|url=http://www.feut.edu.al/2013-11-17-16-06-22/historiku|title=Fakulteti i Ekonomisë: Historiku|url-status=dead|access-date=27 prill 2016|archive-date=22 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322040540/http://feut.edu.al/2013-11-17-16-06-22/historiku|lang=sq}}</ref> Gjatë viteve që pasuan Fakulteti i Ekonomisë u zgjerua dhe në vitin 1990 ai ofronte programe studimi në gjashtë degë: Ekonomist për Industrinë, Ekonomist për Financë, Ekonomi Politike, Ekonomist për Tregtinë, Ekonomist për Statistikë dhe Merceologji. Gjatë viteve të [[Republika Popullore e Shqipërisë|diktaturës së proletariatit]] (1945-1991), programet mësimore të Fakultetit qenë ndërtuar mbi bazën e parimeve të ekonomisë të centralizuar dhe ideologjisë [[marksizmi|marksiste]].<ref name="Historiku" /> Me ardhjen e [[demokracia|pluralizmit]], Fakulteti i Ekonomisë u gjend përpara nevojës së riorganizimit të kurrikulave mësimore, me qëllim trajnimin e profesionistëve të aftë për të punuar në kushtet e [[kapitalizmi|ekonomisë së tregut]]. Aktualisht, si pasojë e Procesit të Bolonjës, Fakulteti operon në bazë të programeve të reja mësimore, të cilat janë të bazuara dhe të njëhsueshme me kurikulat e shkollave perëndimore, dhe të përshtatura ndaj kushteve konkrete të vendit tonë.<ref name="Historiku" /> == Struktura == Këshilli i Fakultetit është organi epror kolegjial, i cili vendos për problemet më të rëndësishme të Fakultetit në fushën e mësimit, kërkimit shkencor dhe atë administrative e financiare. Këshilli përbëhet nga përfaqësues të personelit mësimor shkencor të Fakultetit, të punonjësve mësimorë, të administratës dhe të studentëve. Mandati i Këshillit është 4 vjeçar. Autoritetet drejtuese të Fakultetit janë Dekani dhe Përgjegjësat e Departamenteve.<ref>{{Cite web|url=http://www.feut.edu.al/2013-11-17-16-06-22/historiku|title=Fakulteti i Ekonomisë: Organigrama|url-status=dead|access-date=27 prill 2016|archive-date=22 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322040540/http://feut.edu.al/2013-11-17-16-06-22/historiku|lang=sq}}</ref> Zëvendës Dekani është përgjegjës për veprimtarinë shkencore dhe procesin mësimor, ndërsa Kancelari është përgjegjës për ndjekjen e problemeve ekonomike dhe administrative të Fakultetit të Ekonomisë. ===Departamente=== * Departamenti i Statistikës dhe Informatikës të Zbatuar * Departamenti i Ekonomiksit * Departamenti i Manaxhimit * Departamenti i Financës * Departamenti i Kontabilitetit * Departamenti i Marketingut ==Shiko edhe== * [[Universiteti i Tiranës]] * [[Fakulteti i Shkencave të Natyrës i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave të Natyrës]] * [[Fakulteti i Drejtësisë, UT|Fakulteti i Drejtësisë]] * [[Fakulteti i Gjuhëve të Huaja]] * [[Fakulteti i Shkencave Sociale i Universitetit të Tiranës|Fakulteti i Shkencave Sociale ]] * [[Fakulteti i Histori-Filologji]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20160430140443/http://www.feut.edu.al/ Faqja zyrtare e Fakultetit] == Burim i të dhënave == {{Reflist}} <br/> {{Fakultetet e Universitetit të Tiranës}} {{DEFAULTSORT:Fakulteti i Ekonomise i Universitetit te Tiranes}} [[Kategoria:Fakultete në Shqipëri]] [[Kategoria:Universiteti i Tiranës]] 63ltrzdcwjeo1xrzfugdbgmqz9cs2tc 0 191290 3025906 2865158 2026-08-15T12:49:08Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025906 wikitext text/x-wiki '''Kolegji Iliria''' është një institucion privat i arsimit të lartë i cili ndodhet në [[Prishtinë]]. ==Historiku== '''Kolegji Iliria''' ka filluar veprimtarinë e tij në vitin 2001,<ref>[http://www.gazetaexpress.com/lajme/kolegjet-vazhdojne-te-thirren-universitete-58150/?archive=1 Kolegjet vazhdojnë të thirren universitete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200107174156/http://www.gazetaexpress.com/lajme-kolegjet-vazhdojne-te-thirren-universitete-58150/?archive=1 |date=7 janar 2020 }} Vizituar më 27.07.2016.</ref> si një institucion modern, ku gërshetohet tradita arsimore shqiptare me konceptet bashkëkohore të arsimit dhe edukimit. Një institucion me në qendër studentin dhe vetëm studentin është filozofia themelore e Kolegjit ILIRIA. Ky kolegj është themeluar dhe funksionon pikërisht për të siguruar arsim cilësor për brezat e rinj. Stafi, planprogramet, materialet mësimore, metodologjia e mësimdhënies, pajisjet, ambientet, aktivitetet, etj. janë të gjitha në shërbim të formimit cilësor të çdo studenti, që hyn në auditorët e Kolegjit ILIRIA. Vështirësitë e çdo studenti janë shqetësimi jetësor i Kolegjit ILIRIA, suksesi i çdo studenti motiv i fuqishëm për punë të vazhdueshme me cilësi sipërore! Kolegji ILIRIA synon dhe punon të formojë kuadro me vetëdije të lartë kombëtare. Kjo është arsyeja se pse ILIRIA është pjesë e pandashme dhe e natyrshme e elitës së universiteteve në botë: Universiteteve Mbretërore! Kolegji ILIRIA në organizimin e punës brenda tij mbështetet në idenë se universitetet krijojnë elita dhe se këto elita duhet të kenë njohuri dhe vetëdije për interesat e kombit. Formimi i elitave është përkushtimi ynë, fryma kombëtare është inspirimi ynë! Kolegji ILIRIA siguron mundësi të shkëlqyeshme për të rinjtë ambiciozë, të cilët kanë dëshirë të ndjekin një kolegj, që ofron ndërthurje të teorisë dhe praktikës, përgatitje për nevojat imediate dhe të ardhme të shoqërisë, orientim të vendosur drejt një institucioni akademik hulumtues, etj.<ref>[http://www.uiliria.org/ui/universiteti/ui Kolegji Iliria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160704134025/http://www.uiliria.org/ui/universiteti/ui |date=4 korrik 2016 }} Vizituar më 27.07.2016.</ref> ==Programet== #Ekonomik – Banka, Financa dhe Kontabilitet #Menaxhment dhe Informatikë #Biznes Ndërkombëtar #Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe Diplomaci #Juridik ## Shkencat Administrative – Kushtetuese ##Shkencat Penale – Juridike ##Shkencat Civile – Juridike ##Shkencat Ndërkombëtare – Juridike ##Shkencat Financiare – Juridike #Shkenca Kompjuterike - Informatikë e Aplikuar ## Informatikë për Biznes ## Inxhinieri Softverike dhe Databaza ## Robotikë dhe Mekatronikë<ref>[http://www.uiliria.org/ui/programet Programet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817181922/http://www.uiliria.org/ui/programet |date=17 gusht 2016 }} Vizituar më 27.07.2016.</ref> ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] * [[Lista e universiteteve në Kosovë]] * [[Rrjeti i Universiteteve të Ballkanit]] ==Lidhje të jashtme== * [http://www.uiliria.org/ui/index.php Faqja zyrtare e Kolegjit ILIRIA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512190825/http://www.uiliria.org/ui/index.php |date=12 maj 2016 }} Vizituar më 27.07.2016. ==Referime== {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{coord|42.6558|21.1725|type:edu|display=title}} {{Prishtina}} {{Universitete në Kosovë}} [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] [[Kategoria:Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Universitete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsimi i lartë në Kosovë]] [[Kategoria:Kolegje në Kosovë]] jl5xa3cz0dgmnfup1e2to45n7h9pgny 0 194479 3026110 3020569 2026-08-16T10:55:31Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Leopardus_tigrinus_-_Parc_des_Félins.jpg|Leopardus_tigrinus_-_Parc_des_Félins.jpg]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Leopardus_guttulus_-_Parc_des_Félins.jpg|Leopardus_guttulus_-_Parc_des_Félins.jpg]] nga përd 3026110 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |temporal_range=[[Oligoceni]] - tani |color=beige |name=Felidae<ref name="MSW3">{{MSW3 Wozencraft|pages=532–548|id=14000003|heading=Felidae}}</ref> |image=The Felidae.jpg |image_caption= [[Tigri]] (''Panthera tigris''), [[rrëqebulli kanadez]] (''Lynx canadensis'', [[puma]] (''Puma concolor''), [[gepardi]] (''Acinonyx jubatus''), [[macja e egër]] (''Felis silvestris''), [[servali]] (''Leptailurus serval''), [[karakali]] (''Caracal caracal'') and [[oceloti]] (''Leopardus pardalis''). |image_width=250px |authority=[[Gotthelf Fischer von Waldheim|Fischer von Waldheim]], 1817 |subdivision_ranks=Nënfamiljet |subdivision=[[Pantherinae]]<br/> [[Felinae]]<br/> [[Machairodontinae]]†<br/> [[Proailurinae]]†<ref name="McKenna & Bell">{{cite book|last=McKenna|first=M. C.|author2=Bell, S. K.|title=Classification of Mammals|year=2000|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-11013-6|pages=631}}</ref>|range_map=Felidae range.png|range_map_caption=Përhapja|regnum=[[Animalia]]|phylum=[[Chordate|Chordata]]|classis=[[Mammalia]]|ordo=[[Carnivora]] |subordo=[[Feliformia]] |familia='''Felidae'''|familia_authority=Fischer von Waldheim, 1817}} ''Felidae'' është një familje e [[Gjitari|gjitarëve]] në rendin [[Karnivorët|Karnivora]] , e përmendur në mënyrë kolonike si '''macet''' , dhe përbën një kadastër. Një anëtar i kësaj familje quhet gjithashtu një '''felid''' .<ref name="Salles1992">{{cite journal|last1=Salles|first1=L. O.|year=1992|title=Felid phylogenetics: extant taxa and skull morphology (Felidae, Aeluroidea)|journal=American Museum Novitates|issue=3047|url=http://digitallibrary.amnh.org/bitstream/handle/2246/5011//v2/dspace/ingest/pdfSource/nov/N3047.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hemmer|first1=H.|year=1978|title=Evolutionary systematics of living Felidae – present status and current problems|journal=Carnivore|volume=1|pages=71–79}}</ref><ref name="Johnson1996">{{cite journal|last1=Johnson|first1=W. E.|last2=Dratch|first2=P. A.|last3=Martenson|first3=J. S.|last4=O'Brien|first4=S. J.|year=1996|title=Resolution of recent radiations within three evolutionary lineages of Felidae using mitochondrial restriction fragment length polymorphism variation|journal=Journal of Mammalian Evolution|volume=3|issue=2|pages=97–120|doi=10.1007/bf01454358|s2cid=38348868}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Christiansen|first1=P.|year=2008|title=Evolution of skull and mandible shape in cats (Carnivora: Felidae)|journal=PLOS ONE|volume=3|issue=7|page=e2807|doi=10.1371/journal.pone.0002807|pmid=18665225|pmc=2475670|bibcode=2008PLoSO...3.2807C}}</ref> Shprehja "mace" i referohet felinëve në përgjithësi dhe konkretisht [[Macja|maceve shtëpiake]] (''Felis catus'').<ref name="Werdelin_al2010">{{cite book|last1=Werdelin|first1=L.|last2=Yamaguchi|first2=N.|last3=Johnson|first3=W. E.|last4=O'Brien|first4=S. J.|chapter=Phylogeny and evolution of cats (Felidae)|year=2010|pages=59–82|chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/266755142|editor1-last=Macdonald|editor1-first=D. W.|editor2-last=Loveridge|editor2-first=A. J.|title=Biology and Conservation of Wild Felids|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, UK|isbn=978-0-19-923445-5}}</ref> Speciet Felidae shfaqin modelin më të larmishëm të [[Gëzofi|gëzofit]] të të gjithë mishngrënësve tokësorë.<ref name="Peters1982">{{cite journal|last1=Peters|first1=G.|year=1982|title=Zur Fellfarbe und zeichnung einiger Feliden|journal=Bonner Zoologische Beiträge|volume=33|issue=1|pages=19−31}}</ref> Macet kanë kthetra të kthyera , [[Trupi|trupa]] të hollë muskulorë dhe pararojë të forta të përkulshme. [[Dhëmbi|Dhëmbët]] dhe [[muskujt]] e fytyrës lejojnë një [[Kafshimi|kafshim]] të fuqishëm. Ata të gjithë janë mishngrënës të detyrueshëm , dhe shumica janë [[Grabitqarët|grabitqarë]] të vetmuar që i bëjnë pritë preve të tyre. Macet e egra ndodhen në [[Afrika|Afrikë]], [[Evropa|Evropë]], [[Azia|Azi]] dhe [[Amerika (kontinent)|Amerikë]] . Disa lloje të maceve të egra janë përshtatur me [[Habitati|habitatet]] [[Pylli|pyjore]] , disa të tjera në ambiente të thata , dhe disa të tjera edhe në ligatina dhe terrene malore. Modelet e tyre të aktivitetit variojnë nga kafshë nate dhe krepuskulare deri tek ditor , varësisht nga speciet e tyre të preferuara të gjahut.<ref name="WCoW"/> [[R. I. Pocock|Reginald Innes Pocock]] e ndau Felidae ekzistues në tri nënfamilie: [[Pantherinae]] , [[Felinae]] dhe [[Acinonychinae]], të ndryshme nga njëri-tjetri nga kockëzimi i aparatit hyoid dhe nga pjesët lëkurore që mbrojnë kthetrat e tyre.<ref name="Pocock_1917">{{cite journal|last1=Pocock|first1=R. I.|year=1917|title=The classification of the existing Felidae|journal=Annals and Magazine of Natural History|series=Series 8|volume=XX|issue=119|pages=329–350|url=https://archive.org/stream/annalsmagazineof8201917lond#page/n359/mode/2up|doi=10.1080/00222931709487018}}</ref> Ky koncept është rishikuar pas zhvillimeve në [[Biologjia molekulare|biologjinë molekulare]] dhe teknikave për analizën e të dhënave morfologjike. Sot, Felidae e gjallë është e ndarë në dy nënfamilje: Pantherinae dhe Felinae, me Acinonychinae të përfshirë në këtë të fundit. Pantherinae përfshin pesë specie në gjinin ''[[Panthera]]'' dhe dy në gjinin ''[[Neofelis]]''  , ndërsa Felinae përfshin 34 specie në dhjetë gjini.<ref name="CatSG2017">{{cite journal|last1=Kitchener|first1=A. C.|last2=Breitenmoser-Würsten|first2=C.|last3=Eizirik|first3=E.|last4=Gentry|first4=A.|last5=Werdelin|first5=L.|last6=Wilting|first6=A.|last7=Yamaguchi|first7=N.|last8=Abramov|first8=A. V.|last9=Christiansen|first9=P.|last10=Driscoll|first10=C.|last11=Duckworth|first11=J. W.|last12=Johnson|first12=W.|last13=Luo|first13=S.-J.|last14=Meijaard|first14=E.|last15=O’Donoghue|first15=P.|last16=Sanderson|first16=J.|last17=Seymour|first17=K.|last18=Bruford|first18=M.|last19=Groves|first19=C.|last20=Hoffmann|first20=M.|last21=Nowell|first21=K.|last22=Timmons|first22=Z.|last23=Tobe|first23=S.|date=2017|title=A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group|journal=Cat News|volume=Special Issue 11|url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/32616/A_revised_Felidae_Taxonomy_CatNews.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref> Macet e para u shfaqën gjatë [[Oligoceni|Oligocenit]] rreth 25 milion vjet më parë, me shfaqjen e ''[[Proailurus]]'' dhe ''[[Pseudaelurus]]''. Kompleksi i specieve të fundit ishte stërgjyshore në dy linja kryesore të felidëve: macet në nënfamiljet e gjalla dhe një grup macesh të zhdukura të nënfamiljes [[Machairodontinae]] , të cilat përfshijnë macet dhëmbëshpatë si ''[[Smilodoni|Smilodon]]'' . "Macet e rreme dhëmbëshpatë", [[Barbourofelidae]] dhe [[Nimravidae]] , nuk janë mace të vërteta, por janë të lidhura ngushtë. Së bashku me Felidae, [[Viverridët|Viverridae]] , [[Hiena|hienat]] dhe [[Mongozi|mangustat]] , ato përbëjnë Feliformia . == Karakteristikat == [[File:Panthera_leo_Kruger_Skull.jpg|thumb|Kafka e një luani nga Parku Kombëtar Kruger]] [[File:Whiskers'_purr_edit.ogg|right|thumb|Gërhima e maces]] [[File:Meow.ogg|right|thumb|Mjaullima e maces]] [[File:Lion raring-sound1TamilNadu178.ogg|thumb|Ulërima e luanit]] Të gjithë anëtarët e familjes së maceve kanë karakteristikat e mëposhtme: * Ata janë me shifra digjitale , kanë pesë gishtërinj në të parat e tyre dhe katër në këmbët e tyre të pasme. Kthetrat e tyre të lakuara janë protraktile dhe ngjiten në [[Kocka|kockat]] terminale të shputës me ligamente dhe tendina . Kthetrat ruhen nga çarçafë lëkure , përveç në gjinin ''[[Acinonyx]]'' .<ref name="Pocock1917">{{cite journal|author=Pocock, R. I.|year=1917|title=VII.—On the external characters of the Felidæ|journal=The Annals and Magazine of Natural History; Zoology, Botany, and Geology|series=8|volume=19|issue=109|pages=113−136|url=https://archive.org/details/ser8annalsmagazi19londuoft/page/112|doi=10.1080/00222931709486916}}</ref> * Ata zgjasin në mënyrë aktive kthetrat duke kontraktuar muskujt në gishtin e këmbës,<ref name="WCoW"/> dhe i tërheqin ato në mënyrë pasive. Kthetrat zgjerohen por nuk zgjasin.<ref name="Kitchener2010">{{cite book|last1=Kitchener|first1=A. C.|last2=Van Valkenburgh|first2=B.|last3=Yamaguchi|first3=N.|year=2010|chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/266753114|chapter=Felid form and function|title=Biology and Conservation of wild felids|editor1-first=D.|editor1-last=Macdonald|editor2-last=Loveridge|editor2-first=A.|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|pages=83−106}}</ref> * Ata kanë 30 dhëmbë. Premari i tretë i sipërm dhe molari i poshtëm janë përshtatur si dhëmbë karnasial , të përshtatshëm për të shqyer dhe prerë mishin. Dhëmbët e qenit janë të mëdha, duke arritur madhësinë e jashtëzakonshme në speciet e zhdukura dhëmbëshpatë.<ref name="Pocock1939">{{cite book|author=Pocock, R. I.|year=1939|chapter=Felidae|title=The fauna of British India, including Ceylon and Burma. Mammalia. – Volume 1|publisher=Taylor and Francis|location=London|pages=191–330|chapter-url=https://archive.org/stream/PocockMammalia1/pocock1#page/n241/mode/2up}}</ref> Karnasja e poshtme është më e vogël se karnasja e sipërme dhe ka një kurorë me dy kthesa të ngjeshura në formë të tehut.<ref name="WCoW">{{cite book|author=Sunquist, M.|author2=Sunquist, F.|year=2002|title=Wild Cats of the World|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|isbn=978-0-226-77999-7|chapter=What is a Cat?|pages=[https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq/page/5 5–18]|chapter-url=https://books.google.com/books?id=hFbJWMh9-OAC&lpg=PP1&pg=PA3|url=https://archive.org/details/wildcatsofworld00sunq/page/5}}</ref> * Projektet e [[Hunda|hundës]] së tyre janë pak më shumë se nofulla e poshtme.<ref name="Pocock1917"/> * Ato kanë mustaqe të zhvilluara mirë dhe shumë të ndjeshme sipër syve, në faqe, mbi surrat ,<ref name="Pocock1917"/> por jo poshtë mjekrës.  Mustaqet ndihmojnë për të lundruar në errësirë ​​dhe për të kapur dhe mbajtur pretë.<ref name="Kitchener2010"/> * Kafka e tyre është me një profil të rrumbullakosur dhe me orbita të mëdha.<ref name="Kitchener2010"/> * [[Gjuha (organ)|Gjuha]] e tyre është e mbuluar me papillae me brirë, të cilat e mbështjellin mishin dhe ndihmojnë në lëpirje.<ref name="Kitchener2010"/> * Sytë e tyre janë relativisht të mëdhenj, të vendosur për të siguruar vizion binokular . Vizioni i tyre i natës është veçanërisht i mirë për shkak të pranisë së një ''tapetum lucidum'' , i cili pasqyron dritën e kthyeshme në brendësi të syrit, dhe u jep syve një shkëlqimi të veçantë. Si rezultat, sytë e farave janë rreth gjashtë herë më të ndjeshme ndaj dritës sesa ato të njerëzve, dhe shumë specie janë të paktën pjesërisht nate . Retina e felidëve gjithashtu përmban një përqindje relativisht të lartë të qelizave , e përshtatur për të dalluar objektet në lëvizje në kushtet e dritës të zbehtë, të cilat plotësohen nga prania e qelizave konike për të ndjerë ngjyrën e gjatë të ditës.<ref name="WCoW"/> * [[Veshi|Veshët]] e tyre të jashtme janë të mëdha, dhe veçanërisht të ndjeshme ndaj tingujve me frekuencë të lartë tek speciet më të vogla të maceve. Kjo ndjeshmëri u lejon atyre të lokalizojnë pre të vogla si [[Brejtësit|brejtës]] .<ref name="WCoW"/> * Ata kanë trupa litar dhe fleksibël me gjymtyrë muskulore.<ref name="WCoW"/> * Shputa e e putrave të parme dhe të prapme të këmbëve formojnë jastekë kompakt.<ref name="Pocock1939"/> * [[Penisi]] është nënkonik dhe pa bonuse.<ref name="Pocock1917"/>  Në lidhje me madhësinë e trupit, ata e kanë më të shkurtër bacula se kanidët.<ref name="Ewer1973">{{cite book|author=Ewer, R. F.|year=1973|title=The Carnivores|url=https://books.google.com/books?id=IETMd3-lSlkC|accessdate=27 janar 2013|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-8493-3}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Lariviere, S.|name-list-style=amp|author2=Ferguson, S. H.|year=2002|title=On the evolution of the mammalian baculum: vaginal friction, prolonged intromission or induced ovulation?|journal=Mammal Review|volume=32|issue=4|pages=283–294|doi=10.1046/j.1365-2907.2002.00112.x|url=https://www.researchgate.net/publication/227798788}}</ref><ref>{{cite book|year=2008|editor1=Fowler, M. E.|editor2=Cubas, Z. S.|title=Biology, Medicine, and Surgery of South American Wild Animals|edition=Second|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9780470376980|page=312|author=de Morais, R. N.|chapter=Reproduction in small felid males|chapter-url=https://books.google.com/books?id=P_Wn3wfd0SQC&pg=PA312}}</ref> * Ata nuk mund të zbulojnë ëmbëlsinë e [[Sheqeri|sheqerit]], pasi u mungon receptori me shije të ëmbël.<ref name ="PLOS">{{cite journal|last1=Li|first1=X.|last2=Li, W.|last3=Wang, H.|last4=Cao, J.|last5=Maehashi, K.|last6=Huang, L.|last7=Bachmanov, A. A.|last8=Reed, D. R.|last9=Legrand-Defretin, V.|last10=Beauchamp, G. K.|last11=Brand, J. G.|name-list-style=amp|year=2005|title=Pseudogenization of a Sweet-Receptor Gene Accounts for Cats' Indifference toward Sugar|journal=PLOS Genetics|volume=1|issue=1|pages=27–35|doi=10.1371/journal.pgen.0010003|pmid=16103917|pmc=1183522}}</ref> * Felidët kanë një organ vomeronasal në çatinë e gojës, duke i lejuar ata të "shijojnë" ajrin.  Përdorimi i këtij organi shoqërohet me pozicionin e Flehmen .<ref>{{cite journal|last1=Salazar|first1=I.|last2=Quinteiro|first2=P.|last3=Cifuentes|first3=J. M.|last4=Caballero|first4=T. G.|year=1996|title=The vomeronasal organ of the cat|journal=Journal of Anatomy|volume=188|issue=2|pages=445–454|pmc=1167581|pmid=8621344}}</ref> The use of this organ is associated with the [[Flehmen response]].<ref>{{cite journal|last1=Hart|first1=B. L.|last2=Leedy|first2=M. G.|year=1987|title=Stimulus and hormonal determinants of flehmen behavior in cats|journal=Hormones and Behavior|volume=21|issue=1|pages=44−52|url=https://libres.uncg.edu/ir/asu/f/Leedy_Gail_1987_Stimulus_and_Hormonal_Determinants.pdf|doi=10.1016/0018-506X(87)90029-8|pmid=3557332|s2cid=6039377}}</ref> * [[Tingulli|Tinguj]] standarde të bëra nga të gjitha felidët përfshijnë mjaullim, pështypje, gërvishtje, gërhitje dhe growing . Meowing është tingulli kryesor i kontaktit, ndërsa të tjerët tregojnë një motiv agresiv.<ref name="WCoW"/> * Ata mund të puring gjatë të dy fazave të frymëmarrjes , megjithëse macet panterinë duket se pauring vetëm gjatë estrucit dhe copulimit , dhe këlyshët kur janë në gji. Puring është zakonisht një tingull i ulët katran më pak se 2 kHz dhe i përzier me llojet e tjera të vokalizimit gjatë fazës ekspirative.<ref>{{cite journal|last1=Peters|first1=G.|year=2002|title=Purring and similar vocalizations in mammals|url=https://archive.org/details/sim_mammal-review_2002-12_32_4/page/245|journal=Mammal Review|volume=32|issue=4|pages=245−271|doi=10.1046/j.1365-2907.2002.00113.x}}</ref> Ngjyra, gjatësia dhe dendësia e gëzofit të tyre janë shumë të larmishme. Ngjyra e gëzofit mbulon gamën nga e bardha në të zezë, dhe modeli i gëzofit nga njolla të vogla dalluese, vija deri tek copëza të vogla dhe rozeta . Shumica e specieve të maceve lindin me një gëzof të njollosur, përveç [[jaguarundi]] ( ''Herpailurus yagouaroundi'' ), [[Macja e artë aziatike|macet e arta aziatike]] ( ''Catopuma temminckii'' ) dhe [[Karakali|karakalët]] ( ''Caracal caracal'' ). Gëzofi me njolla I këlyshëve  të luanit ( ''Panthera leo'' ) dhe kugarit ( ''Puma konkolor'' ) ndryshojnë në një gëzof të njëtrajtshëm gjatë ontogjenisë së tyre .<ref name="Peters1982"/>  Ata që jetojnë në mjedise të ftohta kanë lesh të trashë me flokë të gjatë, si [[leopardi i dëborës]] ( ''Panthera uncia'' ) dhe [[macja e Pallasit]] ( ''Otocolobus manikyr'' ). Ata që jetojnë në zona në [[Klima tropikale|klimë tropikale]] dhe të nxehtë kanë gëzof të shkurtër. Disa lloje shfaqin melanizëm me individë gjithë të zinj.<ref name="WCoW"/> Në shumicën e madhe të specieve të maceve, [[Bishti (biologji)|bishti]] është midis një e treta dhe gjysma e gjatësisë së trupit, megjithëse me disa përjashtime, si specie e rrëqebujve dhe maragait<ref name="WCoW"/>. Speciet e maceve ndryshojnë shumë në madhësinë e trupit dhe të kafkës, dhe peshat: * Speciet më të mëdha të maceve janë [[Tigri|tigrat]] ( ''Panthera tigris'' ), me një gjatësi kokë-trup deri në 390 cm , një peshë të paktën 65 deri në 325 kg , dhe një gjatësia kafkë që varion nga 316 në 413 mm ..<ref name="WCoW"/><ref name="Hewett&Hewett1938">{{cite book|author1=Hewett, J. P.|author2=Hewett Atkinson, L.|title=Jungle trails in northern India: reminiscences of hunting in India|publisher=Metheun and Company Limited|location=London|url=https://books.google.com/books?id=4ecYAAAAIAAJ|year=1938}} [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.209125 Alt URL]</ref> Megjithëse gjatësia maksimale e kafkës së një [[luani]] është pak më e madhe në 419 mm, në përgjithësi është më e vogël në gjatësi kokë-trup sesa e para.<ref name="Geptner1972">{{cite book|last1=Heptner|first1=V. G.|last2=Sludskij|first2=A. A.|orig-year=1972|year=1992|title=Mlekopitajuščie Sovetskogo Soiuza. Moskva: Vysšaia Škola|trans-title=Mammals of the Soviet Union. Volume II, Part 2. Carnivora (Hyaenas and Cats)|publisher=Smithsonian Institution and the National Science Foundation|location=Washington DC|chapter=Tiger|chapter-url=https://archive.org/stream/mammalsofsov221992gept#page/94/mode/2up|pages=95–202}}</ref> * Llojet më të vogla të maceve janë [[Macja me njolla të ndryshkura|macet me njolla të ndryshkura]] ( ''Prionailurus rubiginosus'' ) dhe [[Macja këmbëzezë|macet këmbëzezë]] ( ''Felis nigripes'' ).<ref name="WCoW"/> E para është në gjatësi prej 35–48 cm dhe peshon 0,9–1,6 kg. Kjo e fundit ka një gjatësi koke më trup prej 36,7–43,3 cm dhe një peshë maksimale të regjistruar prej 2.45 kg .<ref>{{cite book|last1=Mills|first1=M. G. L.|year=2005|title=The mammals of the southern African subregion|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521844185|editor1-last=Skinner|editor1-first=J. D.|editor2-last=Chimimba|editor2-first=C. T.|edition=Third|chapter=''Felis nigripes'' Burchell, 1824 Black-footed cat|pages=405−408|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iqwEYkTDZf4C&lpg=PR7&pg=PA405}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Sliwa|first1=A.|year=2004|title=Home range size and social organization of black-footed cats (''Felis nigripes'')|journal=Mammalian Biology|volume=69|issue=2|pages=96–107|doi=10.1078/1616-5047-00124}}</ref> Shumica e specieve të maceve kanë një numër haploid prej 18 ose 19. Macet e [[Amerika Qendrore|Amerikës Qendrore]] dhe Jugore kanë një numër haploid prej 18, ndoshta për shkak të kombinimit të dy kromozomeve më të vegjël në një më të madh.<ref name = "robinson">{{cite book|last1=Vella|first1=C.|last2=Shelton|first2=L. M.|last3=McGonagle|first3=J. J.|last4=Stanglein|first4=T. W.|name-list-style=amp|title=Robinson's Genetics for Cat Breeders and Veterinarians|edition=Forth|publisher=Butterworh-Heinemann Ltd.|year=2002|location=Oxford|isbn=978-0-7506-4069-5}}</ref> == Zhvillimi == [[File:Feliform Timeline.svg|thumb|Afati kohor evolucionar]] {{multiple image |perrow=1 |image1=Megantereon model.jpg |caption1=Modeli i ''[[Megantereon]]'' në Muzeun e Historisë Natyrore të Bazelit |image2=Smilodon fatalis.jpg |caption2=Modeli i ''Smilodon fatalis'' |image3=Panthera leo atrox Sergiodlarosa.jpg |caption3=Rindërtimi grafik i një [[luani amerikan]] (''Panthera atrox'')}} Familja Felidae është pjesë e Feliformia , një nënrend që ndahet ndoshta midis 50.6 dhe 35 milion vjet më parë në disa familje. Felidae dhe [[Linsangu aziatik|Linsangët aziatik]] konsiderohen një grup motër , i cili u nda midis 35.2 dhe 31.9 milion vjet më parë. Macet më të hershme ndoshta u shfaqën midis 35 dhe 28.5 milion vjet më parë. ''[[Proailurus]]'' është macja më e vjetër e njohur që ka jetuar pas ngjarjes së [[Zhdukja në Eocene-Oligocene|zhdukjes së Eocene-Oligocene]] rreth 33.9 milion vjet më parë; mbetjet fosile u gërmuan në [[Franca|Francë]] dhe Formacioni Hsanda Gol i [[Mongolia|Mongolisë]] . Dukuritë fosile tregojnë se Felidae mbërriti në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]] më herët 25 milion vjet më parë. Kjo është rreth 20 milion vjet më vonë se [[Ariu|Ursidae]] dhe [[Civet i palmave afrikane|Nimravidae]] , dhe rreth 10 milion vjet më vonë se [[Kanidët|Kanidae]] . Në [[Mioceni|Miocenin]] e Hershëm midis 20 dhe 16.6 milion vjet më parë, ''[[Pseudaelurus]]'' jetonte në [[Afrika|Afrikë]].<ref>{{cite journal|last1=Eizirik|first1=E.|last2=Murphy|first2=W. J.|last3=Köpfli|first3=K. P.|last4=Johnson|first4=W. E.|last5=Dragoo|first5=J. W.|last6=O'Brien|first6=S. J.|name-list-style=amp|year=2010|title=Pattern and timing of the diversification of the mammalian order Carnivora inferred from multiple nuclear gene sequences|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=56|issue=1|pages=49–63|doi=10.1016/j.ympev.2010.01.033|pmid=20138220|pmc=7034395}}</ref> Nofullat e saj fosile u gërmuan gjithashtu në formacionet gjeologjike të [[Evropa|Evropës]] Vallesiane , Miocen e Mesme të [[Azia|Azisë]] dhe Hemingfordian të Amerikës së Veriut deri në epokat e vonë Barstovian .<ref name="Gaubert_al2003">{{cite journal|last1=Gaubert|first1=P.|last2=Veron|first2=G.|name-list-style=amp|year=2003|title=Exhaustive sample set among Viverridae reveals the sister-group of felids: the linsangs as a case of extreme morphological convergence within Feliformia|journal=Proceedings of the Royal Society B|volume=270|issue=1532|pages=2523–2530|doi=10.1098/rspb.2003.2521|pmid=14667345|pmc=1691530}}</ref> Në Miocenën e Hershme ose të Mesme, [[Machairodontinae]] dhëmbëshpatë evoluoi në Afrikë dhe emigroi në veri në Miocenin e Vonë .<ref name="HoekOstende_al2006">{{cite journal|last1=van den Hoek Ostende|first1=L. W.|last2=Morlo, M.|last3=Nagel, D.|name-list-style=amp|title=Majestic killers: the sabre-toothed cats|journal=Geology Today|series=Fossils explained 52|volume=22|issue=4|year=2006|pages=150–157|url=http://www.academia.edu/download/42176444/Fossils_explained_52_Majestic_killers_th20160205-14155-1yutmva.pdf|accessdate=2008-06-30|doi=10.1111/j.1365-2451.2006.00572.x}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Me caninetët e tyre të mëdhenj , ata ishin të përshtatur për pre të mëdha megaherbivore .<ref>{{cite journal|last1=Randau|first1=M.|last2=Carbone|last3=C.|first2=Turvey|first3=S. T.|year=2013|title=Canine evolution in sabretoothed carnivores: natural selection or sexual selection?|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=8|page=e72868|doi=10.1371/journal.pone.0072868|pmid=23951334|pmc=3738559|bibcode=2013PLoSO...872868R}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Piras, P.|last2=Silvestro, D.|last3=Carotenuto, F.|last4=Castiglione, S.|last5=Kotsakis, A.|last6=Maiorino, L.|last7=Melchionna, M.|last8=Mondanaro, A.|last9=Sansalone, G.|last10=Serio, C.|last11=Vero, V. A.|name-list-style=amp|year=2018|title=Evolution of the sabertooth mandible: A deadly ecomorphological specialization|journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology|volume=496|pages=166−174|doi=10.1016/j.palaeo.2018.01.034|bibcode=2018PPP...496..166P}}</ref>''[[Miomachairodus]]'' është anëtari më i vjetër i njohur i kësaj nënfamilje. ''[[Metailurus]]'' jetoi në Afrikë dhe Euroazi midis 8 dhe 6 milion vjet më parë. Disa skelete ''[[Paramachaerodus]]'' u gjetën në [[Spanjë]]. ''[[Homotherium]]'' u shfaq në Afrikë, Euroazi dhe Amerikën e Veriut rreth 3.5 milion vjet më parë, dhe ''[[Megantereon]]'' rreth 3 milion vjet më parë. ''[[Smilodoni|Smilodon]]'' jetoi në Amerikën e Veriut dhe Jugut nga rreth 2.5 milion vjet më parë. Kjo nënfamilje u zhduk në [[Pleistoceni|Pleistocenin]] e Vonë .<ref name="HoekOstende_al2006"/> Rezultatet e analizës mitokondriale tregojnë se speciet e gjalla Felidae kanë zbritur nga një paraardhës i zakonshëm , i cili e kishte origjinën në Azi në epokën e Miocenit të Vonë. Ata migruan në Afrikë, Evropë dhe Amerikë gjatë së paku 10 valëve të migrimit gjatë 11 milion ~ viteve të kaluara. Nivele të ulëta të detit, periudha ndërglaciale dhe akullnajore lehtësuan këto migrime.<ref name="Johnson06">{{cite journal|author1=Johnson, W. E.|author2=Eizirik, E.|author3=Pecon-Slattery, J.|author4=Murphy, W. J.|author5=Antunes, A.|author6=Teeling, E.|author7=O'Brien, S. J.|name-list-style=amp|title=The Late Miocene radiation of modern Felidae: a genetic assessment|journal=Science|volume=311|issue=5757|pages=73–77|year=2006|pmid=16400146|doi=10.1126/science.1122277|bibcode=2006Sci...311...73J|s2cid=41672825|url=https://zenodo.org/record/1230866}}</ref> ''[[Panthera blytheae]]'' është macja më e vjetër e njohur e pantherine e datuar nga Messinian deri në moshat e hershme të Zanclean rreth 4,1–5,95 milion vjet më parë. Një kafkë fosile u gërmua në vitin 2010 në Qarkun Zanda në Plateau Tibetan.<ref name="Tseng_al2014">{{Cite journal|last1=Tseng, Z. J.|last2=Wang, X.|last3=Slater, G. J.|last4=Takeuchi, G. T.|last5=Li, Q.|last6=Liu, J.|last7=Xie, G.|name-list-style=amp|date=2014|title=Himalayan fossils of the oldest known pantherine establish ancient origin of big cats|journal=Proceedings of the Royal Society B|volume=281|issue=1774|pages=20132686|doi=10.1098/rspb.2013.2686|pmc=3843846|pmid=24225466|url=http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/281/1774/20132686-01-07}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ''[[Panthera palaeosinensis]]'' nga [[Kina]] e Veriut ndoshta daton në ''Miocenin e Vjetër ose [[Polioceni|Poliocenin]] e'' Hershëm . Kafka e holotipit është e ngjashme me atë të një luani ose leopardi.<ref>{{cite journal|last1=Mazak, J. H.|year=2010|title=What is ''Panthera palaeosinensis''?|journal=Mammal Review|volume=40|issue=1|pages=90−102|doi=10.1111/j.1365-2907.2009.00151.x}}</ref> ''[[Panthera zdanskyi]]'' daton në Gelasian rreth 2.55-2,16 milion vjet më parë. Disa kafka fosile dhe nofulla u gërmuan në Kinën veriperëndimore. ''[[Panthera gombaszoegensis]]'' është macja më e hershme e njohur pantherinë që jetoi në Evropë midis 1.95 dhe 1.77 milion vjet më parë.<ref name="Mazák_al2011">{{cite journal|last1=Mazák, J. H.|last2=Christiansen, P.|last3=Kitchener, A. C.|name-list-style=amp|year=2011|title=Oldest Known Pantherine Skull and Evolution of the Tiger|journal=PLOS ONE|volume=6|issue=10|pages=e25483|doi=10.1371/journal.pone.0025483|pmid=22016768|pmc=3189913|bibcode=2011PLoSO...625483M}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Argant, A.|last2=Argant, J.|name-list-style=amp|year=2011|title=The ''Panthera gombaszogensis'' story: The contribution of the Château Breccia (Saône-Et-Loire, Burgundy, France)|journal=Quaternaire|volume=Hors-série|issue=4|pages=247–269}}</ref> Felidët e gjallë ulen në tetë linja evolucionare ose  specie kadare.<ref name="Johnson97">{{cite journal|pmid=9071018|year=1997|last1=Johnson|first1=W. E.|last2=O'Brien|first2=S. J.|title=Phylogenetic reconstruction of the Felidae using 16S rRNA and NADH-5 mitochondrial genes|volume=44|issue=Supplement 1|pages=S98–S116|journal=Journal of Molecular Evolution|doi=10.1007/PL00000060|bibcode=1997JMolE..44S..98J|s2cid=40185850|url=https://zenodo.org/record/1232587}}</ref><ref name="Johnson05">{{cite journal|author=O'Brien, S. J.|author2=Johnson, W. E.|name-list-style=amp|title=Big cat genomics|journal=Annual Review of Genomics and Human Genetics|volume=6|pages=407–429|year=2005|pmid=16124868|doi=10.1146/annurev.genom.6.080604.162151|url=https://zenodo.org/record/1235009}}</ref> Gjenotipizimi i ADN- së bërthamore të të gjitha 41 specieve felid zbuloi se hibridizimi midis specieve ndodhi gjatë rrjedhës së evolucionit brenda shumicës së tetë prejardhjeve.<ref name="Li_al2016">{{cite journal|author=Li, G.|author2=Davis, B. W.|author3=Eizirik, E.|name-list-style=amp|author4=Murphy, W. J.|year=2016|title=Phylogenomic evidence for ancient hybridization in the genomes of living cats (Felidae)|journal=Genome Research|volume=26|issue=1|pages=1–11|doi=10.1101/gr.186668.114|pmid=26518481|pmc=4691742}}</ref> Modelimi i shndërrimeve të modelit të palltoit të hollë zbuloi se pothuajse të gjitha modelet evoluan nga pika të vogla.<ref>{{cite journal|last1=Werdelin|first1=L.|last2=Olsson|first2=L.|name-list-style=amp|year=2008|title=How the leopard got its spots: a phylogenetic view of the evolution of felid coat patterns|journal=Biological Journal of the Linnean Society|volume=62|issue=3|pages=383–400|doi=10.1111/j.1095-8312.1997.tb01632.x|url=https://www.researchgate.net/publication/229884719|doi-access=free}}</ref> == Klasifikimi == Tradicionalisht, pesë nënfamilje janë dalluar brenda Felidae bazuar në tipare fenotipike : Pantherinae, Felinae, Acinonychinae,<ref name="Pocock_1917"/> Machairodontinae dhe Proailurinae të zhdukur.<ref name="McKenna & Bell"/> === Speciet e gjalla === Tabela e mëposhtme tregon gjenet e gjalla brenda Felidae, të grupuara sipas klasifikimit tradicional fenotip.<ref name="CatSG2017"/> Kohët e vlerësuara të divergjencës gjenetike të tetë linjave evolucionare gjenotipike përkatëse tregohen në milion vjet më parë , bazuar në analizën e segmenteve të gjeneve autosomale , xDNA , yDNA dhe mtDNA ;<ref name="Johnson06"/> dhe vlerësime të bazuara në analizën e gjenomit bërthamor biparental.<ref name="Li_al2016"/> {| class="wikitable" |+ style="text-align: left;" |Nënfamilja Pantherinae |- ! Gjinia !! Lloji ! Gama |- style="vertical-align: top; background:#eeccFF;color:#000" |rowspan="2"|''[[Neofelis]]'' {{small|[[John Edward Gray|Gray]], 1867}}<ref>{{cite journal|last1=Gray|first1=J. E.|year=1867|title=Notes on the skulls of the Cats. 5. ''Neofelis''|journal=Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society of London|volume=1867|pages=265–266|url=https://archive.org/stream/proceedingsofzoo1867zool#page/264/mode/2up}}</ref><br />{{font color|#880088|[Prejardhja 1]: 14.45 deri 8.38 Mya}} |[[Leopardi me re]] (''N. nebulosa'') {{small|([[Edward Griffith (zoologist)|Griffith]], 1821)}}<ref>{{cite book|author=Griffith, E.|year=1821|title=General and particular descriptions of the vertebrated animals arranged comfortably to the modern discoveries and improvements in zoology|location=London|publisher=Baldwin, Cradock & Joy|chapter=''Felis nebulosa''|page=37|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XMAyAQAAMAAJ&pg=PA36-IA2}}</ref> e ndarë {{font color|#880088|9.32 deri 4.47 Mya}}<br /> [[File:Neofelis nebulosa.jpg|frameless]] |[[Vulnerable species|{{IUCN status|VU|15951}}]]<ref>{{cite iucn|title=''Neofelis nebulosa''|name-list-style=amp|author1=Grassman, L.|author2=Lynam, A.|author3=Mohamad, S.|author4=Duckworth, J. W.|author5=Borah, J.|author6=Willcox, D.|author7=Ghimirey, Y.|author8=Reza, A.|author9=Rahman, H.|year=2016|page=e.T14519A97215090}}</ref> [[File:Clouded-leopard_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background:#eeccFF;color:#000" |[[Leopardi me re i Sundës]] (''N. diardi'') {{small|([[Georges Cuvier|Cuvier]], 1823)}}<ref>{{cite book|last=Cuvier|first=G.|year=1823|chapter=Recherches sur les ossemens fossiles; ou, l'on retablit les caracteres de plusiers animaux dont les revolutions du globe ont detruit les especes|title=Les Ruminans et les Carnassiers Fossiles, Volume IV|location=Paris|publisher=G. Dufour & E. d'Ocagne}}</ref> e ndarë {{font color|#880088|2 deri 0.9 Mya}}<ref>{{cite journal|last1=Buckley-Beason, V. A.|last2=Johnson, W. E.|last3=Nash, W. G.|last4=Stanyon, R.|last5=Menninger, J. C.|last6=Driscoll, C. A.|last7=Howard, J.|last8=Bush, M.|last9=Page, J. E.|last10=Roelke, M. E.|last11=Stone, G.|last12=Martelli, P.|last13=Wen, C.|last14=Ling, L.|last15=Duraisingam, R. K.|last16=Lam, V. P.|last17=O'Brien, S. J.|name-list-style=amp|year=2006|title=Molecular Evidence for Species-Level Distinctions in Clouded Leopards|journal=Current Biology|volume=16|issue=23|pages=2371–2376|doi=10.1016/j.cub.2006.08.066|pmid=17141620|pmc=5618441}}</ref><br /> [[File:Borneo clouded leopard.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{cite iucn|title=''Neofelis diardi''|name-list-style=amp|author=Hearn, A.|author2=Ross, J.|author3=Brodie, J.|author4=Cheyne, S.|author5=Haidir, I. A.|author6=Loken, B.|author7=Mathai, J.|author8=Wilting, A.|author9=McCarthy, J.|year=2016|page=e.T136603A97212874}}</ref> [[File:Sunda-Clouded-leopard_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background:#eeccFF;color:#000" |rowspan="5"|''[[Panthera]]'' {{small|[[Lorenz Oken|Oken]], 1816}}<ref>{{cite book|last1=Oken|first1=L.|year=1816|title=Lehrbuch der Zoologie. 2. Abtheilung|location=Jena|publisher=August Schmid & Comp.|page=1052|chapter=1. Art, ''Panthera''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=S5o5AAAAcAAJ&pg=PA1052}}</ref><br />{{font color|#880088|[Prejardhja 1]}}; 11.75 deri 0.97 Mya<ref name="Li_al2016"/> ||[[Leopardi]] (''P. pardus'') {{small|(Linnaeus, 1758)}}<ref>{{cite book|author=Linnaeus, C.|year=1758|title=Caroli Linnæi Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|volume=Tomus I|edition=decima, reformata|location=Holmiae|publisher=Laurentius Salvius|page=41−42|chapter=''Felis pardus''|chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/41/mode/2up}}</ref> e ndarë {{font color|#880088|4.63 deri 1.81 Mya}}<br /> [[File:Namibie Etosha Leopard 01edit.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU|15954}}<ref>{{cite iucn|title=''Panthera pardus''|name-list-style=amp|author=Stein, A. B.|author2=Athreya, V.|author3=Gerngross, P.|author4=Balme, G.|author5=Henschel, P.|author6=Karanth, U.|author7=Miquelle, D.|author8=Rostro, S.|author9=Kamler, J. F.|author10=Laguardia, A.|date=2016|page=e.T15954A102421779}}</ref> [[File:Leopard distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background:#eeccFF;color:#000" |[[Tigri]] (''P. tigris'') {{small|([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)}}<ref>{{cite book|author=Linnaeus, C.|year=1758|title=Caroli Linnæi Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|volume=Tomus I|edition=decima, reformata|location=Holmiae|publisher=Laurentius Salvius|page=41|chapter=''Felis tigris''|chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/41/mode/2up}}</ref> e ndarë {{font color|#880088|4.62 deri 1.82 Mya}}<br /> [[File:Panthera tigris tigris.jpg|frameless]] |[[Endangered species|{{IUCN status|EN|15955}}]]<ref>{{Cite iucn|title=''Panthera tigris''|name-list-style=amp|author1=Goodrich, J.|author2=Lynam, A.|author3=Miquelle, D.|author4=Wibisono, H.|author5=Kawanishi, K.|author6=Pattanavibool, A.|author7=Htun, S.|author8=Tempa, T.|author9=Karki, J.|author10=Jhala, Y.|author11=Karanth, U.|date=2015|page=e.T15955A50659951}}</ref> [[File:Tiger map.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background:#eeccFF;color:#000" |[[Leopardi i dëborës]] (''P. uncia'') {{small|([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775)}}<ref>{{cite book|last1=Schreber|first1=J. C. D.|chapter=Die Unze|title=Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur mit Beschreibungen|date=1777|pages=386–387|location=Erlangen|publisher=Wolfgang Walther|chapter-url=https://archive.org/stream/SaYugthiereAbbiIIISchr#page/386/mode/2up}}</ref> e ndarë {{font color|#880088|4.62 deri 1.82 Mya}}<br /> [[File:Schneeleoparden Kailash und Dshamilja frontal.jpg|frameless]] ||{{IUCN status|VU|22732}}<ref>{{cite iucn|title=''Panthera uncia''|name-list-style=amp|author1=McCarthy, T.|author2=Mallon, D.|author3=Jackson, R.|author4=Zahler, P.|author5=McCarthy, K.|page=e.T22732A50664030|date=2017}}</ref> [[File:SnowLeopard distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background:#eeccFF;color:#000" |[[Luani]] (''P. leo'') {{small|(Linnaeus, 1758)}}<ref>{{cite book|last=Linnaeus|first=C.|year=1758|title=Caroli Linnæi Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|volume=Tomus I|edition=decima, reformata|location=Holmiae|publisher=Laurentius Salvius|page=41|chapter=''Felis leo''|chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/41/mode/2up}}</ref> e ndarë {{font color|#880088|3.46 deri 1.22 Mya}}<br /> [[File:Lionss_of_king.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU|14519}}<ref>{{cite iucn|title=''Panthera leo''|name-list-style=amp|author=Bauer, H.|author2=Packer, C.|author3=Funston, P. F.|author4=Henschel, P.|author5=Nowell, K.|year=2016|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T15951A107265605.en}}</ref> [[File:Lion distribution.png|frameless]] |- style="vertical-align: top; background:#eeccFF;color:#000" |[[Jaguari]] (''P. onca'') {{small|(Linnaeus, 1758)}}<ref>{{cite book|author=Linnaeus, C.|year=1758|title=Caroli Linnæi Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|volume=Tomus I|edition=decima, reformata|location=Holmiae|publisher=Laurentius Salvius|page=42|chapter=''Felis onca''|chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/41/mode/2up}} {{in lang|la}}</ref> e ndarë {{font color|#880088|3.46 deri 1.22 Mya}}<br /> [[File:Standing jaguar.jpg|frameless]] |[[Near-threatened species|{{IUCN status|NT|15953}}]]<ref>{{cite iucn|title=''Panthera onca''|name-list-style=amp|author1=Quigley, H.|author2=Foster, R.|author3=Petracca, L.|author4=Payan, E.|author5=Salom, R.|author6=Harmsen, B.|year=2017|page=e.T15953A123791436}}</ref> [[File:Panthera onca distribution.svg|frameless]] |} {| class="wikitable" |+ style="text-align: left;" |Nënfamilja Felinae |- ! Gjinia !! Lloji !! Gama |- style="vertical-align: top; background-color:#ddddFF;color:#000" |''[[Pardofelis]]'' {{small|Severtzov, 1858}}<ref name="Severtzow1858"/><br />{{font color|blue|[Lineage 2: 12.77 to 7.36 Mya]}} |[[Macja e memertë]] (''P. marmorata'') {{small|([[William Charles Linnaeus Martin|Martin]], 1836)}}<ref>{{cite journal|last1=Martin|first1=W. C.|year=1836|title=Description of a new species of ''Felis''|journal=Proceedings of the Zoological Society of London|volume=IV|issue=XLVII|pages=107–108|url=https://archive.org/stream/lietuvostsrmoksl33liet#page/n664/mode/1up}}</ref> diverged {{font color|blue|8.42 to 4.27 Mya}}<br /> [[File:Marbled cat borneo.jpg|frameless|upright=1]] |{{IUCN status|NT|15953}}<ref>{{Cite iucn|title=''Pardofelis marmorata''|name-list-style=amp|author=Ross, J.|author2=Brodie, J.|author3=Cheyne, S.|author4=Datta, A.|author5=Hearn, A.|author6=Loken, B.|author7=Lynam, A.|author8=McCarthy, J.|author9=Phan, C.|author10=Rasphone, A.|page=e.T16218A97164299|date=2016}}</ref> [[File:MarbledCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ddddFF;color:#000" |rowspan="2"|''[[Catopuma]]'' {{small|[[Nikolai Severtzov|Severtzov]], 1858}}<ref name="Severtzow1858">{{cite journal|last1=Severtzow|first1=M. N.|year=1858|title=Notice sur la classification multisériale des Carnivores, spécialement des Félidés, et les études de zoologie générale qui s'y rattachent|journal=Revue et Magasin de Zoologie Pure et Appliquée|volume=X|pages=385–396|url=https://archive.org/stream/revueetmagasinde10soci#page/386/mode/2up}}</ref><br />{{font color|blue|[Lineage 2]}}; 8.47 to 0.41 Mya<ref name="Li_al2016"/> |[[Macja e artë aziatike]] (''C. temminckii'') {{small|([[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]] & [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1827)}}<ref name="VigorsHorsfield">{{cite journal|last1=Vigors|first1=N. A.|last2=Horsfield|first2=T.|year=1827|title=Descriptions of two species of the genus ''Felis'', in the collections of the Zoological Society|journal=The Zoological Journal|volume=III|issue=11|pages=449–451|url=https://archive.org/details/zoologicaljourna318271828sowe/page/450}}</ref> diverged {{font color|blue|6.42 to 2.96 Mya}}; 4.58 to 0.03 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:Asian golden cat at Edinburgh Zoo.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|NT|15953}}<ref>{{Cite iucn|title=''Catopuma temminckii''|author=McCarthy, J.|author2=Dahal, S.|author3=Dhendup, T.|author4=Gray, T. N. E.|author5=Mukherjee, S.|author6=Rahman, H.|author7=Riordan, P.|author8=Boontua, N.|author9=Willcox, D.|name-list-style=amp|page=e.T4038A97165437|date=2015}}</ref> [[File:AsianGoldenCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ddddFF;color:#000" |[[Macja borneane]] (''C. badia'') {{small|([[John Edward Gray|Gray]], 1874)}}<ref>{{cite journal|last1=Gray|first1=J. E.|year=1874|title=Description of a new Species of Cat (''Felis badia'') from Sarawak|journal=Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society of London for the Year 1874|pages=322–323|url=https://archive.org/stream/proceedingsofgen74zool#page/322/mode/2up}}</ref> diverged {{font color|blue|6.42 to 2.96 Mya}}; 4.58 to 0.03 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:Bay cat 1 Jim Sanderson-cropped.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|EN|15955}}<ref>{{cite iucn|title=''Catopuma badia''|name-list-style=amp|author1=Hearn, A.|author2=Brodie, J.|author3=Cheyne, S.|author4=Loken, B.|author5=Ross, J.|author6=Wilting, A.|date=2017|page=e.T4037A112910221}}</ref> [[File:BayCat distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#eeFFFF;color:#000" |''[[Leptailurus]]'' {{small|Severtzov, 1858}}<ref name="Severtzow1858"/><br />{{font color|darkcyan|[Lineage 3: 11.56 to 6.66 Mya]}} |[[Servali]] (''L. serval'') {{small|(Schreber, 1775)}}<ref>{{cite book|author=Schreber, J. C. D.|year=1778|chapter=Der Serval|chapter-url=https://archive.org/stream/SaYugthiereAbbiIIISchr#page/406/mode/2up|title=Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen|location=Erlangen|publisher=Wolfgang Walther}}</ref> diverged {{font color|darkcyan|7.91 to 4.14 Mya}}<br /> [[File:Leptailurus serval -Serengeti National Park, Tanzania-8.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{cite iucn|title=''Leptailurus serval''|author=Thiel, C.|page=e.T11638A50654625|date=2015}}</ref> [[File:Serval_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#eeFFFF;color:#000" |rowspan="2"|''[[Caracal (genus)|Caracal]]'' {{small|Gray, 1843}}<ref>{{cite book|last1=Gray|first1=J. E.|year=1843|title=List of the specimens of Mammalia in the British Museum|location=London|publisher=The British Museum|chapter=Felidae|pages=39–46|chapter-url=https://archive.org/details/listofspecimenso00brit_0/page/150}}</ref><br />{{font color|darkcyan|[Lineage 3]}}; 11.99 to 3.64 Mya<ref name="Li_al2016"/> |[[Karakali]] (''C. caracal'') {{small|([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776)}}<ref>{{cite book|last1=Schreber|first1=J. C. D.|chapter=Der Karakal|title=Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur mit Beschreibungen|date=1777|pages=413–414|location=Erlangen|publisher=Wolfgang Walther|chapter-url=https://archive.org/stream/SaYugthiereAbbiIIISchr#page/413/mode/1up}}</ref> diverged {{font color|darkcyan|2.93 to 1.19 Mya}}; 6.25 to 0.07 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:Caracl (01), Paris, décembre 2013.jpg|frameless|upright=1.1]] |[[Least-concern species|{{IUCN status|LC|3847}}]]<ref>{{cite iucn|title=''Caracal caracal''|author=Avgan, B.|author2=Henschel, P.|author3=Ghoddousi, A.|year=2016|page=e.T3847A102424310}}</ref> [[Skeda:Caracal Geographical Range.svg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#eeFFFF;color:#000" |[[Macja e artë afrikane]] (''C. aurata'') {{small|([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1827)}}<ref>{{cite book|last1=Temminck|first1=C. J.|year=1827|title=Monographies de Mammalogie|location=Paris|publisher=G. Dufour et E. d'Ocagne|chapter=Félis doré ''Felis aurata''|pages=120−121|chapter-url=https://archive.org/details/monographiedema00temm/page/120}}</ref> diverged {{font color|darkcyan|2.93 to 1.19 Mya}}; 6.25 to 0.07 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:FelisAurataKeulemans.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{cite iucn|author=Bahaa-el-din, L.|author2=Mills, D.|author3=Hunter, L.|author4=Henschel, P.|name-list-style=amp|title=''Caracal aurata''|page=e.T18306A50663128|date=2015}}</ref> [[File:AfricanGoldenCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |rowspan="8"|''[[Leopardus]]'' {{small|Gray, 1842}}<ref>{{cite journal|last1=Gray|first1=J. E.|year=1842|title=Descriptions of some new genera and fifty unrecorded species of Mammalia|journal=Annals and Magazine of Natural History|volume=10|issue=65|pages=255−267|url=https://archive.org/details/annalsmagazineof10lond/page/260|doi=10.1080/03745484209445232}}</ref><br />{{font color|darkgreen|[Lineage 4: 10.95 to 6.3 Mya]}}; 5.19 to 0.93 Mya<ref name="Li_al2016"/> |[[Macja e Pampasit]] (''L. colocola'') {{small|([[Juan Ignacio Molina|Molina]], 1782)}}<ref name="Molina">{{cite book|author=Molina, G. I.|year=1782|title=Saggio sulla storia naturale del Chilli|location=Bologna|publisher=Stamperia di S. Tommaso d’Aquino|chapter=La Guigna ''Felis guigna''|chapter-url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=192&Pagina=296|page=295|access-date=28 tetor 2020|archive-date=8 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608065804/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=192&Pagina=296|url-status=dead}}</ref> diverged {{font color|darkgreen|2.70 to 1.18 Mya}}<br /> [[File:Leopardus pajeros 20101006.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|NT|15953}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus colocolo''|author=Lucherini, M.|author2=Eizirik, E.|author3=de Oliveira, T.|author4=Pereira, J.|author5=Williams, R.S.R.|page=e.T15309A97204446|date=2016}}</ref> [[File:PampasCat_distribution.jpg|frameless|upright=0.8]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |[[Macja e Andeve]] (''L. jacobitus'') {{small|([[Emilio Cornalia|Cornalia]], 1865)}}<ref>{{cite journal|last1=Cornalia|first1=E.|year=1865|title=Descrizione di una nuova specie del genere Felis. ''Felis jacobita'' (Corn.)|journal=Memorie della Societá Italiana di Scienze Naturali|volume=1|pages=3−9|url=https://archive.org/details/memoriedella118651866mila/page/n11}}</ref> diverged {{font color|darkgreen|2.70 to 1.18 Mya}}<br /> [[File:Andean cat 1 Jim Sanderson.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|EN|15955}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus jacobita''|author=Villalba, L.|author2=Lucherini, M.|author3=Walker, S.|author4=Lagos, N.|author5=Cossios, D.|author6=Bennett, M.|author7=Huaranca, J.|name-list-style=amp|page=e.T15452A50657407|date=2016}}</ref> [[File:AndeanCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |[[Okeloti]] (''L. pardalis'') {{small|(Linnaeus, 1758)}}<ref>{{cite book|last1=Linnaeus|first1=C.|year=1758|title=Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|location=Holmiae|publisher=Laurentius Salvius|page=42|chapter=Felis pardalis|volume=I|edition=Tenth|chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/41/mode/2up}}</ref> diverged {{font color|darkgreen|2.41 to 1.01 Mya}}; 4.76 to 0.05 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:Ocelot (Leopardus pardalis)-8.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{cite iucn|title=''Leopardus pardalis''|author=Paviolo, A.|author2=Crawshaw, P.|author3=Caso, A.|author4=de Oliveira, T.|author5=Lopez-Gonzalez, C.A.|author6=Kelly, M.|author7=De Angelo, C.|author8=Payan, E.|name-list-style=amp|year=2016|page=e.T11509A97212355}}</ref> [[File:Ocelot_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |[[Margai]] (''L. wiedii'') {{small|([[Heinrich Rudolf Schinz|Schinz]], 1821)}}<ref>{{cite book|last=Schinz|first=H. R.|year=1821|title=Das Thierreich eingetheilt nach dem Bau der Thiere: als Grundlage ihrer Naturgeschichte und der vergleichenden Anatomie von dem Herrn Ritter von Cuvier. Säugethiere und Vögel, Volume 1|publisher=Cotta|location=Stuttgart, Tübingen|chapter=Wiedische Katze ''Felis wiedii''|pages=235–236|chapter-url=https://books.google.com/books?id=D3o-AAAAcAAJ&pg=PA235}}</ref> diverged {{font color|darkgreen|2.41 to 1.01 Mya}}; 4.76 to 0.05 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:Margaykat Leopardus wiedii.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|NT|15953}}<ref>{{cite iucn|title=''Leopardus wiedii''|author=de Oliveira, T.|author2=Paviolo, A.|author3=Schipper, J.|author4=Bianchi, R.|author5=Payan, E.|author6=Carvajal, S. V.|name-list-style=amp|page=e.T11511A50654216|year=2015}}</ref> [[File:Margay distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |[[Kodkodi]] (''L. guigna'') {{small|(Molina, 1782)}}<ref name="Molina"/> diverged {{font color|darkgreen|1.48 to 0.56 Mya}}; 4.64 to 0.04 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:Leopardus guigna.jpeg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus guigna''|name-list-style=amp|author=Napolitano, C.|author2=Gálvez, N.|author3=Bennett, M.|author4=Acosta-Jamett, G.|author5=Sanderson, J.|page=e.T15311A50657245|date=2015}}</ref> [[File:Guigna distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |[[Macja e Geofroit]] (''L. geoffroyi'') {{small|([[d'Orbigny]] & [[Paul Gervais|Gervais]], 1844)}}<ref>{{Cite journal|last1=D'Orbigny|first1=A.|last2=Gervais|first2=P.|date=1844|title=Mammalogie: Nouvelle espèce de Felis|url=https://archive.org/details/extraitsdesproc79184244soci/page/40|journal=Extraits des Procès-verbaux des Séances|volume=9|pages=40−41}}</ref> diverged {{font color|darkgreen|1.48 to 0.56 Mya}}; 4.64 to 0.04 Mya<ref name="Li_al2016"/><br /> [[File:Salzkatze.jpg|frameless|upright=1.2]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus geoffroyi''|author=Pereira, J.|author2=Lucherini, M.|author3=Trigo, T.|name-list-style=amp|volume=2015|page=e.T15310A50657011|date=2015}}</ref> [[File:GeoffroysCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |[[Onkilla]] (''L. tigrinus'') {{small|(Schreber, 1775)}}<ref>{{cite book|author=Schreber, J. C. D.|year=1778|chapter=Die Maragua|chapter-url=https://archive.org/stream/SaYugthiereAbbiIIISchr#page/396/mode/1up|pages=396–397|title=Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen|location=Erlangen|publisher=Wolfgang Walther}}</ref> diverged {{font color|darkgreen|1.48 to 0.56 Mya}}<br /> [[File:Leopardus guttulus - Parc des Félins.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{cite iucn|title=''Leopardus tigrinus''|author1=E.Payan|author2=T. de Oliveira|page=e.T54012637A50653881|date=2016}}</ref> [[File:Oncilla distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ccFFcc;color:#000" |[[Tigrina jugore]] (''L. guttulus'') {{small| ([[:de:Reinhold Hensel|Hensel]], 1872)}}<ref>{{cite journal|last1=Hensel|first1=R.|year=1872|title=Beiträge zur Kenntniss der Säugethiere Süd-Brasiliens|journal=Physikalische Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin|pages=1−130|issue=1873|url=https://archive.org/details/abhandlungenderk1872deut/page/n152}}</ref> diverged {{font color|darkgreen|0.8 to 0.5 Mya}}<ref>{{cite journal|last1=Trigo|first1=T. C.|last2=Schneider|first2=A.|last3=de Oliveira|first3=T. G.|last4=Lehugeur|first4=L. M.|last5=Silveira|first5=L.|last6=Freitas|first6=T. R. O.|last7=Eizirik|first7=E.|date=2013|title=Molecular Data Reveal Complex Hybridization and a Cryptic Species of Neotropical Wild Cat|journal=Current Biology|volume=23|issue=24|pages=2528–2533|pmid=24291091|doi=10.1016/j.cub.2013.10.046|doi-access=free}}</ref><br /> [[File:Leopardus tigrinus (Felis tigrina) - Museo Civico di Storia Naturale Giacomo Doria - Genoa, Italy - DSC02677.JPG|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{Cite iucn|author=de Oliveira, T.|author2=Trigo, T.|author3=Tortato, M.|author4=Paviolo, A|author5=Bianchi, R.|author6=& Leite-Pitman, M. R. P.|title=''Leopardus guttulus''|volume=2016|page=e.T54010476A54010576|date=2016|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T54010476A54010576.en}}</ref> [[File:SouthernTigerCat distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#FFFFaa;color:#000" |rowspan="4"|''[[Lynx]]'' {{small|[[Robert Kerr (writer)|Kerr]], 1792}}<ref name="Kerr">{{cite book|last1=Kerr|first1=R.|title=The Animal Kingdom or zoological system of the celebrated Sir Charles Linnaeus. Class I. Mammalia|date=1792|publisher=A. Strahan & T. Cadell|location=Edinburgh & London|page=157−158|chapter-url=https://archive.org/details/animalkingdomorz00linn/page/157|chapter=F. Lynx canadensis}}</ref><br />{{font color|darkorange|[Lineage 5: 9.81 to 5.62 Mya]}}; 8.67 to 2.39 Mya<ref name="Li_al2016"/> |[[Rrëqebulli i kuq]] (''L. rufus'') {{small|(Schreber, 1777)}}<ref>{{cite book|author=Schreber, J. C. D.|year=1778|chapter=Der Rotluchs|chapter-url=https://archive.org/stream/SaYugthiereAbbiIIISchr#page/412/mode/1up|pages=442–443|title=Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen|location=Erlangen|publisher=Wolfgang Walther}}</ref> diverged {{font color|darkorange|4.74 to 2.53 Mya}}<br /> [[File:Bobcat2.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{Cite iucn|author=Kelly, M.|author2=Morin, D.|author3=& Lopez-Gonzalez, C. A.|year=2016|title=''Lynx rufus''|page=e.T12521A50655874}}</ref> [[File:Bobcat distribution2016.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#FFFFaa;color:#000" |[[Rrëqebulli kanadez]] (''L. canadensis'') {{small|Kerr, 1792}}<ref name="Kerr"/> diverged {{font color|darkorange|2.6 to 1.06 Mya}}<br /> [[File:Lynx-canadensis.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{cite iucn|author=Vashon, J.|date=2016|title=''Lynx canadensis''|page=e.T12518A101138963}}</ref> [[File:CanadaLynx distribution2016.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#FFFFaa;color:#000" |[[Rrëqebulli evroaziatik]] (''L. lynx'') {{small|(Linnaeus, 1758)}}<ref>{{cite book|author=Linnaeus, C.|year=1758|title=Caroli Linnæi Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|volume=Tomus I|edition=decima, reformata|location=Holmiae|publisher=Laurentius Salvius|page=43|chapter=Felis lynx|chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/43/mode/2up}}</ref> diverged {{font color|darkorange|1.98 to 0.7 Mya}}<br /> [[File:Lynx Nationalpark Bayerischer Wald 01.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{cite iucn|author=Breitenmoser, U.|author2=Breitenmoser-Würsten, C.|author3=Lanz, T.|author4=von Arx, M.|author5=Antonevich, A.|author6=Bao, W.|author7=Avgan, B.|name-list-style=amp|title=''Lynx lynx''|volume=2015|page=e.T12519A121707666|year=2015}}</ref> [[File:EuropeanLynx_distribution2015.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#FFFFaa;color:#000" |[[Rrëqebulli iberik]] (''L. pardinus'') {{small|([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1827)}}<ref>{{cite book|last=Temminck, C. J.|year=1827|title=Monographies de mammalogie, ou description de quelques genres de mammifères, dont les espèces ont été observées dans les différens musées de l'Europe. Vol. 1|location=Leiden|publisher=C. C. Vander Hoek|chapter=Felis pardina|pages=116−117|chapter-url=https://archive.org/details/monographiedema00temm/page/116}}</ref> diverged {{font color|darkorange|1.98 to 0.7 Mya}}<br /> [[File:Linces19.jpg|frameless]] |{{IUCN status|EN|15955}}<ref>{{Cite iucn|title=''Lynx pardinus''|author=Rodríguez, A.|author2=Calzada, J.|name-list-style=amp|volume=2015|page=e.T12520A50655794|date=2015|doi=10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T12520A50655794.en}}</ref> [[File:IberianLynx distribution2015.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdd66;color:#000" |''[[Acinonyx]]'' {{small|[[Joshua Brookes|Brookes]], 1828}}<ref>{{cite book|last1=Brookes|first1=J.|year=1828|title=A catalogue of the Anatomical and Zoological Museum of Joshua Brookes|location=London|publisher=Richard Taylor|pages=16|chapter=Section Carnivora. Order Prædacae|chapter-url=https://archive.org/details/b22475886/page/16}}</ref><br />{{font color|#dd4400|[Lineage 6: 9.20 to 5.27 Mya]}} |[[Gepardi]] (''A. jubatus'') {{small|Schreber, 1775)}}<ref>{{cite book|last1=Schreber|first1=J. C. D.|year=1777|chapter=Der Gepard|title=Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur mit Beschreibungen (Dritter Theil)|publisher=Wolfgang Walther|location=Erlangen|pages=392−393|chapter-url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/schreber1875textbd3/0112/image}}</ref> diverged {{font color|#dd4400|6.92 to 3.86 Mya}}<br /> [[File:Cheetah (Acinonyx jubatus) female 2.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{cite iucn|author=Durant, S.|author2=Mitchell, N.|author3=Ipavec, A.|author4=Groom, R.|name-list-style=amp|title=''Acinonyx jubatus''|date=2015|volume=2015|page=e.T219A50649567}}</ref> [[File:Cheetah_range.gif|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdd66;color:#000" |''[[Puma (genus)|Puma]]'' {{small|[[Sir William Jardine, 7th Baronet|Jardine]] 1834}}<ref>{{cite book|last1=Jardine|first1=W.|year=1834|title=Naturalists' library, Mammalia, volume 2|location=Edinburgh|publisher=Lizars, Stirling and Kenney|pages=266–267|chapter=Genus II. ''Puma''|chapter-url=https://archive.org/details/naturalistslibra16jardrich/page/266}}</ref><br />{{font color|#dd4400|[Lineage 6]}} |[[Kugari]] (''P. concolor'') {{small|Linnaeus, 1771}}<ref>{{cite book|last=Linnaeus, C.|year=1771|title=Mantissa plantarum altera. Generum editionis VI et specierum editionis II. Regni animalis appendix|location=Holmiae|publisher=Laurentii Salvii|chapter=''Felis concolor''|chapter-url=https://archive.org/details/CarLinneMantiss00Linn/page/522|page=522}}</ref> diverged {{font color|#dd4400|6.01 to 3.16 Mya}}<br /> [[File:Mountain Lion in Glacier National Park.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{cite journal|author1=Nielsen, C.|author2=Thompson, D.|author3=Kelly, M.|author4=Lopez-Gonzalez, C. A.|title=''Puma concolor''|journal=[[IUCN Red List of Threatened Species]]|volume=2015|page=e.T18868A97216466|year=2015|doi=10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T18868A50663436.en}}</ref> [[File:Cougar distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdd66;color:#000" |''Herpailurus'' {{small|Severtzov, 1858}}<ref name="Severtzow1858"/><br />{{font color|#dd4400|[Lineage 6]}} |[[Jaguarundi]] (''H. yagouaroundi'') {{small|([[Étienne Geoffroy Saint-Hilaire|Geoffroy Saint-Hilaire]], 1803)}}<ref>{{cite book|last=Geoffroy St. Hilaire, É.|year=1803|title=Catalogue des Mammifères du Muséum National d'Histoire Naturelle|location=Paris, France|publisher=Museum National d'histoire naturelle|pages=124|chapter=Le Chat Yagouarundi ''Felis yagouarundi''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=951AAAAAcAAJ}}</ref> diverged {{font color|#dd4400|6.01 to 3.16 Mya}}<br /> [[File:Herpailurus yagouaroundi Jaguarundi ZOO Děčín.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{Cite iucn|title=''Herpailurus yagouaroundi''|author=Caso, A.|author2=de Oliveira, T.|author3=Carvajal, S.V.|volume=2015|page=e.T9948A50653167|date=2015|doi=10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T9948A50653167.en}}</ref> [[File:Jaguarundi_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdddd;color:#000" |''[[Otocolobus]]'' {{small|[[Johann Friedrich von Brandt|Brandt]], 1842}}<ref>{{cite journal|author=Brandt J. F.|year=1842|title=Observations sur le manoul (''Felis manul'' Pallas)|journal=Bulletin Scientifique. Académie Impériale des Sciences de Saint Petersbourg|volume=9|pages=37–39}}</ref><br />{{font color|#aa3322|[Lineage 7: 8.55 to 4.8 Mya]}}; 9.4 to 1.46 Mya<ref name="Li_al2016"/> |[[Macja e Pallasit]] (''O. manul'') {{small|([[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1776)}}<ref>{{cite book|last1=Pallas|first1=P. S.|year=1776|title=Reise durch verschiedene Provinzen des russischen Reichs in einem ausführlichen Auszuge. Volume 3|publisher=J. G. Fleischer|location=Frankfurt und Leipzig|chapter=''Felis manul''|page=490|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ya8UAAAAQAAJ&pg=PA490}}</ref> diverged {{font color|#aa3322|8.16 to 4.53 Mya}}<br /> [[File:Manoel.jpg|frameless]] |{{IUCN status|NT|15953}}<ref>{{cite iucn|title=''Otocolobus manul''|author=Ross, S.|author2=Barashkova, A.|author3=Farhadinia, M. S.|author4=Appel, A.|author5=Riordan, P.|author6=Sanderson, J.|author7=Munkhtsog, B.|name-list-style=amp|date=2016}}</ref> [[File:Manul_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdddd;color:#000" |rowspan="5"|''[[Prionailurus]]'' {{small|Severtzov, 1858}}<ref name="Severtzow1858"/><br />{{font color|#aa3322|[Lineage 7]}}; 8.76 to 0.73 Mya<ref name="Li_al2016"/> |[[Macja me njolla të ndryshkura]] (''P. rubiginosus'') {{small|([[Isidore Geoffroy Saint-Hilaire|Geoffroy Saint-Hilaire]], 1834)}}<ref>{{cite book|last1=Geoffroy Saint-Hilaire|first1=I.|year=1831|chapter=Le Chat à Taches de Rouille, ''Felis rubiginosa'' (Nob.)l|pages=140−144|chapter-url=https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10469043_00182.htm|title=Voyage aux Indes-Orientales par le nord de l'Europe, les provinces du Caucases, la Géorgie, l'Arménie et la Perse, suivi des détails topographiques, statistiques et autre sur le Pégou, les Iles de Jave, de Maurice et de Bourbon, sur le Cap-de-bonne-Espérance et Sainte-Hélène, pendant les années 1825, 1826, 1827, 1828 et 1829. Tome 3: Zoologie|editor1-last=Bélanger|editor1-first=C.|editor2-last=Geoffroy Saint-Hilaire|editor2-first=I.|publisher=Arthus Bertrand|location=Paris}}</ref> diverged {{font color|#aa3322|6.54 to 3.42 Mya}}<br /> [[File:Rusty spotted cat 1.jpg|frameless]] |{{IUCN status|NT|15953}}<ref>{{Cite iucn|last=Mukherjee|first=S.|last2=Duckworth|first2=J. W.|last3=Silva|first3=A.|last4=Appel|first4=A.|last5=Kittle|first5=A.|name-list-style=amp|date=2016|title=''Prionailurus rubiginosus''|volume=2016|page=e.T18149A50662471}}</ref> [[File:Rusty-spottedCat distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdddd;color:#000" |[[Macja leopard]] (''P. bengalensis'') {{small|(Kerr, 1792)}}<ref>{{cite book|last1=Kerr|first1=R.|year=1792|title=The Animal Kingdom or zoological system of the celebrated Sir Charles Linnaeus. Class I. Mammalia|publisher=A. Strahan & T. Cadell|location=Edinburgh & London|pages=151–152|chapter=Bengal Tiger-Cat ''Felis bengalensis''|chapter-url=https://archive.org/details/animalkingdomorz00linn/page/151}}</ref> diverged {{font color|#aa3322|4.31 to 2.04 Mya}}<br /> [[File:Close-up_of_a_Leopard_Cat_in_Sundarban.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref name="iucn">{{Cite iucn|author=Ross, J.|author2=Brodie, J.|author3=Cheyne, S.|author4=Hearn, A.|author5=Izawa, M.|author6=Loken, B.|author7=Lynam, A.|author8=McCarthy, J.|author9=Mukherjee, S.|author10=Phan, C.|author11=Rasphone, A.|author12=Wilting, A.|title=''Prionailurus bengalensis''|page=e.T18146A50661611|date=2015}}</ref> [[File:LeopardCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdddd;color:#000" |[[Macja peshkatare]] (''P. viverrinus'') {{small|([[Edward Turner Bennett|Bennett]], 1833)}}<ref>{{cite journal|last1=Bennett|first1=E. T.|year=1833|title=''Felis viverrinus''|journal=Proceedings of the Zoological Society of London|volume=Part I|pages=68–69|url=http://www.archive.org/stream/lietuvostsrmoksl33liet#page/n81/mode/2up}}</ref> diverged {{font color|#aa3322|3.82 to 1.74 Mya}}<br /> [[File:Fishing_Cat_(120780371).jpeg|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{cite iucn|author1=Mukherjee, S.|author2=Appel, A.|author3=Duckworth, J. W.|author4=Sanderson, J.|author5=Dahal, S.|author6=Willcox, D. H. A.|author7=Herranz Muñoz, V.|author8=Malla, G.|author9=Ratnayaka, A.|author10=Kantimahanti, M.|author11=Thudugala, A.|author12=Thaung R.|author13=Rahman, H.|title=''Prionailurus viverrinus''|date=2016|volume=2016|page=e.T18150A50662615}}</ref> [[File:FishingCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdddd;color:#000" |[[Macja kokësheshtë]] (''P. planiceps'') {{small|(Vigors & Horsfield, 1827)}}<ref name="VigorsHorsfield"/> diverged {{font color|#aa3322|3.82 to 1.74 Mya}}<br /> [[File:Flat-headed cat 1 Jim Sanderson.JPG|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{Cite iucn|title=''Prionailurus planiceps''|author=Wilting, A.|author2=Brodie, J.|author3=Cheyne, S.|author4=Hearn, A.|author5=Lynam, A.|author6=Mathai, J.|author7=McCarthy, J.|author8=Meijaard, E.|author9=Mohamed, A.|author10=Ross, J.|author11=Sunarto, S.|author12=& Traeholt, C.|volume=2015|page=e.T18148A50662095|date=2015}}</ref> [[File:Flat-headedCat distribution2015.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffdddd;color:#000" |[[Macja leopard i Sundës]] (''P. javanensis'') {{small|([[Anselme Gaëtan Desmarest|Desmarest]], 1816)}}<ref>{{cite book|author=Desmarest, A. G.|year=1816|chapter=Le Chat de Java, ''Felis javanensis'' Nob.|page=115|chapter-url=https://archive.org/download/nouveaudictionna06metc/page/n130_w411|title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine. Tome 6|editor=Société de naturalistes et d'agriculteurs|location=Paris|publisher=Chez Deterville}}</ref> diverged {{font color|#aa3322|1.3 to 0.56 Mya}}<ref>{{cite journal|author1=Patel, R. P.|author2=Wutke, S.|author3=Lenz, D.|author4=Mukherjee, S.|author5=Ramakrishnan, U.|author6=Veron, G.|author7=Fickel, J.|author8=Wilting, A.|author9=Förster, D.|year=2017|title=Genetic Structure and Phylogeography of the Leopard Cat (''Prionailurus bengalensis'') Inferred from Mitochondrial Genomes|journal=Journal of Heredity|volume=108|issue=4|pages=349−360|doi=10.1093/jhered/esx017|pmid=28498987|doi-access=free}}</ref><br /> | [[File:SundaLeopardCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffbbdd;color:#000" |rowspan="7"|''[[Felis]]'' {{small|Linnaeus, 1758}}<ref name="Linnaeus">{{Cite book|last=Linnaeus|first=C.|title=Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|location=Holmiae|publisher=Laurentii Salvii|year=1758|pages=42–44|chapter=''Felis''|language=la|volume=1|edition=Tenth reformed|chapter-url=https://archive.org/details/mobot31753000798865/page/42}}</ref><br />{{font color|#882277|[Lineage 8: 4.88 to 2.41 Mya]}}; 6.52 to 1.03 Mya<ref name="Li_al2016"/> |[Macja e xhunglës]] (''F. chaus'') {{small|Schreber, 1777}}<ref>{{cite book|author=Schreber, J. C. D.|year=1778|chapter=Der Kirmyschak|chapter-url=https://archive.org/stream/SaYugthiereAbbiIIISchr#page/414/mode/2up|pages=414–416|title=Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen|location=Erlangen|publisher=Wolfgang Walther}}</ref> diverged {{font color|#882277|4.88 to 2.41 Mya}}<br /> [[File:Jungle_Cat_Felis_chaus_by_Dr._Raju_Kasambe_DSCN7957_(3).jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{cite iucn|author=Gray, T. N. E.|author2=Timmins, R. J.|author3=Jathana, D.|author4=Duckworth, J. W.|author5=Baral, H.|author6=Mukherjee, S.|name-list-style=amp|title=''Felis chaus''|page=e.T8540A50651463|date=2016}}</ref> [[File:Distribution_of_Jungle_Cat.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffbbdd;color:#000" |[[Macja këmbëzezë]] (''F. nigripes'') {{small|[[William John Burchell|Burchell]], 1824}}<ref>{{cite book|last1=Burchell|first1=W. J.|title=Travels in the Interior of Southern Africa, Vol. II|year=1824|publisher=Longman, Hurst, Rees, Orme, Brown, and Green|location=London|page=592|chapter=''Felis nigripes''|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AGpdAAAAcAAJ&lpg=PP7&pg=PA592#v=snippet}}</ref> diverged {{font color|#882277|4.44 to 2.16 Mya}}<br /> [[File:Black-footed cat, Zoo Wuppertal, July 2009.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{cite iucn|author=Sliwa, A.|author2=Wilson, B.|author3=Küsters, M.|author4=Tordiffe, A.|name-list-style=amp|title=''Felis nigripes''|page=e.T8542A50652196|date=2016}}</ref> [[File:Black-footedCat distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffbbdd;color:#000" |[[Macja e rërës]] (''F. margarita'') {{small|[[Victor Loche|Loche]], 1858}}<ref>{{cite journal|last=Loche|first=V.|year=1858|title=Description d'une nouvelle espèce de Chat par M. le capitaine Loche|trans-title=Description of a new species of cat, Mr. Captain Loche|journal=Revue et Magasin de Zoologie Pure et Appliquée|pages=49–50|series=2|volume=X|url=https://archive.org/stream/revueetmagasinde10soci#page/49/mode/1up}}</ref> diverged {{font color|#882277|3.67 to 1.72 Mya}}<br /> [[File:Persian_sand_CAT.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{Cite iucn|author=Sliwa, A.|author2=Ghadirian, T.|author3=Appel, A.|author4=Banfield, L.|author5=Sher Shah, M.|author6=Wacher, T.|name-list-style=amp|title=''Felis margarita''|page=e.T8541A50651884|date=2016}}</ref> [[File:SandCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffbbdd;color:#000" |[[Macja e maleve kineze]] (''F. bieti'') {{small|[[Alphonse Milne-Edwards|Milne-Edwards]], 1892}}<ref>{{cite journal|last1=Milne-Edwards|first1=A.|year=1892|title=Observations sur les mammifères du Thibet|journal=Revue Générale des Sciences Pures et Appliquées|volume=III|pages=670–671|url=https://archive.org/stream/bulletinbiologiq03univ#page/670/mode/2up}}</ref> diverged {{font color|#882277|1.86 to 0.72 Mya}}<br /> [[File:Chinese Mountain Cat (Felis Bieti) in XiNing Wild Zoo croped.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU|136603}}<ref>{{cite iucn|author=Riordan, P.|author2=Sanderson, J.|author3=Bao, W.|author4=Abdukadir, A.|author5=Shi, K.|title=''Felis bieti''|volume=2015|page=e.T8539A50651398|date=2015}}</ref> [[File:ChineseMountainCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffbbdd;color:#000" |[[Macja e egër afrikane]] (''F. lybica'') {{small|[[Georg Forster|Forster]], 1780}}<ref>{{cite book|last1=Forster|first1=G. R.|year=1780|title=Herrn von Büffons Naturgeschichte der vierfüssigen Thiere. Mit Vermehrungen, aus dem Französischen übersetzt. Sechster Band|trans-title=Mr. von Büffon‘s Natural History of Quadrupeds. With additions, translated from French. Volume 6|location=Berlin|publisher=Joachim Pauli|chapter=LIII. Der Karakal|pages=299–319|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qohRAAAAYAAJ&pg=SL26-PA13}}</ref> diverged {{font color|#882277|1.86 to 0.72 Mya}}<br /> [[File:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|frameless]] | [[File:AfricanWildcat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffbbdd;color:#000" ||[[Macja e egër Europiane]] (''F. silvestris'') {{small|Schreber, 1777}}<ref>{{cite book|last=Schreber|first=J. C. D.|date=1778|chapter=Die wilde Kaze|trans-chapter=The wild Cat|pages=397–402|title=Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur mit Beschreibungen (Dritter Theil)|publisher=Expedition des Schreber'schen Säugthier- und des Esper'schen Schmetterlingswerkes|location=Erlangen|chapter-url=http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/schreber1875textbd3/0095?page_query=397&navmode=struct&action=pagesearch&sid=cc4bffe3d0372c2d2c5c1ddb03aed21d}}</ref> diverged {{font color|#882277|1.62 to 0.59 Mya}}<br /> [[File:European_Wildcat_Nationalpark_Bayerischer_Wald_03.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC|3847}}<ref>{{cite iucn|title=''Felis silvestris''|author=Yamaguchi, N.|author2=Kitchener, A.|author3=Driscoll, C.|author4=Nussberger, B.|name-list-style=amp|volume=2015|page=e.T60354712A50652361|date=2015}}</ref> [[File:EuropeanWildcat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top; background-color:#ffbbdd;color:#000" |[[Macja]] (''F. catus'') {{small|Linnaeus, 1758}}<ref name="Linnaeus"/> [[File:Jammlich crop.jpg|frameless]] | |} ===Filogjenia=== Marrëdhëniet filogjenetike të felidëve të gjalla tregohen në kladogramën e mëposhtme:<ref name="Johnson06"/><ref name="Li_al2016"/> {{clade |style=font-size:85%;line-height:85%;background-color:#eeeeFF;border:1px solid darkred; |thickness=2 |label1=&nbsp; '''''Felidae''''' &nbsp; |1={{clade |thickness=2 |caption=Panthera lineage |captionstyle=background-color:#eeccFF;color:#880088;text-align:right;font-weight:bold;padding:2px 10px 1px 1px; |thickness1=2 |label1=&nbsp; '''[[Pantherinae]]''' &nbsp; |color1=red |style1=background-color:#eeccFF; |1={{clade |thickness=2 |label1=&nbsp; ''[[Panthera]]'' &nbsp; |1={{clade |thickness=2 |color=red |1={{clade |thickness=2 |color=red |1={{clade |thickness=2 |color=red |1=[[Leopardi]] (''P. pardus'') |2=[[Luani]] (''P. leo'') }} |2=[[Jaguari]] ''(P. onca)'' }} |2={{clade |thickness=2 |color=red |1=[[Leopardi i dëborës]] ''(P. uncia)'' |2=[[Tigri]] ''(P. tigris)'' }} }} |label2=&nbsp; ''[[Neofelis]]'' &nbsp; |color=red |2={{clade |thickness=2 |color=red |1=[[Leopardi me re]] (''N. nebulosa'') |2=[[Leopardi me re i Sundës]] ''(N. diardi)'' }} }} |label2=&nbsp; '''[[Felinae]]''' &nbsp; |2={{clade |caption=Bay cat lineage |captionstyle=background-color:#ddddFF;color:blue;text-align:right;font-weight:bold;padding:1px 10px 2px 1px; |thickness=2 |style1=background-color:#ddddFF; |color1=blue |newick1x=((Bay cat, Asian golden cat), Marbled cat)Pardofelis |1={{clade |thickness=2 |label1=&nbsp; ''[[Catopuma]]'' &nbsp; |color=blue |1={{clade |thickness=2 |color=blue |1=[[Macja e Borneos]] ''(C. badia)'' |2=[[Mazja e artë aziatike]] ''(C. temminckii)'' }} |label2=&nbsp; ''[[Pardofelis]]'' &nbsp; |2=[[Macja e memertë]] (''P. marmorata'') }} |2={{clade |caption=Caracal lineage |captionstyle=background-color:#eeFFFF;color:darkcyan;text-align:right;font-weight:bold;padding:1px 10px 1px 1px; |thickness=2 |style1=background-color:#eeFFFF; |color1=darkcyan |1={{clade |label1=&nbsp; ''[[Caracal (genus)|Caracal]]'' &nbsp; |thickness=2 |color=darkcyan |1={{clade |thickness=2 |color=darkcyan |1=[[KaraKalI]] (''C. caracal'') |2=[[Macja e artë afrikane]] (''C. aurata'') }} |label2=&nbsp; ''[[Leptailurus]]'' &nbsp; |2=[[Servali]] ''(L. serval)'' }} |2={{clade |caption=Ocelot lineage |captionstyle=background-color:#ccFFcc;color:darkgreen;text-align:right;font-weight:bold;padding:1px 10px 1px 1px; |label1=&nbsp; ''[[Leopardus]]'' &nbsp; |thickness=2 |color1=green |style1=background-color:#ccFFcc; |1={{clade |thickness=2 |color=green |1={{clade |thickness=2 |color=green |1={{clade |thickness=2 |color=green |1={{clade |thickness=2 |color=green |1=[[Macja e Geofroit]] (''L. geoffroyi'') |2=[[Kodkodi]] (''L. guigna'') }} |2=[[Onkilla]] (''L. tigrina'') }} |2={{clade |thickness=2 |color=green |1=[[Mcja e Andeve]] (''L. jacobita'') |2=[[Macja e Pampasit]] (''L. colocola'') }} }} |2={{clade |thickness=2 |color=green |1=[[Okeloti]] (''L. pardalis'') |2=[[Margai]] (''L. wiedii'') }} }} |2={{clade |caption=Lynx lineage |captionstyle=background-color:#FFFFaa;color:darkorange;text-align:right;font-weight:bold;padding:1px 10px 1px 1px; |label1=&nbsp; ''[[Lynx]]'' &nbsp; |thickness=2 |color1=darkorange |style1=background-color:#ffffaa; |1={{clade |thickness=2 |color=darkorange |1={{clade |thickness=2 |color=darkorange |1={{clade |thickness=2 |color=darkorange |1=[[Rrëqebulli evroaziatik]] (''L. lynx'') |2=[[Rrëqebulli iberik]] (''L. pardinus'') }} |2=[[Rrëqebulli kanadez]] (''L. canadensis'') }} |2=[[Rrëqebulli i kuq]] (''L. rufus'') }} |2={{clade |caption=Puma lineage |captionstyle=background-color:#ffdd66;color:#dd4400;text-align:right;font-weight:bold;padding:1px 10px 1px 1px; |thickness=2 |color1=#dd4400 |style1=background-color:#ffdd66; |1={{clade |thickness=2 |color=#dd4400 |1={{clade |thickness=2 |color=#dd4400 |label1=&nbsp; ''[[Puma (genus)|Puma]]'' &nbsp; |1=[[Kugari]] (''P. concolor'') |label2=&nbsp; ''[[Herpailurus]]'' &nbsp; |2=[[Jaguarundi]] (''H. yagouaroundi'') }} |label2=&nbsp; ''[[Acinonyx]]'' &nbsp; |2=[[Gepardi]] (''A. jubatus'') }} |2={{clade |caption=Leopard cat lineage |captionstyle=background-color:#ffdddd;color:#aa3322;text-align:right;font-weight:bold;padding:1px 10px 2px 1px; |thickness=2 |color1=#aa3322 |style1=background-color:#FFdddd; |1={{clade |thickness=2 |color=#aa3322 |label1=&nbsp; ''[[Prionailurus]]'' &nbsp; |1={{clade |thickness=2 |color=#aa3322 |1={{clade |thickness=2 |color=#aa3322 |1={{clade |thickness=2 |color=#aa3322 |1=[[Macja leopard]] (''P. bengalensis'') |2=[[Macja peshkatare]] (''P. viverrinus'') }} |2=[[Macja kokësheshtë]] (''P. planiceps'') }} |2=[[Macja me njolla të ndryshkura]] (''P. rubiginosus'') }} |label2=&nbsp; ''[[Otocolobus]]'' &nbsp; |2=[[Macja e Pallasit]] (''O. manul'') }} |footer=Domestic cat lineage &nbsp;&nbsp;&nbsp; |footerstyle=background-color:#ffbbdd;color:#882277;text-align:right;font-weight:bold;padding:1px 10px 10px 1px; |label2=&nbsp; ''[[Felis]]'' &nbsp; |color2=#882277 |style2=background-color:#ffbbdd; |2={{clade |thickness=2 |color=#882277 |1=[[Macja e Xhunglës]] (''F. chaus'') |2={{clade |thickness=2 |color=#882277 |1=[[Macja këmbëzrzë]] (''F. nigripes'') |2={{clade |thickness=2 |color=#882277 |1=[[Macja e rërës]] (''F. margarita'') |label2=&nbsp; [[wildcat]]s &nbsp; |2={{clade |thickness=2 |color=#882277 |1={{clade |thickness=2 |color=#882277 |1=[[Macja e maleve kineze]] (''F. bieti'') |2=[[Macja e egër afrikane]] (''F. lybica'') }} |2={{clade |thickness=2 |color=#882277 |1=[[Macja e egër Europiane]] (''F. silvestris'') |2=[[Macja]] (''F. catus'') }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }} === Taksat parahistorike === * '''Proailurinae''' ** ''[[Proailurus]]'' (Filhol, 1879) *** ''P. lemanensis'' (Filhol, 1879) *** ''P. bourbonnensis'' (Peigne, 1999) *** ''P. major'' (Peigne, 1999) * '''Pseudailurus''' grade ** ''[[Pseudaelurus]]'' (Gervais, 1850) *** ''P. quadridentatus'' (Blainville, 1882) *** ''P. guangheesis'' (Cao et al, 1990) *** ''P. cuspidatus'' (Wang et al, 1998) ** ''[[Sivaelurus]]'' (Pilgrim, 1910) *** ''S. chinjiensis'' (Pilgrim, 1910) ** ''[[Hyperailurictis]]'' (Kretzoi, 1929) *** ''H. intrepidus'' (Leidy, 1858) *** ''H. marshi'' (Thorpe, 1922) *** ''H. stouti'' (Schultz & Martin, 1972) *** ''H. validus'' (Rothwell, 2001) *** ''H. skinneri'' (Rothwell, 2003) ** ''[[Styriofelis]]'' (Kretzoi, 1929) *** ''S. turnauensis'' (Deperet, 1892) *** ''S. romieviensis'' (Roman & Viret, 1934) ** ''[[Miopanthera]]'' (Kretzoi, 1938) *** ''M. lorteti'' (Gaillard, 1899) *** ''M. pamiri'' (Ozansoy, 1965) * '''Pantherinae''' ** ''[[Panthera]]'' *** ''[[Luani i shpellës evroaziatik|P. spelaea]]'' (Goldfuss, 1810) *** ''[[Luani amerikan|P. atrox]]'' (Leidy, 1853) *** ''[[Panthera fossilis|P. fossilis]]'' (Reichenau, 1906) *** ''[[Panthera palaeosinensis|P. palaeosinensis]]'' (Zdansky, 1924) *** ''[[Panthera youngi|P. youngi]]'' (Pei, 1934) *** ''[[Panthera gombaszoegensis|P. gombaszoegensis]]'' (Kretzoi, 1938) *** ''[[Panthera shawi|P. shawi]]'' (Broom, 1948) *** ''[[Panthera zdanskyi|P. zdanskyi]]'' (Mazák, Christiansen & Kitchener, 2011) *** ''[[Panthera blytheae|P. blytheae]]'' (Tseng et al., 2013) *** ''[[Panthera balamoides|P. balamoides]]'' (Stinnesbeck et al., 2019) *** ''[[Luani|P. leo]]'' **** ''[[Panthera leo sinhaleyus|P. leo sinhaleyus]]'' *** ''[[Jaguari|P. onca]]'' **** ''[[Panthera onca augusta|P. onca augusta]]'' (Leidy, 1872) **** ''[[Panthera onca mesembrina|P. onca mesembrina]]'' (Cabrera 1934) *** ''[[Leopardi|P. pardus]]'' **** ''[[Leopardi evropian|P. pardus spelaea]]'' (Bächler, 1936) *** ''[[Tigri|P. tigris]]'' **** ''[[Panthera tigris trinilensis|P. tigris trinilensis]]'' (Dubois, 1908) **** ''[[Panthera tigris soloensis|P. tigris soloensis]]'' (Koenigswald, 1933) * '''Felinae''' ** ''[[Felis]]'' *** ''[[Felis lunensis|F. lunensis]]'' (Martelli, 1906) ** ''[[Rrëqebulli|Lynx]]'' *** ''[[Lynx issiodorensis|L. issiodorensis]]'' (Croizet & Jobert, 1828) *** ''L. rexroadensis'' (Stephens, 1959) *** ''L. thomasi'' ** ''[[Puma]]'' *** ''[[Puma pardoides|P. pardoides]]'' (Owen, 1846) *** ''[[Puma pumoides|P. pumoides]]'' (Castellanos, 1956) ** ''[[Acinonyx]]'' *** ''[[Gepardi gjigand|A. pardinensis]]'' (Croizet & Jobert, 1828) *** ''A. intermedius'' (Thenius, 1954) *** ''A. aicha'' (Geraads, 1997) ** ''[[Sivapanthera]]'' (Kretzoi, 1929) *** ''S. arvernensis'' (Croizet & Jobert, 1828) *** ''S. brachygnathus'' (Lydekker, 1884) *** ''S. pleistocaenicus'' (Zdansky, 1925) *** ''S. potens'' (Pilgrim, 1932) *** ''S. linxiaensis'' (Qiu et al., 2004) *** ''S. padhriensis'' (Ghaffar & Akhtar, 2004) ** ''[[Pratifelis]]'' (Hibbard, 1934) *** ''P. martini'' (Hibbard, 1934) ** ''[[Miracinonyx]]'' (Adams, 1979) *** ''M. inexpectatus'' (Cope, 1895) *** ''M. trumani'' (Orr, 1969) ** ''[[Diamantofelis]]'' (Morales, Pickford, Soria & Fraile, 1998) *** ''D. ferox'' (Morales, Pickford, Soria & Fraile, 1998) ** ''[[Namafelis]]'' (Morales, Pickford, Fraile, Salesa & Soria, 2003) *** ''N. minor'' (Morales, Pickford, Fraile, Salesa & Soria, 2003) ** ''[[Asilifelis]]'' (Werdelin, 2011) *** ''A. coteae'' Werdelin, 2011 ** ''[[Leptofelis]]'' (Salesa et al., 2012) *** ''L. vallesiensis'' (Salesa et al., 2012) ** ''[[Pristifelis]]'' (Salesa et al., 2012) *** ''P. attica'' (Wagner, 1857) ** ''[[Katifelis]]'' (Adrian, Werdelin & Grossman, 2018) *** ''K. nightingalei'' (Adrian, Werdelin & Grossman, 2018) * '''[[Machairodontinae]]''' ** ''[[Tchadailurus]]'' (Salesa et al., 2012) *** ''T. adei'' (Bonis et al., 2018) ** Fisi [[Metailurini]]: *** ''[[Metailurus]]'' (Zdansky, 1924) **** ''M. major'' (Zdansky, 1924) **** ''M. mongoliensis'' (Colbert, 1939) **** ''M. ultimus'' (Li, 2014) **** ''M. boodon'' *** ''[[Adelphailurus]]'' (Hibbard, 1934) **** ''A. kansensis'' (Hibbard, 1934) *** ''[[Stenailurus]]'' **** ''S. teilhardi'' *** ''[[Dinofelis]]'' (Zdansky, 1924) **** ''D. aronoki'' **** ''D. barlowi'' **** ''D. cristata'' **** ''D. darti'' **** ''D. diastemata'' **** ''D. paleoonca'' **** ''D. petteri'' **** ''D. piveteaui'' *** ''[[Yoshi]]'' (Spassov and Geraads, 2014) **** ''Y. minor'' (Zdansky, 1924) **** ''Y. garevskii'' (Spassov and Geraads, 2014) ** Fisi [[Smilodontini]]: *** ''[[Megantereon]]'' (Croizet & Jobert, 1828) **** ''M. cultridens'' (Cuvier, 1824) **** ''M. nihowanensis'' (Teilhard de Chardin & Piveteau, 1930) **** ''M. hesperus'' (Gazin, 1933) **** ''M. whitei'' (Broom, 1937) **** ''M. inexpectatus'' (Tielhard de Chardin, 1939) **** ''M. vakshensis'' (Sarapov, 1986) **** ''M. ekidoit'' (Werdelin & Lewis, 2000) **** ''M. microta'' (Zhu et al., 2015) *** ''[[Smilodoni|Smilodon]]'' (Lund, 1842) **** ''S. populator'' (Lund, 1842) **** ''S. fatalis'' (Leidy, 1869) **** ''S. gracilis'' (Cope, 1880) *** ''[[Paramachairodus]]'' (Pilgrim, 1913) **** ''P. maximiliani'' **** ''P. orientalis'' **** ''P. transasiaticus'' *** ''[[Promegantereon]]'' (Kretzoi, 1938) **** ''P. ogygia'' (Kretzoi, 1938) *** ''[[Rhizosmilodon]]'' (Wallace & Hulbert, 2013) **** ''R. fiteae'' (Wallace & Hulbert, 2013) ** Fisi [[Homotherini]]: *** ''[[Homotherium]]'' (Fabrini, 1890) **** ''H. latidens'' (Owen, 1846) **** ''H. serum'' (Cope, 1893) **** ''H. ischyrus'' (Merriam, 1905) **** ''H. venezuelensis'' (Rincón et al., 2011) *** ''[[Amphimachairodus]]'' (Kretzoi, 1929) **** ''A. giganteus'' (Kretzoi, 1929) **** ''A. kurteni'' (Sotnikova, 1992) **** ''A. coloradensis'' (Anton et al., 2013) **** ''A. alvarezi'' (Ruiz-Ramoni et al., 2019) *** ''[[Nimravides]]'' (Kitts, 1958) **** ''N. catacopsis'' (Cope, 1887) **** ''N. pedionomus'' (MacDonald, 1948) **** ''N. thinobates'' (MacDonald, 1948) **** ''N. hibbardi'' (Dalquest, 1969) **** ''N. galiani'' (Baskin, 1981) *** ''[[Xenosmilus]]'' (Martin et al., 2000) **** ''X. hodsonae'' (Martin et al., 2000) *** ''[[Lokotunjailurus]]'' (Werdelin, 2003) **** ''L. emageritus'' (Werdelin, 2003) **** ''L. fanonei'' (Bonis, Peigné, Mackaye, Likius, Vignaud & Brunet, 2010) ** Fisi [[Machairodontini]]: *** ''[[Machairodus]]'' (Kaup, 1833) **** ''M. aphanistus'' (Kaup, 1832) **** ''M. horribilis'' (Schlosser, 1903) **** ''M. robinsoni'' (Kurtén, 1975) **** ''M. pseudaeluroides'' (Schmidt-Kittler 1976) **** ''M. alberdiae'' (Ginsburg et al., 1981) **** ''M. laskerevi'' (Sotnikova, 1992) **** ''M. kabir'' (Peigné et al., 2005) *** ''[[Hemimachairodus]]'' (Koenigswald, 1974) **** ''H. zwierzyckii'' (Koenigswald, 1974) *** ''[[Miomachairodus]]'' (Schmidt-Kittler 1976) **** ''M. pseudaeluroides'' (Schmidt-Kittler 1976) == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Gjitarë]] [[Kategoria:Kafshë mishngrënëse]] [[Kategoria:Mace]] tjca37voun8lsdccuvq11z0mwpqx7m0 0 195455 3025867 2859796 2026-08-15T12:28:43Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025867 wikitext text/x-wiki [https://juridiku.uni-pr.edu/ Fakulteti Juridik] është njësia akademike në kuadë të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Fakulteti Juridik ofron programet në studime Bachelor në sistemin 4-vjeçar. Ky program është reformuar në vitin 2007 ku nga sistemi 3+2 që kishte filluar si sistem i reformuar nga viti 2001-2016, studimet Bachelor nga viti 2007 kanë kaluar në sistemin 4 vjeçar. Sistemi aktual është  4+1+3, Katër vite studime Bachelor, 1 vit studime Master (LLM) dhe 3 vite studime të Doktoratës.[[Skeda:University of Pristina - Law and Economic Faculty.JPG|300px|thumb|Fakulteti Juridik (dhe Ekonomik)]] ==Historiku== Fakulteti Juridik është themeluar me 23 qershor të vitit 1961 si institucion i arsimit të lartë në Kosovë dhe fillimisht është quajtur Fakultet Juridik-Ekonomik dhe atë gjatë periudhës 1961 – 1970 mbajti po këtë emërtim. Prej vitit 1971 e deri më sot, Fakulteti Juridik ka funksionuar si fakultet i mëvetësishëm i UP-së dhe i cili ka organizuar dhe organizon  studime themelore, të magjistraturës (master) dhe të doktoratës. Në Fakultetin Juridik studimet zhvilloheshin sipas sistemit katërvjeçar, ndërkaq studimet pasdiplomike u hapën në vitin 1974/75, fillimisht në Seksionin-drejtimin Administrativ-Politik dhe në atë Juridik-Civil, kurse nga viti shkollor 1984/85 edhe në Seksionin-drejtimin Juridik-Penal. Gjatë periudhes 1991 – 1999, Fakulteti Juridik  i Universitetit të Prishtinës, sikurse edhe institucionet tjera të shkollimit të lartë të Universitetit të Prishtinë ishin objekt i atakimeve të forcave shtetërore serbe,  të cilat rezultuan  me suprimimin e dhunshëm të procesit mësimor në gjuhën shqipe dhe me largimin e dhunshëm të profesorëve, bashkëpunëtoreve, punëtorëve të administratës dhe studentëve shqiptar nga lokalet e veta. Fakulteti Juridik sikurse edhe i tërë Universiteti i Prishtinës, gjatë kesaj periudhe vazhdoi procesin mësimor nëpër shtëpi private. Pas përfundimit të luftës, në vitin 1999, Fakulteti rikthehet në objektet e veta, ku edhe sot vazhdon veprimtarinë e tij. Gjatë gjithë kësaj periudhe kohore, Fakulteti Juridik ka nxjerr kuadro të shumta, të cilët kanë dhënë një kontribut të pazëvendësueshëm në fushën e shkencës, gjyqësisë, prokurorisë, administratës, politikës dhe në çështjet kombëtare dhe ne shtet-formim. == Studimet == Fakulteti Juridik ofron programet në studime Bachelor në sistemin 4-vjeçar. Ky program është reformuar në vitin 2007 ku nga sistemi 3+2 që kishte filluar si sistem i reformuar nga viti 2001-2016, studimet bachelor nga viti 2007 kanë kaluar në sistemin 4 vjeçar. Sistemi aktual është 4+1+3, Katër vite studime bachelor, 1 vit studime Master (LLM) dhe 3 vite studime të doktoraturës. '''Në studimet Bachelor ofrohen studime në këtë program:''' * Juridik (LLB) '''Në studimet Master ofrohen studime në 6 Programe si në vijmë:''' * Kontrata dhe e Drejta Komerciale (LLM) * E Drejta Penale (LLM) * E Drejta Kushtetuese Administrative (LLM) * E Drejta Financiare (LLM) * E Drejta Civile dhe Pronësore (LLM) * E Drejta Ndërkombëtare (LLM) Nga vetëvlerësimi i fundit, në bashkëpunim me donatorët ndërkombëtarë, Fakultetit Juridik i janë akredituar programet Master të lartcekura. Këto programe janë hartuara së bashku me përfaqësuesit e Komisionit Evropian ''·        E Drejta Penale;'' ''·        E Drejta Kushtetuese Administrative; dhe'' ''·        E Drejta Financiare.'' Dy programet tjera janë hartuar së bashku me përfaqësuesit WUS Austria: ''·        E Drejta Civile dhe Pronësore dhe'' ''·        E Drejta Ndërkombëtare.''  Ndërsa së fundi, një program është aprovuar në bashkëpunim me përfaqësuesit e USAID-it ·        ''Kontrata dhe e Drejta Komerciale.'' '''Në studime të doktoratës (Dr.sc) me kohëzgjatje prej 3 viteve në këto drejtime :''' * E Drejta Ndërkombëtare (Dr. Sc.), * E Drejta Kushtetuese dhe Administrative (Dr. Sc.). ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://juridiku.uni-pr.edu/Ballina.aspx Fakulteti Juridik (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160919085345/http://juridiku.uni-pr.edu/Ballina.aspx |date=19 shtator 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] nby0x2p3mctiwqfqats791b7yadgc7i 3025890 3025867 2026-08-15T12:41:35Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025890 wikitext text/x-wiki [https://juridiku.uni-pr.edu/ Fakulteti Juridik] është njësia akademike në kuadë të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Fakulteti Juridik ofron programet në studime Bachelor në sistemin 4-vjeçar. Ky program është reformuar në vitin 2007 ku nga sistemi 3+2 që kishte filluar si sistem i reformuar nga viti 2001-2016, studimet Bachelor nga viti 2007 kanë kaluar në sistemin 4 vjeçar. Sistemi aktual është  4+1+3, Katër vite studime Bachelor, 1 vit studime Master (LLM) dhe 3 vite studime të Doktoratës.[[Skeda:University of Pristina - Law and Economic Faculty.JPG|300px|thumb|Fakulteti Juridik (dhe Ekonomik)]] ==Historiku== Fakulteti Juridik është themeluar me 23 qershor të vitit 1961 si institucion i arsimit të lartë në Kosovë dhe fillimisht është quajtur Fakultet Juridik-Ekonomik dhe atë gjatë periudhës 1961 – 1970 mbajti po këtë emërtim. Prej vitit 1971 e deri më sot, Fakulteti Juridik ka funksionuar si fakultet i mëvetësishëm i UP-së dhe i cili ka organizuar dhe organizon  studime themelore, të magjistraturës (master) dhe të doktoratës. Në Fakultetin Juridik studimet zhvilloheshin sipas sistemit katërvjeçar, ndërkaq studimet pasdiplomike u hapën në vitin 1974/75, fillimisht në Seksionin-drejtimin Administrativ-Politik dhe në atë Juridik-Civil, kurse nga viti shkollor 1984/85 edhe në Seksionin-drejtimin Juridik-Penal. Gjatë periudhes 1991 – 1999, Fakulteti Juridik  i Universitetit të Prishtinës, sikurse edhe institucionet tjera të shkollimit të lartë të Universitetit të Prishtinë ishin objekt i atakimeve të forcave shtetërore serbe,  të cilat rezultuan  me suprimimin e dhunshëm të procesit mësimor në gjuhën shqipe dhe me largimin e dhunshëm të profesorëve, bashkëpunëtoreve, punëtorëve të administratës dhe studentëve shqiptar nga lokalet e veta. Fakulteti Juridik sikurse edhe i tërë Universiteti i Prishtinës, gjatë kesaj periudhe vazhdoi procesin mësimor nëpër shtëpi private. Pas përfundimit të luftës, në vitin 1999, Fakulteti rikthehet në objektet e veta, ku edhe sot vazhdon veprimtarinë e tij. Gjatë gjithë kësaj periudhe kohore, Fakulteti Juridik ka nxjerr kuadro të shumta, të cilët kanë dhënë një kontribut të pazëvendësueshëm në fushën e shkencës, gjyqësisë, prokurorisë, administratës, politikës dhe në çështjet kombëtare dhe ne shtet-formim. == Studimet == Fakulteti Juridik ofron programet në studime Bachelor në sistemin 4-vjeçar. Ky program është reformuar në vitin 2007 ku nga sistemi 3+2 që kishte filluar si sistem i reformuar nga viti 2001-2016, studimet bachelor nga viti 2007 kanë kaluar në sistemin 4 vjeçar. Sistemi aktual është 4+1+3, Katër vite studime bachelor, 1 vit studime Master (LLM) dhe 3 vite studime të doktoraturës. '''Në studimet Bachelor ofrohen studime në këtë program:''' * Juridik (LLB) '''Në studimet Master ofrohen studime në 6 Programe si në vijmë:''' * Kontrata dhe e Drejta Komerciale (LLM) * E Drejta Penale (LLM) * E Drejta Kushtetuese Administrative (LLM) * E Drejta Financiare (LLM) * E Drejta Civile dhe Pronësore (LLM) * E Drejta Ndërkombëtare (LLM) Nga vetëvlerësimi i fundit, në bashkëpunim me donatorët ndërkombëtarë, Fakultetit Juridik i janë akredituar programet Master të lartcekura. Këto programe janë hartuara së bashku me përfaqësuesit e Komisionit Evropian ''·        E Drejta Penale;'' ''·        E Drejta Kushtetuese Administrative; dhe'' ''·        E Drejta Financiare.'' Dy programet tjera janë hartuar së bashku me përfaqësuesit WUS Austria: ''·        E Drejta Civile dhe Pronësore dhe'' ''·        E Drejta Ndërkombëtare.''  Ndërsa së fundi, një program është aprovuar në bashkëpunim me përfaqësuesit e USAID-it ·        ''Kontrata dhe e Drejta Komerciale.'' '''Në studime të doktoratës (Dr.sc) me kohëzgjatje prej 3 viteve në këto drejtime :''' * E Drejta Ndërkombëtare (Dr. Sc.), * E Drejta Kushtetuese dhe Administrative (Dr. Sc.). ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://juridiku.uni-pr.edu/Ballina.aspx Fakulteti Juridik (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160919085345/http://juridiku.uni-pr.edu/Ballina.aspx |date=19 shtator 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] nd1qmjwbpa5sfkqpaobo514ydc7ohji 0 195458 3025856 2949571 2026-08-15T12:28:39Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025856 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = Universiteti i Prishtinës<br />Fakulteti i Filologjisë |image_size = 250px |caption = Ndërtesa e Fakultetit të Filologjisë në Prishtinë |established = 1960 <small>(pjesë e [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës|Fakultetit Filozofik]])</small><br>1989 <small>(si fakultet më vete)</small> |type = Publik |dean = Dr. Lindita Sejdiu-Rugova<ref>{{cite news|last=Ahmeti|first=Gentiana|date=22 korrik 2020|title=Vetëm tre gra në krye të Fakulteteve të Universitetit të Prishtinës|url=https://kallxo.com/arsim/vetem-tre-gra-ne-krye-te-fakulteteve-te-universitetit-te-prishtines/|work=[[Kallxo]]|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref> |city = [[Prishtinë]] |country = [[Kosovë]] |coor = {{coord|42.656168|21.161025}} |affiliations = [[Universiteti i Prishtinës]] |website = [https://filologjia.uni-pr.edu/ Faqja zyrtare] |image=Fakulteti i Filologjisë, UP.jpg|academic_staff=60 <small>(2018)</small><ref name="stafi">{{cite web|url=https://admovere.org/wp-content/uploads/2022/06/2.-Stafi-akademik-i-UP-se.pdf|title=Stafi akademik i UP-së|publisher=ADMOVERE|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref>|students=3,379 <small>(2018)</small><ref name="stafi"/>}} '''Fakulteti i Filologjisë''' është njëri ndër fakultetet e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]] i cili ndodhet në [[Prishtinë]], [[Kosovë]]. == Historiku == [[Skeda:University of Pristina - Faculty of Philology 2.JPG|250px|djathtas]] Katedrat e para të Fakultetit të Filologjisë të Universitetit të Prishtinës janë themeluar në vitin akademik 1960/61. Atëherë degët e Fakultetit të sotëm u hapën dhe vepronin në kuadër të [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës|Fakultetit Filozofik të Prishtinës]]. Së pari është hapur Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Shqipe, Katedra e Gjuhës Serbokroate dhe e Letërsisë Jugosllave. Pastaj, në vitin akademik 1961/62 janë hapur Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Angleze dhe Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Ruse, kurse disa vjet më vonë janë hapur Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Frënge, e pas saj Katedra e Orientalistikës. Në fund të viteve të 80-ta është hapur Dega e Turkologjisë, kurse më 1992/93, në shtëpi private, është hapur Dega e Gjuhës dhe e Letërsisë Gjermane. Në vitin 1976, me Statutin e Fakultetit, katedrat u quajtën degë.<ref>{{cite web|url=http://fiek.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|title=Universiteti i Prishtinës 1970 – 2005|publisher=Universiteti i Prishtinës|access-date=14 mars 2023|language=sq|format=PDF|archive-date=24 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824022502/http://fiek.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|url-status=dead}}</ref > Prej vitit 1974, studimet albanologjike janë zhvilluar në dy degë: Gjuhë dhe Letërsi shqipe si dhe Letërsi dhe Gjuhë shqipe dhe në vitin 2001, ato u profilizuan në degët: Gjuhë shqipe dhe Letërsi shqipe. Në vitin 1989 Fakulteti i Filologjisë ndahet nga Fakulteti Filozofik. Prej vitit 1994 quhet Fakulteti i Filologjisë. Pas [[Lufta e Kosovës|luftës]] janë hapur edhe dy degë të tjera: ajo e Letërsisë së përgjithshme dhe krahasimtare (2001/2002) dhe dega e Gazetarisë (2005/2006). Në vitin akademik 2006/2007, ky fakultet ka pasur 1675 studentë të rregullt dhe 314 me korrespondencë, 65 profesorë, 18 bashkëpunëtorë dhe 61 bashkëpunëtorë të jashtëm, kurse deri atëherë qenë diplomuar 2936 studentë.<ref>{{Cite book|last=Halimi|first=Destan|title=Pasqyra e planeve mësimore dhe e personelit akademik për vitin 2007/2008|publisher=[[Universiteti i Prishtinës]]|year=2008|location=Prishtinë|language=sq}}</ref> == Departamentet == Fakulteti i Filologjisë i Universitetit të Prishtinës është i ndarë në këto departamente: *Departamenti i [[Gjuha shqipe|Gjuhës shqipe]] *Departamenti i [[Letërsia shqipe|Letërsisë shqipe]] *Departamenti i [[Gjuha angleze|Gjuhës dhe i Letërsisë angleze]] *Departamenti i [[Gjuha gjermane|Gjuhës dhe i Letërsisë gjermane]] *Departamenti i [[Gjuha frënge|Gjuhës dhe i Letërsisë frënge]] *Departamenti i [[Gjuha turke|Gjuhës dhe i Letërsisë turke]] *Departamenti i [[Gazetaria|Gazetarisë]] *Departamenti i [[Orientalistika|Orientalistikës]] *Departamenti i [[Ballkanologjia|Ballkanistikës]] == Nivelet e ofruara == * Gjuhë shqipe: Bachelor, Master, Doktoratë * Letërsi shqipe: Bachelor, Master, Doktoratë * Gjuhë dhe Letërsi angleze: Bachelor, Master * Gjuhë dhe Letërsi gjermane: Bachelor, Master * Gjuhë dhe Letërsi frënge: Bachelor, Master * Gjuhë dhe Letërsi turke: Bachelor, Master * Gazetari: Bachelor, Master * Orientalistikë: Bachelor, Master * Ballkanistikë: Bachelor == Dekanët == {| class="wikitable" |+ !Dekan/e !Periudha kohore |- |Shefqet Pllana |1989-1992 |- |[[Zejnullah Rrahmani]] |1993-1996 |- |Vesel Nuhiu |1997-2000 |- |Enver Mehmeti |2000-2004 |- |Nuhi Rexhepi |2004-2007 |- |Sedat Kuçi | |- |Lindita Sejdiu-Rugova | |} == Ngjarje == Në kuadër të Fakultetit, në vitin akademik 1974/75 është themeluar Seminari i Kulturës Shqiptare, i cili më 1978/79 mori emrin [[Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare]]. Ky Seminar ka punuar rregullisht deri më 1990, përveç në vitin 1981, kur nuk u lejua për shkak të keqësimit të gjendjes politike në Kosovë dhe në vitin 2020 për shkak të gjendjes së krijuar nga [[Pandemia e COVID-19 në Kosovë|Pandemia e COVID-19]].<ref>{{cite news|last=Vatovci|first=Isa|date=21 gusht 2020|title=Pandemia pamundëson mbajtjen e Seminarit të Gjuhës Shqipe këtë vit|url=https://kallxo.com/lajm/covid-19-pamundeson-mbajtjen-e-seminarit-te-gjuhes-shqipe-kete-vit/|work=Kallxo|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref> Ky Seminar ka tubuar numër të madh albanologësh dhe dashamirë të tjerë të gjuhës dhe të kulturës shqiptare nga gjithë bota. Më 6 maj 2021 është shembur një pjesë e objektit, të cilin, përveç Fakultetit të Filologjisë, e shfrytëzojnë edhe [[Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti i FSHMN-së]] dhe [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti Filozofik]]. Dekania Sejdiu-Rugova është shprehur se shkak për këtë është vjetërsia e objektit dhe se vazhdimisht ka pasur probleme që lidhen me dëmtimet brenda dhe jashtë objektit.<ref>{{cite news|last=Qamili|first=Amire|date=7 maj 2021|title=Shembet një pjesë e objektit të FShMN-së, shkak punimet dhe vjetërsia e objektit|url=https://kallxo.com/lajm/shembet-nje-pjese-e-objektit-te-fshmn-se-shkak-punimet-dhe-vjetersia-e-objektit/|work=Kallxo|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref> ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] * [[Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare]] == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== * {{Faqe Zyrtare|URL=https://filologjia.uni-pr.edu/|name=Fakulteti i Filologjisë}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] 639zb66wcifvivpprfhtsonn36dib4o 3025887 3025856 2026-08-15T12:41:34Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025887 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = Universiteti i Prishtinës<br />Fakulteti i Filologjisë |image_size = 250px |caption = Ndërtesa e Fakultetit të Filologjisë në Prishtinë |established = 1960 <small>(pjesë e [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës|Fakultetit Filozofik]])</small><br>1989 <small>(si fakultet më vete)</small> |type = Publik |dean = Dr. Lindita Sejdiu-Rugova<ref>{{cite news|last=Ahmeti|first=Gentiana|date=22 korrik 2020|title=Vetëm tre gra në krye të Fakulteteve të Universitetit të Prishtinës|url=https://kallxo.com/arsim/vetem-tre-gra-ne-krye-te-fakulteteve-te-universitetit-te-prishtines/|work=[[Kallxo]]|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref> |city = [[Prishtinë]] |country = [[Kosovë]] |coor = {{coord|42.656168|21.161025}} |affiliations = [[Universiteti i Prishtinës]] |website = [https://filologjia.uni-pr.edu/ Faqja zyrtare] |image=Fakulteti i Filologjisë, UP.jpg|academic_staff=60 <small>(2018)</small><ref name="stafi">{{cite web|url=https://admovere.org/wp-content/uploads/2022/06/2.-Stafi-akademik-i-UP-se.pdf|title=Stafi akademik i UP-së|publisher=ADMOVERE|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref>|students=3,379 <small>(2018)</small><ref name="stafi"/>}} '''Fakulteti i Filologjisë''' është njëri ndër fakultetet e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]] i cili ndodhet në [[Prishtinë]], [[Kosovë]]. == Historiku == [[Skeda:University of Pristina - Faculty of Philology 2.JPG|250px|djathtas]] Katedrat e para të Fakultetit të Filologjisë të Universitetit të Prishtinës janë themeluar në vitin akademik 1960/61. Atëherë degët e Fakultetit të sotëm u hapën dhe vepronin në kuadër të [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës|Fakultetit Filozofik të Prishtinës]]. Së pari është hapur Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Shqipe, Katedra e Gjuhës Serbokroate dhe e Letërsisë Jugosllave. Pastaj, në vitin akademik 1961/62 janë hapur Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Angleze dhe Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Ruse, kurse disa vjet më vonë janë hapur Katedra e Gjuhës dhe e Letërsisë Frënge, e pas saj Katedra e Orientalistikës. Në fund të viteve të 80-ta është hapur Dega e Turkologjisë, kurse më 1992/93, në shtëpi private, është hapur Dega e Gjuhës dhe e Letërsisë Gjermane. Në vitin 1976, me Statutin e Fakultetit, katedrat u quajtën degë.<ref>{{cite web|url=http://fiek.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|title=Universiteti i Prishtinës 1970 – 2005|publisher=Universiteti i Prishtinës|access-date=14 mars 2023|language=sq|format=PDF|archive-date=24 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824022502/http://fiek.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|url-status=dead}}</ref > Prej vitit 1974, studimet albanologjike janë zhvilluar në dy degë: Gjuhë dhe Letërsi shqipe si dhe Letërsi dhe Gjuhë shqipe dhe në vitin 2001, ato u profilizuan në degët: Gjuhë shqipe dhe Letërsi shqipe. Në vitin 1989 Fakulteti i Filologjisë ndahet nga Fakulteti Filozofik. Prej vitit 1994 quhet Fakulteti i Filologjisë. Pas [[Lufta e Kosovës|luftës]] janë hapur edhe dy degë të tjera: ajo e Letërsisë së përgjithshme dhe krahasimtare (2001/2002) dhe dega e Gazetarisë (2005/2006). Në vitin akademik 2006/2007, ky fakultet ka pasur 1675 studentë të rregullt dhe 314 me korrespondencë, 65 profesorë, 18 bashkëpunëtorë dhe 61 bashkëpunëtorë të jashtëm, kurse deri atëherë qenë diplomuar 2936 studentë.<ref>{{Cite book|last=Halimi|first=Destan|title=Pasqyra e planeve mësimore dhe e personelit akademik për vitin 2007/2008|publisher=[[Universiteti i Prishtinës]]|year=2008|location=Prishtinë|language=sq}}</ref> == Departamentet == Fakulteti i Filologjisë i Universitetit të Prishtinës është i ndarë në këto departamente: *Departamenti i [[Gjuha shqipe|Gjuhës shqipe]] *Departamenti i [[Letërsia shqipe|Letërsisë shqipe]] *Departamenti i [[Gjuha angleze|Gjuhës dhe i Letërsisë angleze]] *Departamenti i [[Gjuha gjermane|Gjuhës dhe i Letërsisë gjermane]] *Departamenti i [[Gjuha frënge|Gjuhës dhe i Letërsisë frënge]] *Departamenti i [[Gjuha turke|Gjuhës dhe i Letërsisë turke]] *Departamenti i [[Gazetaria|Gazetarisë]] *Departamenti i [[Orientalistika|Orientalistikës]] *Departamenti i [[Ballkanologjia|Ballkanistikës]] == Nivelet e ofruara == * Gjuhë shqipe: Bachelor, Master, Doktoratë * Letërsi shqipe: Bachelor, Master, Doktoratë * Gjuhë dhe Letërsi angleze: Bachelor, Master * Gjuhë dhe Letërsi gjermane: Bachelor, Master * Gjuhë dhe Letërsi frënge: Bachelor, Master * Gjuhë dhe Letërsi turke: Bachelor, Master * Gazetari: Bachelor, Master * Orientalistikë: Bachelor, Master * Ballkanistikë: Bachelor == Dekanët == {| class="wikitable" |+ !Dekan/e !Periudha kohore |- |Shefqet Pllana |1989-1992 |- |[[Zejnullah Rrahmani]] |1993-1996 |- |Vesel Nuhiu |1997-2000 |- |Enver Mehmeti |2000-2004 |- |Nuhi Rexhepi |2004-2007 |- |Sedat Kuçi | |- |Lindita Sejdiu-Rugova | |} == Ngjarje == Në kuadër të Fakultetit, në vitin akademik 1974/75 është themeluar Seminari i Kulturës Shqiptare, i cili më 1978/79 mori emrin [[Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare]]. Ky Seminar ka punuar rregullisht deri më 1990, përveç në vitin 1981, kur nuk u lejua për shkak të keqësimit të gjendjes politike në Kosovë dhe në vitin 2020 për shkak të gjendjes së krijuar nga [[Pandemia e COVID-19 në Kosovë|Pandemia e COVID-19]].<ref>{{cite news|last=Vatovci|first=Isa|date=21 gusht 2020|title=Pandemia pamundëson mbajtjen e Seminarit të Gjuhës Shqipe këtë vit|url=https://kallxo.com/lajm/covid-19-pamundeson-mbajtjen-e-seminarit-te-gjuhes-shqipe-kete-vit/|work=Kallxo|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref> Ky Seminar ka tubuar numër të madh albanologësh dhe dashamirë të tjerë të gjuhës dhe të kulturës shqiptare nga gjithë bota. Më 6 maj 2021 është shembur një pjesë e objektit, të cilin, përveç Fakultetit të Filologjisë, e shfrytëzojnë edhe [[Fakulteti i Shkencave Matematike-Natyrore i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti i FSHMN-së]] dhe [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti Filozofik]]. Dekania Sejdiu-Rugova është shprehur se shkak për këtë është vjetërsia e objektit dhe se vazhdimisht ka pasur probleme që lidhen me dëmtimet brenda dhe jashtë objektit.<ref>{{cite news|last=Qamili|first=Amire|date=7 maj 2021|title=Shembet një pjesë e objektit të FShMN-së, shkak punimet dhe vjetërsia e objektit|url=https://kallxo.com/lajm/shembet-nje-pjese-e-objektit-te-fshmn-se-shkak-punimet-dhe-vjetersia-e-objektit/|work=Kallxo|access-date=14 mars 2023|language=sq}}</ref> ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] * [[Seminari Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare]] == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== * {{Faqe Zyrtare|URL=https://filologjia.uni-pr.edu/|name=Fakulteti i Filologjisë}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] bnruq1ss758jtry6ucj1qzbn6cglm9h 0 195463 3025847 2859781 2026-08-15T12:28:36Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025847 wikitext text/x-wiki Fakulteti Ekonomik është njësia më e madhe akademike e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Prej themelimit në 1961 si Fakulteti Juridik-Ekonomik e deri më sot, nga ky fakultet kanë diplomuar mbi 30000 studentë. Fakulteti Ekonomik organizon programe studimi në nivelin Bachelor, Master dhe Doktoraturë.[[Skeda:University of Pristina - Law and Economic Faculty.JPG|300px|thumb|Fakulteti Ekonomik (dhe Juridik)]] == Historiku == Fakulteti Juridik-Ekonomik ka filluar të punojë në vitin akademik 1961/62. Më 24 qershor 1961 u miratua Ligji për themelimin e Fakultetit Juridik – Ekonomik në Prishtinë, i cili fillimisht studimet i organizonte në gjuhën serbo-kroate. Nëntë vite më vonë themelohet Universiteti i Prishtinës.  Më 15 shkurt 1970, u mbajt mbledhja solemne e Kuvendit të Kosovës dhe kjo datë u shpall Ditë e Universitetit të Prishtinës. Fakulteti Ekonomik në Prishtinë, prej 1 tetorit 1971 e deri në qershor të vitit 1991, funksionoi si organizatë e pavarur e arsimit të lartë. Nga vitit 1970/71, mësimi u mbajt paralelisht në të dy gjuhët. Vështirësitë në funksionimin e UP-së gjatë viteve të 1990-ta janë reflektuar në të gjitha njësitë e tij akademike, përfshirë edhe Fakultetin Ekonomik. Mësimi është zhvilluar në hapësira të improvizuara, numri i studentëve ka rënë ndjeshëm dhe ka pasur mungesë të theksuar të stafit akademik. Përkundër vështirësive, Fakulteti Ekonomik ka nxjerrë shumë studentë të dipomuar që sot janë liderë në ekonomi dhe biznes. == Studimet == Fakulteti Ekonomik organizon tri forma të studimit: Bachelor, Master shkencor dhe Doktoraturë. FE është transformuar tërësisht karshi realitetit të ri ekonomik në Kosovë dhe sfidave që vijnë nga nevoja për integrim në hapësirën evropiane të arsimit të lartë. Edhe pse Kosova ende nuk është anëtare e Procesit të Bolonjës, organizimi i studimeve në Fakultetin Ekonomik është në përputhje me Deklaratën e Bolonjës dhe të deklaratave të tjera përcjellëse. Akreditimi i këtyre programeve është i vlefshëm deri më 30 Shtator 2019. Fakuleti Ekonomik organizon studime në gjuhën shqipe, si dhe në gjuhën angleze me dy programe. Në Fakultetin Ekonomik janë të akredituara këto programe të studimit: * Banka, Financa dhe Kontabilitet (BSc, MSc, PhD) * Menaxhment dhe Informatikë (BSc, MSc, PhD) * Marketing (BSc, MSc, PhD) * Ekonomiks (BSc, MSc) * Kontabilitetit (BSc) * Economics (PhD në anglisht) * Applied Economics and Management (BSc në anglisht) == Struktura organizative == Sipas Statutit të Universitetit të Prishtinës, Fakulteti Ekonomik është njësi akademike e Universitetit të Prishtinës. Udhëheqësi më i lartë është dekani, i cili i përgjigjet Rektorit të Universitetit. Dekani ndihmohet nga prodekani për çështje mësimore, prodekani për shkencë dhe prodekani për çështje financiare. Fakulteti Ekonomik ka sekretaren e fakultetit që ndihmon dekanin dhe prodekanët në punët e tyre dhe përcjell ligjshmërinë e punës së stafit. Organ me rëndësi në kuadër të Fakultetit është Këshilli i Fakultetit i cili ka këtë përbërje: dekani, prodekanët, sekretari i fakultetit, 20 anëtarë të zgjedhur nga radha e profesorëve të fakultetit, 5 asistentë nga personeli akademik i fakultetit, një (1) anëtar nga personeli jo akademik i fakultet dhe 2 përfaqësues nga radha e studentëve të zgjedhur nga këshilli i studentëve të fakultetit. Mandati i anëtarëve të Këshillit të Fakultetit zgjatë 4 vjet (për personelin e Fakultetit) dhe 1 vit (për studentë). ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [https://web.archive.org/web/20160829145535/http://ekonomiku.uni-pr.edu/ Fakulteti Ekonomik (Faqe zyrtare)] {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] lg6uzyamt360vevpb7di4d1rg6t9u7v 3025883 3025847 2026-08-15T12:41:33Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025883 wikitext text/x-wiki Fakulteti Ekonomik është njësia më e madhe akademike e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Prej themelimit në 1961 si Fakulteti Juridik-Ekonomik e deri më sot, nga ky fakultet kanë diplomuar mbi 30000 studentë. Fakulteti Ekonomik organizon programe studimi në nivelin Bachelor, Master dhe Doktoraturë.[[Skeda:University of Pristina - Law and Economic Faculty.JPG|300px|thumb|Fakulteti Ekonomik (dhe Juridik)]] == Historiku == Fakulteti Juridik-Ekonomik ka filluar të punojë në vitin akademik 1961/62. Më 24 qershor 1961 u miratua Ligji për themelimin e Fakultetit Juridik – Ekonomik në Prishtinë, i cili fillimisht studimet i organizonte në gjuhën serbo-kroate. Nëntë vite më vonë themelohet Universiteti i Prishtinës.  Më 15 shkurt 1970, u mbajt mbledhja solemne e Kuvendit të Kosovës dhe kjo datë u shpall Ditë e Universitetit të Prishtinës. Fakulteti Ekonomik në Prishtinë, prej 1 tetorit 1971 e deri në qershor të vitit 1991, funksionoi si organizatë e pavarur e arsimit të lartë. Nga vitit 1970/71, mësimi u mbajt paralelisht në të dy gjuhët. Vështirësitë në funksionimin e UP-së gjatë viteve të 1990-ta janë reflektuar në të gjitha njësitë e tij akademike, përfshirë edhe Fakultetin Ekonomik. Mësimi është zhvilluar në hapësira të improvizuara, numri i studentëve ka rënë ndjeshëm dhe ka pasur mungesë të theksuar të stafit akademik. Përkundër vështirësive, Fakulteti Ekonomik ka nxjerrë shumë studentë të dipomuar që sot janë liderë në ekonomi dhe biznes. == Studimet == Fakulteti Ekonomik organizon tri forma të studimit: Bachelor, Master shkencor dhe Doktoraturë. FE është transformuar tërësisht karshi realitetit të ri ekonomik në Kosovë dhe sfidave që vijnë nga nevoja për integrim në hapësirën evropiane të arsimit të lartë. Edhe pse Kosova ende nuk është anëtare e Procesit të Bolonjës, organizimi i studimeve në Fakultetin Ekonomik është në përputhje me Deklaratën e Bolonjës dhe të deklaratave të tjera përcjellëse. Akreditimi i këtyre programeve është i vlefshëm deri më 30 Shtator 2019. Fakuleti Ekonomik organizon studime në gjuhën shqipe, si dhe në gjuhën angleze me dy programe. Në Fakultetin Ekonomik janë të akredituara këto programe të studimit: * Banka, Financa dhe Kontabilitet (BSc, MSc, PhD) * Menaxhment dhe Informatikë (BSc, MSc, PhD) * Marketing (BSc, MSc, PhD) * Ekonomiks (BSc, MSc) * Kontabilitetit (BSc) * Economics (PhD në anglisht) * Applied Economics and Management (BSc në anglisht) == Struktura organizative == Sipas Statutit të Universitetit të Prishtinës, Fakulteti Ekonomik është njësi akademike e Universitetit të Prishtinës. Udhëheqësi më i lartë është dekani, i cili i përgjigjet Rektorit të Universitetit. Dekani ndihmohet nga prodekani për çështje mësimore, prodekani për shkencë dhe prodekani për çështje financiare. Fakulteti Ekonomik ka sekretaren e fakultetit që ndihmon dekanin dhe prodekanët në punët e tyre dhe përcjell ligjshmërinë e punës së stafit. Organ me rëndësi në kuadër të Fakultetit është Këshilli i Fakultetit i cili ka këtë përbërje: dekani, prodekanët, sekretari i fakultetit, 20 anëtarë të zgjedhur nga radha e profesorëve të fakultetit, 5 asistentë nga personeli akademik i fakultetit, një (1) anëtar nga personeli jo akademik i fakultet dhe 2 përfaqësues nga radha e studentëve të zgjedhur nga këshilli i studentëve të fakultetit. Mandati i anëtarëve të Këshillit të Fakultetit zgjatë 4 vjet (për personelin e Fakultetit) dhe 1 vit (për studentë). ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [https://web.archive.org/web/20160829145535/http://ekonomiku.uni-pr.edu/ Fakulteti Ekonomik (Faqe zyrtare)] {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 23ri2qjiret3u1q32mn2kluafyfgve9 0 195464 3025862 2859795 2026-08-15T12:28:41Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025862 wikitext text/x-wiki [https://fna.uni-pr.edu/ Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108211654/https://fna.uni-pr.edu/ |date=8 nëntor 2018 }} si njësi akademike e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]  është institucion publik i arsimit të lartë, i cili organizon dhe zhvillon studimet universitare, punën e lartë shkencore dhe profesionale. Roli kryesor i një njësie akademike moderne për shoqëri demokratike është që të sigurojë ngritje arsimore profesionale duke i përcjellur zhvillimet bashkëkohore shkencore në fushat përkatëse të studimeve. ==Historiku== Historikun e zhvillimit të veprimtarisë mësimore-shkencore në Fakultetin e Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës në Prishtinë e karakterizojnë pesë faza, secila me specifikat e saj: * Faza e parë: vitet 1961-1979 e përfshijnë periudhën prej themelimit deri te transformimi i Fakultetit Teknik në Organizatë të Punës (OP), përbërë nga tri Organizata Themelore të Punës së Bashkuar (OTHPB), * Faza e dytë:  vitet 1979-1988 e përfshijnë periudhën prej konstituimit të OTHPB -së Ndërtimtaria dhe Arkitektura deri në ndarjen e Fakultetit Teknik në tri fakultete, përfshirë edhe Fakultetin e Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës, * Faza e tretë:  vitet 1988-1991 karakterizohen si periudha më e vështirë e zhvillimit. Në fund të kësaj periudhe, siç dihet, lokalet e fakultetit u morrën me dhunë nga forcat policore serbe, * Faza e katërt: 1991-1998 ka të bëjë me periudhën e organizimit të mësimit nëpër shtëpi e lokale private, * Faza e pestë ka nisur më 1998, pas kthimit në lokalet legjitime të fakultetit. Mungesën e kuadrit mësimor shqiptar të asaj kohe e kompenzuan një numër mësimdhënësish të fakulteteve përkatëse nga Beogradi, Nishi, Sarajeva dhe Shkupi. Deri më 1970 Fakulteti Teknik ishte në kuadër të Universitetit të Beogradit. Krahas kuadrove nga jashtë, ligjërata dhe ushtrime mbajti edhe një numër i kuadrove shqiptarë, të diplomuar në universitetet e ish-Jugosllavisë. Këta të fundit, bashkë me pedagogët e angazhuar nga Shqipëria, krijuan bazë të mirë për ngritjen e suksesit dhe sigurimin e kuadrit vendor. Themelimi i Universitetit të Prishtinës më 1970 mundësoi një bashkëpunim të frytshëm edhe me Universitetin Shtetëror të Tiranës. Ky bashkëpunim u realizua me intensitet më të madh në vitet akademike 1971/72 dhe 1972/73, për të vazhduar deri në shpërthimin e demonstratave të njohura të studentëve dhe të popullatës shqiptare të Kosovës më 1981. Me ndërtimin e objekteve të reja u krijuan kushte më të mira për punë dhe veprimtari mësimore shkencore. Ç’është e vërteta, që nga viti 1978, kishin filluar të ndërtoheshin objektet për nevojat e Fakultetit Teknik. Në vitin 1982, veprimtaria e fakulteteve teknike kaloi në objektin me sipërfaqe prej 11455 m², që ishte paraparër vetëm për nevojat e Seksionit të Makinerisë. Ndërkaq, në janar të vitit 1985 u vunë në përdorim edhe laboratoret e elektroteknikës me 4205 m² dhe të ndërtimtarisë me 5650 m2. I gjithë kompleksi i godinave të Fakultetit Teknik parashihej të ndërtohej në faza të caktuara në një sipërfaqe prej 16 ha, gjë që nuk u realizua. Ndërkaq, mësimi në Departamentin e Arkitekturës zhvillohet në një pjesë të godinave të ish Fakultetit Teknik. Procesi i zhvillimit në periudhën 1999- deri sot: * Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës konform kërkesave të parashtruara në vitin 2002/2003 filloi punën mbështetur në kërkesat e Deklaratës së Bolonjës, për nivelin Bachelor të studimeve, e pastaj në vitin 2005 edhe për nivelin Master. * Duke u mbështetur në kërkesat e ekonomisë së tregut, në vitin 2003/2004 u hap programi studimor i Gjeodezisë në nivelin Bachelor. * Në bazë të kërkesës për avancimin e vazhdueshëm të studimeve të paraparë në Deklaratën e Bolonjës, në vitin shkollor 2007/2008 u miratuan planet mësimore të reformuara konformë kërkesave për numër të lëndëve dhe kërkesave për ECTS, për dy nivelet e studimeve në Bachelor dhe Master. * Në vitin shkollor 2008/2009, Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës iu nënshtrua procesit të Akreditimit nga Agjencia për Akreditim, me të cilin rast u akredituan programet për nivelet e studimeve në Bachelor dhe Master. * Më pastaj, zhvillimi i Fakultetit e bëri të mundur hapjen e programit studimor  në nivelin Master për Infrastrukturë rrugore. Ky program studimor filloi punën në vitin shkollor 2011/2012. Gjatë vitit akademik 2011/2012 u nënshkrua Memorandumi i Mirëkuptimit ndërmjet TTI (Texas Transport Institute) dhe Fakultetit të Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës, me ç’rast anëtarë nga stafi akademik i Institutit të lartpërmendur filluan të ligjërojë në programin e studimeve të Projektimit të Rrugëve. == Studimet == '''ARKITEKTURA''' Qëllimi kryesor i programit të Arkitekturës është përgatitja e studentëve në përmbushjen e përgjegjësive ndaj dizajnit arkitektonik dhe detyrave të planifikimit urban. Niveli i arsimimit të arkitektëve në Evropë është përcaktuar përmes përmbushjes së kritereve të dhëna në direktivat e Bashkimit Evropian. Në nivel kombëtar, niveli i arsimit të lartë në përgjithësi dhe përgjegjësitë e arkitektit në veçanti përcaktohen me ligjet e Republikës së Kosovës, të cilat janë në harmonizim të vazhdueshëm me legjislacionin evropian. Legjislacioni i Kosovës përcakton kushtet për arkitektët si projektues, revizionistë, mbikëqyrës, planifikues urbanë dhe hapësinorë, etj., Dhe përcakton si përgjegjës për përpilimin, kontrollin dhe ekzekutimin e projekteve arkitekturore (Ligji për ndërtim) dhe projektet e ruajtjes dhe restaurimit të trashëgimisë arkitekturore (Ligji për Trashëgiminë Kulturore) si dhe për hartimin e planeve të zhvillimit urban dhe hapësinor (Ligji për Planifikimin Hapësinor). Këto përgjegjësi e bëjnë profilin e arkitektit shumë kompleks pasi që fusha e funksionimit të arkitektit varion nga shkalla e planifikimit hapësinor në shkallën e detajeve arkitekturore. Profili i arsimit në këtë program është Arkitekt - në përgjithësi. Ky profil ndërdisiplinor i ndërlidhë shkencat e ndryshme teknike, teknologjinë, shkencat shoqërore dhe artet krijuese, duke çuar kështu në krijimin e ekspertizës në menaxhimin dhe projektimin e hapësirës apo mjedisit të ndërtuar. Prezantimet dhe realizimi i dizajneve arkitektonike me cilësi të lartë njihen gjerësisht si "vepra arti". Titulli profesional i fituar pas përfundimit të pesë viteve të studimeve është: Master i shkencave të Arkitekturës. (Msc Arch.). Kandidati merr diplomë universitare me mundesi te vazhdimit ne studimet e Doktoratures. ''Sipas rekomandimit të Agjencisë së Akreditimit të Kosovës, studimet mund të përfundojnë pas përfundimit të vitit të tretë, përkatësisht të gjashtë semestrave. Titulli i fituar pas përfundimit të tre viteve të studimit, është: Bachelor i Arkitekturës. (Bsc Arch.). Kandidati merr një certifikatë.'' '''EFIÇIENCA E ENERGJISË (Master - profesional)''' Qëllimi i programit i jep mundësi studentëve që të jenë në gjendje të kuptojnë dhe të njohin konceptet e arkitekturës së qëndrueshme dhe ndërtimit në aspektin e efiçiencës së energjisë, duke përfshirë pjesën teorike dhe praktike; të ofrojë personel profesional të nevojshëm për tregun e Kosovës, me rolin e drejtimit të një kompanie private dhe / ose publike në fushën e efiçiencës së energjisë; për të siguruar njohuri themelore për studime kërkimore shkencore dhe / ose për nivelin e diplomës profesionale. '''KONSTRUKTIV (Bsc)''' Qëllimi i programit të studimeve për Bashelor-Konstruktiv është që të ketë kuadër me kompetenca të kërkuara nga tregu i punës, me aftësi profesionale për vazhdimin e studimeve të mëtejme në nivelin Master shkencor si dhe Master profesional. Profili i programit mundëson që studenti përveç kompetencave profesionale të ngushta që do të fitoj, do të jetë i përgatitur edhe me njohuri të përgjithshme nga shkenca e fizikës, njohje të programeve të ndryshme profesionale si dhe shkathtësi te tjera nga fusha e teknikës në përgjithësi. '''KONSTRUKTIV (Msc)''' Qëllimi i krijimit të nivelit të studimeve për Master konstruktiv, është padyshim krijimi i kuadrit të mjaftueshëm me kompetenca dhe nivel profesional të kënaqshëm. Programi i lëndëve, syllabuset e tyre të organizuara brenda tre dhe punimit të diplomës ne te katertin, i japin studentit kompetenca për fushën e projektimit, mbikëqyrjes, vlerësimit, menaxhimit të ndërtimit të konstruksioneve; të thellojë njohuritë e studimit në disa prej fushave te cilat ofrohen për tregun e Kosovës dhe më gjerë; të sigurojë kuadër që mund të jenë në rolet e udhëheqësit të projekteve, menaxhimit, organizimit dhe projektimit të strukturave dhe në përgjithësi të objeketeve ndërtimore; të ofrojë zgjidhjen e problemeve të ndryshme në inxhinierinë e ndërtimit; të sigurojë njohuri për vazhdimin e studimeve apo hulumtimeve shkencore për nivelin e Doktoratures. '''HIDROTEKNIKE (Bsc)''' Qëllimi i Programit është: të pergatite studentë të kualifikuar, që do të kuptojnë dhe njohin konceptet e shkencës së inxhinierisë civile, duke përfshirë pjesën teorike si bazë dhe pjesën  praktike të nevojshme për të përfunduar pjesën teorike; të ofrojë staf profesional për tregun e Kosovës dhe më tej, të aftë të luajn rolin e menaxherit teknik të kompanive private dhe publike, elementeve themelore të punëve hidrotehnike, si pjesë e inxhinierisë civile; si dhe për të siguruar njohuri, për studime të vazhdueshme ose kërkime shkencore për nivelin Master dhe te Doktoratures. '''HIDROTEKNIKE (Msc)''' Qëllimi i Programit është: njohja e thellë e studimit në disa fusha hidroteknike; për të siguruar personelin që mund të udhëheqë në zgjidhjet teknike të problemeve hidroteknike të inxhinierisë ndërtimore në tërë Kosovën; për të ofruar zgjidhje të problemeve ekzistuese në hidroteknikën e inxhinierisë së ndërtimit; për të ofruar njohuri të vazhdueshme për procedurat e studimit ose kërkimin shkencor në nivelin e Doktoratures. '''GJEODEZI (Bsc)''' Qëllimi i krijimit të nivelit të studimeve për bachelor në Gjeodezi, është padyshim krijimi i kuadrit të mjaftueshëm me kompetenca dhe nivel profesional të kënaqshëm si eshte: të dalin studente të aftë që të kuptojnë dhe të njohin konceptet e shkencave teknike të gjeodezisë duke perfshirë pjesën teorike që është bazë dhe në pjesën praktike si të domosdoshme në plotësimin e pjesës teorike; të sigurojë për tregun Kosovar dhe me gjerë, personel që mund të jenë në rolin e udheheqesit teknik të kompanive private dhe publike, me elemente bazë ne punët e gjeodezisë si punë të veçanta apo punë përcjellëse të ndertimet; të thelloj njohuritë e studimit në disa prej fushave që i ofrohen; të ofroj zgjidhjen e problemeve të ndryshme në inxhinierinë e Gjeodezisë; dhe të siguroj njohuri për vazhdimin e studimeve apo hulumtimeve shkencore për nivelet e Masterit dhe te Doktoratures. '''GJEODEZI (MSc)''' Edukimi i pranishëm në gjeodezi në nuk po përmbush nevojat e shoqërisë për specialist që mund të mendojnë në mënyrë kritike, punojnë pavarësisht dhe që kanë aftësi për menaxhim të projekteve. Për të adresuar këto çështje, ky Program ne nivelin master, ka për qëllim të zhvilloj profesionistë te cilë do ta mbështesin një zhvillim të qëndrueshëm në Kosovë ne fushën e gjeodezisë. Objektivat specifike të Programit janë që të: Identifikohen nevojat dhe kërkesat e shoqërise kosovare për edukimin në gjeodezi; Të ndërtohet një laborator i ri për gjeodezi në UP; Të ri-trajnohet stafi i profesorëve të gjeodezisë në Kosovë; Të zhvillohet një kurrikulë e re në gjeodezi; Të zhvillohen tetë materiale të reja të mësimit në gjeodezi dhe GIS; Të implementohet pedagogji e re dhe sigurim për kualitet në edukim për gjeodezi/ GIS; dhe të krijohet një qendër për karrierë për studentët ne këtë fushë të studimit. '''INXHINIERIA E AMBIENTIT (Bsc)''' Qëllimi i programit është përgatitja e studentëve, duke përdorur specifika të tilla si: termodinamika mjedisore, kimia, mekanika fluide, menaxhimi i mbeturinave të ujërave të zeza, ndikimi në mjedisin urban, kontrollin e ndotjes së ajrit, mbrojtjen nga përmbytjet dhe të tjerë. Duke qenë të gjithë të kombinuar brenda një komponenti të rëndësishëm mjedisor dhe kontrollin e tij, i nje rëndësie te vecant në ditët e sotme, studentët mes tjerash do të jenë të përgatitur që të vazhdojnë më tutje me Master shkencor dhe studimet e nivelit te Doktoratures. ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fna.uni-pr.edu/ Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904162435/http://fna.uni-pr.edu/ |date=4 shtator 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] cnlu6v9tln9abq74nityodhzsh7boex 3025891 3025862 2026-08-15T12:41:35Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025891 wikitext text/x-wiki [https://fna.uni-pr.edu/ Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108211654/https://fna.uni-pr.edu/ |date=8 nëntor 2018 }} si njësi akademike e [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]  është institucion publik i arsimit të lartë, i cili organizon dhe zhvillon studimet universitare, punën e lartë shkencore dhe profesionale. Roli kryesor i një njësie akademike moderne për shoqëri demokratike është që të sigurojë ngritje arsimore profesionale duke i përcjellur zhvillimet bashkëkohore shkencore në fushat përkatëse të studimeve. ==Historiku== Historikun e zhvillimit të veprimtarisë mësimore-shkencore në Fakultetin e Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës në Prishtinë e karakterizojnë pesë faza, secila me specifikat e saj: * Faza e parë: vitet 1961-1979 e përfshijnë periudhën prej themelimit deri te transformimi i Fakultetit Teknik në Organizatë të Punës (OP), përbërë nga tri Organizata Themelore të Punës së Bashkuar (OTHPB), * Faza e dytë:  vitet 1979-1988 e përfshijnë periudhën prej konstituimit të OTHPB -së Ndërtimtaria dhe Arkitektura deri në ndarjen e Fakultetit Teknik në tri fakultete, përfshirë edhe Fakultetin e Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës, * Faza e tretë:  vitet 1988-1991 karakterizohen si periudha më e vështirë e zhvillimit. Në fund të kësaj periudhe, siç dihet, lokalet e fakultetit u morrën me dhunë nga forcat policore serbe, * Faza e katërt: 1991-1998 ka të bëjë me periudhën e organizimit të mësimit nëpër shtëpi e lokale private, * Faza e pestë ka nisur më 1998, pas kthimit në lokalet legjitime të fakultetit. Mungesën e kuadrit mësimor shqiptar të asaj kohe e kompenzuan një numër mësimdhënësish të fakulteteve përkatëse nga Beogradi, Nishi, Sarajeva dhe Shkupi. Deri më 1970 Fakulteti Teknik ishte në kuadër të Universitetit të Beogradit. Krahas kuadrove nga jashtë, ligjërata dhe ushtrime mbajti edhe një numër i kuadrove shqiptarë, të diplomuar në universitetet e ish-Jugosllavisë. Këta të fundit, bashkë me pedagogët e angazhuar nga Shqipëria, krijuan bazë të mirë për ngritjen e suksesit dhe sigurimin e kuadrit vendor. Themelimi i Universitetit të Prishtinës më 1970 mundësoi një bashkëpunim të frytshëm edhe me Universitetin Shtetëror të Tiranës. Ky bashkëpunim u realizua me intensitet më të madh në vitet akademike 1971/72 dhe 1972/73, për të vazhduar deri në shpërthimin e demonstratave të njohura të studentëve dhe të popullatës shqiptare të Kosovës më 1981. Me ndërtimin e objekteve të reja u krijuan kushte më të mira për punë dhe veprimtari mësimore shkencore. Ç’është e vërteta, që nga viti 1978, kishin filluar të ndërtoheshin objektet për nevojat e Fakultetit Teknik. Në vitin 1982, veprimtaria e fakulteteve teknike kaloi në objektin me sipërfaqe prej 11455 m², që ishte paraparër vetëm për nevojat e Seksionit të Makinerisë. Ndërkaq, në janar të vitit 1985 u vunë në përdorim edhe laboratoret e elektroteknikës me 4205 m² dhe të ndërtimtarisë me 5650 m2. I gjithë kompleksi i godinave të Fakultetit Teknik parashihej të ndërtohej në faza të caktuara në një sipërfaqe prej 16 ha, gjë që nuk u realizua. Ndërkaq, mësimi në Departamentin e Arkitekturës zhvillohet në një pjesë të godinave të ish Fakultetit Teknik. Procesi i zhvillimit në periudhën 1999- deri sot: * Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës konform kërkesave të parashtruara në vitin 2002/2003 filloi punën mbështetur në kërkesat e Deklaratës së Bolonjës, për nivelin Bachelor të studimeve, e pastaj në vitin 2005 edhe për nivelin Master. * Duke u mbështetur në kërkesat e ekonomisë së tregut, në vitin 2003/2004 u hap programi studimor i Gjeodezisë në nivelin Bachelor. * Në bazë të kërkesës për avancimin e vazhdueshëm të studimeve të paraparë në Deklaratën e Bolonjës, në vitin shkollor 2007/2008 u miratuan planet mësimore të reformuara konformë kërkesave për numër të lëndëve dhe kërkesave për ECTS, për dy nivelet e studimeve në Bachelor dhe Master. * Në vitin shkollor 2008/2009, Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës iu nënshtrua procesit të Akreditimit nga Agjencia për Akreditim, me të cilin rast u akredituan programet për nivelet e studimeve në Bachelor dhe Master. * Më pastaj, zhvillimi i Fakultetit e bëri të mundur hapjen e programit studimor  në nivelin Master për Infrastrukturë rrugore. Ky program studimor filloi punën në vitin shkollor 2011/2012. Gjatë vitit akademik 2011/2012 u nënshkrua Memorandumi i Mirëkuptimit ndërmjet TTI (Texas Transport Institute) dhe Fakultetit të Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës, me ç’rast anëtarë nga stafi akademik i Institutit të lartpërmendur filluan të ligjërojë në programin e studimeve të Projektimit të Rrugëve. == Studimet == '''ARKITEKTURA''' Qëllimi kryesor i programit të Arkitekturës është përgatitja e studentëve në përmbushjen e përgjegjësive ndaj dizajnit arkitektonik dhe detyrave të planifikimit urban. Niveli i arsimimit të arkitektëve në Evropë është përcaktuar përmes përmbushjes së kritereve të dhëna në direktivat e Bashkimit Evropian. Në nivel kombëtar, niveli i arsimit të lartë në përgjithësi dhe përgjegjësitë e arkitektit në veçanti përcaktohen me ligjet e Republikës së Kosovës, të cilat janë në harmonizim të vazhdueshëm me legjislacionin evropian. Legjislacioni i Kosovës përcakton kushtet për arkitektët si projektues, revizionistë, mbikëqyrës, planifikues urbanë dhe hapësinorë, etj., Dhe përcakton si përgjegjës për përpilimin, kontrollin dhe ekzekutimin e projekteve arkitekturore (Ligji për ndërtim) dhe projektet e ruajtjes dhe restaurimit të trashëgimisë arkitekturore (Ligji për Trashëgiminë Kulturore) si dhe për hartimin e planeve të zhvillimit urban dhe hapësinor (Ligji për Planifikimin Hapësinor). Këto përgjegjësi e bëjnë profilin e arkitektit shumë kompleks pasi që fusha e funksionimit të arkitektit varion nga shkalla e planifikimit hapësinor në shkallën e detajeve arkitekturore. Profili i arsimit në këtë program është Arkitekt - në përgjithësi. Ky profil ndërdisiplinor i ndërlidhë shkencat e ndryshme teknike, teknologjinë, shkencat shoqërore dhe artet krijuese, duke çuar kështu në krijimin e ekspertizës në menaxhimin dhe projektimin e hapësirës apo mjedisit të ndërtuar. Prezantimet dhe realizimi i dizajneve arkitektonike me cilësi të lartë njihen gjerësisht si "vepra arti". Titulli profesional i fituar pas përfundimit të pesë viteve të studimeve është: Master i shkencave të Arkitekturës. (Msc Arch.). Kandidati merr diplomë universitare me mundesi te vazhdimit ne studimet e Doktoratures. ''Sipas rekomandimit të Agjencisë së Akreditimit të Kosovës, studimet mund të përfundojnë pas përfundimit të vitit të tretë, përkatësisht të gjashtë semestrave. Titulli i fituar pas përfundimit të tre viteve të studimit, është: Bachelor i Arkitekturës. (Bsc Arch.). Kandidati merr një certifikatë.'' '''EFIÇIENCA E ENERGJISË (Master - profesional)''' Qëllimi i programit i jep mundësi studentëve që të jenë në gjendje të kuptojnë dhe të njohin konceptet e arkitekturës së qëndrueshme dhe ndërtimit në aspektin e efiçiencës së energjisë, duke përfshirë pjesën teorike dhe praktike; të ofrojë personel profesional të nevojshëm për tregun e Kosovës, me rolin e drejtimit të një kompanie private dhe / ose publike në fushën e efiçiencës së energjisë; për të siguruar njohuri themelore për studime kërkimore shkencore dhe / ose për nivelin e diplomës profesionale. '''KONSTRUKTIV (Bsc)''' Qëllimi i programit të studimeve për Bashelor-Konstruktiv është që të ketë kuadër me kompetenca të kërkuara nga tregu i punës, me aftësi profesionale për vazhdimin e studimeve të mëtejme në nivelin Master shkencor si dhe Master profesional. Profili i programit mundëson që studenti përveç kompetencave profesionale të ngushta që do të fitoj, do të jetë i përgatitur edhe me njohuri të përgjithshme nga shkenca e fizikës, njohje të programeve të ndryshme profesionale si dhe shkathtësi te tjera nga fusha e teknikës në përgjithësi. '''KONSTRUKTIV (Msc)''' Qëllimi i krijimit të nivelit të studimeve për Master konstruktiv, është padyshim krijimi i kuadrit të mjaftueshëm me kompetenca dhe nivel profesional të kënaqshëm. Programi i lëndëve, syllabuset e tyre të organizuara brenda tre dhe punimit të diplomës ne te katertin, i japin studentit kompetenca për fushën e projektimit, mbikëqyrjes, vlerësimit, menaxhimit të ndërtimit të konstruksioneve; të thellojë njohuritë e studimit në disa prej fushave te cilat ofrohen për tregun e Kosovës dhe më gjerë; të sigurojë kuadër që mund të jenë në rolet e udhëheqësit të projekteve, menaxhimit, organizimit dhe projektimit të strukturave dhe në përgjithësi të objeketeve ndërtimore; të ofrojë zgjidhjen e problemeve të ndryshme në inxhinierinë e ndërtimit; të sigurojë njohuri për vazhdimin e studimeve apo hulumtimeve shkencore për nivelin e Doktoratures. '''HIDROTEKNIKE (Bsc)''' Qëllimi i Programit është: të pergatite studentë të kualifikuar, që do të kuptojnë dhe njohin konceptet e shkencës së inxhinierisë civile, duke përfshirë pjesën teorike si bazë dhe pjesën  praktike të nevojshme për të përfunduar pjesën teorike; të ofrojë staf profesional për tregun e Kosovës dhe më tej, të aftë të luajn rolin e menaxherit teknik të kompanive private dhe publike, elementeve themelore të punëve hidrotehnike, si pjesë e inxhinierisë civile; si dhe për të siguruar njohuri, për studime të vazhdueshme ose kërkime shkencore për nivelin Master dhe te Doktoratures. '''HIDROTEKNIKE (Msc)''' Qëllimi i Programit është: njohja e thellë e studimit në disa fusha hidroteknike; për të siguruar personelin që mund të udhëheqë në zgjidhjet teknike të problemeve hidroteknike të inxhinierisë ndërtimore në tërë Kosovën; për të ofruar zgjidhje të problemeve ekzistuese në hidroteknikën e inxhinierisë së ndërtimit; për të ofruar njohuri të vazhdueshme për procedurat e studimit ose kërkimin shkencor në nivelin e Doktoratures. '''GJEODEZI (Bsc)''' Qëllimi i krijimit të nivelit të studimeve për bachelor në Gjeodezi, është padyshim krijimi i kuadrit të mjaftueshëm me kompetenca dhe nivel profesional të kënaqshëm si eshte: të dalin studente të aftë që të kuptojnë dhe të njohin konceptet e shkencave teknike të gjeodezisë duke perfshirë pjesën teorike që është bazë dhe në pjesën praktike si të domosdoshme në plotësimin e pjesës teorike; të sigurojë për tregun Kosovar dhe me gjerë, personel që mund të jenë në rolin e udheheqesit teknik të kompanive private dhe publike, me elemente bazë ne punët e gjeodezisë si punë të veçanta apo punë përcjellëse të ndertimet; të thelloj njohuritë e studimit në disa prej fushave që i ofrohen; të ofroj zgjidhjen e problemeve të ndryshme në inxhinierinë e Gjeodezisë; dhe të siguroj njohuri për vazhdimin e studimeve apo hulumtimeve shkencore për nivelet e Masterit dhe te Doktoratures. '''GJEODEZI (MSc)''' Edukimi i pranishëm në gjeodezi në nuk po përmbush nevojat e shoqërisë për specialist që mund të mendojnë në mënyrë kritike, punojnë pavarësisht dhe që kanë aftësi për menaxhim të projekteve. Për të adresuar këto çështje, ky Program ne nivelin master, ka për qëllim të zhvilloj profesionistë te cilë do ta mbështesin një zhvillim të qëndrueshëm në Kosovë ne fushën e gjeodezisë. Objektivat specifike të Programit janë që të: Identifikohen nevojat dhe kërkesat e shoqërise kosovare për edukimin në gjeodezi; Të ndërtohet një laborator i ri për gjeodezi në UP; Të ri-trajnohet stafi i profesorëve të gjeodezisë në Kosovë; Të zhvillohet një kurrikulë e re në gjeodezi; Të zhvillohen tetë materiale të reja të mësimit në gjeodezi dhe GIS; Të implementohet pedagogji e re dhe sigurim për kualitet në edukim për gjeodezi/ GIS; dhe të krijohet një qendër për karrierë për studentët ne këtë fushë të studimit. '''INXHINIERIA E AMBIENTIT (Bsc)''' Qëllimi i programit është përgatitja e studentëve, duke përdorur specifika të tilla si: termodinamika mjedisore, kimia, mekanika fluide, menaxhimi i mbeturinave të ujërave të zeza, ndikimi në mjedisin urban, kontrollin e ndotjes së ajrit, mbrojtjen nga përmbytjet dhe të tjerë. Duke qenë të gjithë të kombinuar brenda një komponenti të rëndësishëm mjedisor dhe kontrollin e tij, i nje rëndësie te vecant në ditët e sotme, studentët mes tjerash do të jenë të përgatitur që të vazhdojnë më tutje me Master shkencor dhe studimet e nivelit te Doktoratures. ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fna.uni-pr.edu/ Fakulteti i Ndërtimtarisë dhe Arkitekturës (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904162435/http://fna.uni-pr.edu/ |date=4 shtator 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 3we379so84lljt9cr8if0eqbjgdlvzn 0 195465 3025858 2907264 2026-08-15T12:28:40Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025858 wikitext text/x-wiki [[Skeda:University of Prishtina - Faculty of Engineering (1) front.jpg|parapamje|Ndërtesa e Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike të Universitetit të Prishtinës]] [[Skeda:Prezentimi.JPG|thumb|Amfiteatri i Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike i [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]]] '''Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike''' i [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]] është një fakultet i vendosur në [[Prishtina|Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]]. == Departamentet == Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike ka këto departamente: * Inxhinieri Kompjuterike * Telekomunikacion * Elektronikë * Automatikë * Sistemet Elektroenergjetike * Elektroenergjetikë Industriale ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fiek.uni-pr.edu/ Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] gysazvufbsiu6pxtg3230qmd2lmo61m 3025888 3025858 2026-08-15T12:41:34Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025888 wikitext text/x-wiki [[Skeda:University of Prishtina - Faculty of Engineering (1) front.jpg|parapamje|Ndërtesa e Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike të Universitetit të Prishtinës]] [[Skeda:Prezentimi.JPG|thumb|Amfiteatri i Fakultetit të Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike i [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]]] '''Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike''' i [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]] është një fakultet i vendosur në [[Prishtina|Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]]. == Departamentet == Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike ka këto departamente: * Inxhinieri Kompjuterike * Telekomunikacion * Elektronikë * Automatikë * Sistemet Elektroenergjetike * Elektroenergjetikë Industriale ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fiek.uni-pr.edu/ Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] cegiohzdijrgr3kl7m66o4cqz39snld 0 195467 3025860 2859790 2026-08-15T12:28:40Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025860 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike i Universitetit të Prishtinës''' aktualisht është i ndarë në 7 programe studimore në nivelin Bachelor dhe Master: #- Prodhimtari dhe Automatizim, #- Termoenergjetikë dhe Termoteknikë, #- Konstruksione dhe Mekanizim, #- Komunikacion, #- Mekatronikë, #- Inxhinieri Industriale dhe Menaxhment dhe #- Sistemet e Burimeve të Ripërtërishme. ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fim.uni-pr.edu/ Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] s3fnbjqwvavtvihenrhzturmxgiywhn 3025889 3025860 2026-08-15T12:41:35Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025889 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike i Universitetit të Prishtinës''' aktualisht është i ndarë në 7 programe studimore në nivelin Bachelor dhe Master: #- Prodhimtari dhe Automatizim, #- Termoenergjetikë dhe Termoteknikë, #- Konstruksione dhe Mekanizim, #- Komunikacion, #- Mekatronikë, #- Inxhinieri Industriale dhe Menaxhment dhe #- Sistemet e Burimeve të Ripërtërishme. ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fim.uni-pr.edu/ Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 3mhs5u3pfsyyby4r7d9qzlltafhl2gj 0 195469 3025861 3003335 2026-08-15T12:28:40Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025861 wikitext text/x-wiki {{One source|date=shtator 2025}}[[File:Fakulteti i Mjekësisë në Prishtinë 01.jpg|thumb|Dekanati i Fakultetit të Mjekësisë, Universiteti i Prishtinës]] [[Skeda:University of Prishtina - Faculty of Medecine - Institut A.jpg|parapamje|Instituti i Fakultetit të Mjekesise, Universiteti i Prishtines ]] '''Fakulteti i Mjekësisë i Universitetit të Prishtinës''' është një nga njësitë akademike në kuadër të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]]. Ai u themelua më 17 qershor, 1969 dhe ka nisur funksionimin më 4 dhjetor të po atij viti.<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|title=Rregullorja e studimeve bachelor|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019074742/https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|url-status=dead}}</ref> Fakulteti ofron arsimin akademik, kërkime shkencore dhe shërbime shëndetësore. Universiteti i Prishtinës (UP) përmban gjithsej 17 fakultete të ndryshme, ku njëri nga të parët që u themelua ishte dhe Fakulteti i Mjekësisë, i cili vazhdon të funksionojë dhe sot. Nga 17 fakultetet që UP përmban, 14 prej tyre janë fakultete të shkencave shoqërore, politike, natyrore, dhe ekonomike, ndërsa 3 prej tyre janë fakultete të shkencave të aplikuara. == Historia == Fakulteti i Mjekësisë është një nga fakultetet e para në të cilin filloi procesi mësimor, së bashku me [[Fakulteti Juridik i Universitetit të Prishtinës|Fakultetin Juridik]], [[Fakulteti Ekonomik i Universitetit të Prishtinës|Ekonomik]], atë të [[Fakulteti i Inxhinierisë Elektrike dhe Kompjuterike i Universitetit të Prishtinës|Inxhinierisë]], si dhe atë të [[Fakulteti Filozofik i Universitetit të Prishtinës|Filozofisë]]. Meqenëse Fakulteti i Mjekësisë ishte një nga fakultetet e para të hapura dhe ka një histori mjaft të gjatë të zhvillimit të procesit mësimor, ai së bashku me fakultetet e tjera të kohës, hasën shumë vështirësi në mbarëvajtjen e këtij procesi për shkak të tensioneve politike të krijuara në vend. Ndonëse rruga drejt zhvillimit nuk ishte e lehtë, ajo nuk pengoi që Fakulteti i Mjekësisë të arrinte të nxirrte në dritë studentë të suksesshëm dhe ambicioz. [[Skeda:University of Prishtina logo.svg|parapamje|''Emblema e Universitetit te Prishtines'']] [[Universiteti i Prishtinës]] u hap më 1969, si universiteti i pare në Kosovë, ndërkohë qe Kosova ishte akoma pjesë e territorit të [[Jugosllavia|Jugosllavisë]]. Mësimet në Universitetin e Prishtinës zhvilloheshin në dy gjuhë të ndryshme, në gjuhën shqipe dhe në atë serbo-kroate.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Pristina#History|title=University of Pristina|date=17 prill 2020}}</ref> == Qëllimet == Fakulteti i Mjekësisë ka këto qëllime: # Të veprojë si qendër universitare për edukimin e kuadrove shëndetësore, krijimin e kushteve për studime shkencore, krijimin e kuadrove universitare dhe ofrimin e shërbimeve shëndetësore. # Të krijojë standardet më të larta në fushën e mësimdhënies, mësimnxënies, dhe kërkimeve shkencore. # Të shfrytëzojë burimet e veta në mënyrë efikase. # Të bashkëpunojë dhe të marrë pjesë në të gjitha aktivitetet arsimore, hulumtuese dhe shëndetësore, në nivel rajonal, kombëtar dhe ndërkombëtar. # T’u përshtatet standardeve evropiane. # Të integrohet plotësisht në zonën evropiane të arsimit të lartë dhe në zonën evropiane të kërkimeve shkencore si dhe të ndërmarrë hapat adekuat reformues të nevojshëm për arritjen e këtij objektivi.<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|title=Rregullorja e studimeve bachelor|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019074742/https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|url-status=dead}}</ref> == Struktura organizative == Meqenëse Fakulteti i Mjekësisë është njësi akademike e Universitetit të Prishtinës, ai udhëhiqet nga dekani, i cili është udhëheqësi më i lartë i fakultetit. Në bordin e Dekanatit perfshihet Dekani<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Dekanati/Dekani.aspx|title=Fakulteti i Mjekesise (Faqe zyrtare)|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929031350/https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Dekanati/Dekani.aspx|url-status=dead}}</ref>, Prodekanët<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Dekanati/Prodekanet.aspx|title=Fakulteti i Mjekesise (Faqe zyrtare)|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929032110/https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Dekanati/Prodekanet.aspx|url-status=dead}}</ref>, si dhe Sekretari<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Dekanati/Sekretari.aspx|title=Fakulteti i Mjekesise (Faqe zyrtare)|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929034853/https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Dekanati/Sekretari.aspx|url-status=dead}}</ref>. Prodekanët, si nënudhëheqësit e fakultetit, japin ekspertizën e tyre për çështje akademike, financiare, dhe shëndetësore. Sekretari ka një rol kyç në zhvillimin e punëve në bordin drejtues, pasi që merret me pjesën administrative dhe proceduriale të mbarëvajtjes institucionale të fakultetit. Krahas Bordit të Dekanatit, për nga personeli, Fakulteti i Mjekësisë përmban rreth 23 profesorë të rregullt, rreth 31 profesorë të asociuar, rreth 28 profesorë asistent, si dhe një numër të madh asistentësh.<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Personeli.aspx|title=Fakulteti i Mjekesise (Faqe zyrtare)|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929033325/https://mjekesia.uni-pr.edu/Ballina/Personeli.aspx|url-status=dead}}</ref> == Programet<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/Departamentet.aspx|title=Fakulteti i Mjekesise (Faqe zyrtare)|date=15 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929052831/https://mjekesia.uni-pr.edu/Departamentet.aspx|url-status=dead}}</ref>== Fakulteti i Mjekësisë i Universitetit të Prishtinës ofron këto programe për studime: * <u><big>Studimet bazike</big></u> ** Studimet themelore bachelor ** Studimet themelore te integruara * <u><big>Studimet pasdiplomike</big></u> ** Studimet Master ** Studimet e Doktoratës ** Edukimi specialistik ** Edukimi i Vazhdueshëm Profesional Studimet themelore bachelor përmbajnë këto degë studimi: * Fizioterapi * Infermieri * Mami Studimet themelore për të gjitha degët e Bachelor zgjasin rreth tre vjet.<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|title=Rregullorja per studimet bachelor|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019074742/https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|url-status=dead}}</ref> === Studimet Themelore të integruara<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/Departamentet/Studimet-Bazike/Studimet-themelore-te-integruara.aspx|title=Fakulteti i Mjekesise (Faqe zyrtare)|date=15 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=18 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018215215/https://mjekesia.uni-pr.edu/Departamentet/Studimet-Bazike/Studimet-themelore-te-integruara.aspx|url-status=dead}}</ref>=== Studimet themelore te integruara permbajnë këto degë studimi: * Mjekësi e Përgjithshme * Stomatologji * Farmaci Studimet themelore në degët e Mjekësisë së Përgjithshme dhe Stomatologjisë zgjasin rreth gjashtë vjet. Ndërsa studimet themelore në degën e Farmacisë zgjasin rreth pesë vjet.<ref>{{Cite web|url=https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|title=Rregullorja per studimet bachelor|date=18 prill 2020|access-date=18 prill 2020|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019074742/https://mjekesia.uni-pr.edu/getattachment/dce53279-ab2f-407f-b600-443088a6a2a5/Rregullore-per-studimet-Bachelor.aspx|url-status=dead}}</ref> == Lidhje të jashtme == * [http://mjekesia.uni-pr.edu/ Fakulteti i Mjekësisë i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] == Referime == {{Reflist}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Shëndetësia në Kosovë]] 3mxgvdjvzmlogpauc1e9yvbnz4r2d2h 0 195470 3025849 2949574 2026-08-15T12:28:36Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025849 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Fakulteti i Arteve.png|parapamje|Fakulteti i Arteve, Prishtinë]] '''Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës''' ka filluar punë me si fillim me Degën e Artit  Figurativ,  e cila është themeluar nga Kuvendi i [[Kosova|Kosovës]] më 31 korrik 1973. Akademia e filloi punën më 25 dhjetor të vitit akademik 1973/74. === Historiku === [https://arte.uni-pr.edu/ Fakulteti i Arteve] ka filluar punë me si fillim me Degën e Artit  Figurativ,  e cila është themeluar nga Kuvendi i [[Kosova|Kosovës]] më 31 korrik 1973. Akademia e filloi punën më 25 dhjetor të vitit akademik 1973/74. Në vitin akademik 1975/76 formohet Dega e Artit Muzikor. Në vitin akademik 1986/87 Akademia shndërrohet në Fakultet të Arteve,  më emërtimin Fakulteti i Arteve. Në këtë kontekst themelimi i Akademisë e më vonë i Fakultetit të Arteve ishte kurorëzim i përpjekjeve shumëvjeçare dhe të suksesshme të krijuesve të seksioneve të arteve figuFakulteti i Arteve ka filluar punë me si fillim me Degën e Artit  Figurativ,  e cila është themeluar nga [[Kuvendi i Republikës së Kosovës|Kuvendi i Kosovës]] më 31 korrik 1973. Akademia e filloi punën më 25 dhjetor të vitit akademik 1973/74. Në vitin akademik 1975/76 formohet Dega e Artit Muzikor. Në vitin akademik 1986/87 Akademia shndërrohet në Fakultet të Arteve,  më emërtimin Fakulteti i Arteve. Në këtë kontekst themelimi i Akademisë e më vonë i Fakultetit të Arteve ishte kurorëzim i përpjekjeve shumëvjeçare dhe të suksesshme të krijuesve të seksioneve të arteve figurative,  arteve muzikore dhe arteve dramatike që vepronin në kuadër të SHLP-së prej vitit 1958 deri në fund të viteve të 80-ta.   Ndërsa nga viti akademik 1989/90 themelohet edhe Dega e Arteve Dramatike, fillimisht më Drejtimin e Aktrimit. Aktualisht Fakulteti i Arteve në kuadër të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]], funksionon në tri departamente: Arte Vizuele, Arte Muzikore dhe Arte Dramatike.<ref>{{Cite web|title=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|url=https://arte.uni-pr.edu/page.aspx?id=1,8|access-date=2023-03-04|website=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|language=sq-AL}}</ref> == Dega e Arteve të Bukura == Ky paragraf përshkruan Departamentin e Arteve të Bukura në Fakultetin e Arteve, i cili ka 298 studentë aktivë, 25 profesorë me kohë të plotë, 31 profesorë me kohë të pjesshme nga Universiteti i Prishtinës dhe 13 profesorë ndihmës me kohë të pjesshme. Programi i Arteve të Bukura ofron shtatë profile studimi në nivelin BA, dhe secili profil ka 24 kredite ECTS, të ndara ndërmjet katër viteve akademike. Gjuha e mësimdhënies në nivelin BA është shqipja.<ref>{{Cite web|title=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|url=https://arte.uni-pr.edu/page.aspx?id=1,68|access-date=2023-03-04|website=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|language=sq-AL}}</ref> * '''Piktura''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknika dhe mediume të pikturës për të krijuar një vizion artistik, kompozicion, ngjyra dhe kritikën e vepërave të tyre dhe të të tjerëve. * '''Skulptura''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknika dhe metodat konceptuale për të krijuar art skulptural, duke përfshirë prodhimin e objekteve dhe formave të tjera të artit hapësinor dhe shfrytëzimin e tyre si komunikues vizual. * '''Grafika''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknika të shtypit me ngjyra dhe eksplorim të mëtejshëm të imazhit bardh e zi, dhe për artet e librave, litografinë dhe shtypje të relievit. * '''Ilustrimi dhe vizatimi''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të zhvillojnë aftësi vizuale dhe fizike për vizatim dhe ilustrim, përdorimin e teknikave lineare dhe tonale për të përshkruar dritën dhe hijen, si dhe formën dhe përbërjen. * '''Art Konceptual dhe Media të reja''': Ky profil është i ri dhe është për studentët që dëshirojnë të fokusohen në ide dhe koncepte të reja si material artistik në mediat e reja si video, instalacioni, performanca, etj. * '''Fotografia''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknikat e fotografisë për të krijuar vepra artistike me imazhe, dhe për të eksploruar tematikat që lidhen me fotografinë si medim artistik. * '''Arti Industrial dhe Designi''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknikat e dizajnit industrial dhe të aplikojnë këto teknika në prodhimet e tyre artistike. Çdo profil është i akredituar në Programin e Arteve të Bukura dhe ka tematika të ndryshme == Dega e Arteve Dramatike == Departamenti i Arteve Dramatike (DAD) është program studimor në Fakultetin e  Arteve me '''250''' studentë aktivë, '''32''' profesorë me kohë të plotë, '''1''' profesor me kohë të pjesshme nga Universiteti i Prishtinës dhe '''20''' profesorë ndihmës me kohë të pjesshme dhe '''3''' profesorë vizitorë. Programi i Arteve Dramatike, aktualisht, ofron studime në '''tetë''' profile studimi të nivelit BA. Profilet BA kanë 24 kredite ECTS, të ndara, në mënyrë të barabartë, ndërmjet katër viteve akademike. Gjuha e mësimdhënies në nivelin BA është gjuha shqipe.<ref>{{Cite web|title=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|url=https://arte.uni-pr.edu/page.aspx?id=1,69|access-date=2023-03-04|website=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|language=sq-AL}}</ref> '''Profilet e studimeve (BA) të akredituara në Programin e Arteve të Dramatike janë:''' * '''Aktrim (BA):''' Profili i Aktrimit është krijuar për të përgatitur studentët për të luajtur rolet në teatër, film, TV, radiodramë dhe forma të tjera të interpretimit performativ pas diplomimit. Gjatë studimeve, studentët do të zhvillojnë aftësitë e tyre për të luajtur në mënyrë profesionale dhe të komunikojnë me dramaturgë, skenaristë, regjisorë, producentë dhe autorë tjerë të artit skenik. Ata do të jenë në gjendje të analizojnë dhe të diskutojnë në mënyrë kritike për çështjet etike, kulturore dhe shoqërore dhe të angazhohen në arenën e artit skenik nën udhëheqjen e profesorëve. *'''Regji Teatri (BA):''' Profili Regji Teatri synon të krijojë regjisorë profesionistë në fushën e regjisë së teatrit. Qëllimi i studimeve është të sigurojë studentët me njohuri të përgjithshme dhe artistike në fushën e regjisë së teatrit në Kosovë dhe jashtë saj. Studentët mësojnë si të shfrytëzojnë potencialin e tyre krijues dhe artistik për të krijuar shfaqje teatrore dhe për të punuar në pozicione të tjera të artit skenik, si filmi dhe TV. *'''Regji Filmi dhe TV (BA):''' Profili Regji Filmi dhe Televizionit është programi i vetëm i Regjisë së Filmit dhe Televizionit në Kosovë dhe synon të përgatisë studentët për t'u bërë pjesë e industrisë së filmit dhe televizionit. Gjatë studimeve, studentët mësojnë të gjitha hapat e filmbërjes, duke filluar nga ideja dhe deri te projeksioni, në nivel profesional. Ata bashkëpunojnë me studentët e profileve të tjera për të krijuar vepra filmike dhe multimediale. *'''Dramatugji dhe Skenar Filmi dhe TV (BA):''' Profili Dramaturgji dhe Skenar filmi dhe TV synon të përgatisë studentët për të krijuar vepra dramatike, të ekspozuara ndaj konkurrencës së tregut në fushën artistike të teatrit dhe dramës. Gjatë studimeve, ata do të njihen me përvojat dhe arritjet dramatike dhe me teatrin modern dhe bashkëkohor në mënyrë të pavarur dhe do të zhvillojnë aftësitë e tyre krijuese dhe artistike për të përgjigjur kërkesave të publikut në fushën artistike të dramës, filmit dhe TV. *'''Dizajn Skene dhe Kostumografi (BA)''': Ky program ndihmon studentët që të fitojnë njohuri dhe aftësi për të punuar si skenografë dhe kostumografë në teatër, film artistik, dhe televizion. Ata mësojnë të komunikojnë në mënyrë efektive në gjuhën e dramës, teatrit, filmit, televizionit dhe regjisë multimediale. Gjatë studimeve, studentët përgatiten të punojnë bashkë me profilet e tjera si regjia, aktrimi, dramaturgjia dhe skenari i filmit/tv, produksioni, kamera e montazhi. Ata gjithashtu mësojnë të vlerësojnë në mënyrë të pavarur krijimin artistik, duke u fokusuar në dizajnin skenik, idenë e kostumeve dhe interpretimin e shfaqjes skenike në mënyrë sa më kreative. *'''Produksion (BA):''' Ky program është i ri dhe akredituar në vitin akademik 2021/22. Qëllimi i tij është që studentët të marrin njohuri mbi teorinë dhe praktikën e produksionit, të njihen me teknikat e punës praktike në sheshxhirime filmike, të kuptojnë produksionin teatror dhe të aplikojnë punën e tyre si specialistë në organizim dhe sektorë të prodhimtarisë filmike dhe teatrore në vendin dhe jashtë tij. *'''Kamerë dhe Montazh (BA)''': Ky program është i ri dhe akredituar për herë të parë në vitin akademik 2021/22. Planprogrami bazohet në standardet profesionale të industrisë filmike dhe audiovizuale dhe është krijuar bazuar në nevojat e industrisë brenda vendit. Ky program është i vetmi në Kosovë që ofron njohuri dhe aftësi në fushën e kamerës dhe montazhit të filmit dhe televizionit. Studentët mësojnë të gjithë hapat e filmbërjes në nivel profesional dhe përgatiten për të punuar në industrinë e filmit dhe televizionit. ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://arte.uni-pr.edu/ Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinsë (Faqe zyrtare)] == Referime == [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] <references />{{Prishtina}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} 4181p9xzw7c1zb2tnjak8uhuh23kqrv 3025884 3025849 2026-08-15T12:41:33Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025884 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Fakulteti i Arteve.png|parapamje|Fakulteti i Arteve, Prishtinë]] '''Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës''' ka filluar punë me si fillim me Degën e Artit  Figurativ,  e cila është themeluar nga Kuvendi i [[Kosova|Kosovës]] më 31 korrik 1973. Akademia e filloi punën më 25 dhjetor të vitit akademik 1973/74. === Historiku === [https://arte.uni-pr.edu/ Fakulteti i Arteve] ka filluar punë me si fillim me Degën e Artit  Figurativ,  e cila është themeluar nga Kuvendi i [[Kosova|Kosovës]] më 31 korrik 1973. Akademia e filloi punën më 25 dhjetor të vitit akademik 1973/74. Në vitin akademik 1975/76 formohet Dega e Artit Muzikor. Në vitin akademik 1986/87 Akademia shndërrohet në Fakultet të Arteve,  më emërtimin Fakulteti i Arteve. Në këtë kontekst themelimi i Akademisë e më vonë i Fakultetit të Arteve ishte kurorëzim i përpjekjeve shumëvjeçare dhe të suksesshme të krijuesve të seksioneve të arteve figuFakulteti i Arteve ka filluar punë me si fillim me Degën e Artit  Figurativ,  e cila është themeluar nga [[Kuvendi i Republikës së Kosovës|Kuvendi i Kosovës]] më 31 korrik 1973. Akademia e filloi punën më 25 dhjetor të vitit akademik 1973/74. Në vitin akademik 1975/76 formohet Dega e Artit Muzikor. Në vitin akademik 1986/87 Akademia shndërrohet në Fakultet të Arteve,  më emërtimin Fakulteti i Arteve. Në këtë kontekst themelimi i Akademisë e më vonë i Fakultetit të Arteve ishte kurorëzim i përpjekjeve shumëvjeçare dhe të suksesshme të krijuesve të seksioneve të arteve figurative,  arteve muzikore dhe arteve dramatike që vepronin në kuadër të SHLP-së prej vitit 1958 deri në fund të viteve të 80-ta.   Ndërsa nga viti akademik 1989/90 themelohet edhe Dega e Arteve Dramatike, fillimisht më Drejtimin e Aktrimit. Aktualisht Fakulteti i Arteve në kuadër të [[Universiteti i Prishtinës|Universitetit të Prishtinës]], funksionon në tri departamente: Arte Vizuele, Arte Muzikore dhe Arte Dramatike.<ref>{{Cite web|title=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|url=https://arte.uni-pr.edu/page.aspx?id=1,8|access-date=2023-03-04|website=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|language=sq-AL}}</ref> == Dega e Arteve të Bukura == Ky paragraf përshkruan Departamentin e Arteve të Bukura në Fakultetin e Arteve, i cili ka 298 studentë aktivë, 25 profesorë me kohë të plotë, 31 profesorë me kohë të pjesshme nga Universiteti i Prishtinës dhe 13 profesorë ndihmës me kohë të pjesshme. Programi i Arteve të Bukura ofron shtatë profile studimi në nivelin BA, dhe secili profil ka 24 kredite ECTS, të ndara ndërmjet katër viteve akademike. Gjuha e mësimdhënies në nivelin BA është shqipja.<ref>{{Cite web|title=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|url=https://arte.uni-pr.edu/page.aspx?id=1,68|access-date=2023-03-04|website=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|language=sq-AL}}</ref> * '''Piktura''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknika dhe mediume të pikturës për të krijuar një vizion artistik, kompozicion, ngjyra dhe kritikën e vepërave të tyre dhe të të tjerëve. * '''Skulptura''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknika dhe metodat konceptuale për të krijuar art skulptural, duke përfshirë prodhimin e objekteve dhe formave të tjera të artit hapësinor dhe shfrytëzimin e tyre si komunikues vizual. * '''Grafika''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknika të shtypit me ngjyra dhe eksplorim të mëtejshëm të imazhit bardh e zi, dhe për artet e librave, litografinë dhe shtypje të relievit. * '''Ilustrimi dhe vizatimi''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të zhvillojnë aftësi vizuale dhe fizike për vizatim dhe ilustrim, përdorimin e teknikave lineare dhe tonale për të përshkruar dritën dhe hijen, si dhe formën dhe përbërjen. * '''Art Konceptual dhe Media të reja''': Ky profil është i ri dhe është për studentët që dëshirojnë të fokusohen në ide dhe koncepte të reja si material artistik në mediat e reja si video, instalacioni, performanca, etj. * '''Fotografia''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknikat e fotografisë për të krijuar vepra artistike me imazhe, dhe për të eksploruar tematikat që lidhen me fotografinë si medim artistik. * '''Arti Industrial dhe Designi''': Ky profil është për studentët që dëshirojnë të mësojnë teknikat e dizajnit industrial dhe të aplikojnë këto teknika në prodhimet e tyre artistike. Çdo profil është i akredituar në Programin e Arteve të Bukura dhe ka tematika të ndryshme == Dega e Arteve Dramatike == Departamenti i Arteve Dramatike (DAD) është program studimor në Fakultetin e  Arteve me '''250''' studentë aktivë, '''32''' profesorë me kohë të plotë, '''1''' profesor me kohë të pjesshme nga Universiteti i Prishtinës dhe '''20''' profesorë ndihmës me kohë të pjesshme dhe '''3''' profesorë vizitorë. Programi i Arteve Dramatike, aktualisht, ofron studime në '''tetë''' profile studimi të nivelit BA. Profilet BA kanë 24 kredite ECTS, të ndara, në mënyrë të barabartë, ndërmjet katër viteve akademike. Gjuha e mësimdhënies në nivelin BA është gjuha shqipe.<ref>{{Cite web|title=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|url=https://arte.uni-pr.edu/page.aspx?id=1,69|access-date=2023-03-04|website=Universiteti i Prishtinës Hasan Prishtina|language=sq-AL}}</ref> '''Profilet e studimeve (BA) të akredituara në Programin e Arteve të Dramatike janë:''' * '''Aktrim (BA):''' Profili i Aktrimit është krijuar për të përgatitur studentët për të luajtur rolet në teatër, film, TV, radiodramë dhe forma të tjera të interpretimit performativ pas diplomimit. Gjatë studimeve, studentët do të zhvillojnë aftësitë e tyre për të luajtur në mënyrë profesionale dhe të komunikojnë me dramaturgë, skenaristë, regjisorë, producentë dhe autorë tjerë të artit skenik. Ata do të jenë në gjendje të analizojnë dhe të diskutojnë në mënyrë kritike për çështjet etike, kulturore dhe shoqërore dhe të angazhohen në arenën e artit skenik nën udhëheqjen e profesorëve. *'''Regji Teatri (BA):''' Profili Regji Teatri synon të krijojë regjisorë profesionistë në fushën e regjisë së teatrit. Qëllimi i studimeve është të sigurojë studentët me njohuri të përgjithshme dhe artistike në fushën e regjisë së teatrit në Kosovë dhe jashtë saj. Studentët mësojnë si të shfrytëzojnë potencialin e tyre krijues dhe artistik për të krijuar shfaqje teatrore dhe për të punuar në pozicione të tjera të artit skenik, si filmi dhe TV. *'''Regji Filmi dhe TV (BA):''' Profili Regji Filmi dhe Televizionit është programi i vetëm i Regjisë së Filmit dhe Televizionit në Kosovë dhe synon të përgatisë studentët për t'u bërë pjesë e industrisë së filmit dhe televizionit. Gjatë studimeve, studentët mësojnë të gjitha hapat e filmbërjes, duke filluar nga ideja dhe deri te projeksioni, në nivel profesional. Ata bashkëpunojnë me studentët e profileve të tjera për të krijuar vepra filmike dhe multimediale. *'''Dramatugji dhe Skenar Filmi dhe TV (BA):''' Profili Dramaturgji dhe Skenar filmi dhe TV synon të përgatisë studentët për të krijuar vepra dramatike, të ekspozuara ndaj konkurrencës së tregut në fushën artistike të teatrit dhe dramës. Gjatë studimeve, ata do të njihen me përvojat dhe arritjet dramatike dhe me teatrin modern dhe bashkëkohor në mënyrë të pavarur dhe do të zhvillojnë aftësitë e tyre krijuese dhe artistike për të përgjigjur kërkesave të publikut në fushën artistike të dramës, filmit dhe TV. *'''Dizajn Skene dhe Kostumografi (BA)''': Ky program ndihmon studentët që të fitojnë njohuri dhe aftësi për të punuar si skenografë dhe kostumografë në teatër, film artistik, dhe televizion. Ata mësojnë të komunikojnë në mënyrë efektive në gjuhën e dramës, teatrit, filmit, televizionit dhe regjisë multimediale. Gjatë studimeve, studentët përgatiten të punojnë bashkë me profilet e tjera si regjia, aktrimi, dramaturgjia dhe skenari i filmit/tv, produksioni, kamera e montazhi. Ata gjithashtu mësojnë të vlerësojnë në mënyrë të pavarur krijimin artistik, duke u fokusuar në dizajnin skenik, idenë e kostumeve dhe interpretimin e shfaqjes skenike në mënyrë sa më kreative. *'''Produksion (BA):''' Ky program është i ri dhe akredituar në vitin akademik 2021/22. Qëllimi i tij është që studentët të marrin njohuri mbi teorinë dhe praktikën e produksionit, të njihen me teknikat e punës praktike në sheshxhirime filmike, të kuptojnë produksionin teatror dhe të aplikojnë punën e tyre si specialistë në organizim dhe sektorë të prodhimtarisë filmike dhe teatrore në vendin dhe jashtë tij. *'''Kamerë dhe Montazh (BA)''': Ky program është i ri dhe akredituar për herë të parë në vitin akademik 2021/22. Planprogrami bazohet në standardet profesionale të industrisë filmike dhe audiovizuale dhe është krijuar bazuar në nevojat e industrisë brenda vendit. Ky program është i vetmi në Kosovë që ofron njohuri dhe aftësi në fushën e kamerës dhe montazhit të filmit dhe televizionit. Studentët mësojnë të gjithë hapat e filmbërjes në nivel profesional dhe përgatiten për të punuar në industrinë e filmit dhe televizionit. ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://arte.uni-pr.edu/ Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinsë (Faqe zyrtare)] == Referime == [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] <references />{{Prishtina}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} nuov94z12e8ic63d2b94r5mhy1x9bp4 0 195473 3025850 2859784 2026-08-15T12:28:37Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025850 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Bujqësisë dhe Veterinarisë i Universitetit të Prishtinës''' ka këto departamente: #Agroekonomi #Bioteknologji në Zootekni #Prodhimtari Bimore #Mbrojte e Bimëve #Pemëtari - Vreshtari #Veterinari ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [https://web.archive.org/web/20160829145921/http://fbv.uni-pr.edu/ Fakulteti i Bujqësisë dhe Veterinarisë i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] t9jecwty1oprbgwjlsgtjr6suubuz9c 3025886 3025850 2026-08-15T12:41:33Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025886 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Bujqësisë dhe Veterinarisë i Universitetit të Prishtinës''' ka këto departamente: #Agroekonomi #Bioteknologji në Zootekni #Prodhimtari Bimore #Mbrojte e Bimëve #Pemëtari - Vreshtari #Veterinari ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [https://web.archive.org/web/20160829145921/http://fbv.uni-pr.edu/ Fakulteti i Bujqësisë dhe Veterinarisë i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] 02xq4cnmeikh2ykncs4v0ip6daya3oe 0 195474 3025841 2859789 2026-08-15T12:25:50Z Edukatori 112234 removed [[Category:Mitrovicë]]; added [[Category:Arsimi në Mitrovicë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025841 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Gjeoshkencave dhe Teknologjisë i Universitetit të Prishtinës''' ka këto departamente: #Xehetarisë #Gjeologjisë #Materiale dhe Metalurgji #Teknologjisë ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fxm.uni-pr.edu/ Fakulteti i Gjeoshkencave dhe Teknologjisë i Universitetit të Prishtinës në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025191521/http://fxm.uni-pr.edu/ |date=25 tetor 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] goklto0fpoixskp6rccxvo6m97kdcls 3025842 3025841 2026-08-15T12:26:09Z Edukatori 112234 removed [[Category:Fakultete]]; added [[Category:Fakultete në Kosovë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025842 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Gjeoshkencave dhe Teknologjisë i Universitetit të Prishtinës''' ka këto departamente: #Xehetarisë #Gjeologjisë #Materiale dhe Metalurgji #Teknologjisë ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fxm.uni-pr.edu/ Fakulteti i Gjeoshkencave dhe Teknologjisë i Universitetit të Prishtinës në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161025191521/http://fxm.uni-pr.edu/ |date=25 tetor 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] 0hc445819rmocj7ah2yoau7l1h0plhf 0 195475 3025851 2859786 2026-08-15T12:28:37Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025851 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Edukimit Fizik dhe i Sportit i Universitetit të Prishtinës''' ka këtë Departament: # Departamenti i Edukimit Fizik dhe i Sportit ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fshs.uni-pr.edu/ Fakulteti i Edukimit Fizik dhe i Sportit i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904160142/http://fshs.uni-pr.edu/ |date=4 shtator 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Prishtinë]] jb0obq3xrwulaze6rdcu7eoqbnaouw2 3025885 3025851 2026-08-15T12:41:33Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025885 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Edukimit Fizik dhe i Sportit i Universitetit të Prishtinës''' ka këtë Departament: # Departamenti i Edukimit Fizik dhe i Sportit ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fshs.uni-pr.edu/ Fakulteti i Edukimit Fizik dhe i Sportit i Universitetit të Prishtinës (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160904160142/http://fshs.uni-pr.edu/ |date=4 shtator 2016 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] e1bt6wg5jzm7x7alytbbdmqqtgrw5s1 0 195476 3025863 2859794 2026-08-15T12:28:41Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025863 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Shkencave të Aplikuara i Universitetit të Prishtinës në Mitrovicë''' ka këto Departamente: #Studimet themelore ## Departamenti, Informatikë Inxhinierike ##Departamenti, Makineri Industrial #Studimet master ##Departamenti, Teknologjia e përpunimit me prerje ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fshtam.uni-pr.edu/ Fakulteti i Shkencave të Aplikuara i Universitetit të Prishtinës në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226184849/https://fshtam.uni-pr.edu/ |date=26 shkurt 2021 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Mitrovicë]] 572pqr6fokom1di3vpwgdrihcoy2r0q 3025879 3025863 2026-08-15T12:37:27Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Mitrovicë]] te [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025879 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Shkencave të Aplikuara i Universitetit të Prishtinës në Mitrovicë''' ka këto Departamente: #Studimet themelore ## Departamenti, Informatikë Inxhinierike ##Departamenti, Makineri Industrial #Studimet master ##Departamenti, Teknologjia e përpunimit me prerje ==Shih edhe== * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://fshtam.uni-pr.edu/ Fakulteti i Shkencave të Aplikuara i Universitetit të Prishtinës në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226184849/https://fshtam.uni-pr.edu/ |date=26 shkurt 2021 }} {{cung}} {{Fakultetet e Universitetit të Prishtinës}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prishtinës]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] knwkplvtugbohmaxivedqz7tbkrdfny 0 202036 3025857 2950994 2026-08-15T12:28:39Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025857 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Gjeoshkencave''' i Universitetit të Mitrovicës është njëri ndër institucionet më të vjetra të arsimit të lartë në Mitrovicë. Ky institucion është themeluar në vitin 1974<ref>{{Cite web|last=Berisha|first=Fjolla|date=2024-07-27|title=U shënua 50 -vjetori i Fakultetit të Xehetarisë dhe Metalurgjisë|url=https://www.umib.net/u-shenua-50-vjetori-i-fakultetit-te-xehetarise-dhe-metalurgjise/|access-date=2025-01-28|website=Universiteti "Isa Boletini"|language=sq-AL}}</ref> dhe asokohe quhej '''Fakulteti i Xehetarisë dhe Metalurgjisë''' kur funksiononte në kuadër të Universitetit të Prishtinës. == Historiku == ;Fakulteti i Xehetarisë dhe Metalurgjisë Themelet e arsimit të lartë dhe studimeve universitare në Mitrovicë u vunë me hapjen e [[Shkolla e Lartë Teknike e Mitrovicës|Shkollës së Lartë Teknike]] në vitin 1961. Në vitin 1970 në kuadër të Fakultetit Teknik në Prishtinë hapen degët e Xehetarisë, Teknologjisë dhe Metalurgjisë, deri në themelimin e Fakultetit të Xehetarisë dhe Metalurgjisë në Mitrovicë. Në korrik të vitit 1974 Kuvendi i KSA të Kosovës, miratoi Ligjin për themelimin e Fakultetit të Xehetarisë dhe Metalurgjisë në Mitrovicë (“Gazeta Zyrtare e KSAK” nr. 74/74). Fakulteti filloi punën në vitin akademik 1974/75 me këto degë: *Xehetari *Teknologji *Metalurgji Në vitin akademik 1980/81 u hap edhe Dega e Gjeologjisë. Në vitin e parë të funksionimit, në tri degët ekzistuese u regjistruan 322 studentë shqiptarë, ndërsa në vitin e hapjes së Degës së Gjeologjisë (1980/81) u regjistruan 151 studentë të tjerë. Pas masave të dhunshme serbe të vitit 1991, mësimi në gjuhën shqipe u detyrua të vazhdonte në ambientet e Shkollës Fillore “Nazmi Gafurri” në Mitrovicë. Deri në vitin 2005, nga Fakulteti i Xehetarisë dhe Metalurgjisë kanë diplomuar 1,115 studentë me mësim në gjuhën shqipe. Në vitin 2001, Senati i Universitetit të Prishtinës miratoi planet mësimore të bazuara në Deklaratën e Bolonjës për nivelin Bachelor. Në shtator të vitit 2004, u miratua edhe plani mësimor për studimet Master në: *Departamentin e Xehetarisë *Departamentin e Gjeologjisë *Departamentin e Teknologjisë Në vitin akademik 2004/05, në Fakultetin e Xehetarisë dhe Metalurgjisë u regjistruan 429 studentë. Procesin mësimor e mbështetnin 51 mësimdhënës dhe asistentë me marrëdhënie të rregullt pune, si dhe 12 të angazhuar me punë plotësuese.<ref>{{Cite web|author=Wayback Machine|date=2016-07-25|title=Universiteti i Prishtinës (1970 - 2005)|url=http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20160725052315/http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|access-date=2025-02-02|website=web.archive.org|language=sq|archive-date=25 korrik 2016|url-status=dead}}</ref> Studentët që studionin në Fakultetin e Xehetarisë dhe Metalurgjisë dhe Shkollën e Lartë Teknike ishin nga të gjitha trevat e Kosovës, marr parasysh se këto degë studioheshin vetëm në Mitrovicë. Një numër i madh i studentëve vinin edhe nga viset tjera shqiptare, nga Maqedonia dhe Presheva, Bujanoci dhe Medvegja dhe Mali i Zi. Shumë student – shtetas të huaj u regjistruan dhe diplomuan në këtë fakultet, posaçërisht nga Lindja e Mesme.<ref>{{Cite web|title=Universiteti|url=https://www.umib.net/universiteti/|access-date=2025-01-28|website=Universiteti "Isa Boletini"|language=sq}}</ref> ;Fakulteti i Gjeoshkencave Mbi bazën e këtyre fakulteteve dhe duke u bazuar në traditën mbi 60 vjeçare të arsimit të lartë në Mitrovicë, Qeveria e Republikës së Kosovës me datën 06.03.2013 ka themeluar Universitetin Publik të Mitrovicës, kurse Kuvendi i Kosovës me datën 31 maj 2013 ka ratifikuar vendimin. Në bazë të Statutit të Përkohshëm, miratuar nga Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, në kuadër të Universitetit të Mitrovicës “Isa Boletini”(UMIB) funksionojnë gjashtë fakultete: Fakulteti i Gjeoshkencave (FGJT), Fakulteti i Teknologjisë Ushqimore (FTU), Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike dhe Kompjuterike (FIMK), Fakulteti Juridik (FJ), Fakulteti Ekonomik (FE) dhe Fakulteti i Edukimit (FE). Në kuadër të këtyre fakulteteve funksionojnë gjithsej 23 programe të studimit në nivelin bachelor dhe master. Në procesin mësimor janë të angazhuar gjithsejtë 69 mësimdhënës dhe asistentë në marrëdhënie të rregullt pune. Prej tyre 53 janë doktor shkence dhe 15 janë me magjistraturë ose master të përfunduar, sipas thirrjeve: 15 profesorë të rregullt, 14 profesorë të assocuar, 21 profesorë asistentë, 4 ligjërues dhe 15 asistentë. == Departamentet == *Departamenti i Gjeologjisë #Bachelor: ##Gjeologji #Master: ##Venburimet e lëndëve të para minerale ##Hidrogjeologji dhe Gjeologji Inxhinierike *Departamenti i Xehetarisë #Bachelor: ##Xehetari me specializimet: ###Xehetari, ###Gjeoteknikë, ###Përgatitja e lëndëve të para minerale #Master: ##Xehetari ##Gjeoteknikë *Departamenti Materiale dhe Metalurgji #Bachelor: ##Materiale dhe Metalurgji me specializimet: ###Materiale, ###Metalurgji #Master: ##Materiale ##Metalurgji<ref>[http://umib.net/fakulteti-i-gjeoshkencave/historiku/ Fakulteti i Gjeoshkencave (Historiku dhe programet e studimit)]</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Arsimi në Mitrovicë]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20161106192441/http://umib.net/fakulteti-i-gjeoshkencave/ Fakulteti i Gjeoshkencave në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] m5pf5qu06kl2qb4o4dvd5y07c14g9ty 3025878 3025857 2026-08-15T12:37:27Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Mitrovicë]] te [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025878 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Gjeoshkencave''' i Universitetit të Mitrovicës është njëri ndër institucionet më të vjetra të arsimit të lartë në Mitrovicë. Ky institucion është themeluar në vitin 1974<ref>{{Cite web|last=Berisha|first=Fjolla|date=2024-07-27|title=U shënua 50 -vjetori i Fakultetit të Xehetarisë dhe Metalurgjisë|url=https://www.umib.net/u-shenua-50-vjetori-i-fakultetit-te-xehetarise-dhe-metalurgjise/|access-date=2025-01-28|website=Universiteti "Isa Boletini"|language=sq-AL}}</ref> dhe asokohe quhej '''Fakulteti i Xehetarisë dhe Metalurgjisë''' kur funksiononte në kuadër të Universitetit të Prishtinës. == Historiku == ;Fakulteti i Xehetarisë dhe Metalurgjisë Themelet e arsimit të lartë dhe studimeve universitare në Mitrovicë u vunë me hapjen e [[Shkolla e Lartë Teknike e Mitrovicës|Shkollës së Lartë Teknike]] në vitin 1961. Në vitin 1970 në kuadër të Fakultetit Teknik në Prishtinë hapen degët e Xehetarisë, Teknologjisë dhe Metalurgjisë, deri në themelimin e Fakultetit të Xehetarisë dhe Metalurgjisë në Mitrovicë. Në korrik të vitit 1974 Kuvendi i KSA të Kosovës, miratoi Ligjin për themelimin e Fakultetit të Xehetarisë dhe Metalurgjisë në Mitrovicë (“Gazeta Zyrtare e KSAK” nr. 74/74). Fakulteti filloi punën në vitin akademik 1974/75 me këto degë: *Xehetari *Teknologji *Metalurgji Në vitin akademik 1980/81 u hap edhe Dega e Gjeologjisë. Në vitin e parë të funksionimit, në tri degët ekzistuese u regjistruan 322 studentë shqiptarë, ndërsa në vitin e hapjes së Degës së Gjeologjisë (1980/81) u regjistruan 151 studentë të tjerë. Pas masave të dhunshme serbe të vitit 1991, mësimi në gjuhën shqipe u detyrua të vazhdonte në ambientet e Shkollës Fillore “Nazmi Gafurri” në Mitrovicë. Deri në vitin 2005, nga Fakulteti i Xehetarisë dhe Metalurgjisë kanë diplomuar 1,115 studentë me mësim në gjuhën shqipe. Në vitin 2001, Senati i Universitetit të Prishtinës miratoi planet mësimore të bazuara në Deklaratën e Bolonjës për nivelin Bachelor. Në shtator të vitit 2004, u miratua edhe plani mësimor për studimet Master në: *Departamentin e Xehetarisë *Departamentin e Gjeologjisë *Departamentin e Teknologjisë Në vitin akademik 2004/05, në Fakultetin e Xehetarisë dhe Metalurgjisë u regjistruan 429 studentë. Procesin mësimor e mbështetnin 51 mësimdhënës dhe asistentë me marrëdhënie të rregullt pune, si dhe 12 të angazhuar me punë plotësuese.<ref>{{Cite web|author=Wayback Machine|date=2016-07-25|title=Universiteti i Prishtinës (1970 - 2005)|url=http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20160725052315/http://juridiku.uni-pr.edu/Files/Dokumente/Relevante/Monografia_opt.aspx|access-date=2025-02-02|website=web.archive.org|language=sq|archive-date=25 korrik 2016|url-status=dead}}</ref> Studentët që studionin në Fakultetin e Xehetarisë dhe Metalurgjisë dhe Shkollën e Lartë Teknike ishin nga të gjitha trevat e Kosovës, marr parasysh se këto degë studioheshin vetëm në Mitrovicë. Një numër i madh i studentëve vinin edhe nga viset tjera shqiptare, nga Maqedonia dhe Presheva, Bujanoci dhe Medvegja dhe Mali i Zi. Shumë student – shtetas të huaj u regjistruan dhe diplomuan në këtë fakultet, posaçërisht nga Lindja e Mesme.<ref>{{Cite web|title=Universiteti|url=https://www.umib.net/universiteti/|access-date=2025-01-28|website=Universiteti "Isa Boletini"|language=sq}}</ref> ;Fakulteti i Gjeoshkencave Mbi bazën e këtyre fakulteteve dhe duke u bazuar në traditën mbi 60 vjeçare të arsimit të lartë në Mitrovicë, Qeveria e Republikës së Kosovës me datën 06.03.2013 ka themeluar Universitetin Publik të Mitrovicës, kurse Kuvendi i Kosovës me datën 31 maj 2013 ka ratifikuar vendimin. Në bazë të Statutit të Përkohshëm, miratuar nga Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, në kuadër të Universitetit të Mitrovicës “Isa Boletini”(UMIB) funksionojnë gjashtë fakultete: Fakulteti i Gjeoshkencave (FGJT), Fakulteti i Teknologjisë Ushqimore (FTU), Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike dhe Kompjuterike (FIMK), Fakulteti Juridik (FJ), Fakulteti Ekonomik (FE) dhe Fakulteti i Edukimit (FE). Në kuadër të këtyre fakulteteve funksionojnë gjithsej 23 programe të studimit në nivelin bachelor dhe master. Në procesin mësimor janë të angazhuar gjithsejtë 69 mësimdhënës dhe asistentë në marrëdhënie të rregullt pune. Prej tyre 53 janë doktor shkence dhe 15 janë me magjistraturë ose master të përfunduar, sipas thirrjeve: 15 profesorë të rregullt, 14 profesorë të assocuar, 21 profesorë asistentë, 4 ligjërues dhe 15 asistentë. == Departamentet == *Departamenti i Gjeologjisë #Bachelor: ##Gjeologji #Master: ##Venburimet e lëndëve të para minerale ##Hidrogjeologji dhe Gjeologji Inxhinierike *Departamenti i Xehetarisë #Bachelor: ##Xehetari me specializimet: ###Xehetari, ###Gjeoteknikë, ###Përgatitja e lëndëve të para minerale #Master: ##Xehetari ##Gjeoteknikë *Departamenti Materiale dhe Metalurgji #Bachelor: ##Materiale dhe Metalurgji me specializimet: ###Materiale, ###Metalurgji #Master: ##Materiale ##Metalurgji<ref>[http://umib.net/fakulteti-i-gjeoshkencave/historiku/ Fakulteti i Gjeoshkencave (Historiku dhe programet e studimit)]</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Arsimi në Mitrovicë]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20161106192441/http://umib.net/fakulteti-i-gjeoshkencave/ Fakulteti i Gjeoshkencave në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] qa507jw6415e5rjsqmsrds90o58iuhu 0 202039 3025865 2950995 2026-08-15T12:28:42Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025865 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Teknologjisë Ushqomore''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === #Bachelor ##Inxhinieri e mjedisit ##Inxhinieri kimike ##Inxhinieri dhe teknologji ushqimore #Master ##Inxhinieri kimike ##Inxhinieri e mbrojtjes së mjedisit ##Inxhinieri dhe teknologji ushqimore<ref>{{Cite web|url=http://umib.net/fakulteti-i-teknologjise-ushqimore/|title=Fakulteti i Teknologjisë Ushqimore në Mitrovicë (Historiku)|url-status=dead|access-date=18 nëntor 2016|archive-date=15 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115033050/http://umib.net/fakulteti-i-teknologjise-ushqimore/}}</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashme == * [https://web.archive.org/web/20161115033050/http://umib.net/fakulteti-i-teknologjise-ushqimore/ Fakulteti i Teknologjisë Ushqimore në Mitrovicë] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] s3cqscyasle0zhyuixb70dq09nsz7wf 3025881 3025865 2026-08-15T12:37:28Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Mitrovicë]] te [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025881 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Teknologjisë Ushqomore''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === #Bachelor ##Inxhinieri e mjedisit ##Inxhinieri kimike ##Inxhinieri dhe teknologji ushqimore #Master ##Inxhinieri kimike ##Inxhinieri e mbrojtjes së mjedisit ##Inxhinieri dhe teknologji ushqimore<ref>{{Cite web|url=http://umib.net/fakulteti-i-teknologjise-ushqimore/|title=Fakulteti i Teknologjisë Ushqimore në Mitrovicë (Historiku)|url-status=dead|access-date=18 nëntor 2016|archive-date=15 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115033050/http://umib.net/fakulteti-i-teknologjise-ushqimore/}}</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashme == * [https://web.archive.org/web/20161115033050/http://umib.net/fakulteti-i-teknologjise-ushqimore/ Fakulteti i Teknologjisë Ushqimore në Mitrovicë] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] jfefkggacbw5qqxg9ykffnv5i202dvf 0 202040 3025859 2950996 2026-08-15T12:28:40Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025859 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike dhe Kompjuterike''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === # Bachelor ## Makineri prodhuese ## Informatikë inxhinierike ## Inxhinieri ekonomike # Master ## Teknologji prodhuese ## Informatikë inxhinierike<ref>{{Cite web|url=http://umib.net/fakulteti-i-inxhinierise-mekanike-dhe-kompjuterike/|title=Fakulteti i Inxhinierisë Kompjuterike në Mitrovicë|url-status=dead|access-date=18 nëntor 2016|archive-date=7 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107011737/http://umib.net/fakulteti-i-inxhinierise-mekanike-dhe-kompjuterike/}}</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20161107011737/http://umib.net/fakulteti-i-inxhinierise-mekanike-dhe-kompjuterike/ Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike dhe Kompjuterike në Mitrovicë (Faqe zyrtare] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] ip27tbm0gsmb7lak6jjs6vhulvxaxy6 3025882 3025859 2026-08-15T12:37:28Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Mitrovicë]] te [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025882 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike dhe Kompjuterike''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === # Bachelor ## Makineri prodhuese ## Informatikë inxhinierike ## Inxhinieri ekonomike # Master ## Teknologji prodhuese ## Informatikë inxhinierike<ref>{{Cite web|url=http://umib.net/fakulteti-i-inxhinierise-mekanike-dhe-kompjuterike/|title=Fakulteti i Inxhinierisë Kompjuterike në Mitrovicë|url-status=dead|access-date=18 nëntor 2016|archive-date=7 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107011737/http://umib.net/fakulteti-i-inxhinierise-mekanike-dhe-kompjuterike/}}</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20161107011737/http://umib.net/fakulteti-i-inxhinierise-mekanike-dhe-kompjuterike/ Fakulteti i Inxhinierisë Mekanike dhe Kompjuterike në Mitrovicë (Faqe zyrtare] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] 3lpjlyp3d0unt14f6bgw2yzubdqon6b 0 202041 3025869 1766247 2026-08-15T12:28:43Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025869 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti Juridik''' i Universitetit të Mitrovicës ka vetëm një program studimi. == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://umib.net/fakulteti-juridik/ Fakulteti Juridik në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] cxa9zrh9hnaoya0415ub1retukwu4vo 3025880 3025869 2026-08-15T12:37:28Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Mitrovicë]] te [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025880 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti Juridik''' i Universitetit të Mitrovicës ka vetëm një program studimi. == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://umib.net/fakulteti-juridik/ Fakulteti Juridik në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] fgnu1zk70e53icj5pqhzvclpggnzpfl 0 202042 3025845 2017113 2026-08-15T12:28:35Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025845 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti Ekonomik''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === # Bachelor ## Banka, Financa dhe Kontabilitet ## Menaxhment dhe Informatikë<ref>[http://umib.net/fakulteti-ekonomik/ Fakulteti Ekonomik i Universitetit të Mitrovicës]</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashmtme == * [http://umib.net/fakulteti-ekonomik/ Fakulteti Ekonomik në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] 589g03x4o40x7c6axm4qe870u2dvgq8 3025877 3025845 2026-08-15T12:37:26Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Mitrovicë]] te [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025877 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti Ekonomik''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === # Bachelor ## Banka, Financa dhe Kontabilitet ## Menaxhment dhe Informatikë<ref>[http://umib.net/fakulteti-ekonomik/ Fakulteti Ekonomik i Universitetit të Mitrovicës]</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashmtme == * [http://umib.net/fakulteti-ekonomik/ Fakulteti Ekonomik në Mitrovicë (Faqe zyrtare)] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] c7jdyux02ilr52x1ynwus8g8mtj9ids 0 202043 3025852 2017117 2026-08-15T12:28:37Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025852 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Edukimit''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === # Bachelor ## Edukim parashkollor ## Edukim fillor<ref>[http://umib.net/fakulteti-i-edukimit/ Fakulteti i Edukimit i Universityetit të Mitrovicës]</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://umib.net/fakulteti-i-edukimit/ Fakulteti i Edukimit në Mitrovicë] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] aztml6eqb8fxnsjcl2lxwvji8z547pu 3025876 3025852 2026-08-15T12:37:26Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Mitrovicë]] te [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025876 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Edukimit''' i Universitetit të Mitrovicës i ka këto programe studimi: === Programet === # Bachelor ## Edukim parashkollor ## Edukim fillor<ref>[http://umib.net/fakulteti-i-edukimit/ Fakulteti i Edukimit i Universityetit të Mitrovicës]</ref> == Shih edhe == * [[Mitrovica]] * [[Universiteti i Mitrovicës]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://umib.net/fakulteti-i-edukimit/ Fakulteti i Edukimit në Mitrovicë] == Referime == {{Reflist}} {{Universiteti i Mitrovicës}} [[Kategoria:Universiteti i Mitrovicës]] [[Kategoria:Arsimi në Mitrovicë]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] o6e0sp6ar0po4gpymgo7fsgxjs0n07a 0 202436 3025904 2859803 2026-08-15T12:49:07Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025904 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Kolegji Biznesi}} '''Kolegji Biznesi''' është një institucion i arsimit të lartë me seli në [[Prishtinë]] dhe me degët e tij në [[Prizreni|Prizren]], [[Gjakovë]] dhe [[Vushtrri]]. == Historiku == Kolegji “Biznesi” është institucion privat i arsimit të lartë, në [[Kosovë]], i themeluar në vitin 2004 dhe është i licencuar nga Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë, me Vendimin nr. 464/10. Pas përgatitjeve të plota teknike, rekrutimit të personelit akademikë dhe administrativë, sipas normave ligjore, Kolegji “Biznesi” ka filluar punën në vitin akademik 2005/06. Deri tani në Kolegjin “Biznesi” kanë studiuar me sukses disa gjenerata të studentëve. Kolegji “Biznesi” veprimtarinë akademike e zhvillon në fushën e studimeve Ekonomike, Juridike, Emergjencave, Shkencave politike dhe sigurisë në të dy nivelet, Bachelor dhe Master.<ref>[http://kolegjibiznesi.com/frmArtikujt.aspx?ID=8 Historiku i Kolegjit Biznesi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921063935/http://kolegjibiznesi.com/frmArtikujt.aspx?ID=8 |date=21 shtator 2016 }} Vizituar më 26.11.2016.</ref> == Programet == *'''Bachelor''' #. Menaxhment dhe Ekonomiks (BA) ##.Menaxhment biznesi ##.Biznes ndërkombëtar ##.Marketing dhe komunikim #. Banka dhe financa në biznes (BA) #. Menaxhimi i emergjencave (BA) ##.Mbrojtja në punë ##.Mbrojtja nga zjarri ##.Mbrojtja e ambientit #. Menaxhimi i politikave të sigurisë (BA) #. Juridik i përgjithshëm (L.L.B) ##.Administrativ-kushtetues ##.Penalo-juridik ##.Civil-juridik ##.Penologji dhe ekzekutimi i sanksioneve penale *'''Master''' #. Menaxhment dhe Financa (MA) #. Menaxhimi i Emergjencave (MA) #. Juridik - Penal (MA) == Bashkëpunimi Ndëruniversitar == Me qëllim të përmirësimit të cilësisë së mësimit Kolegji “Biznesi” bashkëpunon me një varg universitetesh të vendeve të rajonit, me të cilat ka nënshkruar disa marrëveshje bashkëpunimi për këmbimin e njohurive nga fushat shkencore teorike dhe praktike të lëmive ekonomike, juridike dhe të emergjencave. * Universiteti “Aleksandër Moisiu”, Durrës * Universiteti “Ismail Qemajli”, Vlorë * Universiteti “FON”, Shkup * Universiteti “Lecce”, Leçe, Itali * American Heritage University, SHBA * London City College, Britani e Madhe * Universiteti Politeknik i Tiranës * Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë, Tiranë * Universiteti e Shkencave Aplikative, Maribor, Slloveni.<ref>[http://kolegjibiznesi.com/frmArtikujt.aspx?ID=14 Bashkëpunimi Ndëruniversitar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921063612/http://kolegjibiznesi.com/frmArtikujt.aspx?ID=14 |date=21 shtator 2016 }} Vizituar më 27.11.2016.</ref> == Shih edhe == * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20161130020521/http://kolegjibiznesi.com/Default.aspx?ID=1 Kolegji Biznesi (Faqe zyrtare)] == Referime == {{Reflist}} {{Coord|42.647765|N|21.160390|E|display=title}} __INDEX__ [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] [[Kategoria:Prizren]] [[Kategoria:Gjakovë]] [[Kategoria:Vushtrri]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi i lartë në Kosovë]] [[Kategoria:Kolegje në Kosovë]] 03n6a1s47fvhwomfsgwvvagm80ytf3e 0 202453 3025905 2951046 2026-08-15T12:49:07Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Prishtinë]] te [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025905 wikitext text/x-wiki '''Kolegji Europian i Kosovës është kolegj me mbi 100 partner ndërkombëtar, +5 akreditime & licensime ndërkombëtare, ku me +1000 pjesëmarrës të trajnuar dhe +280 të punësuar ka sfiduar papunësinë në Kosovë dhe ka përgatitur të rinjtë për sfidat e së ardhmes, përmes programeve profesionale, trajnimeve dhe shërbimeve për individ dhe kompani të ndryshme vendore dhe ndërkombëtare.''' <br /> =='''Historiku'''== '''Kolegji Europian i Kosovës''' është institucion profesional i themeluar në vitin 2014 në [[Prishtina|Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]]. Në vitin akademik 2014/2015 ka filluar procesi i studimeve për nivelin [[Bachelor]] në programet: Juridik dhe Ekonomi & Menaxhment me drejtimet – I. Teknologjia Informative në Biznes dhe II. Menaxhment. Nga bashkëpunimet e shumta me partnerë ndërkombëtar, studentëve të suksesshëm i ofrohet përfundimi i një semestri në '''EU Business School'''<ref>{{Cite journal|date=2017-01-13|title=Shkolla e Biznesit e BE-së|url=https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Shkolla_e_Biznesit_e_BE-s%C3%AB&oldid=1702483|journal=Wikipedia|language=sq}}</ref> ([[Gjeneva|Geneva]] & [[Montreux]] Campuses në [[Zvicra|Zvicër]], [[Mynihu|Munich]] Campus në [[Gjermania|Gjermani]] dhe [[Barcelona]] Campus në [[Spanja|Spanjë]]) Në kuadër të certifikimeve dhe njohjeve ndërkombëtare të Kolegjit Evropian të Kosovës janë edhe licencimet: Pearson Test of English General dhe Pearson Test of English Young Learners<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=35|title=Kopje e arkivuar|access-date=26 nëntor 2016|archive-date=18 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018024800/http://eck-edu.org/?id=35|url-status=dead}}</ref>. Kolegji Europian i Kosovës në vitin 2017 është transformuar në institucion profesional duke zhvilluar kështu trajnime dhe programe profesionale, ku përmes trajnimeve dhe programeve profesionale përgatitë të rinjtë nga ana teorike dhe praktike për punë si dhe për sfidat e së ardhmes. ECK pas shumë angazhimeve ka arritur të krijojë veprimtari të gjerë dhe bashkëpunime të shumta me kompani dhe institucione të ndryshme. Poashtu për kandidatët që kanë treguar interesim dhe sukses në trajnime iu ka ofruar mundësi të punësimit tek partnerë të ndryshëm. <br /> == '''Misioni dhe Vizioni''' == *Mision i Kolegjit Europian të Kosovës është zhvillimi i trajnimeve dhe programeve profesionale në mënyrë sa më efikase duke u fokusuar në ndërlidhjen e mësimit teorik dhe praktik. Synohet që kandidatët të përgatiten në mënyrë profesionale për një qasje të lehtë në tregun vendor dhe ndërkombëtar të punës. *Vizioni i institucionit është “Të jetë një prej institucioneve më të admiruara të arsimit profesional në Kosovë”. Krijimi i një mjedisi të pështatshëm për punë dhe studim me një dinamik që nxit zhvillimin në nivel individual dhe atë profesional. Mbi të gjitha, vlerat thelbësore të institucionit janë themeluar mbi ofrimin e mësimit cilësor, transparences dhe gjithëpërfshirjes. <br /> == '''Programet Profesionale''' == Programet me karakter profesional janë programet të cilat mund të ndiqen nga kandidatët që kanë përfunduar nivelin e arsimit të mesëm të lartë si dhe të gjithë kandidatët të cilët kanë dëshirë të kenë sukses në biznes. Këto drejtime ofrojnë njohuri të thelluara si në teori ashtu edhe në praktikë, ku japin mundësi jo vetëm të ndjekjes së studimeve më të avancuar në profilin përkatës, por gjithashtu mundësinë e punësimit në një kohë më të afërt. === '''Teknik i Zhvillimit të Softuerit (Niveli i IV / 60 ETCTS)'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=6|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093252/https://www.eck-edu.org/?id=6|url-status=dead}}</ref> === Një nga profesionet më të paguara në botë, Teknik i Zhvillimit Softueri tashmë program i ofruar nga ECK dhe akredituar nga Autoriteti Kombëtar i Kualifikimeve. Ky program profesional është i dizajnuar që të përgatitë të gjithë kandidatët me njohuritë e nevojshme për të qenë Teknik të zhvillimit të softuerit në cdo biznes me qëllim të përkrahjes së produktivitetit gjatë përdorimit të softuerëve të ndryshëm. Pas përfundimit me sukses të këtij programi ofrohen mundësi punësimi në Kosovë dhe Gjermani. Programi Teknik i Zhvillimit të Softuerit ofron: * Mësim interaktiv, sfida reale dhe ushtrime grupore * Sistem dual / Shkollim dhe punë praktike * Punë praktike nga fillimi për kandidatët pa eksperiencë pune * Oferta pune në Kosovë & Gjermani * Mbi 30 trajnime ekstra në zhvillim të shkathtësive tjera (Marketing, Shitje, Dizajn, Menaxhment etj) * Certifikim profesional vendor ne profilin "Teknik i Zhvillimit të softuerit" === '''Shitja dhe Shërbimi ndaj klientit ( Niveli i IV / 30 ETCTS)'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=16|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093252/https://www.eck-edu.org/?id=16|url-status=dead}}</ref> === Gjatë vitit 2018/19, profesioni i shitësit ka qenë profesioni më i kërkuar në tregun e punës në Kosovë sipas hulumtimeve të realizuara nga ECK, andaj ky program do të zhvillohet nga ECK dhe është i licencuar nga Autoriteti Kombëtar i Kualifikimeve. Poashtu ofrohen mundësi progresi në programin ndërkombëtar për shitje i ofruar nga Vocational Comptence Certificate me certifikim ndërkombëtar të njohur në të gjitha shtetet e (BE). Programi Shitja dhe Shërbimi ndaj klientit ofron: * Aftësim teorik dhe praktik mbi psikologjinë e negocimit dhe teknikat e shitjes * Mësim interaktiv, sfida reale dhe ushtrime grupore * Sistem dual / Shkollim dhe punë praktike * Punë praktike nga fillimi për kandidatët pa eksperience pune (me pagesë) * Oferta pune pas përfundimit me sukses të programit * Çertifikim profesional vendor në profilin “Shitja dhe Sherbimi ndaj klientit” * Çertifikim profesional ndërkombëtar në profilin “Sales Techniques” i njohur në vendet e Bashkimit Europian. <br /> == '''Trajnimet''' == Kolegji Europian ka filluar organizimin e trajnimeve që nga viti 2017, ku gjithmonë është fokusuar në organizimin e trajnimeve profesionale të fushave të ndryshme, por vecanërisht atyre më të kërkuarave. Synohet që kandidatët pas trajnimeve të jenë të shkathtë, kreativ dhe me njohuri për të konkuruar në treg global! Deri tani janë trajnuar mbi 1000 pjesëmarrës, prej të cilëve janë punësuar mbi 280 të rinjë të interesuar për punë, pasi që kanë përfunduar me sukses trajnimet në Kolegjin Europian të Kosovës. '''- Kolegji Europian i Kosovës''' tashmë 8 vite organizon trajnimin e shumë kërkuar nga juristët - '''[http://eck-edu.org/?id=32&t=2 “Praktika Juridike”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710093259/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=2 |date=10 korrik 2019 }}''',  ku qindra pjesëmarrës ishin pjesë e këtij trajnimi shumë praktikë. Ky trajnim ju mundëson kandidatëve që të mësojnë/ushtrojnë në praktikë shkresat e ndryshme ligjore, vendimet, aktvendimet, aktgjykimet, aktet akuzuese, ankesat,paditë kallëzimet penale, kontratat dhe marrëveshjet e ndryshme nga Prokurorët dhe Gjyqtarët më të mirë vendor si dhe synon të përgadit kandidatët për Prokuror, Avokat, Gjyqtar, Përfaqësues ligjor si dhe për provim të Jurisprudencës në fushën penale dhe civile. Trajnimi "Praktika Juridike" përmban dy module: '''1.Moduli Juridiko-Penale''' dhe '''2.Moduli Juridiko-Civile.''' Trajnimi është i fokusuar që të pregatisë studentët dhe juristët në aspektin praktik, të njohin më mire punët juridike nga aspekti praktik, të avancojnë aftësitë dhe teknikat e hartimit të akteve dhe shkresave juridike nga fusha civile dhe fusha penale, por mbi të gjitha të njohin tregun e punës ku do të punojnë dhe t’i ndihmojë në aftësimin e tyre për punësim sa më të shpejt në të ardhmen. '''-''' '''Kolegji Europian i Kosovës''' në bashkëpunim me VCC organizojnë trajnimin profesional mbi [http://eck-edu.org/?id=32&t=15 '''“Psikologjinë e Negocimit dhe teknikat e shitjes”'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710093301/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=15 |date=10 korrik 2019 }} me certifikim [https://vccsystem.eu/ “Vocational Competence Certificate/Certifikatë e Kompetencave profesionale”] të njohur ndërkombëtarisht që mundëson punësim në shtetet anëtare të BE-së. Gjatë këtij trajnimi zhvillohen 5 Module: '''1. Imazhi Profesional i shitjes; 2.Komunikimi Efektiv në Shitje; 3.Teknikat e Shitjes; 4.Psikologji: Bazat e Neurolinguistikës / Neuro-linguistic Programming; 5.Paisjet Teknologjike për riorganizimin e shitjes.''' Ky tajnim zhvillohet nga ekspertë të fushës me eksperiencë pune në shitje +20 vite në Angli dhe Kosovë në kompani vendore & ndërkombëtare, poashtu marrin pjesë edhe mysafir folës/ekspertë të cilët tregojnë praktikat më të mira në tregun e punës. Nga Kolegji Europian i Kosovës janë organizuar mbi 10 trajnime nga fusha të ndryshme: ==='''JURIDIK'''=== * Praktika Juridike ( Pëgatitje për Provim të Jurisprudencës).<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=2|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093259/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=2|url-status=dead}}</ref> * Përgatitje për provimin e Noterisë.<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=34|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093257/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=34|url-status=dead}}</ref> === '''SHITJE''' === * Psikologjia e Negocimit dhe Teknikat e Shitjes.<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=15|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093301/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=15|url-status=dead}}</ref> * Përfaqësues i Shitjes.<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=27|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093256/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=27|url-status=dead}}</ref> * Sales Bootcamp.<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=35|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093301/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=35|url-status=dead}}</ref> === '''LIDERSHIP DHE MENAXHMENT''' === * Menaxhimi i Kohës dhe Menaxhmenti'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=30|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093306/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=30|url-status=dead}}</ref> * Si të aplikojmë në një vend pune'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=32|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093258/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=32|url-status=dead}}</ref> * Komunikimi dhe të folurit në publik'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=17|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093258/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=17|url-status=dead}}</ref> === '''MARKETING''' === * Strategjia dhe teknikat e marketingut efektiv'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=16|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093303/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=16|url-status=dead}}</ref> === '''TEKNOLOGJI''' === * Intro to Laravel'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=33|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093300/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=33|url-status=dead}}</ref> === '''DIZAJN''' === * Dizajni Digjital / Photoshop CC'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=13|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093300/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=13|url-status=dead}}</ref> * Dizajn Grafik / Illustrator CC'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=19|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093258/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=19|url-status=dead}}</ref> === '''KONTABILITET DHE FINANCA''' === * Kontabiliteti dhe Deklarimet Tatimore'''.'''<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=32&t=31|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093305/https://www.eck-edu.org/?id=32&t=31|url-status=dead}}</ref> == '''HAMK/ECK Summer School''' == [https://www.hamk.fi/ HAMK University], universitet ky nga shteti me sistemin arsimor më të mirë në botë, Finlanda, në bashkpunim me Kolegjin Europian të Kosovës organizojnë HAMK/ECK Summer School<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=111|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093258/https://www.eck-edu.org/?id=111|url-status=dead}}</ref>, i cili është program 3 ditor i hapur për të gjithë studentët e nivelit Bachelor/Master si dhe profesionistët e fushës së Marketingut, Shitjes, Menaxhimit dhe Biznesit. Gjatë këtij organizimi, pjesëmarrësit përveç që ndërlidhin askpetin teorik dhe praktik e cila do të ju shërbejë në të ardhmen si një udhëzim jashtëzakonisht i rëndësishëm në rrugen drejt suksesit, poashtu do të kenë mundësi për eksperiencë ndërkombëtare nga profesorët më të mirë të fushës si dhe miqësi me moshatarë nga i gjithë vendi. <br /> == '''Shërbime Profesionale për Siguri dhe Shëndet në punë''' == Bazuar në legjislacionin për sigurinë dhe shëndetin në punë në Republikën e Kosovës, Direktivat e BE-së si dhe në kompetencën e Kolegjit Europian të Kosovës i cili është i licencuar nga Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale e Republikës së Kosovës , Kolegji Europian i Kosovës ofron këto shërbime: Vlerësimi i riskut dhe përpilimi i Raportit për vlerësim të Riskut; Inspektimi i mjeteve të punës sipas nevojave konkrete; Realizimi i trajnimit për siguri dhe shëndet në punë dhe dhënja e certifikatave; Kryerja e matjeve periodike të dëmtimeve kimike, fizike, biologjike si dhe dëmtimeve nga kushtet mikroklimatike në ambietin e punës.<ref>{{Cite web|url=http://eck-edu.org/?id=2&l=185|title=Kopje e arkivuar|access-date=10 korrik 2019|archive-date=10 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710093303/https://www.eck-edu.org/?id=2&l=185|url-status=dead}}</ref><br /> == '''Shërbime Ligjore''' == Zyra Ligjore në kuadër të Kolegjit Europian të Kosovës ofron shërbime ligjore për kompani dhe nevoja të tyre. I përbërë nga profesionistë të fushës përkatëse të cilët kanë një experiencë të gjatë profesionale dhe praktike brenda dhe jasht Kosovës.<br /> == Shih edhe == * [[Shkolla e Biznesit e BE-së]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://eck-edu.org/?id=1 Kolegji Evropian i Kosovës (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018034839/http://eck-edu.org/?id=1 |date=18 tetor 2016 }} == Referime == {{Reflist}} [[Koordinatat gjeografike|Koordinatat]]:{{Coord|42.6609|21.1665|type:edu|display=title}} [[Kategoria:Universitete në Kosovë]] [[Kategoria:Arsimi në Prishtinë]] [[Kategoria:Arsim i lartë]] [[Kategoria:Arsimi i lartë në Kosovë]] e0fc7oxsib2565n3qj7iqetq3uj656q 0 203499 3025870 2837088 2026-08-15T12:28:43Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025870 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti Juridik''' i Universitetit të Prizrenit është një institucion publik i arsimit të lartë i cili ndodhet në [[Prizren]]. == Organizimi == Studimet në Fakultetin Juridik të Universitetit të Prizrenit organizohen në dy nivele: ===Bachelor=== dhe ===Master=== == Shih edhe == * [[Arsimi në Prizren]] * [[Universiteti i Prizrenit]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.uni-prizren.com/sq/fakulteti-juridik Fakulteti Juridik i Universitetit të Prizrenit (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122090918/http://uni-prizren.com/sq/fakulteti-juridik |date=22 nëntor 2016 }} {{Universiteti i Prizrenit}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prizrenit]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Prizren]] 0anjbsft6ovrdi9uabms1upua9g6gxw 0 203500 3025868 2837084 2026-08-15T12:28:43Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025868 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Shkencave Kompjuterike''' i Universitetit të Prizrenit është një institucion publik i arsimit të lartë i cili ndodhet në [[Prizren]]. == Organizimi == Studimet në Fakultetin e Shkencave Kompjuterike të Universitetit të Prizrenit organizohen në dy departamente në nivelin: ;Bachelor: #Dizajn i Softuerit #Teknologji e Informacionit dhe Telekomunikimit ;Master #Shkenca Kompjuterike == Shih edhe == * [[Arsimi në Prizren]] * [[Universiteti i Prizrenit]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-shkencave-kompjuterike Fakulteti i Shkencave Kompjuterike i Universitetit të Prizrenit (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119104034/http://uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-shkencave-kompjuterike |date=19 nëntor 2016 }} {{Universiteti i Prizrenit}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prizrenit]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Prizren]] l84git4ge3aicz4gr5a8et5v4wsz8n3 0 203501 3025854 2837087 2026-08-15T12:28:38Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025854 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Edukimit''' në Universitetin e Prizrenit është një institucion publik i arsimit të lartë i cili ndodhet në [[Prizren]]. == Organizimi == Studimet në Fakultetin e Edukimit të Universitetit të Prizrenit organizohen në këto programe: ===Gjuhë dhe letërsi shqipe=== ===Gjuhë dhe letërsi angleze=== ===Programi parafillor (parashkollor)=== #Gjuhë shqipe #Gjuhë boshnjake #Gjuhë turke ===Programi fillor=== #Gjuhë shqipe #Gjuhë boshnjake #Gjuhë turke ==Shih edhe== * [[Arsimi në Prizren]] * [[Universiteti i Prizrenit]] * [[Universiteti i Prishtinës]] ==Lidhje të jashtme== * [http://www.uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-edukimit Fakulteti i Edukimit i Universitetit të Prizrenit (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122090714/http://uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-edukimit |date=22 nëntor 2016 }} {{Universiteti i Prizrenit}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prizrenit]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Prizren]] tc7cr6vtp3f5c1xeire3d0jiovwekbn 0 203502 3025855 2837086 2026-08-15T12:28:38Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025855 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Filologjisë''' i Universitetit të Prizrenit është një institucion publik i arsimit të lartë i cili ndodhet në [[Prizren]]. ==Organizimi== Studimet në Fakultetin e Filologjisë të Universitetit të Prizrenit organizohen në tri drejtime: ===Gjuhë dhe letërsi shqipe=== ===Gjuhë dhe letërsi angleze=== ===Gjuhë gjermane=== == Shih edhe == * [[Arsimi në Prizren]] * [[Universiteti i Prizrenit]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-filologjise Fakulteti i Filologjisë i Universitetit të Prizrenit (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122090719/http://uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-filologjise |date=22 nëntor 2016 }} {{Universiteti i Prizrenit}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prizrenit]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Prizren]] 5a6j6t7oak1t9me40m10gg7kss4fups 0 203514 3025864 2837085 2026-08-15T12:28:42Z Edukatori 112234 U zhvendos nga [[Kategoria:Fakultete]] te [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 3025864 wikitext text/x-wiki '''Fakulteti i Shkencave të Jetës dhe Mjedisit''' i Universitetit të Prizrenit është një institucion publik i arsimit të lartë i cili ndodhet në qytetin e [[Prizren|Prizrenit]] - [[Kosovë]] == Organizimi == Studimet në Fakultetin e Shkencave të Jetës dhe Mjedisit të Universitetit të Prizrenit organizohen në këto drejtime: #Agrobiznes ( Bachelor) #Shkencat e Pyjeve dhe Mjedisit (Bachelor) == Shih edhe == * [[Arsimi në Prizren]] * [[Universiteti i Prizrenit]] * [[Universiteti i Prishtinës]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-shkencave-te-jetes-dhe-mjedisit Fakulteti i Shkencave të Jetës dhe Mjedisit i Universitetit të Prizrenit (Faqe zyrtare)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161122095525/http://uni-prizren.com/sq/fakulteti-i-shkencave-te-jetes-dhe-mjedisit |date=22 nëntor 2016 }} {{Universiteti i Prizrenit}} [[Kategoria:Fakultetet e Universitetit të Prizrenit]] [[Kategoria:Fakultete në Kosovë]] [[Kategoria:Prizren]] 5ayif36uxuj8zngp4q7zwn0ry2v1tgy 0 215374 3026056 3024277 2026-08-16T05:37:31Z Adhurim Jakupi 124618 /* Jeta e hershme */ 3026056 wikitext text/x-wiki '''Luan Haradinaj''' ([[17 Nëntor]] [[1973]] – [[6 Maj]] [[1997]]) ishte një ushtar dhe luftëtar i shquar i [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-së)]]. Lindi më [[17 nëntor]] [[1973]] në fshatin [[Gllogjani|Gllogjan]] të [[Deçani|Komunës së Deçanit]] dhe ra dëshmorë më [[6 maj]] [[1997]] gjatë luftimeve të ashpra me forcat serbe në vendin e quajtur [[Qafa e Prushit]], në kufirin e asaj kohe të Jugosllavisë dhe Shqipërisë. Pas përfundimit të luftës, ai u shpall [[Hero i Kosovës]]. {{Infobox military person | name = Luan Haradinaj | image = | caption = | birth_date = 17 Nëntor 1973 | birth_place = [[Gllogjan]], [[Komuna e Deçanit]], [[Kosovë]] | death_date = 6 Maj 1997 | death_place = [[Qafa e Prushit]], kufiri [[Kosovë]]–[[Shqipëri]] | nickname = | birthname = | allegiance = *[[Skeda:UCK KLA.svg|30px]] [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës]] *[[File:Flag of Albania.svg|30px]] [[Shqipëria]] | branch = | serviceyears = 1993 – 1997 | rank = Shefi i Logjistikës<br>[[Gjeneral|Gjeneral Brigade]] | servicenumber = | unit = | commands = Zona Operative e Dukagjinit, [[Kosovë]] | battles = [[Kryengritja në Kosovë (1995–1998)]] *[[Beteja e Qafë Prushit]] | battles_label = | awards = [[Urdhëri Hero i Kosovës]] (pas vdekjes) | relations = | laterwork = }} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ushtarakë]] [[Kategoria:Ushtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] [[Kategoria:Ushtria Çlirimtare e Kosovës]] [[Kategoria:Dëshmorë]] ==Jeta e hershme== Familja Haradinaj e Gllogjanit është ndër familjet më të njohura të historisë sonë kombëtare, sidomos prej Lidhjes Shqiptare të Prizrenit e deri në epopenë e lavdishme të luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Rezistenca e Haradinajve kundër pushtuesve të ndryshëm të trojeve të Shqipërisë është e mirënjohur. Në fillim të viteve ’81, të frymëzuar nga mësuesi, patrioti e kushëriri i Luanit, Ismail Haradinaj, kontributi i vëllezërve Haradinaj në luftën tonë çlirimtare kundër barbarisë serbe, shënon njërën ndër faqet më të ndritura të historisë sonë më të re, jo vetëm në Dukagjin. Luan Haradinaj ka qenë djali i tretë me radhë nga shtatë bijtë e tri vajzat e babë Hilmiut dhe nënës Rukie. Ai lindi në fshatin Gllogjan të komunës së Deçanit më 17 nëntor të vitit 1973. Luani mësimet fillestare i mori në Rrezarë, (ish-Isniq). Ishte nxënës i zellshëm, i zgjuar dhe tejet i vëmendshëm. Natyra e kishte pajisur me tipare fizike shumë të harmonishme. Ishte kurdoherë i buzëqeshur, i çiltër dhe i dashur. Në vitin shkollor 1988-1989, regjistrohet në gjimnazin “Vëllezërit Frashëri” të Deçanit, të cilin pas katër vjetësh e kryen me sukses të shkëlqyeshëm. Në vitin shkollor 1992-1993, Luan Haradinaj regjistrohet në Fakultetin e Kulturës Fizike, në Universitetin e Tiranës. Asokohe i kishte filluar studimet në Shqipëri, por interesimi i tij parësor ishte angazhimi për t’i dhënë impulse të reja lëvizjes së rezistencës në Kosovë. Luani ka qenë në kontakt me grupet ilegale guerile, të cilat qysh nga viti 1991 kishin shkuar në Shqipëri me qëllim të stërvitjeve dhe aftësimit ushtarak. Ai i takon brezit të parë të rinisë dukagjinase, që mori përsipër furnizimin me armë të ideatorëve të luftës çlirimtare, të shokëve të tij më të ngushtë me të cilët sa e sa herë ilegalisht e kishte kaluar kufirin, duke sjellë armë për grupet e para të çlirimtarëve, jo vetëm në Gllogjan e në Dukagjin. ==Karriera Ushtarake== Luani me vëllanë e tij Shkëlzenin dhe me bashkëmendimtarë të tjerë ishin ndër pjesëtarët e bërthamave të para të rezistencës së armatosur në Dukagjin qysh nga nëntori i vitit 1993. Prej asaj kohe, Luan Haradinaj me vëllezër, veçmas me Ramushin, Shkëlzenin, Dautin dhe me shokët e idealit, si: Lahi Brahimaj, Agim Zeneli, Adrian Krasniqi, me tërë forcën e tij djaloshare iu kishte rrekur punës në organizimin e grupeve të armatosura. Duke qenë se kishte treguar zell të veçantë, por edhe shkathtësi të jashtëzakonshme organizative, Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së, qysh në vitin 1994, i cakton detyrën e shefit të logjistikës. Luan Haradinaj me vëllezër e shokë të idealit, përveç punës në furnizimin me armatim të luftëtarëve të ardhshëm të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ka marrë pjesë edhe në organizimin dhe kryerjen e një mori aksionesh luftarake kundër policisë serbe, sidomos nëpër pika strategjike dhe mbi stacione policore, si në Baballoq, në Isniq, në Deçan, në Junik, Hylaj e në vendqëndrime të tjera të forcave armike. Luani shquhej në mesin e shokëve për çiltëri, afëri, solidarësi e mbi të gjitha për kujdesin që tregonte për ta, me rastin e kalimit ilegal të kufirit. Pasi që hapërimi i tij çlirimtar nuk ishte ndalur vite të tëra, ai kishte mësuar përmendësh shtigjet nga ku duhej kaluar, andej ishte kurdoherë në çetat e para të çlirimtarëve. Gjatë qëndrimit të tij në Shqipëri, Luani ishte njoftuar me një rreth të gjerë të bashkëluftëtarëve, nga të gjitha trojet e robëruara të Shqipërisë, veçmas të Kosovës. Luani ka mbajtur kontakte edhe me komandantin legjendar të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Adem Jashari, pastaj me Hashim Thaçin nga Buroja e Drenicës, me Sahit dhe Musë Jasharin nga Prekazi, me Rexhep Selimin dhe Sylejman Selimin nga Açareva, me Abedin Rexhën, me Fehmi Lladrovcin e Ramiz Lladrovcin e me shumë trima të tjerë të Drenicës. Ka mbajtur kontakte me Zahir Pjazitin e Ilir Konushevcin nga Llapi, me Mujë Krasniqin e Ali Krasniqin nga Çabiqi dhe me luftëtarë të tjerë të Dukagjinit si: Adrian Krasniqi, Edmond Hoxha, Sadri Zneli, Lahi Brahimaj e të tjerë. Kontributi i vëllezërve Haradinaj në zgjerimin dhe konsolidimin e radhëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës është gjithsesi një kapitull shumë i rëndësishëm i luftës sonë për liri, ndërsa vrulli, temperamenti, zgjuarsia e vendosmëria e Luan Haradinajt, kanë mbetur të pashlyeshme në kujtesë të të gjithë bashkëluftëtarëve të tij dhe të të gjithë atyre që e kanë njohur. Në përballje me forcat okupatore në pranverë të vitit 1997, grupe të shumta çlirimtarësh venin e vinin nga Kosova në Shqipëri dhe nga Shqipëria në Kosovë, edhe pse forcat okupatore serbe kishin bërë përforcime në të gjitha vendkalimet, shtegtarët dhe shpëtimtarët e parë të lirisë kishin depërtuar shtigjeve, të cilat nuk i kontrollonin dot ushtria e policia okupatore. Kufiri më i ruajtur dhe më i përforcuar në botë, kufiri që asokohe i ndante në mes për mes trojet e Shqipërisë Etnike, megjithatë kishte filluar të bëhej i kalueshëm për çlirimtarët, në çdo stinë të vitit, në çdo kohë të ditës apo natës. ==Vdekja== Më 6 maj të vitit 1997, Luan Haradinaj së bashku me të vëllanë, Ramushin, dhe me Fehmi Lladrovcin dhe Xhevë Krasniqin-Lladrovcin, Ilaz Kodrën, Abedin Rexhën, Selim Krasniqin, Rafet Ramën, Ramiz Lladrovcin, Emrush Xhemajlin, Ali Ahmetin, Gani Ramën e të tjerë, ishin nisur në rrugë për të kaluar kufirin afër fshatit Vlahne të Hasit, në drejtim të Kuzhinit. Atë ditë, forcat okupatore kishin zënë pusi, ndërsa Luani, i cili u printe bashkëluftëtarëve, bie i pari në pritë të forcave ushtarake e policore jugosllave. Me këtë rast plagoset rëndë Rafet Rama, ndërsa lehtë plagoset Ramush Haradinaj dhe Fehmi Lladrovci. Në ato momente kishte filluar përleshja e armatosur. Forcat okupatore kishin goditur me armë të rënda të artilerisë, me qëllim të t’i asgjësonin të gjithë luftëtarët shqiptarë. Pas përpjekjeve të shumta dhe kundërsulmit të furishëm të çlirimtarëve, Ramush Haradinaj arrin t’i afrohet trupit të vëllait. Pasi e sheh të shtrirë dhe me plagë në kokë e fytyrë, konstaton se Luani kishte rënë. Nën breshërinë e pandalshme të granatave dhe të plumbave të armikut, Ramush Haradinaj arrin ta tërheq trupin e pajetë të vëllait. Pas katër orë rrugëtimi, me rastin e tërheqjes, Ramushi me bashkëluftëtarë e bartin mbi supe trupin e Luan Haradinajt dhe shkojnë ne fshatin Vlahne. Atje, me dhembje të thellë në shpirt, me nderime varroset trupi i dëshmorit të kombit, Luan Haradinaj. Vëllezërit, shokët dhe bashkëluftëtarët e tij, vazhdojnë rrugën çlirimtare deri më 21 qershor 1999, kur nga Kosova dëbohen përgjithmonë gjakësorët serbë. ==Trashëgimi== Më 24 gusht të vitit 1999, trupin e dëshmorit Luan Haradinaj, vëllezërit dhe bashkëluftëtarët e nxjerrin nga vendvarrimi në Vlahne dhe e rivarrosin në fshatin e tij të lindjes, në Qëndresën (ish-Gllogjan) heroike, që gjatë luftës çlirimtare kishte shkruar sa e sa faqe heroizmi e lavdie. Në nderim dhe përkujtim të veprës së tij shkëlqimtare, Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, luftëtarin dhe strategun Luan Haradinaj, pas rënies, e ka graduar në Gjeneralmajor. Emri i dëshmorit të merituar të kombit, Luan Haradinaj, është përjetësuar në monumente lavdie, në pllaka e shtatore, që për jetë do të përhapin rreze lirie e atdhedashurie. ==Referencat== {{DEFAULTSORT:Haradinaj, Luan}} [[Kategoria:Lindje 1973]] [[Kategoria:Vdekje 1997]] [[Kategoria:Njerëz nga Deçani]] 2cnkcsbd4g25q0vn182cxcigjvxyf1w 3026057 3026056 2026-08-16T05:40:39Z Adhurim Jakupi 124618 /* */ 3026057 wikitext text/x-wiki '''Luan Haradinaj''' ([[17 Nëntor]] [[1973]] – [[6 Maj]] [[1997]]) ishte një ushtar dhe luftëtar i shquar i [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK-së)]]. Lindi më [[17 nëntor]] [[1973]] në fshatin [[Gllogjani|Gllogjan]] të [[Deçani|Komunës së Deçanit]] dhe ra dëshmorë më [[6 maj]] [[1997]] gjatë luftimeve të ashpra me forcat serbe në vendin e quajtur [[Qafa e Prushit]], në kufirin e asaj kohe të Jugosllavisë dhe Shqipërisë. Pas përfundimit të luftës, ai u shpall [[Hero i Kosovës]]. {{Infobox military person | name = Luan Haradinaj | image = [[Skeda:Luan Haradinaj statue, Deçan.jpg|340px]] | caption = Shtatorja e Heroit Luan Haradinaj në Deçan | birth_date = 17 Nëntor 1973 | birth_place = [[Gllogjan]], [[Komuna e Deçanit]], [[Kosovë]] | death_date = 6 Maj 1997 | death_place = [[Qafa e Prushit]], kufiri [[Kosovë]]–[[Shqipëri]] | nickname = | birthname = | allegiance = *[[Skeda:UCK KLA.svg|30px]] [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës]] *[[File:Flag of Albania.svg|30px]] [[Shqipëria]] | branch = | serviceyears = 1993 – 1997 | rank = Shefi i Logjistikës<br>[[Gjeneral|Gjeneral Brigade]] | servicenumber = | unit = | commands = Zona Operative e Dukagjinit, [[Kosovë]] | battles = [[Kryengritja në Kosovë (1995–1998)]] *[[Beteja e Qafë Prushit]] | battles_label = | awards = [[Urdhëri Hero i Kosovës]] (pas vdekjes) | relations = | laterwork = }} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ushtarakë]] [[Kategoria:Ushtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] [[Kategoria:Ushtria Çlirimtare e Kosovës]] [[Kategoria:Dëshmorë]] ==Jeta e hershme== Familja Haradinaj e Gllogjanit është ndër familjet më të njohura të historisë sonë kombëtare, sidomos prej Lidhjes Shqiptare të Prizrenit e deri në epopenë e lavdishme të luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Rezistenca e Haradinajve kundër pushtuesve të ndryshëm të trojeve të Shqipërisë është e mirënjohur. Në fillim të viteve ’81, të frymëzuar nga mësuesi, patrioti e kushëriri i Luanit, Ismail Haradinaj, kontributi i vëllezërve Haradinaj në luftën tonë çlirimtare kundër barbarisë serbe, shënon njërën ndër faqet më të ndritura të historisë sonë më të re, jo vetëm në Dukagjin. Luan Haradinaj ka qenë djali i tretë me radhë nga shtatë bijtë e tri vajzat e babë Hilmiut dhe nënës Rukie. Ai lindi në fshatin Gllogjan të komunës së Deçanit më 17 nëntor të vitit 1973. Luani mësimet fillestare i mori në Rrezarë, (ish-Isniq). Ishte nxënës i zellshëm, i zgjuar dhe tejet i vëmendshëm. Natyra e kishte pajisur me tipare fizike shumë të harmonishme. Ishte kurdoherë i buzëqeshur, i çiltër dhe i dashur. Në vitin shkollor 1988-1989, regjistrohet në gjimnazin “Vëllezërit Frashëri” të Deçanit, të cilin pas katër vjetësh e kryen me sukses të shkëlqyeshëm. Në vitin shkollor 1992-1993, Luan Haradinaj regjistrohet në Fakultetin e Kulturës Fizike, në Universitetin e Tiranës. Asokohe i kishte filluar studimet në Shqipëri, por interesimi i tij parësor ishte angazhimi për t’i dhënë impulse të reja lëvizjes së rezistencës në Kosovë. Luani ka qenë në kontakt me grupet ilegale guerile, të cilat qysh nga viti 1991 kishin shkuar në Shqipëri me qëllim të stërvitjeve dhe aftësimit ushtarak. Ai i takon brezit të parë të rinisë dukagjinase, që mori përsipër furnizimin me armë të ideatorëve të luftës çlirimtare, të shokëve të tij më të ngushtë me të cilët sa e sa herë ilegalisht e kishte kaluar kufirin, duke sjellë armë për grupet e para të çlirimtarëve, jo vetëm në Gllogjan e në Dukagjin. ==Karriera Ushtarake== Luani me vëllanë e tij Shkëlzenin dhe me bashkëmendimtarë të tjerë ishin ndër pjesëtarët e bërthamave të para të rezistencës së armatosur në Dukagjin qysh nga nëntori i vitit 1993. Prej asaj kohe, Luan Haradinaj me vëllezër, veçmas me Ramushin, Shkëlzenin, Dautin dhe me shokët e idealit, si: Lahi Brahimaj, Agim Zeneli, Adrian Krasniqi, me tërë forcën e tij djaloshare iu kishte rrekur punës në organizimin e grupeve të armatosura. Duke qenë se kishte treguar zell të veçantë, por edhe shkathtësi të jashtëzakonshme organizative, Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së, qysh në vitin 1994, i cakton detyrën e shefit të logjistikës. Luan Haradinaj me vëllezër e shokë të idealit, përveç punës në furnizimin me armatim të luftëtarëve të ardhshëm të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ka marrë pjesë edhe në organizimin dhe kryerjen e një mori aksionesh luftarake kundër policisë serbe, sidomos nëpër pika strategjike dhe mbi stacione policore, si në Baballoq, në Isniq, në Deçan, në Junik, Hylaj e në vendqëndrime të tjera të forcave armike. Luani shquhej në mesin e shokëve për çiltëri, afëri, solidarësi e mbi të gjitha për kujdesin që tregonte për ta, me rastin e kalimit ilegal të kufirit. Pasi që hapërimi i tij çlirimtar nuk ishte ndalur vite të tëra, ai kishte mësuar përmendësh shtigjet nga ku duhej kaluar, andej ishte kurdoherë në çetat e para të çlirimtarëve. Gjatë qëndrimit të tij në Shqipëri, Luani ishte njoftuar me një rreth të gjerë të bashkëluftëtarëve, nga të gjitha trojet e robëruara të Shqipërisë, veçmas të Kosovës. Luani ka mbajtur kontakte edhe me komandantin legjendar të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Adem Jashari, pastaj me Hashim Thaçin nga Buroja e Drenicës, me Sahit dhe Musë Jasharin nga Prekazi, me Rexhep Selimin dhe Sylejman Selimin nga Açareva, me Abedin Rexhën, me Fehmi Lladrovcin e Ramiz Lladrovcin e me shumë trima të tjerë të Drenicës. Ka mbajtur kontakte me Zahir Pjazitin e Ilir Konushevcin nga Llapi, me Mujë Krasniqin e Ali Krasniqin nga Çabiqi dhe me luftëtarë të tjerë të Dukagjinit si: Adrian Krasniqi, Edmond Hoxha, Sadri Zneli, Lahi Brahimaj e të tjerë. Kontributi i vëllezërve Haradinaj në zgjerimin dhe konsolidimin e radhëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës është gjithsesi një kapitull shumë i rëndësishëm i luftës sonë për liri, ndërsa vrulli, temperamenti, zgjuarsia e vendosmëria e Luan Haradinajt, kanë mbetur të pashlyeshme në kujtesë të të gjithë bashkëluftëtarëve të tij dhe të të gjithë atyre që e kanë njohur. Në përballje me forcat okupatore në pranverë të vitit 1997, grupe të shumta çlirimtarësh venin e vinin nga Kosova në Shqipëri dhe nga Shqipëria në Kosovë, edhe pse forcat okupatore serbe kishin bërë përforcime në të gjitha vendkalimet, shtegtarët dhe shpëtimtarët e parë të lirisë kishin depërtuar shtigjeve, të cilat nuk i kontrollonin dot ushtria e policia okupatore. Kufiri më i ruajtur dhe më i përforcuar në botë, kufiri që asokohe i ndante në mes për mes trojet e Shqipërisë Etnike, megjithatë kishte filluar të bëhej i kalueshëm për çlirimtarët, në çdo stinë të vitit, në çdo kohë të ditës apo natës. ==Vdekja== Më 6 maj të vitit 1997, Luan Haradinaj së bashku me të vëllanë, Ramushin, dhe me Fehmi Lladrovcin dhe Xhevë Krasniqin-Lladrovcin, Ilaz Kodrën, Abedin Rexhën, Selim Krasniqin, Rafet Ramën, Ramiz Lladrovcin, Emrush Xhemajlin, Ali Ahmetin, Gani Ramën e të tjerë, ishin nisur në rrugë për të kaluar kufirin afër fshatit Vlahne të Hasit, në drejtim të Kuzhinit. Atë ditë, forcat okupatore kishin zënë pusi, ndërsa Luani, i cili u printe bashkëluftëtarëve, bie i pari në pritë të forcave ushtarake e policore jugosllave. Me këtë rast plagoset rëndë Rafet Rama, ndërsa lehtë plagoset Ramush Haradinaj dhe Fehmi Lladrovci. Në ato momente kishte filluar përleshja e armatosur. Forcat okupatore kishin goditur me armë të rënda të artilerisë, me qëllim të t’i asgjësonin të gjithë luftëtarët shqiptarë. Pas përpjekjeve të shumta dhe kundërsulmit të furishëm të çlirimtarëve, Ramush Haradinaj arrin t’i afrohet trupit të vëllait. Pasi e sheh të shtrirë dhe me plagë në kokë e fytyrë, konstaton se Luani kishte rënë. Nën breshërinë e pandalshme të granatave dhe të plumbave të armikut, Ramush Haradinaj arrin ta tërheq trupin e pajetë të vëllait. Pas katër orë rrugëtimi, me rastin e tërheqjes, Ramushi me bashkëluftëtarë e bartin mbi supe trupin e Luan Haradinajt dhe shkojnë ne fshatin Vlahne. Atje, me dhembje të thellë në shpirt, me nderime varroset trupi i dëshmorit të kombit, Luan Haradinaj. Vëllezërit, shokët dhe bashkëluftëtarët e tij, vazhdojnë rrugën çlirimtare deri më 21 qershor 1999, kur nga Kosova dëbohen përgjithmonë gjakësorët serbë. ==Trashëgimi== Më 24 gusht të vitit 1999, trupin e dëshmorit Luan Haradinaj, vëllezërit dhe bashkëluftëtarët e nxjerrin nga vendvarrimi në Vlahne dhe e rivarrosin në fshatin e tij të lindjes, në Qëndresën (ish-Gllogjan) heroike, që gjatë luftës çlirimtare kishte shkruar sa e sa faqe heroizmi e lavdie. Në nderim dhe përkujtim të veprës së tij shkëlqimtare, Shtabi i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, luftëtarin dhe strategun Luan Haradinaj, pas rënies, e ka graduar në Gjeneralmajor. Emri i dëshmorit të merituar të kombit, Luan Haradinaj, është përjetësuar në monumente lavdie, në pllaka e shtatore, që për jetë do të përhapin rreze lirie e atdhedashurie. ==Referencat== {{DEFAULTSORT:Haradinaj, Luan}} [[Kategoria:Lindje 1973]] [[Kategoria:Vdekje 1997]] [[Kategoria:Njerëz nga Deçani]] dm7rs4w922dk3qibhe71jnzvbkg2zza 0 225447 3026007 2980258 2026-08-15T21:42:49Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026007 wikitext text/x-wiki '''Arsimi profesional''' është arsimi që përgatit njerëzit për të punuar në profesione të caktuara, si p.sh. në tregti, zejtari, teknikë, apo në profesione të tilla si inxhinieri, kontabilitet, infermieri, mjekësi, arkitekturë etj.. Profesionet e zejtarisë zakonisht bazohen në aktivitete manuale ose praktike dhe janë tradicionalisht joakademike, por lidhen me një veprimtari ose profesion të caktuar. Arsimi profesional ndonjëherë konsiderohet si arsim karriere ose arsim teknik.<ref>{{Cite web|url=https://aste.usu.edu/htm/graduate/cte|language=en|title=Career and Technical Education - ASTE - aste.usu.edu|last=ASTE|website=aste.usu.edu|access-date=2016-02-27|archive-date=18 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018021003/http://www.aste.usu.edu/htm/graduate/cte|url-status=dead}}</ref> == Përmbledhje == Arsimi profesional mund të zhvillohet në arsimin e mesëm të lartë, si dhe në arsimin e lartë; dhe mund të ndërveprojë me sistemin profesional (zanatit). Në nivelin postsekondar, arsimi profesional ofrohet shpesh nga tregjet e specializuara, shkollat teknike, kolegjet e komunitetit, universitetet, institutet e teknologjisë / Institutet Politeknike etj. Deri në kohët e fundit, pothuajse të gjitha aftësimet profesionale zhvilloheshin në klasë, ose në vendin e punës, me studentët të cilët mësonin shkathtësitë dhe teorinë e tregtisë nga profesorët e akredituar ose profesionistët e caktuar. Megjithatë, tani arsimi profesional në internet është rritur në popullaritet duke e bërë më të lehtë se kurrë për studentët të mësojnë shkathtësi të ndryshme tregtare dhe aftësi të tjera nga profesionistët industrial. Modeli arsimor i Wilhelm von Humboldt shkon përtej formimit profesional. Në një letër drejtuar mbretit prusian, ai shkroi: «Ka lloje të panumërta dijesh që duhet të jenë të natyrës së përgjithshme dhe, më e rëndësishmja, një kultivim i caktuar i mendjes dhe karakterit që askush nuk mund ta lejojë të jebnë pa të. Njerëzit padyshim nuk mund të jenë artizanë të mirë, tregtarë, ushtarë apo biznesmenë nëse, pavarësisht nga profesioni i tyre, ata janë të mirë, të qëndrueshëm dhe - sipas gjendjes së tyre - qenie njerëzore dhe qytetarë të mirinformuar. Nëse kjo bazë do të shtrihet përmes shkollimit, aftësitë profesionale fitohen lehtësisht më vonë dhe një person është gjithmonë i lirë të lëvizë nga një profesion në tjetrin, siç ndodh shpesh në jetë."<ref>As quoted in Profiles of educators: Wilhelm von Humboldt (1767–1835) by Karl-Heinz Günther (1988), {{DOI|10.1007/BF02192965}}</ref> Filozofi Julian Nida-Rümelin kritikoi mospërputhjet mes idealeve të Humboldtit dhe politikës bashkëkohore evropiane të arsimit, e cila mezi e kupton arsimin si një përgatitje për tregun e punës, si dhe argumentoi se ne kemi nevojë të zgjedhim në mes të "McKinsey" dhe Humboldtit.<ref>{{Cite news|url=http://www.zeit.de/2009/45/Bachelor-Kritik|title=Bologna-Prozess: Die Chance zum Kompromiss ist da|last=Nida-Rümelin|first=Julian|date=29 tetor 2009|work=[[Die Zeit]]|language=de|access-date=29 nëntor 2015}}</ref><ref>Lauglo, Jon; Maclean, Rupert (Eds.) "Vocationalisation of Secondary Education Revisited". [https://www.springer.com/series/6969 Series: Technical and Vocational Education and Training: Issues, Concerns and Prospects ], Vol. 1. Springer. (2005)</ref> == Shih edhe == * [[Arsimi]] * [[Punëtoria]] * [[Profesioni]] * [[Shkolla e punës]] * [[Punëtoria shkollore]] * [[Korniza Evropiane e Kualifikimeve]] * [[Fushat e Shkencës dhe Teknologjisë]] * [[Klasifikimi Standard Ndërkombëtar i Arsimit]] * [[Klasifikimi Standard Ndërkombëtar i Profesioneve]] == Literatura == *Achilles, C. M.; Lintz, M.N.; and Wayson, W.W. "Observations on Building Public Confidence in Education." Educational Evaluation and Policy Analysis 11 no. 3 (1989): 275–284. *Banach, Banach, and Cassidy. The ABC Complete Book of School Marketing. Ray Township, MI: Author, 1996. *Brodhead, C. W. "Image 2000: A Vision for Vocational Education." Vocational Educational Journal 66, no. 1 (January 1991): 22–25. *Buzzell, C.H. "Let Our Image Reflect Our Pride." Vocational Educational Journal 62, no. 8 (November–December 1987): 10. *Kincheloe, Joe L. Toil and Trouble: Good Work, Smart Workers, and the Integration of Academic and Vocational Education. New York: Peter Lang Publishing. (1995) *Kincheloe, Joe L. How Do We Tell the Workers? The Socio-Economic Foundations of Work and Vocational Education. Boulder, CO: Westview Press. (1999) *Lauglo, Jon; Maclean, Rupert (Eds.) "Vocationalisation of Secondary Education Revisited". [https://www.springer.com/series/6969 Series: Technical and Vocational Education and Training: Issues, Concerns and Prospects ], Vol. 1. Springer. (2005) *O'Connor, P.J., and Trussell, S.T. "The Marketing of Vocational Education." Vocational Educational Journal 62, no. 8 (November–December 1987): 31–32. *Ries, E. "To 'V' or Not to 'V': for Many the Word 'Vocational' Doesn't Work." Techniques 72, no. 8 (November–December 1997): 32–36. *Ries, A., and Trout, J. The 22 Immutable Laws of Marketing. New York: HarperCollins Publishers, 1993. *Sharpe, D. "Image Control: Teachers and Staff Have the Power to Shape Positive Thinking." Vocational Education Journal 68, no. 1 (January 1993): 26–27. *Shields, C.J. "How to Market Vocational Education." Curriculum Review (November 1989): 3-5 *Silberman, H.F. "Improving the Status of High School Vocational Education." Educational Horizons 65, no. 1 (Fall 1986): 5–9. *Tuttle, F.T. "Let's Get Serious about Image-Building." Vocational Education Journal 62, no. 8 (November–December 1987): 11. *"What Do People Think of Us?" Techniques 72, no. 6 (September 1997): 14–15. *Reeves, Diane Lindsey Career Academy Toolkit. Raleigh, North Carolina: Bright Futures Press, 2006. == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf |date=23 janar 2020 }} |date=23 janar 2020 }} *[http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase Profiles of national vocational education systems compiled from a variety of national and international sources]{{Lidhje e vdekur}} - UNESCO-UNEVOC International Centre for Technical and Vocational Education and Training *[https://web.archive.org/web/20070306021402/http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/services/votech.htm Choosing a Career or Vocational School - U.S. Federal Trade Commission] *[http://www.emergeskills.com/ Skill Training Institute in India, recognized and funded by NSDC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014134202/http://www.emergeskills.com/ |date=14 tetor 2017 }} [[Kategoria:Arsim profesional]] [[Kategoria:Profesione]] [[Kategoria:Institucione arsimore]] https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf 0iph5n0o2b5agt97ecd0manizj6h1en 0 225654 3025913 3022636 2026-08-15T13:01:07Z ~2026-44810-75 191633 3025913 wikitext text/x-wiki Ganimete Abazi e njohur me nofkën (Ganja) u lind me 25 Dhjetor 1976 në Prishtinë.Hapat e parë në muzikë filluan në moshën 9 vjeçare e gjysëm SH.K.A Kosova 1986 pastaj në aktivitete "Qendra Pionerve" ku shperbelehet ne te njejtat çmime Nê vitin 1992 Ganja publikon albumin e parê "Kthehu" me 9 Këngê popullore pastaj Në vitin 1994 njoftohet me grupin e famshem "Iliret" dhe solistin Shemsi Krasniqi dhe grupin e famshem Elita 5 me kengen "Xhi me bone" dhe Agron Berishen nbanin koncerte ne mbare Evropen Gjermani , Zvicer , Suedi , Norvegji , Belgjikē etj Në vitin 1995 publikon albumin "Tri pika" me 9 këngë per tekstet u kujdes Aida Baraku dhe Armend Rexhepagiqi dhe kenget bashke me Iliret "Gane Gane çka na bane","Djal i mir nenen e ke te shtire" te gjitha keto u kujdes Aida dhe Armend Rexhepagiqi Ne vitin 2012 Nuk fshihet gëzimi i fansave të Ganimete Abazit për kthimin e saj serish në skenën tonë muzikore. Zatën kërkesa tyre e vazhdueshme bëri që ajo t’i rikthehet këngës, muzikës.Ndonëse ajo i mungoi skenës më se gjashtë vjet, por për kaq kohë të shkurtër, arriti t’jetë po ajo Ganja, veç çka edhe më e fuqishme dhe më e pëlqyer e më e dashur edhe për fansat e rinj, të cilët po adhurojnë këngën zërin e stilin e saj.Ganja është një nga zërat më të mirë në muzikën shqiptare. Andaj [[Gjynahu|gjynah]] ishte t’mos jetë ajo në skenën muzikore, të cilës i mungoi shumë. Për këtë kemi shkruar disa herë edhe në revistën Kosovarja. Vlen të përmendim, se sa ishte larg muzikës, ajo përjetoi edhe spekulime e thashetheme, të cilat veç çka ia vështirësonin jetën.Kjo dhe bëri që Ganja të rikthehet, e që rikthimi i saj po shënon arritje të sukseseve të njëpasnjëshme. Secila këngë e saj po bëhet hit. Edhe sot këngët e saja hite, sikur edhe të hershmet, që edhe sot po janë e po dëgjohen kudo, si “xhamadani vija vija”, “çka m’ka syri”, ”magdalena”, “kallma cigaren” e shumë të tjera. Por, a harrohet kënga “Mirupafshim”, e cila bëri bum të madh kur u lansua në treg dhe këndohej gjithandej kah kishte shqiptarë në kohën e luftës.Për ata që nuk kanë informacion: Ganimete Abazi- Ganja, nuk erdhi në skenën muzikore e pa ditur, e pa shkollë dhe veç me dashjen që t’bëhet këngëtare. Ganja ka dalur qysh në moshën 5-vjeçare para publikut. Ka të kryer shkollë e mesme të muzikës, në instrumentin e pianos. Poashtu edhe fakultetin e arteve të bukura. Karrierën muzikore e filloi me grupin “Ilirët”. Si sot m’kujtohet, shumë të rinj erdhën në redaksinë e Kosovares, Ganja me Shemin me kërkesën që të shkruajmë për ta, e që ne e realizuam me kënaqësi, nga se ne veç ishim shumë të interesuar për intervistën me ta, se ishte kjo dhe kërkesë e shumë lexuesve tanë, por që nuk kishim adresë të tyre.Albumi i saj i parë “Gane Gane po çka na bane” bëri aq bum sa brenda një kohe të shkurtër u shit dhe kërkohej ribotimi i saj. Ganja ka edhe tjera albume, që për momentin nuk po më kujtohen, por pa mëdyshje jo ndër dhjetë. Dhjetë albume, shumë këngë - të paharruara, të dëgjuara me shumë kënaqësi edhe sot.Sot Ganja dhe vet po edhe në bashkëpunim me Shemin, Golden Ag, plasoi këngën “Fjalët e qiririt”, e cila arriti të jetë në top listë si dhe balada e fundit, që po e japim në portal tonin.Kush është Ganimete Abazi, pse deshi të bëhet këngëtare, çka investoi për këngën, çka e bëri që të ndahet një kohë prej skenës, e shumëçka tejet interesante për jetën e karrierën e saj Ajo prej se ka qenë e re është marr me muzikë, por famën më të madhe e ka arrit viteve të 90-ta. Ne 31 Maj 2003 "Shko n'dreq t'mallkuar" Ne 26 Nentor 2004 "U knaqem tu knaq" Ne 13 Shkurt 2005 "U mashtrove" Ne 2 Mars 2006 "Fluturoj Ne 14 Dhjetor 2006 "Dyshoj" E më pas edhe vitet e 2000-ta i ka vazhduar suksesi, derisa ajo bëri një shkëputje për tu rikthyer sërish në skenë.Të gjithë keni menduar gjatë kohës kur Ganja pauzoi me këngë e klipe të reja se mos ndoshta ajo u martua e më nuk do të këndoj, por jo. Ganja atë kohë preferonte që të pauzonte pa ndonjë arsye, por që vet kishte vendos që të bënte një shkëputje nga skena muzikore. E më pas u kthye me këngë të reja, dhe u mirëprit nga fansat e saj. Ganja edhe sot e kësaj dite vazhdon ta mbaj statusin e saj “single”, ajo akoma është beqare dhe nuk është martuar. Arsyeja është se sigurisht akoma nuk i ka trokitur fati në derë këngëtares bukuroshe është pëlqyer gjithmonë nga publiku shqiptar për këngët e saj, në zhanrin të cilin ajo e këndon. Një ndër hitet më të mëdha në karrierën e saj kujtohet kënga “Mirupafshim”, të cilën këngëtarja e kishte realizuar menjëherë në vitet e pas luftës, këngë kjo e cila i bënte për vete shqiptarët me refrenin ku citohej “Mirupafshim në Kosovën e lirë…”, duke iu referuar kështu tashmë Kosovës të pavarur si shtet. Ndonëse i ka munguar skenës për një kohë, këngëtarja e njohur Ganimete Abazi u rikthye më fuqishëm se kurrë, duke e mbushur me këngë e projekte të reja [[boshllëku]]n që për një kohë e la në skenën tonë. E meqenëse premton se tash e pas do të jetë aktive dhe nuk do ta lë më muzikën, Ganja bën me dije për Tribuna se tashmë ajo veçse i është përveshur punës për këngë të re. [[Kategoria:Këngëtare shqiptare]] 4jx335r1pm049xrdmc201944sz2y3lu 3025919 3025913 2026-08-15T13:19:24Z ~2026-44810-75 191633 /* */ Ky eshte infromacioni sakte 3025919 wikitext text/x-wiki Ganimete Abazi e njohur me nofkën (Ganja) u lind me 25 Dhjetor 1975 në Prishtinë.Hapat e parë në muzikë filluan në moshën 9 vjeçare e gjysëm SH.K.A Kosova 1986 pastaj në aktivitete "Qendra Pionerve" ku shperbelehet ne te njejtat çmime Nê vitin 1992 Ganja publikon albumin e parê "Kthehu" me 9 Këngê popullore pastaj Në vitin 1994 njoftohet me grupin e famshem "Iliret" dhe solistin Shemsi Krasniqi dhe grupin e famshem Elita 5 me kengen "Xhi me bone" dhe Agron Berishen "Oj dora me kam nbanin koncerte ne mbare Evropen Gjermani , Zvicer , Suedi , Norvegji , Belgjikē etj Në vitin 1995 publikon albumin "Tri pika" me 9 këngë per tekstet u kujdes Aida Baraku dhe Armend Rexhepagiqi dhe kenget bashke me Iliret "Gane Gane çka na bane","Djal i mir nenene ke te shtire", "Shamia e beqarit","Xhamadanu vija vija","Gajdexhiu" , "O cimë o axha cimë" etj. videoklipet xhiroheshin ne Mal te zi dhe Maqedoni te gjitha keto u kujdes Aida dhe Armend Rexhepagiqi produksionet qe punonin ishin Albanota , VizionLibonia , dhe Produksioni Labia dihet qe televizionet ishin te mbyllura tashmë Në vitin 1997 Ganja publikon albumin "Nuk dorezohet Ganja" me 8 këngë hite "Ne ora 5","Heshta","Balluket", per tekstet u kujdes edhe ktu Aida Baraku dhe Armend Rexhepagiqi Në vitin 2000 Ganja publikon albumin "Mirupafshim" më 12 Kēngë një këngë e cila beri bumë gjith andej ku ndodheshin shqiptaret në kohën e Luftes e shkonin nē Gurbet me kete kenge ajo morri pjese ne manifestimin Rinora 4 në Zvicër ku atje mbajti koncert Më 14 Maj 2003 Ganja publikon videoklipin "Shko ne dreq të mallkiar" së bashku me videoklip nga produksioni Pixels Production nje kenge e cila degjohej ku do ka shqiptar per kengen u kujdes Avni Qahili dhe Orkestrimi nga Marjan Filopiski (Maki) Në vitin 2004 Ganja publikon albumin "S'mendoj për ty" per tekstet u kujdes Marjan Filopvski , Avni Qahili , Ilir Berani , Florent Boshnjaku etj. Në vitin 2005 Ganja publikon albumin "U knaqem tu knaq per tekstet u kujdes Kristi Popa dhe Orkestrimet Artan Kastrati , Florent Boshnjaku Më 3 Shtator 2005 Ganja publikon videoklipin "U knaqem tu knaq" Në 10 Mars 2006 Ganja publikon videoklipin "U mashtrove" Më 10 Maj 2006 Ganja publikon videoklipin "Fluturoj" Në vitin 2007 Ganja publikon albumin "Dyshoj" më 9 Këngë tekstet u kujdes Ilir Berani Orkestrimet Shpetim Saraqi , Florent Boshnjaku etj. Ne vitin 2012 Nuk fshihet gëzimi i fansave të Ganimete Abazit për kthimin e saj serish në skenën tonë muzikore. Zatën kërkesa tyre e vazhdueshme bëri që ajo t’i rikthehet këngës, muzikës.Ndonëse ajo i mungoi skenës më se gjashtë vjet, por për kaq kohë të shkurtër, arriti t’jetë po ajo Ganja, veç çka edhe më e fuqishme dhe më e pëlqyer e më e dashur edhe për fansat e rinj, të cilët po adhurojnë këngën zërin e stilin e saj.Ganja është një nga zërat më të mirë në muzikën shqiptare. Andaj [[Gjynahu|gjynah]] ishte t’mos jetë ajo në skenën muzikore, të cilës i mungoi shumë. Për këtë kemi shkruar disa herë edhe në revistën Kosovarja. Vlen të përmendim, se sa ishte larg muzikës, ajo përjetoi edhe spekulime e thashetheme, të cilat veç çka ia vështirësonin jetën.Kjo dhe bëri që Ganja të rikthehet, e që rikthimi i saj po shënon arritje të sukseseve të njëpasnjëshme. Secila këngë e saj po bëhet hit. Edhe sot këngët e saja hite, sikur edhe të hershmet, që edhe sot po janë e po dëgjohen kudo, si “xhamadani vija vija”, “çka m’ka syri”, ”magdalena”, “kallma cigaren” e shumë të tjera. Por, a harrohet kënga “Mirupafshim”, e cila bëri bum të madh kur u lansua në treg dhe këndohej gjithandej kah kishte shqiptarë në kohën e luftës.Për ata që nuk kanë informacion: Ganimete Abazi- Ganja, nuk erdhi në skenën muzikore e pa ditur, e pa shkollë dhe veç me dashjen që t’bëhet këngëtare. Ganja ka dalur qysh në moshën 5-vjeçare para publikut. Ka të kryer shkollë e mesme të muzikës, në instrumentin e pianos. Poashtu edhe fakultetin e arteve të bukura. Karrierën muzikore e filloi me grupin “Ilirët”. Si sot m’kujtohet, shumë të rinj erdhën në redaksinë e Kosovares, Ganja me Shemin me kërkesën që të shkruajmë për ta, e që ne e realizuam me kënaqësi, nga se ne veç ishim shumë të interesuar për intervistën me ta, se ishte kjo dhe kërkesë e shumë lexuesve tanë, por që nuk kishim adresë të tyre.Albumi i saj i parë “Gane Gane po çka na bane” bëri aq bum sa brenda një kohe të shkurtër u shit dhe kërkohej ribotimi i saj. Ganja ka edhe tjera albume, që për momentin nuk po më kujtohen, por pa mëdyshje jo ndër dhjetë. Dhjetë albume, shumë këngë - të paharruara, të dëgjuara me shumë kënaqësi edhe sot.Sot Ganja dhe vet po edhe në bashkëpunim me Shemin, Golden Ag, plasoi këngën “Fjalët e qiririt”, e cila arriti të jetë në top listë si dhe balada e fundit, që po e japim në portal tonin.Kush është Ganimete Abazi, pse deshi të bëhet këngëtare, çka investoi për këngën, çka e bëri që të ndahet një kohë prej skenës, e shumëçka tejet interesante për jetën e karrierën e saj Ajo prej se ka qenë e re është marr me muzikë, por famën më të madhe e ka arrit viteve të 90-ta. Ne 31 Maj 2003 "Shko n'dreq t'mallkuar" Ne 26 Nentor 2004 "U knaqem tu knaq" Ne 13 Shkurt 2005 "U mashtrove" Ne 2 Mars 2006 "Fluturoj Ne 14 Dhjetor 2006 "Dyshoj" E më pas edhe vitet e 2000-ta i ka vazhduar suksesi, derisa ajo bëri një shkëputje për tu rikthyer sërish në skenë.Të gjithë keni menduar gjatë kohës kur Ganja pauzoi me këngë e klipe të reja se mos ndoshta ajo u martua e më nuk do të këndoj, por jo. Ganja atë kohë preferonte që të pauzonte pa ndonjë arsye, por që vet kishte vendos që të bënte një shkëputje nga skena muzikore. E më pas u kthye me këngë të reja, dhe u mirëprit nga fansat e saj. Ganja edhe sot e kësaj dite vazhdon ta mbaj statusin e saj “single”, ajo akoma është beqare dhe nuk është martuar. Arsyeja është se sigurisht akoma nuk i ka trokitur fati në derë këngëtares bukuroshe është pëlqyer gjithmonë nga publiku shqiptar për këngët e saj, në zhanrin të cilin ajo e këndon. Një ndër hitet më të mëdha në karrierën e saj kujtohet kënga “Mirupafshim”, të cilën këngëtarja e kishte realizuar menjëherë në vitet e pas luftës, këngë kjo e cila i bënte për vete shqiptarët me refrenin ku citohej “Mirupafshim në Kosovën e lirë…”, duke iu referuar kështu tashmë Kosovës të pavarur si shtet. Ndonëse i ka munguar skenës për një kohë, këngëtarja e njohur Ganimete Abazi u rikthye më fuqishëm se kurrë, duke e mbushur me këngë e projekte të reja [[boshllëku]]n që për një kohë e la në skenën tonë. E meqenëse premton se tash e pas do të jetë aktive dhe nuk do ta lë më muzikën, Ganja bën me dije për Tribuna se tashmë ajo veçse i është përveshur punës për këngë të re. [[Kategoria:Këngëtare shqiptare]] nqi78yv3j820zya4x01zy3ppz8qoq67 0 228543 3026013 2845348 2026-08-15T23:13:47Z ~2026-44861-72 191655 /* */ 3026013 wikitext text/x-wiki [[File:Male and female sign.svg|thumb|right|Simboli i femrës dhe mashkullit]] '''Gej''' është një term që i referohet parimisht një personi homoseksual ose karakteristikës në të qenit [[Homoseksualiteti|homoseksual]]. ==Prejardhja e fjalës== Tergej mi është përdorur në fillim për të nënkuptuar ''‘’ i shkujdesur’’'' ose ‘’ i ''lumtur’’''. Përdorimi i termit si referencë ndaj homoseksualitetit daton në fund të shekullit të 19, por përdorimi i tij u rrit në shekullin e 20. Në anglishten moderne fjala gej përdoret si mbiemër, por edhe si emër duke iu referuar këtu personave, specifikisht meshkujve gej, sikurse edhe kulturave e praktikave që i bashkangjiten homoseksualitetit. Nga fundi i shekullit të 20 fjala gej u rekomandua nga grupe të shumta LGBT për të përshkruar persona të tërhequr ndaj personave të të njëjtit seks me ta. Në të njëjtën kohë, një përdorim përçmues u përhap në disa pjesë të botës. Midis të rinjve fjala mori kuptimin nga përqeshja ( si për shembull ekuivalente me budalla ose plehrë) deri në kuptimin pak më të zbutur ( si për shembull i dobët ose jo-burrëror ). Në këtë përdorim fjala rrallëherë nënkupton homoseksual, sikurse përdoret shpesh për t'iu referuar një objekti të pajetë ose kocepti abstrakt që dikush mund të refuzojë. Masa në të cilën këto përdorime të termit ende mbartin konotacione të homoseksualitetit, ende debatohet dhe kritikohet ashpër. ==Historiku== ===Përmbledhje=== Fjala gej arriti në anglisht përgjatë shekullit të 12 prej frëngjishtes së vjetër ''gaj'', me shumë probabilitet e derivuar nga një burim gjerman. Në anglisht kuptimi i parë ishte ‘’i gëzuar’’, ‘’ i lumtur’’ dhe fjala përdorej më së shumti me këtë kuptim në fjalime dhe literaturë. Për shembull optimistët e viteve 1890 ende referohen si gejtë e 90’. Titulli i baletit francez të vitit 1938 ''Gaîté Parisienne'' (Parisieni gej) i cili u ekranizua në një film të vitit 1941 nga Warner Brothers, ilustron pikërisht këtë konotacion të fjalës gej. Me sa duket deri në shekullin e 20 fjala ende nuk kishte nisur të përdorej me kuptimin specifik për homoseksualitetin, edhe pse më herët kishte fituar konotacion seksual. Emri abstrakt i derivuar ''gaiety'' mbetet i çliruar nga konotacioni seksual dhe është përdorur në të shkuarën në vend të emrave të vendeve për argëtim; si për shembull W.B Yeats ka dëgjuar shkrimtarin Oscar Wilde gjatë një leksioni në Teatrin Gaiety në Dublin. ===Seksualizimi i termit=== Fjala gej aludohet se mund të ketë fituar konotacionin e imoralitetit që në fillim të shekullit të 14, por faktet flasin që këtë konotacion e ka fituar rreth shekullit të 17. Nga fundi i shekullit të 17 fjala kishte fituar kuptimin specifik e ‘’ i dhënë pas shthurjes dhe kënaqësisë’’, një zgjatim i kuptimit të tij të parë si ‘’i shkujdesur’’ duke lënë të nënkuptuar ''i çliruar prej barrierave morale''. Përdorimi i fjalës për të nënkuptuar homoseksualitetin ishte shpeshherë një zëvendësim i kuptimit të tij mbi prostitucionin: një djalë gej ishte një djalë i ri që iu shërbente klientëve meshkuj. Përdorimi i termit në lidhje me homoseksualitetin ishte zgjatim i konotacionit të seksualizuar që nënkuptonte ‘’ I shkujdesur dhe pa barriera’’, duke lënë të nënkuptuar vullnetin për të hedhur poshtë normat morale të shoqërisë. Një përdorim i tillë, i dokumentuar në fillim të viteve 1920, ishte prezent që përpara shekullit të 20, edhe pse fillimisht u përdor më shumë për të nënkuptuar stilin e jetesës si heteroseksual. Një pasazh nga shkrimtari Gertrude Stein ''‘’ Miss Furr & Miss Skeene’’'' i vitit 1922 është prova e parë ku fjala gej përdoret për të përshkruar një lidhje homoseksuale. Sipas Linda Wagner-Martin në librin ''((Favored Strangers: Gertrude Stein and her Family (1995))'' pasazhi përfshiu përsëritjen e qëllimshme dhe disi të fshehtë të fjalës gej, e përdorur me përmbajtje seksuale për herë të parë në historinë e linguistikës. <blockquote>‘’Ata ishin …gej, ata mësuan gjëra të vogla që janë gjëra në të qenurit gej…ata ishin goxha gej’’.</blockquote><blockquote>— Gertrude Stein, 1922</blockquote>''Bringing up Baby'' (1938) ishte filmi i parë ku u përdor fjala gej në referencë të dukshme ndaj homoseksualitetit. Në një skenë të filmit ku karakteri i Cary Grant i ka dërguar rrobat tek pastrimi kimik, ai vesh rrobat e një gruaje pasi nuk ka çfarë të bëjë. Kur një karakter tjetër e pyet rreth veshjes së tij, ai përgjigjet: ''‘’ Sepse krejt papritur u bëra gej’’''. Meqenëse filmi korri sukses dhe famë asokohe dhe njëkohësisht përdorimi i fjalës i referohej '''cross-dressing''' ( dhe më tej homoseksualitetit) ky term mbetej i panjohur për shumë shikues të filmit. Ndaj interpretimi i fjalisë në këtë sekuencë filmike mund të jetë ‘’ ''Thjesht vendosa të bëj diçka mendjelehtë’’''. Fjala vijoi të përdorej me kuptimin e personit ‘’ të shkujdesur’’, e dëshmuar kjo në filmin me titull ''‘’ The Gay divorce’’'' (1934), një filmi muzikor rreth një çifti heteroseksual. ===Kalimi drejt kuptimit specifik homoseksual=== Në mesin e shekullit të 20 fjala gej ishte e mirëpërcaktuar nga ana kuptimore si referencë ndaj stileve të jetesës hedonistike, dhe antonimi i saj ''straight'', i cili ka pasur konotacion të lidhura me të qenurit serioz, i respektueshëm dhe konvencional, tanimë fituan konotacionin e heteroseksualitetit. Termi gej u kthye në termin e preferuar meqenëse fjalë të tjera sikurse '''queer''' dukeshin poshtëruese. Fjala Homoseksual perceptohej si term klinik, pasi orientimi seksual i referuar si homoseksualitet ishte asokohe një diagnozë e sëmundjes mendore në Manualin statistikor mbi çrregullimet mendore. Në mesin e shekullit të 20 në Britani homoseksualiteti tek meshkujt ishte ilegal deri në shfquzimin e tij në 1967, ndaj identifikimi i dikujt në mënyrë publike si homoseksual konsiderohej shumë ofenduese dhe një akuzë e rëndë sikurse akuza për një krim. Për këtë arsye një mori eufemizmash përdoreshin për të dëftuar homoseksualitetin. Vitet 60’ shënuan tranzicionin kuptimor të fjalës gej nga kuptimi i shkujdesjes në kuptimin aktual ‘’''homoseksual''’’. [[Kategoria:LGBTQ]] 7re7dwm2yewo949wxcj1d8z5cpa2zql 0 229294 3026081 2828405 2026-08-16T08:12:58Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026081 wikitext text/x-wiki '''Dokumentacioni i gjuhës''' është procesi me të cilin një [[Gjuha|gjuhë]] është dokumentuar nga një perspektivë e gjuhësisë dokumentare. Ajo synon "të sigurojë një evidencë gjithëpërfshirëse të praktikave gjuhësore karakteristike të një komuniteti të caktuar të të folurit"<ref>"Documentary and descriptive linguistics", Nikolaus P. Himmelmann (1998). ''[[Linguistics (journal)|Linguistics]]'' 36:166. Berlin: de Gruyter.</ref><ref>Gippert, Jost, Nikolaus P. Himmelmann, Ulrike Mosel (eds.), 2006. ''Essentials of Language Documentation''. Berlin: Mouton - de Gruyter</ref><ref>Woodbury, Anthony. 2003. Defining Language documentation in Peter K. Austin (ed.) ''Language Documentation and Description'', Vol 1, 35-51. SOAS.</ref>.Dokumentacioni i gjuhës kërkon të krijojë sa më shumë një rekord të mundshëm të komunitetit të të folurit për të dy pasardhësit dhe revitalizimin e gjuhës . Dokumentacioni i gjuhës gjithashtu siguron një bazë më të fortë për analizën gjuhësore në atë që krijon një grup të përshtatshëm materialesh në gjuhën në të cilën mund të bazohen pretendimet për strukturën e gjuhës. == Metodat == Hapat tipikë përfshijnë regjistrimin, transkriptimin (shpesh duke përdorur Alfonin Ndërkombëtar Fonetik dhe / ose një "drejtshkrim praktik" të bërë për atë gjuhë), shënim dhe analizë, përkthim në një gjuhë të komunikimit më të gjerë, arkivim dhe shpërndarje. Kritik është krijimi i të dhënave të mira gjatë përshkrimit të gjuhës. Materialet mund të arkivohen, por jo të gjithë arkivat janë po aq të aftë në trajtimin e materialeve gjuhësore të ruajtura në formate të ndryshme teknologjike dhe jo të gjithë janë në mënyrë të barabartë të qasshme për përdoruesit potencialë.<ref>[http://www.gial.edu/images/theses/Chang_Debbie-thesis.pdf Chang, Debbie. 2011. TAPS: Checklist for Responsible Archiving of Digital Language Resources] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617120932/http://www.gial.edu/images/theses/Chang_Debbie-thesis.pdf |date=17 qershor 2013 }}. MA thesis: Graduate Institute of Applied Linguistics.</ref> Dokumentacioni i gjuhës plotëson përshkrimin e gjuhës, që synon të përshkruajë një sistem abstrakt të strukturave dhe rregullave të një gjuhe në formën e një gramatike ose fjalor. Duke përgatitur dokumentacionin e mirë në formën e regjistrimeve me transkripte dhe më pas koleksionet e teksteve dhe një fjalor, një gjuhëtar punon më mirë dhe gjithashtu siguron materiale për përdorim nga folësit e gjuhës. Teknologjitë e reja lejojnë regjistrime më të mira, me përshkrime më të mira, të cilat mund të vendosen në arkiva digjitale, si AILLA ose PARADISEC, dhe t'u vihen në dispozicion të folësve me pak përpjekje. Dokumentacioni i gjuhës gjithashtu ka lindur botime të reja të specializuara, të tilla si dokumentacioni dhe konservimi i gjuhës së lirë në internet dhe i rishikuar nga kolegët, si dhe dokumentacioni i dokumentacionit dhe përshkrimit të dokumentacionit gjuhësor të dokumenteve vjetore. == Tipet == Përshkrimi i gjuhës, si një detyrë brenda gjuhësisë, mund të ndahet në fusha të veçanta të specializimit: * [[Fonetika|Fonetikë]], studimi i tingujve të gjuhës njerëzore * [[Fonologjia]], studimi i sistemit të shëndoshë të një gjuhe * [[Morfologjia]], studimi i strukturës së brendshme të fjalëve * [[Sintaksa]], studimi se si fjalët kombinohen për të formuar fjali gramatikore * [[Semantika]], studimi i kuptimit të fjalëve (semantika leksikore), dhe si këto kombinohen për të formuar kuptimet e fjalive * [[Historia e gjuhës|Gjuhësia historike]], studimi i gjuhëve marrëdhëniet historike të të cilit janë të njohura nëpërmjet ngjashmërive në fjalorin, formimin e fjalëve dhe sintaksën * [[Pragmatika]], studimi se si gjuha përdoret nga folësit e saj * [[Stilistika]], studimi i stilit në gjuhë * [[Paremiografia]], mbledhja e proverbave dhe thënieve == Fushat e lidhura kërkimore == * [[Përshkrimi gjuhësor]] * [[Ortografia]], studimi i sistemeve të shkrimit * [[Lexikografia]], studimi dhe praktika e bërjes së fjalorëve * [[Fonologjia]], studimi i përshkrimit të sistemit të shëndoshë të një gjuhe * [[Etimologjia]], studimi se si fjalët fitojnë kuptimet e tyre * [[Gjuhësia antropologjike]] == Weblink == * ''[http://au.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0631233067.html Dying Words] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100508060603/http://au.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0631233067.html |date=8 maj 2010 }}'' (2009), nga Prof. Nick Evans, për atë që humbet kur gjuhët humbasin. * ''[http://alex.francois.free.fr/AF-film-EW-e.htm The Poet’s Salary]'' (2009),dokumentar me çmime të fituara nga [http://ericwittersheim.com/ Éric Wittersheim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506110658/http://ericwittersheim.com/ |date=6 maj 2021 }}, në lidhje me punën gjuhësore në Vanuatu të veriut. * [https://www.youtube.com/watch?v=uwLNc-QFUlE&list=UUQElH-OXARO_PycfKd6HPUg&index=1&feature=plcp Recording your elder/Native speaker] * [http://www.rnld.org/ Resource Network for Linguistic Diversity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315144039/http://www.rnld.org/ |date=15 mars 2015 }} * [http://www.ling.hawaii.edu/~langdoc/ University of Hawai'i Department of Linguistics]{{Lidhje e vdekur}} * [http://www.lakhota.org/ Lakota Language Consortium] * [http://www.mpi.nl/DOBES/dobesprogramme/ DOBES Documentation of Endangered Languages] == Burimet == [[Kategoria:Dokumentim i gjuhës]] lzq4vunvo3stqen7pqm20f35w6de5t5 0 243433 3025897 2698787 2026-08-15T12:44:31Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Kultura në Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025897 wikitext text/x-wiki A të kujtohet Prishtina <ref>https://www.bksh.al/details/4806/</ref> Titulli: A të kujtohet Prishtina Autorja: Habibe Maliqi Redaktori: Ali Podrimja Vendi i Botimit: Prishtinë Botuesi: Rilindja Viti i Botimit: 1997 Faqet: 62 Dimensionet: 20 cm Fjalët Kyçe: Letërsia shqipe, Poezi Termat Gjeografikë: Kosovë "A të kujtohet Prishtina" është një vepër poetike e autores Habibe Maliqi, e cila u botua në vitin 1997 në Prishtinë nga shtëpia botuese "Rilindja". Ky libër përmban 62 faqe poezi që reflektojnë ndjenjat dhe përjetimet e autorës lidhur me qytetin e Prishtinës, duke theksuar identitetin kulturor dhe historik të tij. Poezitë e Habibe Maliqit shquhen për një stil të thjeshtë, por emocional, ku shpesh përzihen kujtimet personale me ato kolektive të qytetit. Në këtë vepër, Maliqi sjell një narrativë të ndërlikuar mbi jetën në Prishtinë, përballë sfidave dhe transformimeve që ka përjetuar ky qytet, veçanërisht në kontekstin e zhvillimeve historike dhe politike të Kosovës. Poezia e saj eksploron tema si: * Dashuria për vendlindjen: Një ndjenjë e thellë nostalgjie për Prishtinën, qytet që përmban kujtime të çmuara për autoren dhe për brezat që e kanë jetuar. * Identiteti kulturor: Një reflektim mbi kulturën dhe traditat e Kosovës, si dhe ruajtjen e tyre përmes artit dhe letërsisë. * Përballja me sfidat: Një kritikë e qartë ndaj vështirësive që ka hasur populli shqiptar në Kosovë, përmes një lente poetike. Redaktori i librit, Ali Podrimja, një nga figurat më të njohura të letërsisë shqiptare, ka kontribuar në organizimin dhe formësimin e tekstit, duke e bërë atë më të qartë dhe më të aksesueshëm për lexuesin. Podrimja është njohur për stilin e tij të veçantë dhe për përkushtimin ndaj letërsisë shqipe, duke mbështetur dhe promovuar autorë të rinj si Maliqi. "A të kujtohet Prishtina" është një vepër e rëndësishme në letërsinë shqiptare, veçanërisht për ata që janë të interesuar në poezinë bashkëkohore dhe në reflektimin e identitetit shqiptar në Kosovë. Libri përfaqëson një ndihmesë të vlefshme për ruajtjen e kujtesës kulturore dhe historike, duke inkurajuar lexuesit të mendojnë mbi rëndësinë e qytetit të Prishtinës dhe trashëgimisë së tij. Përfundim Ky libër është një thirrje për kujtesë dhe reflektim mbi Prishtinën, qytetin që është jo vetëm një vend gjeografik, por një simbol i qëndresës dhe identitetit shqiptar. Vepra e Habibe Maliqit, e mbështetur nga redaktimi i Ali Podrimjës, mbetet një kontribuese e çmuar në letërsinë dhe kulturën e Kosovës. == Burimet == [[Kategoria:Libra]] [[Kategoria:Libra të botuar në 1997]] [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Kultura në Prishtinë]] [[Kategoria:Kosovë]] ia3pmjwk3g2lmpmszxfr9eyec57y70g 0 243463 3025896 2698780 2026-08-15T12:43:35Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Kultura në Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025896 wikitext text/x-wiki 35 Vjetori i arkivit historik të qytetit - Prishtinë: 1969-2004 Përmbledhje: Libri "35 Vjetori i Arkivit Historik të Qytetit-Prishtinë: 1969-2004" <ref>https://www.bksh.al/details/28150/</ref>, i redaktuar nga Hysni Halilaj dhe Ruzhdi Panxha, përmbledh përvojën dhe arritjet e Arkivit Historik të Prishtinës gjatë një periudhe të rëndësishme, nga themelimi i tij në vitin 1969 deri në vitin 2004. Botimi i këtij libri, i cili është në dy gjuhë, shërben si një burim i vlefshëm për historianët, studiuesit dhe publikun e gjerë që interesohen për historinë e qytetit dhe për ruajtjen e dokumenteve historike. Përmbajtja: Ky libër, i botuar në Prishtinë në vitin 2004, përmban 106 faqe me fotografi, duke ofruar një pasqyrë të thellë mbi aktivitetet dhe zhvillimet e Arkivit Historik gjatë 35 viteve. Ai eksploron rolin e arkivit në ruajtjen e historisë lokale, dokumentimin e ngjarjeve të rëndësishme dhe mbështetje në kërkimin akademik. Libri përfshin informacione të detajuara mbi koleksionet e arkivit, si dhe rëndësinë e tyre për studimin e historisë së Kosovës dhe Prishtinës. Rëndësia Historike: Arkivi Historik i Qytetit të Prishtinës ka një rol thelbësor në ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe historike të Kosovës. Përmes dokumenteve dhe materialeve të tij, arkivi kontribuon në njohjen dhe vlerësimin e historisë, traditave dhe ngjarjeve që kanë formuar identitetin e qytetit. Kjo përmbledhje e përvojave dhe arritjeve të arkivit është një dëshmi e angazhimit për ruajtjen e memorjes kolektive. Informacione Shtesë: * Vendi i Botimit: Prishtinë * Viti i Botimit: 2004 * Numri i Faqeve: 106 * ISBN: Jo i disponueshëm Ky libër është një burim i rëndësishëm për çdo individ që dëshiron të kuptojë më mirë historinë e Prishtinës dhe kontributin e arkivave në ruajtjen e kësaj historie. == Burimet == [[Kategoria:Libra të botuar në 2004]] [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Libra]] [[Kategoria:Kultura në Prishtinë]] [[Kategoria:Kosovë]] 9vatpbdpx3qxg7z8u4ujaclado1t56o 0 247943 3026123 2748618 2026-08-16T11:01:40Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026123 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = Enciklopedi pa fund: Qytetarët e nderit të Tiranës | image = | caption = | author = Valter Gjoni | editor = Elisa Gjepali | title_orig = | translator = | country = Shqipëri | language = Shqip | series = | subject = Biografi, qytetaria, vlera sociale | genre = Enciklopedi | publisher = UET Press | pub_date = 2015 | media_type = Print (Libër) | pages = 144 | isbn = 9789928190369 }} '''Enciklopedi pa fund: Qytetarët e nderit të Tiranës''' <ref>https://www.bksh.al/details/87935/</ref> është një libër enciklopedik i autorit [[Valter Gjoni]], i redaktuar nga Elisa Gjepali, i botuar në vitin 2015 nga UET Press në [[Tiranë]]. Ky libër sjell një përmbledhje të figurave të nderuara me titullin "Qytetar Nderi i Tiranës", duke ofruar biografi të shkurtuara dhe analiza mbi kontributin e tyre në jetën shoqërore, kulturore dhe historike të kryeqytetit shqiptar. == Përmbajtja == Libri<ref>https://books.google.fr/books/about/Enciklopedi_pa_fund_qytetar%C3%ABt_e_nderit.html?id=bfQYnQAACAAJ&redir_esc=y/</ref> përfshin biografi dhe të dhëna mbi personalitetet që kanë marrë titullin "Qytetar Nderi i Tiranës". Ai synon të pasqyrojë ndikimin e tyre në zhvillimin e qytetit dhe shoqërisë shqiptare, duke shërbyer si një burim i rëndësishëm për studiuesit, historianët dhe publikun e gjerë. == Përshkrimi fizik == Libri <ref>{{Cite web |url=https://bum.al/produkti/enciklopedi-pa-fund-qytetaret-e-nderit-te-tiranes/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=10 shkurt 2025 |archive-date=10 shkurt 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250210110307/https://bum.al/produkti/enciklopedi-pa-fund-qytetaret-e-nderit-te-tiranes/ |url-status=dead }}</ref> ka një format prej 25 cm, përmban 144 faqe dhe është i ilustruar me fotografi. == Koment nga Kristo Frashëri == Historiani i njohur [[Kristo Frashëri]] ka theksuar rëndësinë e këtij libri <ref>https://www.shtepiaelibrit.com/store/sq/historia-shqiptare/4109-enciklopedi-pa-fund-qytetaret-e-nderit-te-tirane-valter-gjoni.html/</ref> në ruajtjen dhe promovimin e historisë dhe identitetit shqiptar. Ai shkruan: {{quote|Në gjurmët e një tradite, ajo që bashkon më shumë shqiptarët dhe çdo komb tjetër, ajo që është fillesë e çdo bashkësie, është historia. Ajo histori, që daton fillimet e gjuhës, kulturës, ekzistencës së saj, duke i dhënë kuptim identitetit, karakterit dhe shumë aspiratave të jetës sonë.}} == Shih edhe == * [[Historia e Tiranës]] == Burimet == [[Kategoria:Libra të botuar në 2015]] [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Libra]] 789fv4ba8szai3avrdd0app3ygt277t 0 252560 3025898 2954498 2026-08-15T12:45:10Z Edukatori 112234 removed [[Category:Prishtinë]]; added [[Category:Njerëz nga Prishtina]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025898 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Avni Jashari | image = Shefi i Kabinetit Avni Jashari.jpg | caption = Avni Jashari gjatë një aktiviteti publik në Lipjan, qershor 2024 | office = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start = 15 janar 2026 | term_end = Në detyrë | office2 = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start2 = 1 gusht 2022 | term_end2 = 15 janar 2026 | office4 = Kryetar i [[Lëvizja Vetëvendosje]] [[Lipjan]] | term_start4 = maj 2018 | term_end4 = korrik 2020 | predecessor4 = Selatin Retkoceri | office5 = Kryeredaktor i portalit dhe gazetës online "Arbresh.info" | term_start5 = 1 janar 2015 | term_end5 = 31 janar 2017 | office6 = Redaktor/Producent, "Rrokum – TV" | term_start6 = 1 maj 2013 | term_end6 = 31 dhjetor 2013 | office7 = Redaktor i lajmeve, agjencia e lajmeve "INFOSOT" | term_start7 = 1 mars 2008 | term_end7 = 31 maj 2013 | office8 = Anëtar i Bordit KMSHK (Këshilli i Mediave të Shkruara të Kosovës) | term_start8 = 1 dhjetor 2007 | term_end8 = 1 janar 2017 | office9 = Gazetar – Gazeta e Përjavshme "JÀVA" | term_start9 = 30 prill 2005 | term_end9 = 30 shtator 2007 | birth_date = 17 mars 1981 | birth_place = [[Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]] | nationality = Kosovar | profession = Gazetar, Politikan | party = [[Lëvizja Vetëvendosje]] (maj 2018 – korrik 2020)<br/> [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] (tetor 2021 – në vazhdim) }} '''[[Avni Jashari]]''' lindi në Prishtinë më 17 mars 1981, shkollën fillore dhe të mesmen i kreu në Lipjan, ndërkaq studimet universitare në fushën e gazetarisë i mbaroi në fakultetin “Faik Konica” në Prishtinë. [[File:Avni Jashari.jpg|thumb|left|Avni Jashari gjatë kohës sa ishte anëtar i bordit të KMSHK-së, Prishtinë, 2015.]] Avni Jashari punoi si gazetar për katërmbëdhjetë vite, fillimisht si gazetar në të përjavshmen “Java”, më pastaj redaktor në agjencinë e lajmeve “InfoSot”, producent dhe redaktor në “Rrokum TV”, së fundmi kryeredaktor në portalin informativ “Arbresh.info”, ishte edhe anëtarë i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite. Si opinionist e gjejmë në shumë media të shtypura dhe elektronike kombëtare e ndërkombëtare.<ref>{{Cite news|url=http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Lajm i mirë për Albin Kurtin: Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje|access-date=2018-10-07|archive-date=30 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930211412/http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|url-status=dead|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari Albin Kurti.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari dhe Albin Kurti në selinë qendrore të Lëvizjes VETËVENDOSJE! gjatë një takimi pune]] Në maj të vitit 2018 Avniu braktis gazetarinë dhe i hynë politikës. Zyrtarisht i bashkohet, Albin Kurtit në Lëvizjen VETËVENDOSJE!.<ref>{{Cite news|url=http://www.arbresh.info/lajmet/gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje – Arbresh.info|date=2018-05-17|work=Arbresh.info|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> Më 1 korrik të vitit 2018 Avni Jashari kandidon për kryetar Qendre (Dege) të Lëvizjes VETËVENDOSJE!,ku edhe u zgjodh kryetar nga anëtarësia e kësaj partie në komunën e Lipjanit.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/avni-jashari-zgjedhet-kryetar-i-vetevendosjes-ne-lipjan/|title=Avni Jashari zgjedhet kryetar i Vetëvendosjes në Lipjan|date=2018-07-01|work=Klan Kosova|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari në konferencë për media.jpg|thumb|left|300px|Z.Jashari gjatë konferencës për media në zyrat e Qendrës së Lëvizjes Vetëvendosje! në Lipjan]] Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2019 Jashari nuk kandidon për deputet duke mbështetur zyrtarisht dy kandidat për deputet nga komuna e Lipjanit. Më 11 korrik të vitit 2020 braktisi zyrtarisht politikën për shkak të gjendjes së tij shëndetësore dhe një intervenimi kirurgjik, ku mes tjerash lajmëron largimin nga politika për rehabilitim dhe rikthim në profesionet e tij profesionale.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/kryetari-i-deges-se-lvv-se-ne-lipjan-thote-se-eshte-larguar-zyrtarisht-nga-politika/|title=Kryetari i Degës së LVV-së në Lipjan thotë se është larguar zyrtarisht nga politika|date=2020-07-11|work=Klan Kosova|access-date=2020-07-11|language=sq}}</ref> Më 15 tetor të vitit 2021, në prag të zgjedhjeve lokale, Avni Jashari u mirëprit në Lidhjen Demokratike të Kosovës nga kryetari i partisë [[Lumir Abdixhiku]] dhe kandidati për kryetar të komunës së Lipjanit Imri Ahmeti, në selinë qendrore të LDK-së, ku u prezantua si prurje e re dhe iu bashkëngjit ekipit të Ahmetit për zgjedhjet komunale.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-i-bashkohet-imri-ahmetit-dhe-ldk-se/|title=Avni Jashari i bashkohet Imri Ahmetit dhe LDK-së|date=2021-10-15|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> [[File:Avni jashari 2021.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari në selinë qendrore të Lidhjes Demokratike të Kosovës, së bashku me kryetarin Lumir Abdixhiku dhe sekretarin Imri Ahmeti]] Më 1 gusht 2022, kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, e emëroi Avni Jasharin, gazetarin me eksperiencë, në pozicionin e Shefit të Kabinetit. Avni Jashari ka përfunduar studimet master në gazetari televizive dhe radiofonike dhe ka mbi 15 vjet përvojë profesionale, kryesisht në rolet udhëheqëse si kryeredaktor, redaktor dhe producent. Ai ishte gjithashtu opinionist në media të ndryshme kombëtare e ndërkombëtare, dhe kishte qenë anëtar i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-emerohet-shef-i-kabinetit-te-kryetarit-imri-ahmeti/|title=Avni Jashari emërohet shef i kabinetit të kryetarit Imri Ahmeti|date=2022-08-01|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> Pas zgjedhjeve lokale të tetorit 2025, në të cilat kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, fitoi mandatin e katërt radhazi dhe të tretin pa balotazh, në kuadër të emërimeve të reja të kabinetit të tij, posti i Shefit të Kabinetit iu besua sërish Avni Jasharit, i cili ndodhet në mandatin e dytë në këtë funksion.<ref>{{Cite web|title=Imri Ahmeti emeron drejtuesit e rinj të drejtorive komunale në Lipjan|url=https://telegrafi.com/imri-ahmeti-emeron-drejtuesit-e-rinj-te-drejtorive-komunale-ne-lipjan/|website=Telegrafi|date=2025-10-21|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Avni Jashari kishte shërbyer në këtë pozicion që nga gushti i vitit 2022.<ref>{{Cite web|title=Rezultatet përfundimtare në Lipjan, Imri Ahmeti fiton mandatin e katërt|url=https://indeksonline.net/rezultatet-perfundimtare-ne-lipjan-imri-ahmeti-fiton-mandatin-e-kater/|website=Indeks Online|date=2025-10-20|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Në lidhje me regjistrimin e popullsisë në Kosovë (censusi i fundit u zhvillua në prill‑maj 2024), Avni Jashari ka deklaruar publikisht se, gjatë këtij procesi të regjistrimit të popullsisë, ai dhe familja e tij e ngushtë janë regjistruar me përkatësi si “Dardan” përkatësi ose identitet popullor, përkatësi kjo që sipas tij reflekton identitetin e tij kulturor dhe kombëtar. Avni Jashari është vëllau i vogël i dëshmorit [[Ragip Jashari]] – Mardoçi si dhe stërnip i myderrizit dhe patrioti të mirënjohur, Ahmet ef. Mardoçi, i cili ishte anëtar i Ballit Kombëtar. Jeton në Lipjan dhe është baba i katër fëmijve, një vajze dhe tre djemëve. == Referime == <references /> [[Kategoria:Gazetarë]] [[Kategoria:Politikanë]] [[Kategoria:Kosovë]] [[Kategoria:Kosovarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Lipjan]] [[Kategoria:Lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] 82h9xco3krjuta5cvkbpl9fvu1qoges 3025899 3025898 2026-08-15T12:45:33Z Edukatori 112234 removed [[Category:Politikanë]]; added [[Category:Politikanë kosovarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025899 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Avni Jashari | image = Shefi i Kabinetit Avni Jashari.jpg | caption = Avni Jashari gjatë një aktiviteti publik në Lipjan, qershor 2024 | office = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start = 15 janar 2026 | term_end = Në detyrë | office2 = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start2 = 1 gusht 2022 | term_end2 = 15 janar 2026 | office4 = Kryetar i [[Lëvizja Vetëvendosje]] [[Lipjan]] | term_start4 = maj 2018 | term_end4 = korrik 2020 | predecessor4 = Selatin Retkoceri | office5 = Kryeredaktor i portalit dhe gazetës online "Arbresh.info" | term_start5 = 1 janar 2015 | term_end5 = 31 janar 2017 | office6 = Redaktor/Producent, "Rrokum – TV" | term_start6 = 1 maj 2013 | term_end6 = 31 dhjetor 2013 | office7 = Redaktor i lajmeve, agjencia e lajmeve "INFOSOT" | term_start7 = 1 mars 2008 | term_end7 = 31 maj 2013 | office8 = Anëtar i Bordit KMSHK (Këshilli i Mediave të Shkruara të Kosovës) | term_start8 = 1 dhjetor 2007 | term_end8 = 1 janar 2017 | office9 = Gazetar – Gazeta e Përjavshme "JÀVA" | term_start9 = 30 prill 2005 | term_end9 = 30 shtator 2007 | birth_date = 17 mars 1981 | birth_place = [[Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]] | nationality = Kosovar | profession = Gazetar, Politikan | party = [[Lëvizja Vetëvendosje]] (maj 2018 – korrik 2020)<br/> [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] (tetor 2021 – në vazhdim) }} '''[[Avni Jashari]]''' lindi në Prishtinë më 17 mars 1981, shkollën fillore dhe të mesmen i kreu në Lipjan, ndërkaq studimet universitare në fushën e gazetarisë i mbaroi në fakultetin “Faik Konica” në Prishtinë. [[File:Avni Jashari.jpg|thumb|left|Avni Jashari gjatë kohës sa ishte anëtar i bordit të KMSHK-së, Prishtinë, 2015.]] Avni Jashari punoi si gazetar për katërmbëdhjetë vite, fillimisht si gazetar në të përjavshmen “Java”, më pastaj redaktor në agjencinë e lajmeve “InfoSot”, producent dhe redaktor në “Rrokum TV”, së fundmi kryeredaktor në portalin informativ “Arbresh.info”, ishte edhe anëtarë i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite. Si opinionist e gjejmë në shumë media të shtypura dhe elektronike kombëtare e ndërkombëtare.<ref>{{Cite news|url=http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Lajm i mirë për Albin Kurtin: Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje|access-date=2018-10-07|archive-date=30 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930211412/http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|url-status=dead|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari Albin Kurti.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari dhe Albin Kurti në selinë qendrore të Lëvizjes VETËVENDOSJE! gjatë një takimi pune]] Në maj të vitit 2018 Avniu braktis gazetarinë dhe i hynë politikës. Zyrtarisht i bashkohet, Albin Kurtit në Lëvizjen VETËVENDOSJE!.<ref>{{Cite news|url=http://www.arbresh.info/lajmet/gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje – Arbresh.info|date=2018-05-17|work=Arbresh.info|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> Më 1 korrik të vitit 2018 Avni Jashari kandidon për kryetar Qendre (Dege) të Lëvizjes VETËVENDOSJE!,ku edhe u zgjodh kryetar nga anëtarësia e kësaj partie në komunën e Lipjanit.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/avni-jashari-zgjedhet-kryetar-i-vetevendosjes-ne-lipjan/|title=Avni Jashari zgjedhet kryetar i Vetëvendosjes në Lipjan|date=2018-07-01|work=Klan Kosova|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari në konferencë për media.jpg|thumb|left|300px|Z.Jashari gjatë konferencës për media në zyrat e Qendrës së Lëvizjes Vetëvendosje! në Lipjan]] Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2019 Jashari nuk kandidon për deputet duke mbështetur zyrtarisht dy kandidat për deputet nga komuna e Lipjanit. Më 11 korrik të vitit 2020 braktisi zyrtarisht politikën për shkak të gjendjes së tij shëndetësore dhe një intervenimi kirurgjik, ku mes tjerash lajmëron largimin nga politika për rehabilitim dhe rikthim në profesionet e tij profesionale.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/kryetari-i-deges-se-lvv-se-ne-lipjan-thote-se-eshte-larguar-zyrtarisht-nga-politika/|title=Kryetari i Degës së LVV-së në Lipjan thotë se është larguar zyrtarisht nga politika|date=2020-07-11|work=Klan Kosova|access-date=2020-07-11|language=sq}}</ref> Më 15 tetor të vitit 2021, në prag të zgjedhjeve lokale, Avni Jashari u mirëprit në Lidhjen Demokratike të Kosovës nga kryetari i partisë [[Lumir Abdixhiku]] dhe kandidati për kryetar të komunës së Lipjanit Imri Ahmeti, në selinë qendrore të LDK-së, ku u prezantua si prurje e re dhe iu bashkëngjit ekipit të Ahmetit për zgjedhjet komunale.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-i-bashkohet-imri-ahmetit-dhe-ldk-se/|title=Avni Jashari i bashkohet Imri Ahmetit dhe LDK-së|date=2021-10-15|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> [[File:Avni jashari 2021.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari në selinë qendrore të Lidhjes Demokratike të Kosovës, së bashku me kryetarin Lumir Abdixhiku dhe sekretarin Imri Ahmeti]] Më 1 gusht 2022, kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, e emëroi Avni Jasharin, gazetarin me eksperiencë, në pozicionin e Shefit të Kabinetit. Avni Jashari ka përfunduar studimet master në gazetari televizive dhe radiofonike dhe ka mbi 15 vjet përvojë profesionale, kryesisht në rolet udhëheqëse si kryeredaktor, redaktor dhe producent. Ai ishte gjithashtu opinionist në media të ndryshme kombëtare e ndërkombëtare, dhe kishte qenë anëtar i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-emerohet-shef-i-kabinetit-te-kryetarit-imri-ahmeti/|title=Avni Jashari emërohet shef i kabinetit të kryetarit Imri Ahmeti|date=2022-08-01|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> Pas zgjedhjeve lokale të tetorit 2025, në të cilat kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, fitoi mandatin e katërt radhazi dhe të tretin pa balotazh, në kuadër të emërimeve të reja të kabinetit të tij, posti i Shefit të Kabinetit iu besua sërish Avni Jasharit, i cili ndodhet në mandatin e dytë në këtë funksion.<ref>{{Cite web|title=Imri Ahmeti emeron drejtuesit e rinj të drejtorive komunale në Lipjan|url=https://telegrafi.com/imri-ahmeti-emeron-drejtuesit-e-rinj-te-drejtorive-komunale-ne-lipjan/|website=Telegrafi|date=2025-10-21|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Avni Jashari kishte shërbyer në këtë pozicion që nga gushti i vitit 2022.<ref>{{Cite web|title=Rezultatet përfundimtare në Lipjan, Imri Ahmeti fiton mandatin e katërt|url=https://indeksonline.net/rezultatet-perfundimtare-ne-lipjan-imri-ahmeti-fiton-mandatin-e-kater/|website=Indeks Online|date=2025-10-20|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Në lidhje me regjistrimin e popullsisë në Kosovë (censusi i fundit u zhvillua në prill‑maj 2024), Avni Jashari ka deklaruar publikisht se, gjatë këtij procesi të regjistrimit të popullsisë, ai dhe familja e tij e ngushtë janë regjistruar me përkatësi si “Dardan” përkatësi ose identitet popullor, përkatësi kjo që sipas tij reflekton identitetin e tij kulturor dhe kombëtar. Avni Jashari është vëllau i vogël i dëshmorit [[Ragip Jashari]] – Mardoçi si dhe stërnip i myderrizit dhe patrioti të mirënjohur, Ahmet ef. Mardoçi, i cili ishte anëtar i Ballit Kombëtar. Jeton në Lipjan dhe është baba i katër fëmijve, një vajze dhe tre djemëve. == Referime == <references /> [[Kategoria:Gazetarë]] [[Kategoria:Politikanë kosovarë]] [[Kategoria:Kosovë]] [[Kategoria:Kosovarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Lipjan]] [[Kategoria:Lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] 3f75fn0obb31j3ra70kctr736y99nif 3025900 3025899 2026-08-15T12:45:46Z Edukatori 112234 removed [[Category:Gazetarë]]; added [[Category:Gazetarë kosovarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025900 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Avni Jashari | image = Shefi i Kabinetit Avni Jashari.jpg | caption = Avni Jashari gjatë një aktiviteti publik në Lipjan, qershor 2024 | office = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start = 15 janar 2026 | term_end = Në detyrë | office2 = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start2 = 1 gusht 2022 | term_end2 = 15 janar 2026 | office4 = Kryetar i [[Lëvizja Vetëvendosje]] [[Lipjan]] | term_start4 = maj 2018 | term_end4 = korrik 2020 | predecessor4 = Selatin Retkoceri | office5 = Kryeredaktor i portalit dhe gazetës online "Arbresh.info" | term_start5 = 1 janar 2015 | term_end5 = 31 janar 2017 | office6 = Redaktor/Producent, "Rrokum – TV" | term_start6 = 1 maj 2013 | term_end6 = 31 dhjetor 2013 | office7 = Redaktor i lajmeve, agjencia e lajmeve "INFOSOT" | term_start7 = 1 mars 2008 | term_end7 = 31 maj 2013 | office8 = Anëtar i Bordit KMSHK (Këshilli i Mediave të Shkruara të Kosovës) | term_start8 = 1 dhjetor 2007 | term_end8 = 1 janar 2017 | office9 = Gazetar – Gazeta e Përjavshme "JÀVA" | term_start9 = 30 prill 2005 | term_end9 = 30 shtator 2007 | birth_date = 17 mars 1981 | birth_place = [[Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]] | nationality = Kosovar | profession = Gazetar, Politikan | party = [[Lëvizja Vetëvendosje]] (maj 2018 – korrik 2020)<br/> [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] (tetor 2021 – në vazhdim) }} '''[[Avni Jashari]]''' lindi në Prishtinë më 17 mars 1981, shkollën fillore dhe të mesmen i kreu në Lipjan, ndërkaq studimet universitare në fushën e gazetarisë i mbaroi në fakultetin “Faik Konica” në Prishtinë. [[File:Avni Jashari.jpg|thumb|left|Avni Jashari gjatë kohës sa ishte anëtar i bordit të KMSHK-së, Prishtinë, 2015.]] Avni Jashari punoi si gazetar për katërmbëdhjetë vite, fillimisht si gazetar në të përjavshmen “Java”, më pastaj redaktor në agjencinë e lajmeve “InfoSot”, producent dhe redaktor në “Rrokum TV”, së fundmi kryeredaktor në portalin informativ “Arbresh.info”, ishte edhe anëtarë i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite. Si opinionist e gjejmë në shumë media të shtypura dhe elektronike kombëtare e ndërkombëtare.<ref>{{Cite news|url=http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Lajm i mirë për Albin Kurtin: Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje|access-date=2018-10-07|archive-date=30 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930211412/http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|url-status=dead|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari Albin Kurti.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari dhe Albin Kurti në selinë qendrore të Lëvizjes VETËVENDOSJE! gjatë një takimi pune]] Në maj të vitit 2018 Avniu braktis gazetarinë dhe i hynë politikës. Zyrtarisht i bashkohet, Albin Kurtit në Lëvizjen VETËVENDOSJE!.<ref>{{Cite news|url=http://www.arbresh.info/lajmet/gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje – Arbresh.info|date=2018-05-17|work=Arbresh.info|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> Më 1 korrik të vitit 2018 Avni Jashari kandidon për kryetar Qendre (Dege) të Lëvizjes VETËVENDOSJE!,ku edhe u zgjodh kryetar nga anëtarësia e kësaj partie në komunën e Lipjanit.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/avni-jashari-zgjedhet-kryetar-i-vetevendosjes-ne-lipjan/|title=Avni Jashari zgjedhet kryetar i Vetëvendosjes në Lipjan|date=2018-07-01|work=Klan Kosova|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari në konferencë për media.jpg|thumb|left|300px|Z.Jashari gjatë konferencës për media në zyrat e Qendrës së Lëvizjes Vetëvendosje! në Lipjan]] Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2019 Jashari nuk kandidon për deputet duke mbështetur zyrtarisht dy kandidat për deputet nga komuna e Lipjanit. Më 11 korrik të vitit 2020 braktisi zyrtarisht politikën për shkak të gjendjes së tij shëndetësore dhe një intervenimi kirurgjik, ku mes tjerash lajmëron largimin nga politika për rehabilitim dhe rikthim në profesionet e tij profesionale.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/kryetari-i-deges-se-lvv-se-ne-lipjan-thote-se-eshte-larguar-zyrtarisht-nga-politika/|title=Kryetari i Degës së LVV-së në Lipjan thotë se është larguar zyrtarisht nga politika|date=2020-07-11|work=Klan Kosova|access-date=2020-07-11|language=sq}}</ref> Më 15 tetor të vitit 2021, në prag të zgjedhjeve lokale, Avni Jashari u mirëprit në Lidhjen Demokratike të Kosovës nga kryetari i partisë [[Lumir Abdixhiku]] dhe kandidati për kryetar të komunës së Lipjanit Imri Ahmeti, në selinë qendrore të LDK-së, ku u prezantua si prurje e re dhe iu bashkëngjit ekipit të Ahmetit për zgjedhjet komunale.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-i-bashkohet-imri-ahmetit-dhe-ldk-se/|title=Avni Jashari i bashkohet Imri Ahmetit dhe LDK-së|date=2021-10-15|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> [[File:Avni jashari 2021.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari në selinë qendrore të Lidhjes Demokratike të Kosovës, së bashku me kryetarin Lumir Abdixhiku dhe sekretarin Imri Ahmeti]] Më 1 gusht 2022, kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, e emëroi Avni Jasharin, gazetarin me eksperiencë, në pozicionin e Shefit të Kabinetit. Avni Jashari ka përfunduar studimet master në gazetari televizive dhe radiofonike dhe ka mbi 15 vjet përvojë profesionale, kryesisht në rolet udhëheqëse si kryeredaktor, redaktor dhe producent. Ai ishte gjithashtu opinionist në media të ndryshme kombëtare e ndërkombëtare, dhe kishte qenë anëtar i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-emerohet-shef-i-kabinetit-te-kryetarit-imri-ahmeti/|title=Avni Jashari emërohet shef i kabinetit të kryetarit Imri Ahmeti|date=2022-08-01|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> Pas zgjedhjeve lokale të tetorit 2025, në të cilat kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, fitoi mandatin e katërt radhazi dhe të tretin pa balotazh, në kuadër të emërimeve të reja të kabinetit të tij, posti i Shefit të Kabinetit iu besua sërish Avni Jasharit, i cili ndodhet në mandatin e dytë në këtë funksion.<ref>{{Cite web|title=Imri Ahmeti emeron drejtuesit e rinj të drejtorive komunale në Lipjan|url=https://telegrafi.com/imri-ahmeti-emeron-drejtuesit-e-rinj-te-drejtorive-komunale-ne-lipjan/|website=Telegrafi|date=2025-10-21|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Avni Jashari kishte shërbyer në këtë pozicion që nga gushti i vitit 2022.<ref>{{Cite web|title=Rezultatet përfundimtare në Lipjan, Imri Ahmeti fiton mandatin e katërt|url=https://indeksonline.net/rezultatet-perfundimtare-ne-lipjan-imri-ahmeti-fiton-mandatin-e-kater/|website=Indeks Online|date=2025-10-20|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Në lidhje me regjistrimin e popullsisë në Kosovë (censusi i fundit u zhvillua në prill‑maj 2024), Avni Jashari ka deklaruar publikisht se, gjatë këtij procesi të regjistrimit të popullsisë, ai dhe familja e tij e ngushtë janë regjistruar me përkatësi si “Dardan” përkatësi ose identitet popullor, përkatësi kjo që sipas tij reflekton identitetin e tij kulturor dhe kombëtar. Avni Jashari është vëllau i vogël i dëshmorit [[Ragip Jashari]] – Mardoçi si dhe stërnip i myderrizit dhe patrioti të mirënjohur, Ahmet ef. Mardoçi, i cili ishte anëtar i Ballit Kombëtar. Jeton në Lipjan dhe është baba i katër fëmijve, një vajze dhe tre djemëve. == Referime == <references /> [[Kategoria:Gazetarë kosovarë]] [[Kategoria:Politikanë kosovarë]] [[Kategoria:Kosovë]] [[Kategoria:Kosovarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Lipjan]] [[Kategoria:Lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] jvk868jgwgpzw81pmhnlm11otaf5zmy 3025901 3025900 2026-08-15T12:46:03Z Edukatori 112234 removed [[Category:Kosovarë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025901 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Avni Jashari | image = Shefi i Kabinetit Avni Jashari.jpg | caption = Avni Jashari gjatë një aktiviteti publik në Lipjan, qershor 2024 | office = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start = 15 janar 2026 | term_end = Në detyrë | office2 = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start2 = 1 gusht 2022 | term_end2 = 15 janar 2026 | office4 = Kryetar i [[Lëvizja Vetëvendosje]] [[Lipjan]] | term_start4 = maj 2018 | term_end4 = korrik 2020 | predecessor4 = Selatin Retkoceri | office5 = Kryeredaktor i portalit dhe gazetës online "Arbresh.info" | term_start5 = 1 janar 2015 | term_end5 = 31 janar 2017 | office6 = Redaktor/Producent, "Rrokum – TV" | term_start6 = 1 maj 2013 | term_end6 = 31 dhjetor 2013 | office7 = Redaktor i lajmeve, agjencia e lajmeve "INFOSOT" | term_start7 = 1 mars 2008 | term_end7 = 31 maj 2013 | office8 = Anëtar i Bordit KMSHK (Këshilli i Mediave të Shkruara të Kosovës) | term_start8 = 1 dhjetor 2007 | term_end8 = 1 janar 2017 | office9 = Gazetar – Gazeta e Përjavshme "JÀVA" | term_start9 = 30 prill 2005 | term_end9 = 30 shtator 2007 | birth_date = 17 mars 1981 | birth_place = [[Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]] | nationality = Kosovar | profession = Gazetar, Politikan | party = [[Lëvizja Vetëvendosje]] (maj 2018 – korrik 2020)<br/> [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] (tetor 2021 – në vazhdim) }} '''[[Avni Jashari]]''' lindi në Prishtinë më 17 mars 1981, shkollën fillore dhe të mesmen i kreu në Lipjan, ndërkaq studimet universitare në fushën e gazetarisë i mbaroi në fakultetin “Faik Konica” në Prishtinë. [[File:Avni Jashari.jpg|thumb|left|Avni Jashari gjatë kohës sa ishte anëtar i bordit të KMSHK-së, Prishtinë, 2015.]] Avni Jashari punoi si gazetar për katërmbëdhjetë vite, fillimisht si gazetar në të përjavshmen “Java”, më pastaj redaktor në agjencinë e lajmeve “InfoSot”, producent dhe redaktor në “Rrokum TV”, së fundmi kryeredaktor në portalin informativ “Arbresh.info”, ishte edhe anëtarë i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite. Si opinionist e gjejmë në shumë media të shtypura dhe elektronike kombëtare e ndërkombëtare.<ref>{{Cite news|url=http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Lajm i mirë për Albin Kurtin: Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje|access-date=2018-10-07|archive-date=30 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930211412/http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|url-status=dead|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari Albin Kurti.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari dhe Albin Kurti në selinë qendrore të Lëvizjes VETËVENDOSJE! gjatë një takimi pune]] Në maj të vitit 2018 Avniu braktis gazetarinë dhe i hynë politikës. Zyrtarisht i bashkohet, Albin Kurtit në Lëvizjen VETËVENDOSJE!.<ref>{{Cite news|url=http://www.arbresh.info/lajmet/gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje – Arbresh.info|date=2018-05-17|work=Arbresh.info|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> Më 1 korrik të vitit 2018 Avni Jashari kandidon për kryetar Qendre (Dege) të Lëvizjes VETËVENDOSJE!,ku edhe u zgjodh kryetar nga anëtarësia e kësaj partie në komunën e Lipjanit.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/avni-jashari-zgjedhet-kryetar-i-vetevendosjes-ne-lipjan/|title=Avni Jashari zgjedhet kryetar i Vetëvendosjes në Lipjan|date=2018-07-01|work=Klan Kosova|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari në konferencë për media.jpg|thumb|left|300px|Z.Jashari gjatë konferencës për media në zyrat e Qendrës së Lëvizjes Vetëvendosje! në Lipjan]] Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2019 Jashari nuk kandidon për deputet duke mbështetur zyrtarisht dy kandidat për deputet nga komuna e Lipjanit. Më 11 korrik të vitit 2020 braktisi zyrtarisht politikën për shkak të gjendjes së tij shëndetësore dhe një intervenimi kirurgjik, ku mes tjerash lajmëron largimin nga politika për rehabilitim dhe rikthim në profesionet e tij profesionale.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/kryetari-i-deges-se-lvv-se-ne-lipjan-thote-se-eshte-larguar-zyrtarisht-nga-politika/|title=Kryetari i Degës së LVV-së në Lipjan thotë se është larguar zyrtarisht nga politika|date=2020-07-11|work=Klan Kosova|access-date=2020-07-11|language=sq}}</ref> Më 15 tetor të vitit 2021, në prag të zgjedhjeve lokale, Avni Jashari u mirëprit në Lidhjen Demokratike të Kosovës nga kryetari i partisë [[Lumir Abdixhiku]] dhe kandidati për kryetar të komunës së Lipjanit Imri Ahmeti, në selinë qendrore të LDK-së, ku u prezantua si prurje e re dhe iu bashkëngjit ekipit të Ahmetit për zgjedhjet komunale.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-i-bashkohet-imri-ahmetit-dhe-ldk-se/|title=Avni Jashari i bashkohet Imri Ahmetit dhe LDK-së|date=2021-10-15|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> [[File:Avni jashari 2021.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari në selinë qendrore të Lidhjes Demokratike të Kosovës, së bashku me kryetarin Lumir Abdixhiku dhe sekretarin Imri Ahmeti]] Më 1 gusht 2022, kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, e emëroi Avni Jasharin, gazetarin me eksperiencë, në pozicionin e Shefit të Kabinetit. Avni Jashari ka përfunduar studimet master në gazetari televizive dhe radiofonike dhe ka mbi 15 vjet përvojë profesionale, kryesisht në rolet udhëheqëse si kryeredaktor, redaktor dhe producent. Ai ishte gjithashtu opinionist në media të ndryshme kombëtare e ndërkombëtare, dhe kishte qenë anëtar i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-emerohet-shef-i-kabinetit-te-kryetarit-imri-ahmeti/|title=Avni Jashari emërohet shef i kabinetit të kryetarit Imri Ahmeti|date=2022-08-01|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> Pas zgjedhjeve lokale të tetorit 2025, në të cilat kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, fitoi mandatin e katërt radhazi dhe të tretin pa balotazh, në kuadër të emërimeve të reja të kabinetit të tij, posti i Shefit të Kabinetit iu besua sërish Avni Jasharit, i cili ndodhet në mandatin e dytë në këtë funksion.<ref>{{Cite web|title=Imri Ahmeti emeron drejtuesit e rinj të drejtorive komunale në Lipjan|url=https://telegrafi.com/imri-ahmeti-emeron-drejtuesit-e-rinj-te-drejtorive-komunale-ne-lipjan/|website=Telegrafi|date=2025-10-21|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Avni Jashari kishte shërbyer në këtë pozicion që nga gushti i vitit 2022.<ref>{{Cite web|title=Rezultatet përfundimtare në Lipjan, Imri Ahmeti fiton mandatin e katërt|url=https://indeksonline.net/rezultatet-perfundimtare-ne-lipjan-imri-ahmeti-fiton-mandatin-e-kater/|website=Indeks Online|date=2025-10-20|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Në lidhje me regjistrimin e popullsisë në Kosovë (censusi i fundit u zhvillua në prill‑maj 2024), Avni Jashari ka deklaruar publikisht se, gjatë këtij procesi të regjistrimit të popullsisë, ai dhe familja e tij e ngushtë janë regjistruar me përkatësi si “Dardan” përkatësi ose identitet popullor, përkatësi kjo që sipas tij reflekton identitetin e tij kulturor dhe kombëtar. Avni Jashari është vëllau i vogël i dëshmorit [[Ragip Jashari]] – Mardoçi si dhe stërnip i myderrizit dhe patrioti të mirënjohur, Ahmet ef. Mardoçi, i cili ishte anëtar i Ballit Kombëtar. Jeton në Lipjan dhe është baba i katër fëmijve, një vajze dhe tre djemëve. == Referime == <references /> [[Kategoria:Gazetarë kosovarë]] [[Kategoria:Politikanë kosovarë]] [[Kategoria:Kosovë]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Lipjan]] [[Kategoria:Lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] ooiajse9iweszbytm8gz0ift6lx2qzc 3025902 3025901 2026-08-15T12:47:04Z Edukatori 112234 removed [[Category:Kosovë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025902 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Avni Jashari | image = Shefi i Kabinetit Avni Jashari.jpg | caption = Avni Jashari gjatë një aktiviteti publik në Lipjan, qershor 2024 | office = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start = 15 janar 2026 | term_end = Në detyrë | office2 = Shef i Kabinetit të Kryetarit të Komunës së [[Lipjan]]it | term_start2 = 1 gusht 2022 | term_end2 = 15 janar 2026 | office4 = Kryetar i [[Lëvizja Vetëvendosje]] [[Lipjan]] | term_start4 = maj 2018 | term_end4 = korrik 2020 | predecessor4 = Selatin Retkoceri | office5 = Kryeredaktor i portalit dhe gazetës online "Arbresh.info" | term_start5 = 1 janar 2015 | term_end5 = 31 janar 2017 | office6 = Redaktor/Producent, "Rrokum – TV" | term_start6 = 1 maj 2013 | term_end6 = 31 dhjetor 2013 | office7 = Redaktor i lajmeve, agjencia e lajmeve "INFOSOT" | term_start7 = 1 mars 2008 | term_end7 = 31 maj 2013 | office8 = Anëtar i Bordit KMSHK (Këshilli i Mediave të Shkruara të Kosovës) | term_start8 = 1 dhjetor 2007 | term_end8 = 1 janar 2017 | office9 = Gazetar – Gazeta e Përjavshme "JÀVA" | term_start9 = 30 prill 2005 | term_end9 = 30 shtator 2007 | birth_date = 17 mars 1981 | birth_place = [[Prishtinë]], [[Kosova|Kosovë]] | nationality = Kosovar | profession = Gazetar, Politikan | party = [[Lëvizja Vetëvendosje]] (maj 2018 – korrik 2020)<br/> [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] (tetor 2021 – në vazhdim) }} '''[[Avni Jashari]]''' lindi në Prishtinë më 17 mars 1981, shkollën fillore dhe të mesmen i kreu në Lipjan, ndërkaq studimet universitare në fushën e gazetarisë i mbaroi në fakultetin “Faik Konica” në Prishtinë. [[File:Avni Jashari.jpg|thumb|left|Avni Jashari gjatë kohës sa ishte anëtar i bordit të KMSHK-së, Prishtinë, 2015.]] Avni Jashari punoi si gazetar për katërmbëdhjetë vite, fillimisht si gazetar në të përjavshmen “Java”, më pastaj redaktor në agjencinë e lajmeve “InfoSot”, producent dhe redaktor në “Rrokum TV”, së fundmi kryeredaktor në portalin informativ “Arbresh.info”, ishte edhe anëtarë i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite. Si opinionist e gjejmë në shumë media të shtypura dhe elektronike kombëtare e ndërkombëtare.<ref>{{Cite news|url=http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Lajm i mirë për Albin Kurtin: Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje|access-date=2018-10-07|archive-date=30 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930211412/http://botapress.info/lajm-i-mire-per-albin-kurtin-gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|url-status=dead|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari Albin Kurti.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari dhe Albin Kurti në selinë qendrore të Lëvizjes VETËVENDOSJE! gjatë një takimi pune]] Në maj të vitit 2018 Avniu braktis gazetarinë dhe i hynë politikës. Zyrtarisht i bashkohet, Albin Kurtit në Lëvizjen VETËVENDOSJE!.<ref>{{Cite news|url=http://www.arbresh.info/lajmet/gazetari-i-njohur-i-bashkohet-levizjes-vetevendosje/|title=Gazetari i njohur i bashkohet Lëvizjes Vetëvendosje – Arbresh.info|date=2018-05-17|work=Arbresh.info|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> Më 1 korrik të vitit 2018 Avni Jashari kandidon për kryetar Qendre (Dege) të Lëvizjes VETËVENDOSJE!,ku edhe u zgjodh kryetar nga anëtarësia e kësaj partie në komunën e Lipjanit.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/avni-jashari-zgjedhet-kryetar-i-vetevendosjes-ne-lipjan/|title=Avni Jashari zgjedhet kryetar i Vetëvendosjes në Lipjan|date=2018-07-01|work=Klan Kosova|access-date=2018-10-07|language=sq}}</ref> [[File:Avni Jashari në konferencë për media.jpg|thumb|left|300px|Z.Jashari gjatë konferencës për media në zyrat e Qendrës së Lëvizjes Vetëvendosje! në Lipjan]] Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2019 Jashari nuk kandidon për deputet duke mbështetur zyrtarisht dy kandidat për deputet nga komuna e Lipjanit. Më 11 korrik të vitit 2020 braktisi zyrtarisht politikën për shkak të gjendjes së tij shëndetësore dhe një intervenimi kirurgjik, ku mes tjerash lajmëron largimin nga politika për rehabilitim dhe rikthim në profesionet e tij profesionale.<ref>{{Cite news|url=http://klankosova.tv/kryetari-i-deges-se-lvv-se-ne-lipjan-thote-se-eshte-larguar-zyrtarisht-nga-politika/|title=Kryetari i Degës së LVV-së në Lipjan thotë se është larguar zyrtarisht nga politika|date=2020-07-11|work=Klan Kosova|access-date=2020-07-11|language=sq}}</ref> Më 15 tetor të vitit 2021, në prag të zgjedhjeve lokale, Avni Jashari u mirëprit në Lidhjen Demokratike të Kosovës nga kryetari i partisë [[Lumir Abdixhiku]] dhe kandidati për kryetar të komunës së Lipjanit Imri Ahmeti, në selinë qendrore të LDK-së, ku u prezantua si prurje e re dhe iu bashkëngjit ekipit të Ahmetit për zgjedhjet komunale.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-i-bashkohet-imri-ahmetit-dhe-ldk-se/|title=Avni Jashari i bashkohet Imri Ahmetit dhe LDK-së|date=2021-10-15|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> [[File:Avni jashari 2021.jpg|thumb|left|300px|Avni Jashari në selinë qendrore të Lidhjes Demokratike të Kosovës, së bashku me kryetarin Lumir Abdixhiku dhe sekretarin Imri Ahmeti]] Më 1 gusht 2022, kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, e emëroi Avni Jasharin, gazetarin me eksperiencë, në pozicionin e Shefit të Kabinetit. Avni Jashari ka përfunduar studimet master në gazetari televizive dhe radiofonike dhe ka mbi 15 vjet përvojë profesionale, kryesisht në rolet udhëheqëse si kryeredaktor, redaktor dhe producent. Ai ishte gjithashtu opinionist në media të ndryshme kombëtare e ndërkombëtare, dhe kishte qenë anëtar i bordit të Këshillit të Mediave të Shkruara të Kosovës (KMSHK) për tetë vite.<ref>{{Cite news|url=https://www.lipjaninews.com/avni-jashari-emerohet-shef-i-kabinetit-te-kryetarit-imri-ahmeti/|title=Avni Jashari emërohet shef i kabinetit të kryetarit Imri Ahmeti|date=2022-08-01|work=Lipjani News|access-date=2025-08-09|language=sq}}</ref> Pas zgjedhjeve lokale të tetorit 2025, në të cilat kryetari i Komunës së Lipjanit, Imri Ahmeti, fitoi mandatin e katërt radhazi dhe të tretin pa balotazh, në kuadër të emërimeve të reja të kabinetit të tij, posti i Shefit të Kabinetit iu besua sërish Avni Jasharit, i cili ndodhet në mandatin e dytë në këtë funksion.<ref>{{Cite web|title=Imri Ahmeti emeron drejtuesit e rinj të drejtorive komunale në Lipjan|url=https://telegrafi.com/imri-ahmeti-emeron-drejtuesit-e-rinj-te-drejtorive-komunale-ne-lipjan/|website=Telegrafi|date=2025-10-21|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Avni Jashari kishte shërbyer në këtë pozicion që nga gushti i vitit 2022.<ref>{{Cite web|title=Rezultatet përfundimtare në Lipjan, Imri Ahmeti fiton mandatin e katërt|url=https://indeksonline.net/rezultatet-perfundimtare-ne-lipjan-imri-ahmeti-fiton-mandatin-e-kater/|website=Indeks Online|date=2025-10-20|access-date=2026-02-07|language=sq}}</ref> Në lidhje me regjistrimin e popullsisë në Kosovë (censusi i fundit u zhvillua në prill‑maj 2024), Avni Jashari ka deklaruar publikisht se, gjatë këtij procesi të regjistrimit të popullsisë, ai dhe familja e tij e ngushtë janë regjistruar me përkatësi si “Dardan” përkatësi ose identitet popullor, përkatësi kjo që sipas tij reflekton identitetin e tij kulturor dhe kombëtar. Avni Jashari është vëllau i vogël i dëshmorit [[Ragip Jashari]] – Mardoçi si dhe stërnip i myderrizit dhe patrioti të mirënjohur, Ahmet ef. Mardoçi, i cili ishte anëtar i Ballit Kombëtar. Jeton në Lipjan dhe është baba i katër fëmijve, një vajze dhe tre djemëve. == Referime == <references /> [[Kategoria:Gazetarë kosovarë]] [[Kategoria:Politikanë kosovarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Lipjan]] [[Kategoria:Lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] 6gl4qfuy8lydujenq9dbm881hhhpad0 0 257606 3025980 2853609 2026-08-15T19:50:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025980 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|emri=Arinda Gjoni|titulli=Arinda Gjoni|prejardhja=Rrëshen, Mirditë|zhanri=Pop|profesioni=Kengëtare}} '''Arinda Gjoni'''<ref>{{Cite web|url=https://www.classlifestyle.com/d/130/176/13792/arinda-gjoni-fiksojeni-kete-emer-nis-me-ar-si-ari/|title=Arinda Gjoni, fiksojeni këtë emër, nis me Ar, si ari|website=CLASS Lifestyle|publisher=CLASS Lifestyle|access-date=27 dhjetor 2018|archive-date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724000018/https://www.classlifestyle.com/d/130/176/13792/arinda-gjoni-fiksojeni-kete-emer-nis-me-ar-si-ari/|url-status=dead}}</ref> është këngëtare shqipëtare e muzikës Pop. Ka mbaruar studimet për kanto dhe është e pasionuar përpos muzikës, dhe ndaj fotografisë e modelingut. Ajo ka lindur në Mirditë, në qytetin e Rrëshenit, në një familje artistësh. I ati i Arindës është pianist dhe profesor i muzikës, nga i cili dhe ka marrë pasionin për muzikën.<ref>{{Cite web|url=https://telegrafi.com/arinda-gjoni-bukuroshja-qe-shkelqen-me-bukuri-dhe-ze-video/|title=Arinda Gjoni, bukuroshja që shkëlqen me bukuri dhe zë|website=Telegrafi.com}}</ref> == Fëmijëria dhe studimet == Pjesën më të madhe të fëmijerisë së hershme e ka kaluar në Rrëshen. Më vonë ajo u zhvendos me familjen e saj në Tiranë. jo ka filluar të këndojë që e vogël. Performancën e saj të parë skenike e ka pasur në moshë 10-vjeçare në Pallatin e Kulturës së qytetit të lindjes. Studimet e mesme i kreu ne Liceun Artistik të Tiranës per kanto. Ndërsa studimet e larta i kreu në Universitetin e Arteve po për kanto. == Karriera muzikore<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.teksteshqip.com/arinda-gjoni/biografia|title=Arinda Gjoni (Biografia)|website=Teksteshqip.com}}</ref> == Më datë 11 Maj 2014, Arinda Gjoni publikon videoklipin "Shpirti Flet". Më datë 19 Gusht 2014, Arinda Gjoni publikon videoklipin "Krejt Tmiren Po Dokan". Më datë 2 Maj 2015, Arinda Gjoni publikon videoklipin "Ilegal". Në Shtator 2015, Arinda Gjoni merr pjesë në Kënga Magjike 2015 me këngën "Mekataret Nuk Ndryshojne". Më datë 13 Dhjetor 2015, Arinda Gjoni publikon videoklipin "Nese Don". Më datë 18 Gusht 2017, Arinda Gjoni publikon videoklipin "A Jena". Më datë 26 Korrik 2018, Arinda Gjoni publikon videoklipin "Kce Moj Çike". == Diskografia == Lista e këngeve (singles)<ref name=":0" />: * ''Arinda Gjoni - Kce Moj Çike,'' publikuar më 26.07.2018 * ''Arinda Gjoni - A Jena'', publikuar më 18.08.2017 * ''Arinda Gjoni - Nese Don,'' publikuar më 13.12.2015 * ''Arinda Gjoni - Ilegal,'' publikuar më 02.05.2015 * ''Arinda Gjoni - Mekataret Nuk Ndryshojne,'' publikuar më 10.2015<ref>{{Cite web|url=http://time.ikub.al/NONE/f5dba1d1f6768e199aa560a283a40cda/lajm_Arinda-Gjoni-Po-rifitoj-kohen-e-humbur.aspx|title=Arinda Gjoni: Po rifitoj kohën e humbur|website=Time.al|access-date=27 dhjetor 2018|archive-date=23 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123081222/http://time.ikub.al/Default.aspx?rd=1&country=AL|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.teksteshqip.com/kenga-magjike/festevent-280.php|title=KËNGA MAGJIKE 2015|website=www.teksteshqip.com}}</ref> * ''Arinda Gjoni - Shpirti Flet,'' publikuar më ''11.05.2014'' * ''Arinda Gjoni - Krejt Tmiren Po Dokan,'' publikuar më 19.08.2014 == Lidhje të jashtme == * [https://www.instagram.com/arindagjoniofficial_/ Profili zyrtare në Instagram: Arinda Gjoni] * [https://twitter.com/arinda1988?lang=en Profili zyrtare në Twitter: Arinda Gjoni] * [https://www.facebook.com/Arinda-Gjoni-Official-249571058524306/ Faqja zyrtare në Facebook: Arinda Gjoni] * [https://www.youtube.com/channel/UCC-lVZVqngbUwNeHL9rym-w Kanali zyrtare në YouTube: Arinda Gjoni Official] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]] [[Kategoria:Këngëtare shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Mirdita]] s4ekevulyaf8j4xnkkqu2ixxjnwsc58 0 259712 3025978 2977467 2026-08-15T19:42:02Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025978 wikitext text/x-wiki {{Pp|Mungon Sebastian Production qe ka qene suportuesi i cdo projketi te ketij kengatarit=}} {{Infobox musical artist | name = Ardit Çuni | image = | birth_date = {{Ditëlindja dhe mosha|30|12|1995}} <br/> Shqipëri, Lezhë | years_active = 2012-prezentë | genre = Pop music, Dance music | occupation = Këngëtar, TV HOST, TV Co-Producer }} '''Ardit Çuni''' (lindur me 30 Dhjetor, 1995) është një këngëtar, i njohur shqipëtar. Ai u bë i njohur me hite si ‘’Jena Na’’, ‘’Je Mama’’, ‘’QAJ’’ dhe përformancat avangard në festivale ndër vite. ==Karriera== Arditi realizoi këngën e tij të parë ‘’Po te Jesh I Dashuruar’’ pjesmarrës në Top Fest 2012. Po ashtu në 2012, Arditi kompozoi këngën për 100 vjetorin e pavarësisë së Shqipërisë e cila u kthye në një bashkpunim shumë të famshëm me disa nga artistët me emër në Kosovë dhe n<ref name=":0" /> Shqipëri si:Myfarete Laze, Xhensila Myrtezaj, Flaka Krelani, Kejsi Tola, Eliza Hoxha, Big Basta. Kënga u kthye në një nga kolonat zanore të këtij 100 vjetori. Në 2013 Arditi rikthehet në Top Fest, me një duet me këngëtaren britanike, Joanna Wakeley gjithashtu e njohur si mbesa e stilistes së famshme Amanda Wakeley. Kënga që javën e parë ishte më e klikuara dhe rezultoi e tillë deri në fund të kompeticionit. Në vitin 2012 ai konkuroi në sezonin e parë të [[X Factor Albania]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 shkurt 2019|archive-date=23 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123080440/https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/|url-status=dead}}</ref>, ku aty u rendit në Top20 e kategorisë së djemve. Në vitin 2013 Ardit bëhet artisti i parë shqiptar me një kanal zyrtar në VEVO. Arditi përveq si këngëtar ishte dhe prezantues dhe producent televiziv i emisionit të tij të quajtur ‘’SHINE’’ në një nga televizionet më të mëdha në vend ‘’Albanian Screen’’. Emisioni u rankua në vendin e 3-të nga emisionet më të ndjekura të prime time në Shqipëri duke arritur të ishte një sukses që në edicionin e parë në vitin 2015.Në vitin 2013, Arditi lancon këngën ‘’Mos Shko’’ në Festivalin [[Kenga Magjike|Kënga Magjike]] e cila mori disa nominime dhe zgjeroi bazën e tij të fansave. Gjate vitit 2014, Arditi lancon këngën ‘’DIGJU’’ sërish në Kënga Magjike e cila u nominua për qmimet Best Dance dhe Klan Television Award. Në vitin 2015 nisi suksesshëm pas bashkpunimit me kompozitorin suedez [[Peter Bostrom]] gjithashtu i njohur si bashkëkompozitori i [[Euphoria]] nga [[Loreen]] e cila fitoi [[Eurovision Song Contest 2012]] i mbajtur në Azerbejxhan<ref>{{Cite web|url=https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 shkurt 2019|archive-date=23 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123080440/https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/|url-status=dead}}</ref>. Kënga e parë ishte ‘’Let’s Go’’ prodhuar nga Peter Bostrom dhe shkruar nga Christian Oscarsson & [[Linda Sonnvik]] e cila arriti Top20 në Swedish Itunes Chart, Top200 in Scandinavian DJ Charts, Nr. 1 në Kosovë, Hit Of The Day në radiot shqiptare. Let’s Go u lancua si një EP bashkë me një version remix për radiot nga [[Red Top]], DJ i njohur Suedez, nën shtëpinë diskografike [[Peer Music]] a courtesy of [[BassFlow]].<ref>http://www.panorama.com.al/ardit-cuni-projekti-im-nderkombetar-ja-si-ia-dola/</ref><ref>http://lajmi.net/artisti-shqiptar-realizon-kenge-me-kompozitoret-e-kenges-fituese-te-eurovision-video/</ref><ref>http://revistaalbaniac.blogspot.com/2015/08/nje-eurodance-hit-nga-ardit-cuni-lets-go.html</ref><ref>{{Cite web|url=https://archive.koha.net/?id=&l=71258|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 shkurt 2019|archive-date=23 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200123080611/https://archive.koha.net/?id=&l=71258|url-status=dead}}</ref>. ''Let's Go'' u promovua në radiot suedeze në programin e njohur P3 Muzik Guiden. Pas bashkëpunimit të parë të suksesshëm, Arditi rikthehet në Kënga Magjike 2015 me këngën ‘’Me Zemer’’ shkruar dhe prodhuar nga [[Peter Bostrom]], [[Dimitri Stassos]], Karlsson, Hult, [[Big Basta] e cila u nominua për qmimin ''The Best Dance Song of the Year''. Kënga "''Me Zemer"'' u lancua më pas edhe në gjuhën angleze dhe arabe në bashkëpunim me këngëtarin e njohur nga Lindja e Mesme [[Omar Arnaout]] në kanalin ArditCuniVEVO me titullin ''One Life''.<ref>https://telegrafi.com/ardit-cuni-kenge-mosdiskriminimin-ndaj-femijeve-dhe-racave-te-ndryshme-video/</ref><ref>http://www.panorama.com.al/ardit-cuni-se-shpejti-nje-kenge-me-omar/</ref><ref>{{Cite web|url=http://prive.al/senzacioni-omar-ne-tirane-jo-vetem-per-kenga-magjike/|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 shkurt 2019|archive-date=25 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225141611/http://www.prive.al/senzacioni-omar-ne-tirane-jo-vetem-per-kenga-magjike/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.classlifestyle.com/d/84/142/5910/omar-bashkpunimi-i-par-me-nj-kngtar-shqiptar/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=8 shkurt 2019 |archive-date=23 janar 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123080443/https://www.classlifestyle.com/d/84/142/5910/omar-bashkpunimi-i-par-me-nj-kngtar-shqiptar/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://noa.al/lajmi/2016/02/556969.html</ref><ref>http://www.revistawho.com/breakingnews/ky-eshte-bashkepunimi-i-pare-i-omar-me-nje-kengetar-shqiptar/{{Lidhje e vdekur}}</ref> Kënga e radhës dhe suksesi i tij më i madh ishte ‘’Jena Na’’ në 2016, një bashkëpunim me këngëtarën e njohur Vesa Smolicën në zhanrin Moombahton e shkruar dhe kompozuar nga Marsel Gunga & 2Step. Kënga u kthye në sensacion duke u renditur për 6 javë në vendin e parë në klasifikimin e [[Top Awards]] duke mbajtur kështu rekordin si kënga më me shumë javë në vendin e parë.<ref>http://topawards.top-channel.tv/index.php/ardit-cuni-dhe-vesa-smolica-nuk-mposhten-edhe-kete-jave-vazhdojne-kryesojne-top-listen</ref><ref>http://www.topalbaniaradio.com/v7/ardit-cuni-dhe-vesa-smolica-nuk-mposhten-edhe-kete-jave</ref><ref>http://gazeta-shqip.com/lajme/2016/08/28/jena-na-kryeson-the-top-list/</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.soundseuropean.com/2016/10/albania-ardit-cuni-feat-vesa-smolica.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=8 shkurt 2019|archive-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714165456/http://www.soundseuropean.com/2016/10/albania-ardit-cuni-feat-vesa-smolica.html|url-status=dead}}</ref> Videoja në Youtube arriti të mbledhte deri në 4 milion shikime duke u kthyer virale në vende si India, Morocco, Pakistan, Turkey. Në vitin 2017, Arditi lancoi vazhdimin e ‘’Jena Na’’ të titulluar ‘’Je Mama’’ bashkë me një video xhiruar në rivierën shqipëtare. Kënga u rendit në Top20 në Top listën shqipëtare.Kurse në vitin 2017 ai ishte i ftuar për të përformuar në turin ‘’Maratona e Kënges’’ e cila i solli përfomanca të mrekullueshme dhe shumë suksese në qdo qytet bashkë me artistët e tjerë. Në vitin 2018 , Arditi publikon ‘’Ajo’’ në bashkpunim me një ndër emrat më të njohur të muzikës shqiptare [[Eranda Libohova]]. Kënga u kthye shumë shpejt në një hit pranveror për shkak të ritmit dhe tekstit të thjeshtë. Pas pak muajsh Arditi vjen sërish në një bashkëpunim me këngëtarën shqipëtare shumë të njohur në trojet shqipëtare Lorin me këngën ‘’Dashni’’ e cila që në muajin e parë arriti të kapte deri në 1 milion shikime në kanalin zyrtar Youtube. Rikthimi i Arditit pas 3 vitesh mungesë në Kënga Magjike i solli një super sukses me këngën ‘’Qaj’’ me një bashkëpunim tjetër me këngëtaren Daniela Toci, e cila ishte konkurente e The Voice Kids. Kënga brenda javës së parë u kthye në këngët më të komentuarën e Festivalit duke mbajtur edhe vendin e parë përgjatë shumë javëve si kënga më e klikuar në kanalin Youtube, kjo për shkak të vokaleve të veqanta dhe tekstit shumë prekës të këngës. Përgjatë gjithë festivalit si nga publiku ashtu dhe nga votimet online kënga renditej si një ndër pretendentët për të fituar qmimin e madh.<ref>{{Cite web|url=http://www.kohajone.com/2018/11/28/5-kenge-te-kenges-magjike-qe-po-bejne-namin-me-klikime/|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=8 shkurt 2019|archive-date=30 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130124525/http://www.kohajone.com/2018/11/28/5-kenge-te-kenges-magjike-qe-po-bejne-namin-me-klikime/}}</ref> Gjatë netëve finale, ‘’Qaj’’ arriti të nominohej për ‘’Qmimin e RTV21’’ dhe ‘’Best Performance’’ duke arritur të fitoje vetem njërin nga të dyja. <ref>https://www.anabelmagazine.com/artikull/38761/tears-can-not-be-borne-little-danielle-teases-ardit-chunin/</ref> ==Discography== ===Singles=== *2012 - "Po Te Jesh i Dashuruar" *2012 - "Prane Njeri Tjetrit" *2012 - "Christmas Time" *2013 – "Mos Shko" *2013 – "Thjesht Loja Ft Joanna Wakeley" *2014 - "Digju" *2014 - "Dashuri ne Arrati" *2015 - "Let's Go" *2015 - "Me Zemer" *2016 - One Life Ft. Omar *2016 - Jena Na Ft. Vesa Smolica *2016 - Pa Mu *2017 - Je Mama *2018 - AJO ft [[Eranda Libohova]] *2018 - Dashni Ft. Lori *2018 - QAJ ft. Daniela Toci ===Albums=== *2015 - Let's Go (EP) ==Awards and nominations== '''[[Kenga Magjike]]''' {{awards table}} |- |rowspan="2"|2013 |rowspan="2"|"Mos Shko" |Best Collaboration |{{Nom}} |- |Best Ballad |{{Nom}} |} '''[[Kenga Magjike]]''' {{awards table}} |- |rowspan="2"|2014 |rowspan="2"|"Digju |Best Performance |{{nom}} |- |Best Dance |{{nom}} |} '''[[Kenga Magjike]]''' {{awards table}} |- |rowspan="2"|2015 |rowspan="2"|"Me Zemer" |Best Dance |{{nom}} |- |Klan Television Award |{{nom}} |} '''[[Kenga Magjike]]''' {{awards table}} |- |rowspan="2"|2018 |rowspan="2"|"QAJ" |Best Performance |{{nom}} |- |RTV21 Award |{{Won}} |} == References == <!-- Inline citations added to your article will automatically display here. See https://en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB for instructions on how to add citations. --> {{reflist}} [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] ml0ywwlyyv4wkk8r2lpdzhqddyq4hiq 0 265950 3026029 3022465 2026-08-16T03:29:19Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Arsim_Gashi_-_violinist_portrait.jpg|Arsim_Gashi_-_violinist_portrait.jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:Krd|Krd]] me arsyetimin: No ticket permission since 16 July 2026. 3026029 wikitext text/x-wiki {{Përshkrim i shkurtër|Violinist kosovar}} {{Infobox person | name = Arsim Gashi | image = | caption = Arsim Gashi në vitin 2026 | birth_date = 24 mars 2001 | birth_place = [[Prishtina]], [[Kosova]] | occupation = Violinist | instrument = Violinë | years_active = 2015–sot | education = [[Universiteti i Prishtinës]] – Fakulteti i Arteve | website = https://arsimgashi.com }} '''Arsim Gashi''' (lindur më 24 mars 2001 në [[Prishtina|Prishtinë]]) është violinist kosovar. Ai vepron si solist, muzikant i muzikës së dhomës dhe violinist orkestral. Ka interpretuar në koncerte dhe festivale të muzikës klasike në Kosovë dhe jashtë saj, përfshirë [[DAM Festival]], [[Kosova KamerFest]] dhe projekte të [[Western Balkans Youth Orchestra]].<ref>{{cite web|title=Violina në dialog me piano realizon një ëndërr, paralajmëron skenën|url=https://www.koha.net/kulture/violina-ne-dialog-me-piano-realizon-nje-enderr-paralajmeron-skenen|website=KOHA.net|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Musicians - Western Balkans Youth Orchestra|url=https://www.wbyo.org/orchestra/musicians/|website=Western Balkans Youth Orchestra|language=en}}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimi == Arsim Gashi lindi më 24 mars 2001 në Prishtinë. Mësimet e violinës i filloi në moshën tetëvjeçare. Arsimin fillor dhe të mesëm muzikor e kreu në [[Shkolla e Muzikës Prenk Jakova|Shkollën e Muzikës "Prenk Jakova"]] në Prishtinë. Ai vazhdoi studimet në [[Universiteti i Prishtinës|Universitetin e Prishtinës]], Fakulteti i Arteve, drejtimi Violinë. Përfundoi studimet Bachelor në interpretim instrumental – violinë në vitin 2024 dhe studimet Master në vitin 2026. Tema e punimit të masterit ishte ''Koncerti për violinë nr. 1 në sol minor, Op. 26'' i kompozitorit [[Max Bruch]]. Që nga viti 2016, studimet e violinës i zhvilloi në klasën e profesoreshës [[Sihana Badivuku]]. == Karriera == Gashi filloi të interpretojë publikisht që në moshë të re. Në vitin 2015, në moshën 13-vjeçare, realizoi recitalin e tij të parë solistik në Prishtinë. Gjatë veprimtarisë së tij artistike ka interpretuar si solist, muzikant i muzikës së dhomës dhe violinist orkestral në projekte të muzikës klasike në Kosovë dhe jashtë saj. Në vitin 2023, ai interpretoi në edicionin e 18-të të [[DAM Festival]] në Prishtinë së bashku me pianistin Andi Duraku dhe Orkestrën e Harqeve. Performanca u raportua nga KOHA.net.<ref>{{cite web|title=Violina në dialog me piano realizon një ëndërr, paralajmëron skenën|url=https://www.koha.net/kulture/violina-ne-dialog-me-piano-realizon-nje-enderr-paralajmeron-skenen|website=KOHA.net|language=sq}}</ref> Ai ka marrë pjesë gjithashtu në [[Kosova KamerFest]], festival ndërkombëtar i muzikës klasike i organizuar nga ArsKosova Music Foundation. Pjesëmarrja e tij është dokumentuar në materialet zyrtare të festivalit.<ref>{{cite web|title=Kosova KamerFest 2019 programme booklet|url=https://www.arskosovafoundation.com/wp-content/uploads/2024/02/2019-09-17-11-17-KamerFest-Broshure.pdf|website=ArsKosova Music Foundation|language=en}}</ref> Gashi është i listuar si violinist në [[Western Balkans Youth Orchestra]], një projekt orkestral rajonal që bashkon muzikantë nga vendet e Ballkanit Perëndimor.<ref>{{cite web|title=Musicians - Western Balkans Youth Orchestra|url=https://www.wbyo.org/orchestra/musicians/|website=Western Balkans Youth Orchestra|language=en}}</ref> == Gara dhe çmime == Gashi ka marrë pjesë në gara kombëtare dhe ndërkombëtare të violinës që nga mosha e re. Në vitin 2018, ai u shpall finalist në edicionin e [[Grumiaux International Violin Competition]] në Bruksel, Belgjikë, në kategorinë për violinistë të moshës 14–17 vjeç.<ref>{{cite web|title=Finalists Announced for Belgium’s 2018 Grumiaux International Violin Competition|url=https://theviolinchannel.com/grumiaux-international-violin-competition-belgium-finalists-2018/|website=The Violin Channel|language=en}}</ref> Gjatë viteve të formimit muzikor, Gashi ka marrë pjesë edhe në gara të tjera të interpretimit të violinës në Kosovë dhe jashtë saj. == Masterklasa dhe zhvillimi artistik == Gashi ka marrë pjesë në masterklasa dhe kurse interpretimi me violinistë dhe pedagogë ndërkombëtarë, ndër ta Jovan Bogosavljević, Ivo Stankov, Vladimir Marković, Rudens Turku, Roman Simović, Livia Sellin, Oleg Kaskiv, Marko Simović dhe Alban Pengili. Këto aktivitete kanë qenë pjesë e zhvillimit të tij artistik dhe përgatitjes profesionale si violinist. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://arsimgashi.com}} * [https://www.youtube.com/@arsimgashiviolinist Kanali zyrtar në YouTube] [[Kategoria:Violinistë kosovarë]] [[Kategoria:Muzikantë klasikë]] [[Kategoria:Persona nga Prishtina]] [[Kategoria:Lindje 2001]] [[Kategoria:Persona të gjallë]] ncqoou110rraf1oni9w9d41r8hfzwqr 1 266346 3026008 2980259 2026-08-15T21:42:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026008 wikitext text/x-wiki == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Arsimi profesional]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1989218 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070306021402/http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/services/votech.htm te http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/services/votech.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 16:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2450434 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171014134202/http://www.emergeskills.com/ për lidhjen http://www.emergeskills.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 maj 2022 13:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2932977 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151018021003/http://www.aste.usu.edu/htm/graduate/cte për lidhjen https://aste.usu.edu/htm/graduate/cte. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2026 10:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2980258 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2026 22:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026007 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf për lidhjen https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf për lidhjen https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 23:42 (CEST) me0s7ohggnvgu5srjgu2xye2do3oec8 3026025 3026008 2026-08-16T02:16:16Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3026025 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arsimi profesional/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Arsimi profesional]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1989218 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070306021402/http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/services/votech.htm te http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/services/votech.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 16:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2450434 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171014134202/http://www.emergeskills.com/ për lidhjen http://www.emergeskills.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 maj 2022 13:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2932977 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151018021003/http://www.aste.usu.edu/htm/graduate/cte për lidhjen https://aste.usu.edu/htm/graduate/cte. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2026 10:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2980258 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2026 22:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026007 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf për lidhjen https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf për lidhjen https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 23:42 (CEST) 64uf2s8ubi3yyw3299fr7m8ar00yprc 3026035 3026025 2026-08-16T04:18:13Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Arsimi profesional/Arkivi 1]] 3026035 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arsimi profesional/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026007 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf për lidhjen https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123084642/https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf për lidhjen https://financa.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/ligj-nr-15-dt-16-2-2017.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 23:42 (CEST) 2bhsb0ot49lp9k4xc9phlbgysyv7zig 1 266433 3026022 2628597 2026-08-16T00:53:56Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026022 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Bekim Balaj/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bekim Balaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026021 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140714230921/http://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Slavia-ziskala-utocnika-Bekima-Balaje-12557 për lidhjen http://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Slavia-ziskala-utocnika-Bekima-Balaje-12557. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 02:53 (CEST) tm051dxww4tejj2tak6bu7ehjytgnsg 1 266695 3026082 2835272 2026-08-16T08:12:59Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026082 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Dokumentimi i Gjuhës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dokumentimi i Gjuhës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026081 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150315144039/http://www.rnld.org/ për lidhjen http://www.rnld.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 10:12 (CEST) lmz997au8nfa5lnp8qy3iflfl52dvcg 1 266941 3026037 3025793 2026-08-16T04:18:43Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Forca Detare Shqiptare/Arkivi 1]] 3026037 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Forca Detare Shqiptare/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} l85rj9s4638ewycish6zju9l4lhjyyu 1 267496 3026039 3017935 2026-08-16T04:19:10Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Karim Benzema/Arkivi 1]] 3026039 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Karim Benzema/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 2dgaj3hga0r4xsjg3m3dhcx1aqecemr 1 267738 3026041 3018051 2026-08-16T04:19:30Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kıvanç Tatlıtuğ/Arkivi 1]] 3026041 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kıvanç Tatlıtuğ/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} brf02o7yuld7wzy3g6tunjh7ps0mzx1 1 267745 3026043 3018060 2026-08-16T04:19:50Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Laknau/Arkivi 1]] 3026043 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Laknau/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 4fv1v6q1rei5ng7rhj2us43dttu1zl8 1 269886 3026012 3022359 2026-08-15T23:01:03Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026012 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Avni Ponari/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Avni Ponari]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026011 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250217124908/https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html për lidhjen https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250217124908/https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html për lidhjen https://japan-hcg.al/itprtop_en/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 01:01 (CEST) 2fqjvcobyzihsek4ugy01nsh9f2q8yi 1 276685 3025979 2977468 2026-08-15T19:42:03Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025979 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ardit Cuni/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ardit Çuni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2780587 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://prive.al/senzacioni-omar-ne-tirane-jo-vetem-per-kenga-magjike/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2025 15:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ardit Çuni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2842020 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151225141611/http://www.prive.al/senzacioni-omar-ne-tirane-jo-vetem-per-kenga-magjike/ për lidhjen http://prive.al/senzacioni-omar-ne-tirane-jo-vetem-per-kenga-magjike/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2025 07:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ardit Çuni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2895084 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123080440/https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/ për lidhjen https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123080440/https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/ për lidhjen https://wiwibloggs.com/2015/08/12/albanian-ardit-cuni-single-lets-go/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 janar 2026 08:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ardit Çuni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2977467 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.revistawho.com/breakingnews/ky-eshte-bashkepunimi-i-pare-i-omar-me-nje-kengetar-shqiptar/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 maj 2026 09:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ardit Çuni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025978 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123080443/https://www.classlifestyle.com/d/84/142/5910/omar-bashkpunimi-i-par-me-nj-kngtar-shqiptar/ për lidhjen https://www.classlifestyle.com/d/84/142/5910/omar-bashkpunimi-i-par-me-nj-kngtar-shqiptar/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 21:42 (CEST) tpwsgyjtqz1x2dkryon8upsaxe6mww1 1 276904 3026045 3017974 2026-08-16T04:21:47Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Klaudi II/Arkivi 1]] 3026045 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Klaudi II/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 4cvbclyo8lsre0b7kj0jdrkptstmwca 0 277105 3025984 2956290 2026-08-15T20:36:52Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025984 wikitext text/x-wiki {{Shiko gjithashtu|Mësimi permanent}} '''Arsimi i vazhdueshëm''' është një term gjithëpërfshirës për një varg aktivitetesh dhe programesh të gjëra arsimore pas arsimit të mesëm (sekondar).<ref>{{Cite journal|last=McLean|first=S.|date=2007|title=About us: Expressing the purpose of university continuing education in Canada|journal=Canadian Journal of University Continuing Education|volume=33|issue=2|pages=65–86|doi=10.21225/D5CS3K|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kirby|first=D.|last2=Curran|first2=V.|last3=Hollett|first3=A.|date=2009|title=Non-formal adult learning programs at Canadian post-secondary institutions: Trends, issues, and practices|url=https://journals.library.ualberta.ca/cjuce-rcepu/index.php/cjuce-rcepu/article/viewFile/8522/6881|journal=Canadian Journal of University Continuing Education|volume=35|issue=2|pages=63–86|language=en}}</ref> Arsimi i përgjithshëm i vazhdueshëm është i ngjashëm me [[Arsimi i të rriturve |arsimin e të rriturve]], të paktën për nxënësit e rritur dhe veçanërisht për ata të cilët duan të shkojnë tutje përtej mësimit dhe arsimit tradicional në institucionet e arsimit të lartë, [[Kolegji|kolegje]] apo [[Universiteti|universitete]]. Arsimi i vazhdueshëm mund të thuhet se zë fill në të ashtuquajturin Institucioni Chautauqua, me origjinë nga Asambleja e Shkollave të së Dielës në Chautauqua Lake, themeluar në vitin 1874 "si një eksperiment arsimor në mësimin jashtë shkollës, mësimin e pushimeve. Si institucion dhe qasje ishte i suksesshëm prandaj edhe u zgjerua pothuajse menjëherë përtej kurseve për mësuesit e shkollave të së dielës duke përfshirë lëndë akademike, muzikë, art dhe edukim fizik. "<ref>{{Cito web|url=http://ciweb.org/about-us/about-chautauqua/our-history|title=Our History|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109035909/http://ciweb.org/about-us/about-chautauqua/our-history|archivedate=2013-11-09|language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Arsimi]] * [[Mësimi]] * [[Mësimi permanent]] * [[Teknologjia arsimore]] * [[N.F.S. Grundtvig|Nikolaj Frederik Severin Grundtvig]] == Literatura == * {{cite web|language=fr|author=Béatrice Galinon-Mélénec|title=Rénovation pédagogique et pré-professionnalisation. Les stages "jeunes" en formation continue à l'université : un exemple de pédagogie de projet, Thèse en sciences de l'éducation, Paris 5 Sorbonne, 1988.|url=https://www.theses.fr/1988PA05H045|access-date=5 tetor 2020|archive-date=9 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009155342/https://www.theses.fr/1988PA05H045|url-status=dead}} * García G. E. L., Fernández S. N. y Gamboa M. M. (2004). El Manual Moderno, México. [https://latam.casadellibro.com/libro-gestion-de-la-educacion-continua-y-la-capacitacion/9789707290983/959286 "Gestión de la educación continua y la capacitación"] (spanjollisht) * Rogers, Alan (2005). [http://books.google.com/books?id=4r3Om29TO-kC&pg=PP1&dq=Non-Formal+Education "Non-formal Education: Flexible Schooling Or Participatory Education?"], Springer. ISBN 0-387-24636-3 * Crimaldi, Laura, [http://bostonherald.com/news/regional/view.bg?articleid=1142946 "Older residents follow Pathway to college"], Boston Herald, Sunday, January 4, 2009. About students successes in the ''College Pathways'' program at ABCD Learning Works in [[Boston]], Massachusetts. * Dehnbostel, Peter (2008) ''Berufliche Weiterbildung. Grundlagen aus arbeitnehmerorientierter Sicht'', Edition Sigma, Berlin. (gjermanisht) * Fernández S. Néstor. (2011). [https://es.calameo.com/books/000951181fb1cd46ffea8 "Principios conceptuales y operativos de la educación continua"] (spanjollisht) * Narro Robles, José (2014) [https://educacioncontinua.cuaed.unam.mx/docs/acuerdo.pdf "La Educación Continua en la UNAM" Universidad Nacional Autónoma de México. México."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180509002118/http://educacioncontinua.cuaed.unam.mx/docs/acuerdo.pdf |date=9 maj 2018 }} (spanjollisht) * Wilson, A. L., & Hayes, E. (Eds.). (2009). ''[https://books.google.ca/books?id=xWtDphO9eTkC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Handbook of adult and continuing education]''. John Wiley & Sons. Chicago == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Universitete]] hwyhnl2f02cwdr2at06xxzqd42coq0h 1 292588 3026042 3013346 2026-08-16T04:19:40Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Laknau]] 3026042 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Laknau]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993401 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap te http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2076211 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 shkurt 2020 03:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2079596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 mars 2020 21:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2080871 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 mars 2020 10:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2115866 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150703031816/http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap për lidhjen http://sports.ndtv.com/badminton/news/239204-badminton-association-of-india-announce-rewards-for-saina-kashyap. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185249/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm për lidhjen http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_enews/newsletter/issue16/books.htm. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja https://www.shivangsingh.in/2020/04/famous-tourist-places-in-lucknow.html/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 08:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2152903 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 shtator 2020 02:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2153034 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/69Wvv4DrX?url=http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf për lidhjen http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 shtator 2020 14:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2153845 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/69Wvv2gBy?url=http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf për lidhjen http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 shtator 2020 16:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 25 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2170863 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903124538/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/sep122004/fp3.asp për lidhjen http://archive.deccanherald.com/deccanherald/sep122004/fp3.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140627101444/http://asi.nic.in/asi_museums_lucknow.asp për lidhjen http://asi.nic.in/asi_museums_lucknow.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060622231121/http://www.undp.org.in/dmweb/events/final+report+twoUPcityconsultaion.pdf për lidhjen http://www.undp.org.in/dmweb/events/final%20report%20twoUPcityconsultaion.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140308061916/http://localbodies.up.nic.in/luck/chap2.pdf për lidhjen http://localbodies.up.nic.in/luck/chap2.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140226154730/http://upgov.nic.in/upinfo/uplc-itcity/IT-City-Lucknow-Schedules-Vol-III-29.10.13.pdf për lidhjen http://upgov.nic.in/upinfo/uplc-itcity/IT-City-Lucknow-Schedules-Vol-III-29.10.13.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160116034435/http://handicrafts.nic.in/advertisements/ahvy201112.htm për lidhjen http://handicrafts.nic.in/advertisements/ahvy201112.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035635/https://lucknow.nic.in/government-offices/cgon.htm për lidhjen http://lucknow.nic.in/government-offices/cgon.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170816062201/http://www.importantindia.com/1724/powers-of-district-magistrate-in-india/ për lidhjen http://www.importantindia.com/1724/powers-of-district-magistrate-in-india/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035656/http://tmu.ac.in/pdf/viewpointjantojune2012/final_inner_06.pdf për lidhjen http://www.tmu.ac.in/pdf/viewpointjantojune2012/final_inner_06.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140213210203/http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_passengerinfo.jsp për lidhjen http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_passengerinfo.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819130005/http://www.railnews.co.in/dmrc-assures-lucknow-metro-rail-first-phase-completion-by-february-2017/ për lidhjen http://www.railnews.co.in/dmrc-assures-lucknow-metro-rail-first-phase-completion-by-february-2017/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140902002802/http://www.timesofindiatravel.com/lucknow.html për lidhjen http://www.timesofindiatravel.com/lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903111516/http://tcpomud.gov.in/Divisions/IEP/Urban%20Land%20Price%20Scenario%20Lucknow/Chapter-3(Rich%20Urban%20Heritage%20Lcknow).doc për lidhjen http://tcpomud.gov.in/Divisions/IEP/Urban%20Land%20Price%20Scenario%20Lucknow/Chapter-3(Rich%20Urban%20Heritage%20Lcknow).doc. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://wwww.lucknowliteraturefestival.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903143251/http://lucknowlive12.blogspot.in/p/festivals-in-lucknow.html për lidhjen http://lucknowlive12.blogspot.in/p/festivals-in-lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120423213717/http://www.bhavalaya.com/art%20and%20culture/famous_kathak_dancers.html për lidhjen http://www.bhavalaya.com/art%20and%20culture/famous_kathak_dancers.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903142427/http://joshgroup.blogspot.in/ për lidhjen http://joshgroup.blogspot.in/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120905042528/http://www.lucknow-chikan-house.com/what-we-offer.html për lidhjen http://www.lucknow-chikan-house.com/what-we-offer.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304043331/http://cbhidghs.nic.in/writereaddata/mainlinkFile/91to100.pdf për lidhjen http://cbhidghs.nic.in/writereaddata/mainlinkFile/91to100.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140904104334/http://www.cmseducation.org/guinness/ për lidhjen http://www.cmseducation.org/guinness/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923205018/http://www.cmseducation.org/guinness/index.htm për lidhjen http://www.cmseducation.org/guinness/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222215801/http://kanganaranautinfo.blogspot.in/2009/10/kangana-talks-about-shooting-tanu-weds.html për lidhjen http://kanganaranautinfo.blogspot.in/2009/10/kangana-talks-about-shooting-tanu-weds.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808112631/http://www.televisionpost.com/television/baawre-bringing-alive-the-quaintness-of-lucknow/ për lidhjen http://www.televisionpost.com/television/baawre-bringing-alive-the-quaintness-of-lucknow/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140728011542/http://epaperbeta.timesofindia.com/Gallery.aspx?id=20_07_2014_004_005_014&type=P&artUrl=OFF-COURSE-YOU-BET-20072014004005&eid=31813 për lidhjen http://epaperbeta.timesofindia.com/Gallery.aspx?id=20_07_2014_004_005_014&type=P&artUrl=OFF-COURSE-YOU-BET-20072014004005&eid=31813. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923195744/http://www.buzzintown.com/lucknow/venues/dr-akhilesh-das-gupta-stadium-faizabad-road/segment--events/id--49482.html për lidhjen http://www.buzzintown.com/lucknow/venues/dr-akhilesh-das-gupta-stadium-faizabad-road/segment--events/id--49482.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808220526/http://picnic-spots-parks-lucknow.blogspot.in/ për lidhjen http://picnic-spots-parks-lucknow.blogspot.in/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2020 23:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2181426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150319054233/http://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Lucknow.pdf për lidhjen http://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Lucknow.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2021 18:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2186859 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160415054833/http://amrut.gov.in/writereaddata/AMRUT_Cities-_Contact_details_of_Heads.pdf për lidhjen http://amrut.gov.in/writereaddata/AMRUT_Cities-_Contact_details_of_Heads.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shkurt 2021 21:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2189723 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140814041343/http://uhi-india.org/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=318&Itemid=80 për lidhjen http://uhi-india.org/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=318&Itemid=80. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035644/http://www.lucknowmahotsava.com/ për lidhjen http://www.lucknowmahotsava.com/aboutmahotsav.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shkurt 2021 06:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2201335 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150317065306/http://www.tripoto.com/places-to-visit/india/lucknow për lidhjen https://www.tripoto.com/places-to-visit/india/lucknow. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 mars 2021 08:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2219648 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130101083608/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-29/lucknow/36050401_1_minimum-temperature-maximum-temperature-celsius për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-29/lucknow/36050401_1_minimum-temperature-maximum-temperature-celsius. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131005010528/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-03/lucknow/28157520_1_ors-central-command-programmes për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-03/lucknow/28157520_1_ors-central-command-programmes. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505082254/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-02/lucknow/29374065_1_female-literacy-literacy-rate-growth-rate për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-02/lucknow/29374065_1_female-literacy-literacy-rate-growth-rate. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505085303/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-08-21/lucknow/27248494_1_literacy-rate-basic-education-primary-schools për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-08-21/lucknow/27248494_1_literacy-rate-basic-education-primary-schools. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505064032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-30/lucknow/35484263_1_hindi-and-urdu-urdu-words-akhilesh-yadav për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-30/lucknow/35484263_1_hindi-and-urdu-urdu-words-akhilesh-yadav. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140131113159/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-01-16/lucknow/28040361_1_geographical-indication-lucknow-gi-certification për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-01-16/lucknow/28040361_1_geographical-indication-lucknow-gi-certification. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903111739/http://www.career-info.in/india/colleges/list-of-colleges-in-lucknow.html për lidhjen http://www.career-info.in/india/colleges/list-of-colleges-in-lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130505044510/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-16/lucknow/28265718_1_bengali-club-puja-venues-durga-puja për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-16/lucknow/28265718_1_bengali-club-puja-venues-durga-puja. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20140217190107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-07/news-interviews/31304721_1_ishaqzaade-release-preponed për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-07/news-interviews/31304721_1_ishaqzaade-release-preponed. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2021 12:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2220377 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140730013905/http://ibnlive.in.com/news/magic-makeover-for-lucknows-famed-hazratganj/141311-3.html për lidhjen http://ibnlive.in.com/news/magic-makeover-for-lucknows-famed-hazratganj/141311-3.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 prill 2021 16:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2221178 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120801045035/http://www.cftri.com/ për lidhjen http://www.cftri.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 maj 2021 16:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2230579 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140816084836/http://jashm.press.illinois.edu/12.3/12-3ANorth_Lalli100-113.pdf për lidhjen http://jashm.press.illinois.edu/12.3/12-3ANorth_Lalli100-113.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 qershor 2021 15:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263628 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160818085223/http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html për lidhjen http://genieforcity.com/lucknow/history-lucknow.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121224141248/http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf për lidhjen http://www.phdcci.in/admin/userfiles/file/Research-Bureau/Uttar-Pradesh.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm për lidhjen http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/69Wvv2gBy?url=http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf për lidhjen http://www.isidelhi.org.in/hrnews/HR_THEMATIC_ISSUES/Dalits/Dalits2009.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140508210945/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/spotted-aditya-roy-kapoor-parineeti-in-lucknow-for-yrf-s-dawaat-e-ishq/article1-1152812.aspx për lidhjen http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/spotted-aditya-roy-kapoor-parineeti-in-lucknow-for-yrf-s-dawaat-e-ishq/article1-1152812.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 21:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2369939 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211001001034/http://wwww.lucknowliteraturefestival.org/ për lidhjen http://wwww.lucknowliteraturefestival.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200407143240/https://www.shivangsingh.in/2020/04/famous-tourist-places-in-lucknow.html për lidhjen https://www.shivangsingh.in/2020/04/famous-tourist-places-in-lucknow.html/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 dhjetor 2021 07:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373857 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819090918/http://www.thedivineconspiracy.org/Z5259B.pdf për lidhjen http://www.thedivineconspiracy.org/Z5259B.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apa%C3%A7addorimss/t/019addor0002664u00000000.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 19:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378813 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140915095108/http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_technicalinfo.jsp për lidhjen http://www.aai.aero/allAirports/lucknow_technicalinfo.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140627031623/http://successcds.net/Entrance-Exam/Integral-University-Lucknow-Entrance-Exam-IUET-UG-PG.html për lidhjen http://www.successcds.net/Entrance-Exam/Integral-University-Lucknow-Entrance-Exam-IUET-UG-PG.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150526212935/http://www.lamartinierelucknow.org/about/history për lidhjen http://www.lamartinierelucknow.org/about/history. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2021 07:22 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2387424 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035738/http://www.laxys.com/lucknow.html%20 për lidhjen http://www.laxys.com/lucknow.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 janar 2022 01:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2440112 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.imdpune.gov.in/Temp_Extremes/histext2010.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2022 16:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2443872 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2022 18:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2453976 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 qershor 2022 11:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2461390 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.webcitation.org/6GmnoaB0m. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 korrik 2022 15:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2466149 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.imdpune.gov.in/Temp_Extremes/histext2010.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 korrik 2022 14:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489197 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808051723/http://www.thealternative.in/lifestyle/lucknow-for-the-love-of-kebabs/ për lidhjen http://www.thealternative.in/lifestyle/lucknow-for-the-love-of-kebabs/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222041132/http://videos.oneindia.in/watch/77389/bullet-raja-shooting-at-lucknow.html për lidhjen http://videos.oneindia.in/watch/77389/bullet-raja-shooting-at-lucknow.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 tetor 2022 14:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2508541 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035820/http://www.upsrtc.com/default.aspx?depots---bus-stations për lidhjen http://www.upsrtc.com/default.aspx?depots---bus-stations. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 janar 2023 11:54 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2519799 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035621/https://opensourceforu.com/ për lidhjen http://www.linuxforu.com/2013/12/open-source-technology. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2023 01:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2547333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120716210645/http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html për lidhjen http://faculty.ist.unomaha.edu/pdasgupta/hemanta/articles/early_years.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 prill 2023 11:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2565079 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085003/http://lucknowliteraryfestival.com/about/ për lidhjen http://lucknowliteraryfestival.com/about/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 korrik 2023 22:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2581268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903091839/http://www.birjumaharaj-kalashram.com/pt-birju-maharaj.html për lidhjen http://www.birjumaharaj-kalashram.com/pt-birju-maharaj.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 gusht 2023 15:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2593236 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808070448/http://www.maharajas-express-india.com/blog/lucknow-the-city-of-tehzeeb-culture/ për lidhjen http://www.maharajas-express-india.com/blog/lucknow-the-city-of-tehzeeb-culture/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2023 09:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2594487 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140816183716/http://www.formertourist.com/shopping/lucknow-shop-market-place-streets për lidhjen http://www.formertourist.com/shopping/lucknow-shop-market-place-streets/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 shtator 2023 18:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2600135 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903172051/http://www.bnalko.org/ për lidhjen http://www.bnalko.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 tetor 2023 19:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2684998 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150413181243/http://www.lamartinierelucknow.org/about/patron për lidhjen http://www.lamartinierelucknow.org/about/patron. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150526214103/http://www.lamartinierelucknow.org/about/infrastructure për lidhjen http://www.lamartinierelucknow.org/about/infrastructure. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 gusht 2024 17:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2701984 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150807221852/http://www.thelearningpoint.net/home/examination-results-2013/top-icse-and-isc-schools-based-on-academic-performance për lidhjen http://www.thelearningpoint.net/home/examination-results-2013/top-icse-and-isc-schools-based-on-academic-performance. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 tetor 2024 10:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715161 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812205539/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-10/news/51301061_1_textile-sector-textile-industry-export-earnings për lidhjen http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-07-10/news/51301061_1_textile-sector-textile-industry-export-earnings. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 nëntor 2024 12:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2730194 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141204180024/http://lucknowcity.com/history-of-lucknow.php për lidhjen http://lucknowcity.com/history-of-lucknow.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 dhjetor 2024 16:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2734616 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903100747/http://lucknowcity.com/chikankari.php për lidhjen http://lucknowcity.com/chikankari.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 dhjetor 2024 11:41 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2790403 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140803184536/http://www.iloveindia.com/indian-monuments/bada-imambara.html për lidhjen http://www.iloveindia.com/indian-monuments/bada-imambara.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2025 09:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2815194 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140826114256/http://www.indianfoodsguide.com/food-articles/indian-food-articles/history-of-the-tunday-kabab.html për lidhjen http://www.indianfoodsguide.com/food-articles/indian-food-articles/history-of-the-tunday-kabab.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 korrik 2025 04:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2823986 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303220102/http://hindi.oneindia.in/news/lucknow/famous-poet-of-lucknow-kp-saxena-passes-away-270391.html për lidhjen http://hindi.oneindia.in/news/lucknow/famous-poet-of-lucknow-kp-saxena-passes-away-270391.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2025 20:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2877718 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150705161638/http://lucknowonline.com/dukaan/about-2/ për lidhjen http://lucknowonline.com/dukaan/about-2/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 dhjetor 2025 11:41 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2889818 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140916182750/http://www.dailypioneer.com/state-editions/lucknow për lidhjen http://www.dailypioneer.com/state-editions/lucknow. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 janar 2026 19:00 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2893906 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903110332/http://www.lucknowonline.in/city-guide/dilkusha-garden-lucknow për lidhjen http://www.lucknowonline.in/city-guide/dilkusha-garden-lucknow. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903110120/http://www.lucknowonline.in/city-guide/sports-in-lucknow për lidhjen http://www.lucknowonline.in/city-guide/sports-in-lucknow. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 janar 2026 10:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2895757 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035641/https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807071.html%20 për lidhjen https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807071.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shkurt 2026 20:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899487 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035817/https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807066.html për lidhjen https://in.finance.yahoo.com/photos/the-top-15-indian-cities-by-gdp-1348807591-slideshow/the-top-15-indian-cities-by-gdp-photo-1348807066.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150119025507/http://www.lucknow.org.uk/culture/index.html për lidhjen http://www.lucknow.org.uk/culture/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035751/http://www.lucknow.org.uk/festivals.html për lidhjen http://www.lucknow.org.uk/festivals.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shkurt 2026 08:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2906003 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035814/http://twocircles.net/2010feb23/chup_tazia_procession_lucknow_religious_and_cultural_tradition.html për lidhjen http://twocircles.net/2010feb23/chup_tazia_procession_lucknow_religious_and_cultural_tradition.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shkurt 2026 02:06 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3006003 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120611165938/http://lucknow.me/Musa-Bagh.html për lidhjen http://lucknow.me/Musa-Bagh.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 korrik 2026 03:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3007333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140107223010/https://lucknow.me/history.html për lidhjen http://lucknow.me/history.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150917060606/http://lucknow.me/Shuja-ud-Daula.html për lidhjen http://lucknow.me/Shuja-ud-Daula.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150911213226/http://lucknow.me/Asaf-ud-Daula.html për lidhjen http://lucknow.me/Asaf-ud-Daula.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140612023841/http://lucknow.me/Saadat-Ali-Khan.html për lidhjen http://lucknow.me/Saadat-Ali-Khan.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150429000451/http://lucknow.me/Wajid-Ali-Shah.html për lidhjen http://lucknow.me/Wajid-Ali-Shah.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 korrik 2026 21:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laknau]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3018059 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226035754/http://www.badmintonindia.org/ për lidhjen http://www.badmintonindia.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 gusht 2026 02:52 (CEST) r31rtoyl36v5lrwkeodvr8buizjauuf 0 294014 3025937 3024347 2026-08-15T14:29:19Z AC226 186304 3025937 wikitext text/x-wiki [[Skeda:2025 10 13 080605 Harta e Rrugeve MMPHI 2025.jpg|parapamje|373x373px|Harta e rrugeve të mirëmbajtur nga Ministria e Infrastruktures së Kosovës.]] [[Skeda:R7 highway near the border with Albania.jpg|parapamje|Autostrada R7 pranë kufirit me Shqipërinë]] '''Rrugët e [[Kosova|Kosovës]]''' formojnë shtyllën kurrizore të sistemit të saj të transportit. Rrjeti rrugor ka shtrirje prej 2463km, duke përfshirë autostrada(137.2 km), rruge nacionale (753 km), rruge rajonale (1524 km) dhe rrugë lidhëse (48.8km). <ref>{{Cite web |title=Lista e Rrugeve |url=https://www.mit-ks.net/repository/docs/2025_10_13_080459_Listaerrugeve.pdf |language=sq}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=LIGJI NR.08/L-275 PËR RRUGËT |url=https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=99115 |access-date=2026-08-11 |website=gzk.rks-gov.net}}</ref> == Statistikat e rrjetit == {| class="wikitable" !Vitet !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 !2020 !2021 !2022 !2023 !2024 !2025 |- |Autostradë |78 |98 |108 |119.1 |137.1 |137.1 |137.1 |137.1 |137.2 |137.2 |137.2 |- |Rruge Nacionale |630.4 |630.4 |630.4 |641.7 |665.17 |753.44 |753.44 |753 |753 |753 |753 |- |Rruge Rajonale |1305.0 |1305.0 |1305 |1313.9 |1471.2 |1494.9 |1494.9 |1495 |1495 |1495 |1524 |- |Rruge Lidhëse |0 |0 |0 |0 |38.11 |46.88 |46.88 |48.8 |48.8 |48.8 |48.8 |- !Total !2013 !2033 !2043 !2074 !2311 !2432 !2432 !2434 !2434 !2434 !2463 |} == Autostradat == Autostradat ne Republikën e Kosoves janë të kategorizuar si: rrugë publike e projektuar dhe ndërtuar posaçërisht për trafikun e mjeteve motorike e cila nuk i shërben pronave për rreth kufijëve të saj dhe e cila është e shënuar me shenjë të posaçme të trafikut, ka dy shirita rrugor të ndarë fizikisht për lëvizje me kahje të kundërta" <ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Autostradat e Kosoves !Emri !Rruga !Në përdorim !Në planifikim |- |[[File:R7-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:R7-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] [[Autoudha R7|R7]] "Autostrada Ibrahim Rugova" |Kufiri me Shqipërinë - Prizren - Therandë - Arrlat (vazhdon si M9) Fushë Kosovë - Rrugëtakimi R6-R7 - Prishtinë - Trudë |76.87km |129.8km |- |[[File:R6-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:R6-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] [[Autoudha R6|R6]] "Autostrada Arben Xhaferi" |Kufiri me Maqedoninë e Veriut - Kaqanik - Ferizaj - Lipjan - Rrugëtakimi R6-R7 - Prishtinë |60.28km |60.28km |- |[[File:R7.1-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:R7.1-Kosovo.svg|frameless|47x47px]][[Autoudha R 7.1|R7.1]] "Autostrada Agim Ramadani" |Rrugëtakimi N2-R7.1- Rrugëtakimi R6-R7.1 - Zhegoc - Gjilan - Kufiri me Sërbinë (Dheu I Bardhë) |0km |47.1km |} == Rrugët magjistrale / nacionale == [[Skeda:Tunnel in Rugova Canyon (WPWTR17).jpg|parapamje|283x283px|Tunel ne Rrugen N9, në Kanionin e Rugovës.]] [[Skeda:Kosovo Street M25 (3).JPG|parapamje|287x287px|Pamje peisazhi ne rrugën N25]] Rrugët nacionale janë rruget të cila sipas Ligjit të Rrugëve të Kosovës, qe lidhin dy apo më shumë qytete, me mundësi dalje jashtë Kosovës. {| class="wikitable" !Emri !Në përdorim !Në planifikim |- |[[File:M2-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M2-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N2 |143.64 |148.64 |- |[[File:M2.1_-_Kosovo.png|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M2.1_-_Kosovo.png|frameless|47x47px]] N2.1 |107 |9.23 |- |[[File:M22.3-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M22.3-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N22.3 |54.36 |54.36 |- |[[File:M25-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M25-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N25 |116.23 |116.23 |- |[[File:M25.2-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M25.2-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N25.2 |60.24 |60.24 |- |[[File:M25.3-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M25.3-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N25.3 |69.35 |69.35 |- |[[File:M9-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M9-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N9 |141.91 |145.13 |- |[[File:M9.1-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M9.1-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N9.1 |52.98 |52.98 |} == Shih edhe == * [[Autostrada Shqipëri-Kosovë]] == Lidhje të jashtme == * [[Ministria e Infrastrukturës dhe Transportit e Kosovës|Ministria e Infrastruktures dhe Transportit]] [[Kategoria:Rrugë në Kosovë]] gpy0kii1de6w0tvgllq4fp64sb8ad5y 3025938 3025937 2026-08-15T14:30:19Z AC226 186304 3025938 wikitext text/x-wiki [[Skeda:2025 10 13 080605 Harta e Rrugeve MMPHI 2025.jpg|parapamje|373x373px|Harta e rrugeve të mirëmbajtur nga Ministria e Infrastruktures së Kosovës.]] [[Skeda:R7 highway near the border with Albania.jpg|parapamje|Autostrada R7 pranë kufirit me Shqipërinë]] '''Rrugët e [[Kosova|Kosovës]]''' formojnë shtyllën kurrizore të sistemit të saj të transportit. Rrjeti rrugor ka shtrirje prej 2463km, duke përfshirë autostrada(137.2 km), rruge nacionale (753 km), rruge rajonale (1524 km) dhe rrugë lidhëse (48.8km). <ref>{{Cite web |title=Lista e Rrugeve |url=https://www.mit-ks.net/repository/docs/2025_10_13_080459_Listaerrugeve.pdf |language=sq}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=LIGJI NR.08/L-275 PËR RRUGËT |url=https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=99115 |access-date=2026-08-11 |website=gzk.rks-gov.net}}</ref> == Statistikat e rrjetit == {| class="wikitable" !Vitet !2015 !2016 !2017 !2018 !2019 !2020 !2021 !2022 !2023 !2024 !2025 |- |Autostradë |78 |98 |108 |119.1 |137.1 |137.1 |137.1 |137.1 |137.2 |137.2 |137.2 |- |Rruge Nacionale |630.4 |630.4 |630.4 |641.7 |665.17 |753.44 |753.44 |753 |753 |753 |753 |- |Rruge Rajonale |1305.0 |1305.0 |1305 |1313.9 |1471.2 |1494.9 |1494.9 |1495 |1495 |1495 |1524 |- |Rruge Lidhëse |0 |0 |0 |0 |38.11 |46.88 |46.88 |48.8 |48.8 |48.8 |48.8 |- !Total !2013 !2033 !2043 !2074 !2311 !2432 !2432 !2434 !2434 !2434 !2463 |} == Autostradat == Autostradat ne Republikën e Kosoves janë të kategorizuar si: rrugë publike e projektuar dhe ndërtuar posaçërisht për trafikun e mjeteve motorike e cila nuk i shërben pronave për rreth kufijëve të saj dhe e cila është e shënuar me shenjë të posaçme të trafikut, ka dy shirita rrugor të ndarë fizikisht për lëvizje me kahje të kundërta" <ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Autostradat e Kosoves !Emri !Rruga !Në përdorim !Në planifikim |- |[[File:R7-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:R7-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] [[Autoudha R7|R7]] "Autostrada Ibrahim Rugova" |Kufiri me Shqipërinë - Prizren - Therandë - Arrlat (vazhdon si M9) Fushë Kosovë - Rrugëtakimi R6-R7 - Prishtinë - Trudë |76.87km |129.8km |- |[[File:R6-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:R6-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] [[Autoudha R6|R6]] "Autostrada Arben Xhaferi" |Kufiri me Maqedoninë e Veriut - Kaqanik - Ferizaj - Lipjan - Rrugëtakimi R6-R7 - Prishtinë |60.28km |60.28km |- |[[File:R7.1-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:R7.1-Kosovo.svg|frameless|47x47px]][[Autoudha R 7.1|R7.1]] "Autostrada Agim Ramadani" |Rrugëtakimi N2-R7.1- Rrugëtakimi R6-R7.1 - Zhegoc - Gjilan - Kufiri me Sërbinë (Dheu I Bardhë) |0km |47.1km |} == Rrugët magjistrale / nacionale == [[Skeda:Tunnel in Rugova Canyon (WPWTR17).jpg|parapamje|283x283px|Tunel ne Rrugen N9, në Kanionin e Rugovës.]] [[Skeda:Kosovo Street M25 (3).JPG|parapamje|287x287px|Pamje peisazhi ne rrugën N25]] Rrugët nacionale janë rruget të cila sipas Ligjit të Rrugëve të Kosovës, qe lidhin dy apo më shumë qytete, me mundësi dalje jashtë Kosovës. {| class="wikitable" !Emri !Në përdorim !Në planifikim |- |[[File:M2-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M2-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N2 |143.64 |148.64 |- |[[File:M2.1_-_Kosovo.png|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M2.1_-_Kosovo.png|frameless|47x47px]] N2.1 |107 |9.23 |- |[[File:M22.3-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M22.3-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N22.3 |54.36 |54.36 |- |[[File:M25-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M25-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N25 |116.23 |116.23 |- |[[File:M25.2-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M25.2-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N25.2 |60.24 |60.24 |- |[[File:M25.3-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M25.3-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N25.3 |69.35 |69.35 |- |[[File:M9-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M9-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N9 |141.91 |145.13 |- |[[File:M9.1-Kosovo.svg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:M9.1-Kosovo.svg|frameless|47x47px]] N9.1 |52.98 |52.98 |} == Shih edhe == * [[Autostrada Shqipëri-Kosovë]] == Lidhje të jashtme == * [https://www.mit-ks.net/sq/ballina Ministria e Infrastruktures dhe Transportit] [[Kategoria:Rrugë në Kosovë]] 20g8omb9a60hq6pf1kzj42qskw5qbaz 0 294711 3026111 2958008 2026-08-16T10:55:36Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Leopardus_tigrinus_-_Parc_des_Félins.jpg|Leopardus_tigrinus_-_Parc_des_Félins.jpg]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Leopardus_guttulus_-_Parc_des_Félins.jpg|Leopardus_guttulus_-_Parc_des_Félins.jpg]] nga përd 3026111 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox|name=''Leopardus''<ref name="MSW3">{{MSW3 Wozencraft| pages = 537–540 | id = 14000080 |heading=Genus ''Leopardus''}}</ref>|range_map_caption=''Leopardus'' diversity|subfamilia=[[Felinae]]|familia=[[Felidae]]|ordo=[[Carnivora]]|classis=[[Mammalia]]|phylum=[[Chordata]]|regnum=[[Animalia]]|range_map_alt=Leopardus range map|range_map=Leopardus range.png|taxon=Leopardus|subdivision_ranks=[[Speciet]]|type_species_authority=Gray 1842|type_species=''[[Leopardus pardalis|Leopardus griseus]]''|image_caption=[[Okeloti]], ''Leopardus pardalis''|image=Ocelot_(Leopardus_pardalis)-8.jpg|authority=[[John Edward Gray|Gray]] 1842|fossil_range=[[Pleistocene]]-Recent<br />~{{fossil range|2.5|0}}|genus='''Leopardus'''}} '''''Leopardus''''' është një [[Gjinia (biologji)|gjini]] e [[Felinae|maceve të vogla]] kryesisht vendas në [[Amerika Qendrore|Amerikën Qëndrore]]  dhe [[Amerika Jugore|Jugore]] , me një gamë shumë të vogël që shtrihet në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] të Jugut . Gjinia konsiderohet dega më e vjetër e prejardhjeve të maceve të vogla që kaluan në Amerikë , me gjinitë ''[[Rrëqebulli|Lynx]]'' dhe ''[[Puma]]'' që ishin më vonë degë të të njëjtit grup.<ref name="Johnson2006">{{cite journal|last1=Johnson|first1=W. E.|last2=Eizerik|first2=E.|last3=Pecon-Slattery|first3=J.|last4=Murphy|first4=W. J.|last5=Antunes|first5=A.|last6=Teeling|first6=E.|last7=O'Brien|first7=S. J.|date=2006|title=The Late Miocene radiation of modern Felidae: A genetic assessment|url=https://zenodo.org/record/1230866|journal=Science|volume=311|issue=5757|pages=73–77|doi=10.1126/science.1122277|pmid=16400146|s2cid=41672825}}</ref> Specia më e madhe e ''Leopardus'' është [[Okeloti]] ( ''L.'' ''pardalis''); shumica e specieve të tjera u ngjajnë maceve shtëpiake në madhësi, me [[Kodkodi|kodkodin]] (''L. guigna'' ) duke qenë macja më e vogël në Amerikë. [[Margai]] ( ''L. wiedii'' ) është përshtatur më shumë në jetë arboreale se çdo mace tjetër në Amerikë.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aBEbUaXTWYAC|title=A Field Guide to the Mammals of Central America and Southeast Mexico|first=F. A.|last=Reid|edition=Second|year=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-534323-6|page=277}}</ref> Pavarësisht nga emri, [[leopardi]] është anëtar i gjinisë ''[[Panthera]]'' , jo ''Leopardus'' . == Taksonomia == Emri gjenerik ''Leopardus'' u propozua nga [[John Edward Gray|John Edward Grey]] në 1842, kur ai përshkroi dy lëkurat e maceve me njolla nga Amerika Qendrore dhe dy nga [[India]] në koleksionin e Muzeut të Historisë Natyrore, [[Londra|Londër]] .<ref>{{cite journal|last1=Gray|first1=J. E.|year=1842|title=Descriptions of some new genera and fifty unrecorded species of Mammalia|url=https://archive.org/details/annalsmagazineof10lond/page/260|journal=Annals and Magazine of Natural History|volume=10|issue=65|pages=255–267|doi=10.1080/03745484209445232}}</ref> Studimet gjenetike tregojnë se ''Leopardus'' formon një kladë të veçantë brenda Felinae dhe evoluan në Amerikën Jugore rreth 8 milion vjet më parë.<ref name="Johnson2006" /> Brenda gjinisë, dy linja të dallueshme evolucionare duket se ekzistojnë; njëra që çon në okelotin, margai, dhe [[Macja e Andeve|macen e Andeve]] , dhe tjetrët që çon në speciet e mbetura.<ref name="Johnson">{{cite journal|last1=Johnson|first1=W. E.|last2=Culver|first2=M.|last3=Iriarte|first3=J. A.|last4=Eizirik|first4=E.|last5=Seymour|first5=K. L.|last6=O'Brien|first6=S. J.|year=1998|title=Tracking the evolution of the elusive Andean mountain cat (''Oreailurus jacobitus'') from mitochondrial DNA|url=http://jhered.oxfordjournals.org/cgi/reprint/89/3/227.pdf|journal=Journal of Heredity|volume=89|issue=3|pages=227–232|doi=10.1093/jhered/89.3.227|pmid=9656464|name-list-style=amp}}</ref> Në vijim llojet e gjinis ''Leopardus'' të njohura si të vlefshme taksa nga viti [[2017]]:<ref name="catsg">{{cite journal|author1=Kitchener, A. C.|author2=Breitenmoser-Würsten, C.|author3=Eizirik, E.|author4=Gentry, A.|author5=Werdelin, L.|author6=Wilting, A.|author7=Yamaguchi, N.|author8=Abramov, A. V.|author9=Christiansen, P.|year=2017|title=A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group|url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/32616/A_revised_Felidae_Taxonomy_CatNews.pdf?sequence=1&isAllowed=y|journal=Cat News|issue=Special Issue 11|pages=46–58|author13=Luo, S.-J.|author22=Timmons, Z.|author10=Driscoll, C.|author11=Duckworth, J. W.|author23=Tobe, S.|author21=Nowell, K.|author14=Meijaard, E.|author20=Hoffmann, M.|author19=Groves, C.|author18=Bruford, M.|author17=Seymour, K.|author16=Sanderson, J.|author12=Johnson, W.|author15=O’Donoghue, P.}}</ref> {| class="wikitable sortable" !Name ![[IUCN Red List]] status and distribution |- style="vertical-align: top;" |[[Macja e Pampasit]] ''L. colocola'' {{small|([[Juan Ignacio Molina|Molina]], 1782)}}<ref name="Molina" /><br />[[Skeda:Leopardus_pajeros_20101006.jpg|frameless]] |{{IUCN status|NT}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus colocolo''|author=Lucherini, M.|author2=Eizirik, E.|author3=de Oliveira, T.|author4=Pereira, J.|author5=Williams, R.S.R.|page=e.T15309A97204446|date=2016}}</ref><br />[[Skeda:PampasCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top;" |[[Macja e Geofroit]] ''L. geoffroyi'' {{small|([[Alcide d'Orbigny|d'Orbigny]] & [[Paul Gervais|Gervais]], 1844)}}<ref>{{Cite journal|last1=D'Orbigny|first1=A.|last2=Gervais|first2=P.|date=1844|title=Mammalogie: Nouvelle espèce de Felis|url=https://archive.org/details/extraitsdesproc79184244soci/page/40|journal=Extraits des Procès-verbaux des Séances|volume=9|pages=40–41}}</ref><br />[[Skeda:Salzkatze.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus geoffroyi''|author=Pereira, J.|author2=Lucherini, M.|author3=Trigo, T.|name-list-style=amp|page=e.T15310A50657011|date=2015}}</ref><br />[[Skeda:GeoffroysCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top;" |[[Kodkodi]] ''L. guigna'' {{small|(Molina, 1782)}}<ref name="Molina">{{cite book|author=Molina, G. I.|year=1782|title=Saggio sulla storia naturale del Chilli|location=Bologna|publisher=Stamperia di S. Tommaso d’Aquino|chapter=La Guigna ''Felis guigna''|chapter-url=http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=192&Pagina=296|page=295|access-date=30 tetor 2020|archive-date=8 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608065804/http://bibdigital.rjb.csic.es/ing/Libro.php?Libro=192&Pagina=296|url-status=dead}}</ref><br />[[Skeda:Leopardus_guigna.jpeg|frameless]] |{{IUCN status|VU}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus guigna''|author=Napolitano, C.|author2=Gálvez, N.|author3=Bennett, M.|author4=Acosta-Jamett, G.|name-list-style=amp|author5=Sanderson, J.|page=e.T15311A50657245|date=2015|access-date=14 janar 2018}}</ref><br />[[Skeda:Guigna_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top;" |[[Tigrina jugore]] ''L. guttulus'' {{small|(Hensel, 1872)}}<ref>{{cite journal|last1=Hensel|first1=R.|year=1872|title=Beiträge zur Kenntniss der Säugethiere Süd-Brasiliens|url=https://archive.org/details/abhandlungenderk1872deut/page/n152|journal=Physikalische Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin|issue=1873|pages=1–130}}</ref><br />[[Skeda:Leopardus_tigrinus_(Felis_tigrina)_-_Museo_Civico_di_Storia_Naturale_Giacomo_Doria_-_Genoa,_Italy_-_DSC02677.JPG|frameless]] |{{IUCN status|VU}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus guttulus''|author=de Oliveira, T.|author2=Trigo, T.|author3=Tortato, M.|author4=Paviolo, A.|author5=Bianchi, R.|author6=Leite-Pitman, M. R. P.|name-list-style=amp|page=e.T54010476A54010576|date=2016}}</ref><br />[[Skeda:SouthernTigerCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top;" |[[Macja e Andeve]] ''L. jacobitus'' {{small|([[Emilio Cornalia|Cornalia]], 1865)}}<ref>{{cite journal|last1=Cornalia|first1=E.|year=1865|title=Descrizione di una nuova specie del genere Felis. ''Felis jacobita'' (Corn.)|url=https://archive.org/details/memoriedella118651866mila/page/n11|journal=Memorie della Societá Italiana di Scienze Naturali|volume=1|pages=3–9}}</ref><br />[[Skeda:Andean_cat_1_Jim_Sanderson.jpg|frameless]] |{{IUCN status|EN}}<ref>{{Cite iucn|title=''Leopardus jacobita''|author=Villalba, L.|author2=Lucherini, M.|author3=Walker, S.|author4=Lagos, N.|author5=Cossios, D.|author6=Bennett, M.|author7=Huaranca, J.|name-list-style=amp|page=e.T15452A50657407|date=2016}}</ref><br />[[Skeda:AndeanCat_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top;" |[[Okeloti]] ''L. pardalis'' {{small|([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)}}<ref>{{cite book|last1=Linnaeus|first1=C.|year=1758|title=Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis|location=Holmiae|publisher=Laurentius Salvius|page=42|chapter=Felis pardalis|volume=I|edition=Tenth|chapter-url=https://archive.org/stream/mobot31753000798865#page/41/mode/2up}}</ref><br /> [[Skeda:Ocelot_(Leopardus_pardalis)-8.jpg|frameless]] |{{IUCN status|LC}}<ref>{{cite iucn|author1=Paviolo, A.|author2=Crawshaw, P.|author3=Caso, A.|author4=de Oliveira, T.|author5=Lopez-Gonzalez, C.A.|author6=Kelly, M.|author7=De Angelo, C.|author8=Payan, E.|name-list-style=amp|year=2015|title=''Leopardus pardalis'' (errata version published in 2016)|page=e.T11509A97212355}}</ref><br />[[Skeda:Ocelot_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top;" |[[Onkilla]] ''L. tigrinus'' {{small|([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1775)}}<ref>{{cite book|author=Schreber, J. C. D.|year=1778|chapter=Die Maragua|chapter-url=https://archive.org/stream/SaYugthiereAbbiIIISchr#page/396/mode/1up|pages=396–397|title=Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen|location=Erlangen|publisher=Wolfgang Walther}}</ref><br />[[Skeda:Leopardus guttulus - Parc des Félins.jpg|frameless]] |{{IUCN status|VU}}<ref>{{cite iucn|title=''Leopardus tigrinus''|author1=Payan, E.|author2=de Oliveira, T.|name-list-style=amp|page=e.T54012637A50653881|date=2016}}</ref><br />[[Skeda:Oncilla_distribution.jpg|frameless]] |- style="vertical-align: top;" |[[Margai]] ''L. wiedii'' {{small|([[Heinrich Rudolf Schinz|Schinz]], 1821)}}<ref>{{cite book|last=Schinz|first=H. R.|year=1821|title=Das Thierreich eingetheilt nach dem Bau der Thiere: als Grundlage ihrer Naturgeschichte und der vergleichenden Anatomie von dem Herrn Ritter von Cuvier. Säugethiere und Vögel, Volume 1|publisher=Cotta|location=Stuttgart, Tübingen|chapter=Wiedische Katze ''Felis wiedii''|pages=235–236|chapter-url=https://books.google.com/books?id=D3o-AAAAcAAJ&pg=PA235}}</ref><br />[[Skeda:Margay.jpg|frameless]] |{{IUCN status|NT}}<ref>{{cite iucn|title=''Leopardus wiedii''|author=de Oliveira, T.|author2=Paviolo, A.|author3=Schipper, J.|author4=Bianchi, R.|author5=Payan, E.|author6=Carvajal, S.V.|name-list-style=amp|page=e.T11511A50654216|year=2015}}</ref><br />[[Skeda:Margay_distribution.jpg|frameless]] |- |} Vetëm një specie e zhdukur, ''[[Leopardus vorohuensis]]'' , u përshkrua.<ref>{{cite journal|last1=Berta|first1=A.|year=1983|title=A new species of small cat (Felidae) from the late Pliocene – early Pleistocene (Uquian) of Argentina|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-mammalogy_1983-11_64_4/page/720|journal=Journal of Mammalogy|volume=64|issue=4|pages=720–725|doi=10.2307/1380541|jstor=1380541}}</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Gjini e gjitarëve]] [[Kategoria:Gjitarë]] [[Kategoria:Gjitarë të Amerikës jugore]] [[Kategoria:Kafshë mishngrënëse]] [[Kategoria:Mishngrënës të Amerikës jugore]] [[Kategoria:Mace]] [[Kategoria:Mace të vogla]] [[Kategoria:Macet e Amerikës Jugore]] 9damjof323uum20m3pu3d6woq57t7y4 0 297365 3025917 2958181 2026-08-15T13:09:07Z Qendrimi15 122927 3025917 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Përpara | native_name = Onward | image = | caption = | alt = | director = [[Dan Scanlon]] | producer = [[Kori Rae]] | writer = {{Plainlist| * Dan Scanlon * Jason Headley * [[Keith Bunin]] }} | starring = {{Plainlist|<!--Per trailer--> * [[Tom Holland]] * [[Chris Pratt]] * [[Julia Louis-Dreyfus]] * [[Octavia Spencer]] }} | music = {{Plainlist| * [[Mychael Danna]] * [[Jeff Danna]] }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Sharon Calahan]] * Adam Habib }} | editing = Catherine Apple<ref>{{cite web|title='Onward' Director Breaks Down How Pixar Makes Movies & Debuts New Footage at CCXP|last=Foutch|first=Haleigh|date=7 dhjetor 2019|url=https://collider.com/how-does-pixar-make-movies-ccxp/|website=[[Collider (website)|Collider]]|language=en|access-date=8 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207221911/https://collider.com/how-does-pixar-make-movies-ccxp/|archive-date=7 dhjetor 2019|url-status=live}}</ref> | studio = {{Plainlist| * [[Walt Disney Pictures]] * [[Pixar|Pixar Animation Studios]] }} | distributor = [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Studios<br />Motion Pictures]] | released = 21 shkurt 2020 ([[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin|Berlinale]])<br />6 mars 2020 (Shtetet e Bashkuara) | runtime = 102 minutes<ref>{{cite web|url=https://www.berlinale.de/en/programme/programme/detail.html?film_id=202012642|title=Programme - Onward|website=[[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin|Berlinale]]|language=en|access-date=16 shkurt 2020}}</ref> | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | budget = $175–200 million<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2020/film/news/box-office-onward-international-coronavirus-1203527183/|title=Box Office: 'Onward' Debuts to $28 Million Overseas Amid Coronavirus Outbreak|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety (revistë)|Variety]]|date=8 mars 2020|access-date=18 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200308192742/https://variety.com/2020/film/news/box-office-onward-international-coronavirus-1203527183/|archive-date=8 mars 2020|url-status=live}}</ref> | gross = $142 million<ref name="BOM">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt7146812/|title=Onward|website=[[Box Office Mojo]]|publisher=[[IMDb]]|language=en|access-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229183631/https://www.boxofficemojo.com/release/rl3433267713/|archive-date=29 shkurt 2020|url-status=live}}</ref> }} '''''Përpara''''' është një [[film aventurë]] [[fantazi urbane]] i animuar amerikan i vitit 2020, i prodhuar nga [[Pixar Animation Studios]] për [[Walt Disney Pictures]]. Filmi drejtohet nga [[Dan Scanlon]], prodhuar nga [[Kori Rae]] dhe shkruar nga Scanlon, Jason Headley dhe [[Keith Bunin]], dhe luan zërat e [[Tom Holland]], [[Chris Pratt]], [[Julia Louis-Dreyfus]] dhe [[Octavia Spencer]]. I vendosur në një botë fantazie periferike, filmi ndjek dy vëllezër kukudh të cilët u nisën në një kërkim për të gjetur një objekt që do të rikthejë përkohësisht babanë e tyre të vdekur.<ref name="Synopsis">{{Cite news|url=https://variety.com/2017/film/news/pixar-disney-untitled-suburban-fantasy-world-unicorns-d23-1202496455/|title=D23: Pixar Announces Untitled Quest Movie Set in 'Suburban Fantasy World'|last=Variety staff|date=14 korrik 2017|work=[[Variety (revistë)|Variety]]|language=en|access-date=21 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715013545/https://variety.com/2017/film/news/pixar-disney-untitled-suburban-fantasy-world-unicorns-d23-1202496455/|archive-date=15 korrik 2017}}</ref> ''Pëpara'' u shfaq premierë në Festivalin e 70-të Ndërkombëtar të Filmit në Berlin në 21 Shkurt 2020 dhe u lëshua teatralisht në 6 mars 2020. Filmi mori kritika përgjithësisht pozitive nga kritikët dhe fitoi 147 milion dollarë në të gjithë botën. Mangësitë financiare të filmit ishin rezultat i [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]], e cila çoi në mbylljen e gjerë të kinemave të filmave, duke e bërë kështu zhgënjimin e dytë të Pixar-it në kinema pas ''Udhëtimi i dinozaurit Arlo'' . Ashtu si disa filma të tjerë të lëshuar në muajt e parë të vitit 2020, ai u vu në dispozicion dixhitalisht disa javë pas hapjes së tij në teatër. == Përmbajtja == Shumë kohë më parë, në një botë të banuar nga krijesa mitike, magjia ishte e zakonshme, megjithëse ishte e vështirë për t'u zotëruar. Ndërsa teknologjia përparonte gjatë shekujve, magjia u bë e vjetëruar dhe përfundimisht doli jashtë përdorimit. Në ditët moderne, Ian Lightfoot është një elf adoleshent që lufton me vetëbesimin; vëllai i tij më i madh Barley është një lojtar entuziast dhe impulsiv që luan role. Babai i tyre Wilden vdiq pak para lindjes së Ian, dhe nëna e tyre Laurel ka një të dashur të ri, oficerin e policisë centaur Colt Bronco, të cilin vëllezërit nuk e pëlqejnë. Në ditëlindjen e 16-të të Ian, Laurel u jep djemve një dhuratë nga Wilden: një shkop magjik, një perlë të rrallë Feniks dhe një letër që përshkruan një "magji vizite" që mund ta ringjallë Wilden për një ditë. Ian arrin ta hedhë magjinë, por ndërpritet nga Barley para se ta përfundojë atë; si pasojë, vetëm gjysma e poshtme e trupit të Wilden riorganizohet para se perla të shpërbëhet. Vëllezërit nisen në një kërkim për të marrë një perlë tjetër dhe për të përfunduar magjinë para perëndimit të diellit, duke marrë furgonin e dashur të Barley "Guinevere". Laurel zbulon se djemtë janë zhdukur dhe niset t'i ndjekë. Duke kërkuar një hartë për perlën, vëllezërit vizitojnë Tavernën e Manticore-s me Wilden në krah. Taverna, dikur një vend takimi për aventurierë të mundshëm, tani është një restorant familjar i menaxhuar nga Manticore ("Corey"). Gjatë një debati me Ian për hartën, Corey kupton se sa e zakonshme është bërë jeta e saj dhe i dëbon klientët e saj në një shpërthim të tërbimit, duke i vënë aksidentalisht flakën hartës dhe restorantit. E vetmja e dhënë e mbetur për vendndodhjen e perlës është një menu për fëmijë që sugjeron Raven's Point, një mal aty pranë. Menjëherë pasi djemtë largohen, Laurel mbërrin dhe miqësohet me Corey-n; Corey e paralajmëron atë se udhëtimi i vëllezërve mund të zgjojë një mallkim që mund të mposhtet vetëm nga shpata e saj e veçantë, të cilën gratë e vjedhin nga një dyqan pengjesh. Ian, Barley dhe Wilden udhëtojnë drejt maleve, duke i shpëtuar mezi takimeve me policinë dhe një bandë motoçikletash me sprite. Oficeri Bronco i kap grupin dhe i urdhëron ata të kthehen në shtëpi; Ian duket se i bindet urdhrit, por papritur largohet me makinë, duke çuar në një ndjekje të egër policore. Barley sakrifikon Guineveren për të shkaktuar një rrëshqitje dheu, duke bllokuar ndjekësit e tyre. "Raven's Point" zbulohet të jetë një seri statujash korbash që të çojnë poshtë në një shpellë. Ndërsa eksploron, Barley rrëfen se kishte shumë frikë t'i thoshte lamtumirë Wilden në shtratin e vdekjes. Grupi kalon nëpër shpellë, duke shmangur një seri kurthe gjithnjë e më të rrezikshme, dhe del në anën tjetër, vetëm për t'u kthyer në qytet përpara shkollës së mesme të Ian. Duke besuar se kërkimi i tyre ka qenë i kotë, Ian sulmon Barleyn dhe e quan atë një gabim para se të largohet me Wildenin. Ndërsa dielli fillon të perëndojë, Ian rishikon me trishtim listën e tij të gjërave që gjithmonë donte të bënte me të atin dhe kupton se Barley ka qenë një figurë atërore për të gjatë gjithë jetës së tij. Ndërkohë, Barley zbulon perlën brenda një shatërvani historik dhe e merr atë, duke shkaktuar pa e ditur mallkimin. Copëza të shkollës së mesme dhe objekte të tjera aty pranë kombinohen për të formuar një golem në formë dragoi, i cili synon të rimarrë perlën. Corey fluturon me Laurel, e cila ngul shpatën magjike në zemrën e dragoit, duke i dhënë Ianit kohë të mjaftueshme për të ripërdorur magjinë e vizitës. Ndërsa pjesa e sipërme e trupit të Wilden rigjenerohet, Barley ofrohet vullnetar për të shpërqendruar dragoin në mënyrë që Ian të mund të takojë babanë e tyre. Në vend të kësaj, Ian dërgon Barleyn përpara, duke pranuar rolin që vëllai i tij luajti në rritjen e tij. Me ndihmën e Laurel, Ian arrin të luftojë dragoin dhe ta shkatërrojë atë, duke i dhënë Barleyt mundësinë të gjejë qetësi me babanë e tyre. Pasi Wilden zhduket, Barley i thotë Ianit se babai i tyre është krenar për të, dhe vëllezërit ndajnë një përqafim. Disa kohë më vonë, vetëbesimi dhe aftësitë e Ianit për të bërë magji janë përmirësuar. Ndërsa bota fillon të rizbulojë magjinë, Ian dhe Barley nisen në një mision të ri së bashku. == Aktor zëri == {| class="wikitable" |+ !Karakteri !Zëri anglisht !Zëri shqiptar<ref>{{Cite web|url=https://albaniandubs.weebly.com/perpara.html|title=Zërat e shqipes|language=sq|access-date=21 shkurt 2021}}</ref> |- |Ian Lightfoot |[[Tom Holland]] |[[Irgen Çela]] |- |Barley Lightfoot |[[Chris Pratt]] |[[Genti Deçka]] |- |Lauren Lightfoot |[[Julia Louis-Dreyfus]] |[[Laura Nezha]] |- |Corey" The Manticore |[[Octavia Spencer]] |[[Klodiana Keco]] |- |Colt Bronco |[[Mel Rodriguez]] |[[Valdrin Asani]] |- |Wilden Lightfoot |[[Kyle Bornheimer]] |[[Erion Hinaj]] |- |Officer Specter |[[Lena Waithe]] |[[Algiona Aga]] |- |Officer Gore |[[Ali Wong]] |[[Anisa Dervishi]] |- |Gaxton |[[Wilmer Valderrama]] |[[Devis Muka]] |- |Officer Avel |[[George Psarras]] |[[Erion Hinaj]] |- |Fenwick |[[John Ratzenberger]] |[[Erion Dushi]] |} === Zëra shtesë === *[[Megi Mysliu]] == Censura == === Ndalimi dhe censura === Filmi u ndalua në vendet [[Bota arabe|arabe]] të [[Kuvajti|Kuvajtit]], [[Omani|Omanit]], [[Katari|Katarit]] dhe [[Arabia Saudite|Arabisë Saudite]], pasi një personazh i oficerit të policisë ciklop në film me emrin Specter (me zë nga Lena Waithe) tregon shkurtimisht se ajo është [[Lesbike|lezbike]] . Skena në fjalë është një skenë e shkurtër në të cilën një simulues i Colt Bronco po vajton se si Ian dhe Barley Lightfoot nuk e respektojnë atë si një figurë babai. Spektri i përgjigjet duke i thënë: "Nuk është e lehtë të jesh prind i ri - vajza e të dashurës sime më bëri të nxjerr flokët, mirë?"<ref name=":0">{{Cito web|url=https://deadline.com/2020/03/disney-onward-banned-multiple-middle-east-markets-lesbian-lgbt-reference-1202876168/|title=Disney/Pixar's 'Onward' Banned In Multiple Middle East Countries Due To Lesbian Reference|last=Wiseman|first=Andreas|date=6 mars 2020|website=Deadline Hollywood|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200307021916/https://deadline.com/2020/03/disney-onward-banned-multiple-middle-east-markets-lesbian-lgbt-reference-1202876168/|archivedate=7 mars 2020|accessdate=6 mars 2020}}</ref><ref name=":1">{{Cito web|url=https://variety.com/2020/film/news/onward-banned-lesbian-kuwait-oman-qatar-saudi-arabia-1203526359/|title='Onward' Banned in Several Middle East Countries Due to Lesbian Reference|last=McNary|first=Dave|date=6 mars 2020|website=Variety|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200307131642/https://variety.com/2020/film/news/onward-banned-lesbian-kuwait-oman-qatar-saudi-arabia-1203526359/|archivedate=7 mars 2020|accessdate=6 mars 2020}}</ref><ref name=":2">{{Cito web|url=https://www.indiewire.com/2020/03/onward-banned-middle-east-gay-reference-1202216026/|title='Onward' Banned in Multiple Middle Eastern Countries, Censored in Russia for Gay Reference|last=Lattanzio|first=Ryan|date=6 mars 2020|website=Indie Wire|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319030705/https://www.indiewire.com/2020/03/onward-banned-middle-east-gay-reference-1202216026/|archivedate=19 mars 2020|accessdate=6 mars 2020}}</ref> Akte homoseksuale kriminalizohen në katër vendet, të cilat janë kryesisht myslimane, megjithëse Kuvajti nuk kriminalizon aktet homoseksuale femërore. Ndalimi nuk është universal dhe filmi u shfaq në [[Bahraini|Bahrein]], [[Emiratet e Bashkuara Arabe]], [[Libani|Liban]] dhe [[Egjipti|Egjipt]], megjithëse linja u ndryshua në dublimin në [[Gjuha arabe|gjuhën arabe]] në "vajza e motrës sime".<ref>{{Cito web|title=Onward / Arabic cast|url=https://nondisneyinternationaldubbings.weebly.com/onward--arabic-cast.html|accessdate=2020-09-03|website=CHARGUIGOU|language=fr}}</ref> Në [[Rusia|Rusi]], ku ligji i propagandës homoseksuale kriminalizon zyrtarisht shpërndarjen e përmbajtjes LGBT të lidhur me të miturit nën 18 vjeç, dubi rus, i trajtuar nga Disney Character Voices International, ndryshoi linjën në "Nuk është e lehtë të jesh prind i ri - vajza e partnerit tim mori mua duke tërhequr flokët, mirë? " Dublimi rus gjithashtu shmangu referimin e Spektrit me përemrat specifik gjinor.<ref name=":0"/><ref name=":1"/><ref name=":2"/> Skena u ndryshua gjithashtu në Poloni.<ref>{{Cito web|title=Bajka Pixara na cenzurowanym. Chodzi o postać policjantki-lesbijki|url=https://kultura.onet.pl/film/wiadomosci/naprzod-bajka-disneya-i-pixara-ocenzurowana-chodzi-o-postac-policjantki-lesbijki/qtnqv0d|accessdate=2020-09-26|website=kultura.onet.pl|language=pl}}</ref> Në [[Izraeli|Izrael]], rreshti "vajza e të dashurës sime" u quajt "vajzat e shoqes time".{{Citim i duhur|date=janar 2021}} == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://movies.disney.com/onward}} * {{Imdb titull|7146812}} {{Pixar}} [[Kategoria:Filma 2020]] [[Kategoria:Filma të animuar 2020]] [[Kategoria:Filma të animuar amerikanë]] [[Kategoria:Filma të animuar për fëmijë]] [[Kategoria:Filma amerikanë të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma në anglisht të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma me regji nga Dan Scanlon]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Jeff Danna]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Mychael Danna]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Dan Scanlon]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Jason Headley]] [[Kategoria:Filma të Pixar]] fu5v126ewt21e6yn8y1q7pawjwp5nte 3025918 3025917 2026-08-15T13:10:59Z Qendrimi15 122927 3025918 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Përpara | native_name = Onward | image = | caption = | alt = | director = [[Dan Scanlon]] | producer = [[Kori Rae]] | writer = {{Plainlist| * Dan Scanlon * Jason Headley * [[Keith Bunin]] }} | starring = {{Plainlist|<!--Per trailer--> * [[Tom Holland]] * [[Chris Pratt]] * [[Julia Louis-Dreyfus]] * [[Octavia Spencer]] }} | music = {{Plainlist| * [[Mychael Danna]] * [[Jeff Danna]] }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Sharon Calahan]] * Adam Habib }} | editing = Catherine Apple<ref>{{cite web|title='Onward' Director Breaks Down How Pixar Makes Movies & Debuts New Footage at CCXP|last=Foutch|first=Haleigh|date=7 dhjetor 2019|url=https://collider.com/how-does-pixar-make-movies-ccxp/|website=[[Collider (website)|Collider]]|language=en|access-date=8 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207221911/https://collider.com/how-does-pixar-make-movies-ccxp/|archive-date=7 dhjetor 2019|url-status=live}}</ref> | studio = {{Plainlist| * [[Walt Disney Pictures]] * [[Pixar|Pixar Animation Studios]] }} | distributor = [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Studios<br />Motion Pictures]] | released = 21 shkurt 2020 ([[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin|Berlinale]])<br />6 mars 2020 (Shtetet e Bashkuara) | runtime = 102 minutes<ref>{{cite web|url=https://www.berlinale.de/en/programme/programme/detail.html?film_id=202012642|title=Programme - Onward|website=[[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin|Berlinale]]|language=en|access-date=16 shkurt 2020}}</ref> | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | budget = $175–200 million<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2020/film/news/box-office-onward-international-coronavirus-1203527183/|title=Box Office: 'Onward' Debuts to $28 Million Overseas Amid Coronavirus Outbreak|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety (revistë)|Variety]]|date=8 mars 2020|access-date=18 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200308192742/https://variety.com/2020/film/news/box-office-onward-international-coronavirus-1203527183/|archive-date=8 mars 2020|url-status=live}}</ref> | gross = $142 million<ref name="BOM">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt7146812/|title=Onward|website=[[Box Office Mojo]]|publisher=[[IMDb]]|language=en|access-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229183631/https://www.boxofficemojo.com/release/rl3433267713/|archive-date=29 shkurt 2020|url-status=live}}</ref> }} '''''Përpara''''' është një [[film aventurë]] [[fantazi urbane]] i animuar amerikan i vitit 2020, i prodhuar nga [[Pixar Animation Studios]] për [[Walt Disney Pictures]]. Filmi drejtohet nga [[Dan Scanlon]], prodhuar nga [[Kori Rae]] dhe shkruar nga Scanlon, Jason Headley dhe [[Keith Bunin]], dhe luan zërat e [[Tom Holland]], [[Chris Pratt]], [[Julia Louis-Dreyfus]] dhe [[Octavia Spencer]]. I vendosur në një botë fantazie periferike, filmi ndjek dy vëllezër kukudh të cilët u nisën në një kërkim për të gjetur një objekt që do të rikthejë përkohësisht babanë e tyre të vdekur.<ref name="Synopsis">{{Cite news|url=https://variety.com/2017/film/news/pixar-disney-untitled-suburban-fantasy-world-unicorns-d23-1202496455/|title=D23: Pixar Announces Untitled Quest Movie Set in 'Suburban Fantasy World'|last=Variety staff|date=14 korrik 2017|work=[[Variety (revistë)|Variety]]|language=en|access-date=21 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715013545/https://variety.com/2017/film/news/pixar-disney-untitled-suburban-fantasy-world-unicorns-d23-1202496455/|archive-date=15 korrik 2017}}</ref> ''Pëpara'' u shfaq premierë në Festivalin e 70-të Ndërkombëtar të Filmit në Berlin në 21 Shkurt 2020 dhe u lëshua teatralisht në 6 mars 2020. Filmi mori kritika përgjithësisht pozitive nga kritikët dhe fitoi 147 milion dollarë në të gjithë botën. Mangësitë financiare të filmit ishin rezultat i [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]], e cila çoi në mbylljen e gjerë të kinemave të filmave, duke e bërë kështu zhgënjimin e dytë të Pixar-it në kinema pas ''Udhëtimi i dinozaurit Arlo'' . Ashtu si disa filma të tjerë të lëshuar në muajt e parë të vitit 2020, ai u vu në dispozicion dixhitalisht disa javë pas hapjes së tij në teatër. == Përmbajtja == Shumë kohë më parë, në një botë të banuar nga krijesa mitike, magjia ishte e zakonshme, megjithëse ishte e vështirë për t'u zotëruar. Ndërsa teknologjia përparonte gjatë shekujve, magjia u bë e vjetëruar dhe përfundimisht doli jashtë përdorimit. Në ditët moderne, Ian Lightfoot është një elf adoleshent që lufton me vetëbesimin; vëllai i tij më i madh Barley është një lojtar entuziast dhe impulsiv që luan role. Babai i tyre Wilden vdiq pak para lindjes së Ian, dhe nëna e tyre Laurel ka një të dashur të ri, oficerin e policisë centaur Colt Bronco, të cilin vëllezërit nuk e pëlqejnë. Në ditëlindjen e 16-të të Ian, Laurel u jep djemve një dhuratë nga Wilden: një shkop magjik, një perlë të rrallë Feniks dhe një letër që përshkruan një "magji vizite" që mund ta ringjallë Wilden për një ditë. Ian arrin ta hedhë magjinë, por ndërpritet nga Barley para se ta përfundojë atë; si pasojë, vetëm gjysma e poshtme e trupit të Wilden riorganizohet para se perla të shpërbëhet. Vëllezërit nisen në një kërkim për të marrë një perlë tjetër dhe për të përfunduar magjinë para perëndimit të diellit, duke marrë furgonin e dashur të Barley "Guinevere". Laurel zbulon se djemtë janë zhdukur dhe niset t'i ndjekë. Duke kërkuar një hartë për perlën, vëllezërit vizitojnë Tavernën e Manticore-s me Wilden në krah. Taverna, dikur një vend takimi për aventurierë të mundshëm, tani është një restorant familjar i menaxhuar nga Manticore ("Corey"). Gjatë një debati me Ian për hartën, Corey kupton se sa e zakonshme është bërë jeta e saj dhe i dëbon klientët e saj në një shpërthim të tërbimit, duke i vënë aksidentalisht flakën hartës dhe restorantit. E vetmja e dhënë e mbetur për vendndodhjen e perlës është një menu për fëmijë që sugjeron Raven's Point, një mal aty pranë. Menjëherë pasi djemtë largohen, Laurel mbërrin dhe miqësohet me Corey-n; Corey e paralajmëron atë se udhëtimi i vëllezërve mund të zgjojë një mallkim që mund të mposhtet vetëm nga shpata e saj e veçantë, të cilën gratë e vjedhin nga një dyqan pengjesh. Ian, Barley dhe Wilden udhëtojnë drejt maleve, duke i shpëtuar mezi takimeve me policinë dhe një bandë motoçikletash me sprite. Oficeri Bronco i kap grupin dhe i urdhëron ata të kthehen në shtëpi; Ian duket se i bindet urdhrit, por papritur largohet me makinë, duke çuar në një ndjekje të egër policore. Barley sakrifikon Guineveren për të shkaktuar një rrëshqitje dheu, duke bllokuar ndjekësit e tyre. "Raven's Point" zbulohet të jetë një seri statujash korbash që të çojnë poshtë në një shpellë. Ndërsa eksploron, Barley rrëfen se kishte shumë frikë t'i thoshte lamtumirë Wilden në shtratin e vdekjes. Grupi kalon nëpër shpellë, duke shmangur një seri kurthe gjithnjë e më të rrezikshme, dhe del në anën tjetër, vetëm për t'u kthyer në qytet përpara shkollës së mesme të Ian. Duke besuar se kërkimi i tyre ka qenë i kotë, Ian sulmon Barleyn dhe e quan atë një gabim para se të largohet me Wildenin. Ndërsa dielli fillon të perëndojë, Ian rishikon me trishtim listën e tij të gjërave që gjithmonë donte të bënte me të atin dhe kupton se Barley ka qenë një figurë atërore për të gjatë gjithë jetës së tij. Ndërkohë, Barley zbulon perlën brenda një shatërvani historik dhe e merr atë, duke shkaktuar pa e ditur mallkimin. Copëza të shkollës së mesme dhe objekte të tjera aty pranë kombinohen për të formuar një golem në formë dragoi, i cili synon të rimarrë perlën. Corey fluturon me Laurel, e cila ngul shpatën magjike në zemrën e dragoit, duke i dhënë Ianit kohë të mjaftueshme për të ripërdorur magjinë e vizitës. Ndërsa pjesa e sipërme e trupit të Wilden rigjenerohet, Barley ofrohet vullnetar për të shpërqendruar dragoin në mënyrë që Ian të mund të takojë babanë e tyre. Në vend të kësaj, Ian dërgon Barleyn përpara, duke pranuar rolin që vëllai i tij luajti në rritjen e tij. Me ndihmën e Laurel, Ian arrin të luftojë dragoin dhe ta shkatërrojë atë, duke i dhënë Barleyt mundësinë të gjejë qetësi me babanë e tyre. Pasi Wilden zhduket, Barley i thotë Ianit se babai i tyre është krenar për të, dhe vëllezërit ndajnë një përqafim. Disa kohë më vonë, vetëbesimi dhe aftësitë e Ianit për të bërë magji janë përmirësuar. Ndërsa bota fillon të rizbulojë magjinë, Ian dhe Barley nisen në një mision të ri së bashku. == Aktor zëri == {| class="wikitable" |+ !Karakteri !Zëri anglisht !Zëri shqiptar<ref>{{Cite web|url=https://albaniandubs.weebly.com/perpara.html|title=Zërat e shqipes|language=sq|access-date=21 shkurt 2021}}</ref> |- |Ian Lightfoot |[[Tom Holland]] |[[Irgen Çela]] |- |Barley Lightfoot |[[Chris Pratt]] |[[Genti Deçka]] |- |Lauren Lightfoot |[[Julia Louis-Dreyfus]] |[[Laura Nezha]] |- |Corey" The Manticore |[[Octavia Spencer]] |[[Klodiana Keco]] |- |Colt Bronco |[[Mel Rodriguez]] |[[Valdrin Asani]] |- |Wilden Lightfoot |[[Kyle Bornheimer]] |[[Erion Hinaj]] |- |Officer Specter |[[Lena Waithe]] |[[Algiona Aga]] |- |Officer Gore |[[Ali Wong]] |[[Anisa Dervishi]] |- |Gaxton |[[Wilmer Valderrama]] |[[Devis Muka]] |- |Officer Avel |[[George Psarras]] |[[Erion Hinaj]] |- |Fenwick |[[John Ratzenberger]] |[[Erion Dushi]] |} === Zëra shtesë === *[[Megi Mysliu]] == Censura == === Ndalimi dhe censura === Filmi u ndalua në vendet [[Bota arabe|arabe]] të [[Kuvajti|Kuvajtit]], [[Omani|Omanit]], [[Katari|Katarit]] dhe [[Arabia Saudite|Arabisë Saudite]], pasi një personazh i oficerit të policisë ciklop në film me emrin Specter (me zë nga Lena Waithe) tregon shkurtimisht se ajo është [[Lesbike|lezbike]] . Skena në fjalë është një skenë e shkurtër në të cilën një simulues i Colt Bronco po vajton se si Ian dhe Barley Lightfoot nuk e respektojnë atë si një figurë babai. Spektri i përgjigjet duke i thënë: "Nuk është e lehtë të jesh prind i ri - vajza e të dashurës sime më bëri të nxjerr flokët, mirë?"<ref name=":0">{{Cito web|url=https://deadline.com/2020/03/disney-onward-banned-multiple-middle-east-markets-lesbian-lgbt-reference-1202876168/|title=Disney/Pixar's 'Onward' Banned In Multiple Middle East Countries Due To Lesbian Reference|last=Wiseman|first=Andreas|date=6 mars 2020|website=Deadline Hollywood|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200307021916/https://deadline.com/2020/03/disney-onward-banned-multiple-middle-east-markets-lesbian-lgbt-reference-1202876168/|archivedate=7 mars 2020|accessdate=6 mars 2020}}</ref><ref name=":1">{{Cito web|url=https://variety.com/2020/film/news/onward-banned-lesbian-kuwait-oman-qatar-saudi-arabia-1203526359/|title='Onward' Banned in Several Middle East Countries Due to Lesbian Reference|last=McNary|first=Dave|date=6 mars 2020|website=Variety|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200307131642/https://variety.com/2020/film/news/onward-banned-lesbian-kuwait-oman-qatar-saudi-arabia-1203526359/|archivedate=7 mars 2020|accessdate=6 mars 2020}}</ref><ref name=":2">{{Cito web|url=https://www.indiewire.com/2020/03/onward-banned-middle-east-gay-reference-1202216026/|title='Onward' Banned in Multiple Middle Eastern Countries, Censored in Russia for Gay Reference|last=Lattanzio|first=Ryan|date=6 mars 2020|website=Indie Wire|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319030705/https://www.indiewire.com/2020/03/onward-banned-middle-east-gay-reference-1202216026/|archivedate=19 mars 2020|accessdate=6 mars 2020}}</ref> Akte homoseksuale kriminalizohen në katër vendet, të cilat janë kryesisht myslimane, megjithëse Kuvajti nuk kriminalizon aktet homoseksuale femërore. Ndalimi nuk është universal dhe filmi u shfaq në [[Bahraini|Bahrein]], [[Emiratet e Bashkuara Arabe]], [[Libani|Liban]] dhe [[Egjipti|Egjipt]], megjithëse linja u ndryshua në dublimin në [[Gjuha arabe|gjuhën arabe]] në "vajza e motrës sime".<ref>{{Cito web|title=Onward / Arabic cast|url=https://nondisneyinternationaldubbings.weebly.com/onward--arabic-cast.html|accessdate=2020-09-03|website=CHARGUIGOU|language=fr}}</ref> Në [[Rusia|Rusi]], ku ligji i propagandës homoseksuale kriminalizon zyrtarisht shpërndarjen e përmbajtjes LGBT të lidhur me të miturit nën 18 vjeç, dubi rus, i trajtuar nga Disney Character Voices International, ndryshoi linjën në "Nuk është e lehtë të jesh prind i ri - vajza e partnerit tim mori mua duke tërhequr flokët, mirë? " Dublimi rus gjithashtu shmangu referimin e Spektrit me përemrat specifik gjinor.<ref name=":0"/><ref name=":1"/><ref name=":2"/> Skena u ndryshua gjithashtu në Poloni.<ref>{{Cito web|title=Bajka Pixara na cenzurowanym. Chodzi o postać policjantki-lesbijki|url=https://kultura.onet.pl/film/wiadomosci/naprzod-bajka-disneya-i-pixara-ocenzurowana-chodzi-o-postac-policjantki-lesbijki/qtnqv0d|accessdate=2020-09-26|website=kultura.onet.pl|language=pl}}</ref> Në [[Izraeli|Izrael]], rreshti "vajza e të dashurës sime" u quajt "vajzat e shoqes time".{{Citim i duhur|date=janar 2021}} == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://movies.disney.com/onward}} * {{Imdb titull|7146812}} {{Pixar}} [[Kategoria:Filma 2020]] [[Kategoria:Filma të animuar 2020]] [[Kategoria:Filma të animuar amerikanë]] [[Kategoria:Filma të animuar për fëmijë]] [[Kategoria:Filma amerikanë të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma anglisht të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma me regji nga Dan Scanlon]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Jeff Danna]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Mychael Danna]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Dan Scanlon]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Jason Headley]] [[Kategoria:Filma të Pixar]] 8f8g4y1bikvpq083287qbwvnbrghml1 0 301864 3026149 2735567 2026-08-16T11:32:05Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma]]; added [[Category:Filma për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026149 wikitext text/x-wiki {{Italic title}}{{Infobox film |name=Vajza me pata |country= [[Shqipëria|Shqipëri]] |released= 1975 |runtime= 20 minuta |language= [[Gjuha shqipe|Shqip]] |directors= [[Esat Musliu]] |writers= [[Astrit Bishqemi]] |music=[[Alfons Ballici]]|studio=[[Albfilm|Shqipëria e Re]]}} '''''Vajza me pata''''' është [[animimi|film i animuar]] shqiptar i metrazhit të shkurt për fëmijë, i realizuar me teknikën me kukulla dhe i prodhuar nga kinostudioja [[Albfilm|Shqipëria e Re]] më 1975. Është filmi i parë i animuar në shqip. ''Vajza me pata'' është përgatitur nën skenarin e [[Astrit Bishqemi|Astrit Bishqemit]], regjinë e [[Esat Musliu|Esat Musliut]], me piktor [[Astrit Tota|Astrit Totën]], ndërsa si operator është angazhuar [[Faruk Basha]]. Muzikën e filmit e ka kompozuar [[Alfons Ballici]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Vajza me pata|url=http://www.aqshf.gov.al/?movie=1359|url-status=dead|access-date=2021-03-28|website=AQSHF|language=sq|archive-date=10 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310031318/http://www.aqshf.gov.al/?movie=1359}}</ref> == Përmbajtja == Ngjarja zhvillohet në vitet e para të pushtimit fashist. Jeta një vajzë e vogël është e detyruar të ruaj patat e zotit Kasem për të mbijetuar dhe në shtëpinë e zotit Kasem ajo ndjen shtypjen dhe shfrytëzimin. Për Jetën e zgjuar dhe të etur për dije s'ka lodra dhe as abetare siç ka djali i përkëdhelur i zotit Kasem. Me ndihmën e mësuesit, Jeta bëhen anëtarë të grupeve antifashiste së bashku me shokët e saj të varfër Skënderi, Ylli, Petriti etj.<ref name=":0" /> == Burimi i të dhënave == {{reflist}} [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma 1975]] [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar shqip]] [[Kategoria:Filma me kukulla]] [[Kategoria:Filma me kukulla shqip]] [[Kategoria:Filma nga Kinostudio Shqipëria e Re]] [[Kategoria:Filma të animuar shqiptarë 1975]] [[Kategoria:Filma të animuar 1975]] ees6oi202q7y3dlh18x8rse6gt5x9ym 1 304309 3026047 3018109 2026-08-16T04:22:53Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Komodi/Arkivi 1]] 3026047 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Komodi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} qi2n7qehe6mn8kfzdiu3zxeq3ifh1fo 828 305039 3026132 3009750 2026-08-16T11:03:37Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026132 Scribunto text/plain return { ["Side_box"] = 14000, ["Sister_project"] = 14000, ["Sister_project/styles.css"] = 14000, ["Spanja-cung"] = 2300, ["Stampa"] = 21000, ["Stili_kalendar"] = 2300, ["Str_find"] = 6500, ["Str_find/logic"] = 6500, ["Str_left"] = 13000, ["Str_len"] = 6600, ["Moduli:Separated_entries"] = 13000, ["Moduli:Settlement_short_description"] = 33000, ["Moduli:Side_box"] = 14000, ["Moduli:Side_box/styles.css"] = 14000, ["Moduli:String"] = 56000, ["Moduli:String2"] = 4100, } ex7ap09cb79m98jl1zu3888h4fq6yxf 828 305040 3026133 3009754 2026-08-16T11:03:57Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026133 Scribunto text/plain return { ["Tabelamuajve"] = 2200, ["Talk_other"] = 7100, ["Template_link"] = 3500, ["Template_link_expanded"] = 9600, ["Tl"] = 3500, ["Tlx"] = 9600, ["Trim"] = 2200, ["Tung"] = 21000, ["TungWiki"] = 22000, ["Moduli:TableTools"] = 53000, ["Moduli:Template_link_general"] = 11000, ["Moduli:Template_wrapper"] = 6900, ["Moduli:Text"] = 42000, } g0y6ptm85x9kkjtpp40i66bn9japzmz 828 305042 3026117 3009737 2026-08-16T10:59:47Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026117 Scribunto text/plain return { ["Category_handler"] = 9900, ["Citation"] = 2100, ["Cite_book"] = 14000, ["Cite_journal"] = 5700, ["Cite_news"] = 7300, ["Cite_web"] = 29000, ["Cito_web"] = 2400, ["Class"] = 2800, ["Class_mask"] = 2800, ["Clear"] = 4000, ["Color"] = 4100, ["Comma_separated_entries"] = 2000, ["Commons"] = 2400, ["Commonscat"] = 11000, ["Commonskat"] = 11000, ["Convert"] = 5300, ["Coord"] = 4200, ["Count"] = 4500, ["Country_data_Franca"] = 4300, ["Cung"] = 8800, ["Cung_template"] = 9500, ["Moduli:Category_handler"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/blacklist"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/config"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/data"] = 15000, ["Moduli:Category_handler/shared"] = 15000, ["Moduli:Check_for_clobbered_parameters"] = 32000, ["Moduli:Check_for_conflicting_parameters"] = 17000, ["Moduli:Check_for_unknown_parameters"] = 68000, ["Moduli:Citation/CS1"] = 38000, ["Moduli:Citation/CS1/COinS"] = 38000, ["Moduli:Citation/CS1/Configuration"] = 38000, ["Moduli:Citation/CS1/Date_validation"] = 38000, ["Moduli:Citation/CS1/Identifiers"] = 38000, ["Moduli:Citation/CS1/Utilities"] = 38000, ["Moduli:Citation/CS1/Whitelist"] = 38000, ["Moduli:Citation/CS1/styles.css"] = 38000, ["Moduli:Class"] = 2800, ["Moduli:Class/definition.json"] = 2800, ["Moduli:Class/styles.css"] = 2800, ["Moduli:Color_contrast"] = 2200, ["Moduli:Color_contrast/colors"] = 2300, ["Moduli:Commons_link"] = 2800, ["Moduli:Convert"] = 5300, ["Moduli:Convert/data"] = 5300, ["Moduli:Convert/text"] = 5300, ["Moduli:ConvertIB"] = 20000, ["Moduli:ConvertIB/data"] = 20000, ["Moduli:Coordinates"] = 10000, ["Moduli:Coordinates/styles.css"] = 4200, } mr3r04nnho87hpq5966c0srgwy8s0o8 828 305044 3026116 2981130 2026-08-16T10:59:36Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026116 Scribunto text/plain return { ["Birth_date_and_age"] = 3500, ["Both"] = 37000, ["Br_separated_entries"] = 10000, ["Moduli:Buffer"] = 27000, } 1mt34gplhw1lws5koj6je5c4eckcyzi 828 305046 3026125 3009745 2026-08-16T11:01:56Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026125 Scribunto text/plain return { ["Lang"] = 4000, ["Lidhje_e_thyer"] = 5200, ["Lidhje_e_vdekur"] = 7900, ["Link_if_exists"] = 6400, ["Longitem"] = 8700, ["Loop"] = 2400, ["Moduli:Labelled_list_hatnote"] = 2100, ["Moduli:Lang"] = 4600, ["Moduli:Lang/ISO_639_synonyms"] = 4700, ["Moduli:Lang/configuration"] = 4600, ["Moduli:Lang/data"] = 4700, ["Moduli:Lang/data/iana_languages"] = 4700, ["Moduli:Lang/data/iana_regions"] = 4700, ["Moduli:Lang/data/iana_scripts"] = 4700, ["Moduli:Lang/data/iana_suppressed_scripts"] = 4700, ["Moduli:Lang/data/iana_variants"] = 4700, ["Moduli:Lang/data/is_latn_data"] = 4600, ["Moduli:List"] = 6800, } f334jaro0upn8sjajiflauewlj1bjtx 828 305047 3026119 3009740 2026-08-16T11:00:46Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026119 Scribunto text/plain return { ["FRA"] = 4300, ["Faqe_e_palidhur"] = 3100, ["File_other"] = 2500, ["Fix"] = 8500, ["Fix/category"] = 8400, ["Fix_comma_category"] = 31000, ["Flag"] = 7400, ["Flag/core"] = 7400, ["Flagicon"] = 3700, ["Flagicon/core"] = 3600, ["Force_plural"] = 2400, ["Fr"] = 4100, ["Franca-cung"] = 5400, ["Moduli:Footballer_positions"] = 2900, ["Moduli:Format_link"] = 4200, } 3fy1v07tlzfjy1oi7q7pic5vk54do8t 828 305048 3026136 3009757 2026-08-16T11:04:56Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026136 Scribunto text/plain return { ["Yesno"] = 43000, ["Yesno-no"] = 4300, ["Moduli:Yesno"] = 77000, } 8p90r0ykslrrgmefifhk6kuczcxz25v 828 305049 3026129 2997049 2026-08-16T11:02:46Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026129 Scribunto text/plain return { } kd78a5t7rg5qldk4a8tnknp4mpmtvy5 828 305050 3026135 3009756 2026-08-16T11:04:17Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026135 Scribunto text/plain return { ["URL"] = 4400, ["Udhëzuesi"] = 3600, ["Moduli:URL"] = 4900, ["Moduli:Unicode_data"] = 4700, ["Moduli:Unsubst"] = 13000, } spl1nb54dv71uwxsd166scdvply95zo 828 305051 3026118 3009739 2026-08-16T11:00:06Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026118 Scribunto text/plain return { ["Delink"] = 2500, ["Designation/colour2"] = 2500, ["Designation/divbox"] = 2500, ["Designation/text"] = 2500, ["Documentation"] = 3000, ["Moduli:Date"] = 11000, ["Moduli:Delink"] = 3400, ["Moduli:Detect_singular"] = 2200, ["Moduli:Documentation"] = 4500, ["Moduli:Documentation/config"] = 4500, ["Moduli:Documentation/styles.css"] = 4500, } r51xinp05fe30quy529o4482odlpulr 828 305053 3026127 3009747 2026-08-16T11:02:26Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026127 Scribunto text/plain return { ["Navbar"] = 3000, ["Navbox"] = 23000, ["Nbsp"] = 2300, ["Nobold"] = 2700, ["Nobold/styles.css"] = 2700, ["Nowrap"] = 4900, ["Moduli:Namespace_detect/config"] = 16000, ["Moduli:Namespace_detect/data"] = 16000, ["Moduli:Navbar"] = 37000, ["Moduli:Navbar/configuration"] = 37000, ["Moduli:Navbar/styles.css"] = 37000, ["Moduli:Navbox"] = 24000, ["Moduli:Navbox/configuration"] = 24000, ["Moduli:Navbox/styles.css"] = 24000, } o3hkmfbr65b03w6ow7uc8aeedrd03nw 828 305057 3026131 2997051 2026-08-16T11:03:17Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026131 Scribunto text/plain return { ["Reflist"] = 40000, ["Reflist/styles.css"] = 40000, ["Replace"] = 22000, } a2lq80hrfipokezi5epn23v8sh82fvw 828 305059 3026130 3009749 2026-08-16T11:02:57Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026130 Scribunto text/plain return { ["PAGENAMEBASE"] = 48000, ["PAGENAMEU"] = 3100, ["Pagetype"] = 2900, ["Plainlist/styles.css"] = 19000, ["Pluralize_from_text"] = 39000, ["Portal"] = 6100, ["Preview_warning"] = 2600, ["Për_përmirësim"] = 2200, ["Moduli:Pagetype"] = 4900, ["Moduli:Pagetype/config"] = 4900, ["Moduli:ParameterCount"] = 4500, ["Moduli:Person_date"] = 9500, ["Moduli:Plain_text"] = 34000, } lauyvaquwvxe9oekslaiscz5u42px71 828 305060 3026121 2952695 2026-08-16T11:01:16Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026121 Scribunto text/plain return { ["Has_short_description"] = 2800, ["Hlist/styles.css"] = 39000, ["Moduli:Hatnote"] = 4300, ["Moduli:Hatnote/styles.css"] = 2300, ["Moduli:Hatnote_list"] = 4100, } rul6u4k0nw3wvx8gn72buw3gmscj3j8 828 305061 3026122 3009742 2026-08-16T11:01:26Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026122 Scribunto text/plain return { ["If_empty"] = 56000, ["Ifexist_not_redirect"] = 2800, ["Ifnoerror_then_show"] = 31000, ["Image_other"] = 2100, ["Imbox"] = 2600, ["Importance"] = 2700, ["Importance/colour"] = 2800, ["Importance_mask"] = 2800, ["Infobox"] = 43000, ["Infobox_French_commune"] = 6400, ["Infobox_football_biography"] = 2900, ["Infobox_historic_site"] = 2500, ["Infobox_medal_templates"] = 3200, ["Infobox_person"] = 3200, ["Infobox_settlement"] = 31000, ["Infobox_settlement/areadisp"] = 2600, ["Infobox_settlement/columns"] = 7000, ["Infobox_settlement/columns/styles.css"] = 7000, ["Infobox_settlement/densdisp"] = 20000, ["Infobox_settlement/link"] = 7000, ["Infobox_settlement/styles.css"] = 31000, ["Infobox_vend_historik"] = 2500, ["Moduli:I18n"] = 13000, ["Moduli:If_empty"] = 56000, ["Moduli:If_preview"] = 4700, ["Moduli:If_preview/configuration"] = 4800, ["Moduli:If_preview/styles.css"] = 4800, ["Moduli:Infobox"] = 49000, ["Moduli:Infobox/styles.css"] = 51000, ["Moduli:Infobox3cols"] = 2900, ["Moduli:InfoboxImage"] = 59000, ["Moduli:InfoboxImage/data"] = 31000, ["Moduli:Infobox_dim"] = 29000, ["Moduli:Infobox_dim/data"] = 29000, ["Moduli:Infobox_mapframe"] = 33000, ["Moduli:Is_infobox_in_lead"] = 2400, ["Moduli:Italic_title"] = 2600, } dwd6n3cbkf46c0asxaxavzdu2qpnzur 828 305062 3026115 3009736 2026-08-16T10:59:26Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026115 Scribunto text/plain return { ["Abbr"] = 3900, ["Add_category"] = 9500, ["Ambox"] = 7000, ["Archive_list"] = 7100, ["Arkiva"] = 7100, ["Arkivi"] = 3600, ["Asbox"] = 27000, ["Moduli:About"] = 2000, ["Moduli:Age"] = 4300, ["Moduli:Archive_list"] = 7100, ["Moduli:Arguments"] = 107000, ["Moduli:Asbox"] = 27000, } n8nca8qjnkmtycck5pbi7pcfdvsip69 828 305064 3026126 3009746 2026-08-16T11:02:17Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026126 Scribunto text/plain return { ["Main_other"] = 70000, ["Moduli:Mapframe"] = 33000, ["Moduli:Math"] = 11000, ["Moduli:Message_box"] = 13000, ["Moduli:Message_box/ambox.css"] = 7000, ["Moduli:Message_box/configuration"] = 13000, ["Moduli:Message_box/imbox.css"] = 2600, ["Moduli:Message_box/ombox.css"] = 2100, ["Moduli:Message_box/tmbox.css"] = 7900, } 1gwc5be5jkkavku2orcs5k2lnilnv7j 828 305071 3026128 3009748 2026-08-16T11:02:36Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026128 Scribunto text/plain return { ["Njësia_administrative"] = 3400, } ll4afswztli5hwq4udy951dam4w1dn7 828 305077 3026120 2915003 2026-08-16T11:01:06Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026120 Scribunto text/plain return { ["Moduli:Gjeje_njëjësin"] = 39000, } 0ryp8eoi45ia1itdepk90bnget0pqno 828 305078 3026137 2997053 2026-08-16T11:05:27Z Smallem 126080 Përditësim i faqes ([[User:Smallem/Hollësi#numërimi|hollësi]]) 3026137 Scribunto text/plain return { ["WPBannerMeta"] = 2800, ["WPBannerMeta/class"] = 2800, ["WPBannerMeta/core"] = 2800, ["WPBannerMeta/importance"] = 2800, ["WPBannerMeta/importancescale"] = 2800, ["WPBannerMeta/istemplate"] = 2800, ["WPBannerMeta/qualityscale"] = 2800, ["WPSpanja"] = 2300, ["Webarchive"] = 11000, ["Wikidata_image"] = 6700, ["·"] = 2400, ["Moduli:Wd"] = 5200, ["Moduli:Wd/i18n"] = 5200, ["Moduli:Webarchive"] = 11000, ["Moduli:Webarchive/data"] = 11000, ["Moduli:WikidataIB"] = 12000, ["Moduli:WikidataIB/i18n"] = 12000, ["Moduli:WikidataIB/nolinks"] = 12000, ["Moduli:WikidataIB/titleformats"] = 12000, } mk1e9jqc9aa57sz5wy1ugh4q6lu49cv 1 305823 3026038 2691519 2026-08-16T04:19:00Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Karim Benzema]] 3026038 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli [[Karim Benzema]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992605 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi http://arquivo.pt/wayback/20090702111827/http://www.olweb.fr/fr/Accueil/100007/Article/50470/Transfert%2Dde%2DKarim%2DBenzema%2Dau%2DReal%2DMadrid te http://www.olweb.fr/fr/Accueil/100007/Article/50470/Transfert-de-Karim-Benzema-au-Real-Madrid *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090724083204/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202736707569/1202776776218/noticia/Cronica/Mission_accomplished.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202736707569/1202776776218/noticia/Cronica/Mission_accomplished.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090827141806/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202780912347/noticia/Cronica/Great_football_returns_to_the_Bernabeu.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202780912347/noticia/Cronica/Great_football_returns_to_the_Bernabeu.htm *U rregullua formatimi/përdorimi për http://www.google.com/hostednews/canadianpress/article/ALeqM5grIhuXBvcEANFkEL4nY5BDBW1xiQ *U shtua arkivi http://webarchive.loc.gov/all/20090219093038/http://www.benzema.com// te http://www.benzema.com/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130601130210/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1202775163178/jugador/Jugador/Benzema.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1202775163178/jugador/Jugador/Benzema.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 00:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli [[Karim Benzema]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2036820 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140423145613/http://www.sportishqiptar.com.al/newsite/2014/04/17/super-bejl-iu-kthen-kuroren-mbreterve/ për lidhjen http://www.sportishqiptar.com.al/newsite/2014/04/17/super-bejl-iu-kthen-kuroren-mbreterve/. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140422061317/http://www.panorama.com.al/2014/04/17/real-mbreteror-mund-barcen-dhe-fiton-kupen/ për lidhjen http://www.panorama.com.al/2014/04/17/real-mbreteror-mund-barcen-dhe-fiton-kupen/. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140424234401/http://www.panorama-sport.com/la-liga/reali-fiton-raudin-e-pare-ndaj-bajernit/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/la-liga/reali-fiton-raudin-e-pare-ndaj-bajernit/. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 23 shtator 2019 22:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karim Benzema]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2243767 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121026111731/http://soccernet.espn.go.com/world-cup/player/bio?id=46858&cc=5901&ver=us për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/world-cup/player/bio?id=46858&cc=5901&ver=us. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090905041511/http://soccernet.espn.go.com/report?id=275652&cc=5901 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report?id=275652&cc=5901. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430214128/http://www.lfp.es/Temporada/FichaJugador.aspx?cj=8112 për lidhjen http://www.lfp.es/Temporada/FichaJugador.aspx?cj=8112. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 gusht 2021 22:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karim Benzema]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2400596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612184819/http://www.espnfc.com/player/46858/karim-benzema për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/46858/karim-benzema?cc=5901. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 shkurt 2022 07:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karim Benzema]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448935 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121023112104/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=661981&sec=europe&cc=5901 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=661981&sec=europe&cc=5901. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://soccernet.espn.go.com/report?id=275662&cc=5901. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://soccernet.espn.go.com/report?id=275847&cc=5901. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190420163913/https://en.as.com/en/2018/11/07/football/1541628212_557267.html për lidhjen https://en.as.com/en/2018/11/07/football/1541628212_557267.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2022 05:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karim Benzema]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2453624 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120718044525/http://soccernet.espn.go.com/report?id=275662&cc=5901 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report?id=275662&cc=5901. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 qershor 2022 01:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karim Benzema]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2645585 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220820163635/https://ilike.vn/karim-benzema-chinh-thuc-cam-dau-real-madrid-tL8Gz2.html për lidhjen https://ilike.vn/karim-benzema-chinh-thuc-cam-dau-real-madrid-tL8Gz2.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 mars 2024 07:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karim Benzema]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2679708 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120714053600/http://soccernet.espn.go.com/report?id=275847&cc=5901 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report?id=275847&cc=5901. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 korrik 2024 18:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Karim Benzema]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3017934 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250907052631/https://iffhs.com/posts/4599 për lidhjen https://www.iffhs.com/posts/4599. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 gusht 2026 13:57 (CEST) clanc1slub2r8999hn8nzxsh1tr7sft 1 307381 3026040 2557334 2026-08-16T04:19:20Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kıvanç Tatlıtuğ]] 3026040 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Kıvanç Tatlıtuğ]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993354 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160921115949/http://www.shekulli.com.al/p.php?id=20343 te http://www.shekulli.com.al/p.php?id=20343 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160910191745/http://zerilugines.com/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar/ te http://zerilugines.com/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar/ *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.ankarameydani.com/magazin/kivanc-tatlitug-flaslar-patlayinca-bir-anda-panikledi-basak-dizer-h68836.html Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 01:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041280 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161021042213/http://www.thealbanian.co.uk/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar.html për lidhjen http://www.thealbanian.co.uk/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.ankarameydani.com/magazin/kivanc-tatlitug-flaslar-patlayinca-bir-anda-panikledi-basak-dizer-h68836.html Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2019 06:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2115855 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160921115949/http://www.shekulli.com.al/p.php?id=20343 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/p.php?id=20343. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160910191745/http://zerilugines.com/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar/ për lidhjen http://zerilugines.com/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161021042213/http://www.thealbanian.co.uk/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar.html për lidhjen http://www.thealbanian.co.uk/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.ankarameydani.com/magazin/kivanc-tatlitug-flaslar-patlayinca-bir-anda-panikledi-basak-dizer-h68836.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 08:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263595 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160921115949/http://www.shekulli.com.al/p.php?id=20343 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/p.php?id=20343. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160910191745/http://zerilugines.com/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar/ për lidhjen http://zerilugines.com/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161021042213/http://www.thealbanian.co.uk/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar.html për lidhjen http://www.thealbanian.co.uk/video-aktori-turk-kivanc-tatlitug-pranon-se-eshte-shqiptar.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 21:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2494554 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U zëvendësua lidhja e arkivit https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/Sx5fHAfNyXs me https://web.archive.org/web/20190330235129/https://www.youtube.com/watch?v=Sx5fHAfNyXs te lidhja https://www.youtube.com/watch?v=Sx5fHAfNyXs. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 nëntor 2022 12:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2554011 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221205073928/https://vocal.media/geeks/are-turkish-actors-or-actresses-muslims për lidhjen https://vocal.media/geeks/are-turkish-actors-or-actresses-muslims. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 maj 2023 01:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kıvanç Tatlıtuğ]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3018050 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111224005234/http://kelebekgaleri.hurriyet.com.tr/galeridetay.aspx?cid=50610&rid=2369&p=6 për lidhjen http://kelebekgaleri.hurriyet.com.tr/galeridetay.aspx?cid=50610&rid=2369&p=6. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111230231510/http://kelebekgaleri.hurriyet.com.tr/galeridetay.aspx?cid=50610&p=7&rid=2369 për lidhjen http://kelebekgaleri.hurriyet.com.tr/GaleriDetay.aspx?cid=50610&rid=2369&p=7. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 gusht 2026 02:11 (CEST) tas2x599yoih5zq2ae7p77dzyotsc27 0 308988 3026096 2766151 2026-08-16T10:36:56Z R. Henrik Nilsson 157285 Skeda : 20th century folding grapnel anchor 13 5 kg 66 cm marked SAV Norway unfolded.jpg | parapamje | upright=0.5 | Spiranca 3026096 wikitext text/x-wiki [[Skeda:20th century folding grapnel anchor 13 5 kg 66 cm marked SAV Norway unfolded.jpg|parapamje|upright=0.5|Spiranca]] '''Spiranca''' ose '''çengeli''' është një hekur i rëndë me disa veshë me majë të mprehtë, që lëshohet në fund të ujit me litar a me zinxhir dhe që shërben për të mbajtur anijen në një vend. Pjesa e spirancës, e cila zë në tokë kur lëshohet në det quhet coka. == Ankorimi == Ankorimi nënkupton lëshimin e spirancës së anijes në fund të ujit. {{Detaria-cung}} [[Kategoria:Detari]] llpq2csgxxx2807lpoqvule5d0gced0 1 310892 3025981 2376511 2026-08-15T19:50:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025981 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arinda Gjoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376510 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123081222/http://time.ikub.al/Default.aspx?rd=1&country=AL për lidhjen http://time.ikub.al/NONE/f5dba1d1f6768e199aa560a283a40cda/lajm_Arinda-Gjoni-Po-rifitoj-kohen-e-humbur.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 14:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arinda Gjoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025980 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190724000018/https://www.classlifestyle.com/d/130/176/13792/arinda-gjoni-fiksojeni-kete-emer-nis-me-ar-si-ari/ për lidhjen https://www.classlifestyle.com/d/130/176/13792/arinda-gjoni-fiksojeni-kete-emer-nis-me-ar-si-ari/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 21:50 (CEST) b2n669eixiz945e598k9bspfjkqtl2s 0 316276 3026085 2960027 2026-08-16T08:40:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026085 wikitext text/x-wiki {{Shiko gjithashtu|Driloni|Lumi i Drilonit}} [[File:Driloni i mahnitshem.jpg|thumb|Driloni - Tushemisht]] '''Driloni''' është një burim natyror i ujit si dhe një [[monument natyror]] përkatësisht [[Parku kombëtar|park i mbrojtur kombëtar]] i cili ndodhet në afërsi të [[Tushemisht]]it, [[Njësia administrative Buçimas|Komuna Buçimas]], [[Rrethi i Pogradecit]], në [[Bregliqeni Shqiptar i Ohrit|Bregliqenin e Ohrit]], [[Shqipëri]]. == Përmbledhje == Drilon quhet gjithashtu një pjesë e plazhit liqenor në fshatin [[Tushemisht]], në [[Bregliqeni shqiptar i Ohrit|Bregliqenin e Ohrit]]. Ndërkaq Parku i Drilonit si një monument i mrekullueshëm natyror karakterizohet me gjelbërim, ujëra, qetësi dhe bukuri të rrallë.<ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/sites/dev/files/content/documents/06_pogradec_-_tushemisht_v11_final_web.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=24 maj 2022|archive-date=27 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227190911/https://www.iucn.org/sites/dev/files/content/documents/06_pogradec_-_tushemisht_v11_final_web.pdf|url-status=dead}}</ref> Ai ka një burim të madh gëlqeror që buron me rrjedhje vertikale të ujit në fund të bllokut gëlqeror duke vazhduar më pas rrjedhjen në Liqenin e Ohrit. Uji vjen nga Liqeni i Prespës përmes Malit të Thatë. Uji del jashtë si një burim i madh që del me një rrjedhje prej 7 m3 /sek. Ai është i rrethuar me bimësi të dendur dhe ka një botë të pasur kafshësh. Ky vend ka qenë i preferuar për të kaluar pushimet nga Mbreti Zog dhe nga Enver Hoxha.<ref>{{Cite web |url=https://www.the-living-media.com/news/1881/drilon-pogradec |title=Kopje e arkivuar |access-date=24 maj 2022 |archive-date=6 tetor 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006132059/https://www.the-living-media.com/news/1881/drilon-pogradec |url-status=dead }}</ref> == Galeria == <gallery> File:Voloreka (Driloni).jpg Drilon, Pogradec (6).jpg File:Drilon, Pogradec (70).jpg File:Drilon, Pogradec (23).jpg </gallery> == Shih edhe == {{CommonsCat|Drilon}} * [[Tushemisht]] * [[Liqeni i Ohrit]] * [[Lumi i Drilonit]] * [[Bregliqeni Shqiptar i Ohrit]] * [[Njësia administrative Buçimas]] == Referime == [[Kategoria:Liqeni i Ohrit]] iktugrb9pex56m4royxmmhim5xcbt56 0 318124 3026023 3016786 2026-08-16T01:19:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026023 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Beşiktaş | settlement_type = Distrikt | image_skyline = Besiktas Montage.jpg | imagesize = 270px | image_caption = Në drejtim të akrepave të orës, nga lart djathtas: [[Xhamia Ortaköy]], [[Arnavutqoj|Arnavutköy]], [[Levent]] dhe [[Etiler]], pamje e [[Büyükdere Avenue]], Akaretler Row Houses, [[Pallati Dolmabahçe]] | motto = <!-- maps and coordinates ------> | image_map = Istanbul location Beşiktaş.svg | mapsize = 260px | map_caption = Vendndodhja e Beşiktaş në Stamboll | coordinates = {{coord|41|02|33|N|29|00|26|E|display=inline,title}} | coor_pinpoint = Beşiktaş Square | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = [[Turqia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet gjeografike të Turqisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Rajoni Marmara]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Turqisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca Stamboll]] | established_title = Settled | established_date = Shekulli i 4-të e.r. | established_title1 = Themelimi i distriktit | established_date1 = 1930 | established_title2 = Komuna u themelua | established_date2 = 1984 | parts_type = Lagjet | parts_style = coll | parts = 23<!-- neighborhood list from belediye http://www.besiktas.bel.tr/t/15/sitemap.jsp --> | p1 = Abbasağa | p2 = Akatlar | p3 = [[Arnavutqoj|Arnavutköy]] | p4 = Balmumcu | p5 = [[Bebek, Beşiktaş|Bebek]] | p6 = Cihannüma | p7 = Dikilitaş | p8 = [[Etiler]] | p9 = Gayrettepe | p10 = Konaklar | p11 = [[Kuruçeşme]] | p12 = Kültür | p13 = Levazım | p14 = [[Levent]] | p15 = Mecidiye | p16 = Muradiye | p17 = Nisbetiye | p18 = [[Ortaköy]] | p19 = Sinanpaşa | p20 = Türkali | p21 = Ulus | p22 = [[Vişnezade]] | p23 = [[Yıldız, Beşiktaş|Yıldız]] | leader_title = Kryetari komunal | leader_name = Rıza Akpolat | leader_party = [[Partia Republikane Popullore|CHP]] | leader_title1 = [[Kajmekam]] | leader_name1 = Dr. Abdullah Kalkan | area_blank1_title = Distrikti | area_blank1_km2 = 21.33 | population_as_of = 2017 | population_blank1_title = Distrikti | population_blank1 = 185,447 | population_density_blank1_km2 = 8,700 | population_demonym = ''Beşiktaşlı'' | website = [http://en.besiktas.bel.tr/ en.besiktas.bel.tr] }} '''Beşiktaş''' është një [[Lista e distrikteve në Turqi|distrikt]] dhe [[Lista e komuna në Turqi|komunë]] e [[Stambolli]]t, [[Turqi]], e vendosur në bregun evropian të [[Gryka e Bosforit|ngushticës së Bosforit]]. Kufizohet në veri me [[Sarıyer]] dhe [[Şişli]], në perëndim me [[Kağıthane]] dhe Şişli, në jug me [[Beyoğlu]] dhe në lindje me [[Bosfori]]n. Direkt përtej Bosforit është distrikti i [[Uskudar]]. Rrethi përfshin një sërë vendesh të rëndësishme përgjatë bregut evropian të Bosforit, nga [[Pallati Dolmabahçe]] në jug deri në zonën e [[Bebek, Beşiktaş|Bebekut]] në veri. Është gjithashtu shtëpia e shumë lagjeve të brendshme (dhe relativisht të shtrenjta, të klasës së mesme të lartë) si [[Levent]] dhe [[Etiler]]. Disa nga lagjet e tjera të njohura përfshijnë [[Yıldız, Beşiktaş|Jëlldëz]], Kuruçeşme, [[Ortaköy]] dhe [[Arnavutqoj]]. Edhe pse është një lagje relativisht e vogël e Stambollit, si për nga popullsia ashtu edhe për nga sipërfaqja, Beşiktaş është një nga zonat më të rëndësishme të qytetit për shkak të zonave të tij tregtare dhe tregtare, vendeve historike, universiteteve, pamjeve piktoreske të ngushticës së Bosforit dhe rrugëve ushqyese. për urat e [[Ura e Bosforit|Bosforit]] dhe [[Ura Fatih Sulltan Mehmet|Fatih Sultan Mehmet]] që kalonin nëpër të. Distrikti është gjithashtu qendra kryesore financiare e Turqisë.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://en.besiktas.bel.tr/section/about/|title=About Beşiktaş: Heart of Istanbul|website=en.besiktas.bel.tr|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429002541/http://en.besiktas.bel.tr/section/about/|archive-date=29 prill 2018|access-date=29 prill 2018}}</ref> Në një renditje të vitit 2013 të rretheve turke, Beşiktaş u rendit i pari në përgjithësi për shkak të cilësisë së lartë të jetës, prosperitetit dhe nivelit kulturor.<ref>{{Cite news|url=http://www.trthaber.com/haber/turkiye/istanbulun-refah-seviyesi-en-yuksek-ilcesi-117016.html|title=İstanbul'un refah seviyesi en yüksek ilçesi|date=1 shkurt 2014|work=TRT Haber|access-date=28 prill 2018|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430230256/http://www.trthaber.com/haber/turkiye/istanbulun-refah-seviyesi-en-yuksek-ilcesi-117016.html|archive-date=30 prill 2018}}</ref> Beşiktaş është gjithashtu [[Distriktet e Turqisë|distrikti turk]] i renditur më të lartë për sa i përket [[Indeksi i zhvillimit njerëzor|Indeksit të Zhvillimit Njerëzor]], me një IZHNJ prej 0,864, ndërsa renditet gjithashtu i pari në indekset individuale për të ardhurat dhe arsimin.<ref>{{Cite web|url=https://www.dogrulukpayi.com/bulten/insani-gelismislik-duzeyi-en-yuksek-ilce-hangisi|title=İnsani Gelişmişlik Düzeyi En Yüksek İlçe Hangisi?|last=Kaplıca|first=Koray|date=12 nëntor 2018|website=www.dogrulukpayi.com|language=tr|access-date=17 nëntor 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ingev.org/raporlar/IGE_RAPOR_2017.pdf|title=İnsani Gelişme Endeksi – İlçeler (İGE-İ) 2017|year=2018|website=www.ingev.org|publisher=İNGEV – İnsani Gelişme Vakfı|language=tr}}</ref> Komuna po merr pjesë në fushatën Cities4Europe<ref name=":1">{{Cite web|url=http://en.besiktas.bel.tr/entry/besiktas-joins-eurocities-campaign-cities4europe/|title=Beşiktaş Joins Eurocities' Campaign "Cities4Europe – Europe For Citizens"!|date=21 dhjetor 2017|website=en.besiktas.bel.tr|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429001244/http://en.besiktas.bel.tr/entry/besiktas-joins-eurocities-campaign-cities4europe/|archive-date=29 prill 2018|access-date=29 prill 2018}}</ref> dhe është kualifikuar si "Qyteti Evropian me 12 Yje".<ref name=":2">{{Cite web|url=http://en.besiktas.bel.tr/entry/besiktas-once-more-qualifies-european/|title=Beşiktaş Once More Qualifies as a European 12 Star City!|website=en.besiktas.bel.tr|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429001617/http://en.besiktas.bel.tr/entry/besiktas-once-more-qualifies-european/|archive-date=29 prill 2018|access-date=29 prill 2018}}</ref> == Emri == Distrikti e ka marrë emrin nga lagjja Beşiktaş e vendosur në lagjen e sotme Sinanpaşa. Së bashku me [[Çarşı, Beşiktaş|Çarşı]], kjo qendër historike nganjëherë përmendet si ''Köyiçi'' (përafërsisht "fshat i brendshëm") nga vendasit. Fjala ''beşik'' në [[Gjuha turke|turqisht]] do të thotë "[[Djepi|djep]]", ndërsa ''taş'' do të thotë "[[Guri|gur]]". Sipas një historie, ekzistonte një kishë bizantine në Beşiktaş e sotëm me emrin ''Kounopetra'', [[Gjuha greke|greqisht]] për "djep guri". Kisha u ndërtua për të nderuar një relike, një gur që thuhet se është marrë nga stalla në [[Betlehem]] ku lindi [[Jezusi]]. Ky gur u zhvendos më vonë në [[Ajasofja]] dhe u zhduk gjatë [[Kryqëzata e katërt|Kryqëzatës së Katërt]], ndoshta për t'u shitur në tregun e relikeve të Evropës.<ref>{{cite book|title=Sinan: Biography of One of the World's Greatest Architects and a Portrait of the Golden Age of the Ottoman Empire|url=https://archive.org/details/sinan0000stra_l0n0|isbn=0-333-02901-1|first=Arthur|last=Stratton|publisher=Macmillan Publishers|language=en|year=1972}}</ref> Një histori tjetër thotë se një klerik nga një kishë e [[Shën Menas]] (Aya Menas) ku Beşiktaş tani është kthyer nga një [[pelegrinazh]] në [[Jerusalem]] me një gur në formë djepi të përdorur në [[pagëzimi]]n e Jezusit dhe e vendosi atë në kishë.<ref>{{cite book|last=Hürel|first=Haldun|title=Semtleri, Mahalleri, Caddeleri ve Sokakları A'dan Z'ye İstanbul'un Alfabetik Öyküsü|year=2008|publisher=İkarus|language=tr|isbn=978-975-999-290-3}} Page 82.</ref> Një shpjegim tjetër është se emri është një prishje e ''beş taş'', [[turqisht]] për "pesë gurë", duke iu referuar pesë shtyllave prej guri të ndërtuara për të ankoruar anijet nga [[Hajredin Barbarosa|Barbarosa Hajredin Pasha]].<ref>Hürel, page 82.</ref> == Historia == [[Skeda:Beschiktasch um 1850.jpg|parapamje|Beşiktaş rreth vitit 1850]] Bosfori ka qenë i vendosur për një kohë të gjatë, dhe ka shumë vende me interes historik në Beşiktaş. Zona besohet të jetë vendosur nga [[Konstandini i Madh]] gjatë mbretërimit të tij (306–337 es). Kjo shtrirje e bregut të Bosforit është disi e mbrojtur nga erërat e forta verilindore që sjellin stuhi në Stamboll dhe kështu formon një vend ideal ankorimi për anijet. Në [[Perandoria Bizantine|kohët bizantine]], zona quhej Diplokionion, që do të thotë "shtylla e dyfishtë" në [[greqisht]], pasi ishte vendndodhja e një grupi shtyllash binjake që shënonin një hyrje kyçe nga uji në [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]]. Këto kolona do të siguronin më vonë modelin për shtyllat binjake në buzë të ujit në [[Venediku|Venedik]].<ref>Fabio Barry, 'Disiecta Membra' in Henry Maguire and Robert S. Nelson (eds.)'' San Marco, Byzantium, and the Myths of Venice'' (Harvard: Harvard University Press, 2010) p.11</ref> Në kohët e lashta, fshatrat në bregun e Bosforit ishin komunitete të izoluara në pyllin që mbulonte anën e ujit. Megjithatë, Bosfori ishte i spikatur në historinë dhe mitologjinë e grekëve të lashtë, dhe fshatrat si Beşiktaş do të kishin pasur vendin e tyre në përrallat tradicionale si ''[[Jason]]'' dhe ''[[Argonautët]]''. Në [[Perandoria Bizantine|Bizantin]], u ndërtuan kisha dhe një manastir të epokës dhe tradita e të paturit të një pallati veror në Bosfor u nis nga bizantinët me kompleksin e tyre të pallateve Ayios Mamas. Vendbanimet e Bosforit, megjithatë, duke qenë jashtë mureve të qytetit, ishin të prekshme nga sulmuesit nga brigjet e [[Deti i Zi|Detit të Zi]], dhe pak nga kjo arkitekturë apo statuja që do ta kishte dekoruar aq madhështore ka mbijetuar. Në periudhën [[Perandoria Osmane|osmane]], pasi Sulltanët kishin vendosur kontrollin mbi brigjet e Detit të Zi, marina osmane u ankorua në Bosfor dhe fshatrat e Bosforit u bënë përsëri të sigurta dhe tërheqëse. Një burrë, në veçanti, marinari [[Hajredin Barbarosa]], ndërtoi pallatin dhe xhaminë e tij në Beşiktaş, duke e bërë atë shtëpinë e tij. Deri tani Beşiktaş ishte një vendkalim i vendosur në Bosfor për [[Karvani|karvanët]] që tregtonin nëpër [[Anadolli|Anadoll]] dhe përgjatë [[Rruga e Mëndafshit|Rrugës së Mëndafshit]], dhe për [[Ushtria Osmane|ushtritë osmane]]. Sipas vlerësimeve osmane të vitit 1882, distrikti Beşiktaş kishte një popullsi totale prej 28.777 banorësh, e përbërë nga 10.753 [[musliman]]ë, 9.248 [[Grekët osman|grekë]], 4.897 [[Armenët në Perandorinë Osmane|armenë]], 3.057 [[Hebrenjtë|hebrenj]], 601 [[Kisha katolike romake|katolikë]], 203 [[Bullgarët|bullgarë]] dhe 18 [[Latinët|latinë]].<ref>[[Kemal Karpat]] (1985), [https://kupdf.net/downloadFile/59e4a7b908bbc56144e653d7 Ottoman Population, 1830–1914, Demographic and Social Characteristics], [[The University of Wisconsin Press]], p. 204-205</ref> Ky bregdet ishte shumë tërheqës për sundimtarët osmanë, të cilët ndërtuan shtëpiza gjuetie dhe më pas pallate të mëdha në zonë, dhe distrikti Beşiktaş sot përmban disa nga ndërtesat më të rëndësishme dhe tërheqëse osmane. Zona ishte kështu skena e intrigave të mëdha të periudhës së vonë osmane, si rrëzimi i sulltan [[Abdyl Azizi|Abdülaziz]] nga froni në Pallatin Dolmabahçe me një grusht shteti më 1876, shpallja e themelimit të [[Mexhlisi i Përgjithshëm|parlamentit osman]] në vitin 1908 dhe rrëzimi i Sulltan [[Abdul Hamid II]] në [[Saraji Jëlldëz|Pallatin Yıldız]] më 1909. Pas themelimit të Republikës së Turqisë në vitin 1923, familja sunduese osmane [[Shfuqizimi i Sulltanatit Osman|u dëbua]] dhe pallatet dhe mansionët përgjatë bregdetit u boshatisën. Disa iu dhanë ministrive të reja të qeverisë, disa u përdorën si shkolla dhe ndërtesa të tjera publike, të tjera u shkatërruan. Sot, pranohet gjerësisht nga banorët e zonës se banorja më e rëndësishme e Beşiktaş ishte [[Zübeyde Hanım]], nëna e [[Mustafa Kemal Atatürk]], i cili jetonte në lagjen e vjetër në zemër të Beşiktashit, fjalë për fjalë pikërisht pranë selisë së atëhershme të Beşiktashit. [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş JK]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bjk.com.tr/en/haberler.php?h_no=1480|title=Archived copy|access-date=12 nëntor 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205165651/http://www.bjk.com.tr/en/haberler.php?h_no=1480|archive-date=5 dhjetor 2008|url-status=dead}}</ref> Përveç zonave më historike si [[Yıldız, Beşiktaş|Jëlldëz]], [[Ortaköy]], [[Kuruçeşme]], [[Arnavutköy]], [[Bebek, Beşiktaş|Bebek]], shumë zona të banuara në distrikt filluan të formohen rreth viteve 1950. Për shembull, themelet e [[Levent]]it (emërtuar sipas fermës Levent të vendosur më parë atje) u krijuan në vitet 1950 kur filloi ndërtimi i një projekti prestigjioz të banesave masive periferike.<ref>{{Cite journal|last=Erbas|first=Adem|date=1 dhjetor 2012|language=tr|title=Örnek bir Prestij Konut Alanı olarak Levent Mahallesi|url=https://www.researchgate.net/publication/291164928|journal=Tasarım+kuram|volume=8|pages=5–7}}</ref> Menjëherë pasuan lagjet [[Etiler]], Konaklar, Akatlar, Nisbetiye, Levazım dhe Kültür. Në vitin [[Sulmi në Stamboll (dhjetor 2016)|2016]] dhe [[Të shtëna në një klub nate në Stamboll|2017]], pati dy sulme terroriste në qark. Njëri ishte jashtë një stadiumi dhe tjetri në një klub nate.<ref>{{Cite web|last=Shaheen|first=Kareem|date=1 janar 2017|title=Turkey nightclub shooting: Istanbul on alert after gunman kills dozens|url=https://www.theguardian.com/world/2016/dec/31/turkey-armed-attacker-opens-fire-in-istanbul-nightclub-reports|access-date=30 prill 2018|website=the Guardian|language=en}}</ref> Në vitin 2018, një gazetar saudit, [[Xhamal Kashogxhi]], u vra nga zyrtarët sauditë brenda ndërtesës ku ndodhet konsullata e [[Arabia Saudite|Arabisë Saudite]] në Beşiktaş; Konsullata u largua nga zona vitin e ardhshëm.<ref name="ds2019">{{cite web|title=Saudi consulate in Istanbul, scene of brutal Khashoggi murder, moves out|website=Daily Sabah|date=17 shtator 2019|url=https://www.dailysabah.com/turkey/2019/09/17/saudi-consulate-in-istanbul-scene-of-brutal-khashoggi-murder-moves-out|access-date=6 qershor 2022|language=en}}</ref> [[Skeda:Istanbul Bogazici Ulus view 3690-3699.jpg|center|parapamje|800x267px|Një pamje panoramike e ngushticës së Bosforit dhe Azisë nga Ulus]] == Klima == Beşiktaş përjeton një [[Klima e lagësht subtropikale|klimë të lagësht subtropikale]] (''Cfa/Cf'') sipas klasifikimeve të klimës [[Klasifikimi i klimës Köppen|Köppen]] dhe [[Klasifikimi i klimës Trewartha|Trewartha]], me dimër të freskët dhe verë të ngrohtë deri të nxehtë. Siç sugjeron vendndodhja e tij në mes të Stambollit bregdetar, ai ka një klimë kalimtare midis [[Klima oqeanike|klimës oqeanike]] në veri dhe [[Klima mesdhetare|klimës mesdhetare]] në jug, dhe është një mesatare e mirë e klimës në të gjithë Stambollin. == Ekonomia == Me vendbanimin e [[Dinastia Osmane|dinastisë osmane]] në [[Saraji i Dolmabahçes|Dolmabahçe]] në shekullin e 17-të dhe me shumë punëtorë që përfundimisht u vendosën në shtëpi dhe pallate në Beşiktaş, u shfaqën shumë vende tregtare si [[Çarşı, Beşiktaş|Çarşı]], duke ndihmuar zonën të bëhej një qendër ekonomike në zhvillim. Por me shpalljen e Republikës së Turqisë dhe zhvendosjen e kryeqytetit në [[Ankara]], zhvillimi ekonomik i Beşiktashit u ndal.<ref>{{Cite web|title=Turkey's Most Valuable District Is Besiktas{{!}} Trem Global|url=https://www.tremglobal.com/articles/turkey-s_most_valuable_district_is_besiktas|access-date=24 gusht 2021|website=www.tremglobal.com|language=en|archive-date=24 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824135853/https://www.tremglobal.com/articles/turkey-s_most_valuable_district_is_besiktas|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Sabancı Kuleleri.jpg|parapamje|[[Sabancı Center]]]] Në vitet 1950 me lindjen e lagjeve [[Levent]] dhe [[Etiler]], dhe ndërtimin e ''[[Barbaros Boulevard]]''.<ref>{{Cite web|title=ABOUT|url=http://en.besiktas.bel.tr/section/about|access-date=24 gusht 2021|website=en.besiktas.bel.tr|language=en|archive-date=31 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221031185837/http://en.besiktas.bel.tr/section/about/|url-status=dead}}</ref> Distrikti filloi të rritet përsëri dhe përfundimisht nivelet e transportit në lagje u rritën, dhe me ndërtimin e [[Ura “Dëshmorët e 15 Korrikut“|Urës së Bosforit]] në vitin 1973, u ndërtuan shumë qendra biznesi dhe qendra tregtare dhe distrikti u bë një zonë biznesi dhe turizmi, me shumë rrokaqiej dhe hotele si [[Sabancı Center]] dhe [[Kullat Isbank]] përfundimisht po ndërtohen. Beşiktaş është shtëpia e zyrave qendrore të [[İşbank]], [[Garanti BBVA]], [[Akbank]], [[Yapı Kredi]] dhe [[Fibabanka]] dhe ambasadat e Azerbajxhanit, Bullgarisë, Danimarkës, Egjiptit, Izraelit, Qipros Veriore, Afrikës së Jugut, Spanjës dhe Emirateve të Bashkuara Arabe. Konsullata. i Arabisë Saudite, më parë në Beşiktaş, u zhvendos në një ndërtesë në lagjen [[İstinye]] në distriktin [[Sarıyer]] në shtator 2019, pas vrasjes së gazetarit [[Xhamal Kashogxhi]] në ndërtesë në vitin 2018.<ref name="ds2019"/> == Sporti == {{Kryesor|Beşiktaş J.K.}} [[Skeda:İnönü Stadyumu1967.jpg|parapamje|Pamje e [[BJK İnönü Stadium]], 1967]] [[Skeda:Beşiktaş J.K. vs Bursaspor 11 April 2016 (5).jpg|parapamje|Pamje e brendshme e [[Vodafone Park]]]] Zona i jep emrin klubit më të vjetër sportiv të Turqisë, [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş Jimnastik Kulübü]] (Klubi i Gjimnastikës Beşiktaş), i themeluar në vitin 1903. Ekipi i futbollit të klubit është një nga tre më të mirët në Turqi, pasi ka fituar 16 tituj të [[Süper Lig|Superligës Turke]] dhe duke marrë pjesë rregullisht në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] dhe [[UEFA Liga e Evropës|Ligën Evropiane]]. Ekipi luajti ndeshjet e tij në shtëpi në stadiumin historik [[BJK İnönü Stadium]], i cili u shkatërrua në 2013 dhe u zëvendësua në të njëjtin terren nga [[Vodafone Park]] me 42,590 vende. Stadiumi ndodhet pranë Pallatit Dolmabahçe në bregun e Bosforit. Skuadra e futbollit vesh këmisha bardh e zi dhe është mbiquajtur Shqiponjat e Zeza. Klubi ka fituar famë për tifozët e tij besnikë, të cilët kanë thyer rekorde të volumit me brohoritje 132 decibel.<ref>[http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=892064.html?cid=rssfeed&att=index UEFA: Pick of the week]</ref><ref>[https://www.independent.co.uk/sport/football/european/scholes-laserguided-goal-cuts-away-rooney-rage-1788039.html?action=Popup&ino=4 The Independent: Besiktas are proud of their stadium's record as the noisiest on the planet]</ref> [[BJK Akatlar Arena]] është shtëpia e ekipit të basketbollit. Grupi më i famshëm i mbështetësve të klubit quhet [[Çarşı (grup mbështetës)|Çarşı]], dhe njihet për përfshirjen e tij në çështje sociale dhe politike. Përveç Beşiktaş JK, distrikti është gjithashtu shtëpia e [[Ortaköy S.K.|Ortaköy SK]] më e vogël por historike. Klubi i Specializuar i Notit i Stambollit ishte klubi i parë i specializuar i notit në vend. Shumë nga objektet sportive të dukshme në rreth i përkasin Beşiktaş JK; si Vodafone Park, BJK Akatlar Arena, [[Süleyman Seba]] Sports Centre, Fulya Training Facilities dhe [[Stadiumi İsmet İnönü|Çilekli Football Field]]. == Galeria == <gallery> Skeda:Besiktas Square.jpg|Sheshi Beşiktaş Skeda:Beşiktaş, March 2017 - Hayır campaign for Turkish referandum 2.jpg|"Sheshi Shqiponja" Beşiktaş Skeda:Levent Çarşı 2011.jpg|Pamje nga [[Levent]] Çarşı İstanbul Bebek sahili 1934.JPG|Bregdeti [[Bebek, Beşiktaş|Bebek]] më 1934 İstanbul 5153.jpg|[[Xhamia e Sinan Pashës në Stamboll|Xhamia e Sinan Pashës]] IstanbulNavalMuseum37.JPG|[[Muzeu Detar i Stambollit]] Yildiz Park 02.jpg|[[Parku Yıldız]] Ihlamur Palace Ceremonial House 06.jpg|[[Pallati Ihlamur]] Istanbul asv2021-10 img15 Yıldız Hamidiye Mosque.jpg|[[Xhamia Yıldız Hamidiye]] Esma Sultan Yalısı.JPG|[[Esma Sultan Mansion]] İstanbul - Bebek, Beşiktaş r6 - Şub 2013.JPG|Mansioni Hıdiva Besiktas ferry landing.JPG|Skelë e [[Hajredin Barbarosa|Barbarosa Hajredin Pashës]] Ortakoy husrev kethuda hamamı.jpg|Hammam Ortaköy Kethuda Beşiktaş Belediyesi ve Kaymakamlığı.JPG|Ndërtesa e komunës dhe [[kajmekami]]t të Beşiktaş Yildiz Porcelain Factory 01.jpg|Factory Yıldız Porcelain Saatkulesi.jpg|[[Kulla e Orës Dolmabahçe]] Beşiktaş Mars 2013.jpg|[[Xhamia Dolmabahçe]] dhe [[Pallati Dolmabahçe]] Akaretler, Beşiktaş.JPG|Shtepia Row Akaretler </gallery> ;Galeria video <gallery> Skeda:İstanbul - Sinan Paşa Camii (Beşiktaş) - Şubat 2013.ogv|Pamje e [[Xhamia e Sinan Pashës në Stamboll|Xhamisë së Sinan Pashës]] dhe zonës përreth nga Bosfori, skelë e [[Hajredin Barbarosa|Barbarosa Hajredin Pashës]] në plan të parë Skeda:İstanbul - Ortaköy & Büyük Mecidiye Camii - Şubat 2013.ogv|Pamje e [[Ortaköy]] nga Bosfori, [[Xhamia Ortaköy]] dhe [[Ura e Bosforit]] në të djathtë Skeda:İstanbul - Arnavutköy, Beşiktaş & Akıntıburnu Deniz Feneri - Şubat 2013.ogv|Pamje nga [[Arnavutköy]] dhe fanari Akıntıburnu Skeda:İstanbul - Aşiyan,Beşiktaş & Aşiyan Mezarlığı - Şubat 2013.ogv|Pamje e lagjes [[Aşiyan]] dhe [[Varrezat Aşiyan Asri|Varrezave Aşiyan Asri]], me [[Rumelihisarı]] dhe [[Ura Fatih Sultan Mehmet|Urën Fatih Sultan Mehmet]] në të djathtë Skeda:İstanbul - Beşiktaş İskelesi - Şubat 2013.ogv|Skelë e Barbarosa Hajredin Pashës dhe zona përreth </gallery> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Beşiktaş| ]] 9n3c3lqxp913kspb0wxkhwzkkr47zep 14 318858 3025874 2473981 2026-08-15T12:36:27Z Edukatori 112234 added [[Category:Mitrovicë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025874 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Arsimi në Kosovë]] [[Kategoria:Arsimi në Kosovë sipas qyteteve]] [[Kategoria:Mitrovicë]] 8jxy5cc99lua4bni0ixptcrcuyowcmt 0 320016 3025940 2490338 2026-08-15T15:39:33Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025940 wikitext text/x-wiki '''Adrian Minune''' (emri i vërtetë '''Adrian Simionescu''', i lindur më 24 shtator 1974) është një këngëtar rumun - [[Rumunët|rumune]] [[Romët|manele]]. Një hit i madh për këngëtarin Manele ishte në <nowiki>'''Neversea Festival''' në vitin 2019, kur DJ suedez '''</nowiki> Salvatore Ganacci <nowiki>''' e</nowiki> nderoi atë duke luajtur këngën e tij të famshme "Asa sunt zilele mele". == Biografia == Adrian Minune u martua me partneren e tij të gjatë të jetës Elena në 2004 dhe ka dy vajza (Carmen dhe Adriana) dhe një djalë (Adrian Jr.) me të. Me ta jeton edhe nëna e tij, Florenta, e cila e ka rritur vetëm që në moshën dy vjeçare. == Filmografia == Ai ka bërë paraqitje edhe në filma: * ''[[I huaji i Cmendur|Gadjo dilo]]'' (1997) si L'Enfant Prodige * ''Tërbimi'' ( ''Furia'' ) (2002) si ai vetë == Shih edhe == * [[Rumania]] == Burime == * [https://web.archive.org/web/20120310182004/http://ofertenunti.com/Nunti-celebre/Francezii-i-au-sabotat-nunta-lui-Adi-Minune.html Artikull për dasmën e Minune] * [http://www.libertatea.ro/stire/mama-lui-adi-minune-i-am-dat-fiului-meu-o-palma-si-dupa-ce-s-a-casatorit-288029.html Artikull për Minune dhe nënën e tij] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101211021031/http://www.libertatea.ro/stire/mama-lui-adi-minune-i-am-dat-fiului-meu-o-palma-si-dupa-ce-s-a-casatorit-288029.html |date=11 dhjetor 2010 }} == Lidhje të jashtme == * {{Imdb emri|0799541}} * [http://www.last.fm/music/Adrian+Copilul+Minune list of top tracks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220221213226/https://www.last.fm/music/Adrian+Copilul+Minune |date=21 shkurt 2022 }} * [https://web.archive.org/web/20191105121038/https://www.maneleradio.net/ Listen to Radio Manele] * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.maneleonline.radiomanele Radio Manele] * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.radiostreams.radiomaneleonline Radio Manele Online] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1974]] dlq85bv62szr4o0m57u1qswhmndgj4y 1 320446 3026024 2488131 2026-08-16T01:19:05Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026024 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Beshiktash]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2488130 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210824135853/https://www.tremglobal.com/articles/turkey-s_most_valuable_district_is_besiktas për lidhjen https://www.tremglobal.com/articles/turkey-s_most_valuable_district_is_besiktas. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 tetor 2022 15:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Beshiktash]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026023 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221031185837/http://en.besiktas.bel.tr/section/about/ për lidhjen http://en.besiktas.bel.tr/section/about. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 03:19 (CEST) 3chnv8lc6x39p3mgmtdy65upzrzw7j3 1 320489 3026086 2488415 2026-08-16T08:40:10Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026086 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Driloni (Tushemisht)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2488414 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220227190911/https://www.iucn.org/sites/dev/files/content/documents/06_pogradec_-_tushemisht_v11_final_web.pdf për lidhjen https://www.iucn.org/sites/dev/files/content/documents/06_pogradec_-_tushemisht_v11_final_web.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 tetor 2022 21:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Driloni (Tushemisht)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026085 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221006132059/https://www.the-living-media.com/news/1881/drilon-pogradec për lidhjen https://www.the-living-media.com/news/1881/drilon-pogradec. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 10:40 (CEST) 9cthnib59hqt6138l3vd4gfy5yr3t3g 1 320804 3025941 2490339 2026-08-15T15:39:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025941 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adrian Minune]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2490338 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101211021031/http://www.libertatea.ro/stire/mama-lui-adi-minune-i-am-dat-fiului-meu-o-palma-si-dupa-ce-s-a-casatorit-288029.html për lidhjen http://www.libertatea.ro/stire/mama-lui-adi-minune-i-am-dat-fiului-meu-o-palma-si-dupa-ce-s-a-casatorit-288029.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 21:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adrian Minune]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025940 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220221213226/https://www.last.fm/music/Adrian+Copilul+Minune për lidhjen http://www.last.fm/music/Adrian+Copilul+Minune. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 17:39 (CEST) qgc2xbt6yfpfdykb6jywh91ark5xzzq 14 322237 3025910 2567252 2026-08-15T12:55:02Z Edukatori 112234 added [[Category:Prishtinë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025910 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Ngjarje në Kosovë]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Prishtinë]] [[Kategoria:Prishtinë]] moak1duz78rbn6hstjnp6elu2g9pwdy 0 322548 3026112 2960935 2026-08-16T10:56:32Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma të vendosur në Kosovë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026112 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Enklava | image = | caption = | director = [[Goran Radovanoviq]] | producer = [[Nico Hain]] | writer = Goran Radovanoviq | starring = [[Nebojsha Glogovac]]<br>[[Anica Dobra]]<br>[[Miodrag Krivokapiq]] | music = [[Eleni Karaindrou]]<br>[[Irena Popoviq]] | cinematography = Axel Schneppat | editing = Andrija Zafranoviq | distributor = | released = 19 mars 2015 | runtime = 92 minuta | country = Gjermani<br>Serbi | language = Serbisht<br>Shqip }} '''''Enklava''''' ([[Gjuha serbe|Serbisht]]: Енклава / ''Enklava'') është një film dramatik i vitit 2015 me bashkëprodhim ndërkombëtar, i drejtuar nga [[Goran Radovanoviq]].<ref name="IndieWire">{{cite web|url=http://blogs.indiewire.com/sydneylevine/35-films-that-could-become-foreign-language-oscar-submissions-20150826|title=35 Films That Could Become Foreign Language Oscar Submissions|access-date=3 shtator 2015|work=Indie Wire|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906181045/http://blogs.indiewire.com/sydneylevine/35-films-that-could-become-foreign-language-oscar-submissions-20150826|archive-date=6 shtator 2015|url-status=dead}}</ref> Ishte një nga gjashtë filmat e përzgjedhur në listën e ngushtë të [[Serbia|Serbisë]] për t'u paraqitur për [[Çmimi i Akademisë për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar|Çmimin e Akademisë për Filmin më të Mirë të Huaj]] në [[Çmimi i Akademisë së 88-të|Çmimet e Akademisë së 88-të]], por nuk u nominua.<ref name="Shortlist">{{cite web|url=http://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2015&mm=08&dd=14&nav_id=1027025|title=Filmovi u konkurenciji za domaćeg kandidata za Oskara|work=B92|language=sr|date=14 gusht 2015|access-date=14 gusht 2015}}</ref> Më 3 shtator 2015 u zgjodh për të përfaqësuar Serbinë për Oscarin e Gjuhëve të Huaja.<ref name="Serbia">{{cite web|url=http://www.vijesti.me/caffe/enklava-srpski-kandidat-za-oskara-849736|title="Enklava" - srpski kandidat za Oskara|work=Vijesti|date=3 shtator 2015|language=sr|access-date=3 shtator 2015|archive-date=7 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907064704/http://www.vijesti.me/caffe/enklava-srpski-kandidat-za-oskara-849736|url-status=dead}}</ref><ref name="HWR">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-serbia-selects-enclave-foreign-820400|title=Oscars: Serbia Selects 'Enclave' for Foreign-Language Category|last=Holdsworth|first=Nick|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=4 shtator 2015|language=en|access-date=4 shtator 2015}}</ref> Tema kryesore e filmit është jeta e [[Serbët e Kosovës|serbëve të Kosovës]] në [[Enklavat serbe të Kosovës|enklava të vogla të izoluara etnike]].<ref name="balkaninsight">{{cite web|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/film-on-kosovo-serbs-in-bid-for-oscar-09-04-2015|title=Film on Plight of Kosovo Serbs Bids for Oscar|work=Balkan Insight|date=7 shtator 2015|language=en|access-date=7 shtator 2015}}</ref> == Komploti == Filmi ndjek një djalë të ri [[Serbët|serb]] të quajtur Nenad, i cili jetonte në një geto që ishte produkt i një lufte të mëparshme. Në vend që të ketë një linjë lineare komploti, filmi fokusohet në ngjarje të ndryshme fatkeqe në jetën e Nenadit, ndonjëherë duke rishikuar ngjarjet e së kaluarës. Konkretisht, ngjarjet janë: * Nenadin e çojnë në shkollë çdo ditë me një makinë të blinduar. Kjo është për shkak të diskriminimit ndaj tij nga të gjithë që nuk jetojnë në enklavën e tij. Në shkollën e tij ka vetëm një mësues dhe ai është gjithashtu i vetmi nxënës. Megjithatë, mësuesi i tij më vonë largohet nga vendi i shkatërruar nga lufta dhe udhëtimet e tij shkollore përfundojnë. * Nenadi është dëshmitar i vdekjes së gjyshit të tij. * Nenadi ngatërrohet me disa shokë të këqij. Pasi ka notuar me ta, rrobat i bien në lumë dhe humbasin. Si rezultat ai goditet me [[Kamxhiku|kamxhik]] nga babai i tij. * Një burrë tenton të vjedhë bagëtinë e babait të Nenadit dhe babai i Nenadit tenton ta qëllojë atë. Policia mbërrin dhe arreston babanë e Nenadit dhe konfiskon të gjitha armët e tij në pronësi të paligjshme, të cilat mbaheshin në një kuti nën shtratin e tij. Policia i ofron babait të Nenadit një shans për t'u punësuar në komisariat, por ai e refuzon. * Miqtë armiqësorë të Nenadit e zënë atë nën një zile gjigante sepse refuzoi të luante një lojë, dhe djali kryesor (Baskim) nxjerr një pistoletë dhe qëllon zilen. Kjo bën që plumbi të bëhet rikoset dhe të godasë Baskim. * Familja e Baskimit e pyet se kush e qëlloi. Baskim përgjigjet: "Një serb". Familja e Baskimit dhe banda e tyre i vunë flakën enklavës serbe, duke e zënë Nenadin nën kumbanë. Vapa dhe tymi gati e mbytin Nenadin. Baskimi ndihet fajtor për futjen në kurth të Nenadit dhe riviziton zilen ku është bllokuar Nenadi. * Familja e Nenadit vendos se duan një jetë të re dhe përfundojnë duke u shpërngulur në [[Beogradi|Beograd]] pasi e çlirojnë Nenadin nga poshtë ziles. Nenadi nuk është mësuar me një shkollë me shumë njerëz dhe për rrjedhojë nuk ka performancë të mirë shoqërore. == Luajnë == * [[Filip Subariq]] as Nenad * [[Denis Muriq]] si Baskim * [[Nebojsha Glogovac]] si Vojislav Arsic * [[Anica Dobra]] si Milica Arsic * [[Miodrag Krivokapiq (aktor)|Miodrag Krivokapiq]] si Otac Draža * [[Goran Radakoviq]] as Cekic * [[Meto Jovanovski (aktor)|Meto Jovanovski]] si Milutin Arsic * [[Çun Lajçi|Qun Lajçi]] si gjyshi i Bashkimit * [[Nenad Jezdiq]] si shofer i autobusit == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Filma 2015]] [[Kategoria:Filma dramë 2015]] [[Kategoria:Filma dramë serbë]] [[Kategoria:Filma serbisht të viteve 2010]] [[Kategoria:Enklavat serbe në Kosovë]] [[Kategoria:Filma për fëmijë]] [[Kategoria:Filma rreth ngacmimeve]] [[Kategoria:Filma rreth racës dhe përkatësisë etnike]] [[Kategoria:Filma të realizuar në Serbi]] [[Kategoria:Filma të xhiruar në Serbi]] [[Kategoria:Filma të xhiruar në Beograd]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Kosovë]] 98fsfwwgwkwvjbrrdhnp5hrqna47vzc 0 323357 3026066 2980580 2026-08-16T06:49:37Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Infection, versioni i datës 27 qershor 2026 (revizioni 1361366015) 3026066 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition | name = Infeksioni | image = Cutaneous abscess MRSA staphylococcus aureus 7826 lores.jpg | caption = Qelb duke rrjedhur nga një absces i shkaktuar nga [[Bakteri|bakteret]] | field = Sëmundjet infektive | symptoms = | complications = | onset = | duration = | types = | causes = Bakterial, [[Sëmundja virale|viral]], parazitar, fungal, prion | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = }} Një '''infeksion''' është pushtimi i [[Indi (organ)|indeve]] nga [[Patogjeni|patogjenët]], shumëzimi i tyre dhe reagimi i indeve të {{ill|strehuesit|en|Host (biology)}} ndaj agjentit infektiv dhe [[toksina]]ve që ata prodhojnë.<ref>{{Citation |title=infection |url=https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/infection |work=The Free Dictionary |language=en |access-date=2023-11-17 |archive-date=2018-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180719174225/https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/infection |url-status=live }}</ref> Një '''sëmundje infektive''' është një sëmundje që rrjedh nga një infeksion, dhe disa sëmundje infektive janë gjithashtu të transmetueshme (komunikuese). Infeksionet mund të shkaktohen nga një gamë e gjerë patogjenësh, kryesisht [[bakteri]]e dhe [[Virusi|viruse]].<ref>{{Cite journal|last1=Sehgal|first1=Mukul|last2=Ladd|first2=Hugh J.|last3=Totapally|first3=Balagangadhar|date=2020-12-01|title=Trends in Epidemiology and Microbiology of Severe Sepsis and Septic Shock in Children|url=https://hosppeds.aappublications.org/content/10/12/1021|journal=Hospital Pediatrics|language=en|volume=10|issue=12|pages=1021–1030|doi=10.1542/hpeds.2020-0174|issn=2154-1663|pmid=33208389|s2cid=227067133|doi-access=free|access-date=2021-03-26|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413210453/https://hosppeds.aappublications.org/content/10/12/1021|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> Strehuesit mund të luftojnë infeksionet duke përdorur [[Sistemi i imunitetit|sistemin e tyre imunitar]]. Strehuesit e [[Gjitari|gjitarëve]] reagojnë ndaj infeksioneve me një reagim {{ill|të lindur|en|Innate immune system}}, shpesh duke përfshirë [[Pezmatimi|pezmatim]], i ndjekur nga një reagim {{ill|adaptiv|en|Adaptive immune system}}. Trajtimi për infeksionet varet nga lloji i patogjenit të përfshirë. Barnat e zakonshme përfshijnë: * Antibiotikë për infeksionet bakteriale. * Antiviralë për infeksionet virale. * Antifungalë për infeksionet fungale. * Antiprotozoalë për infeksionet e shkaktuara nga protozoarë. * Antihelmintikë për infeksionet e shkaktuara nga krimba parazitarë. Sëmundjet infektive mbeten një shqetësim i rëndësishëm i shëndetit global; sëmundjet e transmetueshme, ato amtare, neonatale dhe nutricionale së bashku përbënin një përqindje të vlerësuar prej 18,6% të vdekjeve globale në vitin 2017.<ref>{{cite journal |vauthors=((GBD 2017 Causes of Death Collaborators)) |title=Global, regional, and national age-sex-specific mortality for 282 causes of death in 195 countries and territories, 1980–2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017 |journal=The Lancet |language=en |date=10 November 2018 |volume=392 |issue=10159 |pages=1736–1788 |doi=10.1016/S0140-6736(18)32203-7 |pmid=30496103 |pmc=6227606}}</ref> Dega e mjekësisë që fokusohet te infeksionet quhet sëmundje infektive.<ref>{{cite web |url=https://www.aamc.org/cim/specialty/list/us/339608/infectious_disease_-internal_medicine.html |title=Infectious Disease, Internal Medicine |publisher=Association of American Medical Colleges |language=en |access-date=2015-08-20 |quote=Infectious disease is the subspecialty of internal medicine dealing with the diagnosis and treatment of communicable diseases of all types, in all organs, and in all ages of patients. |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206201010/https://www.aamc.org/cim/specialty/list/us/339608/infectious_disease_-internal_medicine.html |archive-date=2015-02-06 }}</ref> == Llojet == Infeksionet shkaktohen nga agjentë infektivë ([[Patogjeni|patogjenë]]), duke përfshirë: * [[Bakteri|Bakteret]] (p.sh. ''[[Bacili i tuberkulozit|Mycobacterium tuberculosis]]'', ''Staphylococcus aureus'', ''Escherichia coli'', ''Clostridium botulinum'', dhe lloje të ''[[Salmonela|Salmonella]]''.) * [[Virusi|Viruset]] dhe agjentët subviralë si viroidet dhe prionet (p.sh. ''[[HIV]]'', ''Rinovirusi'', lisavirusë si ''virusi i tërbimit'', ''Ebolavirusi'' dhe ''SARS-CoV-2'') * [[Kërpudhat]], të nënklasifikuara më tej në: ** Ascomycota, duke përfshirë majatë si ''Candida'' (infeksioni fungal më i zakonshëm); kërpudhat filamentoze si ''Aspergillus;'' llojet e ''Pneumocystis''; dhe dermatofitet, një grup organizmash që shkaktojnë infeksion të lëkurës dhe strukturave të tjera sipërfaqësore te njeriu.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/fungal/diseases/index.html|title=Types of Fungal Diseases|date=2019-06-27|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=2019-12-09|archive-date=2020-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200401195307/https://www.cdc.gov/fungal/diseases/index.html|url-status=live}}</ref> ** [[Bazidiomicetes|Basidiomycota]], duke përfshirë gjininë patogjene për njeriun ''Cryptococcus''.<ref>{{Citation|last1=Mada|first1=Pradeep Kumar|title=Cryptococcus (Cryptococcosis)|date=2019|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431060/|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|language=en|pmid=28613714|access-date=2019-12-09|last2=Jamil|first2=Radia T.|last3=Alam|first3=Mohammed U.|archive-date=2020-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619195643/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431060/|url-status=live}}</ref> * Parazitët, të cilët zakonisht ndahen në:<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/parasites/about.html|title=About Parasites|date=2019-02-25|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=2019-12-09|archive-date=2019-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20191225043311/https://www.cdc.gov/parasites/about.html|url-status=live}}</ref> ** Organizma njëqelizorë (p.sh. malaria, ''Toxoplasma'', ''Babesia'') ** Makroparazitë<ref>{{Cite journal |jstor=656401|title=Microparasites and Macroparasites|journal=Cultural Anthropology|language=en|volume=2|issue=1|pages=155–71|last1=Brown|first1=Peter J.|year=1987|doi=10.1525/can.1987.2.1.02a00120|doi-access=free}}</ref> (krimba ose helminthe) duke përfshirë [[Krimbat Cilindrike|nematode]] si krimbat rrumbullakë parazitarë dhe krimbat e kruarjes, krimbat e shiritit (cestode) dhe trematodet (si skistozomat). Sëmundjet e shkaktuara nga helmintet ndonjëherë quhen infestime, por ndonjëherë quhen edhe infeksione. ** [[Këmbënyjorët|Artropodët]] si [[Rriqra|zhinxhirët]], akarët, [[Pleshti|plesht]] dhe [[Morri|morrat]] gjithashtu mund të shkaktojnë sëmundje te njeriu, konceptualisht të ngjashme me infeksionet, por pushtimi i trupit të njeriut ose kafshës nga këta makroparazitë zakonisht quhet infestim. == Shenjat dhe simptomat == Shenjat dhe simptomat e një infeksioni varen nga lloji i sëmundjes. Disa shenja të infeksionit prekin trupin në përgjithësi, si [[Lodhja (trupore)|lodhja]], humbja e oreksit, humbja e peshës, [[ethet]], djersitja gjatë natës, të dridhurat, dhembjet dhe të prerat. Të tjera janë specifike për pjesë të veçanta të trupit, si skuqjet e lëkurës, kolla ose rrjedhja e hundës.<ref>{{Cite web |title=Runny Nose: Symptoms, Causes & Treatment |url=https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17660-runny-nose |access-date=2022-04-22 |website=Cleveland Clinic |language=en |archive-date=2022-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220510130201/https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17660-runny-nose |url-status=live }}</ref> Në raste të caktuara, sëmundjet infektive mund të jenë asimptomatike për pjesën më të madhe ose për të gjithë ecurinë e tyre te një strehues i caktuar. Në rastin e dytë, sëmundja mund të përkufizohet si "sëmundje" (që sipas përkufizimit nënkupton një sëmundje) vetëm te strehuesit që sëmuren dytësisht pas kontaktit me një bartës asimptomatik. Infeksioni nuk është sinonim i sëmundjes infektive, pasi disa infeksione nuk shkaktojnë sëmundje te strehuesi.<ref name="Sherris">{{cite book |veditors=Ryan KJ, Ray CG | title=Sherris Medical Microbiology | edition=4th | publisher=McGraw Hill | language=en | year=2004 | isbn=978-0-8385-8529-0 }}</ref> === Bakterial apo viral === Meqenëse infeksionet bakteriale dhe virale mund të shkaktojnë të njëjtat lloje simptomash, mund të jetë e vështirë të dallohet se cila prej tyre është shkaku i një infeksioni të caktuar.<ref name="nipa">{{cite web |title=Bacterial vs. viral infections: How do they differ? |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/infectious-diseases/expert-answers/infectious-disease/faq-20058098 |website=Mayo Clinic |language=en |access-date=2026-06-27}}</ref> Dallimi mes tyre është i rëndësishëm, sepse infeksionet virale nuk mund të shërohen me [[Antibiotiku|antibiotikë]], ndërsa infeksionet bakteriale po.<ref>{{cite book| title=The Truth About Illness and Disease|author1=Robert N. Golden |author2=Fred Peterson |publisher=Infobase Publishing|language=en|page=181|isbn=978-1-4381-2637-1|year=2009 }}</ref> {|class="wikitable" |+Krahasimi i infeksionit viral dhe bakterial |- ! Karakteristika ! Infeksioni viral ! Infeksioni bakterial |- | Simptomat tipike | Në përgjithësi, infeksionet virale janë sistemike. Kjo do të thotë se përfshijnë shumë pjesë të ndryshme të trupit ose më shumë se një sistem trupor njëherësh; p.sh. rrjedhje hundësh, kongjestion i sinuseve, kollë, dhembje trupore etj. Ndonjëherë mund të jenë edhe lokale, si te konjuktiviti viral ("syri i kuq") dhe herpesi. Vetëm pak infeksione virale janë të dhimbshme, si herpesi. Dhimbja e infeksioneve virale shpesh përshkruhet si kruarje ose djegie.<ref name="nipa" /> | Simptomat klasike të një infeksioni bakterial janë skuqja lokale, nxehtësia, ënjtja dhe dhembja. Një nga shenjat karakteristike të infeksionit bakterial është dhembja lokale, pra dhembja që gjendet në një pjesë specifike të trupit. Për shembull, nëse ndodh një prerje dhe infektohet me baktere, dhembja shfaqet në vendin e infeksionit. Dhembja bakteriale e fytit shpesh karakterizohet nga më shumë dhembje në njërën anë të fytit. Një infeksion i veshit ka më shumë gjasa të diagnostikohet si bakterial nëse dhembja ndodh vetëm në njërin vesh.<ref name="nipa" /> |- | Shkaku || Viruset patogjene || Bakteret patogjene |} == Patofiziologjia == [[Skeda:Chain of Infection.png|thumb|Zinxhiri i infeksionit; sekuenca e ngjarjeve që çon drejt infeksionit]] Ekziston një sekuencë e përgjithshme ngjarjesh që zbatohet për infeksionet, e quajtur ndonjëherë '''zinxhiri i infeksionit''' ose '''zinxhiri i transmetimit'''. Kjo sekuencë përfshin disa hapa — agjentin infektiv, rezervuarin, hyrjen te një strehues i ndjeshëm, daljen dhe transmetimin te strehues të rinj. Secili nga këto hallka duhet të jetë e pranishme në një rend kronologjik që të zhvillohet infeksioni. Kuptimi i këtyre hapave i ndihmon punonjësit e kujdesit shëndetësor të synojnë infeksionin dhe ta parandalojnë atë që në fillim.<ref>{{Citation |author1=((National Institutes of Health (US)))|title=Understanding Emerging and Re-emerging Infectious Diseases |date=2007 |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20370/ |work=NIH Curriculum Supplement Series [Internet] |language=en |access-date=2023-11-17 |publisher=National Institutes of Health (US) |last2=Study |first2=Biological Sciences Curriculum |archive-date=2023-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626004621/https://ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20370/ |url-status=live }}</ref> === Kolonizimi === [[Skeda:Dit del peu gros infectat.jpg|thumb|Infeksion i një thoi të rritur brenda; ka qelb (të verdhë) dhe pezmatim (skuqje dhe ënjtje rreth thoit).]] Infeksioni fillon kur një organizëm hyn me sukses në trup, rritet dhe shumëzohet. Kjo quhet kolonizim. Shumica e njerëzve nuk infektohen lehtësisht. Ata me sisteme imunitare të dobësuara ose të komprometuara kanë një ndjeshmëri të shtuar ndaj infeksioneve kronike ose të vazhdueshme. Individët me sistem imunitar të shtypur janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj {{ill|infeksioneve oportuniste|en|Opportunistic infection}}. Hyrja te strehuesi, në ndërfaqen strehues–patogjen, zakonisht ndodh nëpërmjet mukozës në vrima trupore si zgavra gojore, hunda, sytë, organet gjenitale, anusi, ose mikrobi mund të hyjë përmes plagëve të hapura. Ndërsa disa organizma mund të rriten vetëm në vendin fillestar të hyrjes, shumë të tjerë migrojnë dhe shkaktojnë infeksion sistemik në organe të ndryshme. Disa patogjenë rriten brenda qelizave të strehuesit (intraqelizorë), ndërsa të tjerë rriten lirshëm në lëngjet trupore.<ref>{{Cite book |last=Peterson |first=Johnny W. |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK8526/ |title=Bacterial Pathogenesis |date=1996 |publisher=University of Texas Medical Branch at Galveston |language=en |pmid=21413346 |isbn=978-0-9631172-1-2 |access-date=2022-10-20 |archive-date=2016-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425080845/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK8526/ |url-status=live }}</ref> Kolonizimi i [[Plaga|plagës]] i referohet mikroorganizmave jo-riprodhues brenda plagës, ndërsa te plagët e infektuara ekzistojnë organizma riprodhues dhe indi dëmtohet.<ref>{{Cite journal|last1=Negut|first1=Irina|last2=Grumezescu|first2=Valentina|last3=Grumezescu|first3=Alexandru Mihai|date=2018-09-18|title=Treatment Strategies for Infected Wounds|journal=Molecules |language=en |volume=23|issue=9|doi=10.3390/molecules23092392|issn=1420-3049|pmc=6225154|pmid=30231567|page=2392|doi-access=free}}</ref> Të gjithë organizmat shumëqelizorë janë të kolonizuar deri diku nga organizma të jashtëm, dhe shumica dërrmuese e tyre ekzistojnë në një marrëdhënie mutualiste ose komensale me strehuesin. Një shembull i të parës është lloji i baktereve anaerobe që kolonizojnë zorrën e trashë të gjitarëve, dhe një shembull i së dytës janë llojet e ndryshme të stafilokokut që gjenden në lëkurën e njeriut. Asnjëra prej këtyre kolonizimeve nuk konsiderohet infeksion. Dallimi mes një infeksioni dhe një kolonizimi shpesh është vetëm çështje rrethanash. Organizmat jo-patogjenë mund të bëhen patogjenë në kushte të caktuara, dhe madje edhe organizmi më {{ill|virulent|en|Virulence}} kërkon rrethana të caktuara për të shkaktuar një infeksion të rrezikshëm. Disa baktere koloniale, si ''Corynebacteria sp.'' dhe ''Viridans streptococci'', pengojnë ngjitjen dhe kolonizimin e baktereve patogjene dhe kështu kanë një marrëdhënie simbiotike me strehuesin, duke parandaluar infeksionin dhe duke shpejtuar shërimin e plagës. [[Skeda:Pathogenic Infection.png|thumb|Kjo figurë tregon hapat e infeksionit patogjen.<ref>{{Cite journal |last1=Duerkop |first1=Breck A |last2=Hooper |first2=Lora V |date=2013-07-01 |title=Resident viruses and their interactions with the immune system |journal=Nature Immunology |language=en |volume=14 |issue=7 |pages=654–59 |doi=10.1038/ni.2614 |pmc=3760236 |pmid=23778792}}</ref>]] Variablat e përfshira në rezultatin e inokulimit të një strehuesi nga një patogjen dhe rezultatin përfundimtar përfshijnë: * rrugën e hyrjes së patogjenit dhe qasjen që ai fiton te rajonet e strehuesit * virulencën e brendshme të organizmit të caktuar * sasinë ose ngarkesën e inokulantit fillestar * statusin imunitar të strehuesit që kolonizohet Si shembull, disa lloje stafilokoku mbeten të padëmshme në lëkurë, por, kur janë të pranishme në një hapësirë normalisht sterile, si në kapsulën e një nyje ose në peritoneum, shumohen pa rezistencë dhe shkaktojnë dëm.<ref>{{Cite journal |last1=Tong |first1=Steven Y. C. |last2=Davis |first2=Joshua S. |last3=Eichenberger |first3=Emily |last4=Holland |first4=Thomas L. |last5=Fowler |first5=Vance G. |date=2015 |title=Staphylococcus aureus Infections: Epidemiology, Pathophysiology, Clinical Manifestations, and Management |journal=Clinical Microbiology Reviews |language=en |volume=28 |issue=3 |pages=603–661 |doi=10.1128/CMR.00134-14 |issn=0893-8512 |pmc=4451395 |pmid=26016486 |bibcode=2015CliMR..28..603T }}</ref> Falë kromatografisë gazore–spektrometrisë së masës, analizës së 16S rRNA, omikave dhe teknologjive të tjera të avancuara, në dekadat e fundit njerëzimit i është bërë më e qartë se kolonizimi mikrobial është shumë i zakonshëm edhe në mjedise që njerëzit i konsiderojnë pothuajse sterile. Meqenëse është normale të kesh kolonizim bakterial, është e vështirë të dihet se cilat plagë kronike mund të klasifikohen si të infektuara dhe sa rrezik përparimi ekziston. Pavarësisht numrit të madh të plagëve të vëzhguara në praktikën klinike, ka të dhëna të kufizuara cilësore për vlerësimin e simptomave dhe shenjave. Një shqyrtim i plagëve kronike në ''Journal of the American Medical Association'', në serinë "Rational Clinical Examination", vlerësoi rëndësinë e rritjes së dhembjes si tregues i infeksionit.<ref>{{cite journal |vauthors=Reddy M, Gill SS, Wu W | date=Feb 2012 | title=Does this patient have an infection of a chronic wound? | journal=JAMA | language=en | volume=307 | issue=6| pages=605–11 | doi=10.1001/jama.2012.98 | pmid=22318282 |display-authors=etal}}</ref> Shqyrtimi tregoi se gjetja më e dobishme ishte rritja e nivelit të dhembjes (raporti i gjasave 11–20), gjë që e bën infeksionin shumë më të mundshëm; mungesa e dhembjes (raporti i gjasave 0,64–0,88) nuk e përjashton infeksionin. === Sëmundja === [[Sëmundja]] mund të shfaqet nëse mekanizmat mbrojtës imunitarë të strehuesit janë të komprometuar dhe organizmi shkakton dëm te strehuesi. [[Mikroorganizmi|Mikroorganizmat]] mund të shkaktojnë dëmtim indesh duke lëshuar një sërë toksinash ose enzimash shkatërruese. Për shembull, ''Clostridium tetani'' lëshon një toksinë që paralizon muskujt, dhe stafilokoku lëshon toksina që prodhojnë shok dhe [[Sepsisi|sepsë]]. Jo të gjithë agjentët infektivë shkaktojnë sëmundje te të gjithë strehuesit. Për shembull, më pak se 5% e individëve të infektuar me poliomielit zhvillojnë sëmundjen.<ref>{{cite web |url=http://www.immunize.org/catg.d/p4215.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.immunize.org/catg.d/p4215.pdf |archive-date=2022-10-09 |title=Polio: Questions and Answers |website=immunize.org |language=en |access-date=2021-07-09 |url-status=live}}</ref> Nga ana tjetër, disa agjentë infektivë janë shumë virulentë. Prioni që shkakton encefalopatinë spongjiforme të gjedhit dhe sëmundjen Creutzfeldt–Jakob vret pothuajse gjithmonë të gjitha kafshët dhe njerëzit e infektuar.<ref>{{Cite journal |last=Trent |first=Ronald J |title=Infectious Diseases |date=2005 |journal=Molecular Medicine |language=en |pages=193–220 |doi=10.1016/B978-012699057-7/50008-4 |pmc=7149788|isbn=978-0-12-699057-7 }}</ref> Infeksionet e vazhdueshme ndodhin sepse trupi nuk arrin ta eliminojë organizmin pas infeksionit fillestar. Infeksionet e vazhdueshme karakterizohen nga prania e vazhdueshme e organizmit infektiv, shpesh si infeksion latent me relapse të rastësishme të infeksionit aktiv. Disa viruse mund të mbajnë një infeksion të vazhdueshëm duke infektuar qeliza të ndryshme të trupit. Disa viruse, pasi fitohen, nuk e lënë kurrë trupin. Një shembull tipik është virusi i herpesit, i cili priret të fshihet në nervat dhe të riaktivizohet kur shfaqen rrethana të caktuara.<ref>{{Cite journal |last1=Rouse |first1=Barry T. |last2=Sehrawat |first2=Sharvan |date=2010 |title=Immunity and immunopathology to viruses: what decides the outcome? |journal=Nature Reviews Immunology |language=en |volume=10 |issue=7 |pages=514–526 |doi=10.1038/nri2802 |pmid=20577268 |pmc=3899649 |bibcode=2010NatRI..10..514R |issn=1474-1741}}</ref> Infeksionet e vazhdueshme shkaktojnë miliona vdekje globalisht çdo vit. Infeksionet kronike nga parazitët përbëjnë një morbiditet dhe mortalitet të lartë në shumë vende në zhvillim.<ref>{{Cite journal|last1=Torgerson|first1=Paul R.|last2=Devleesschauwer|first2=Brecht|last3=Praet|first3=Nicolas|last4=Speybroeck|first4=Niko|last5=Willingham|first5=Arve Lee|last6=Kasuga|first6=Fumiko|last7=Rokni|first7=Mohammad B.|last8=Zhou|first8=Xiao-Nong|last9=Fèvre|first9=Eric M.|last10=Sripa|first10=Banchob|last11=Gargouri|first11=Neyla|date=2015-12-03|title=World Health Organization Estimates of the Global and Regional Disease Burden of 11 Foodborne Parasitic Diseases, 2010: A Data Synthesis|journal=PLOS Medicine|language=en|volume=12|issue=12|article-number=e1001920|doi=10.1371/journal.pmed.1001920|issn=1549-1277|pmc=4668834|pmid=26633705 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Citation|last1=Hotez|first1=Peter J.|chapter=Helminth Infections: Soil-transmitted Helminth Infections and Schistosomiasis|date=2006|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK11748/|title=Disease Control Priorities in Developing Countries|editor-last=Jamison|editor-first=Dean T.|edition=2nd|place=Washington (DC)|publisher=World Bank|language=en|isbn=978-0-8213-6179-5|pmid=21250326|access-date=2021-08-13|last2=Bundy|first2=Donald A. P.|last3=Beegle|first3=Kathleen|last4=Brooker|first4=Simon|last5=Drake|first5=Lesley|last6=de Silva|first6=Nilanthi|last7=Montresor|first7=Antonio|last8=Engels|first8=Dirk|last9=Jukes|first9=Matthew|editor2-last=Breman|editor2-first=Joel G.|editor3-last=Measham|editor3-first=Anthony R.|editor4-last=Alleyne|editor4-first=George|archive-date=2016-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010040542/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK11748/|url-status=live}}</ref> === Transmetimi === [[Skeda:CulexNil.jpg|thumb|220px|Një mushkonjë shtëpiake jugore (''Culex quinquefasciatus'') është një vektor që transmeton patogjenët shkaktarë të [[Ethet e Nilit Perëndimor|ethes së Nilit Perëndimor]] dhe malaries së shpendëve, ndër të tjera.]] Që organizmat infektues të mbijetojnë dhe të përsërisin ciklin e infeksionit te strehues të tjerë, ata (ose pasardhësit e tyre) duhet të largohen nga një rezervuar ekzistues dhe të shkaktojnë infeksion diku tjetër. Transmetimi i infeksionit mund të ndodhë përmes shumë rrugëve të mundshme:<ref>{{cite web | title=How Infections Spread | url=https://www.cdc.gov/infectioncontrol/spread/index.html | website=Centers for Disease Control and Prevention | language=en | date=1 January 2016 | access-date=17 October 2021 | archive-date=2 June 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230602112416/https://www.cdc.gov/infectioncontrol/spread/index.html | url-status=live }}</ref> * '''Kontakti me pika''' (droplet), i njohur edhe si ''rruga respiratore'', dhe infeksioni rezultues mund të quhet sëmundje ajrore. Nëse një person i infektuar kollitet ose teshtin te një tjetër, mikroorganizmat, të pezulluar në pika të ngrohta e të lagura, mund të hyjnë në trup nëpërmjet hundës, gojës ose syve. * '''Transmetimi fekal-oral''', ku ushqimet ose uji kontaminohen (nga njerëz që nuk i lajnë duart para se të përgatisin ushqim, ose nga kanalizime të patrajtuara që lëshohen në furnizimin me ujë të pijshëm) dhe njerëzit që i hanë ose i pinë ato infektohen. Patogjenë të zakonshëm të transmetuar fekal-oral përfshijnë ''Vibrio cholerae'', lloje të ''Giardia'', rotaviruse, ''Entamoeba histolytica'', ''Escherichia coli'', dhe krimba të shiritit. Shumica e këtyre patogjenëve shkaktojnë gastroenterit. * '''Transmetimi seksual''', me rezultat të quajtur [[Infeksioni seksualisht i transmetueshëm|infeksion seksualisht i transmetueshëm]]. * '''Transmetimi oral''', sëmundjet e transmetuara kryesisht nëpërmjet mjeteve orale mund të kapen përmes kontaktit oral të drejtpërdrejtë si puthja, ose nëpërmjet kontaktit indirekt, si ndarja e një gote pijeje ose e një cigareje. * '''Transmetimi me kontakt të drejtpërdrejtë''', disa sëmundje të transmetueshme përmes kontaktit të drejtpërdrejtë përfshijnë këmbën e atletit, impetigon dhe [[lythat]]. * '''Transmetimi përmes bartësit''' (vehicle), transmetimi nëpërmjet një rezervuari jo të gjallë (ushqim, ujë, dhé).<ref>{{Cite web|url=http://www.microbiologybook.org/Infectious%20Disease/Infectious%20Disease_Introduction.htm|title=Clinical Infectious Disease – Introduction|website=microbiologybook.org|language=en|access-date=2017-04-19|archive-date=2017-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420143405/http://www.microbiologybook.org/Infectious%20Disease/Infectious%20Disease_Introduction.htm|url-status=live}}</ref> * '''Transmetimi vertikal''', drejtpërdrejt nga nëna te [[embrioni]], [[fetusi]] ose foshnja gjatë shtatzënisë ose lindjes. Mund të ndodhë si rezultat i një infeksioni paraekzistues ose i një të fituar gjatë shtatzënisë. * '''Transmetimi jatrogjen''', për shkak të procedurave mjekësore si injeksioni ose transplanti i materialit të infektuar. * '''Transmetimi përmes vektorit''', i transmetuar nga një vektor, që është një organizëm i cili vetë nuk shkakton sëmundje, por transmeton infeksionin duke bartur patogjenë nga një strehues te tjetri. Marrëdhënia midis ''virulencës kundrejt transmetueshmërisë'' është komplekse; studimet nuk tregojnë marrëdhënie të qarta mes tyre.<ref>{{cite journal |last1=Hector |first1=Tobias E. |last2=Booksmythe |first2=Isobel |title=Digest: Little evidence exists for a virulence-transmission trade-off |journal=Evolution |language=en |date=April 2019 |volume=73 |issue=4 |pages=858–859 |doi=10.1111/evo.13724 |pmid=30900249 |s2cid=85448255 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Acevedo |first1=Miguel A. |last2=Dillemuth |first2=Forrest P. |last3=Flick |first3=Andrew J. |last4=Faldyn |first4=Matthew J. |last5=Elderd |first5=Bret D. |title=Virulence-driven trade-offs in disease transmission: A meta-analysis |journal=Evolution |language=en |date=April 2019 |volume=73 |issue=4 |pages=636–647 |doi=10.1111/evo.13692 |pmid=30734920 |s2cid=73418339 |url=https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/1193 |access-date=2022-06-28 |archive-date=2022-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204210544/https://digitalcommons.lsu.edu/biosci_pubs/1193/ |url-status=live }}</ref> Ka ende një numër të vogël dëshmish që sugjerojnë pjesërisht një lidhje mes virulencës dhe transmetueshmërisë.<ref>{{cite journal |last1=Ericson |first1=L. |last2=Burdon |first2=J. J. |last3=Müller |first3=W. J. |title=Spatial and temporal dynamics of epidemics of the rust fungus Uromyces valerianae on populations of its host Valeriana salina |journal=Journal of Ecology |language=en |date=August 1999 |volume=87 |issue=4 |pages=649–658 |doi=10.1046/j.1365-2745.1999.00384.x |s2cid=86478171 |doi-access=free |bibcode=1999JEcol..87..649E }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mideo |first1=N |last2=Alizon |first2=S |last3=Day |first3=T |title=Linking within- and between-host dynamics in the evolutionary epidemiology of infectious diseases |journal=Trends in Ecology & Evolution |language=en |date=September 2008 |volume=23 |issue=9 |pages=511–517 |doi=10.1016/j.tree.2008.05.009|pmid=18657880 |bibcode=2008TEcoE..23..511M }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mordecai |first1=Erin A. |last2=Cohen |first2=Jeremy M. |last3=Evans |first3=Michelle V. |last4=Gudapati |first4=Prithvi |last5=Johnson |first5=Leah R. |last6=Lippi |first6=Catherine A. |last7=Miazgowicz |first7=Kerri |last8=Murdock |first8=Courtney C. |last9=Rohr |first9=Jason R. |last10=Ryan |first10=Sadie J. |last11=Savage |first11=Van |last12=Shocket |first12=Marta S. |last13=Stewart Ibarra |first13=Anna |last14=Thomas |first14=Matthew B. |last15=Weikel |first15=Daniel P. |title=Detecting the impact of temperature on transmission of Zika, dengue, and chikungunya using mechanistic models |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |language=en |date=27 April 2017 |volume=11 |issue=4 |article-number=e0005568 |doi=10.1371/journal.pntd.0005568|pmid=28448507 |pmc=5423694 |doi-access=free }}</ref> == Diagnoza == Diagnoza e sëmundjeve infektive ndonjëherë përfshin identifikimin e një agjenti infektiv, drejtpërdrejt ose tërthorazi.<ref>{{cite book | vauthors=Seventer JM, Hochberg NS | chapter=Principles of Infectious Diseases: Transmission, Diagnosis, Prevention, and Control | title=International Encyclopedia of Public Health | language=en | date=October 2016 | pages=22–39 | doi=10.1016/B978-0-12-803678-5.00516-6 | pmc=7150340 | isbn=978-0-12-803708-9 }}</ref> Në praktikë, shumica e sëmundjeve infektive të lehta si lythat, abscesat kutane, infeksionet e sistemit respirator dhe sëmundjet diarreike diagnostikohen sipas paraqitjes klinike dhe trajtohen pa njohuri për agjentin specifik shkaktar. Përfundimet mbi shkakun e sëmundjes bazohen te mundësia që një pacient të ketë ardhur në kontakt me një agjent të caktuar, prania e një mikrobi në një bashkësi, dhe konsiderata të tjera epidemiologjike. Me përpjekje të mjaftueshme, çdo agjent infektiv i njohur mund të identifikohet në mënyrë specifike.<ref name=":1">{{Cite web |last=Vazquez-Pertejo |first=Maria T. |date=October 2022 |title=Diagnosis of Infectious Disease – Infections |url=https://www.merckmanuals.com/home/infections/diagnosis-of-infectious-disease/diagnosis-of-infectious-disease |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102154139/https://www.merckmanuals.com/home/infections/diagnosis-of-infectious-disease/diagnosis-of-infectious-disease |archive-date=2024-01-02 |access-date=2024-01-02 |website=Merck Manuals Consumer Version |language=en}}</ref> Diagnoza e sëmundjeve infektive nis pothuajse gjithmonë me historinë mjekësore dhe ekzaminimin fizik. Teknika identifikimi më të detajuara përfshijnë kulturën e agjentëve infektivë të izoluar nga pacienti. Kultura mundëson identifikimin e organizmave infektivë duke ekzaminuar tiparet e tyre mikroskopike, duke zbuluar praninë e substancave të prodhuara nga patogjenët, dhe duke identifikuar drejtpërdrejt një organizëm sipas gjenotipit të tij.<ref name=":1" /> Shumë organizma infektivë identifikohen pa kulturë e mikroskopi. Kjo vlen veçanërisht për viruset, të cilat nuk mund të rriten në kulturë. Për disa patogjenë të dyshuar, mjekët mund të kryejnë teste që ekzaminojnë gjakun ose lëngje të tjera trupore të pacientit për antigjenë ose antitrupa që tregojnë praninë e një patogjeni specifik të dyshuar nga mjeku.<ref name=":1" /> Teknika të tjera (si rrezet X, CT-skanimi, PET-skanimi ose RM) përdoren për të prodhuar imazhe të anomalive të brendshme që rezultojnë nga rritja e një agjenti infektiv. Imazhet janë të dobishme në zbulimin, për shembull, të një absces kockor ose një encefalopatie spongjiforme të prodhuar nga një prion.<ref>{{Cite journal |last1=Weaver |first1=Jennifer S. |last2=Omar |first2=Imran M. |last3=Mar |first3=Winnie A. |last4=Klauser |first4=Andrea S. |last5=Winegar |first5=Blair A. |last6=Mlady |first6=Gary W. |last7=McCurdy |first7=Wendy E. |last8=Taljanovic |first8=Mihra S. |date=2022-03-05 |title=Magnetic resonance imaging of musculoskeletal infections |journal=Polish Journal of Radiology |language=en |volume=87 |pages=e141–e162 |doi=10.5114/pjr.2022.113825 |issn=1733-134X |pmc=9047866 |pmid=35505859}}</ref> Përfitimet e identifikimit, megjithatë, shpesh tejkalohen shumë nga kostoja, pasi shpesh nuk ka trajtim specifik, shkaku është i qartë, ose rezultati i një infeksioni ka gjasa të jetë beninj.<ref>{{Cite journal |last1=Pinsky |first1=B. A. |last2=Hayden |first2=R. T. |date=2019-08-26 |title=Cost-Effective Respiratory Virus Testing |journal=Journal of Clinical Microbiology |language=en |volume=57 |issue=9 |pages=e00373–19 |doi=10.1128/JCM.00373-19 |issn=0095-1137 |pmc=6711893 |pmid=31142607}}</ref> === Diagnostikimi simptomatik === Diagnoza ndihmohet nga simptomat që shfaqen te çdo individ me një sëmundje infektive, por zakonisht kërkon teknika shtesë diagnostikuese për të konfirmuar dyshimin. Disa shenja janë specifikisht karakteristike dhe treguese për një sëmundje dhe quhen shenja patognomonike; por këto janë të rralla. Jo të gjitha infeksionet janë simptomatike.<ref name="Sternak">{{cite journal|last1=Ljubin-Sternak|first1=Suncanica|last2=Mestrovic|first2=Tomislav|title=Review: Chlamydia trachomatis and Genital Mycoplasmias: Pathogens with an Impact on Human Reproductive Health|journal=Journal of Pathogens|language=en|page=3 |date=2014|volume=2014|issue=183167|doi=10.1155/2014/183167|pmid=25614838|pmc=4295611|doi-access=free}}</ref> Te fëmijët, prania e cianozës, frymëmarrjes së shpejtë, perfuzionit të dobët periferik, ose e një skuqjeje petekiale rrit rrezikun e një infeksioni të rëndë me më shumë se 5 herë.<ref name="Lancet10">{{cite journal |vauthors=Van den Bruel A, Haj-Hassan T, Thompson M, Buntinx F, Mant D | title=Diagnostic value of clinical features at presentation to identify serious infection in children in developed countries: a systematic review | journal=Lancet | language=en | volume=375 | issue=9717 | pages=834–45 | date=March 2010 | pmid=20132979 | doi=10.1016/S0140-6736(09)62000-6 | s2cid=28014329 }}</ref> Tregues të tjerë të rëndësishëm përfshijnë shqetësimin prindëror, instinktin klinik dhe temperaturën mbi 40&nbsp;°C.<ref name="Lancet10" /> === Kultura mikrobiale === [[Skeda:K pneumoniae M morganii providencia styphimuriuma.JPG|thumb|200px|Katër pllaka agar ushqyese që rrisin koloni baktereve të zakonshme Gram-negative]] Shumë qasje diagnostikuese mbështeten te kultura mikrobiologjike për të izoluar një patogjen nga një kampion i përshtatshëm klinik.<ref>{{cite book |last1=Murray |first1=Patrick R. |title=Medical Microbiology |date=2021 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |language=en |isbn=978-0-323-67450-8 |edition=9th |chapter=Laboratory Diagnosis of Bacterial Diseases}}</ref> Në një kulturë mikrobiale, sigurohet një mjedis rritjeje për një agjent specifik. Një kampion i marrë nga ind ose lëng potencialisht i sëmurë testohet më pas për praninë e një agjenti infektiv të aftë të rritet brenda atij mjedisi. Shumë baktere patogjene rriten lehtësisht në agar ushqyes, një formë mjedisi të ngurtë që siguron karbohidrate dhe proteina të nevojshme për rritje, së bashku me sasi të bollshme uji. Një bakter i vetëm do të rritet në një tuf të dukshëm në sipërfaqen e pllakës të quajtur koloni, i cili mund të jetë i ndarë nga kolonitë e tjera ose i shkrirë me to në një "lëndinë". Madhësia, ngjyra, forma dhe struktura e një kolonie janë karakteristike për llojin bakterial, përbërjen e tij specifike gjenetike (shtamin) dhe mjedisin që mbështet rritjen e tij. Përbërës të tjerë shpesh shtohen në pllakë për të ndihmuar identifikimin. Pllakat mund të përmbajnë substanca që lejojnë rritjen e disa baktereve dhe jo të tjerave, ose që ndryshojnë ngjyrë në përgjigje të baktereve të caktuara. Pllaka të tilla bakteriologjike përdoren zakonisht në identifikimin klinik të baktereve infektive. Kultura mikrobiale mund të përdoret gjithashtu për identifikimin e viruseve: mjedisi, në këtë rast, janë qeliza të rritura në kulturë të cilat virusi mund t'i infektojë, dhe më pas t'i ndryshojë ose t'i vrasë. Në rastin e identifikimit viral, rezulton një rajon qelizash të vdekura nga rritja virale, i quajtur "pllakë" (plaque). Parazitët eukariotë gjithashtu mund të rriten në kulturë si mjet identifikimi i një agjenti të caktuar.<ref>{{Cite journal |last1=Joyce |first1=Bradley R. |last2=Queener |first2=Sherry F. |last3=Wek |first3=Ronald C. |last4=Sullivan |first4=William J. |date=2010-10-05 |title=Phosphorylation of eukaryotic initiation factor-2α promotes the extracellular survival of obligate intracellular parasite Toxoplasma gondii |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |language=en |volume=107 |issue=40 |pages=17200–17205 |doi=10.1073/pnas.1007610107 |issn=0027-8424 |pmc=2951449 |pmid=20855600|bibcode=2010PNAS..10717200J |doi-access=free }}</ref> Në mungesë të teknikave të përshtatshme të kulturës në pllakë, disa mikrobe kërkojnë kulturë brenda kafshëve të gjalla. Bakteret si ''Mycobacterium leprae'' dhe ''Treponema pallidum'' mund të rriten te kafshët, megjithëse teknikat serologjike dhe mikroskopike e bëjnë të panevojshëm përdorimin e kafshëve të gjalla. Viruset gjithashtu zakonisht identifikohen duke përdorur alternativa ndaj rritjes në kulturë ose te kafshët. Disa viruse mund të rriten në vezë të embrionuara. Një metodë tjetër e dobishme identifikimi është ksenodiagnoza, ose përdorimi i një vektori për të mbështetur rritjen e një agjenti infektiv. Sëmundja e Chagas është shembulli më domethënës, sepse është e vështirë të demonstrohet drejtpërdrejt prania e agjentit shkaktar, ''Trypanosoma cruzi'', te një pacient, gjë që e vështirëson diagnozën përfundimtare. Në këtë rast, ksenodiagnoza përfshin përdorimin e vektorit të agjentit të Chagas, ''T. cruzi'', një insekt i pa infektuar triatomin, i cili merr një vakt gjaku nga një person i dyshuar për infeksion. Insekti më pas kontrollohet për rritje të ''T. cruzi'' brenda zorrës së tij.<ref>{{Cite journal |last1=Elliot |first1=Simon L. |last2=Rodrigues |first2=Juliana de O. |last3=Lorenzo |first3=Marcelo G. |last4=Martins-Filho |first4=Olindo A. |last5=Guarneri |first5=Alessandra A. |date=2015 |title=Trypanosoma cruzi, etiological agent of Chagas disease, is virulent to its triatomine vector Rhodnius prolixus in a temperature-dependent manner |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |language=en |volume=9 |issue=3 |article-number=e0003646 |doi=10.1371/journal.pntd.0003646 |issn=1935-2735 |pmc=4368190 |pmid=25793495 |doi-access=free }}</ref> === Mikroskopia === Një tjetër mjet kryesor në diagnozën e sëmundjeve infektive është mikroskopia.<ref>{{cite book |last1=Murray |first1=Patrick R. |title=Medical Microbiology |date=2021 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |language=en |isbn=978-0-323-67450-8 |edition=9th |chapter=Microscopy and In Vitro Culture}}</ref> Pothuajse të gjitha teknikat e kulturës të diskutuara më sipër mbështeten, në një farë pike, te ekzaminimi mikroskopik për identifikimin përfundimtar të agjentit infektiv. Mikroskopia mund të kryhet me instrumente të thjeshta, si mikroskopi optik i përbërë, ose me instrumente aq komplekse sa një mikroskop elektronik. Kampionët e marrë nga pacientët mund të shihen drejtpërdrejt nën mikroskopin optik, dhe shpesh mund të çojnë shpejt te identifikimi. Mikroskopia përdoret shpesh gjithashtu në kombinim me teknika ngjyrosjeje biokimike, dhe mund të bëhet jashtëzakonisht specifike kur përdoret në kombinim me teknika të bazuara në antitrupa. Për shembull, përdorimi i antitrupave të bërë artificialisht fluoreshentë (antitrupa të etiketuar fluoreshentë) mund të drejtohet për t'u lidhur dhe identifikuar një antigjen specifik të pranishëm te një patogjen. Një mikroskop fluoreshence përdoret më pas për të zbuluar antitrupat e etiketuar fluoreshentë të lidhur me antigjenë të brendshëm brenda kampionëve klinikë ose qelizave të kultivuara. Kjo teknikë është veçanërisht e dobishme në diagnozën e sëmundjeve virale, ku mikroskopi optik nuk është në gjendje të identifikojë drejtpërdrejt një virus.<ref>{{Cite journal |last1=Parveen |first1=Nagma |last2=Borrenberghs |first2=Doortje |last3=Rocha |first3=Susana |last4=Hendrix |first4=Jelle |date=2018-05-10 |title=Single Viruses on the Fluorescence Microscope: Imaging Molecular Mobility, Interactions and Structure Sheds New Light on Viral Replication |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=5 |page=250 |doi=10.3390/v10050250 |issn=1999-4915 |pmc=5977243 |pmid=29748498|doi-access=free }}</ref> Procedura të tjera mikroskopike gjithashtu mund të ndihmojnë identifikimin e agjentëve infektivë. Pothuajse të gjitha qelizat ngjyrosen lehtësisht me disa ngjyrues bazë për shkak të tërheqjes elektrostatike mes molekulave qelizore të ngarkuara negativisht dhe ngarkesës pozitive të ngjyruesit. Një qelizë normalisht është transparente nën mikroskop, dhe përdorimi i një ngjyruesi rrit kontrastin e qelizës me sfondin e saj. Ngjyrosja e një qelize me një ngjyrues si ngjyra Giemsa ose vjollca kristaline i lejon mikroskopistit të përshkruajë madhësinë, formën, përbërësit e brendshëm e të jashtëm dhe lidhjet me qeliza të tjera. Reagimi i baktereve ndaj procedurave të ndryshme të ngjyrosjes përdoret gjithashtu në klasifikimin taksonomik të mikrobeve. Dy metoda, ngjyrosja Gram dhe ngjyrosja aciko-rezistente, janë qasjet standarde të përdorura për klasifikimin e baktereve dhe diagnozën e sëmundjes. Ngjyrosja Gram identifikon grupet bakteriale Bacillota dhe Actinomycetota, të dyja duke përfshirë shumë patogjenë të rëndësishëm për njeriun. Procedura e ngjyrosjes aciko-rezistente identifikon gjinitë e Actinomycetota ''Mycobacterium'' dhe ''Nocardia''.<ref>{{Cite journal |last1=Saubolle |first1=Michael A. |last2=Sussland |first2=Den |date=2003 |title=Nocardiosis |journal=Journal of Clinical Microbiology |language=en |volume=41 |issue=10 |pages=4497–4501 |doi=10.1128/JCM.41.10.4497-4501.2003 |issn=0095-1137 |pmid=14532173|pmc=254378 }}</ref> === Testet biokimike === Testet biokimike të përdorura në identifikimin e agjentëve infektivë përfshijnë zbulimin e produkteve metabolike ose enzimatike karakteristike për një agjent të caktuar infektiv. Meqenëse bakteret fermentojnë karbohidratet sipas modeleve karakteristike të gjinisë dhe llojit të tyre, zbulimi i produkteve të fermentimit përdoret zakonisht në identifikimin bakterial. Acide, alkoole dhe gaze zakonisht zbulohen në këto teste kur bakteret rriten në mjedise selektive të lëngshme ose të ngurta.<ref>{{Cite journal |last1=Flint |first1=Harry J. |last2=Scott |first2=Karen P. |last3=Duncan |first3=Sylvia H. |last4=Louis |first4=Petra |last5=Forano |first5=Evelyne |date=2012-07-01 |title=Microbial degradation of complex carbohydrates in the gut |journal=Gut Microbes |language=en |volume=3 |issue=4 |pages=289–306 |doi=10.4161/gmic.19897 |issn=1949-0976 |pmc=3463488 |pmid=22572875}}</ref> Izolimi i enzimave nga indet e infektuara gjithashtu mund të japë bazën për një diagnozë biokimike të një sëmundjeje infektive. Për shembull, njerëzit nuk mund të prodhojnë as RNA-replikaza as transkriptaza e kundërt, dhe prania e këtyre enzimave është karakteristike për lloje specifike infeksionesh virale. Aftësia e proteinës virale hemaglutinina për të lidhur së bashku qelizat e kuqe të gjakut në një matricë të zbulueshme gjithashtu mund të karakterizohet si një test biokimik për infeksionin viral, megjithëse në kuptimin e ngushtë hemaglutinina nuk është ''enzimë'' dhe nuk ka funksion metabolik.<ref>{{Cite journal |last1=Makkoch |first1=Jarika |last2=Prachayangprecha |first2=Slinporn |last3=Payungporn |first3=Sunchai |last4=Chieochansin |first4=Thaweesak |last5=Songserm |first5=Thaweesak |last6=Amonsin |first6=Alongkorn |last7=Poovorawan |first7=Yong |date=2012 |title=Erythrocyte Binding Preference of Human Pandemic Influenza Virus A and Its Effect on Antibody Response Detection |journal=Annals of Laboratory Medicine |language=en |volume=32 |issue=4 |pages=276–282 |doi=10.3343/alm.2012.32.4.276 |issn=2234-3806 |pmc=3384809 |pmid=22779069}}</ref> Metodat serologjike janë teste shumë të ndjeshme, specifike dhe shpesh jashtëzakonisht të shpejta, të përdorura për të identifikuar mikroorganizma. Këto teste bazohen te aftësia e një antitrupi për t'u lidhur në mënyrë specifike me një antigjen. Antigjeni, zakonisht një proteinë ose karbohidrat i prodhuar nga një agjent infektiv, lidhet nga antitrupi. Ky lidhje më pas nis një zinxhir ngjarjesh që mund të jetë dukshëm i dukshëm në mënyra të ndryshme, në varësi të testit. Për shembull, "faringiti streptokoksik" (strep throat) shpesh diagnostikohet brenda minutash dhe bazohet në shfaqjen e antigjenëve të prodhuar nga agjenti shkaktar, ''S. pyogenes'', i marrë nga fyti i pacientit me një shtupë pambuku. Testet serologjike, kur janë të disponueshme, janë zakonisht rruga e preferuar e identifikimit, megjithëse testet janë të kushtueshme për t'u zhvilluar dhe reagentët e përdorur në test shpesh kërkojnë ftohje. Disa metoda serologjike janë jashtëzakonisht të kushtueshme, ndonëse, kur përdoren zakonisht, si me "testin e strep-it", mund të jenë të lira.<ref name="Sherris" /> Teknikat komplekse serologjike janë zhvilluar në atë që njihet si imunoteste (immunoassays). Imunotestet mund të përdorin lidhjen bazë antitrup–antigjen si bazë për të prodhuar një sinjal elektromagnetik ose radiacioni grimcash, i cili mund të zbulohet nga ndonjë formë instrumentimi. Sinjali i të panjohurave mund të krahasohet me atë të standardeve, duke lejuar kuantifikimin e antigjenit të synuar. Për të ndihmuar diagnozën e sëmundjeve infektive, imunotestet mund të zbulojnë ose matin antigjenë nga agjentët infektivë ose proteina të prodhuara nga një organizëm i infektuar në përgjigje të një agjenti të huaj. Për shembull, imunotesti A mund të zbulojë praninë e një proteine sipërfaqësore nga një grimcë virale. Imunotesti B, nga ana tjetër, mund të zbulojë ose matë antitrupa të prodhuar nga sistemi imunitar i një organizmi, të bërë për të neutralizuar dhe lejuar shkatërrimin e virusit. Instrumentimi mund të përdoret për të lexuar sinjale jashtëzakonisht të vogla të krijuara nga reagime dytësore të lidhura me lidhjen antitrup–antigjen. Instrumentimi mund të kontrollojë kampionimin, përdorimin e reagentëve, kohët e reagimit, zbulimin e sinjalit, llogaritjen e rezultateve dhe menaxhimin e të dhënave për të prodhuar një proces automatik me kosto efektive për diagnozën e sëmundjeve infektive. === Diagnostika e bazuar në PCR === [[Skeda:ID Now testing (51038387158).jpg|thumb|Testim i acideve nukleike i kryer me një pajisje Abbott Laboratories ID Now]] Teknologjitë e bazuara në metodën e [[PCR|reaksionit zinxhir të polimerazës]] (PCR) do të bëhen standarde pothuajse universale të diagnostikimit në të ardhmen e afërt, për disa arsye. Së pari, katalogu i agjentëve infektivë është zgjeruar deri në atë pikë sa pothuajse të gjithë agjentët e rëndësishëm infektivë të popullsisë njerëzore janë identifikuar. Së dyti, një agjent infektiv duhet të rritet brenda trupit të njeriut për të shkaktuar sëmundje; në thelb ai duhet të shumëzojë acidet e veta nukleike për të shkaktuar një sëmundje. Kjo shumëzim i acidit nukleik në indin e infektuar ofron mundësinë për të zbuluar agjentin infektiv duke përdorur PCR-në. Së treti, mjetet thelbësore për drejtimin e PCR-së, primerët, rrjedhin nga genomet e agjentëve infektivë, dhe me kalimin e kohës ato genome do të njihen nëse nuk njihen ende.<ref name="auto">{{Cite journal |last1=Kozera |first1=Bartłomiej |last2=Rapacz |first2=Marcin |date=2013 |title=Reference genes in real-time PCR |journal=Journal of Applied Genetics |language=en |volume=54 |issue=4 |pages=391–406 |doi=10.1007/s13353-013-0173-x |issn=1234-1983 |pmc=3825189 |pmid=24078518}}</ref> Kështu, aftësia teknologjike për të zbuluar shpejt dhe në mënyrë specifike çdo agjent infektiv është aktualisht e disponueshme. Pengesat e vetme të mbetura ndaj përdorimit të PCR-së si mjet standard diagnoze janë kostoja dhe zbatimi i saj, asnjëra prej të cilave nuk është e pakapërcyeshme. Diagnoza e disa sëmundjeve nuk do të përfitojë nga zhvillimi i metodave PCR, si disa sëmundje klostridiale (tetanozi dhe botulizmi). Këto sëmundje janë në thelb helmime biologjike nga një numër relativisht i vogël bakteresh infektive që prodhojnë neurotoksina jashtëzakonisht të fuqishme. Nuk ndodh një përhapje e konsiderueshme e agjentit infektiv, gjë që kufizon aftësinë e PCR-së për të zbuluar praninë e ndonjë bakteri.<ref name="auto" /> === Sekuencimi metagjenomik === Duke pasur parasysh gamën e gjerë të patogjenëve bakterialë, viralë, fungalë, protozoikë dhe helmintikë që shkaktojnë sëmundje debilituese e kërcënuese për jetën, aftësia për të identifikuar shpejt shkakun e infeksionit është e rëndësishme, por shpesh sfiduese. Për shembull, më shumë se gjysma e rasteve të encefalitit, një sëmundje e rëndë që prek trurin, mbeten të pandiagnostikuara, pavarësisht testimit të gjerë duke përdorur standardin e kujdesit (kulturën mikrobiologjike) dhe metodat më të fundit laboratorike klinike. Testet diagnostikuese të bazuara në sekuencim metagjenomik janë aktualisht në zhvillim për përdorim klinik dhe premtojnë si një mënyrë e ndjeshme, specifike dhe e shpejtë për të diagnostikuar infeksionin duke përdorur një test të vetëm gjithëpërfshirës.<ref>{{cite web |last1=Lee |first1=Rose |title=Metagenomic Next Generation Sequencing: How Does It Work and Is It Coming to Your Clinical Microbiology Lab? |url=https://asm.org/articles/2019/november/metagenomic-next-generation-sequencing-how-does-it |website=American Society for Microbiology |language=en |access-date=17 September 2024}}</ref> Ky test është i ngjashëm me testet aktuale PCR; megjithatë, përdoret një amplifikim i paorientuar i të gjithë genomit, në vend të primerëve për një agjent specifik infektiv. Ky hap amplifikimi ndiqet nga sekuencim i gjeneratës së re ose sekuencim i gjeneratës së tretë, krahasime radhitjeje dhe klasifikim taksonomik duke përdorur baza të dhënash të mëdha me mijëra genome referencë patogjenësh dhe komensalësh. Njëkohësisht, gjenet e rezistencës antimikrobike brenda genomeve të patogjenëve dhe plazmideve sekuencohen dhe radhiten me genomet e patogjenëve të klasifikuar taksonomikisht për të gjeneruar një profil rezistence antimikrobike – analog me testimin e ndjeshmërisë ndaj antibiotikëve – për të lehtësuar menaxhimin e kujdesshëm antimikrobik (antimicrobial stewardship) dhe për të lejuar optimizimin e trajtimit duke përdorur barnat më efektive për infeksionin e një pacienti. Sekuencimi metagjenomik mund të rezultojë veçanërisht i dobishëm për diagnozë kur pacienti është i imunokompromentuar. Një gamë gjithnjë e më e gjerë agjentësh infektivë mund të shkaktojë dëm serioz te individët me imunosupresion, kështu që skrinimi klinik shpesh duhet të jetë më i gjerë. Për më tepër, shprehja e simptomave shpesh është atipike, gjë që e bën diagnozën klinike bazuar te paraqitja më të vështirë. Së treti, metodat diagnostikuese që mbështeten te zbulimi i antitrupave kanë më shumë gjasa të dështojnë. Prandaj, është shumë e dëshirueshme një test i shpejtë, i ndjeshëm, specifik dhe i paorientuar për të gjithë patogjenët e njohur të njeriut, i cili zbulon praninë e ADN-së së organizmit dhe jo antitrupat. === Indikimi i testeve === [[Skeda:BGSU COVID-19 Drive-Thru Testing Site Close Up.jpg|thumb|Një vend i përkohshëm testimi "drive-in" për COVID-19, i vendosur me çadra në një parking]] Zakonisht ekziston një indikacion për identifikimin specifik të një agjenti infektiv vetëm kur ky identifikim mund të ndihmojë trajtimin ose parandalimin e sëmundjes, ose të përparojë njohuritë mbi ecurinë e një sëmundjeje para zhvillimit të masave efektive terapeutike ose parandaluese. Për shembull, në fillim të viteve 1980, para shfaqjes së AZT për trajtimin e SIDA-s, ecuria e sëmundjes ndiqej nga afër duke monitoruar përbërjen e kampioneve të gjakut të pacientëve, edhe pse rezultati nuk do t'i ofronte pacientit ndonjë opsion shtesë trajtimi. Pjesërisht, këto studime mbi shfaqjen e [[HIV]]-it në komunitete specifike lejuan avancimin e hipotezave për rrugën e transmetimit të virusit. Duke kuptuar se si transmetohej sëmundja, burimet mund të synoheshin te komunitetet me rrezikun më të lartë, në fushata të synuara për të reduktuar numrin e infeksioneve të reja. Identifikimi specifik diagnostikues serologjik, dhe më vonë gjenotipik ose molekular, i HIV-it gjithashtu mundësoi zhvillimin e hipotezave mbi origjinën kohore dhe gjeografike të virusit, si dhe një mori hipotezash të tjera.<ref name="Sherris" /> Zhvillimi i mjeteve diagnostikuese molekulare u ka mundësuar mjekëve dhe studiuesve të monitorojnë efikasitetin e trajtimit me barna antiretrovirale. Diagnostika molekulare tani përdoret zakonisht për të identifikuar HIV-in te njerëz të shëndetshëm shumë kohë përpara fillimit të sëmundjes dhe janë përdorur për të demonstruar ekzistencën e njerëzve gjenetikisht rezistentë ndaj infeksionit me HIV. Kështu, ndërkohë që ende nuk ka kurë për SIDA-n, ka përfitim të madh terapeutik dhe parashikues në identifikimin e virusit dhe monitorimin e niveleve të tij në gjakun e individëve të infektuar, si për pacientin ashtu edhe për komunitetin në përgjithësi. === Klasifikimi === ==== Subklinik kundrejt klinik (latent kundrejt manifest) ==== Infeksionet simptomatike janë ''manifeste'' dhe ''klinike'', ndërsa një infeksion që është aktiv, por nuk prodhon simptoma të dukshme, mund të quhet ''jo i dukshëm'', ''i heshtur'', ''subklinik'', ose i fshehur (occult). Një infeksion që është joaktiv ose në gjumë quhet ''infeksion latent''.<ref>{{cite book |author1=Kayser, Fritz H |author2=Kurt A Bienz |author3=Johannes Eckert |author4=Rolf M Zinkernagel | title=Medical microbiology | publisher=Georg Thieme Verlag | location=Stuttgart | language=en | year=2005 | page=398 | isbn=978-3-13-131991-3 }}</ref> Një shembull i një infeksioni bakterial latent është tuberkulozi latent. Disa infeksione virale gjithashtu mund të jenë latente, shembuj të infeksioneve virale latente janë ato të familjes ''Herpesviridae''.<ref>{{Cite journal|last=Grinde|first=Bjørn|date=2013-10-25|title=Herpesviruses: latency and reactivation – viral strategies and host response|journal=Journal of Oral Microbiology|language=en|volume=5|article-number=22766|doi=10.3402/jom.v5i0.22766|issn=0901-8328|pmc=3809354|pmid=24167660}}</ref> Fjala ''infeksion'' mund të nënkuptojë praninë e çdo lloji patogjeni fare (pavarësisht sa i vogël), por gjithashtu shpesh përdoret në një kuptim që nënkupton një infeksion ''klinikisht të dukshëm'' (me fjalë të tjera, një rast të sëmundjes infektive). Ky fakt herë pas here krijon njëfarë paqartësie ose nxit diskutime përdorimi; për ta shmangur këtë, është e zakonshme që profesionistët shëndetësorë të flasin për ''kolonizim'' (në vend të ''infeksion'') kur duan të thonë se disa nga patogjenët janë të pranishëm, por nuk ka infeksion klinikisht të dukshëm (pa sëmundje).<ref>{{Cite journal |last=Dani |first=Arpad |date=2014 |title=Colonization and infection |journal=Central European Journal of Urology |language=en |volume=67 |issue=1 |pages=86–87 |doi=10.5173/ceju.2014.01.art19 |issn=2080-4806 |pmc=4074726 |pmid=24982790}}</ref> ==== Ecuria e infeksionit ==== Terma të ndryshëm përdoren për të përshkruar se si dhe ku shfaqen infeksionet me kalimin e kohës. Në një infeksion ''akut'', simptomat zhvillohen shpejt; ecuria e tij mund të jetë e shpejtë ose e zgjatur. Në infeksionin ''kronik'', simptomat zakonisht zhvillohen gradualisht gjatë javëve ose muajve dhe janë të ngadalta për t'u zgjidhur.<ref>{{Citation|last1=Boldogh|first1=Istvan|chapter=Persistent Viral Infections|date=1996|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK8538/|title=Medical Microbiology|editor-last=Baron|editor-first=Samuel|edition=4th|publisher=University of Texas Medical Branch at Galveston|language=en|isbn=978-0-9631172-1-2|pmid=21413348|access-date=2020-01-23|last2=Albrecht|first2=Thomas|last3=Porter|first3=David D.|archive-date=2020-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200414121324/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK8538/|url-status=live}}</ref> Në infeksionet ''subakute'', simptomat kërkojnë më shumë kohë për t'u zhvilluar sesa në infeksionet akute, por shfaqen më shpejt sesa ato të infeksioneve kronike. Një infeksion ''fokal'' është një vend fillestar infeksioni prej nga organizmat udhëtojnë nëpërmjet rrjedhës së gjakut te një zonë tjetër e trupit.<ref name=":0">{{Cite book|title=Microbiology|last=Foster|first=John|publisher=Norton|language=en|year=2018|isbn=978-0-393-60257-9|location=New York|page=39}}</ref> ==== Primar kundrejt oportunist ==== Ndër shumëllojshmërinë e madhe të mikroorganizmave, relativisht pak shkaktojnë sëmundje te individë të tjerë të shëndetshëm.<ref name="Baron">Ky nënseksion përfshin materiale të [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7627/ pronësisë publike] nga teksti: Medical Microbiology, Botimi i Katërt (1996). Baron, Samuel MD. University of Texas Medical Branch at Galveston. {{cite book |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7627/ |title=Medical Microbiology |language=en |access-date=2013-11-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629132331/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed |archive-date=2009-06-29 |isbn=978-0-9631172-1-2 |publisher=University of Texas Medical Branch at Galveston |year=1996 |pmid=21413252 |last1=Baron |first1=S. }}</ref> Sëmundja infektive rezulton nga ndërveprimi mes këtyre pak patogjenëve dhe mbrojtjeve të strehuesve që ata infektojnë. Shfaqja dhe ashpërsia e sëmundjes që rezulton nga çdo patogjen varen nga aftësia e atij patogjeni për të dëmtuar strehuesin, si dhe nga aftësia e strehuesit për t'i rezistuar patogjenit. Megjithatë, sistemi imunitar i një strehuesi mund të shkaktojë dëm edhe te vetë strehuesi në përpjekje për të kontrolluar infeksionin. Klinicistët, prandaj, i klasifikojnë mikroorganizmat ose mikrobet infektivë sipas statusit të mbrojtjeve të strehuesit – ose si ''patogjenë primarë'' ose si ''patogjenë oportunistë''.<ref name="pmid29135922">{{cite journal |vauthors=Patil NK, Guo Y, Luan L, Sherwood ER |title=Targeting Immune Cell Checkpoints during Sepsis |journal=International Journal of Molecular Sciences |language=en |volume=18 |issue=11 |date=November 2017 |page=2413 |pmid=29135922 |pmc=5713381 |doi=10.3390/ijms18112413 |doi-access=free }}</ref> ===== Patogjenët primarë ===== Patogjenët primarë shkaktojnë sëmundje si rezultat i pranisë ose aktivitetit të tyre brenda strehuesit normal e të shëndetshëm, dhe virulenca e tyre e brendshme (ashpërsia e sëmundjes që shkaktojnë) është, pjesërisht, një pasojë e domosdoshme e nevojës së tyre për t'u riprodhuar dhe përhapur. Shumë nga patogjenët primarë më të zakonshëm të njeriut infektojnë vetëm njerëzit, megjithatë, shumë sëmundje serioze shkaktohen nga organizma të fituar nga mjedisi ose që infektojnë strehues jonjerëzorë.<ref name="pmid31027668">{{cite journal |vauthors=McArthur DB |title=Emerging Infectious Diseases |journal=The Nursing Clinics of North America |language=en |volume=54 |issue=2 |pages=297–311 |date=June 2019 |pmid=31027668 |pmc=7096727 |doi=10.1016/j.cnur.2019.02.006 }}</ref> ===== Patogjenët oportunistë ===== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Infeksioni oportunist|en|Opportunistic infection}}}} Patogjenët oportunistë mund të shkaktojnë një sëmundje infektive te një strehues me rezistencë të ulur (imunodeficiencë) ose nëse kanë qasje të pazakontë te brendësia e trupit (për shembull, nëpërmjet traumës). Infeksioni oportunist mund të shkaktohet nga mikrobe zakonisht në kontakt me strehuesin, si baktere ose kërpudha patogjene në traktin gastrointestinal ose traktin e sipërm respirator, dhe mund të rezultojë gjithashtu nga mikrobe (përndryshe të padëmshme) të fituara nga strehues të tjerë (si te koliti nga ''Clostridioides difficile'') ose nga mjedisi si rezultat i futjes traumatike (si te infeksionet e plagëve kirurgjikale ose frakturat e hapura). Një sëmundje oportuniste kërkon dëmtim të mbrojtjeve të strehuesit, i cili mund të ndodhë si rezultat i defekteve gjenetike (si sëmundja granulomatoze kronike), ekspozimit ndaj barnave antimikrobike ose kimikateve imunosupresive (siç mund të ndodhë pas helmimit ose kimioterapisë kancerore), ekspozimit ndaj rrezatimit jonizues, ose si rezultat i një sëmundjeje infektive me aktivitet imunosupresiv (si me fruthin, malarien ose sëmundjen e HIV-it). Patogjenët primarë gjithashtu mund të shkaktojnë sëmundje më të rëndë te një strehues me rezistencë të ulur sesa do të ndodhte normalisht te një strehues me imunitet të plotë.<ref name="Sherris" /> ===== Infeksioni sekondar ===== Ndërsa një infeksion primar praktikisht mund të shihet si shkaku rrënjësor i një problemi shëndetësor aktual të një individi, një infeksion sekondar është një pasojë ose ndërlikim i atij shkaku rrënjësor. Për shembull, një infeksion për shkak të një djegieje ose traume depërtuese (shkaku rrënjësor) është një infeksion sekondar. Patogjenët primarë shpesh shkaktojnë infeksion primar dhe shpesh shkaktojnë infeksion sekondar. Zakonisht, infeksionet oportuniste shihen si infeksione sekondare (sepse imunodeficienca ose dëmtimi ishte faktori predispozues).<ref name="pmid29135922" /> ===== Lloje të tjera infeksioni ===== Lloje të tjera infeksioni përfshijnë infeksionin e përzier, jatrogjen, nozokomial dhe atë të fituar në bashkësi. Një infeksion i përzier është një infeksion i shkaktuar nga dy ose më shumë patogjenë. Një shembull i kësaj është apendisiti, i shkaktuar nga ''Bacteroides fragilis'' dhe ''Escherichia coli''. I dyti është infeksioni jatrogjen. Ky lloj infeksioni është ai që transmetohet nga një punonjës kujdesi shëndetësor te një pacient. Një infeksion nozokomial gjithashtu është ai që ndodh në një mjedis kujdesi shëndetësor. Infeksionet nozokomiale janë ato të fituara gjatë një qëndrimi në spital. Së fundmi, një infeksion i fituar në bashkësi është ai në të cilin infeksioni fitohet nga e gjithë bashkësia.<ref name=":0" /> ==== I infektueshëm apo jo ==== Një mënyrë për të vërtetuar se një sëmundje e caktuar është infektive është të plotësohen [[postulatet e Koch-ut]] (të propozuara për herë të parë nga [[Robert Koch]]), të cilat kërkojnë, së pari, që agjenti infektiv të jetë i identifikueshëm vetëm te pacientët që kanë sëmundjen dhe jo te kontrollet e shëndetshme, dhe së dyti, që pacientët që kontraktojnë agjentin infektiv të zhvillojnë gjithashtu sëmundjen. Këto postulate u përdorën për herë të parë në zbulimin se llojet e ''Mycobacterium'' shkaktojnë tuberkulozin.<ref name="pmid28515626">{{cite journal |vauthors=Barberis I, Bragazzi NL, Galluzzo L, Martini M |title=The history of tuberculosis: from the first historical records to the isolation of Koch's bacillus |journal=Journal of Preventive Medicine and Hygiene |language=en |volume=58 |issue=1 |pages=E9–E12 |date=March 2017 |pmid=28515626 |pmc=5432783 }}</ref> Megjithatë, postulatet e Koch-ut zakonisht nuk mund të testohen në praktikën moderne për arsye etike. Vërtetimi i tyre do të kërkonte infektimin eksperimental të një individi të shëndetshëm me një patogjen të prodhuar si kulturë e pastër. Përkundrazi, edhe sëmundjet qartazi infektive nuk i përmbushin gjithmonë kriteret e infektivitetit; për shembull, ''Treponema pallidum'', spiroketa shkaktare e sifilizit, nuk mund të kultivohet ''in vitro'' – megjithatë organizmi mund të kultivohet në testikujt e lepurit. Është më pak e qartë nëse një kulturë e pastër vjen nga një burim kafshor që shërben si strehues, sesa kur rrjedh nga mikrobe të marra nga kultura në pllakë.<ref name="pmid31440916">{{cite journal |vauthors=Hosainzadegan H, Khalilov R, Gholizadeh P |title=The necessity to revise Koch's postulates and its application to infectious and non-infectious diseases: a mini-review |journal=European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases|language=en |volume=39 |issue=2 |pages=215–218 |date=February 2020 |pmid=31440916 |doi=10.1007/s10096-019-03681-1 |s2cid=201283277 }}</ref> Epidemiologjia, ose studimi dhe analiza e kush, pse dhe ku ndodh një sëmundje, dhe çfarë përcakton nëse popullata të ndryshme kanë një sëmundje, është një tjetër mjet i rëndësishëm i përdorur për të kuptuar sëmundjet infektive. Epidemiologët mund të përcaktojnë dallime mes grupeve brenda një popullate, si p.sh. nëse grupe të caktuara moshe kanë një shkallë më të lartë ose më të ulët infeksioni; nëse grupe që jetojnë në lagje të ndryshme kanë më shumë gjasa të infektohen; dhe faktorë të tjerë, si gjinia dhe raca. Studiuesit gjithashtu mund të vlerësojnë nëse një shpërthim sëmundjeje është sporadik, thjesht një rast i rastësishëm; endemik, me një nivel të qëndrueshëm rastesh të rregullta që ndodhin në një rajon; epidemik, me një numër të lartë e të pazakontë rastesh që shfaqen shpejt në një rajon; ose pandemik, që është një epidemi globale. Nëse shkaku i sëmundjes infektive nuk njihet, epidemiologjia mund të përdoret për të ndihmuar në gjurmimin e burimeve të infeksionit.<ref name="pmid31325286">{{cite journal |vauthors=Riley LW |title=Differentiating Epidemic from Endemic or Sporadic Infectious Disease Occurrence |doi-access=free |journal=Microbiology Spectrum |language=en |volume=7 |issue=4 |date=July 2019 |article-number=7.4.15 |pmid=31325286 |doi=10.1128/microbiolspec.AME-0007-2019 |s2cid=198135563 |pmc=10957193 }}</ref> ==== Ngjitshmëria (kontagjioziteti) ==== Sëmundjet infektive ndonjëherë quhen sëmundje ngjitëse (kontagjioze) kur transmetohen lehtësisht nëpërmjet kontaktit me një person të sëmurë ose sekrecionet e tij (p.sh. gripi). Kështu, një sëmundje ngjitëse është një nëngrup i sëmundjes infektive që është veçanërisht infektive ose lehtësisht e transmetueshme. Të gjitha sëmundjet ngjitëse janë infektive, por jo anasjelltas.<ref>{{cite web|url=https://equine.ca.uky.edu/content/science-sleuths-science-shapes-diagnostic-tests-infectious-or-contagious-%E2%80%93-which-it|title=Science Sleuths: the Science that Shapes Diagnostic Tests: Infectious or Contagious – Which Is It?|publisher=Ag Equine Programs|language=en|access-date=2025-01-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/dictionary/eb/qa/The-Difference-between-Contagious-and-Infectious-|title=The Difference between 'Contagious' and 'Infectious'|publisher=Britannica|language=en}}</ref> Lloje të tjera sëmundjesh infektive, të transmetueshme ose komunikuese, me rrugë më të specializuara infeksioni, si transmetimi vektorial ose seksual, zakonisht nuk konsiderohen "ngjitëse" dhe shpesh nuk kërkojnë izolim mjekësor (ndonjëherë quajtur lirshëm karantinë) të të prekurve. Megjithatë, ky kuptim i specializuar i fjalës "ngjitës" dhe "sëmundje ngjitëse" (transmetueshmëri e lehtë) nuk respektohet gjithmonë në përdorimin popullor. Sëmundjet infektive zakonisht transmetohen nga person në person nëpërmjet kontaktit të drejtpërdrejtë. Llojet e kontaktit të drejtpërdrejtë janë person me person dhe përhapja me pika. Kontakti indirekt, si transmetimi ajror, objektet e kontaminuara, ushqimi dhe uji i pijshëm, kontakti kafshë-person, rezervuarët e kafshëve, kafshimet e insekteve dhe rezervuarët mjedisorë, janë mënyra të tjera se si transmetohen sëmundjet infektive. Numri bazë i riprodhimit i një sëmundjeje infektive mat sa lehtë përhapet ajo nëpërmjet kontaktit të drejtpërdrejtë ose indirekt.<ref>{{cite journal |vauthors=Delamater PL, Street EJ, Leslie TF, Yang YT, Jacobsen KH |title=Complexity of the basic reproduction number (R0) |journal=Emerging Infectious Diseases |language=en |date=January 2019 |volume=25 |issue=1 |pages=1–4 |doi=10.3201/eid2501.171901 |pmid=30560777 |pmc=6302597}}</ref><ref>{{cite web|url=https://globalhealth.harvard.edu/understanding-predictions-what-is-r-naught/|title=Understanding Predictions: What is R-Naught?|publisher=Harvard|language=en|date=2020-02-07}}</ref> ==== Sipas vendndodhjes anatomike ==== Infeksionet mund të klasifikohen sipas vendndodhjes anatomike ose sistemit të organeve të infektuar, duke përfshirë:<ref>{{Cite web |last=Dahal |first=Prashant |date=2023-04-16 |title=Common Human Infections and Causative Agents |url=https://microbenotes.com/human-infections/ |access-date=2025-02-25 |website=microbenotes.com |language=en}}</ref><ref>{{cite book |vauthors=Jamison JR |chapter=Organ Systems and Disease |title=Man Meets Microbes |publisher=Butterworth |language=en |year=1977 |pages=142–168 |doi=10.1016/B978-0-409-08537-2.50014-3 |pmc=7271145}}</ref> * [[Infeksioni i traktit urinar]] * Infeksioni i lëkurës * Infeksioni i traktit respirator * Infeksioni odontogjen (një infeksion që fillon brenda një dhëmbi ose në indet përreth tij) * Infeksionet vaginale * Infeksioni intra-amniotik Përveç kësaj, vendndodhjet e pezmatimit ku infeksioni është shkaku më i zakonshëm përfshijnë pneumoninë, meningjitin dhe salpingitin.<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2024-12-09 |title=Chapter 17: Pneumococcal Disease |url=https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-17-pneumococcal-disease.html |access-date=2025-02-25 |website=Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases |language=en}}</ref> == Parandalimi == {{Main|Shëndeti publik}} [[Skeda:OCD handwash.jpg|thumb|right|Larja e duarve, një formë higjiene, është një mënyrë efektive për të parandaluar përhapjen e sëmundjeve infektive.<ref name="handhygiene">{{cite journal|vauthors=Bloomfield SF, Aiello AE, Cookson B, O'Boyle C, Larson EL|url=http://www.ajicjournal.org/article/S0196-6553(07)00595-0/fulltext|title=The effectiveness of hand hygiene procedures including hand-washing and alcohol-based hand sanitizers in reducing the risks of infections in home and community settings|journal=American Journal of Infection Control|language=en|year=2007|volume=35|issue=10|pages=S27–S64|doi=10.1016/j.ajic.2007.07.001|pmc=7115270|access-date=2017-03-26|archive-date=2020-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619195845/https://www.ajicjournal.org/article/S0196-6553(07)00595-0/fulltext|url-status=live}}</ref>]] Teknika si larja e duarve, veshja e fustaneve mbrojtëse dhe veshja e maskave mund të ndihmojnë parandalimin e kalimit të infeksioneve nga një person te tjetri. Teknika aseptike u fut në mjekësi dhe kirurgji në fund të shekullit të 19-të dhe zvogëloi ndjeshëm incidencën e infeksioneve të shkaktuara nga operacionet kirurgjikale. Larja e shpeshtë e duarve mbetet mbrojtja më e rëndësishme kundër përhapjes së organizmave të padëshiruar.<ref>{{cite web|url=http://science.education.nih.gov/supplements/nih1/diseases/guide/fig4-longdesc.htm|title="Generalized Infectious Cycle" Diagram Illustration|website=science.education.nih.gov|language=en|access-date=2010-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090924155114/https://science.education.nih.gov/supplements/nih1/diseases/guide/fig4-longdesc.htm|archive-date=2009-09-24}}</ref> Ka forma të tjera parandalimi, si shmangia e përdorimit të drogave të paligjshme, përdorimi i prezervativit, veshja e dorezave, dhe një stil jete i shëndetshëm me dietë të balancuar dhe ushtrime të rregullta. Substancat antimikrobike të përdorura për të parandaluar transmetimin e infeksioneve përfshijnë:<ref>{{cite web |vauthors=Rutala WA, Weber DJ |title=Guideline for Disinfection and Sterilization in Healthcare Facilities |website=Centers for Disease Control and Prevention |publisher=Healthcare Infection Control Practices Advisory Committee (HICPAC) |language=en |date=2008 |url=https://www.cdc.gov/infection-control/media/pdfs/Guideline-Disinfection-H.pdf |access-date=2026-06-27}}</ref> * antiseptikët, që aplikohen te indi/lëkura e gjallë * dezinfektuesit, që shkatërrojnë mikroorganizmat e gjetur mbi objekte jo të gjalla. * antibiotikët, të quajtur profilaktikë kur jepen si parandalim dhe jo si trajtim i infeksionit. Megjithatë, përdorimi afatgjatë i antibiotikëve çon në rezistencë të baktereve. Ndërkohë që njerëzit nuk bëhen imunë ndaj antibiotikëve, bakteret po. Kështu, shmangia e përdorimit të antibiotikëve më gjatë se sa nevojitet ndihmon të parandalohet formimi i mutacioneve bakteriale që nxisin rezistencën ndaj antibiotikëve. Një nga mënyrat për të parandaluar ose ngadalësuar transmetimin e sëmundjeve infektive është njohja e karakteristikave të ndryshme të sëmundjeve të ndryshme.<ref name="Watts">{{cite book |author=Watts, Duncan |title=Six degrees: the science of a connected age |publisher=William Heinemann |location=London |language=en |year=2003 |isbn=978-0-393-04142-2 |url=https://archive.org/details/sixdegrees00dunc }}</ref> Disa karakteristika kritike të sëmundjeve që duhen vlerësuar përfshijnë virulencën, distancën e udhëtuar nga të prekurit dhe nivelin e ngjitshmërisë. Shtamet njerëzore të virusit Ebola, për shembull, i paaftësojnë të infektuarit jashtëzakonisht shpejt dhe i vrasin shpejt pas kësaj. Si rezultat, të prekurit nga kjo sëmundje nuk kanë mundësinë të udhëtojnë shumë larg nga zona fillestare e infeksionit.<ref>{{cite book |author=Preston, Richard |title=The hot zone |publisher=Anchor Books |location=Garden City, N.Y. |language=en |year=1995 |isbn=978-0-385-49522-6 }}</ref> Gjithashtu, ky virus duhet të përhapet nëpërmjet lezioneve të lëkurës ose membranave të përshkueshme si syri. Kështu, faza fillestare e Ebolës nuk është shumë ngjitëse, pasi viktimat e saj përjetojnë vetëm hemorragji të brendshme. Si rezultat i tipareve të mësipërme, përhapja e Ebolës është shumë e shpejtë dhe zakonisht mbetet brenda një zone gjeografike relativisht të kufizuar. Në të kundërt, [[HIV|virusi i mungesës së imunitetit të fituar te njeriu]] (HIV) i vret viktimat e tij shumë ngadalë, duke sulmuar sistemin e tyre imunitar. Si rezultat, shumë prej viktimave e transmetojnë virusin te individë të tjerë përpara se ta kuptojnë fare se e bartin sëmundjen. Gjithashtu, virulenca relativisht e ulët u lejon viktimave të tij të udhëtojnë distanca të gjata, duke rritur mundësinë e një epidemie.<ref name="Sherris" /> Një mënyrë tjetër efektive për të zvogëluar shkallën e transmetimit të sëmundjeve infektive është njohja e efekteve të rrjeteve "botë e vogël".<ref name="Watts" /> Në epidemitë, shpesh ka ndërveprime të gjera brenda qendrave (hub-eve) ose grupeve të individëve të infektuar dhe ndërveprime të tjera brenda qendrave të veçanta të individëve të ndjeshëm. Pavarësisht ndërveprimit të ulët mes qendrave të veçanta, sëmundja mund të kërcejë dhe të përhapet në një qendër të ndjeshme nëpërmjet një ose disa ndërveprimeve me një qendër të infektuar. Kështu, shkallët e infeksionit në rrjete "botë e vogël" mund të reduktohen deri diku nëse eliminohen ndërveprimet mes individëve brenda qendrave të infektuara. Megjithatë, shkallët e infeksionit mund të reduktohen drastikisht nëse fokusi kryesor është parandalimi i kërcimeve të transmetimit mes qendrave. Përdorimi i programeve të shkëmbimit të shiringave në zona me densitet të lartë përdoruesish droge me HIV është një shembull i zbatimit të suksesshëm të kësaj metode trajtimi.<ref>{{Cite book |last1=Programs |first1=National Research Council (US) and Institute of Medicine (US) Panel on Needle Exchange and Bleach Distribution |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK232343/ |title=The Effects of Needle Exchange Programs |last2=Normand |first2=Jacques |last3=Vlahov |first3=David |last4=Moses |first4=Lincoln E. |date=1995 |publisher=National Academies Press (US) |language=en |access-date=2022-10-20 |archive-date=2021-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310033308/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK232343/ |url-status=live }}</ref> Një shembull tjetër është përdorimi i asgjësimit rrethor (ring culling) ose vaksinimit të bagëtive potencialisht të ndjeshme në ferma fqinje, për të parandaluar përhapjen e virusit të sëmundjes së këmbës dhe gojës në vitin 2001.<ref>{{cite journal | vauthors=Ferguson NM, Donnelly CA, Anderson RM | title=The foot-and-mouth epidemic in Great Britain: pattern of spread and impact of interventions | journal=Science | language=en | volume=292 | issue=5519 | pages=1155–60 | date=May 2001 | pmid=11303090 | doi=10.1126/science.1061020 | bibcode=2001Sci...292.1155F | s2cid=16914744 | doi-access=free }}</ref> Një metodë e përgjithshme për të parandaluar transmetimin e patogjenëve të transmetuar nga vektorët është kontrolli i dëmtuesve. Në rastet kur infeksioni thjesht dyshohet, individët mund të karantinohen derisa të kalojë periudha e inkubacionit dhe sëmundja të manifestohet, ose personi të mbetet i shëndetshëm. Grupe mund t'i nënshtrohen karantinës, ose, në rastin e bashkësive, mund të vendoset një ''cordon sanitaire'' (rrethim sanitar) për të parandaluar përhapjen e infeksionit jashtë bashkësisë, ose, në rastin e sekuestrimit mbrojtës, brenda një bashkësie. Autoritetet e shëndetit publik mund të zbatojnë forma të tjera distancimi social, si mbylljen e shkollave, karantinat e plota (lockdown) ose kufizime të përkohshme (p.sh. "ndërprerësit qarkorë") për të kontrolluar një epidemi.<ref>{{Citation |last=von Csefalvay |first=Chris |chapter=Modeling the control of infectious disease |date=2023 |chapter-url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/B9780323953894000153 |title=Computational Modeling of Infectious Disease |pages=173–215 |publisher=Elsevier |language=en |doi=10.1016/b978-0-32-395389-4.00015-3 |isbn=978-0-323-95389-4 |access-date=2023-03-02 |archive-date=2023-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305033759/https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/B9780323953894000153 |url-status=live }}</ref> === Imuniteti === [[Skeda:Mallon-Mary 01.jpg|thumb|Mary Mallon (e njohur si "Mary Tifoja") ishte një bartëse asimptomatike e ethes tifoide. Gjatë karrierës së saj si gatuese, infektoi 53 persona, tre prej të cilëve vdiqën.]] Infeksioni me shumicën e patogjenëve nuk përfundon me vdekjen e strehuesit, dhe organizmi shkaktar përfundimisht eliminohet pasi simptomat e sëmundjes janë tërhequr.<ref name="Baron" /> Ky proces kërkon mekanizma imunitarë për të vrarë ose çaktivizuar inokulumin e patogjenit. Imuniteti specifik i fituar kundër sëmundjeve infektive mund të ndërmjetësohet nga antitrupat dhe/ose nga limfocitet T. Imuniteti i ndërmjetësuar nga këta dy faktorë mund të manifestohet nëpërmjet: * një efekti të drejtpërdrejtë mbi një patogjen, si bakteroliza e varur nga komplementi e nisur nga antitrupat, opsonizimi, fagocitoza dhe vrasja, siç ndodh për disa baktere, * neutralizimit të viruseve, në mënyrë që këta organizma të mos mund të hyjnë në qeliza, * ose nëpërmjet limfociteve T, të cilat do të vrasin një qelizë të parazituar nga një mikroorganizëm. Reagimi i sistemit imunitar ndaj një mikroorganizmi shpesh shkakton simptoma si ethe të larta dhe pezmatim, dhe mund të jetë potencialisht më shkatërrues se dëmi i drejtpërdrejtë i shkaktuar nga një mikrob.<ref name="Sherris" /> Rezistenca ndaj infeksionit (imuniteti) mund të fitohet pas një sëmundjeje, nëpërmjet bartjes asimptomatike të patogjenit, duke pasur një organizëm me strukturë të ngjashme (reagim i kryqëzuar), ose nëpërmjet vaksinimit. Njohuritë mbi antigjenët mbrojtës dhe faktorët imunitarë specifikë të fituar nga strehuesi janë më të plota për patogjenët primarë sesa për patogjenët oportunistë. Ekziston gjithashtu fenomeni i imunitetit kolektiv, i cili ofron një masë mbrojtjeje për njerëzit që përndryshe do të ishin të prekshëm, kur një pjesë e mjaftueshme e madhe e popullsisë ka fituar imunitet ndaj infeksioneve të caktuara.<ref name="ofg">{{cite web |title=Herd Immunity |url=http://vk.ovg.ox.ac.uk/herd-immunity |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802220355/http://vk.ovg.ox.ac.uk/herd-immunity |archive-date=2019-08-02 |access-date=2023-08-11 |publisher=Oxford Vaccine Group, University of Oxford |language=en}}</ref> Rezistenca imunitare ndaj një sëmundjeje infektive kërkon një nivel kritik antitrupash dhe/ose qelizash T specifike për antigjenin, kur strehuesi has patogjenin. Disa individë zhvillojnë natyrshëm antitrupa serumi ndaj polisaharideve sipërfaqësore të disa agjentëve, edhe pse kanë pasur pak ose aspak kontakt me agjentin; këto antitrupa natyrore u japin një mbrojtje specifike të rriturve dhe transmetohen pasivisht te të porsalindurit. ==== Faktorët gjenetikë të strehuesit ==== Organizmi që është objekt i veprimit infektiv të një agjenti të caktuar infektiv quhet strehues. Strehuesi që bart një agjent në fazën e tij të pjekur ose seksualisht aktiv quhet strehues përfundimtar. Strehuesi i ndërmjetëm hyn në kontakt gjatë fazës larvore. Një strehues mund të jetë çdo gjë e gjallë dhe mund të arrijë riprodhim aseksual dhe seksual.<ref>{{cite journal|vauthors=Barreto ML, Teixeira MG, Carmo EH|year=2006|title=Infectious diseases epidemiology|journal=Journal of Epidemiology and Community Health|language=en|volume=60|issue=3|pages=192–95|doi=10.1136/jech.2003.011593|pmc=2465549|pmid=16476746}}</ref> Eliminimi i patogjenëve, qoftë i shkaktuar nga trajtimi apo spontan, mund të ndikohet nga variantet gjenetike të bartura nga pacientë të veçantë. Për shembull, për [[Hepatiti C|hepatitin C]] të gjenotipit 1, të trajtuar me Peginterferon alfa-2a ose Peginterferon alfa-2b (emrat tregtarë Pegasys ose PEG-Intron) të kombinuar me ribavirinë, është treguar se polimorfizmat gjenetikë pranë genit njerëzor IL28B, që kodon interferonin lambda 3, shoqërohen me dallime të konsiderueshme në eliminimin e virusit të nxitur nga trajtimi. Ky gjetje, i raportuar fillimisht në ''Nature'',<ref>{{cite journal |vauthors=Ge D, Fellay J, Thompson AJ, Simon JS, Shianna KV, Urban TJ, Heinzen EL, Qiu P, Bertelsen AH, Muir AJ, Sulkowski M, McHutchison JG, Goldstein DB | title=Genetic variation in IL28B predicts hepatitis C treatment-induced viral clearance | journal=Nature | language=en | volume=461 | issue=7262 | pages=399–401 | year=2009 | pmid=19684573 | doi=10.1038/nature08309 | bibcode=2009Natur.461..399G | s2cid=1707096 | url=http://infoscience.epfl.ch/record/164932 }}</ref> tregoi se pacientët me hepatit C të gjenotipit 1, që bartin variante të caktuara alelike gjenetike pranë genit IL28B, kanë më shumë gjasa të arrijnë një përgjigje të qëndrueshme virologjike pas trajtimit sesa të tjerët. Një raport i mëvonshëm nga ''Nature''<ref>{{cite journal |vauthors=Thomas DL, Thio CL, Martin MP, Qi Y, Ge D, O'Huigin C, Kidd J, Kidd K, Khakoo SI, Alexander G, Goedert JJ, Kirk GD, Donfield SM, Rosen HR, Tobler LH, Busch MP, McHutchison JG, Goldstein DB, Carrington M | title=Genetic variation in IL28B and spontaneous clearance of hepatitis C virus | journal=Nature | language=en | volume=461 | issue=7265 | pages=798–801 | year=2009 | pmid=19759533 | pmc=3172006 | doi=10.1038/nature08463 | bibcode=2009Natur.461..798T }}</ref> demonstroi se të njëjtat variante gjenetike shoqërohen gjithashtu me eliminimin natyror të virusit të hepatitit C të gjenotipit 1. == Trajtimet == Kur infeksioni sulmon trupin, barnat ''anti-infektive'' mund ta shtypin infeksionin. Ekzistojnë disa lloje të gjera barnash anti-infektive, në varësi të llojit të organizmit të synuar; ato përfshijnë agjentë antibakterialë (antibiotikë; përfshirë antitubërkularë), antiviralë, antifungalë dhe antiparazitarë (përfshirë antiprotozoalë dhe antihelmintikë). Në varësi të ashpërsisë dhe llojit të infeksionit, antibiotiku mund të jepet me gojë ose me injeksion, ose mund të aplikohet lokalisht. Infeksionet e rënda të trurit zakonisht trajtohen me antibiotikë intravenozë. Ndonjëherë përdoren shumë antibiotikë njëkohësisht, në rast se ka rezistencë ndaj njërit prej tyre. Antibiotikët veprojnë vetëm te bakteret dhe nuk ndikojnë te viruset. Antibiotikët veprojnë duke ngadalësuar shumëzimin e baktereve ose duke i vrarë ato. Klasat më të zakonshme antibiotikësh të përdorura në mjekësi përfshijnë [[Penicilina|penicilinën]], cefalosporinat, aminoglikozidet, makrolidet, kinolonet dhe tetraciklinat.<ref>{{cite journal | vauthors=Fair RJ, Tor Y | title=Antibiotics and Bacterial Resistance in the 21st Century | journal=Perspectives in Medicinal Chemistry | language=en | year=2014 | volume=6 | pages=25–64 | article-number=PMC.S14459 | doi=10.4137/PMC.S14459 | pmid=25232278| pmc=4159373 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Antibiotics: List of Common Antibiotics & Types|url=https://www.drugs.com/article/antibiotics.html|access-date=2020-11-10|website=Drugs.com|language=en|archive-date=2021-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310033311/https://www.drugs.com/article/antibiotics.html|url-status=live}}</ref> Jo të gjitha infeksionet kërkojnë trajtim, dhe për shumë infeksione vetëkufizuese trajtimi mund të shkaktojë më shumë efekte anësore sesa përfitime. Menaxhimi i kujdesshëm antimikrobik (antimicrobial stewardship) është koncepti sipas të cilit ofruesit e kujdesit shëndetësor duhet të trajtojnë një infeksion me një antimikrobik që funksionon veçanërisht mirë për patogjenin e synuar, për kohën më të shkurtër të mundshme, dhe të trajtojnë vetëm kur ka një patogjen të njohur ose të dyshuar fuqishëm që do të përgjigjet ndaj mjekimit.<ref>{{cite journal|last1=O'Brien|first1=Deirdre J.|last2=Gould|first2=Ian M.|title=Maximizing the impact of antimicrobial stewardship|journal=Current Opinion in Infectious Diseases|language=en|date=August 2013|volume=26|issue=4|pages=352–58|doi=10.1097/QCO.0b013e3283631046|pmid=23806898|s2cid=5487584}}</ref> === Ndjeshmëria ndaj infeksionit === Pandemi si [[COVID-19]] tregojnë se njerëzit ndryshojnë dukshëm në ndjeshmërinë e tyre ndaj infeksionit. Kjo mund të jetë për shkak të shëndetit të përgjithshëm, moshës, ose statusit imunitar, p.sh. kur janë infektuar më parë. Megjithatë, është bërë gjithashtu e qartë se ka faktorë gjenetikë që përcaktojnë ndjeshmërinë ndaj infeksionit. Për shembull, deri në 40% e infeksioneve me [[SARS-CoV-2]] mund të jenë asimptomatike, gjë që sugjeron se shumë njerëz janë natyrshëm të mbrojtur nga sëmundja.<ref>{{Cite journal |last1=Oran |first1=Daniel P. |last2=Topol |first2=Eric J. |date=2020-09-01 |title=Prevalence of Asymptomatic SARS-CoV-2 Infection: A Narrative Review |journal=Annals of Internal Medicine |language=en |volume=173 |issue=5 |pages=362–367 |doi=10.7326/M20-3012 |issn=1539-3704 |pmc=7281624 |pmid=32491919}}</ref> Studime gjenetike të mëdha kanë përcaktuar faktorë rreziku për infeksione të rënda me SARS-CoV-2, dhe sekuenca genomike nga 659 pacientë me COVID-19 të rëndë zbuluan variante gjenetike që duket se shoqërohen me sëmundje kërcënuese për jetën. Një gjen i identifikuar në këto studime është interferoni tip I (IFN). Autoantitrupa kundër interferonëve tip I u gjetën te deri në 13,7% të pacientëve me COVID-19 kërcënuese për jetën, duke treguar se një ndërveprim kompleks mes gjenetikës dhe sistemit imunitar është i rëndësishëm për rezistencën natyrore ndaj COVID-it.<ref>{{Cite journal |last1=Beck |first1=David B. |last2=Aksentijevich |first2=Ivona |date=2020-10-23 |title=Susceptibility to severe COVID-19 |journal=Science |language=en |volume=370 |issue=6515 |pages=404–405 |doi=10.1126/science.abe7591 |pmid=33093097 |s2cid=225041500 |issn=0036-8075|doi-access=free }}</ref> Në mënyrë të ngjashme, mutacionet në genin ERAP2, që kodon aminopeptidazën 2 të retikulit endoplazmatik, duket se rrisin ndjeshmërinë ndaj murtajës, sëmundje e shkaktuar nga infeksioni me bakterin ''Yersinia pestis''. Njerëzit që kishin trashëguar dy kopje të një varianti të plotë të genit kishin dyfishin e gjasave për të mbijetuar murtajën, krahasuar me ata që kishin trashëguar dy kopje të një varianti të cunguar.<ref>{{Cite journal |last1=Klunk |first1=Jennifer |last2=Vilgalys |first2=Tauras P. |last3=Demeure |first3=Christian E. |last4=Cheng |first4=Xiaoheng |last5=Shiratori |first5=Mari |last6=Madej |first6=Julien |last7=Beau |first7=Rémi |last8=Elli |first8=Derek |last9=Patino |first9=Maria I. |last10=Redfern |first10=Rebecca |last11=DeWitte |first11=Sharon N. |last12=Gamble |first12=Julia A. |last13=Boldsen |first13=Jesper L. |last14=Carmichael |first14=Ann |last15=Varlik |first15=Nükhet |date=November 2022 |title=Evolution of immune genes is associated with the Black Death |journal=Nature |language=en |volume=611 |issue=7935 |pages=312–319 |doi=10.1038/s41586-022-05349-x |issn=1476-4687 |pmc=9580435 |pmid=36261521|bibcode=2022Natur.611..312K }}</ref> Ndjeshmëria gjithashtu ka përcaktuar epidemiologjinë e infeksionit, meqenëse popullata të ndryshme kanë kushte të ndryshme gjenetike dhe mjedisore që ndikojnë te infeksionet. == Epidemiologjia == {{See also|Epidemia|Pandemia}} Rreth 1.680 milionë njerëz vdiqën nga sëmundje infektive gjatë shekullit të 20-të<ref>David McCandless, [http://www.informationisbeautiful.net/visualizations/20th-century-death '20th Century Death'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210917222211/http://www.informationisbeautiful.net/visualizations/20th-century-death |date=2021-09-17 }}</ref> dhe rreth 10 milionë në vitin 2010.<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/news/1.2802071 |title=Could Ebola rank among the deadliest communicable diseases? |publisher=CBC News |language=en |date=2014-10-20 |access-date=2014-10-21 |archive-date=2021-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827185958/https://www.cbc.ca/news/1.2802071 |url-status=live }}</ref> Organizata Botërore e Shëndetësisë mbledh informacione mbi vdekjet globale sipas kategorive të kodit ICD ([[Klasifikimi ndërkombëtar i sëmundjeve dhe problemeve që lidhen me shëndetin|Klasifikimi Ndërkombëtar i Sëmundjeve]]). Tabela më poshtë liston sëmundjet infektive kryesore sipas numrit të vdekjeve në vitin 2002, me të dhëna nga viti 1993 për krahasim. {| class="wikitable sortable" |+ '''Vdekshmëria botërore për shkak të sëmundjeve infektive'''<ref>{{cite web | title=The World Health Report (Annex Table 2) | url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |language=en |year=2004}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.who.int/whr/1995/en/whr95_ch1_en.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.who.int/whr/1995/en/whr95_ch1_en.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live |language=en |year=1995 |title=Table 5 }}</ref> ! Vendi || Shkaku i vdekjes || Vdekje 2002<br />(në milionë) || Përqindja e<br />të gjitha vdekjeve || Vdekje 1993<br />(në milionë) || Vendi 1993 |- style="background:#ffdead;" ||—|| style="background:#ffdead;"| Të gjitha sëmundjet infektive || style="background:#ffdead;"|14,7 || style="background:#ffdead; text-align:center;"|25,9% || style="background:#ffdead;"| 16,4 || style="background:#ffdead; text-align:center;"|32,2% |- | 1 ||Infeksionet e traktit respirator të poshtëm ||3,9 || style="text-align:center;"|6,9%||4,1||1 |- | 2 |||HIV/SIDA ||2,8 || style="text-align:center;"|4,9% || 0,7||7 |- | 3 ||Sëmundjet diarreike||1,8 || style="text-align:center;"|3,2% ||3,0||2 |- | 4 ||Tuberkulozi (TB)|| 1,6 || style="text-align:center;"|2,7% ||2,7 ||3 |- | 5 ||Malaria ||1,3 || style="text-align:center;"|2,2% ||2,0 ||4 |- | 6 || Fruthi ||0,6 || style="text-align:center;"|1,1% ||1,1 ||5 |- | 7 ||Pertusisi (kollë e mirë) ||0,29|| style="text-align:center;"|0,5% ||0,36 ||7 |- | 8 ||Tetanozi ||0,21 || style="text-align:center;"|0,4% ||0,15 ||12 |- | 9 ||Meningjiti||0,17 || style="text-align:center;"|0,3% ||0,25 ||8 |- | 10 ||Sifilizi||0,16 || style="text-align:center;"|0,3% ||0,19 || 11 |- | 11 ||Hepatiti B ||0,10 || style="text-align:center;"|0,2% ||0,93 || 6 |- | 12–17 ||Sëmundjet tropikale (6)||0,13 || style="text-align:center;"|0,2% ||0,53 ||9, 10, 16–18 |- | style="text-align:left;" colspan=6| {{small|''Shënim: shkaqe të tjera vdekjeje përfshijnë kushtet amtare dhe perinatale (5,2%), mangësitë nutricionale (0,9%), kushtet jokomunikuese (58,8%), dhe lëndimet (9,1%).''}} |} Tre vrasësit kryesorë të vetëm një agjenti/sëmundjeje janë HIV/SIDA, TB dhe malaria. Ndërsa numri i vdekjeve për shkak të pothuajse çdo sëmundjeje ka rënë, vdekjet për shkak të HIV/SIDA-s janë rritur katërfish. Sëmundjet e fëmijërisë përfshijnë pertusisin, poliomielitin, difterinë, fruthin dhe tetanozin. Fëmijët gjithashtu përbëjnë një përqindje të madhe të vdekjeve respiratore dhe diarreike. Në vitin 2012, afërsisht 3,1 milionë njerëz kishin vdekur për shkak të infeksioneve të traktit respirator të poshtëm, duke e bërë atë shkakun e katërt kryesor të vdekjes në botë.<ref>{{Cite web|title=WHO {{!}} The top 10 causes of death|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/|publisher=WHO|language=en|access-date=2015-09-24|archive-date=2017-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170530121727/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs310/en/|url-status=live}}</ref> === Pandemitë historike === [[Skeda:Marseille-peste-Serre.jpg|thumb|Murtaja e Madhe e Marsejës në vitin 1720 vrau 100.000 njerëz në qytet dhe provincat përreth.]] Me potencialin e tyre për ndikime të papritura dhe eksplozive, sëmundjet infektive kanë qenë aktorë kryesorë në historinë njerëzore.<ref name="Fauci2012">{{cite journal |vauthors=Fauci AS, Morens DM |title=The perpetual challenge of infectious diseases |journal=New England Journal of Medicine |language=en |volume=366 |issue=5 |pages=454–61 |date=2012 |pmid=22296079 |doi=10.1056/NEJMra1108296 |doi-access=free }}</ref> Një pandemi (ose epidemi globale) është një sëmundje që prek njerëz në një zonë të gjerë gjeografike. Për shembull: * [[Murtaja e Justinianit]], nga viti 541 deri 542, vrau mes 50% dhe 60% të popullsisë së Evropës.<ref>[http://eee.uci.edu/clients/bjbecker/PlaguesandPeople/lecture3.html "Infectious and Epidemic Disease in History"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120717035046/https://eee.uci.edu/clients/bjbecker/PlaguesandPeople/lecture3.html |date=2012-07-17 }}</ref> * [[Vdekja e Zezë]] e viteve 1347 deri 1352 vrau 25 milionë njerëz në Evropë brenda pesë vitesh. Murtaja e uli popullsinë e botës së vjetër nga një vlerësim prej 450 milionë në mes 350 dhe 375 milionë në shekullin e 14-të. * Prurja e lisë së njerëzve, fruthit dhe tifos në zonat e Amerikës Qendrore dhe Jugore nga eksploruesit evropianë gjatë shekujve 15 dhe 16 shkaktoi pandemi mes banorëve vendas. Mes viteve 1518 dhe 1568, pandemitë e sëmundjeve thuhet se shkaktuan rënien e popullsisë së Meksikës nga 20 milionë në 3 milionë.<ref name="Dobson">{{cite journal| vauthors=Dobson AP, Carter ER| year=1996| url=http://www.erin.utoronto.ca/~w3gwynne/BIO418/Dobson1996.pdf| title=Infectious Diseases and Human Population History| journal=BioScience| language=en| volume=46| issue=2| doi=10.2307/1312814| pages=115–26| jstor=1312814| bibcode=1996BiSci..46..115D| s2cid=89361444 | doi-access=free| access-date=2013-11-27| archive-date=2016-03-03| archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231520/http://www.erin.utoronto.ca/~w3gwynne/BIO418/Dobson1996.pdf| url-status=live}}</ref> * Epidemia e parë evropiane e gripit ndodhi mes viteve 1556 dhe 1560, me një shkallë vdekshmërie të vlerësuar 20%.<ref name="Dobson" /> * Liaja e njerëzve vrau një vlerësim prej 60 milionë evropianëve gjatë shekullit të 18-të<ref>{{Cite web |title=NCpedia {{!}} NCpedia |url=https://www.ncpedia.org/anchor/smallpox |access-date=2023-11-17 |website=www.ncpedia.org |language=en |archive-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328055149/https://www.ncpedia.org/anchor/smallpox |url-status=live }}</ref> (afërsisht 400.000 në vit).<ref>[https://web.archive.org/web/20090601172056/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=vacc.chapter.3 Smallpox and Vaccinia]. ''National Center for Biotechnology Information.''</ref> Deri në 30% e të infektuarve, përfshirë 80% të fëmijëve nën 5 vjeç, vdiqën nga sëmundja, dhe një e treta e të mbijetuarve u bënë të verbër.<ref>{{cite journal |title=Smallpox: The Triumph over the Most Terrible of the Ministers of Death|first=Nicolau|last=Barquet|date=1997-10-15 |journal=Annals of Internal Medicine|language=en|volume=127|issue=8_Part_1|pages=635–42|doi=10.7326/0003-4819-127-8_Part_1-199710150-00010|pmid=9341063|s2cid=20357515}}</ref> * Në shekullin e 19-të, tuberkulozi vrau një vlerësim prej një të katërtës së popullsisë së rritur të Evropës;<ref>[https://www.cdc.gov/TB/pubs/mdrtb/default.htm Multidrug-Resistant "Tuberculosis"]. ''Centers for Disease Control and Prevention.'' {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100309043219/http://www.cdc.gov/TB/pubs/mdrtb/default.htm |date=2010-03-09 }}</ref> deri në vitin 1918, një në gjashtë vdekje në Francë ende shkaktoheshin nga TB. * Pandemia e Gripit e vitit 1918 (ose [[gripi spanjoll]]) vrau 25–50 milionë njerëz (rreth 2% e popullsisë botërore prej 1,7 miliardësh).<ref>{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/library/online/influenza_main.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060220113240/http://www.history.navy.mil/library/online/influenza_main.htm|archive-date=2006-02-20|title=Influenza of 1918 (Spanish Flu) and the US Navy|language=en|date=2006-02-20}}</ref> Sot gripi vret rreth 250.000 deri 500.000 njerëz në mbarë botën çdo vit. * Në vitin 2021, COVID-19 u shfaq si një krizë e madhe shëndeti global, duke shkaktuar drejtpërdrejt 8,7 milionë vdekje, duke e bërë atë një nga shkaqet kryesore të vdekshmërisë në botë.<ref>{{Cite web |title=Leading causes of death |url=https://www.who.int/data/gho/data/themes/mortality-and-global-health-estimates/ghe-leading-causes-of-death |website=World Health Organization |language=en |access-date=2024-12-30}}</ref> === Sëmundjet në shfaqje === Në shumicën e rasteve, mikroorganizmat jetojnë në harmoni me strehuesit e tyre nëpërmjet ndërveprimeve mutualiste ose komensale. Sëmundjet mund të shfaqen kur parazitët ekzistues bëhen patogjenë, ose kur parazitë të rinj patogjenë hyjnë te një strehues i ri. # Koevolucioni mes parazitit dhe strehuesit mund të çojë në strehues që bëhen rezistentë ndaj parazitëve, ose parazitët mund të zhvillojnë virulencë më të madhe, duke çuar në sëmundje imunopatologjike. # Aktiviteti njerëzor është i përfshirë në shumë sëmundje infektive në shfaqje, si ndryshimet mjedisore që mundësojnë një parazit të pushtojë kamare të reja ekologjike. Kur kjo ndodh, një patogjen që ishte i kufizuar në një habitat të largët merr një shpërndarje më të gjerë dhe ndoshta një organizëm të ri strehues. Parazitët që kalojnë nga strehues jonjerëzorë te njerëzit njihen si zoonoza. Në pushtimin e sëmundjes, kur një parazit pushton një lloj të ri strehuesi, ai mund të bëhet patogjen te strehuesi i ri.<ref name="Krauss">{{cite book |author=Krauss H |title=Zoonoses: Infectious Diseases Transmissible from Animals to Humans |publisher=ASM Press |location=Washington, D.C. |language=en |year=2003 |edition=3rd |isbn=978-1-55581-236-2 |author2=Weber A |author3=Appel M }}</ref> Disa aktivitete njerëzore kanë çuar te shfaqja e patogjenëve zoonotikë të njeriut, duke përfshirë viruse, baktere, protozoarë dhe riketsi,<ref>{{cite journal | title=Summer buzz | author=Potter P | journal=Emerg Infect Dis |language=en |date=July 2013 | volume=19 | issue=3 | doi=10.3201/eid1907.AC1907 | page=1184| pmc=3903457 }}</ref> dhe përhapjen e sëmundjeve të transmetuara nga vektorë,<ref name="Krauss" /> shih gjithashtu globalizimin dhe sëmundjen, dhe sëmundjet e faunës së egër: * Depërtimi në habitatet e faunës së egër. Ndërtimi i fshatrave dhe komplekseve të reja të banimit në zona rurale detyron kafshët të jetojnë në popullata të dendura, duke krijuar mundësi për mikrobet të mutojnë dhe të shfaqen.<ref>{{cite journal |author=Peter Daszak |author2=Andrew A. Cunningham |author3=Alex D. Hyatt |title=Emerging Infectious Diseases of Wildlife – Threats to Biodiversity and Human Health |journal=Science |language=en |volume=287 |issue=5452 |date=2000-01-27 |pages=443–49 |pmid=10642539 |doi=10.1126/science.287.5452.443 |bibcode=2000Sci...287..443D }}</ref> * Ndryshimet në bujqësi. Prurja e kulturave të reja bujqësore tërheq dëmtues të rinj bujqësorë dhe mikrobet që ata bartin te komunitetet fermerë, duke i ekspozuar njerëzit ndaj sëmundjeve të panjohura. * Shkatërrimi i pyjeve tropikale. Ndërsa vendet shfrytëzojnë pyjet e tyre tropikale, duke ndërtuar rrugë nëpër pyje dhe duke pastruar zona për vendosje ose ndërmarrje komerciale, njerëzit ndeshin insekte dhe kafshë të tjera që bartin mikroorganizma më parë të panjohur. * Urbanizimi i pakontrolluar. Rritja e shpejtë e qyteteve në shumë vende në zhvillim priret të përqendrojë numra të mëdhenj njerëzish në zona të mbipopulluara me kushte të dobëta sanitare. Këto kushte nxisin transmetimin e sëmundjeve ngjitëse. * Transporti modern. Anijet dhe bartësit e tjerë të ngarkesave shpesh bartin "pasagjerë" të paqëllimshëm, që mund të përhapin sëmundje drejt destinacioneve të largëta. Ndërkohë, me udhëtimet ndërkombëtare me avion, njerëzit e infektuar me një sëmundje mund ta bartin atë në toka të largëta, ose në shtëpi te familjet e tyre, para se të shfaqen simptomat e para. == Teoria e mikrobeve të sëmundjeve == Në antikitet, historiani grek [[Tukididi]] (rreth 460 – rreth 400 p.e.s.) ishte personi i parë që shkroi, në përshkrimin e tij të murtajës së Athinës, se sëmundjet mund të përhapeshin nga një person i infektuar te të tjerët.<ref>{{Cite journal |title=Annals of medical history. v.1 1917. |url=https://hdl.handle.net/2027/mdp.39015016778261?urlappend=%3Bseq=28 |access-date=2023-11-17 |website=HathiTrust |language=en | date=1917 |page=14 | hdl=2027/mdp.39015016778261?urlappend=%3Bseq=28 |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117122937/https://babel.hathitrust.org/cgi/imgsrv/html?id=mdp.39015016778261&seq=31 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Thucydides |url=http://archive.org/details/pelocrawleyr00thucuoft |title=History of the Peloponnesian War, done into English by Richard Crawley |last2=Crawley |first2=Richard |language=en |date=1914 |publisher=London Dent |pages=131–132}}</ref> Në veprën e tij ''On the Different Types of Fever'' (rreth 175 e.s.), mjeku greko-romak [[Galeni]] spekuloi se murtajat përhapeshin nga "farëra të caktuara murtaje", të pranishme në ajër.<ref>{{Cite journal |last=Nutton |first=V |date=January 1983 |title=The seeds of disease: an explanation of contagion and infection from the Greeks to the Renaissance. |journal=Medical History |language=en |volume=27 |issue=1 |pages=1–34 |doi=10.1017/s0025727300042241 |issn=0025-7273 |pmc=1139262 |pmid=6339840 }}</ref> Në ''Sushruta Samhita'', mjeku i lashtë indian Sushruta teorizoi: "Lebra, ethet, konsumimi, sëmundjet e syrit dhe sëmundje të tjera infektive përhapen nga një person te tjetri nëpërmjet marrëdhënies seksuale, kontaktit fizik, ngrënies së përbashkët, fjetjes së përbashkët, uljes së përbashkët, dhe përdorimit të të njëjtave rroba, kurora dhe pasta."<ref>{{Cite journal|last1=Rastogi|first1=Nalin|last2=Rastogi|first2=R|date=1985-01-01|title=Leprosy in ancient India|url=https://www.researchgate.net/publication/16797371|journal=International Journal of Leprosy and Other Mycobacterial Diseases|language=en|volume=52|issue=4|pages=541–43|pmid=6399073}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Susruta|url=http://archive.org/details/englishtranslati00susruoft|title=An English translation of the Sushruta samhita|last2=Bhishagratna|first2=Kunja Lal|language=en|date=1907–1916|publisher=Calcutta}}</ref> Ky libër është datuar rreth shekullit të gjashtë p.e.s.<ref>{{Cite book|last=Hoernle|first=A. F. Rudolf (August Friedrich Rudolf)|url=http://archive.org/details/studiesinmedicin01hoeruoft|title=Studies in the medicine of ancient India|language=en|date=1907|publisher=Oxford: At the Clarendon Press}}</ref> Një formë bazë e teorisë së ngjitjes u propozua nga mjeku persian Ibn Sina (i njohur si Avicena në Evropë) në ''Kanunin e Mjekësisë'' (1025), i cili më vonë u bë teksti mjekësor më autoritativ në Evropë deri në shekullin e 16-të. Në librin IV të ''Kanunit'', Ibn Sina diskutoi epidemitë, duke përshkruar teorinë klasike të miazmave dhe duke u përpjekur ta përzierë atë me teorinë e tij të hershme të ngjitjes. Ai përmendi se njerëzit mund të transmetojnë sëmundje te të tjerët nëpërmjet frymëmarrjes, vuri re ngjitjen me tuberkuloz, dhe diskutoi transmetimin e sëmundjes nëpërmjet ujit dhe dheut.<ref>{{cite book |last1=Byrne |first1=Joseph Patrick |title=Encyclopedia of the Black Death |date=2012 |publisher=ABC-CLIO |language=en |isbn=978-1-59884-253-1 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=5KtDfvlSrDAC&pg=PA29}}</ref> Koncepti i ngjitjes së padukshme u diskutua më vonë nga disa dijetarë islamikë në Sulltanatin Ejubid, të cilët i referoheshin si ''najasat'' ("substanca të papastra"). Dijetari i fikhut Ibn al-Haxh el-Abdari (rreth 1250–1336), ndërsa diskutonte dietën dhe higjienën islame, dha paralajmërime se si ngjitja mund të kontaminonte ujin, ushqimin dhe rrobat, dhe mund të përhapej nëpërmjet furnizimit me ujë, dhe ndoshta nënkuptoi se ngjitja ishte grimca të padukshme.<ref>{{cite book |last1=Reid |first1=Megan H. |title=Law and Piety in Medieval Islam |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |language=en |isbn=978-1-107-06711-0 |pages=106, 114, 189–90 |url=https://books.google.com/books?id=5fJ4AAAAQBAJ}}</ref> Kur murtaja e Vdekjes së Zezë arriti Al-Andalusin në shekullin e 14-të, mjekët arabë Ibn Khatima (rreth 1369) dhe Ibn el-Hatib (1313–1374) hipotetizuan se sëmundjet infektive shkaktoheshin nga "trupa të vegjël" dhe përshkruan se si mund të transmetoheshin nëpërmjet rrobave, enëve dhe vathëve.<ref>{{cite journal |last1=Majeed |first1=Azeem |title=How Islam changed medicine |journal=BMJ |language=en |date=2005-12-22 |volume=331 |issue=7531 |pages=1486–87 |doi=10.1136/bmj.331.7531.1486 |pmid=16373721 |pmc=1322233 |issn=0959-8138}}</ref> Idetë e ngjitjes u bënë më të njohura në Evropë gjatë Rilindjes, sidomos nëpërmjet shkrimeve të mjekut italian Girolamo Fracastoros.<ref>{{cite journal | author=Beretta M | title=The revival of Lucretian atomism and contagious diseases during the renaissance | journal=Medicina Nei Secoli | language=en | volume=15 | issue=2 | pages=129–54 | year=2003 | pmid=15309812 }}</ref> Anton van Leeuwenhoek (1632–1723) përparoi shkencën e mikroskopisë duke qenë i pari që vëzhgoi mikroorganizma, duke mundësuar vizualizimin e lehtë të baktereve. Në mesin e shekullit të 19-të, John Snow dhe William Budd bënë punë të rëndësishme duke demonstruar ngjitshmërinë e tifos dhe kolerës nëpërmjet ujit të kontaminuar. Të dyve u njihet merita për uljen e epidemive të kolerës në qytetet e tyre, duke zbatuar masa për të parandaluar kontaminimin e ujit.<ref>{{cite journal | author=Moorhead Robert | date=November 2002 | title=William Budd and typhoid fever | journal=J R Soc Med | language=en | volume=95 | issue=11| pages=561–64 | pmc=1279260 | pmid=12411628 | doi=10.1177/014107680209501115}}</ref> [[Lui Pastër|Louis Pasteur]] provoi pa dyshim se sëmundje të caktuara shkaktohen nga agjentë infektivë, dhe zhvilloi një vaksinë kundër tërbimit. [[Robert Koch]] i dha studimit të sëmundjeve infektive një bazë shkencore të njohur si postulatet e Koch-ut. [[Edward Jenner]], Jonas Salk dhe Albert Sabin zhvilluan vaksina efektive kundër lisë dhe poliomielitit, gjë që më vonë rezultoi në çrrënjosjen dhe pothuajse-çrrënjosjen e këtyre sëmundjeve, përkatësisht. [[Alexander Fleming]] zbuloi antibiotikun e parë në botë, penicilinën, të cilën Florey dhe Chain e zhvilluan më tej. Gerhard Domagk zhvilloi sulfonamidet, barnat e para antibakteriale sintetike me spektër të gjerë. === Specialistët mjekësorë === Trajtimi mjekësor i sëmundjeve infektive bie në fushën mjekësore të Sëmundjeve Infektive, dhe në disa raste studimi i përhapjes së tyre i përket fushës së Epidemiologjisë. Në përgjithësi, infeksionet diagnostikohen fillimisht nga mjekët e kujdesit parësor ose specialistët e mjekësisë së brendshme. Për shembull, një pneumoni "e pandërlikuar" zakonisht do të trajtohet nga internisti ose pulmologu. Puna e specialistit të sëmundjeve infektive prandaj përfshin bashkëpunimin si me pacientët dhe mjekët e përgjithshëm, ashtu edhe me shkencëtarë laboratori, imunologë, bakteriologë dhe specialistë të tjerë.<ref>{{Cite book |last=Evans |first=Alfred S. |chapter=Epidemiological Concepts |date=2009-05-29 |title=Bacterial Infections of Humans |language=en |pages=1–50 |doi=10.1007/978-0-387-09843-2_1 |pmc=7176254|isbn=978-0-387-09842-5 }}</ref> Një ekip i sëmundjeve infektive mund të njoftohet kur:<ref>{{cite web |title=Infectious Diseases Referral Guidelines |publisher=Austin Health |language=en |date=May 2018 |url=https://www.austin.org.au/Assets/Files/ID%20Referral%20Guideline%20-%20Version%202.FINAL.pdf |access-date=2026-06-27}}</ref> * Sëmundja nuk është diagnostikuar në mënyrë përfundimtare pas një vlerësimi fillestar * Pacienti është i imunokompromentuar (për shembull, në SIDA ose pas kimioterapisë) * Agjenti infektiv është i një natyre të pazakontë (p.sh. sëmundje tropikale) * Sëmundja nuk i është përgjigjur antibiotikëve të linjës së parë * Sëmundja mund të jetë e rrezikshme për pacientë të tjerë, dhe pacienti mund të duhet të izolohet == Shoqëria dhe kultura == Sipas ''teorisë së stresit parazitar të shoqërisë'', e shqyrtuar në një rishikim të vitit 2009 nga Nettle, disa studime kanë raportuar lidhje mes ngarkesës rajonale të patogjenëve dhe aspekteve të sjelljes shoqërore njerëzore. Përkrahësit e teorisë lidhin ngarkesën më të lartë të patogjenëve me madhësi më të vogla grupesh etnike dhe fetare, sjellje seksuale më të kufizuar, preferenca më të forta partnerësh për shëndet të dukshëm, fertilitet më të lartë me investim prindëror më të reduktuar për fëmijë, prevalencë më të lartë të poligjinisë, dhe kolektivizëm më të madh në raport me individualizmin. Ata i atribuojnë këto modele strategjive që mund të kufizojnë transmetimin e patogjenëve ose të kompensojnë mortalitetin më të lartë. Rishikimi i Nettle-it vëren se ekzistojnë shpjegime alternative për disa nga këto lidhje, dhe se disa nga ato faktorë alternativë vetë mund të lidhen përfundimisht me ngarkesën e patogjenëve.<ref name="pmid19683831">{{cite journal | author=Nettle D | title=Ecological influences on human behavioural diversity: a review of recent findings | journal=Trends Ecol. Evol. | language=en | volume=24 | issue=11 | pages=618–24 | year=2009 | pmid=19683831 | doi=10.1016/j.tree.2009.05.013 | bibcode=2009TEcoE..24..618N }}</ref> Ky trup kërkimesh është kryesisht korrelacional dhe kuptohet më mirë si një kornizë shpjeguese e propozuar, sesa si një mekanizëm shkakësor i vendosur. == Gjurmët fosile == [[Skeda:Herrerasaurus1.JPG|thumb|150px|right|Kafka e ''Herrerasaurus-it'']] Dëshmitë e infeksionit në mbetjet fosile janë subjekt interesi për paleopatologët, shkencëtarë që studiojnë rastet e lëndimeve dhe sëmundjeve te format e jetës të zhdukura. Shenja infeksioni janë zbuluar në kockat e dinosaurëve karnivorë. Kur janë të pranishme, megjithatë, këto infeksione priren të kufizohen vetëm në rajone të vogla të trupit. Një kafkë e atribuar dinosaurit të hershëm karnivor ''Herrerasaurus ischigualastensis'' shfaq plagë të vogla, të rrethuara nga kockë e fryrë dhe poroze. Tekstura e pazakontë e kockës rreth plagëve sugjeron se ato ishin ndikuar nga një infeksion afatshkurtër, jovdekjeprurës. Shkencëtarët që studiuan kafkën spekuluan se shenjat e kafshimit ishin marrë në një grindje me një Herrerasaurus tjetër. Dinosaurë të tjerë karnivorë me dëshmi të dokumentuara infeksioni përfshijnë ''[[Akrokantosauri|Acrocanthosaurus]]'', ''[[Alozauri|Allosaurus]]'', ''[[Tiranozauri|Tyrannosaurus]]'' dhe një tiranosaur nga Formacioni Kirtland. Infeksionet e të dy tiranosaurëve ishin marrë nga kafshimet gjatë një grindjeje, ashtu si kampioni i Herrerasaurus-it.<ref name="molnar-pathology">Molnar, R. E., 2001, "Theropod paleopathology: a literature survey": Në: ''Mesozoic Vertebrate Life'', redaktuar nga Tanke, D. H., dhe Carpenter, K., Indiana University Press, f. 337–63.</ref> == Në hapësirën kozmike == Një eksperiment i Space Shuttle-it në vitin 2006 zbuloi se ''[[Salmonela|Salmonella typhimurium]]'', një bakter që mund të shkaktojë helmim ushqimor, u bë më virulent kur u kultivua në hapësirën kozmike.<ref name="ASU-20070923">{{cite web |last=Caspermeyer |first=Joe |title=Space flight shown to alter ability of bacteria to cause disease |url=https://biodesign.asu.edu/news/space-flight-shown-alter-ability-bacteria-cause-disease |date=2007-09-23 |website=Arizona State University |language=en |access-date=2017-09-14 |archive-date=2017-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914172718/https://biodesign.asu.edu/news/space-flight-shown-alter-ability-bacteria-cause-disease }}</ref> Më 29 prill 2013, shkencëtarë në Rensselaer Polytechnic Institute, të financuar nga NASA, raportuan se, gjatë fluturimeve kozmike në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor, mikrobet duket se përshtaten me mjedisin kozmik në mënyra "të pavërejtura në Tokë" dhe në mënyra që "mund të çojnë në rritje të rritjes dhe virulencës".<ref name="PLos-20130429">{{cite journal |vauthors=Kim W, etal |title=Spaceflight Promotes Biofilm Formation by Pseudomonas aeruginosa |date=2013-04-29 |journal=PLOS ONE |language=en |volume=8 |issue=4 |page=e6237 |doi=10.1371/journal.pone.0062437 |pmid=23658630 |pmc=3639165 |bibcode=2013PLoSO...862437K |doi-access=free }}</ref> Më vonë, në vitin 2017, u zbulua se bakteret bëhen më rezistente ndaj antibiotikëve dhe lulëzojnë në gjendjen e afërt me pa-peshë të hapësirës.<ref name="GZM-20170913">{{cite web |last=Dvorsky |first=George |title=Alarming Study Indicates Why Certain Bacteria Are More Resistant to Drugs in Space |url=https://gizmodo.com/alarming-study-indicates-why-certain-bacteria-are-more-1805666249 |date=2017-09-13 |website=Gizmodo |language=en |access-date=2017-09-14 |archive-date=2017-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914011750/http://gizmodo.com/alarming-study-indicates-why-certain-bacteria-are-more-1805666249 |url-status=live }}</ref> Është vërejtur se mikroorganizmat mund të mbijetojnë në [[Boshllëku|vakuumin]] e hapësirës kozmike.<ref name="Dose">{{cite journal | title=ERA-experiment "space biochemistry" | journal=Advances in Space Research | language=en | volume=16 | issue=8 | year=1995 | pages=119–29 | doi=10.1016/0273-1177(95)00280-R | pmid=11542696 | last1=Dose | first1=K. | last2=Bieger-Dose | first2=A. | last3=Dillmann | first3=R. | last4=Gill | first4=M. | last5=Kerz | first5=O. | last6=Klein | first6=A. | last7=Meinert | first7=H. | last8=Nawroth | first8=T. | last9=Risi | first9=S. | last10=Stridde | first10=C. | bibcode=1995AdSpR..16h.119D }}</ref><ref name="Horneck">{{cite journal | title=Biological responses to space: results of the experiment "Exobiological Unit" of ERA on EURECA I | journal=Adv. Space Res. | language=en | year=1995 | author1=Horneck G. |author2=Eschweiler, U. |author3=Reitz, G. |author4=Wehner, J. |author5=Willimek, R. |author6=Strauch, K. | volume=16 | issue=8 | pages=105–18| pmid=11542695 | bibcode=1995AdSpR..16h.105H |doi=10.1016/0273-1177(95)00279-N}}</ref> == Shiko edhe == * [[Rreziku biologjik]] * [[Helmimi nga ushqimi]] * [[Izolimi (shëndetësi)]] == Referime == {{Reflist|30em}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Infectious diseases and disorders|sëmundjet dhe çrregullimet infektive}} * [https://www.ecdc.europa.eu/en Qendra Evropiane e Parandalimit dhe Kontrollit të Sëmundjeve] * [https://www.cdc.gov/ Qendrat e SHBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve] * [https://www.idsociety.org/ Shoqëria Amerikane e Sëmundjeve Infektive] (IDSA) * [https://web.archive.org/web/20070817112159/http://www.vrc.nih.gov/ Qendra e Kërkimit të Vaksinave] Informacion mbi provat klinike të kërkimit të vaksinave për Sëmundjet Infektive në Shfaqje dhe Rishfaqje. * ''[https://www.sciencedirect.com/journal/microbes-and-infection Microbes & Infection]'' (revistë) [[Kategoria:Sëmundjet infektive]] [[Kategoria:Epidemiologjia]] 4xrm1xvvkqdo84dv6x41wmll8x6p0en 0 330472 3026017 2962299 2026-08-16T00:06:51Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026017 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Bartolomeo Bruti | image = Coat of arms of Bartolomeo Bruti.svg | birth_date = 1557 | birth_place = Ulqini | death_date = 1591 | death_place = Moldavia | death_cause = Murdered (strangulation) | nationality = Albanian | citizenship = Venetian | education = Giovanni di lingua, dragoman. | occupation = Translator, advisor, merchant, spy, agent and diplomat. | years_active = 1570-1591 | employer = Venice, Habsburg Spain, Philip II of Portugal, the Queen of England, The Principality of Moldavia, Zygmund III Vasa, Grand Vizier Sinan Pasha and Mehmed Bey Paşa. | known_for = Maintaining relations between the Porte and the Western powers | spouse = Maria de Pleba (wife) | children = Antonio Bruti (son) | father = [[Antonio Bruti]] (1518-1571) | relatives = (forefather) Marco Bruti (fl. 1285), Antonio Bruti, (fl. 1460), Pieter of Kotorr (1588), Antonio of Ulcinj, Gaicomon of Novigrad, (1671–1679) and Agostin in Koper. | family = [[Bruti family]] }} [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] '''Bartolomeo Bruti''', '''Barthélemy Bruto''' ose '''Bartholomeo Brutti''' (l. 1557 – v. 1591)<ref>{{Cite journal|last=Markovic|first=Savo|title=2. Mreža intriga Ulcinjske Obitelji I Europska Diplomatska Povijest Ranog Novog Vijeka|url=https://www.academia.edu/13203664|journal=Hrvatski Glasnik|publisher=Brutti, jedna od najznačajnijih obitelji mletačkog „kolonijalnog“ plemstva, koja je isticala svoje drevno podrijetlo – „famiglia dei Brutti Romani“ – do društvenog izražaja došla je u različitim sredinama talasokratske Republike: u Draču (do 1501.), Ulcinju (do 1571.) i Kopru (do početka XX. stoljeća), ali i u latinskoj četvrti Carigrada, Peri (English: Brutti, one of the most important families of the Venetian "colonial" nobility, who emphasized its ancient origin – "famiglia dei Brutti Romani" – came to social expressions in different areas of the Talasocratic Republic: in Durres (until 1501), Ulcinj (until 1571). ) and Koper (until the beginning of the 20th century), but also in the Latin district of Carigrad, Peri)|access-date=20 mars 2019}}</ref> ishte një shqiptar<ref>{{Cite book|last=Development Programme|first=United Nations|url=https://books.google.com/books?id=L7kWAQAAMAAJ&q=bartolomeo+brutti|title=National Human Development Report: Republic of Moldova|date=2000|publisher=Indiana University|isbn=9789975958127|location=USA|page=44}}</ref><ref>Between Istanbul and Venice Agency, Faith, and Empire in the Sixteenth Century p. 221</ref> postelnic ''(dhomëtar)'', diplomat,<ref>{{Cite book|last=Bajetta|first=Carlo M.|url=https://books.google.com/books?id=IlHJDgAAQBAJ&q=Bartolomeo+brutti&pg=PA165|title=Elizabeth I's Italian Letters|date=2017|publisher=Springer|isbn=9781137435538|page=38|language=en}}</ref> tregtar, spiun, agjent,<ref>{{Cite journal|last=GÜRKAN|first=EMRAH SAFA|year=2012|title=The efficacy of Ottoman counter-intelligence in the 16th century|url=https://www.academia.edu/1390186|journal=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae|edition=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hung. Volume 65 (1), 1–38 (2012) DOI: 10.1556/AOrient.65.2012.1.1|publisher=[[Georgetown University]]|volume=65|page=29|doi=10.1556/AOrient.65.2012.1.1}}</ref> përkthyes<ref>{{Cite journal|last=Gürkan|first=Emrah Safa|title=Captives, Diplomats and Spies: The extraordinary career of a trans-imperial go-between Bartolomeo Brutti (1570s–1590s). page 5|url=https://www.academia.edu/18713664|publisher=Academia|access-date=20 mars 2019}}</ref> dhe një tregtar shumëgjuhësh, pjesë e [[Familja Bruti|familjes Bruti]]<ref>{{Cite web|last=Reno|first=Dorothy|title=An Interview with Sir Noel Malcolm|url=http://www.washingtonindependentreviewofbooks.com/index.php/features/an-interview-with-sir-noel-malcolm|access-date=20 mars 2019|website=Washington Independent}}</ref> nga Ulqin e [[Arbëria Venedikase|Shqipërisë Veneciane]] . Ai punoi për [[Republika e Venedikut|venecianët]],<ref>{{Cite news|last=Brotton|first=Jerry|author-link=Jerry Brotton|date=13 qershor 2015|title=Agents of Empire by Noel Malcolm, review: 'a quite miraculous feat'|work=The Telegraph|publisher=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/11667220/Agents-of-Empire-by-Noel-Malcolm-review.html}}</ref> Filipin II të Portugalisë, Spanjën Habsburge,<ref>{{Cite book|last=Malcolm (review)|first=Noel|url=http://www.isam.org.tr/documents/_dosyalar/_pdfler/osmanli_arastirmalari_dergisi/osmanli_sy48/2016_48_15_greene.pdf|title=Noel Malcolm, Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in The Sixteenth Century Mediterranean World|date=2015|publisher=London: Allen Lane, 2015, xxv+604 pp|isbn=978-019-0262-78-5|location=London|page=434}}</ref><ref>{{Cite web|last=Hadfield|first=Andrew|title=Agents of Empire by Noel Malcolm: The hard-fought battle for the centre of the world The fates of two families that served the Venetian city state, the Brunis and the Brutis, reveal how contingent life was and how conflicted loyalties were in the 16th-century Mediterranean|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/agents-of-empire-by-noel-malcolm-the-hard-fought-battle-for-the-centre-of-the-world-1.2356649|access-date=20 mars 2019|website=The Irish Times|publisher=The Irish Times}}</ref> [[Elizabeta I|Mbretëreshën e Anglisë]],<ref>Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-Century Mediterranean World. New York: Oxford University Press, 2015, p. 358</ref> [[Moldavia (rajon historik)|Principatën e Moldavisë]], Zygmund III Vasa dhe [[Koxha Sinan Pasha|Vezirin e Madh Sinan Pasha]] me të cilin ai kishte lidhje .<ref>{{Cite book|last=Schuchardt|first=Hugo|url=https://books.google.com/books?id=325LAQAAMAAJ&q=Bartolomi+Brutti&pg=PA182|title=Limba română vorbită între 1550-1600: Studiŭ paleografico-linguistic, eu observaţiuni filologice|last2=Petriceicŭ-Hasdeŭ|first2=Bogdan|date=1878|publisher=Typografi'a Societatii Academice Romane|edition=These are Gross the postman and Zota the back of Bartolome Brutti, a relative of the notorious Vizier Sinan, who had been a long time diplomatic agent of Venice in Constantinople after which he was again there in the service of the Spanish embassy and competed much near the Ottoman P6rta in sending Dom. The Moldavian in gratitude called him to the land made him a great boyar and covered him with assets|page=182|language=ro|access-date=13 prill 2020}}</ref> Ai ishte djali i një kapiteni kalorësie nëpunës i Venedikut.<ref>{{Cite journal|last=Gürkan|first=Emrah Safa|title=Captives, Diplomats and Spies: The extraordinary career of a trans-imperial go-between Bartolomeo Brutti (1570s–1590s). p. 1|url=https://www.academia.edu/18713664|publisher=Academia|access-date=20 mars 2019}}</ref> Bartolomeo Bruti u martua me Maria de Pleba, një e afërme e perandorit Matthias del Faro. Djali i tyre, Antonio lindi në 1578. Në 1573, Bartolomeo Bruti, 16 vjeç, dërgoi një peticion në Venecia pasi ishte trajnuar në Stamboll për t'u bërë një ''giovane de lingo'', ose një agjent venecian.<ref>{{Cite book|last=Malcom|first=Noel|url=https://books.google.com/books?id=9rCYCgAAQBAJ&q=bartolomeo+bruti+albanian&pg=PA268|title=Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-century Mediterranean World|date=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=9780190262785|page=206|access-date=20 mars 2019}}</ref> Më 1575 u kthye në Romë pasi kishte mësuar gjuhën osmane-turke. Midis 1574 dhe 1579, ai punoi për spanjollët në një mision për të vendosur një armëpushim në Mesdhe midis dy fuqive të mëdha Venedikut dhe Perandorisë Osmane. Ai punoi gjithashtu si spiun për venedikasit duke rregulluar marrëveshje me [[Koxha Sinan Pasha|vezirin e madh osman Sinan Pasha]] për të cilin punonte.<ref>{{Cite web|last=Gallagher|first=John|title=Agents of Empire by Noel Malcolm review – a dazzling history of the 16th‑century Mediterranean|url=https://www.theguardian.com/books/2015/jun/10/agents-of-empire-knights-corsairs-jesuits-spies-sixteenth-century-mediterranean-noel-malcolm-review|access-date=20 mars 2019|website=The Guardian}}</ref> Pas betejës së Lepantos, Mehmed Bej Pasha, guvernator i Algjerisë (1567–1568), u kap nga venecianët. Ai u lirua pasi Bruti negocioi një marrëveshje.<ref>{{Cite journal|last=GÜRKAN|first=EMRAH SAFA|year=2012|title=The efficacy of Ottoman counter-intelligence in the 16th century|url=https://www.academia.edu/1390186|journal=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae|edition=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hung. Volume 65 (1), 1–38 (2012) DOI: 10.1556/AOrient.65.2012.1.1|publisher=[[Georgetown University]]|volume=65|page=35|doi=10.1556/AOrient.65.2012.1.1}}</ref> Së bashku me Sokollun që i dha informacion sekret, Bruti bëri një marrëveshje me autoritetet Habsburge për të spiunuar veprimtarinë ushtarake osmane.<ref>Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-Century Mediterranean World. New York: Oxford University Press, 2015, p. 511</ref> Bartolomeo propozoi një marrëveshje të re; nëse Filipi II i Portugalisë mund t'i ofronte Sokolliut 30,000 dukate, atëherë ata mund të korruptonin zyrtarët osmanë për të krijuar përfundimisht një aleancë anti-osmane në Afrikën e Veriut, veçanërisht në Algjeri.<ref>{{Cite web|last=Gürkan|first=Emrah Safa|title=Captives, Diplomats and Spies: The extraordinary career of a trans-imperial go-between Bartolomeo Brutti (1570s–1590s). page 2|url=https://www.academia.edu/18713664|access-date=20 mars 2019|website=Academia|publisher=Academia}}</ref> Në 1575, ai udhëtoi për në Romë si pjesë e një misioni për të shkëmbyer 34 robër lufte osmane midis forcave të ligës që kishin marrë pjesë në [[Beteja e Lepantit|Betejën e Lepantos]] dhe Perandorisë Osmane.<ref>{{Cite web|last=Gürkan|first=Emrah Safa|title=Captives, Diplomats and Spies: The extraordinary career of a trans-imperial go-between Bartolomeo Bruti (1570s–1590s).|url=https://www.academia.edu/18713664|access-date=20 mars 2019|website=Academia|publisher=Academia}}</ref> Fillimisht ai udhëtoi në Fermo, pastaj në Raguzë ku osmanët do të dorëzonin të burgosurit e krishterë.<ref>{{Cite web|last=Archivio|first=Società romana di storia patria; Deputazione romana di storia patria.|title=della R. Società Romana .di Storia Patria. Volume XXIV. (pages 22–23, 216, 244–246, 320.)|url=http://www.archive.org/stream/archivio24sociuoft/archivio24sociuoft_djvu.txt|access-date=20 mars 2019|website=Archive|publisher=Italian, volume 24.}}</ref><ref>{{Cite book|last=Malcolm|first=Noel|url=https://books.google.com/books?id=KHKKBgAAQBAJ&q=antonio+bruti&pg=PT67|title=Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-Century Mediterranean World|date=2015|publisher=Penguin UK|isbn=9780141978369}}</ref> Në 1576, ai ofroi të dërgonte letra përmes Kotorrit dhe Raguzës në vend të Korfuzit dhe të ndryshonte korrierët grekë me sllavët.<ref>{{Cite journal|last=GÜRKAN|first=EMRAH SAFA|year=2012|title=The Efficacy of Ottoman Counter-Intelligence in the 16th Century*|url=https://www.academia.edu/1390186|journal=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae|edition=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hung. Volume 65 (1), 1–38 (2012) DOI: 10.1556/AOrient.65.2012.1.1|publisher=[[Georgetown University]]|volume=65|page=28|doi=10.1556/AOrient.65.2012.1.1}}</ref> Ai gjithashtu njoftoi [[Koxha Sinan Pasha|Sinan Pashën]] për një agjent spanjoll të quajtur Antonio Sanz i cili mbërriti në Kostandinopojë në 1582. Për fat të Sanzit, ai pati një salvoconducto të dhënë nga [[Këllëç Ali Pasha|Këllëç Aliu]] . Megjithatë, atij iu desh të linte menjëherë qytetin dhe gruan dhe fëmijët e tij në të. Ambasadori jozyrtar i Habsburgëve i quajtur Giovanni Margliani i ofroi mëkëmbësit të Napolit të dërgonte dy vrasës të quajtur Sinan dhe Haydar për të vrarë Bartolomeo Brutin për lojën e tij të dyfishtë.<ref>{{Cite book|last=Gürkan|first=Emrah Safa|url=http://revistas.usal.es/index.php/Studia_Historica/article/download/shhmo201436121145/12697|title=MY MONEY OR YOUR LIFE: THE HABSBURG HUNT FOR ULUC ALI. La bolsa o la vida: Los Habsburgo a la caza de Uluc Ali|date=2014|edition=Translation: Nevertheless, the same Viceroy opposed Margliani’s offer to have Sinan and Haydar assassinate Bartolomeo Brutti, an Albanese go-between who was tampering with truce negotiations in Istanbul. Brutti could not be assassinated with «good conscience» because he was neither his majesty’s vassal nor a renegade.|location=University of Istanbul|page=140|access-date=3 nëntor 2019}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Oferta u refuzua pasi Bruti nuk ishte as vasal, as renegat. Bruti gjeti vdekjen e tij në 1591 pasi princi moldav Aron Tirani (1591–1595) e mbyti Brutin, i cili në atë kohë ishte rreth 30 vjeç.<ref>{{Cite book|last=Ureche|first=Grigore|url=https://books.google.com/books?id=DFkYAAAAYAAJ&q=Bartolomeo+bruti&pg=PA554|title=Chronique de Moldavie depuis le milieu du XIVe siècle jusqu'a l'an 1594: Texte roumain avec traduction française, notes historiques, tableaux généalogiques, glossaire et table|date=1878|publisher=Ernest Leroux|edition=La plus notable victim de la colere d'Aaron fut Bartolomeo Bruti. (Translation: The most notable victim of Aaron's anger was Bartolomeo Bruti.)|page=573|language=fr|access-date=4 nëntor 2019}}</ref> Aaron Tirani kishte marrë hua nga Bruti dhe nuk pranoi t'i kthente ato. Bruti ishte një tip [[Nikolo Makiaveli|makiavelian]] që luante në shumë anë njëkohësisht.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mcwLAQAAMAAJ&q=Bartolomeo+brutti|title=Historical Abstracts: Modern history abstracts, 1775-1914|date=1987|publisher=American Bibliographical Center, CLIO|edition=Bartolomeo Brutti (d. 1592) was an Italian of Albanian origin, a Machiavellian type who is first mentioned about 1571 as a papal agent in Constantinople concerned with an exchange of prisoners. Subsequently he served Spain, and was then ...|page=260|language=en}}</ref> == Diplomat dhe këshilltar == Në rininë e tij Bruti punoi si spiun për venecianët në rrugët e Perës në Kostandinopojë. Ai gjithashtu punoi për spanjollët duke e detyruar të vepronte "agjent i dyfishtë".<ref>Lo spionaggio sulla frontiera mediterranea nel XVI secolo: la Sicilia contro il sultano. (translation: Albanian of origin and "young of language" at the Venetian embassy in Constantinople, the spy implemented in the streets of Pera "de baxo de la dissimulacion con que antes estava del servicio de Venecianos". But the adventurous biography of Brutti was the most striking example of the risks faced by intelligence Hispanic when he established contacts with characters who had means to play the double game), 2016. p. 485.</ref> Në verën e vitit 1546, Bruti dhe Mariano di Lipari zbarkuan në skelën e Trapanit me informacione të vlefshme për qeverinë siciliane. Bruti u bë i njohur për shpëtimin e Petru Şchiopulit dhe në këmbim ai e bëri Brutin një kancelar dhe këshilltar sekret.<ref>{{Cite book|last=Esanu|first=Andre|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/moldova_2000_en.pdf|title=Peace and Tolerance in Medieval Moldova.|publisher=National Human Development Report|edition=In the second half of the 16th century under the reign of Petru Şchiopul (the Lame) (1574-1591), an important role was played in the political life of Moldova by a Roman Catholic of Albanian origin named Bartolomeo Brutti. In those difficult times he saved the life of the ruler from the Turks. Later, Petru, after reaching the Lordly Chair of the domain, invited Bartolomeo Brutti to his country and awarded him the rank of secret counsellor|page=44}}</ref> Bruti solli dy vëllezërit e tij Cristoforo dhe Benedetto në Moldavi duke u dhënë atyre tokë. Bolshevikët moldavë e kishin frikë. Në 1579, Iancu Sasul (Saon) përfitoi nga Şchiopul dhe huazoi para nga Bruti. Sasul shpejt ra në favorin e Portës dhe iu pre koka në 1582 në kufirin me Poloninë në Lviv.<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/document/319174687/Petru-%C8%98chiopul-pdf|title=Petru_Șchiopul.pdf|edition=Translation: After the assassination of Iancu Sasul, in Lviv, he wins again. He came to have a great influence on an Albanian adventurer, Bartolomeo Bruti, who was trying to convert Moldova to Catholicism, kept correspondence with the Pope and had won some of the boyars for his cause. The Jesuits then sent a mission with the undeclared purpose of converting the people. Although they relied on Brutti's influence, after years of prospecting, in 1588, the report of the first Jesuit mission in Moldova was disappointing for the higher order: "And yet you do not penetrate into the soul of the people, more rash than simple".|language=en|access-date=3 nëntor 2019}}</ref> Şchiopul i dha titullin cubicularius Bruttit i cili ushtroi ndikim si te Şchiopul ashtu edhe te Mihnea II, renegati i Vllahisë, nipi i Şchiopulit. Bruti i shkroi Papës duke i kërkuar barinj shpirtëror (Françeskanë dhe jezuitë, nga Polonia)<ref>{{Cite book|last=Costim|first=Miron|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Alexandru_D._Xenopol_-_Istoria_rom%C3%A2nilor_din_Dacia_Traian%C4%83._Volumul_5_-_Epoca_lui_Mihai_Viteazul.pdf|title=CAPUL V DE LA 1011TEI LU1 PETRO HILES PHI LI MIRA! VITEIVIL 1546-1593. 1TORIA- OMMILO|publisher=MUNTENIA DE LA MIRCEA CIOBANUL LA MIHAI VITEAZUL 1545-1593|edition=Translation: This Bruti gave him the greatest efforts to strengthen and leave Catholicism in Moldova, a plan followed at that time by Intr'un style that is big and aimed at the Catholicization of the whole East. The Catholic church here, not cared for, for a long time, by the archpriest of Rome, had given very Indar of what it was In the old days. The Saxons and Hungarians living in Moldova at first were of the Catholic rite; But from the time of Luther and especially under the reign of Jacob Heraclides, the despot, the priests being dismissed, had introduced Lutheran ministers "213. Bruti therefore undertook the cleaning of the Catholic parishes of heretics, being supported, in this work by the gentleman of Moldova who is interested is well with the Poles and he was looking for his seat and the acquisition of the Pope's petition to him, because he knew that the Holy Father had been seated with the King of France for the restoration of the Sass. Bruti asks from the archbishop of Poland, from the papal announcement of that country and finally from the Pope himself, who sends more Catholic priests, especially from the Jesuits, who know German and Hungarian|location=ED1TURA «CARTEA ROMANEASCA», BUCUREt..,zTI|access-date=3 nëntor 2019}}</ref> në mënyrë që të shtohej numri i katolikëve prej 15,000 që do të luftonin "heretikët" e Transilvanisë (protestanë dhe husitë).<ref>{{Cite book|last=Hasdeu|first=Bogdan Petriceicu|url=https://books.google.com/books?id=7fsFAAAAQAAJ&q=bartolomeo+brutti&pg=PA44|title=Istoria toleranțeǐ religióse în Romǎnia|date=1868|publisher=Oxford University (2007)|edition=Typ. Lucrătorilor Associațĭ|page=44|access-date=20 mars 2019}}</ref> Bruti ndihmoi në kapjen e kishave Hussites duke i dhënë ato jezuitëve.<ref>{{Cite book|last=Ugrilainen Seura|first=Suomalais|url=https://books.google.com/books?id=9njnAAAAMAAJ&q=Bartolomeo+Bruti|title=Suomalais-ugrilaisen Seuran aikakauskirja: Journal de la Société finno-ougrienne|date=1997|publisher=Indiana University, Seura (2007)|isbn=9789525150063|edition=Volym 87|pages=9–11}}</ref> Më 14 janar 1587, Bruti i shkroi një letër nga Iasi për Annibal de Capua: " ''Këta françeskanë janë shumë të paktë dhe nuk flasin as gjermanisht, as hungarisht, kështu që nuk mund të kujdesen shpirtërisht për këta katolikë, 15000 në numër'' ". Bruti u shoqërua me [[Siksti V|Papa Sixtus V]] të mëvonshëm dhe [[Gregori XIV|Papa Gregori XIV]] .<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zHlkAAAAcAAJ&q=Bartolomeo+Bruti&pg=PA177|title=A Sixto PP. V usque ad Innocentium PP. XII, 1585 - 1696|date=1863|edition=Your Holiness The Father himself highly praises Mr. Bartolomeo Bruti by saying that he was the driver of driving out the Heretics and persuading that Prince to want to introduce the Catholic religion and that he is also an expert in war and well-trained in the details of the Turk for which the occasion could make many servitii to Christianity ann SIXTUS PP V YEAR 1589 129|language=la|access-date=13 prill 2020}}</ref> Bruti ishte aktiv në fusha të tjera dhe në vend që të promovonte punët e Venedikut dhe t'i shërbente Spanjës, gjatë krizës dinastike portugeze, ai krijoi një sipërmarrje nga osmanët kundër Spanjës në favor të aspirantit portugez për fronin, në shtëpinë e Anton I. Bruti. mbajti kontakte me Mbretëreshën e Anglisë që mbështeti Portën. Në gusht të vitit 1584, Bruti i dërgoi gruas së tij 6000 dukate hungareze në Venecia dhe ai mundësoi tregti të mirë me rumunët nëpërmjet vëllezërve të tij<ref>{{Cite book|last=Marković|first=Savo|title=Bartolomeo Bruti (1557-1592)|date=2009|edition=Translation: Bartolomeo Bruti, 1557-1592 Jacob's brother Bartolomeo, born in 1557, is the most significant representative of the last Ulcinj and the first Bruti coparians. He cultivated contacts with relatives who had embraced Islam, as his supposed kinsman Sinan-pasha. He was trained as a sixteen-year-old "giovane di lingua" in Constantinople, from June 1573, to become a Venetian dragoman. However, as he turned out to be tongue-in-cheek, the Venetian Council of Ten in 1574 AD. authorized Bail to release him from Constantinople and send him to Venice. A few months later, he returned to Constantinople, and a new bailo writes in January 1575 that Bartolomeo had arrived from Rome to continue learning Turkish-Ottoman. After traveling to the Apennine Peninsula and to Dubrovnik in the summer of 1575 - to assist the exchange of prisoners between the Ottomans and the Christians, who had been imprisoned since the Battle of Lepanto - he left Constantinople and returned to Koper to settle family matters after the death of his brother Mark. He spontaneously decided to say goodbye to an interpreter he was not inclined to, probably by then staying in the palace as a privileged Bail intelligence officer. According to Spanish sources, Bartolomeo served as a Spanish spy in Constantinople between 1574 and 1579, although there is no known information on this in Venetian sources. Fernand Braudel links him to double, if not triple, espionage. Significantly, he wrote to King Philip II of Spain. In December 1577, Bartolomeo had a Poulcinian family and a European diplomatic history of the early modern age. in different parts of the Thalassocratic Republic: in Durres (until 1501), Ulcinj (until 1571) and Koper (until the beginning of the 20th century), but also in the Latin district of Constantinople, Peri. . the place, while Brutti found himself at his entourage, in charge of finance and brokerage at Porta. Sasul soon fell out of favor with Porte, and was arrested and decapitated in 1582 at the crossing through Poland. in Lviv. The position was again inherited by Petru the Lame (1582-1591). Then Bartolomeo was given the title of cubicularius. Since Mihnea II. The renegade in Wallachia was a nephew of Peter Şchiopul, the Bruti had consistent political influence in both duchies. They tried to hold their own in the court of Vlach thanks to Sinan-pasha, which was especially appropriate for Bartolomeo, his commissioner in the negotiations conducted in Poland for the conclusion of the Ottoman-Polish peace. The "Levantinul catolic" Bruti dated 1587-1591. Mr Günter was a promoter of the unitary foreign policy of Wallachia and Moldova, and was mentioned in 1587 during the Catholic offensive in Moldova during the era of Peter the Lame. about bringing the Jesuits from Rome to Iaşi. Bartolomeo then wrote to the Pope. was recently in Constantinople, this time accompanied by Giovanni Marigliano, sent in secret from Spain to negotiate peace with Porto. Since then, he has fully devoted himself to political-diplomatic issues, using the aforementioned kinship with Sinan-pasha. It was not long before Bartolomeo found himself in a network of intrigues that made 1578 CE. He traveled to Poland, as well as to take part in the disputes over the Moldovan throne.}}</ref> Në vitin 1590, Bruti u pranua në fisnikërinë polake.<ref>{{Cite book|last=Office|first=Great Britain Public Record|url=https://books.google.com/books?id=nGopAAAAYAAJ&q=Bartholomew+Bruti+Moldavia|title=List and Analysis of State Papers, Foreign Series: August 1589-June 1590|last2=England)|first2=Elizabeth I. (Queen of|date=1965|publisher=H.M. Stationery Office|page=454|language=en|access-date=13 prill 2020}}</ref> Bisedimet e paqes osmano-polake u zhvilluan atë vit me ndërmjetësimin e Anglisë, me kapjen e Bartolomeo Brutit, "agjent del Principe di Moldavia", në Varshavë dhe Konstandinopojë. Mikut të tij të vjetër, banorit të Dubrovnikut Tomi Nadali, një mjek dhe kanunit të Krakovës, Brutti i kishte besuar më parë vetes: "ancor io ho di figlioli et vorrei vedere qualche premio di questa mia servitù". kur u bë Duka (1574-1579), thirri Brutin, duke i dhënë titullin e kancelarit dhe këshilltarit sekret dhe, si diplomat i dukatit dhe portit, luajti një rol të rëndësishëm në jetën politike të Moldavisë. Bartolomeo solli dy nga vëllezërit e tij, Cristoforo dhe Benedetto, me vete në Moldavi, ku iu dha gjithashtu prona. Pozicioni i dha atij aq shumë pushtet sa bolshevikët moldavë e kishin frikë. Në vitin 1579, Iancu Sasul (Sakson) përfitoi nga pozita e dobësuar e Petru Lame dhe, duke marrë hua para nga Bruti, erdhi tek ai. Nunci në Poloni për të siguruar barinjtë shpirtërorë (Françeskanë dhe jezuitë, veçanërisht nga Polonia) me Kryepeshkopin e Lvivit për një numër ndoshta pak të rritur prej 15,000 katolikësh që do të luftonin "heretikët" e Transilvanisë (protestantët, husitët) hungarezë dhe gjermanë të vendosur. Në nëntor 1588, si kabineti i Dukës së Brestit të Moldavisë, ai informoi nunciun papal në Poloni se Duka kishte siguruar jezuitët duke u dhënë atyre dy fshatra të tjerë hungarezë, që ishin të Brutit. Vetë Bartolomeus Brutus ndihmoi për të përzënë "heretikët" dhe u martua me priftërinj nga kishat dhe famullitë katolike atje.<ref>{{Cite book|last=Marković|first=Savo|url=https://www.academia.edu/13203664|title=Bartolomeo Brutti (1557-1592)|language=en|access-date=23 prill 2020}}</ref> Bruti dhe Sokoli janë takuar në Stamboll dhe kanë krijuar shpejt lidhjen. Megjithatë, ata shpejt u bënë rivalë ndërsa konkurruan për ndikimin mbi Sulltanin dhe Sokoliu e arrestoi Brutin në kështjellën e tij duke e akuzuar si spiun dhe duke e kërcënuar me konvertim të detyruar në Islam. Arsyeja e vërtetë e arrestimit të Brutit ishte se ai përmbante informacione sekrete për dy nga njerëzit e Sokollus, Hurrëm Beun, një agjent spanjoll, dhe Solomonin, të cilët në fakt ishin myslimanë dhe pretendonin të ishin të krishterë. Pavarësisht kërcënimeve, Bruti nuk pranoi të konvertohej. Përfundimisht Bruti u lirua me ndërhyrjen e Sulltanit.<ref>{{Cite news|last=Dauti|first=Daut|date=26 prill 2019|title=Histori mahnitëse: Kur shqiptarët ishin faktorë të rëndësishëm në politikën botërore|language=sq|work=SiriusScriptum|agency=SiriusScriptum|issue=Translation: At first the job went so bad that Sokolu managed to arrest Bartholomew, accusing him of spying on Ottoman secrets in Venice or Spain. In fact, Bartolomeo was jailed because Sokolu wanted to weaken his rival Sinan Pasha. In addition, Bartolomeo also knew some secrets for some people in the Sokol district. Bartolomeo had evidence that two of Sokolu's close relatives, Hurrem and Solomon, in fact only claimed to be Muslims since he knew that they privately practiced the Christian religion|url=https://siriusscriptum.al/histori-mahnitese-kur-shqiptaret-ishin-faktore-te-rendesishem-ne-politiken-boterore/|access-date=4 nëntor 2019|archive-date=4 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104085703/https://siriusscriptum.al/histori-mahnitese-kur-shqiptaret-ishin-faktore-te-rendesishem-ne-politiken-boterore/|url-status=dead}}</ref> == Iancu Sasul, Petru Schiopul dhe Bruti == Bruti u akuzua si tradhtar nga osmanët dhe se kishte ndërhyrë në zgjedhjen e princit të Moldavisë. Ai u detyrua të kthehej në Napoli ku u ndëshkua nga autoritetet spanjolle. U kthye në Stamboll dhe hyri në shërbim të princit moldav Iancu Sasul . Megjithatë, më vonë ai do ta tradhtonte Sasulin për Petru Schiopul ku u bë doganieri i madh. Në pranverën e vitit 1586, udhëtari francez François de Pavie de Fourquevaux mbërriti në Iasi dhe takoi Brutin, i cili filloi një operacion shkëmbimi valutor pasi Bruti njihej si "tregtari i madh". Bruti i dha Fourquevaux një urdhër pagese për t'u nxjerrë në Lwów te doganierja e madhe Sima Vorsi. Kur mbërriti pas gjashtë ditësh, francezit iu tha se dokumentet nuk ishin të dobishme. Fourquevaux ishte i mërzitur, megjithatë, studimet rumune të kësaj ngjarjeje nuk arrijnë në përfundimin nëse Bruti e mashtroi Fourquevoux ose nëse Sima Vorsi bëri pasi të dy tregtarët kishin interesat e tyre. Gjithashtu rezultoi se francezi ishte në Moldavi për “kënaqësi”. Konstandin Vorsi, i biri i Sima Vorsit, në moshën 15-vjeçare ka kryer një vrasje gjatë shkollës dhe i ka shpëtuar dënimit falë përfshirjes së Bartolomeo Brutit dhe vëllait të tij Bernardo Bruti. Më 6 maj 1590 Bruti dërgoi me një kolonë turke për të bërë paqe midis Polonisë dhe Perandorisë Osmane.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MOU8AAAAIAAJ&q=Bartolomeo+brutti|title=Studies in European History|date=1964|page=152|language=en}}</ref> Polakët i ishin mirënjohës Brutit dhe kancelari Jan Zamoyski propozoi që atij t'i jepej natyralizimi polak.<ref>{{Cite book|last=Apetrei|first=Cristian-Nicolae|url=https://www.academia.edu/2453208|title=Greek merchants in 16th century Romanian Principalities. New case study: the Vorsi family|publisher=CRISTIAN NICOLAE APETREI (GALAŢI - ROMANIA)|location=Romania|pages=413, 415, 425, 423, 431|language=en|access-date=3 nëntor 2019|archive-date=21 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230421205848/https://www.academia.edu/2453208|url-status=dead}}</ref> Që nga ky moment ai u përfshi në emërimin e Voivodit (sundimtarit princëror) të shtetit klient osman të Moldavisë. Në vitin 1582 ai u ngarkua të shkonte në Kostandinopojë për të sjellë dhurata të pazakonta me rastin e festës së synetisë për djalin e [[Murati III|Sulltan Muradit III]] . Në vitin 1590, ai u zgjodh si i dërguar zyrtar në Poloni në emër të [[Koxha Sinan Pasha|Sinan Pashës]] . Mieczysław Brahmer deklaron se Zamoyski, Bartolomeo Bruti dhe hospodar Pietro lo Zoppo, nuk lanë gur pa lëvizur për ryshfet, me shumën prej 50.000 talerësh, Sinan Pasha dhe pashallëk të tjerë.<ref>{{Cite book|last=Brahmer|first=Mieczysław|url=https://books.google.com/books?id=hivRAAAAMAAJ&q=Bartolomeo+brutti|title=Italia, Venezia e Polonia tra umanesimo e Rinascimento: a cura di Miecysław Brahmer|last2=Neofilologiczny|first2=Polska Akademia Nauk Komitet|last3=Cini"|first3=Fondazione "Giorgio|date=1967|publisher=Zakład Narodowy im. Ossolińskich|edition=Translation: Zamojski, among other things, with the collaboration of Bartolomeo Brutti and the hospodar Pietro lo Zoppo, left no stone unturned to bribe, with the sum of fifty thousand thalers, the grand vizier and, after him, still many other pashas.|language=it|access-date=4 nëntor 2019}}</ref> == Misioni i sabotimit dhe agjent spanjoll == Në 1574, agjenti spanjoll Martin de Acuña u kap gjatë pushtimit osman të Tunizisë. Ai erdhi në Madrid në 1576 pasi u shpëtua nga skllavëria. Ai u dërgua te Zëvendës Mbreti i Napolit ku takoi Brutin, një ndërmjetës si ai. Edhe pse Acuna dhe Bruti kishin interesa kontradiktore. Acuna u nis për një mision sabotazhi, megjithatë Bruti protestoi por mbreti i Napolit nuk e dëgjoi dhe e dërgoi Acunën në Stamboll. Në 1576, Bruti ishte në Napoli ku u takua me [[Martín de Acuña]] . Ai i tha Brutit se ishte rrugës për në Stamboll për një mision sabotazhi<ref>{{Cite book|last=Carrasco|first=Cristina Tejada|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/tesis?codigo=178994|title=La embajada margliani: encuentros y desencuentros entre el imperio otomano y España en la época de Felipe II(1578-1581)|date=2017|publisher=Universidad de Alcalá|edition=Translation: It arises within the first Hispanic intelligence network organized in the Istanbul capital, the Occulti, and links with previous attempts to sabotage the Infidel, constant clichés of the Austrian Mediterranean policy, such as the burning of the Turkish arsenal by Martín de Acuña or the Algiers' return to the Christian side and his uprising against the Ottoman Berber with the intermediation of Bartolomeo Bruti and the prominence of Mehmed Bey.|language=es|access-date=3 nëntor 2019}}</ref> të cilin Bruti e kundërshtoi me forcë duke thënë se në kohën kur agjenti të mbërrinte në Stamboll, anijet osmane do të ishin tashmë në det dhe jo në gji, siç besonte Acuña.<ref>{{Cite web|last=Gürkan|first=Emrah Safa|title=Captives, Diplomats and Spies: The extraordinary career of a trans-imperial go-between Bartolomeo Brutti (1570s–1590s). page 2|url=https://www.academia.edu/18713664|access-date=20 mars 2019|website=Academia|publisher=Academia}}</ref> Në pranverën e vitit 1577, [[Martín de Acuña]] nga [[Valladolid|Valladolidi]] garantoi mundësinë e një armëpushimi të fshehur me Perandorinë Osmane, ndërsa Bruti dorëzoi letrat e Mehmet Beut të Algjerisë, një akt tradhtie ndaj Sulltanit. Acuna vendosi që Bruti ishte i vlefshëm për shkak të njohurive të tij të gjuhës turke. Megjithatë, Acuna u tërhoq nga kjo ide dhe kërkoi që autoritetet spanjolle të arrestonin Brutin. Në marrje në pyetje, Bruti pretendoi se ishte një spiun venecian që ishte dërguar në Itali nga tregtari hebre dhe zyrtari osman Joseph Micas . Spanjolli i pa gënjeshtrat e tij dhe më vonë Bruti pranoi dhe shpjegoi se misioni i tij i vërtetë ishte të bindte Filipin II të rivendoste Mehmed Bej Pashën, Guvernatorin e Përgjithshëm të Algjerisë (1567–1568), djalin e një mbreti të mëparshëm të Algjerisë, Ali Pashës ( Salah Rais), në pushtet në Algjer.<ref>{{Cite book|last=Rodríguez-Salgado|first=Professor M. J|url=https://cems.ceu.edu/sites/cems.ceu.edu/files/basic_page/field_attachment/budapestmjrsf.pdf|title=From the ridiculous to the sublime: the origins of the HispanoOttoman 'peace' of the 1570s and 1580s|date=2012|publisher=The London School of Economics and Political Sciences|location=Budapest|page=6|access-date=4 nëntor 2019}}</ref><ref>{{Cite book|last=Salgado|first=Professor M. J. Rodríguez|title=From the ridiculous to the sublime: the origins of the Hispano- Ottoman 'peace' of the 1570s and 1580s|date=2012|publisher=The London School of Economics and Political Sciences|location=Budapest|page=6}}</ref> Bruti dhe Acuna argumentuan dhe ngatërruan Filipin II me deklarata kontradiktore se si të shpëtonin skllevërit e krishterë të kapur në Stamboll dhe si të sulmonin flotën osmane. Bruti kishte frikë se nëse flota osmane do të sulmohej, osmanët do ta dinin se Bruti e kishte rregulluar atë. Filipi II përfundimisht besoi se vendosja e Mehmet Beut si mbret në Algjer ishte një ide e mirë dhe vendosi ta kthente Brutin në Stamboll për të vazhduar negociatat.<ref>{{Cite book|last=Salgado|first=Professor M. J. Rodríguez|title=From the ridiculous to the sublime: the origins of the Hispano- Ottoman 'peace' of the 1570s and 1580s|date=2012|publisher=The London School of Economics and Political Sciences|location=Budapest|page=12}}</ref> Në vitin 1580, ambasadori francez Jacques de Germigny (1579-1585) i raportoi nga Stambolli Henrikut III të Francës se Bruti, i cili ishte përdorur nga agjenti spanjoll Don Marillano, duke punuar për Filipin II të Spanjës, u arrestua në Lezina (La Zenia). pasi ishte lajmëruar nga disa persona të dehur që po qanin për shkak të vdekjes së Sokollu Mehmed Pashës .<ref>{{Cite book|last=Hasdeu|first=Bogdan Petriceicu|url=https://books.google.com/books?id=7fsFAAAAQAAJ&q=Bartolomeo+Brutti&pg=PA42|title=Istoria toleranțeǐ religióse în Romǎnia|date=1868|publisher=Typ. Lucrătorilor Associațĭ|edition=In 1580, in a report by the officials of the other French ambassador in Turkey De Germigny to King Henry III, the following biographical detail reminds us once: Brutti who had been used along with Don Marillano to the ambassador of the king FilipuII at the reconciliation of Spain with the Ottoman Door, he was arrested in Lezina for unsuspected persons by those who were drunk after the death of the local vizier.|page=43|language=ro|access-date=13 prill 2020}}</ref> == Zygmund III Vasa, venecianët dhe spanjollët == Gjatë periudhës së kontratës së tij me Venedikun, ai ndihmoi osmanët të bënin një plan kundër Spanjës në favor të mbretit portugez Antonio I të Portugalisë . Më 1 qershor 1587, Bruti mbajti kontakte me [[Elizabeta I|Elizabeth I]], Mbretëreshën e Anglisë.<ref>{{Cite book|last=Bajetta|first=Carlo M|url=https://books.google.com/books?id=IlHJDgAAQBAJ&q=bartolomeo+brutti&pg=PA165|title=Elizabeth I's Italian Letters – Queenship and Power|date=4 maj 2017|publisher=Springer|isbn=9781137435538|page=165}}</ref> Mbretëresha mbështeti përkrahësin portugez të trashëgimisë Filipi II, duke menduar për sipërmarrjen ushtarake të vitit 1585 me Muradin III kundër një armiku të përbashkët, dhe veçanërisht në kohën e përgatitjes së flotës spanjolle, e cila në 1588 urdhëroi pushtimin e Anglisë, kryesisht për shkak të ndihma që i dha Spanjës në Holandë. Sipas Brutit, anglezët kishin interesa për të fituar ndikim në Perandorinë Osmane kundër Habsburgëve. Bruti gjithashtu ishte i interesuar të fitonte mbështetjen e Mbretëreshës për të ndikuar në ambasadorin britanik në Kostandinopojë duke siguruar fronin e Petru Schiopulit .<ref>{{Cite book|last=Malcolm|first=Noel|url=https://books.google.com/books?id=9rCYCgAAQBAJ&q=bartolomeo&pg=PA51|title=Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-century Mediterranean World|date=2015|publisher=Oxford University|isbn=9780190262785|location=USA|page=335}}</ref> Bruti mbajti gjithashtu kontakte me Mbretin e Polonisë, Zygmund III Vasa (1587–1632) dhe Moldavinë, në mënyrë që të tërhiqte vëmendjen e Mbretëreshës Elizabeth dhe të krijonte një rend katolik polak jezuit.<ref>{{Cite web|title=Bartolomeo Brutti - Italo-Albanian Adventurer: Little Known Facts (Part 1)|url=https://www.isabeaukelm.com/post/bartolomeo-brutti-italo-albanian-adventurer-little-known-facts-part-2|website=isabeaukelm|language=de}}</ref> == Habsburgu, Vllahia dhe Mbretëresha Elizabeth == Vjena kishte shumë interes për të punuar me të afërmin e Bartolomeos Bruti, Antonio Bruti për shkak të popullaritetit dhe njohurive të familjes. Për shkak të lidhjeve të ngushta të Brutit me [[Koxha Sinan Pasha|Sinan Pashën]] dhe autoritetet e Habsburgëve,<ref>{{Cite web|last=Barone|first=Michael|title=History Returns Violently in the Mediterranean and Beyond|url=http://www.rasmussenreports.com/public_content/political_commentary/commentary_by_Michael_barone/history_returns_violently_in_the_Mediterranean_and_beyond|access-date=20 mars 2019|website=Rasmussen Reports}}</ref> ambasadori anglez në Stamboll u përpoq ta përdorte atë. Në 1591, autoritetet e Habsburgëve dërguan një agjent në Koper për të folur me familjen e Bartolomeos. [[Elizabeta I|Mbretëresha Elizabeth]] mori letra nga Bartolomeo Bruti më 1 qershor 1587, të cilat, sipas Eduard Barton, ambasador anglez i Stambollit, lajkatonin mbretëreshën sepse emri i saj kishte arritur deri në Moldavi dhe Vallachia. Bruti i dërgoi asaj një letër të titulluar ''Manu proprai'' në fund të verës së vitit 1590. Barton, njeriu i Queens, tha se “ ''Shqiptari, i cili në misionin e tij ofronte shërbimet e tij për të ardhmen, kishte kohë që dëshironte të shihte oborrin anglez'' ”.<ref>{{Cite book|last=Bajetta|first=Carlo M.|url=https://books.google.com/books?id=IlHJDgAAQBAJ&q=Bartolomeo+Bruti+the+albanian&pg=PA165|title=Elizabeth I's Italian Letters|date=2017|publisher=Springer|isbn=9781137435538|page=165}}</ref> Bruti kishte qenë në kontakt me Mbretëreshën që nga viti 1587. Më 2 tetor 1590, Mbretëresha Elizabeth i dërgoi një letër Brutit duke e falënderuar për ndalimin e luftës midis Polonisë dhe osmanëve pasi përndryshe do të kishte " ''ndikim serioz në tregtinë angleze të municioneve'' ".<ref>{{Cite book|title=LETTER 20. To Bartolomeo Bruti 2 October 1590|publisher=© The Editor(s) (if applicable) and The Author(s) 2017 Carlo M. Bajetta, Elizabeth I: Italian Letters, DOI 10.1057/978-1-137-43553-8_20|edition=Translation: Harborne left Turkey in 1588, when the first charter lapsed, and was replaced by his former secretary, Edward Barton.3 The latter soon had to face both the issue of renewing the privileges until then enjoyed by the English merchants and navigate a safe course amidst threats of an international crisis. In 1589, in reprisal for the numerous Cossack raids on the Turkish borders, Murād was determined to declare war on King Sigismund III of Poland.4 Such a conflict would have had a serious impact on the English munitions trade in that region.|doi=10.1057/978-1-137-43553-8_20}}</ref> Aftësitë politike Brutis dhe diplomacia me Mbretëreshën mundësoi një përmirësim të tregtisë midis Anglisë dhe Moldavisë.<ref>{{Cite book|url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1381756/1/388293.pdf|title=THE INVOLVEMENT OF THE ENGLISH CROWN AND ITS EMBASSY IN CONSTANTINOPLE WITH PRETENDERS TO THE THRONE OF THE PRINCIPALITY OF MOLDAVIA BETWEEN THE YEARS 1583 AND 1620, WITH PARTICULAR REFERENCE TO THE PRETENDER STEFAN BOGDAN BETWEEN 1590 AND 1612.|publisher=A PHD THESIS SUBMITTED TO THE UNIVERSITY OF LONDON BY LAURA JANE FENELLA COULTER, REGISTERED AS AN INTERNAL STUDENT AT THE SCHOOL OF SLAVONIC AND EAST EUROPEAN STUDIES|edition=p 180: Thus in 1587, as we saw in the Introduction of this thesis, Bartolomeo Bruti offered his services and those of his Master, Prince Petru 9chiopul, to the Queen of England, 179 whilst at the same time pursuing friendly relations with her Ambassador William Harborne. p 21: Cernovodeanu wrote that the encouragement of Moldavia's external trade also entered into the considerations of Petru ~chiopul and those of his ministers, amongst whom was the Postelnic [Master of the Prince's Household] Bartolomeo Bruti who was particularly active in Moldavia's commercial and political business. This is evident from a letter dated June 1 st 1587 from Bruti addressed to Queen Elizabeth (35) assuring her of his own loyalty and service and the loyalty and perpetual friendship of his master Petru 9chiopul. p 195: William Harborne concurred with such a policy; therefore he pursued good relations with Bartolomeo Bruti and Petru Schiopul.|pages=21, 26, 180, 195|access-date=3 nëntor 2019}}</ref> Më 27 gusht 1588, Bruti, që përfaqësonte Pjetrin e Moldavisë, mundësoi privilegje për tregtarët anglezë dhe përfaqësuesi i mbretëreshave angleze Mjeshtri William Hareborn u kthye me letrat që i kishte dhënë Bruti nga Kostandinopoja.<ref>{{Cite journal|last=BOSSY|first=RAOUL|date=1963|title=Elizabethans and Romanians|url=https://archive.org/details/sim_polish-review_autumn-1963_8_4/page/n88|journal=The Polish Review|volume=8|issue=4|page=83|jstor=25776508}}</ref><ref>{{Cite book|last=Iorga|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=qCo5AQAAIAAJ&q=Bruti|title=A history of Anglo-Roumanian relations|last2=anglo-română|first2=Societatea|date=1931|publisher=Societate Anglo-Română|page=11|language=en|access-date=13 prill 2020}}</ref> == Shkëmbimi i të burgosurve dhe tradhtia == Gjatë shkëmbimit të të burgosurve, Bruti kishte shpëtuar Gabrio Serbellonin, i cili ishte xhaxhai i Xhovani Marlianit, një agjent spanjoll. Gjatë kësaj periudhe, Bartolomeo Bruti po udhëtonte me Xhovani për në Kostandinopojë pasi ata ishin miq të mirë. Atje, ai ndryshoi planet duke i ofruar të arratisej me Marlianin në Anadoll, ndërsa Sokollu Mehmed Pashës i tregonte plane të tjera. Bruti kishte bërë një marrëveshje me autoritetet e Habsburgëve për të ndihmuar Marlianin nga njëra anë dhe nga ana tjetër për të vazhduar negociatat me [[Koxha Sinan Pasha|Sinan Pashën]] . Ata arritën në Stamboll në fund të 1577 dhe negociuan një armëpushim tre-vjeçar në shkurt 1581. Bruti dhe Marliani nuk e donin njëri-tjetrin dhe u përpoqën të përjashtonin njëri-tjetrin.<ref>{{Cite book|last=Salgado|first=Professor M. J. Rodríguez|title=From the ridiculous to the sublime: the origins of the Hispano- Ottoman 'peace' of the 1570s and 1580s|date=2012|publisher=The London School of Economics and Political Sciences|location=Budapest|page=13}}</ref> Bruti më pas bëri një plan për ta hequr qafe. Fillimisht, ai i tha Marlianit se Sokollu ishte i zemëruar me të për keqinformimin në lidhje me ardhjen e një zyrtari të Habsburgëve dhe se Marliani duhet t'i kërkonte Sokollus leje për t'u larguar.<ref>{{Cite web|last=Gürkan|first=Emrah Safa|title=Captives, Diplomats and Spies: The extraordinary career of a trans-imperial go-between Bartolomeo Brutti (1570s–1590s). page 3|url=https://www.academia.edu/18713664|access-date=20 mars 2019|website=Academia|publisher=Academia}}</ref> Nëse ky plan nuk funksiononte, Bruti do të priste derisa sulltani të dilte për gjueti dhe pastaj të shkonte e t'u fliste sulltanëve në shqip, gjë që Marliani nuk e kuptonte. Marliani nuk pranoi të largohej dhe Bruti i tha Sulltanit se Marliani po komplotonte kundër osmanëve. Marliani u tmerrua nga “tradhtia” e Brutisit.<ref>{{Cite web|title=Captives, Diplomats and Spies: The extraordinary career of a trans-imperial go-between Bartolomeo Brutti (1570s–1590s|url=https://www.academia.edu/18713664}}</ref> == Burgimi == Bruti nuk ia doli të ndikonte tek të gjithë dhe përfundimisht u burgos nga Sulltani pasi u zbulua se ai kishte gënjyer. Marliani ishte në një situatë të vështirë; nga njëra anë, Filipi II e kishte porositur të punonte me Brutin. Edhe Marliani kishte frikë se Bruti do të konvertohej në Islam nga frika dhe më pas do të ndante të gjitha sekretet. Marliani dërgoi dragomanin osman Hurrëm Beun, një agjent i paguar nga spanjollët, i cili do të argumentonte duke pretenduar se Bartolomeo mbërriti në të vërtetë me Hurrem Beun dhe se ai duhej trajtuar me respekt.<ref>{{Cite book|last=Malcolm|first=Noel|url=https://books.google.com/books?id=9rCYCgAAQBAJ&q=bartolomeo&pg=PA51|title=Agents of Empire: Knights, Corsairs, Jesuits and Spies in the Sixteenth-century Mediterranean World|date=2015|publisher=Oxford University|isbn=9780190262785|location=USA|page=270}}</ref> Nëse Bruti do të ekzekutohej, negociatat do të dështonin. Sokollu këmbënguli që Bruti të vihej në shtyllë. [[Koxha Sinan Pasha|Sinan Pasha]], i cili më parë kishte marrë 8000 dukatë nga froni i Moldavisë falë negociatave të Brutisit, e dinte se Sokollu e donte fronin vetëm për vete. Prandaj, [[Koxha Sinan Pasha|Sinan Pasha]] shpejt bëri një peticion duke pretenduar se Sokollu në të vërtetë po përpiqej të ndëshkonte Brutin për "politikën" e tij,<ref>{{Cite journal|last=GÜRKAN|first=EMRAH SAFA|year=2012|title=The efficacy of Ottoman counter-intelligence in the 16th century|url=https://www.academia.edu/1390186|journal=Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae|volume=65|page=33|doi=10.1556/AOrient.65.2012.1.1}}</ref> Megjithatë, Sokollu vendosi të përpiqej të bindte Sulltanin se Bruti ishte një spiun habsburg dhe u përpoq të falsifikonte një letër të shkruar nga Nënkryetari i Napolit i cili “ ''falenderoi shqiptarin për informacionin që kishte dërguar'' ”. Sinan Pasha më pas bëri një kërkesë tjetër duke pretenduar se mjeku më i afërt i Sokollit, një hebre i quajtur Solomon Ashkenazi, mashtroi Marlianin për të paraqitur një dokument pa kredi. Sokollu përfundimisht e liroi Brutin me kushtin që ai të kthehej në Napoli. Sokollu nuk e pëlqeu kurrë Brutin, sepse ai po komplotonte me [[Koxha Sinan Pasha|Sinan Pashën]] në favor të një princi moldav dhe u akuzua nga Sokoll Mehmet Pasha, një burrë shteti me status të lartë osman, si tradhtar. Sokollu u përpoq të urdhëronte ekzekutimin e Brutit por u ndalua nga Sinan Pasha për shkak të aksesit të Brutit në informacione të vlefshme. Megjithatë, ai u arrestua dhe u lirua me kushtin që të kthehej në Napoli dhe të dënohej nga autoritetet Habsburge. Erërat e pafavorshme e shpëtuan Brutin nga një mbytje e mundshme e anijes dhe ai mbeti në një ishull [[Dubrovniku|Raguzan]] ku kaloi në [[Lezha|Lezhë]] në qytetin e tij të lindjes. Këtu ai u ndalua nga burrat raguzanë të dërguar nga Marliani. == Vrasja == Para se të arrinte në Napoli, ai u kthye në Kostandinopojë dhe filloi kundërshtimin e tij kundër Marlianit, duke u përpjekur të kontaktonte zyrtarët osmanë duke i paralajmëruar ata se Marliani po përpiqej të blinte kohë në vend që të bënte një armëpushim. Përpjekjet e Brutit dolën të kota dhe ai u largua për t'iu bashkuar shërbimit të vojvodës së re Iancu Saul. Këtu ai u bë një burrë shteti i suksesshëm dhe ndihmoi në shmangien e një lufte të mundshme osmano-polake.<ref>{{Cite book|last=(Queen of England)|first=Richard Bruce Wernham – Great Britain. Public Record Office, Elizabeth I|url=https://books.google.com/books?id=_2opAAAAYAAJ&q=Bartolomeo+Bruti|title=List and Analysis of State Papers, Foreign Series: Elizabeth I.|date=1965|publisher=H.M. Stationery Office. Del 2 av Letters and Papers, Foreign and Domestic, of the Reign of Henry VIII: Preserved in the Public Record Office, the British Museum, and Elsewhere, Great Britain. Public Record Office Volym 2 av List and Analysis of State Papers, Foreign Series: Elizabeth I, Great Britain. Public Record Office Volym 2 av List and Analysis of State Papers, Foreign Series: Elizabeth I.: Preserved in the Public Record Office, Great Britain. Public Record Office|page=456}}</ref> Në tetor 1578, Bruti shkoi në Sokollu për ta paralajmëruar për lidhjet e Marlianis me spanjollët. Sipas kronikave të poetit dhe diplomatit polak Joachim Bielski në 1591, Bruti (i njohur si ''Brutti Epirote'' ose ''Arnaut Brutti'' ) u arrestua dhe u hodh në burg në [[Lumi Dniestri|Dniester]] .<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=UCxRAAAAcAAJ&q=Bartolomi+Brutti&pg=PA175|title=Archiva istorică a României|date=1865|publisher=Impr. Statuluĭ, 1865|edition=No. 258 1591 Joachim Bielski chronicles contemporary Polish describes the death of the Moldavian boyfriend Brutti. Arona, Mr. Moldavia, sent an ambassador to the king, and a few horses will ride in the gift. Soon after those orders to be thrown into the Dniester while he was going to Poland. the cause of this cruelty seems to have been only the money that Arona owed to Brutti vodka since he was in charge.|page=175|access-date=13 prill 2020}}</ref> Ai u burgos në Moldavi dhe u përpoq të ikte te një sundimtar lokal mbi kufirin polak. Iu prenë hundët dhe u mbyt kur ishte rreth të 30-tave nga princi i ri Aron Tiranul (1591–1595), i cili kishte marrë hua para nga Bruti dhe nuk pranoi t'i kthente. Ekzekutimi u urdhërua edhe nga autoritetet osmane. Nipi i tij, [[Pasquale Bruti]], u vra në vitin 1598 nga osmanët në Beograd për dyshimin se ishte spiun.<ref>{{Cite web|last=Brotton|first=Jerry|date=13 qershor 2015|title=Agents of Empire by Noel Malcolm, review: 'a quite miraculous feat'|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/11667220/Agents-of-Empire-by-Noel-Malcolm-review.html}}</ref> == Shih edhe == * [[Familja Bruti]] == Referime == [[Kategoria:Njerëz nga Lezha]] [[Kategoria:Njerëz nga Ulqini]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Vdekje 1591]] [[Kategoria:Lindje 1557]] [[Kategoria:Familja Bruti]] [[Kategoria:Spiunë shqiptarë]] 3t8tosygychvetjosexweu60zis57gb 0 332540 3026083 2789099 2026-08-16T08:15:20Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026083 wikitext text/x-wiki '''Don Benkishoti në bjeshkë''' : Tregime në vargje Don Benkishoti në bjeshkë <ref>https://www.bksh.al/details/27357/</ref>: tregime në vargje është një libër i autorit shqiptar [[Shkëlzen Zalli]], i botuar në vitin 2005 nga shtëpia botuese Logoreci në Tiranë. Libri, i cili përmban 54 faqe dhe është i ilustruar, është redaktuar nga Skënder Zogaj. Ky vëllim poetik është një krijim origjinal në letërsinë shqipe për fëmijë <ref>https://bum.al/produkti/don-benkishoti-ne-bjeshke/{{Lidhje e vdekur}}</ref> dhe përfshin tregime të shkruara në vargje. Titulli i librit aludon në veprën e famshme të Miguel de Cervantesit, Don Kishoti, duke e vendosur protagonistin në një kontekst shqiptar, në bjeshkët e trojeve shqiptare. Nëpërmjet një stili të lehtë dhe ritmik, autori sjell histori që përzihen me humor, aventurë dhe mesazhe të vlefshme për lexuesit e rinj. Libri ka ISBN-in 9994371363 dhe i përket zhanrit të letërsisë shqipe për fëmijë <ref>https://supermart.al/libra-and-art/libra/albanian-books/early-readers/don-benkishoti-ne-bjeshke-en/{{Lidhje e vdekur}}</ref>, me një qasje të veçantë poetike që e bën të dallueshëm në këtë kategori. == Burimet == [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Libra]] [[Kategoria:Libra të botuar në 2005]] 5a1u6o2rgvhtup3xhv18kyo3syq6l0e 0 333893 3025968 2701360 2026-08-15T18:02:59Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025968 wikitext text/x-wiki [[File:アルバニア大使館が入居するビル全景.jpg|thumb|Ambasada e Shqipërisë në Japoni]] [[File:アルバニア大使館専用インターフォン.jpg|thumb|Intercom i ambasadës]] '''Ambasada e [[Shqipëria|Shqipërisë]] në [[Japonia|Japoni]]''' është hapur në [[Tokio]] që nga viti [[2005]], deri atëherë ambasada ishte e akredituar njëkohësisht në Japoni me rezidencë në [[Pekini|Pekin]]. == Histori e shkurtër == Më 28 nëntor [[1912]], [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shqipëria shpall pavarësinë]] nga [[Perandoria Osmane]].<ref>[https://rajonipress.com/kush-dhe-kur-e-shpalli-pavaresine-e-shqiperise/ Kush dhe kur e shpalli pavarësinë e Shqipërisë? - Gazeta Online - Rajonipress.com]</ref> Në prill të [[prill]] [[1922]] u vendosën [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Japonisë|marrëdhëniet diplomatike]] midis Shqipërisë dhe [[Perandoria e Japonisë|Perandorisë së Japonisë]].<ref name="shqipëria dhe Japonia">[https://ambasadat.gov.al/japan/sq/marr%C3%ABdheniet-dypal%C3%ABshe Marrëdheniet dypalëshe | Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Japoni]</ref> Japonia është vendi i katërt në botë që njeh Shqipërinë.<ref name="100-vjetori i marrëdhënieve">[https://albanianpost.com/100-vjetori-i-marredhenieve-ponari-dhoma-e-tregtise-shqiperi-japoni-theksi-te-investitoret-japoneze-dhe-afrimin-e-biznesit-shqiptar-me-japonine-2/ 100-vjetori i marrëdhënieve, Ponari: Dhoma e Tregtisë Shqipëri-Japoni, theksi te investitorët japonezë dhe afrimin e biznesit shqiptar me Japoninë | Albanian Post]</ref> Këto lidhje dypalëshe u prishën, pasi Japonia formoi një aleancë me [[Italia fashiste (1922-1943)|Italinë Fashiste]].<ref >{{Cite web |url=https://gigafox.ru/sq/management-of-pregnancy/benito-mussolini-biografiya-politicheskaya-deyatelnost-semya/ |title=Benito Mussolini: biografia, veprimtaritë politike, familja. Datat dhe ngjarjet kryesore të jetës së tij |access-date=15 qershor 2023 |archive-date=15 qershor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615202058/https://gigafox.ru/sq/management-of-pregnancy/benito-mussolini-biografiya-politicheskaya-deyatelnost-semya/ |url-status=dead }}</ref> Më 29 nëntor [[1944]], pas luftimeve kundër Italisë dhe [[Gjermania Naziste|Gjermanisë]], Shqipëria rifitoi pavarësinë.<ref>[https://telegraf.al/speciale/clirimi-i-shqiperise-me-29-nentor-1944-dite-historike/ Çlirimi i Shqipërisë më 29 Nëntor 1944, ditë historike | Gazeta Telegraf]</ref> Në mars [[1981]], marrëdhëniet diplomatike midis Shqipërisë dhe [[Japonia|Shtetit të Japonisë]] u rivendosën.<ref name="shqipëria dhe Japonia"/><ref name="100-vjetori i marrëdhënieve"/> Në fillim [[Lista e ambasadorëve të Shqipërisë në Kinë|ambasadorët në Pekin]] ishin në krye të Japonisë, për shembull, ambasadori [[Justin Papajorgji]] është një prej tyre.<ref>[https://telegraf.al/dosier/bashkestudenti-im-kinez-qe-u-rikthye-ambasador-ne-shqiperi-perkthyesi-i-cu-en-lait/ Bashkëstudenti im kinez që u rikthye ambasador në Shqipëri, përkthyesi i Çu En Lait… | Gazeta Telegraf]</ref><ref>[https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/1989/1989-appendix-2.htm List of Official Mourners Representing Foreign Countries and International Organizations at the Funeral Ceremony of Emperor Showa]</ref> Më në fund, Ambasada e Shqipërisë në Tokio u hap në dhjetor [[2005]].<ref name="shqipëria dhe Japonia"/><ref name="100-vjetori i marrëdhënieve"/> == Adresë == 4F Hokkoku Shimbun Building, 6-4-8 Tsukiji, Chuo-ku, Tokyo 104-0045<ref>[https://ambasadat.gov.al/japan/sq/sh%C3%ABrbime-t%C3%AB-ambasad%C3%ABs Shërbime të Ambasadës | Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Japoni]</ref> == Ambasadorët == {{main|Lista e ambasadorëve të Shqipërisë në Japoni}} * [[Fatos Kërçiku]], 2005–2009, i ngarkuari me punë (''charge d'affaires'') * [[Bujar Dida]], 2009–2015 * [[Armand Shandro]], 2015–2016, i ngarkuari me punë * [[Gjergj Teneqexhiu]], 2016–2024 * [[Ilir Qorri]], 2024, i ngarkuari me punë * [[Ermal Muça]], 2024–<ref>[https://president.al/presidenti-begaj-dekreton-emerimin-ne-detyre-te-ambasadorit-te-jashtezakonshem-dhe-fuqiplote-te-republikes-se-shqiperise-ne-japoni-rezident-si-dhe-ambasadorit-te-jashtezakonshem-dhe-fuqiplote-te-rep/ Presidenti Begaj Dekreton Emërimin Në Detyrë Të Ambasadorit Të Jashtëzakonshëm Dhe Fuqiplotë Të Republikës Së Shqipërisë Në Japoni, Rezident, Si Dhe Ambasadorit Të Jashtëzakonshëm Dhe Fuqiplotë Të Republikës Së Shqipërisë Në Republikën E Filipineve, Republikën E Indonezisë, Republikën E Singaporit Dhe Në Malajzi, Jo Rezident - Presidenti I Republikës Së Shqipërisë]</ref> == Referime == {{reflist}} == Shih edhe == * [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Japonisë]] == Lidhje të jashme == * [http://www.ambasadat.gov.al/japan/ Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Japoni] [[Kategoria:Ambasada të Shqipërisë]] [[Kategoria:Ambasada në Japonisë]] [[Kategoria:Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Japonisë]] oj7x2v2sro7s4h39bbuvec6bovp89fg 1 335360 3026018 2736270 2026-08-16T00:06:52Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026018 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeo Bruti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2565653 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191104085703/https://siriusscriptum.al/histori-mahnitese-kur-shqiptaret-ishin-faktore-te-rendesishem-ne-politiken-boterore/ për lidhjen https://siriusscriptum.al/histori-mahnitese-kur-shqiptaret-ishin-faktore-te-rendesishem-ne-politiken-boterore/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 korrik 2023 05:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeo Bruti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2736269 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230421205848/https://www.academia.edu/2453208 për lidhjen https://www.academia.edu/2453208. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2025 22:55 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bartolomeo Bruti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026017 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://revistas.usal.es/index.php/Studia_Historica/article/download/shhmo201436121145/12697. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 02:06 (CEST) q8pyqb8vctexvzhoypa2yei00xe8i1j 0 335830 3026104 2963102 2026-08-16T10:48:53Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Nilla_Pizzi_Sanremo_1951.jpg|Nilla_Pizzi_Sanremo_1951.jpg]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Nilla_Pizzi_Sanremo_1956.jpg|Nilla_Pizzi_Sanremo_1956.jpg]] nga përdoruesi [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker] 3026104 wikitext text/x-wiki '''Festivali i Sanremos''' ( {{Lang-it|Festival di Sanremo}}  [ˈfɛstival di sanˈrɛːmo, festiˈval - ] ), zyrtarisht '''Festivali i Këngës Italiane''' ( {{Lang-it|Festival della canzone italiana}}), është konkursi dhe ceremonia e çmimeve më e njohur e këngës [[Kultura e Italisë|italiane]] , që mbahet çdo vit në qytetin e [[Sanremo|Sanremos]], Liguria.<ref>{{Cite journal|last=Agostini|first=Roberto|date=2007|title=The Italian Canzone and the Sanremo Festival: change and continuity in Italian mainstream pop of the 1960s|url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/E4199785BBB000BDF73D0D67A5E7AB8D/S0261143007001341a.pdf/div-class-title-the-italian-span-class-italic-canzone-span-and-the-sanremo-festival-change-and-continuity-in-italian-mainstream-pop-of-the-1960s-div.pdf|journal=Popular Music|volume=26|issue=3|pages=389–408|doi=10.1017/S0261143007001341|access-date=29 prill 2022}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mario Luzzatto Fegiz|date=3 shkurt 2003|title=Così finisce l' era della vecchia gara|url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/febbraio/04/Cosi_finisce_era_della_vecchia_co_0_0302041465.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908223428/http://archiviostorico.corriere.it/2003/febbraio/04/Cosi_finisce_era_della_vecchia_co_0_0302041465.shtml|archive-date=8 shtator 2014|access-date=1 dhjetor 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|title=San Remo festival showcases Italian, international talents|url=http://edition.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Music/03/10/wb.italy.sanremo/|access-date=29 prill 2022|website=CNN|archive-date=29 prill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220429104842/http://edition.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Music/03/10/wb.italy.sanremo/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Schlagerfestival von Sanremo: Italien ist gerettet|url=https://www.sueddeutsche.de/medien/san-remo-schlagerfestival-rai-1.5197154|access-date=29 prill 2022|website=Süddeutsche Zeitung|language=de}}</ref> Është kompeticioni vjetor i muzikës televizive më jetëgjatë në botë në nivel kombëtar (duke e bërë atë një nga [[Lista e shfaqjeve televizive më të gjata sipas kategorive|programet televizive më të gjata]] në botë)<ref>{{Cite web|title=Most wins of the Sanremo Music Festival|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/473047-most-wins-of-the-sanremo-music-festival|access-date=21 janar 2022|website=[[Guinness World Records]]}}</ref> dhe është gjithashtu baza dhe frymëzimi për [[Festivali Evropian i Këngës|konkursin e Eurovizionit]] .<ref>{{Cite web|title=Sanremo Festival in the Enciclopedia Treccani|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/festival-di-sanremo/#:~:text=Festival%20di%20Sanremo%20Concorso%20canoro,quali%20l'Eurovision%20song%20contest.|access-date=29 prill 2022|website=Treccani|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|title=Zensurstreit beim Schlagerfestival Sanremo, Bühne der Nation|url=https://www.sueddeutsche.de/medien/zensurstreit-beim-schlagerfestival-sanremo-buehne-der-nation-1.4785771|access-date=29 prill 2022|website=Süddeutsche Zeitung|language=de}}</ref> Ndryshe nga çmimet e tjera në Itali, Festivali Muzikor i Sanremos është një konkurs për këngë të reja, jo një çmim për sukseset e mëparshme (si {{Interlanguage link|Premio regia televisiva|it|Premio TV - Premio regia televisiva}} për televizionin, {{Interlanguage link|Premio Ubu|it|}} për shfaqje skenike dhe Premio David di Donatello për filma). Edicioni i parë i Festivalit të Muzikës Sanremo, i mbajtur midis 29 dhe 31 janar 1951, u transmetua nga stacioni radiofonik i RAI-t Rete Rossa, dhe kishte vetëm tre pjesëmarrës : [[Nilla Pizzi]], [[Achille Togliani]] dhe [[Duo Fasano]] .<ref>{{Cite web|last=Giovanni De Luna|date=5 shkurt 2011|title=Quante Italie racconta Sanremo|url=http://www3.lastampa.it/libri/sezioni/news/articolo/lstp/387556/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330090128/http://www3.lastampa.it/libri/sezioni/news/articolo/lstp/387556/|archive-date=30 mars 2012|access-date=1 tetor 2011|website=[[La Stampa]]}}</ref> Duke filluar nga viti 1955, të gjitha edicionet e festivalit transmetohen drejtpërdrejt nga televizioni italian Rai 1 .<ref>{{Cite web|date=17 shkurt 2011|title=Festival di Sanremo, fotostoria in bianco e nero – Sanremo 1955, il Festival è trasmesso per la prima volta in tv|url=http://blog.panorama.it/foto/2011/02/17/festival-di-sanremo-fotostoria-in-bianco-e-nero/5sanremo/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403024633/http://blog.panorama.it/foto/2011/02/17/festival-di-sanremo-fotostoria-in-bianco-e-nero/5sanremo/|archive-date=3 prill 2012|access-date=1 tetor 2011|website=[[Panorama (Italian magazine)|Panorama]]|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|title=1955: Sanremo anche da guardare|url=http://www.sanremo.rai.it/articoloSanremo/0,10308,33283,00.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060603023942/http://www.sanremo.rai.it/articoloSanremo/0,10308,33283,00.html|archive-date=3 qershor 2006|access-date=1 tetor 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> Nga viti 1951 deri në vitin 1976, festivali u zhvillua në kazinonë e Sanremos, por duke filluar nga viti 1977, të gjitha edicionet e mëpasshme u mbajtën në Teatro Ariston,<ref>{{Cite web|title=Festival della Canzone Italiana|url=http://www.aristonsanremo.com/Festival%20di%20Sanremo|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913054249/http://www.aristonsanremo.com/Festival%20di%20Sanremo|archive-date=13 shtator 2011|access-date=1 tetor 2011|publisher=www.aristonsanremo.com|language=it}}</ref> me përjashtim të vitit 1990, i cili u mbajt në Nuovo Mercato dei Fiori. Festivali i Muzikës në Sanremo është përdorur shpesh si një metodë për zgjedhjen e [[Italia në Festivalin Evropian të Këngës|hyrjes italiane]] në Eurovizion.<ref>{{Cite web|date=8 shkurt 2017|title=Sanremo - the festival that inspired Eurovision|url=https://eurovision.tv/story/sanremo-the-festival-that-inspired-eurovision|access-date=16 tetor 2021|website=[[Eurovision.tv]]}}</ref><ref>{{Cite book|last=Adinolfi|first=Francesco|title=Mondo Exotica: Sounds, Visions, Obsessions of the Cocktail Generation|url=https://archive.org/details/mondoexoticasoun0000adin|date=2008|publisher=Duke University Press|isbn=9780822341321|location=Durham|pages=x|translator-last=Pinkus|translator-first=Karen|oclc=179838406|translator-last2=Vivrette|translator-first2=Jason}}</ref> Festivali ka lançuar karrierën e disa prej artistëve muzikorë më të suksesshëm të Italisë, duke përfshirë [[Gigliola Cinquetti]],<ref>{{Cite web|last=Gallori|first=Paolo|title=I protagonisti storici del Festival di Sanremo|url=http://www.repubblica.it/online/musica/sanremo/vecchi/vecchi.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110224060837/http://www.repubblica.it/online/musica/sanremo/vecchi/vecchi.html|archive-date=24 shkurt 2011|access-date=1 dhjetor 2011|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref> [[Laura Pausini]],<ref>{{Cite web|last=Palladini|first=Federica|date=15 shkurt 2011|title=Laura Pausini: nuovo album portafortuna|url=http://www.elle.it/Entertainment/Musica/Laura-Pausini-nuovo-album-portafortuna|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426011717/http://www.elle.it/Entertainment/Musica/Laura-Pausini-nuovo-album-portafortuna|archive-date=26 prill 2012|access-date=1 dhjetor 2011|website=[[Elle (magazine)|Elle]]}}</ref> [[Eros Ramazzotti]],<ref>{{Cite web|last=Mario Luzzatto Fegiz|date=20 shtator 1993|title=Com'è cresciuto il piccolo Eros|url=http://archiviostorico.corriere.it/1993/settembre/20/com_cresciuto_piccolo_Eros_co_0_93092013794.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225055226/http://archiviostorico.corriere.it/1993/settembre/20/com_cresciuto_piccolo_Eros_co_0_93092013794.shtml|archive-date=25 shkurt 2009|access-date=1 dhjetor 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> [[Andrea Boçeli|Andrea Bocelli]],<ref>{{Cite web|title=Biografia di Andrea Bocelli|url=http://www.italica.rai.it/principali/argomenti/biografie/bocelliandrea.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101031001539/http://www.italica.rai.it/principali/argomenti/biografie/bocelliandrea.htm|archive-date=31 tetor 2010|access-date=1 dhjetor 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> [[Giorgia]],<ref>{{Cite web|last=Cesarale|first=Sandra|date=7 korrik 2003|title=Il principe De Gregori e la regina Giorgia|url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/luglio/07/principe_Gregori_regina_Giorgia_co_10_030707093.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221151323/http://archiviostorico.corriere.it/2003/luglio/07/principe_Gregori_regina_Giorgia_co_10_030707093.shtml|archive-date=21 shkurt 2014|access-date=1 dhjetor 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> [[Il Volo]],<ref>{{Cite web|date=8 maj 2022|title=ESC: Il Volo, non fu facile superare immagine dei bimbi prodigio - Musica|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/musica/2022/05/08/esc-il-volo-non-fu-facile-superare-immagine-dei-bimbi-prodigio_94286e97-ba43-47be-a9ee-1610eba01ea8.html|access-date=6 qershor 2022|website=[[Agenzia Nazionale Stampa Associata|ANSA]]|language=it}}</ref> dhe [[Måneskin]] .<ref>{{Cite web|last=Shalvoy|first=Jessica|date=9 nëntor 2021|title=Meet Måneskin: The Italian Band That Defied the Odds and Brought Rock Back to the U.S.|url=https://variety.com/2021/music/news/maneskin-italian-rock-band-roxy-interview-1235108380/|access-date=18 nëntor 2021|website=Variety|language=en-US}}</ref> Midis 1953 dhe 1971 (përveç 1956), në 1990,<ref>{{Cite web|title=MIRIAM MAKEBA 'GRAZIE, CATERINA' - la Repubblica.it|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1990/03/02/miriam-makeba-grazie-caterina.html}}</ref><ref>{{Cite web|date=20 nëntor 2014|title=Big stranieri in gara a Sanremo? C'è una lunga tradizione|url=http://euromusica.org/2014/11/20/big-stranieri-in-gara-sanremo-ce-lunga-tradizione/}}</ref> dhe 1991,<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1991, viaggio nella storia del Festival|url=https://recensiamomusica.com/sanremo-1991-viaggio-nella-storia-del-festival/|access-date=7 korrik 2023|archive-date=30 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530142600/https://recensiamomusica.com/sanremo-1991-viaggio-nella-storia-del-festival/|url-status=dead}}</ref> secila këngë u këndua dy herë nga dy artistë të ndryshëm, secili duke përdorur një aranzhim individual orkestral, për të ilustruar kuptimin e festivalit si konkurs kompozitorësh, jo si konkurs këngëtarësh. Gjatë kësaj epoke të festivalit, ishte zakon që një version i këngës të interpretohej nga një artist vendas italian, ndërsa versioni tjetër nga një artist i ftuar ndërkombëtar.<ref name="HistoryRepubblica"/> Kjo u bë një mënyrë e mirë për shumë artistë ndërkombëtarë që të hynin me këngët e tyre në tregun italian, duke përfshirë [[Louis Armstrong]], [[Ray Charles]], [[Stevie Wonder]], [[Cher]], [[Gloria Gaynor]], Dionne Warwick, Jose Feliciano, [[Roberto Carlos]], [[Paul Anka]], [[Miriam Makeba]], [[Bonnie Tyler]], [[Shirley Bassey]], Mungo Jerry, [[Kiss]], [[Laura Branigan]] dhe shumë të tjerë. == Historia == === Origjina dhe zhvillimi === [[Skeda:Sanremo0005.jpg|majtas|parapamje| Kazino Sanremo priti Festivalin e Muzikës Sanremo midis 1951 dhe 1976.]] Pas Luftës së Dytë Botërore, një nga propozimet për të rigjallëruar ekonominë dhe reputacionin e [[Sanremo|Sanremos]] ishte krijimi i një festivali vjetor muzikor që do të mbahej në qytet.<ref name="HistoryRAI">{{Cite web|title=Festival di Sanremo – La storia: 1951–1960|url=http://www.archivio.raiuno.rai.it/schede/0045/004522.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017074204/http://www.archivio.raiuno.rai.it/schede/0045/004522.htm|archive-date=17 tetor 2008|access-date=8 qershor 2012|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> Gjatë verës së vitit 1950, administratori i kazinosë së Sanremos, Piero Bussetti, dhe dirigjenti i orkestrës RAI, Giulio Razzi, ridiskutuan idenë për Sanremon e cila ishte braktisur një vit më parë për shkak të problemeve financiare, duke vendosur të hapnin një konkurs midis këngëve të papublikuara më parë.<ref>{{Cite web|last=Pollini|first=Luca|date=12 shkurt 2010|title=Sanremo Story|url=http://www.menstyle.it/cont/musica/musica/1002/1200/sanremo-story.asp|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113084440/http://www.menstyle.it/cont/musica/musica/1002/1200/sanremo-story.asp|archive-date=13 nëntor 2013|access-date=8 qershor 2012|website=[[GQ (magazine)|GQ Italia]]|language=it}}</ref> I titulluar zyrtarisht {{Lang|it|Festival della Canzone Italiana}} (fjalë për fjalë "Festival i këngës italiane"), edicioni i parë i shfaqjes u mbajt në kazino Sanremo më 29, 30 dhe 31 janar 1951.<ref name="HistoryRAI"/> Raundi final i konkursit u transmetua nga Rete Rossa, radiostacioni i dytë më i rëndësishëm [[RAI]] .<ref name="HistoryCorriere">{{Cite web|title=Il Festival di Sanremo – Dagli esordi agli anni Settanta|url=http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=Sanremo|url-status=live|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20120608135315/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=Sanremo|archive-date=8 qershor 2012|access-date=8 qershor 2012|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> Në konkurs morën pjesë 20 këngë, të realizuara vetëm nga tre artistë [[Nilla Pizzi|– Nilla Pizzi]], [[Duo Fasano]] dhe [[Achille Togliani]] .<ref name="HistoryRepubblica"/> Duke filluar nga edicioni i tretë i festivalit, i mbajtur në vitin 1953, çdo këngë interpretohej nga dy artistë të ndryshëm me orkestra dhe aranzhime të ndryshme.<ref>{{Cite web|last=Pinto|first=Timișoara|title=Festival di Sanremo 1953. I vincitori|url=http://www.radio.rai.it/radioscrigno/trasmettiamo/trasmettiamo_lancio.cfm?Q_IDSCHEDA=84|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105234910/http://www.radio.rai.it/radioscrigno/trasmettiamo/trasmettiamo_lancio.cfm?Q_IDSCHEDA=84|archive-date=5 nëntor 2013|access-date=8 qershor 2012|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> Dy vjet më vonë, në vitin 1955, festivali u shfaq për herë të parë në televizion, pasi një pjesë e natës finale u transmetua edhe nga kanali Programma Nazionale i RAI-t.<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1955 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-32c1ee4a-eb75-446b-b32a-cb59b9046ad9.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113081205/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-32c1ee4a-eb75-446b-b32a-cb59b9046ad9.html|archive-date=13 janar 2012|access-date=8 qershor 2012|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> Nata e fundit e emisionit u transmetua edhe në Belgjikë, Francë, Gjermani, Holandë dhe Zvicër.<ref name="HistoryCorriere"/> Në vitin 1964, [[Gianni Ravera]], i cili organizoi Festivalin e 14-të të Muzikës në Sanremo, i ndryshoi paksa rregullat e konkursit, duke vendosur që çdo këngë duhej të interpretohej një herë nga një artist italian dhe një herë nga një këngëtar ndërkombëtar,<ref>{{Cite web|last=Dario Salvatori, Maria Cristina Zoppa|title=Sanremo 1964. L'età e Gigliola, Renis e i sorrisi|url=http://www.radio.rai.it/radioscrigno/trasmettiamo/trasmettiamo_lancio.cfm?Q_IDSCHEDA=169|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105225709/http://www.radio.rai.it/radioscrigno/trasmettiamo/trasmettiamo_lancio.cfm?Q_IDSCHEDA=169|archive-date=5 nëntor 2013|access-date=9 qershor 2012|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> i cili u lejua të performonte këngën në çfarëdo gjuhe.<ref name="HistoryRepubblica">{{Cite web|last=Gallori|first=Paolo|title=Anno per anno la storia del Festival|url=http://www.repubblica.it/online/musica/sanremo/storia/storia.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110224055608/http://www.repubblica.it/online/musica/sanremo/storia/storia.html|archive-date=24 shkurt 2011|access-date=1 tetor 2011|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref> I njëjti rregull u zbatua në garën e vitit të ardhshëm.<ref>{{Cite web|date=28 janar 1965|title=Il quindicesimo Festival di Sanremo|url=http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerGiorno.php?year=1965&month=01&day=28|url-status=live|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20120611190843/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerGiorno.php?year=1965&month=01&day=28|archive-date=11 qershor 2012|access-date=9 qershor 2012|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> Ndërmjet viteve 1967 dhe 1971, hyrjet nuk u detyruan të interpretoheshin nga artistë të huaj, por u mbajtën shfaqje të dyfishta. Duke filluar nga viti 1972, çdo kompozim këndohej vetëm nga një artist.<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo – La storia: 1971–1980|url=http://www.archivio.raiuno.rai.it/schede/0046/004601.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017074214/http://www.archivio.raiuno.rai.it/schede/0046/004601.htm|archive-date=17 tetor 2008|access-date=9 qershor 2012|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> [[Skeda:Sanremo0006.jpg|parapamje| [[Teatro Ariston]] ka pritur Festivalin e Muzikës Sanremo që nga viti 1977. Përjashtimi i vetëm ishte konkursi i viteve 1990, i organizuar në Palafiori të Sanremos.]] Artistët konkurrues u ndanë për herë të parë në "Artistë të mëdhenj" dhe "Artistë të rinj" gjatë Festivalit të Muzikës Sanremo 1974. Konkursi kishte vetëm një fitues, por hyrjet në kategorinë "Artistë të rinj" kaluan nëpër një raund eliminator, ndërsa "Artistët e mëdhenj" u pranuan menjëherë në raundin final.<ref name="HistoryRepubblica"/> Në vitin 1977, kazino Sanremo, e cila priti të gjitha edicionet e mëparshme të konkursit, u mbyll për rinovime, prandaj shfaqja u zhvendos në Teatro Ariston .<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1977 – Storia e storie del Festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ebb5b58a-84c5-4b54-95e3-b620e6790885.html?refresh_ce|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105215049/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ebb5b58a-84c5-4b54-95e3-b620e6790885.html?refresh_ce|archive-date=5 nëntor 2013|access-date=9 qershor 2012|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> Teatri më vonë u bë vendndodhja e zakonshme për konkursin vjetor,<ref>{{Cite web|date=16 shkurt 2010|title=Sanremo 2010: l'Ariston e i 60 anni di Festival|url=http://www.rockol.it/news-105876/Sanremo-2010--l-Ariston-e-i-60-anni-di-Festival|access-date=9 qershor 2012|publisher=Rockol.it|language=it}}</ref> duke e pritur atë çdo vit, përveç në 1990, kur shfaqja u mbajt në ambientet e Nuovo Mercato dei Fiori, i njohur gjithashtu si Palafiori.<ref>{{Cite web|date=29 nëntor 1989|title=Sanremo, il festival emigrerà al Palafiori|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1989/11/29/sanremo-il-festival-emigrera-al-palafiori.html|website=[[la Repubblica]]|page=34|language=it}}</ref> Në vitin 1980, këngët mbështetëse të regjistruara paraprakisht zëvendësuan orkestrën, ndërsa performancat playback u lejuan në vitin 1983 gjatë raundit final.<ref name="Corriere80s">{{Cite web|title=Il Festival di Sanremo – Dagli anni Ottanta ad oggi|url=http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=sanremo2|url-status=live|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20120609205643/http://cinquantamila.corriere.it/storyTellerThread.php?threadId=sanremo2|archive-date=9 qershor 2012|access-date=9 qershor 2012|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> Në 1984 dhe 1985, të gjithë artistët u detyruan të performonin playback, ndërsa performancat live me orkestrën u rifutën në vitin 1990.<ref name="Corriere80s" /> Gjatë të njëjtave vite, disa ndryshime të tjera u prezantuan në konkurs. Në vitin 1982, gazetarët e akredituar të muzikës vendosën të krijonin një çmim për të nderuar këngën më të mirë që konkurronte në festival. Duke filluar nga viti 1983, çmimi ndahej zyrtarisht gjatë aktivitetit. Çmimi i kritikës u emërtua më vonë sipas [[Mia Martini|Mia Martinit]], e cila ishte artistja e parë që e mori atë në 1982 për hyrjen e saj "E non finisce mica il cielo".<ref>{{Cite web|last=Augliera|first=Pippo|date=10 shkurt 2012|title=A Sanremo 2012 il Premio della Critica – intitolato a Mia Martini dal '96 – compie 30 anni|url=http://www.musicalnews.com/articolo.php?codice=22824&sz=6|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324042135/http://www.musicalnews.com/articolo.php?codice=22824&sz=6|archive-date=24 mars 2012|access-date=9 qershor 2012|publisher=Musicalnews.com|language=it}}</ref> Madje, duke filluar nga viti 1984, u shënua ndarja e plotë mes artistëve të sapoardhur nga atyre me emër, duke kaluar në formatin me dy konkurse të ndryshme me fitues të veçantë.<ref name="HistoryRepubblica"/> Në vitin 1989, u prezantua një kategori e tretë, Seksioni i Artistëve të Ardhshëm, por u hoq vitin pasues.<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1989 – Storia e storie del Festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-c84011b9-7997-4bac-8317-382785ff00d2.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206163608/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-c84011b9-7997-4bac-8317-382785ff00d2.html|archive-date=6 shkurt 2013|access-date=9 qershor 2012|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref> Vetëm në vitin 1998, tre artistët më të mirë në kategorinë e të sapoardhurve u lejuan të konkurrojnë në konkursin e Artistëve të Mëdhenj. Kjo çoi në fitoren e debutueses [[Annalisa Minetti]], e cila krijoi disa polemika dhe çoi në rikthimin e garave krejtësisht të veçanta duke filluar nga viti 1999.<ref>{{Cite web|last=Gloria Pozzi, Mauro Luzzato Fegiz|date=31 korrik 1998|title=Sanremo, retromarcia: big e giovani divisi|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/luglio/31/Sanremo_retromarcia_big_giovani_divisi_co_0_9807317806.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226031453/http://archiviostorico.corriere.it/1998/luglio/31/Sanremo_retromarcia_big_giovani_divisi_co_0_9807317806.shtml|archive-date=26 dhjetor 2013|access-date=9 qershor 2012|website=[[Corriere della Sera]]|page=31|language=it}}</ref> Dallimi midis kategorive të ndryshme u hoq përsëri në vitin 2004.<ref>{{Cite web|date=11 nëntor 2003|title=Sanremo, ecco il progetto-Renis. Big e giovani tutti insieme|url=http://www.repubblica.it/2003/i/sezioni/spettacoli_e_cultura/sanremo/progetto/progetto.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104232041/http://www.repubblica.it/2003/i/sezioni/spettacoli_e_cultura/sanremo/progetto/progetto.html|archive-date=4 nëntor 2012|access-date=9 qershor 2012|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref> Një vit më pas, konkursi përfshiu pesë kategori të ndryshme—Të sapoardhurit, burrat, gratë, grupet dhe klasikët. Fituesi i secilës kategori garonte për fitoren përfundimtare të garës.<ref>{{Cite web|date=21 shkurt 2005|title=La giuria prepara la lista e il pubblico sceglie il vincitore|url=http://www.repubblica.it/2005/b/speciale/altri/2005sanremo/regolamento/regolamento.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120521063336/http://www.repubblica.it/2005/b/speciale/altri/2005sanremo/regolamento/regolamento.html|archive-date=21 maj 2012|access-date=9 qershor 2012|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref> Kategoria Classic u shfuqizua në vitin 2006,<ref>{{Cite web|date=14 nëntor 2005|title=Sanremo 2006: sarà ancora il pubblico (col televoto) a scegliere i vincitori|url=http://www.rockol.it/news-76920/Sanremo-2006--sar%C3%A0-ancora-il-pubblico-(col-televoto)-a-scegliere-i-vincitori|access-date=9 qershor 2012|publisher=Rockol.it|language=it}}</ref> ndërsa duke filluar nga viti 2007, festivali u kthye në rregullat e përdorura në vitet 1990, me dy konkurse krejtësisht të ndara për artistë të njohur dhe të sapoardhur.<ref>{{Cite web|date=26 shkurt 2007|title=Ecco il Festival di Baudo: ritorni e attese|url=http://www.corriere.it/Speciali/Spettacoli/2007/Sanremo/articoli/index2.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030051107/http://www.corriere.it/Speciali/Spettacoli/2007/Sanremo/articoli/index2.shtml|archive-date=30 tetor 2015|access-date=9 qershor 2012|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> Në vitin 2009, një konkurs i ri, i zhvilluar tërësisht online, u prezantua nga drejtori artistik i edicionit të 59-të të konkursit, [[Paolo Bonolis]] . I titulluar ''Sanremofestival.59'',<ref>{{Cite web|date=20 nëntor 2007|title=Sanremo: Il nuovo regolamento, in gara 15 Artisti e 8 Proposte 2009|url=http://www.adnkronos.com/Archivio/AdnAgenzia/2008/11/20/Spettacolo/Televisione/SANREMO-IL-NUOVO-REGOLAMENTO-IN-GARA-15-ARTISTI-E-8-PROPOSTE-2009_141042.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105185136/http://www.adnkronos.com/Archivio/AdnAgenzia/2008/11/20/Spettacolo/Televisione/SANREMO-IL-NUOVO-REGOLAMENTO-IN-GARA-15-ARTISTI-E-8-PROPOSTE-2009_141042.php|archive-date=5 nëntor 2013|access-date=9 mars 2012|publisher=[[Adnkronos]]|language=it}}</ref> konkursi nuk u mbajt në vitet në vijim. == Fituesit == === Seksioni i ''Artistëve të Mëdhenj'' === ==== 1950 ==== [[Skeda:Nilla Pizzi Sanremo 1956.jpg|parapamje|250x250px| Nilla Pizzi ishte fituesja e Festivalit të parë të Sanremos, në vitin 1951.]] [[Skeda:Sanremo_1959_Domenico_Modugno.webp|parapamje|250x250px| Domenico Modugno pasi fitoi [[Festivali i Muzikës Sanremo 1959|edicionin e vitit 1959]] . Modugno fitoi Festivalin në 1958, 1959, 1962 dhe 1966.]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+List of winners of the ''Big Artists'' section, with the title of the performed song and its composers ! style="width:40px;" |Year ! style="width:350px;" |Song ! style="width:300px;" |Artist(s) |- ! scope="row" |[[Sanremo Music Festival 1951|1951]] |"Grazie dei fiori"<ref name="Repubblica Nilla Pizzi">{{Cite web|last=Assante|first=Ernesto|date=13 mars 2011|title=Addio a Nilla Pizzi con la sua voce fece cantare l'Italia|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2011/03/13/addio-nilla-pizzi-con-la-sua-voce.html|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><small>(Saverio Seracini, Gian Carlo Testoni, Mario Panzeri)</small> |[[Nilla Pizzi]] |- ! scope="row" |[[Sanremo Music Festival 1952|1952]] |"Vola colomba"<ref name="Repubblica Nilla Pizzi" /><br /><small>(Carlo Concina, Bixio Cherubini)</small> |Nilla Pizzi |- ! scope="row" |1953 |"Viale d'autunno"<ref name="Rai50s">{{Cite web|title=Il Festival di Sanremo – I vincitori degli anni '50|url=http://www.archivio.raiuno.rai.it/schede/0016/001693.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928171853/http://www.archivio.raiuno.rai.it/schede/0016/001693.htm|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Giovanni D'Anzi)</small> |Carla Boni & Flo Sandon's |- ! scope="row" |1954 |"Tutte le mamme"<ref name="Repubblica50s">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1954|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1954.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930204616/http://www.festival.vivasanremo.com/1954.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|last=Gallori|first=Paolo|date=20 shkurt 1999|title=La storia del Festival – Gli anni Cinquanta e Sessanta|url=http://www.repubblica.it/online/musica/sanremostory/story/story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110127100122/http://www.repubblica.it/online/musica/sanremostory/story/story.html|archive-date=27 janar 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]}}</ref><br /><small>(Eduardo Falcocchio, Umberto Bertini)</small> |Giorgio Consolini & Gino Latilla |- ! scope="row" |1955 |"Buongiorno tristezza"<br /><small>(Mario Ruccione, Giuseppe Fiorelli)</small> |[[Claudio Villa]] & Tullio Pane |- ! scope="row" |1956 |"Aprite le finestre"<ref name="Repubblica50s" /><br /><small>(Virgilio Panzuti, Giuseppe Perotti)</small> |Franca Raimondi |- ! scope="row" |1957 |"Corde della mia chitarra"<ref name="Rai50s" /><br /><small>(Mario Ruccione, Giuseppe Fiorelli)</small> |Claudio Villa & [[Nunzio Gallo]] |- ! scope="row" |1958 |"Nel blu dipinto di blu"<ref>{{Cite web|date=9 gusht 1994|title=Domenico Modugno; Recorded 'Volare'|url=http://articles.latimes.com/1994-08-09/news/mn-25055_1_domenico-modugno|url-status=live|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20111002123224/http://articles.latimes.com/1994-08-09/news/mn-25055_1_domenico-modugno|archive-date=2 tetor 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Silenzi|first=Andrea|date=21 shkurt 1998|title=1958: con Domenico Modugno Sanremo comincia a Volare|url=http://www.repubblica.it/online/musica/sanremo/decennali/decennali.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110222163731/http://www.repubblica.it/online/musica/sanremo/decennali/decennali.html|archive-date=22 shkurt 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><small>(Domenico Modugno, Franco Migliacci)</small> |[[Domenico Modugno]] & Johnny Dorelli |- ! scope="row" |1959 |"Piove (Ciao, ciao bambina)"<ref name="Repubblica50s" /><br /><small>(Domenico Modugno, Dino Verde)</small> |Domenico Modugno & Johnny Dorelli |} ==== vitet 1960 ==== [[Skeda:Sanremo_1968_Roberto_Carlos_Sergio_Endrigo.jpg|parapamje|250x250px| Sergio Endrigo (majtas) me këngëtarin brazilian Roberto Carlos pas fitores së tyre në vitin 1968]] [[Skeda:Sanremo_1964_Gigliola_Cinquetti_Patricia_Carli.jpg|parapamje|250x250px| Gigliola Cinquetti dhe belgo-italianja Patricia Carli festojnë fitoren e tyre me këngën "Non ho l'età" në Festivalin e 14-të të Muzikës në Sanremo, 1 shkurt 1964.]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës ''Big Artists'', me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Kënga ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 1960 | " Romantica "<ref>{{Cite web|last=Tettamanti|first=Franco|date=9 mars 2011|title=1957, Tony Dallara il principe degli urlatori|url=http://archiviostorico.corriere.it/2011/marzo/09/1957_Tony_Dallara_principe_degli_co_7_110309070.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911010948/http://archiviostorico.corriere.it/2011/marzo/09/1957_Tony_Dallara_principe_degli_co_7_110309070.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /> <small>(Renato Rascel, Dino Verde)</small> | Tony Dallara dhe Renato Rascel |- ! scope="row" | 1961 | " Al di là "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1961|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1961.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809032918/http://www.festival.vivasanremo.com/1961.htm|archive-date=9 gusht 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>( Carlo Donida, Mogol )</small> | Betty Curtis dhe Luciano Tajoli |- ! scope="row" | 1962 | " Addio, addio "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1962 – Storia e storie del Festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-12feccca-85c2-4e36-a5e7-56a08602f973.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121614/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-12feccca-85c2-4e36-a5e7-56a08602f973.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>( [[Domenico Modugno]], Franco Migliacci )</small> | [[Domenico Modugno]] & [[Claudio Villa]] |- ! scope="row" | 1963 | " Uno per tutte "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1963|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1963.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930204626/http://www.festival.vivasanremo.com/1963.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /> <small>(Tony Renis, Alberto Testa, Mogol)</small> | Tony Renis dhe Emilio Pericoli |- ! scope="row" | 1964 | " Non ho l'età "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1964|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1964.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20020507112556/http://www.festival.vivasanremo.com/1964.htm|archive-date=7 maj 2002|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>( Nicola Salerno, Mario Panzeri, Giancarlo Colonnello)</small> | [[Gigliola Cinquetti]] & Patricia Carli |- ! scope="row" | 1965 | " Se piangi, se ridi "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1965 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-48d2a4cc-42b6-4d3d-8713-fb7557e9eedb.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121646/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-48d2a4cc-42b6-4d3d-8713-fb7557e9eedb.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Gianny Marchetti, Bobby Solo, Mogol)</small> | [[Bobby Solo]] & The New Christy Minstrels |- ! scope="row" | 1966 | " [[Dio, hajde ti amo|Dio, come ti amo]] "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1966 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-7e6c9824-9b1b-4c17-937f-0edb88a83183.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121718/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-7e6c9824-9b1b-4c17-937f-0edb88a83183.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Domenico Modugno)</small> | [[Domenico Modugno]] dhe [[Gigliola Cinquetti]] |- ! scope="row" | 1967 | "Non pensare a me"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1967 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-57ca8fcf-843f-420b-9f0c-65ecb538a951.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121733/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-57ca8fcf-843f-420b-9f0c-65ecb538a951.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Eros Sciorilli, Alberto Testa)</small> | [[Claudio Villa]] dhe [[Iva Zanicchi]] |- ! scope="row" | 1968 | " Canzone per te "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1968 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ddfff183-4fbe-4910-931a-f140a60bdda1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121750/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ddfff183-4fbe-4910-931a-f140a60bdda1.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Sergio Endrigo, Luis Enriquez, Sergio Bardotti )</small> | Sergio Endrigo dhe Roberto Carlos |- ! scope="row" | 1969 | " Zingara "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1969 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-4a627765-e34d-4e16-8955-a93e9e6fa848.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121757/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-4a627765-e34d-4e16-8955-a93e9e6fa848.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Enrico Riccardi, Luigi Albertelli )</small> | [[Bobby Solo]] dhe [[Iva Zanicchi]] |} ==== vitet 1970 ==== [[Skeda:Mori_Celentano_Sanremo_1970.jpg|parapamje|250x250px| Adriano Celentano dhe Claudia Mori fituan edicionin e vitit 1970 të festivalit .]] [[Skeda:Iva_Zanicchi_Sanremo_1974.jpg|parapamje|250x250px| Iva Zanicchi gjatë edicionit të festivalit të vitit 1974]] [[Skeda:Matia_Bazar_Sanremo_1978.jpg|parapamje|250x250px| Matia Bazar fitoi edicionin e vitit 1978 të festivalit .]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës ''Big Artists'', me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 1970 | "Chi non lavora non fa l'amore"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1970 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-bd6cb14d-20d1-46e5-97a4-67828c0b1988.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121816/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-bd6cb14d-20d1-46e5-97a4-67828c0b1988.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>( [[Adriano Çelentano|Adriano Celentano]], Ferdinando De Luca, Luciano Beretta, Miki Del Prete )</small> | [[Adriano Çelentano|Adriano Celentano]] & [[Claudia Mori]] |- ! scope="row" | 1971 | " Il cuore è uno zingaro "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1971 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ceb6213e-1273-488b-8ec9-fc338e79d83f.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121917/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ceb6213e-1273-488b-8ec9-fc338e79d83f.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>( Claudio Mattone, Franco Migliacci)</small> | Nada dhe [[Nicola Di Bari]] |- ! scope="row" | 1972 | " I giorni dell'arcobaleno "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1972 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-9da523e3-44b5-4caa-803c-23117bb4ab07.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121923/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-9da523e3-44b5-4caa-803c-23117bb4ab07.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Nicola Di Bari, Piero Pintucci, Dalmazio Masini)</small> | [[Nicola Di Bari]] |- ! scope="row" | 1973 | "Un grande amore e niente più"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1973 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-86a692d7-244c-42d6-b4a2-7363ff9223ef.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928121933/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-86a692d7-244c-42d6-b4a2-7363ff9223ef.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Peppino Di Capri, Claudio Mattone, Gianni Wright, Giuseppe Faiella, Franco Califano )</small> | [[Peppino di Capri|Peppino Di Capri]] |- ! scope="row" | 1974 | "Ciao cara, come stai?"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1974 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-86ecc99f-daeb-4c4f-b16e-acf98a14c23a.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928122034/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-86ecc99f-daeb-4c4f-b16e-acf98a14c23a.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Cristiano Malgioglio, Italo Ianne, Claudio Fontana, Antonio Ansoldi)</small> | [[Iva Zanicchi]] |- ! scope="row" | 1975 | "Ragazza del sud"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1975 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-28c64872-d0d7-4295-a6bc-d415bdf983b7.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928122040/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-28c64872-d0d7-4295-a6bc-d415bdf983b7.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Rosangela Scalabrino)</small> | Gilda |- ! scope="row" | 1976 | "Non lo faccio più"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1976 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-b439adf5-d652-4240-93f3-3919f1d42c89.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928122052/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-b439adf5-d652-4240-93f3-3919f1d42c89.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Salvatore De Pasquale, Fabrizio Berlincioni, Salvatore De Pasquale, Sergio Iodice)</small> | [[Peppino di Capri|Peppino Di Capri]] |- ! scope="row" | 1977 | "Bella da morire"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1977 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ebb5b58a-84c5-4b54-95e3-b620e6790885.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928122121/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-ebb5b58a-84c5-4b54-95e3-b620e6790885.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Renato Pareti, Alberto Salerno )</small> | Homo Sapiens |- ! scope="row" | 1978 | ". . . E dirsi ciao!"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1978 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-4a881473-8ba8-435b-a688-2e4ba8caa98e.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928122145/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-4a881473-8ba8-435b-a688-2e4ba8caa98e.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Piero Cassano, Carlo Marrale, Antonella Ruggiero, Salvatore Stellitta, Giancarlo Golzi)</small> | [[Matia Bazar]] |- ! scope="row" | 1979 | "Amare"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1979 – Storia e storie del festival|url=http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-5c51b4e4-6d06-442b-9896-50a714acd578.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928122153/http://www.sanremo.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-5c51b4e4-6d06-442b-9896-50a714acd578.html|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Sergio Ortone, Piero Soffici, Pietro Finà)</small> | Mino Vergnaghi |} ==== 1980 ==== [[Skeda:Podiosanremo1982.jpg|parapamje|250x250px| Riccardo Fogli (në mes), fitues i edicionit të festivalit të vitit 1982, me Drupin (majtas), Al Bano dhe Romina Power (djathtas)]] [[Skeda:Ricchi_e_Poveri_Sanremo_1985.jpg|parapamje|250x250px| Ricchi e Poveri fituan festivalin në 1985 .]] [[Skeda:Anna_Oxa_e_Fausto_Leali_-_Festival_di_Sanremo_1989.jpg|parapamje|250x250px| Anna Oxa dhe Fausto Leali fituan Festivalin në 1989 .]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës ''Big Artists'', me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 1980 | "Solo noi"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1980|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1980.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930204646/http://www.festival.vivasanremo.com/1980.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>(Toto Cutugno)</small> | [[Toto Cutugno]] |- ! scope="row" | 1981 | " Per Elisa "<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1981 – Storia e storie del festival|url=http://www.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-b7f11bb9-84b4-4066-91d4-d665818d28f3.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927072022/http://www.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-b7f11bb9-84b4-4066-91d4-d665818d28f3.html|archive-date=27 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>( Franko Battiato, Giusto Pio, Alice Visconti)</small> | Alice |- ! scope="row" | 1982 | " Storie di tutti i giorni "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo 1982. I vincitori.|url=http://www.radio.rai.it/radioscrigno/trasmettiamo/trasmettiamo_lancio.cfm?Q_IDSCHEDA=26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929145337/http://www.radio.rai.it/radioscrigno/trasmettiamo/trasmettiamo_lancio.cfm?Q_IDSCHEDA=26|archive-date=29 shtator 2012|access-date=17 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><small>(Riccardo Fogli, Maurizio Fabrizio, Guido Morra)</small> | Riccardo Fogli |- ! scope="row" | 1983 | "Sarà quel che sarà"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1983|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1983.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20020721141911/http://www.festival.vivasanremo.com/1983.htm|archive-date=21 korrik 2002|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>(Maurizio Fabrizio, Roberto Ferri)</small> | Tiziana Rivale |- ! scope="row" | 1984 | " [[Ci sarà]] "<ref name="Festival1984">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1984|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1984.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403174443/http://www.festival.vivasanremo.com/1984.htm|archive-date=3 prill 2012|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>(Dario Farina, Cristiano Minellono )</small> | [[Albano Carrisi|Al Bano]] & [[Romina Power]] |- ! scope="row" | 1985 | " Se m'innamoro "<ref name="Festival1985">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1985|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1985.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930204746/http://www.festival.vivasanremo.com/1985.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>(Dario Farina, Cristiano Minellono)</small> | Ricchi e Poveri |- ! scope="row" | 1986 | " Adesso tu "<ref name="Festival1986">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1986|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1986.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930204821/http://www.festival.vivasanremo.com/1986.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>(Eros Ramazzotti, Piero Cassano, Adelio Cogliati )</small> | [[Eros Ramazzotti]] |- ! scope="row" | 1987 | "Si può dare di più"<ref name="Festival1987">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1987|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1987.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809211016/http://www.festival.vivasanremo.com/1987.htm|archive-date=9 gusht 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>(Umberto Tozzi, Giancarlo Bigazzi, Raffaele Riefoli )</small> | [[Gianni Morandi]], [[Enrico Ruggeri]] dhe [[Umberto Tozzi]] |- ! scope="row" | 1988 | " Perdere l'amore "<ref name="Festival1988">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1988|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1988.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724024103/http://www.festival.vivasanremo.com/1988.htm|archive-date=24 korrik 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>(Marcello Marrocchi, Giampiero Artegiani )</small> | [[Massimo Ranieri]] |- ! scope="row" | 1989 | " Ti lascerò "<ref name="Festival1989">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1989|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1989.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930204951/http://www.festival.vivasanremo.com/1989.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><small>( Franko Fasano, Fausto Leali, Franco Ciani, Fabrizio Berlincioni, Sergio Bardotti)</small> | [[Anna Oxa]] & Fausto Leali |} ==== vitet 1990 ==== [[Skeda:Giorgia_-_Anteprima_Tour_(Roma_21_Gennaio).jpg|parapamje|333x333px| Giorgia fitoi Sanremon në 1995.]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës ''Big Artists'', me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 1990 | " Uomini soli "<ref>{{Cite web|last=Maria Pia Fusco|date=4 mars 1990|title=Pooh e Dee Dee in trionfo|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1990/03/04/pooh-dee-dee-in-trionfo.html|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]}}</ref><br /><small>(Valerio Negrini, Roby Facchinetti)</small> | Pooh & Dee Dee Bridgewater |- ! scope="row" | 1991 | "Se stiamo insieme"<ref>{{Cite web|title=Sanremo – 50 anni di storia – 1991 – Se stiamo insieme|url=http://www.repubblica.it/online/tuttosanremo_dossier/sto91/sto91/sto91.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210071618/http://www.repubblica.it/online/tuttosanremo_dossier/sto91/sto91/sto91.html|archive-date=10 shkurt 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]}}</ref><br /><small>(Riccardo Cocciante, Mogol)</small> | [[Riccardo Cocciante]] |- ! scope="row" | 1992 | "Portami a ballare"<ref>{{Cite web|last=Mario Luzzatto Fegiz|date=2 mars 1992|title=Mamma, mormora ancora Sanremo|url=http://archiviostorico.corriere.it/1992/marzo/02/mamma_mormora_ancora_Sanremo_co_0_92030218744.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911011024/http://archiviostorico.corriere.it/1992/marzo/02/mamma_mormora_ancora_Sanremo_co_0_92030218744.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Luca Barbarossa)</small> | [[Luca Barbarossa]] |- ! scope="row" | 1993 | "Mistero"<ref>{{Cite web|last=Maria Pia Fusco|date=28 shkurt 1993|title=Sanremo: vince Ruggeri|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1993/02/28/sanremo-vince-ruggeri.html|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><small>(Enrico Ruggeri)</small> | Enrico Ruggeri |- ! scope="row" | 1994 | "Passerà"<ref>{{Cite web|last=Maria Pia Fusco|date=27 shkurt 1995|title=Vincono Baldi e Bocelli|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1994/02/27/vincono-baldi-bocelli.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129034006/http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1994/02/27/vincono-baldi-bocelli.html|archive-date=29 nëntor 2014|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><small>(Aleandro Baldi)</small> | Aleandro Baldi |- ! scope="row" | 1995 | "Come saprei"<ref>{{Cite web|last=Cappelli|first=Valerio|date=5 mars 1995|title=Giorgia, la cantante della porta accanto va in Campidoglio|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/marzo/05/Giorgia_cantante_della_porta_accanto_co_10_9503054231.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911011038/http://archiviostorico.corriere.it/1995/marzo/05/Giorgia_cantante_della_porta_accanto_co_10_9503054231.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Eros Ramazzotti, Vladimiro Tosetto, Adelio Cogliati, Giorgia Todrani)</small> | [[Giorgia]] |- ! scope="row" | 1996 | "Vorrei incontrarti fra cent'anni"<ref>{{Cite web|last=Castaldo|first=Gino|date=25 shkurt 1996|title=Sanremo, la vittoria è di Ron|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/02/25/sanremo-la-vittoria-di-ron.html|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><small>(Rosalino Cellamare)</small> | Roni me [[Tiziana Tosca Donati|Toskën]] |- ! scope="row" | 1997 | " [[Fiumi di lirim me kusht|Fiumi di paraole]] "<ref>{{Cite web|date=24 shkurt 1997|title=Per i Jalisse dopo la vittoria al Festival, i veleni|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/febbraio/24/Per_Jalisse_dopo_vittoria_Festival_co_0_97022411004.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911011104/http://archiviostorico.corriere.it/1997/febbraio/24/Per_Jalisse_dopo_vittoria_Festival_co_0_97022411004.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Fabio Ricci, Alessandra Drusian, Carmela Di Domenico)</small> | [[Jalisse]] |- ! scope="row" | 1998 | "Senza te o con te"<ref>{{Cite web|last=Mario Luzzatto Fegiz, Maria Volpe|date=1 mars 1998|title=La Minetti conquista Sanremo|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/marzo/01/Minetti_conquista_Sanremo_co_0_98030110501.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911011147/http://archiviostorico.corriere.it/1998/marzo/01/Minetti_conquista_Sanremo_co_0_98030110501.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Massimo Luca, Paola Palma)</small> | Annalisa Minetti |- ! scope="row" | 1999 | "Senza pietà"<ref>{{Cite web|last=Maria Pia Fusco|date=28 shkurt 1999|title=Anna Oxa regina a Sanremo|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/02/28/anna-oxa-regina-sanremo.html|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]}}</ref><br /><small>(Alberto Salerno, Claudio Guidetti)</small> | [[Anna Oxa]] |} ==== vitet 2000 ==== [[Skeda:Italian_singer_Elisa.jpg|parapamje|375x375px| Elisa ishte fituese e Festivalit të Sanremos në 2001, me këngën " Luce (Tramonti a nord est) ".]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës ''Big Artists'', me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 2000 | "Sentimento"<ref>{{Cite web|date=27 shkurt 2000|title=Sanremo Big, ecco la classifica completa|url=http://www.rockol.it/news-16277/Sanremo-Big,-ecco-la-classifica-completa-|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401132104/http://www.rockol.it/news-16277/Sanremo-Big,-ecco-la-classifica-completa-|archive-date=1 prill 2012|publisher=Rockol.it|language=it}}</ref><br /><small>(Fausto Mesolella, Giuseppe D'Argenzio, Ferruccio Spinetti, Domenico Ciaramella, Giuseppe Servillo)</small> | Piccola Orchestra Avion Travel |- ! scope="row" | 2001 | " Luce (Tramonti a Nord est) "<ref>{{Cite web|date=4 mars 2001|title=Sanremo, Elisa batte Giorgia e vince il Festival delle donne|url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/marzo/04/Sanremo_Elisa_batte_Giorgia_vince_co_0_0103046604.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911011201/http://archiviostorico.corriere.it/2001/marzo/04/Sanremo_Elisa_batte_Giorgia_vince_co_0_0103046604.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Elisa Toffoli, [[Zucchero|Adelmo Fornaciari]] )</small> | [[Elisa]] |- ! scope="row" | 2002 | "Messaggio d'amore"<ref>{{Cite web|date=10 mars 2002|title=Successo annunciato: il Festival ai Matia Bazar|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/marzo/10/Successo_annunciato_Festival_Matia_Bazar_co_0_0203106064.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911011228/http://archiviostorico.corriere.it/2002/marzo/10/Successo_annunciato_Festival_Matia_Bazar_co_0_0203106064.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 mars 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Giancarlo Golzi, Piero Cassano)</small> | [[Matia Bazar]] |- ! scope="row" | 2003 | " Prr dire di no "<ref>{{Cite web|date=9 mars 2003|title=Alexia batte Alex nella volata di Sanremo|url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/marzo/09/Alexia_batte_Alex_nella_volata_co_0_030309320.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911011321/http://archiviostorico.corriere.it/2003/marzo/09/Alexia_batte_Alex_nella_volata_co_0_030309320.shtml|archive-date=11 shtator 2012|access-date=17 gusht 2008|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Alberto Salerno, Alessia Aquilani)</small> | Alexia |- ! scope="row" | 2004 | "L'uomo volante"<ref>{{Cite web|title=L'Uomo volante di Masini conquista Sanremo|url=http://www.corriere.it/speciali/2004/Spettacoli/sanremo2004/articoli/index06032004tris.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110816234214/http://www.corriere.it/speciali/2004/Spettacoli/sanremo2004/articoli/index06032004tris.shtml|archive-date=16 gusht 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Marco Masini)</small> | Marco Masini |- ! scope="row" | 2005 | "Angelo"<ref>{{Cite web|last=Laffranchi|first=Andrea|date=7 mars 2005|title=Una canzone per la figlia (l' amore che fa vincere)|url=http://archiviostorico.corriere.it/2005/marzo/07/Una_canzone_per_figlia_amore_co_9_050307072.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090623075843/http://archiviostorico.corriere.it/2005/marzo/07/Una_canzone_per_figlia_amore_co_9_050307072.shtml|archive-date=23 qershor 2009|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Francesco Renga, Maurizio Zapatini)</small> | Francesco Renga |- ! scope="row" | 2006 | "Vorrei avere il becco"<ref>{{Cite web|date=5 mars 2006|title=Il Festival a Povia, vince la poesia del piccione|url=http://archiviostorico.corriere.it/2006/marzo/05/Festival_Povia_vince_poesia_del_co_8_060305001.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913083835/http://archiviostorico.corriere.it/2006/marzo/05/Festival_Povia_vince_poesia_del_co_8_060305001.shtml|archive-date=13 shtator 2012|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Giuseppe Povia)</small> | Povia |- ! scope="row" | 2007 | "Ti regalerò una rosa"<ref>{{Cite web|last=Vitali|first=Alessandra|title=Sanremo, il trionfo di Cristicchi e Al Bano si prende la rivincita|url=http://www.repubblica.it/2007/03/speciale/sanremo/servizi/serata-finale/serata-finale/serata-finale.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111224053143/http://www.repubblica.it/2007/03/speciale/sanremo/servizi/serata-finale/serata-finale/serata-finale.html|archive-date=24 dhjetor 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><small>(Simone Cristicchi)</small> | Simone Cristichi |- ! scope="row" | 2008 | "Colpo di fulmine"<ref>{{Cite web|date=1 mars 2008|title=Trionfano Giò di Tonno e Lola Ponce|url=http://www.corriere.it/Spettacoli/2008/Sanremo/serata_finale_d869b2dc-e7d1-11dc-9342-0003ba99c667.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928014635/http://www.corriere.it/Spettacoli/2008/Sanremo/serata_finale_d869b2dc-e7d1-11dc-9342-0003ba99c667.shtml|archive-date=28 shtator 2013|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>( [[Gianna Nannini]] )</small> | Giò Di Tonno dhe Lola Ponce |- ! scope="row" | 2009 | "La forza mia"<ref>{{Cite web|last=Mannucci|first=Stefano|date=22 shkurt 2009|title=Vince il talento di Amici|url=http://www.iltempo.it/2009/02/22/993246-carta_filippi.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928144605/http://www.iltempo.it/2009/02/22/993246-carta_filippi.shtml|archive-date=28 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[Il Tempo]]|language=it}}</ref><br /><small>(Paolo Carta)</small> | [[Marco Carta]] |} ==== 2010-ta ==== [[Skeda:Francesco_Gabbani_a_Sanremo_2017.jpg|parapamje|250x250px| [[Francesco Gabbani]] fitoi edicionin e vitit 2017 të festivalit, duke fituar të drejtën për të përfaqësuar Italinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2017|Eurovizionin e atij viti]] .]] [[Skeda:Mahmood_3.jpg|parapamje|340x340px| [[Mahmood]] fitoi edicionin 2019 të festivalit, duke fituar të drejtën për të përfaqësuar Italinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2019|Eurovizionin e atij viti]] .]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës ''Big Artists'', me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 2010 | “Per tutte le volte che. . ."<ref name="Corriere2010">{{Cite web|date=20 shkurt 2010|title=Valerio Scanu è il vincitore di Sanremo. Pubblico in rivolta per gli eliminati|url=http://www.corriere.it/spettacoli/speciali/2010/sanremo/notizie/serata-finale-sanremo-clerici_4d91873a-1e5b-11df-8de6-00144f02aabe.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110806135929/http://www.corriere.it/spettacoli/speciali/2010/sanremo/notizie/serata-finale-sanremo-clerici_4d91873a-1e5b-11df-8de6-00144f02aabe.shtml|archive-date=6 gusht 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>( Pierdavide Carone )</small> | Valerio Scanu |- ! scope="row" | 2011 | " Chiaami ancora amore "<ref>{{Cite web|date=19 shkurt 2011|title=Professore conquista il Festival: "Non me l'aspettavo mai...."|url=http://www.corriere.it/spettacoli/speciali/2011/sanremo/notizie/sanremo-finale_cfb40b0a-3c61-11e0-b39a-01c3e2bb173c.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110829025533/http://www.corriere.it/spettacoli/speciali/2011/sanremo/notizie/sanremo-finale_cfb40b0a-3c61-11e0-b39a-01c3e2bb173c.shtml|archive-date=29 gusht 2011|access-date=17 gusht 2011|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref><br /><small>(Roberto Vecchioni, Claudio Guidetti)</small> | Roberto Vecchioni |- ! scope="row" | 2012 | " Non è l'inferno "<ref>{{Cite web|last=Vitali|first=Alessandra|date=19 shkurt 2012|title=Torna Celentano, vince Emma. Il podio è rosa, con Arisa e Noemi|url=http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2012/2012/02/18/news/sanremo_finale-30130439/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120219031004/http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2012/2012/02/18/news/sanremo_finale-30130439/|archive-date=19 shkurt 2012|access-date=19 shkurt 2012|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><small>(Francesco Silvestre, Enrico Palmosi, Luca Sala)</small> | [[Emma Marrone|Ema]] |- ! scope="row" | 2013 | " [[L'essenziale]] "<ref>{{Cite web|date=17 shkurt 2013|title=Sanremo, vince Mengoni|url=http://www.lastampa.it/2013/02/17/spettacoli/festival-di-sanremo/2013/sanremo-i-tre-finalisti-sono-mengoni-moda-e-gli-elii-Ety1MEYuC3CifpfZZvOTNK/pagina.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823025529/http://www.lastampa.it/2013/02/17/spettacoli/festival-di-sanremo/2013/sanremo-i-tre-finalisti-sono-mengoni-moda-e-gli-elii-Ety1MEYuC3CifpfZZvOTNK/pagina.html|archive-date=23 gusht 2013|access-date=17 gusht 2013|website=[[La Stampa]]|language=it}}</ref><br /><small>(Marco Mengoni, Roberto Casalino, Francesco De Benedittis)</small> | [[Marco Mengoni]] |- ! scope="row" | 2014 | " Controvento "<ref name="Sanremo2014Winners">{{Cite news|last=Vitali|first=Alessandra|date=23 shkurt 2014|title=Sanremo, vince Mengoni|language=it|work=[[la Repubblica]]|url=http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2014/2014/02/22/news/sanremo_serata_finale-79370721/?ref=HRERO-1|access-date=23 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223091026/http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2014/2014/02/22/news/sanremo_serata_finale-79370721/?ref=HRERO-1|archive-date=23 shkurt 2014}}</ref><br /><small>( Xhuzepe Anastasi )</small> | Arisa |- ! scope="row" | 2015 | " [[Grande amore]] "<ref name="Winners ANSA">{{Cite news|date=15 shkurt 2015|title=Il Volo conquista Sanremo|work=Agenzia Ansa|publisher=[[Agenzia Nazionale Stampa Associata]]|url=http://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/musica/2015/02/15/il-volo-concquista-sanremo_12097dbb-1acd-4a5c-9e50-7bcb52ce14af.html|access-date=15 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150215182232/http://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/musica/2015/02/15/il-volo-concquista-sanremo_12097dbb-1acd-4a5c-9e50-7bcb52ce14af.html|archive-date=15 shkurt 2015}}</ref><br /><small>(Francesco Boccia, Ciro Esposito)</small> | [[Il Volo]] |- ! scope="row" | 2016 | " Un giorno mi dirai "<br /><small>(Saverio Grandi, Gaetano Curreri, Luca Chiaravalli)</small> | Stadium |- ! scope="row" | 2017 | " [[Karma e Occidentali|Occidentali's Karma]] "<br /><small>(Francesco Gabbani, Filippo Gabbani, Fabio Ilacqua, Luca Chiaravalli)</small> | [[Francesco Gabbani]] |- ! scope="row" | 2018 | " [[Non mi avete fatto niente]] "<br /><small>(Ermal Meta, Fabrizio Moro, Andrea Febo)</small> | [[Ermal Meta]] & [[Fabrizio Moro]] |- ! scope="row" | 2019 | " Soldi "<br /><small>( [[Mahmood]], Dardust, Charlie Charles )</small> | [[Mahmood]] |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës ''Big Artists'', me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 2020 | " [[Fai rumore]] "<br /><br /><br /><br /> <small>(Diodato, Edwyn Roberts)</small> | [[Diodato]] |- ! scope="row" | 2021 | " [[Zitti e buoni|Zitti e Buoni]] "<br /><small>( Damiano David, Ethan Torchio, Thomas Raggi, Victoria De Angelis )</small> | [[Måneskin]] |- ! scope="row" | 2022 | " Brividi "<br /><small>(Alessandro Mahmoud, Riccardo Fabbriconi, Michele Zocca )</small> | [[Mahmood]] & Blanco |- ! scope="row" | 2023 | " Due vite "<br /><small>( Davide Petrella, Davide Simonetta, Marco Mengoni)</small> | [[Marco Mengoni]] |} === Seksioni i të ardhurve === [[Skeda:Ramazzotti_Sanremo_1984.jpg|parapamje|250x250px| Eros Ramazzotti ishte fituesi i parë i sektorit ''Të sapoardhurit'' në 1984 . Më pas fitoi Festivalin në vitin 1986 duke konkurruar në seksionin ''Artistët e Mëdhenj'' .]] ==== 1980 ==== {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës Newcomers, me titullin e këngës së realizuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 1984 | "Terra promessa"<ref name="Festival1984"/><br /><br /><br /><br /> <small>(Eros Ramazzotti, Alberto Salerno, Renato Brioschi )</small> | [[Eros Ramazzotti]] |- ! scope="row" | 1985 | "Niente di più"<ref name="Festival1985"/><br /><br /><br /><br /> <small>(Pietro Magnini, Cavaros)</small> | Cinzia Corrado |- ! scope="row" | 1986 | "Grande grande amore"<ref name="Festival1986"/><br /><br /><br /><br /> <small>(Stefano D'Orazio, Maurizio Fabrizio)</small> | Lena Biolcati |- ! scope="row" | 1987 | "La notte dei pensieri"<ref name="Festival1987"/><br /><br /><br /><br /> <small>(Luigi Albertelli, Luigi Lopez, Michele Zarrillo)</small> | Michele Zarrillo |- ! scope="row" | 1988 | "Canta con noi"<ref name="Festival1988"/><br /><br /><br /><br /> <small>(Marco Battistini, Franco Sacco, Mino Reitano, Riccardo Bolognesi)</small> | Future |- ! scope="row" | 1989 | "Canzoni"<ref name="Festival1989"/><br /><br /><br /><br /> <small>( Amedeo Minghi )</small> | Mietta |} ==== vitet 1990 ==== [[Skeda:LauraPausini2.jpg|parapamje| [[Laura Pausini]] e filloi karrierën e saj në vitin 1993, kur fitoi seksionin e Artistëve të Rinj të Festivalit Muzikor të Sanremos me " La solitudine ".]] [[Skeda:Bocelli.jpg|parapamje| [[Andrea Boçeli|Andrea Bocelli]] fitoi seksionin e Artistëve të Rinj të Festivalit të Muzikës në Sanremo në 1994 me " Il mare calmo della sera ".]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës Newcomers, me titullin e këngës së realizuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 1990 | " Disperato "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1990|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1990.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205043/http://www.festival.vivasanremo.com/1990.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Marco Masini, Giancarlo Bigazzi, Giuseppe Dati)</small> | Marco Masini |- ! scope="row" | 1991 | "Le persone inutili"<ref name="Festival1991">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1991|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1991.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205110/http://www.festival.vivasanremo.com/1991.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Giuseppe Dati, Paolo Vallesi)</small> | Paolo Vallesi |- ! scope="row" | 1992 | " Non amarmi "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1992|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1992.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205118/http://www.festival.vivasanremo.com/1992.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Aleandro Baldi, Giancarlo Bigazzi, Marco Falagiani)</small> | Aleandro Baldi dhe Francesca Alotta |- ! scope="row" | 1993 | " La Solitudine "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1993|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1993.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110814052602/http://www.festival.vivasanremo.com/1993.htm|archive-date=14 gusht 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Pietro Cremonesi, Angelo Valsiglio, Federico Cavalli)</small> | [[Laura Pausini]] |- ! scope="row" | 1994 | " Il mare calmo della sera "<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1994|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1994.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724025652/http://www.festival.vivasanremo.com/1994.htm|archive-date=24 korrik 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>( Gian Pietro Felisatti, Gloria Nuti, [[Zucchero|Adelmo Fornaciari]] )</small> | [[Andrea Boçeli|Andrea Bocelli]] |- ! scope="row" | 1995 | "Le ragazze"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1995|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1995.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205241/http://www.festival.vivasanremo.com/1995.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Claudio Mattone)</small> | Neri per Caso |- ! scope="row" | 1996 | "Non ci sto"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1996|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1996.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205344/http://www.festival.vivasanremo.com/1996.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Claudio Mattone)</small> | Siria |- ! scope="row" | 1997 | "Amici come prima"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1997|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1997.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205432/http://www.festival.vivasanremo.com/1997.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Paola Iezzi, Chiara Iezzi)</small> | Paola e Chiara |- ! scope="row" | 1998 | "Senza te o con te"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1998|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1998.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205508/http://www.festival.vivasanremo.com/1998.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Massimo Luca, Paola Palma)</small> | Annalisa Minetti |- ! scope="row" | 1999 | "Oggi sono io"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 1999|url=http://www.festival.vivasanremo.com/1999.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205519/http://www.festival.vivasanremo.com/1999.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Alex Britti)</small> | Alex Britti |} [[Skeda:Jenny_B_002.JPG|parapamje|333x333px| Jenny B fitoi Festivalin e Muzikës Sanremo në seksionin e Artistëve të Rinj në 2000.]] [[Skeda:Arisa_a_Sanremo_2009.jpg|parapamje| Arisa, fituese e seksionit të Artistëve të Rinj, duke performuar në Sanremo në 2009.]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës Newcomers, me titullin e këngës së realizuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 2000 | "Semplice sai"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 2000|url=http://www.festival.vivasanremo.com/2000.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205629/http://www.festival.vivasanremo.com/2000.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Frank Minoia, Giovanna Bersola)</small> | Jenny B |- ! scope="row" | 2001 | "Stai con me (Forever)"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 2001|url=http://www.festival.vivasanremo.com/2001.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205847/http://www.festival.vivasanremo.com/2001.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Stefano Borzi, Enzo Caterini, Sandro Nasuti)</small> | Gazosa |- ! scope="row" | 2002 | "Doppiamente fragili"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 2002|url=http://www.festival.vivasanremo.com/2002.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205908/http://www.festival.vivasanremo.com/2002.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Marco Del Freo, David Marchetti)</small> | [[Anna Tatangelo]] |- ! scope="row" | 2003 | "Siamo tutti là fuori"<ref name="SanRemo2003">{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 2003|url=http://www.festival.vivasanremo.com/2003.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205917/http://www.festival.vivasanremo.com/2003.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Emanuela Trane)</small> | Dolcenera |- ! scope="row" | 2005 | "Non credo nei miracoli"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 2005|url=http://www.festival.vivasanremo.com/2005.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205936/http://www.festival.vivasanremo.com/2005.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Laura Bonometti, Mario Natale)</small> | Laura Bono |- ! scope="row" | 2006 | "Sole negli occhi"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 2006|url=http://www.festival.vivasanremo.com/2006.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930205945/http://www.festival.vivasanremo.com/2006.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Riccardo Maffoni)</small> | Riccardo Maffoni |- ! scope="row" | 2007 | "Pensa"<ref>{{Cite web|title=Festival di Sanremo del 2007|url=http://www.festival.vivasanremo.com/2007.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930210034/http://www.festival.vivasanremo.com/2007.htm|archive-date=30 shtator 2011|access-date=17 gusht 2011|publisher=www.festival.vivasanremo.com|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Fabrizio Mobrici)</small> | [[Fabrizio Moro]] |- ! scope="row" | 2008 | " L'amore "<ref name="Repubblica2008">{{Cite web|last=Vitali|first=Alessandro|date=29 shkurt 2008|title=Giovani, vincono i Sonohra e Jovanotti viola la par condicio|url=http://www.repubblica.it/2008/02/speciale/sanremo/servizi/quarta-serata/quarta-serata/quarta-serata.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111224074825/http://www.repubblica.it/2008/02/speciale/sanremo/servizi/quarta-serata/quarta-serata/quarta-serata.html|archive-date=24 dhjetor 2011|access-date=18 gusht 2011|publisher=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Luca Fainello, Roberto Tini, Diego Fainello)</small> | Sonohra |- ! scope="row" | 2009 | " Sincerita "<ref>{{Cite web|title=Arisa conquista il Festival|url=http://www.repubblica.it/2009/02/speciale/sanremo/gallerie/vittoria-arisa/vittoria-arisa/1.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110122162300/http://www.repubblica.it/2009/02/speciale/sanremo/gallerie/vittoria-arisa/vittoria-arisa/1.html|archive-date=22 janar 2011|access-date=18 gusht 2011|publisher=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Giuseppe Anastasi, Maurizio Filardo, Giuseppe Mangiaracina)</small> | Arisa |} ==== 2010-ta ==== [[Skeda:UltimoIMG_4813_(cropped).JPG|parapamje|334x334px| Ultimo në Sanremo në 2018]] {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të rubrikës Newcomers, me titullin e këngës së realizuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 2010 | "Il linguaggio della resa"<ref>{{Cite web|last=Accardo|first=Mariella|date=22 shkurt 2010|title=Il Sanremo di Tony Maiello: "Il calore di Castellammare mi ha scaldato il cuore"|url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/notizie/spettacoli/2010/22-febbraio-2010/sanremo-tony-maiello-il-calore-castellammare-mi-ha-scaldato-cuore--1602514009833.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002163822/http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/notizie/spettacoli/2010/22-febbraio-2010/sanremo-tony-maiello-il-calore-castellammare-mi-ha-scaldato-cuore--1602514009833.shtml|archive-date=2 tetor 2011|access-date=18 gusht 2011|website=[[Corriere del Mezzogiorno]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Tony Maiello, Fio Zanotti, Fabrizio Ferraguzzo, Roberto Cardelli)</small> | Tony Maiello |- ! scope="row" | 2011 | " Follia d'amore "<ref>{{Cite web|date=19 shkurt 2011|title=Sanremo: con Raphael Gualazzi al festival torna a vincere Caterina Caselli|url=http://www.adnkronos.com/IGN/News/Spettacolo/Sanremo-con-Raphael-Gualazzi-al-festival-torna-a-vincere-Caterina-Caselli_311703807397.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110220180601/http://www.adnkronos.com/IGN/News/Spettacolo/Sanremo-con-Raphael-Gualazzi-al-festival-torna-a-vincere-Caterina-Caselli_311703807397.html|archive-date=20 shkurt 2011|access-date=18 gusht 2011|publisher=[[Adnkronos]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Raphael Gualazzi)</small> | [[Raphael Gualazzi]] |- ! scope="row" | 2012 | "È vero (che ci sei)"<ref>{{Cite web|last=Conti|first=Andrea|date=18 shkurt 2012|title=Alessandro Casillo: Così ho vinto Sanremo|url=http://www.tgcom24.mediaset.it/televisione/articoli/1037464/alessandro-casillo-cosi-ho-vinto-sanremo.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120220205808/http://www.tgcom24.mediaset.it/televisione/articoli/1037464/alessandro-casillo-cosi-ho-vinto-sanremo.shtml|archive-date=20 shkurt 2012|access-date=18 shkurt 2012|website=[[TGCOM]]|publisher=[[Mediaset]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Matteo Bassi, Emiliano Bassi)</small> | Alessandro Casillo |- ! scope="row" | 2013 | "Mi servirebbe sapere"<ref>{{Cite web|last=Vitali|first=Alessandra|date=16 shkurt 2013|title=Festival di Sanremo vintage. Giovani, vince Antonio Maggio|url=http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2013/2013/02/15/news/festival_sanremo_quarta_serata-52754237/?ref=HRER3-1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130216115653/http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2013/2013/02/15/news/festival_sanremo_quarta_serata-52754237/?ref=HRER3-1|archive-date=16 shkurt 2013|access-date=16 shkurt 2013|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Antonio Maggio)</small> | Antonio Maggio |- ! scope="row" | 2014 | "Nu juorno buono"<br /><br /><br /><br /> <small>(Rocco Pagliarulo, Alessandro Merli, Fabio Clemente)</small> | Rocco Hunt |- ! scope="row" | 2015 | "Ritornerò da te"<ref name="Repubblica Fourth Night">{{Cite web|last=Vitali|first=Alessandra|date=14 shkurt 2015|title=Sanremo, escono Tatangelo, Raf, Fabian, Biggio&Mandelli. Caccamo vince le Nuove proposte|url=http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2015/2015/02/13/news/sanremo_quarta_serata-107218377/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214023106/http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2015/2015/02/13/news/sanremo_quarta_serata-107218377/|archive-date=14 shkurt 2015|access-date=14 shkurt 2015|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Giovanni Caccamo)</small> | Giovanni Caccamo |- ! scope="row" | 2016 | " Amin "<br /><br /><br /><br /> <small>(Fabio Illacqua, Francesco Gabbani)</small> | [[Francesco Gabbani]] |- ! scope="row" | 2017 | "Ora mai"<ref>{{Cite web|last=Vitali|first=Alessandra|date=10 shkurt 2017|title=Sanremo, Lele vincitore dei Giovani. Campioni, quattro tornano a casa|url=http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2017/2017/02/10/news/sanremo_quarta_serata-158031237/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211005105/http://www.repubblica.it/speciali/sanremo/edizione2017/2017/02/10/news/sanremo_quarta_serata-158031237/|archive-date=11 shkurt 2017|access-date=10 shkurt 2017|website=[[la Repubblica]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Raffaele Esposito, Rory Di Benedetto, Rosario Canale)</small> | Lele |- ! scope="row" | 2018 | "Il ballo delle incertezze"<br /><br /><br /><br /> <small>(Niccolò Moriconi)</small> | Ultimo |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të seksionit Të ardhurit, me titullin e këngës së realizuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! style="width:350px;" | Këngë ! style="width:300px;" | Artist(ët) |- ! scope="row" | 2020 | "Vai bene così"<br /><br /><br /><br /> <small>(Leo Gassmann, Matteo Costanzo)</small> | Leo Gassmann |- ! scope="row" | 2021 | "Polvere da sparo"<br /><br /><br /><br /> <small>(Luca Gaudiano, Francesco Cataldo)</small> | Gaudiano |- ! scope="row" | 2022<ref>The competition was held in December 2021, but the Nuove Proposte section was for the 72nd edition of the annual Sanremo Music Festival, held in 2022; https://www.vanityfair.it/article/sanremo-giovani-2022-vince-yuman-big-tananai-matteo-romano-titoli-canzoni-foto</ref> | "Mille Notti"<br /><br /><br /><br /> <small>(Yuri "Yuman" Santos Tavares Carloia, Francesco Cataldo)</small> | Yuman<ref>{{Cite web|last=Basso|first=Fabrizio|date=16 dhjetor 2021|title=Sanremo Giovani 2022, Yuman, Tananai e Matteo Romano sono i vincitori|url=https://tg24.sky.it/spettacolo/musica/2021/12/15/sanremo-giovani-2022-vincitore|access-date=2023-02-11|website=tg24.sky.it|language=it}}</ref> |- ! scope="row" | 2023 | "La città che odi"<br /><br /><br /><br /> <small>(Antonio Filipelli, Bcroma, Gianmaria Volpato)</small><ref>{{Cite web|last=Graziola|first=Alberto|date=2022-12-16|title=Sanremo Giovani 2022, vincitori, titoli delle 28 canzoni|url=https://www.tvblog.it/post/sanremo-giovani-2022-vincitori-classifica-canzoni-diretta-tv-streaming|access-date=2023-01-13|website=TvBlog|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-11-24|title=Video Intervista – gIANMARIA: "La città che odi" è un colore nuovo per la mia musica|url=https://www.newsic.it/video-intervista-gianmaria-la-citta-che-odi-e-un-colore-nuovo-per-la-mia-musica/|access-date=2023-01-13|website=Newsic.it|language=it-IT}}</ref> | gIANMARIA |} === Seksione të tjera === {| class="wikitable plainrowheaders" |+Lista e fituesve të seksioneve të tjera, me titullin e këngës së interpretuar dhe kompozitorët e saj ! style="width:40px;" | viti ! Seksioni ! Këngë ! Artist(ët) |- ! scope="row" | 1989 | Artistët e ardhshëm | "Bambini"<ref>{{Cite web|title=Sanremo 1989 – Storia e storie del Festival|url=http://www.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-c84011b9-7997-4bac-8317-382785ff00d2.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927072059/http://www.rai.it/dl/portali/site/articolo/ContentItem-c84011b9-7997-4bac-8317-382785ff00d2.html|archive-date=27 shtator 2011|access-date=18 gusht 2011|publisher=[[RAI]]|language=it}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Roberto Righini, Alfredo Rizzo)</small> | Paola Turci |- ! scope="row" | 2009 | ''Sanremofestival.59'' (Konkurs në internet) | "Buongiorno gente"<ref>{{Cite news|last=Marchesano|first=Nino|date=21 shkurt 2009|title=Silvia, Ania e Simona la prima volta al Festival|language=it|work=[[la Repubblica]]|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/02/21/silvia-ania-simona-la-prima-volta-al.html|access-date=18 gusht 2011}}</ref><br /><br /><br /><br /> <small>(Annamaria Lequile, Luca Rustici)</small> | Ania |} == Pritësit == [[Skeda:Presentatori_Festival_di_Sanremo_1963.webp|parapamje| Mike Bongiorno (në qendër) në Sanremo 1963. Bongiorno priti njëmbëdhjetë edicione të festivalit.]] [[Skeda:Presentatori_Festival_di_Sanremo_1988.jpg|parapamje| Miguel Bosé, mikpritës i Festivalit të Sanremos në 1988]] [[Skeda:Raffaella_Carrà.jpg|parapamje| Raffaella Carrà priti Festivalin e Sanremos në 2001]] [[Skeda:Paolo_Bonolis_a_Sanremo_2009.jpg|parapamje| Paolo Bonolis, mikpritës i Festivalit të Sanremos në 2009]] [[Skeda:Amadeus_2023.jpg|parapamje| Amadeus, mikpritës i Festivalit të Sanremos nga 2020 deri në 2023]] {| class="wikitable plainrowheaders" !Viti !Prezantuesi(t) kryesor(ë) !Bashkëpriësi(t) |- ! scope="row" |1951 | colspan="2" rowspan="4" |Nunzio Filogamo |- ! scope="row" |1952 |- ! scope="row" |1953 |- ! scope="row" |1954 |- ! scope="row" |1955 |Armando Pizzo | rowspan="2" |Maria Teresa Ruta |- ! scope="row" |1956 |Fausto Tommei |- ! scope="row" |1957 |Nunzio Filogamo |Marisa Allasio, Fiorella Mari and Nicoletta Orsomando |- ! scope="row" |1958 |Gianni Agus |Fulvia Colombo |- ! scope="row" |1959 |Enzo Tortora |Adriana Serra |- ! scope="row" |1960 | colspan="2" |Paolo Ferrari and Enza Sampò |- ! scope="row" |1961 | colspan="2" |Lilli Lembo and Giuliana Calandra |- ! scope="row" |1962 |Renato Tagliani |Laura Efrikian and Vicky Ludovisi |- ! scope="row" |1963 | rowspan="5" |Mike Bongiorno |Rosanna Armani, Edy Campagnoli, Giuliana Copreni and Maria Giovannini |- ! scope="row" |1964 |Giuliana Lojodice |- ! scope="row" |1965 |Grazia Maria Spina |- ! scope="row" |1966 |Paola Penni and Carla Maria Puccini |- ! scope="row" |1967 |Renata Mauro |- ! scope="row" |1968 |Pippo Baudo |Luisa Rivelli |- ! scope="row" |1969 | rowspan="2" |Nuccio Costa |Gabriella Farinon |- ! scope="row" |1970 |Enrico Maria Salerno and Ira von Fürstenberg |- ! scope="row" |1971 | colspan="2" |Carlo Giuffré and Elsa Martinelli |- ! scope="row" |1972 | rowspan="2" |Mike Bongiorno |Sylva Koscina and Paolo Villaggio |- ! scope="row" |1973 | rowspan="2" |Gabriella Farinon |- ! scope="row" |1974 |Corrado |- ! scope="row" |1975 |Mike Bongiorno |Sabina Ciuffini |- ! scope="row" |1976 | colspan="2" |Giancarlo Guardabassi |- ! scope="row" |1977 |Mike Bongiorno |Maria Giovanna Elmi |- ! scope="row" |1978 |Maria Giovanna Elmi |Beppe Grillo, Stefania Casini and Vittorio Salvetti |- ! scope="row" |1979 |Mike Bongiorno |Anna Maria Rizzoli |- ! scope="row" |1980 | rowspan="3" |Claudio Cecchetto |[[Roberto Benigni]] and Olimpia Carlisi |- ! scope="row" |1981 |Eleonora Vallone and [[Nilla Pizzi]] |- ! scope="row" |1982 |Patrizia Rossetti |- ! scope="row" |1983 |Andrea Giordana |Isabel Russinova, Emanuela Falcetti and Anna Pettinelli |- ! scope="row" |1984 | rowspan="2" |Pippo Baudo |Elisabetta Gardini, Edy Angelillo, Iris Peynado and Tiziana Pini |- ! scope="row" |1985 |Patty Brard |- ! scope="row" |1986 |Loretta Goggi |Anna Pettinelli, Sergio Mancinelli and Mauro Micheloni |- ! scope="row" |1987 |Pippo Baudo |Carlo Massarini |- ! scope="row" |1988 | colspan="2" |Miguel Bosé and Gabriella Carlucci |- ! scope="row" |1989 | colspan="2" |Rosita Celentano, Paola Dominguin, Danny Quinn and Gianmarco Tognazzi |- ! scope="row" |1990 | colspan="2" |Johnny Dorelli and Gabriella Carlucci |- ! scope="row" |1991 | colspan="2" |Andrea Occhipinti and Edwige Fenech |- ! scope="row" |1992 | rowspan="5" |Pippo Baudo |Alba Parietti, Brigitte Nielsen and Milly Carlucci |- ! scope="row" |1993 |Lorella Cuccarini |- ! scope="row" |1994 |[[Anna Oxa]] |- ! scope="row" |1995 |[[Anna Falchi]] and Claudia Koll |- ! scope="row" |1996 |[[Sabrina Ferilli]] and Valeria Mazza |- ! scope="row" |1997 |Mike Bongiorno |Piero Chiambretti and [[Valeria Marini]] |- ! scope="row" |1998 |Raimondo Vianello |[[Eva Herzigova|Eva Herzigová]] and Veronica Pivetti |- ! scope="row" |1999 | rowspan="2" |Fabio Fazio |Laetitia Casta and Renato Dulbecco |- ! scope="row" |2000 |[[Luçano Pavaroti|Luciano Pavarotti]], Teo Teocoli and Inés Sastre |- ! scope="row" |2001 |[[Raffaella Carra|Raffaella Carrà]] |Enrico Papi, Massimo Ceccherini, Piero Chiambretti and Megan Gale |- ! scope="row" |2002 | rowspan="2" |Pippo Baudo |Manuela Arcuri and Vittoria Belvedere |- ! scope="row" |2003 |Serena Autieri and Claudia Gerini |- ! scope="row" |2004 |Simona Ventura |Paola Cortellesi, Maurizio Crozza and Gene Gnocchi |- ! scope="row" |2005 |Paolo Bonolis |Antonella Clerici and Federica Felini |- ! scope="row" |2006 |Giorgio Panariello |Ilary Blasi and Victoria Cabello |- ! scope="row" |2007 | colspan="2" |Pippo Baudo and Michelle Hunziker |- ! scope="row" |2008 |Pippo Baudo and Piero Chiambretti |Bianca Guaccero and Andrea Osvárt |- ! scope="row" |2009 | colspan="2" |Paolo Bonolis and Luca Laurenti |- ! scope="row" |2010 | colspan="2" |Antonella Clerici |- ! scope="row" |2011 | rowspan="2" |Gianni Morandi |Elisabetta Canalis, [[Belén Rodríguez|Belen Rodriguez]], Luca Bizzarri and Paolo Kessisoglu |- ! scope="row" |2012 |Ivana Mrazova and Rocco Papaleo |- ! scope="row" |2013 | colspan="2" rowspan="2" |Fabio Fazio and Luciana Littizzetto |- ! scope="row" |2014 |- ! scope="row" |2015 | rowspan="2" |Carlo Conti |Arisa, [[Emma Marrone|Emma]] and Rocío Muñoz Morales |- ! scope="row" |2016 |[[Gabriel Garko]], Virginia Raffaele and Mădălina Ghenea |- ! scope="row" |2017 | colspan="2" |Carlo Conti and [[Maria De Filippi]] |- ! scope="row" |2018 | colspan="2" |Claudio Baglioni, Michelle Hunziker and Pierfrancesco Favino |- ! scope="row" |2019 | colspan="2" |Claudio Baglioni, Virginia Raffaele and Claudio Bisio |- ! scope="row" |2020 | colspan="2" rowspan="2" |Amadeus and Fiorello |- ! scope="row" |2021 |- ! scope="row" |2022 | colspan="2" |Amadeus |- ! scope="row" |2023 | colspan="2" |Amadeus and Gianni Morandi |} [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Numër lidhjesh të shabllonit të lidhjeve ndërgjuhësore]] 7b02pr6a92ucn25c18iu3efnl8so7b2 0 338623 3025986 2963727 2026-08-15T20:51:11Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025986 wikitext text/x-wiki '''Arsimi në Kroaci''' është një e drejtë e mbrojtur nga neni 66 i Kushtetutës, i cili thotë se të gjithë kanë të drejtë për arsim të detyrueshëm falas në kushte të barabarta dhe në përputhje me aftësitë e tyre.<ref>{{Cite web|title=Hrvatski sabor|url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=2408}}</ref> Arsimi është i detyrueshëm për fëmijët nga 6 deri në 14 vjeç. Sistemi arsimor në Kroaci fillon me kopshtet parashkollore. Fëmijët e fillojnë arsimin fillor të detyrueshëm tetëvjeçar nga mosha 6 ose 7 vjeç. Pas përfundimit të shkollës fillore, nxënësit mund të vazhdojnë shkollimin, bazuar në notat në shkollën fillore, në shkollat e mesme jo të detyrueshme katërvjeçare, të cilat sipas planit mësimor ndahen në ''[[Gjimnazi|gjimnaze]]'', ''profesionale'' (teknike, industriale, tregtare) dhe ''artistike'' (muzikë, kërcim, art) ''shkolla'' . Që nga viti 2010, regjistrimi në institucionet e arsimit të lartë përcaktohet nga pikët e studentit në provimin e [[Matura|maturës]] . Institucionet e arsimit të lartë ofrojnë studime universitare dhe profesionale. Institucionet e arsimit të lartë ndahen në politeknikë, kolegje, [[Fakulteti|fakultete]] dhe akademi të artit. Që nga viti 2005, të gjitha programet e studimit janë në përputhje me kërkesat e [[Procesi i Bolonjës|Procesit të Bolonjës]] . Programet universitare pesëvjeçare u mundësojnë studentëve të punojnë në shkencë, arsim, biznes, sektor publik, etj., dhe mund të jenë në nivel universitar ( [[Bachelor|BA]] ), diplomë ( [[Master|MA]] ) ose pasuniversitar ( [[Doktor i Filozofisë|PhD]] ). Studimet profesionale zgjasin dy deri në tre vjet dhe ofrohen në politeknikë dhe kolegje. Pas përfundimit, maturantët marrin titullin bachelor profesional (bacc). Shkollat publike fillore dhe të mesme, si dhe institucionet e arsimit të lartë janë pa mësim. Studentët paguajnë vetëm për tekstet shkollore, pajisjet bazë, ushqimin e kafenesë, konviktet e studentëve dhe gjërat e tjera të nevojshme, megjithëse shteti gjithashtu jep mijëra bursa çdo vit. Përveç kësaj, shteti paguan sigurime shëndetësore për studentët. Ka shumë pak shkolla private në vend. Arsimi në Kroaci ka një histori të gjatë, me universitetin e parë që është [[Universiteti i Zarës]], i themeluar në 1396. Universiteti kroat më i madh dhe më i vjetër që funksionon vazhdimisht është [[Universiteti i Zagrebit]], i themeluar në vitin 1669. Sot, në Kroaci ka 940 shkolla fillore dhe 390 shkolla të mesme, si dhe 90 institucione të arsimit të lartë publik dhe 32 privat . == Sistemi arsimor == Arsimi fillor dhe i mesëm në thelb është falas sepse kryesisht sponsorizohet nga Ministria e Arsimit e [[Qeveria e Kroacisë|Qeverisë Kroate]] . Arsimi i lartë është gjithashtu kryesisht falas, sepse qeveria financon të gjitha universitetet publike dhe u lejon atyre të vendosin kuota për regjistrim falas, bazuar në rezultatet e mëparshme të studentëve (zakonisht notat e shkollës së mesme dhe rezultatet e tyre në një grup provimesh gjatë regjistrimit). Megjithatë, për shkak të pagave të ulëta që paguhen mësuesit, ka mungesë mësuesish në mbarë Kroacinë. Kjo mungesë mësuesish është bërë një problem i vazhdueshëm për shkak të numrit të programeve arsimore në Kroaci. {| class="wikitable" align="right" |+Popullsia e moshës 15 vjeç e lart sipas arritjeve arsimore<ref>Difference to 100.0% refers to unknown educational attainment.</ref> ! viti ! Arsimi fillor ose më pak ! Arsimi i mesëm ! Arsimi i lartë |- | 1961 | 85.6% | 12.6% | 1.8% |- | 1971 | 75.9% | 20.5% | 3.6% |- | 1981 | 65.1% | 28.5% | 6.4% |- | 1991 | 54.0% | 36.5% | 9.5% |- | 2001 | 40.6% | 47.4% | 12.0% |- | 2011 | 30.8% | 52.6% | 16.4% |} Kritika është bërë për pjesëmarrjen e nxënësve në klasë dhe zbatimin e politikave nga ana e tyre. Sipas Joseph Lowther, kroatet "pjesa e shpenzimeve për arsimin është 4% e PBB-së, e cila është shumë nën mesataren evropiane". Kroacia nënshkroi [[Deklarata e Bolonjës|deklaratën e Bolonjës]] në takimin e Pragës të ministrave përgjegjës për arsimin e ulët në vitin 2009, duke premtuar në këtë mënyrë që të përshtatë sistemin e saj të arsimit të lartë me të ashtuquajturin [[Procesi i Bolonjës|proces të Bolonjës]] deri në vitin 2010. Studentët e parë u regjistruan sipas strukturës së re në vitin akademik 2005/2006. Në vitin 2005, qeveria kroate vendosi të fillojë një ridizajnim të programit të arsimit fillor dhe të mesëm nën titullin ''Hrvatski nacionalni obrazovni standard'' (Standardi kombëtar arsimor kroat). Në vitin shkollor 2005/2006 është testuar një sistem i ri në 5% të shkollave fillore. Kroacia kishte filluar punën për dixhitalizimin e shkollave të saj nëpërmjet një përpjekjeje të dixhitalizimit mbarëkombëtar të menaxhuar nga CARNET, Rrjeti Kombëtar Kroat i Kërkimit dhe Edukimit. Në një nismë pilot, 920 instruktorë dhe mbi 6 000 nxënës nga 151 shkolla morën kompjuterë, tableta dhe pajisje prezantimi, si dhe përmirësim të lidhjes dhe trajnim të mësuesve. Kur goditi [[Pandemia e COVID-19|pandemia COVID-19]], ato shkolla ishin gati të fillonin të ofronin programe online brenda dy ditësh.<ref name=":0">{{Cite web|title=EIB Group Activities in EU cohesion regions in 2021|url=https://www.eib.org/en/publications/online/eib-group-activities-in-eu-cohesion-regions-2021.htm|access-date=2022-09-07|website=www.eib.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=The e-Schools project moves Croatian children and teachers towards digital education-Projects|url=https://ec.europa.eu/regional_policy/en/projects/Croatia/the-e-schools-project-moves-croatian-children-and-teachers-towards-digital-education|access-date=2022-09-07|website=ec.europa.eu|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-06-16|title=e-Schools: bringing digital transformation to the Croatian school system {{!}} GÉANT CONNECT Online|url=https://connect.geant.org/2020/06/16/e-schools-bringing-digital-transformation-to-the-croatian-school-system|access-date=2022-09-07|website=GÉANT CONNECT Online {{!}} The leading collaboration on e-infrastructure and services for research and education}}</ref> Më shumë se 1300 shkolla fillore, të mesme dhe të artit në Kroaci pritet të dixhitalizohen tërësisht deri në fund të vitit 2023. Rreth 20 000 mësues dhe personel tjetër arsimor pritet të trajnohen. Qëllimi është t'u jepet pajisje IT të gjitha shkollave kroate, por gjithashtu të edukohen instruktorët dhe të gjenerohet material mësimor dixhital, duke rritur nivelin e pjekurisë dixhitale të shkollave kroate.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|title=E-School Project Increases Digital Literacy of Croatian Students|url=https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students|access-date=2022-09-07|website=www.total-croatia-news.com|language=en-gb|archive-date=30 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130062945/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students|url-status=dead}}</ref> === Edukimi në fëmijërinë e hershme === Edukimi i zhvillimit të fëmijërisë së hershme organizohet në kopshte, të cilat nuk janë të detyrueshme. Ekzistojnë tre faza të edukimit të fëmijërisë së hershme:<ref>{{Cite web|title=MZOS - Rani i predškolski odgoj i obrazovanje|url=http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=3641|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107173530/http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=3641|archive-date=2016-01-07|access-date=2015-12-07}}</ref> * nga kur fëmija është 6 muajsh deri në momentin kur është një * nga mosha një deri në tre vjeç * nga mosha tre vjeçare derisa fëmija të fillojë të vijojë shkollën fillore Edhe pse këto tre faza nuk janë të detyrueshme, çdo fëmijë duhet të ndjekë kopshtin për një vit para shkollës fillore. Në vend ka mbi 450 kopshte; shumica e tyre janë shtetërore, megjithëse ka edhe private. Ka shumë kopshte të integruara me shkollat fillore. === Arismi fillor === Arsimi fillor kroat përbëhet nga tetë vjet dhe është i detyrueshëm. Fëmijët fillojnë shkollën në moshën 6 ose 7 vjeç<ref name="ecml.at">{{Cite web|title=The situation of modern language teaching and learning: Croatia - Yvonne Vrhovac, University of Zagreb|url=http://www.ecml.at/documents/members/CroatiaNR.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100625203546/http://www.ecml.at/documents/members/CroatiaNR.pdf|archive-date=2010-06-25}}</ref> Nxënësit ndahen në tre ose më shumë klasa dhe këto klasa quhen klasa A, klasa B, klasa C, e kështu me radhë. Nxënësit ndryshojnë klasën dhe përzihen pas klasës së 4-të. Shkollat e mesme ndahen në dy faza: * Nga klasa e parë deri në të katërtën, duke u dhënë mësim nga një mësues për klasë që jep çdo lëndë, me përjashtim të gjuhëve të huaja dhe të fesë, me lëndë si [[Gjuha kroate|kroatishtja]], [[matematika]], [[Historia e arteve pamore|arti pamor]] ( ''likovna kultura'' ), natyra dhe shoqëria ( ''priroda i društvo'' ), [[Edukimi fizik|fizike]] . [[Edukimi fizik|arsim]], [[Edukata muzikore|arsim muzikor]] dhe të paktën një gjuhë të huaj (zakonisht [[Gjuha angleze|anglisht]], zakonisht në klasën e parë dhe të detyrueshme në klasën e 4-të). Edukimi fetar është lëndë me zgjedhje dhe nxënësit mund të zgjedhin mes klasave fetare katolike, ortodokse dhe islame. Nxënësit qëndrojnë në një klasë për 4 vjet. * klasat e 5-ta deri në të 8-ta, ku mësues të ndryshëm japin lëndë të ndryshme, me lëndë të shtuara si [[historia]], [[gjeografia]], [[biologjia]], [[kimia]], [[fizika]], [[arsimi profesional]], [[Informatika|informatika.]] </link> dhe përveç [[Gjuha angleze|anglishtes]], shpesh një gjuhë e dytë (zakonisht [[Gjuha gjermane|gjermanisht]], [[Gjuha frënge|frëngjisht]] ose [[Gjuha italiane|italisht]] ).<ref>{{Cite web|title=Europeans and their languages - European commission special barometer FEB2006|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf|access-date=2010-01-05}}</ref> Nxënësit nuk kanë më një klasë, por lëvizin nëpër shkollë për të shkuar në klasat e tyre. Që kur shkolla fillore u bë e detyrueshme (gjatë [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavisë]] ), shkalla e shkrim-leximit në [[Kroacia|Kroaci]] është në një nivel të konsiderueshëm prej 98.1%. Shumica e fëmijëve arrijnë të përfundojnë shkollën fillore.<ref>{{Cite web|date=15 nëntor 2022|title=CIA - The World fact book|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/|access-date=23 gusht 2023|archive-date=16 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216034630/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/|url-status=dead}}</ref> Shumica e shkollave mësojnë [[Gjuha angleze|anglisht]], [[Gjuha gjermane|gjermanisht]] ose [[Gjuha italiane|italisht]] që në klasën e parë. Shumica e shkollave ofrojnë një gjuhë të dytë duke filluar nga klasa e 4-të. Gjuhët e huaja më të njohura janë anglishtja, gjermanishtja dhe italishtja, të ndjekura nga [[Gjuha spanjolle|spanjishtja]], [[Gjuha frënge|frëngjishtja]] dhe [[Gjuha ruse|rusishtja]] .<ref name="ecml.at"/> Njerëzit që kanë përfunduar vetëm arsimin fillor klasifikohen si "punëtorë të pakualifikuar" ( {{Lang-hr|nekvalificirani radnik}} </link> ose NKV) nga zyrat e punësimit. 2.8% e kroatëve nuk kanë shkuar kurrë në shkollën fillore, 15.7% nuk e kanë përfunduar kurrë atë dhe 21.7% kanë përfunduar vetëm arsimin fillor. 47% e kroatëve kanë përfunduar arsimin e mesëm dhe 7.9% kanë diplomë universitare.<ref>{{Cite web|title=21,7 posto hrvatskih građana ima završenu samo osnovnu školu|url=http://www.index.hr/vijesti/clanak/217-posto-hrvatskih-gradjana-ima-zavrsenu-samo-osnovnu-skolu/338523.aspx}}</ref> Aktualisht në Kroaci ka 940 shkolla fillore.<ref name="mzos_prim_ed">{{Cite web|title=Primary schools|url=http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2236|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070711194353/http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2236|archive-date=2007-07-11|access-date=2007-09-27|publisher=Republic of Croatia, Ministry of science, education and sports}}</ref> Shkollat fillore publike janë nën juridiksionin e pushtetit vendor, të qyteteve dhe bashkive. === Arsimi i mesëm === Arsimi i mesëm aktualisht është fakultativ, edhe pse shumica e partive politike mbrojnë qëndrimin që ai duhet të bëhet gjithashtu i detyrueshëm. Shkollat e mesme në Kroaci ndahen në: * [[Gjimnazi|gjimnaze]] me katër pista arsimore në dispozicion; ''prirodoslovno-matematička gimnazija'' (e specializuar në matematikë, informatikë dhe shkencë), ''jezična gimnazija'' (me fokus në gjuhët e huaja dhe me më pak shkencë), ''klasična gimnazija'' (me një kurrikul të përqendruar rreth [[Letërsia e vjetër greke e romake|klasikëve]], përkatësisht [[Gjuha latine|latinishtes]] dhe [[Greqishtja e lashtë|greqishtes së lashtë]] ) dhe ''opcična gimnazija'' mbulon një arsim të përgjithshëm dhe nuk është aq specifik). Si gjimnazi shkollor i arsimit të përgjithshëm është një kalim në formimin profesional në kolegje dhe universitete dhe fakultete, dmth nuk i kualifikon studentët për një profesion të caktuar, por fokusohet kryesisht në arsimimin e mëtejshëm. Lëndët e mësuara përfshijnë: kroatisht, matematikë, anglisht, gjuhë e huaj e dytë (sipas zgjedhjes), gjuhë e huaj e tretë (një opsion vetëm në shkollat e përqendruara në gjuhë të huaj), latinisht, Histori arti, vlerësim muzikor, histori, gjeografi, biologji, kimi, fizikë, Sociologji, Psikologji, Teknologji Informacioni, Politikë dhe Ekonomi, Filozofi, Logjikë, Edukim Fizik dhe një lëndë me zgjedhje. Studentët mund të zgjedhin ose Studimet Fetare ose Etikën si lëndë me zgjedhje. Arsimi në gjimnaz zgjat katër vjet. Gjimnazet janë më të vështira për t'u futur sesa shkollat profesionale ose ato të artit dhe në përgjithësi janë më të vështira për t'u përfunduar. * [[Shkolla profesionale|shkollat profesionale]] që i mësojnë një studenti një zanat të caktuar, si gatimi ose zdrukthtari, dhe zgjasin nga tre deri në pesë vjet. Në këtë kategori hyjnë edhe shkollat e ekonomisë dhe inxhinierisë. Shkolla e mesme e mjekësisë është e vetmja që zgjat pesë vite që nga viti shkollor 2010/11. * shkollat e artit që fokusohen në artin pamor, muzikën dhe të ngjashme. Duhen katër vjet. Gjimnazet, shkollat e ekonomisë dhe shkollat e inxhinierisë zgjasin katër vjet. Ka edhe disa [[shkolla profesionale]] që zgjasin vetëm tre vjet. Shkollat e mesme i furnizojnë nxënësit me lëndët fillore të nevojshme për mjedisin e nevojshëm të punës në Kroaci. Personat që kanë përfunduar shkollën e mesme klasifikohen si "ekspertizë e mesme" ( ''srednja stručna sprema'' ose SSS). Maturantët e shkollave profesionale që zgjasin 4 vjet lejohen të marrin pjesë në provimin kombëtar të diplomimit të njohur si matura shtetërore ( [[državna matura]] ) dhe të ndjekin universitetin. Maturantët e shkollave profesionale me kohëzgjatje 3 vjeçare mund të ndjekin institucionet e arsimit të lartë teknik profesional, por të dy grupet e studentëve kanë të drejtë të punojnë pas përfundimit të shkollës së mesme ashtu si maturantët e shkollave të artit, ndërsa maturantët duhet të shkojnë në universitet. Procesi i hyrjes në një shkollë të mesme në Kroaci është mjaft i vështirë. Një nxënës zgjedh 5 shkolla në të cilat dëshiron të shkojë (nxënësit që janë të interesuar për shkollat profesionale mund të zgjedhin dy programe brenda një shkolle) dhe më pas i rendit ato. Shkolla e parë në listë është shkolla në të cilën nxënësi dëshiron të shkojë më shumë. Në Kroaci, numri maksimal i pikëve gjatë regjistrimit është 80; pikët mblidhen nga klasat e shkollës fillore (përveç klasës së parë deri në të katërtën) dhe çdo kriter shtesë si konkurset, sëmundjet dhe të ngjashme. Pragu i pikëve është një numër i caktuar pikësh nën të cilin një student nuk mund të regjistrohet në shkollë. Për shembull, nëse një shkollë e caktuar ka pragun e pikëve 65, askush me 64 ose më pak pikë nuk mund të regjistrohet. Shkollat zakonisht kanë kuota se sa studentë mund të regjistrohen në atë vit të caktuar. Aktualisht në Kroaci ka rreth 90 gjimnaze dhe 300 shkolla profesionale. Shkollat e mesme publike janë nën juridiksionin e qeverisë rajonale, të qarqeve. === Arsimi i lartë === Studentët mund të regjistrohen në dy lloje bazë të arsimit të lartë: * shkollat politeknike ( ''veleučilište'' ), arsimi i nivelit të lartë * [[Universiteti|universitetet]] ( ''sveučilište'' ), arsimi i nivelit më të lartë Dallimi mes programeve të mësuara në universitete dhe politeknikë ishte kohëzgjatja e studimeve dhe klasifikimi përfundimtar i studentëve - por kjo linjë po mjegullohet nga zbatimi i [[Procesi i Bolonjës|procesit të Bolonjës]] . Më parë, ''veleučilište'' përputhej përafërsisht me konceptin gjerman të Fachhochschule . Njerëzit që kanë përfunduar më parë një ''veleučilište'' janë klasifikuar si me "ekspertizë më të lartë" ( ''viša stručna sprema'' ose VŠS). Njerëzit që kanë përfunduar më parë një ''sveučilište'' janë klasifikuar si me "ekspertizë të lartë" ( ''visoka stručna sprema'' ose VSS). Gjithashtu ishte e mundur të regjistrohesha në studimet pasuniversitare dhe të fitoja diferencat e ''magjistraturës'' dhe gjithashtu ''doktor znanosti'' ( [[Doktor i Filozofisë|PhD]] ). Ndryshimet e vitit 2003 në legjislacionin e arsimit të lartë, i cili prezantoi procesin e Bolonjës në Kroaci, shfuqizoi termat "ekspertizë më e lartë" dhe "e lartë". Që nga procesi i Bolonjës, nivelet e ekspertizës janë: * Bachelor i Shkencave dhe Bachelor i Arteve ( ''prvostupnik'' ) * Master i Shkencave dhe Master i Arteve ( ''magistar'' ) * Master i Edukimit ( ''Magistar edukacije'' ) * [[Doktor Shkence|Doktor i Shkencave]] dhe Doktor i Arteve ( ''doktor'' ) Të gjitha universitetet më të mëdha në Kroaci përbëhen nga " [[Fakulteti|fakultete]] " të pavarura ( ''fakultet'' kroat, që do të thotë kolegj ose departament). Çdo kolegj apo departament i pavarur mban administratën e vet, stafin profesional (i njohur gjithashtu si "fakultet") dhe kampusin. Kolegjet fokusohen në fusha specifike të të mësuarit: Shkenca Natyrore, Filozofi, Drejtësi, Inxhinieri, Ekonomi, Arkitekturë, Mjekësi, etj. Megjithëse kolegjet ose departamentet e një universiteti zakonisht ndodhen në të njëjtin qytet me administratën e universitetit, ndonjëherë nuk janë. Për shembull, Fakulteti i Metalurgjisë i Universitetit të Zagrebit ndodhet në qytetin e [[Sisak]] . Universitetet e Dubrovnikut, Veriut (Koprivnica, Varaždin), Pula, Slavonski Brod dhe Zadar nuk kanë kolegje të pavarura. Përshkrimi i sistemit të arsimit të lartë kroat që nga korriku 2008 është i disponueshëm nga [https://web.archive.org/web/20081218142133/http://public.mzos.hr/fgs.axd?id=13970 Udhëzimet zyrtare kroate për publikimin e suplementit të diplomës], i cili u botua nga Ministria e Shkencës, Arsimit dhe Sportit e Republikës së Kroacisë në korrik 2008. Edhe pse vetë dokumenti është në kroatisht, përshkrimi në anglisht i sistemit të arsimit të lartë gjendet në faqen 25. === Shkollat e pakicave === Ekziston një ligj i veçantë për arsimin e pakicave.<ref>[http://www.usefoundation.org/view/165 The Law on Upbringing and Education in the Language and Script of Ethnic Minorities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129074509/http://usefoundation.org/view/165 |date=29 nëntor 2010 }} Us English Foundation</ref> Edukimi i përfaqësuesve të pakicave kombëtare kryhet në 24 shkolla fillore, ku programi zhvillohet në gjuhën dhe shkrimin e një pakice kombëtare përkatëse, ndërsa 61 shkolla fillore kanë paralele me program të tillë. Ekzistojnë gjashtë modele të arsimit të pakicave.<ref>Steve Degenève and Richard Gowan [http://www.osce.org/zagreb/21381 Minority Education In the Republic of Croatia: a Case Study in Vukovar-Sirmium County] OSCE, 2003</ref> === Shkollimi në shtëpi dhe shkolla alternative === Arsimi në shtëpi ishte i ligjshëm në Kroaci në 1874<ref name="hr-antun-cuvaj">[http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142 "Antun Cuvaj: Građa za povijest školstva kraljevina Hrvatske i Slavonije od najstarijih vremena do danas: Od 20. travnja 1868. do 31. svibnja 1875 - svezak VI"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412025947/http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142 |date=12 prill 2023 }} (hr), library.foi.hr</ref><ref name="hr-antun-cuvaj-vi">[http://library.foi.hr/knjige/knjiga.aspx?C=1085&broj=1&U= "Zakon ob ustroju pučkih škola i preparandija za pučko učiteljstvo u kraljevinah Hrvatskoj i Slavoniji"] (hr), Antun Cuvaj "Građa za povijest.</ref> kur ligji kroat thoshte se prindërit kishin për detyrë t'i edukonin fëmijët e tyre ose në shtëpi ose duke i dërguar në shkollë. Fëmija duhej të kalonte një provim në një shkollë publike në fund të çdo viti shkollor. Arsimi fillor në Kroaci është i detyrueshëm nga mosha gjashtë deri në pesëmbëdhjetë vjeç dhe përfshin tetë klasa.<ref name="hr-zakon-skola">[http://www.zakon.hr/z/317/Zakon-o-odgoju-i-obrazovanju-u-osnovnoj-i-srednjoj-%C5%A1koli Zakon o odgoju i obrazovanju u osnovnoj i srednjoj školi] (hr), Article 11 paragraph 1, Article 12 paragraph 1, Article 26 paragraph 1, Article 30</ref> Në shtator 2010, një organizatë fetare, ''Hrvatska kršćanska koalicija''<ref name="hr-hkk">[http://www.hkk.hr Hrvatska kršćanska koalicija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180210234958/http://www.hkk.hr/ |date=10 shkurt 2018 }} Croatian Christian Coalition</ref> paraqiti një propozim për të ndryshuar ligjin në mënyrë që edukimi në shtëpi të bëhej i ligjshëm në Kroaci. Organizata civile ''Obrazovanje na drugi način'' u bashkua dhe tani po punon me propozimin e saj. Modeli i propozuar bazohet në modelin slloven dhe malazez të edukimit në shtëpi. Fëmija duhet të regjistrohet në një shkollë lokale (publike ose private) dhe të kalojë provimin vjetor në lëndë të caktuara (gjuha amtare dhe matematika vetëm në klasat më të ulëta; me shtimin e gjuhës së huaj në klasat e mesme dhe më shumë lëndë në klasat më të larta). Nëse fëmija nuk i kalon të gjitha provimet në dy përpjekje, urdhërohet të vazhdojë shkollimin me frekuentim të rregullt të shkollës. Çdo vit prindërit duhet të njoftojnë shkollën deri në fund të majit se do ta edukojnë fëmijën e tyre në shtëpi. Ashtu si në rastin e Sllovenisë dhe Malit të Zi, modeli i propozuar nuk vendos asnjë kufizim se kush mund të arsimohet në shtëpi. Prindërit që edukojnë fëmijët e tyre në shtëpi nuk kanë të drejtë të marrin asnjë lloj ndihme shtetërore. Shkollat janë të lira të zgjedhin nëse do të lejojnë marrëveshje të veçanta me fëmijët e arsimuar në shtëpi (shkollimi fleksibël, përdorimi i burimeve shkollore, pjesëmarrja në ekskursione dhe aktivitete të tjera shkollore, etj. ). Ministria e Arsimit dhe shkollat nuk janë të detyruara të ofrojnë asnjë formë ndihme për prindërit e fëmijëve të arsimuar në shtëpi (udhëzues mësues, fletë pune, konsultime, etj. ). Modeli i propozuar u zgjodh pasi kërkon ndryshim minimal në ligjin ekzistues dhe do të ishte i mundur të zbatohej brenda kornizës aktuale arsimore. Kushtetuta kroate,<ref>[http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/232289.html Ustav Republike Hrvatske] (hr), Croatian Constitution, 25 April 2001, Article 63 paragraph 1 and Article 65 paragraph 1</ref> në nenin 63 paragrafi 1, thotë se prindërit kanë për detyrë t'i ''shkollojnë'' fëmijët e tyre. Në mënyrë të ngjashme, në nenin 65 paragrafi 1, thuhet se ''shkollimi'' fillor është i detyrueshëm dhe falas. Që nga korriku 2011 ka tre shkolla fillore alternative në Kroaci - një Montessori dhe dy shkolla Steiner Waldorf.<ref>[http://www.waldorfska-skola.com/ Waldorfska škola u Zagrebu] (hr), Zagreb</ref><ref>[http://www.waldorf-rijeka.hr/ Osnovna waldorfska škola u Rijeci] (hr), Rijeka</ref> Nga shkollat alternative në Kroaci kërkohet që të ndjekin kurrikulën kombëtare<ref name="hr-zakon-skola"/> (neni 26 paragrafi 1, neni 30). == Institucione të tjera arsimore == [[Shkolla e muzikës|Shkollat publike të muzikës]] ekzistojnë për nivelin fillor dhe të mesëm, përveç klasave ose shkollave [[Pedagogjia speciale|të arsimit special]] publik. Nxënësit që ndjekin shkollat e muzikës janë ende të detyruar të ndjekin programin e rregullt në shkollat e tyre fillore dhe të mesme. Mësimet mbahen zakonisht në ndërrim të kundërt të orarit të tyre të rregullt shkollor. Në Kroaci ka mbi tridhjetë [[Instituti|institute]] shkencore, duke përfshirë Institutin e Energjisë "Hrvoje Požar" në Zagreb, Institutin e Inxhinierisë së Ndërtimit të Kroacisë, Qendrën Kulturore dhe Shkencore "Milutin Milanković" dhe Institutin "Ruđer Bošković" në Zagreb, i cili është më i madhi në vendi. [[Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kroacisë|Akademia Kroate e Shkencave dhe Arteve]] në Zagreb është një shoqëri e ditur që promovon gjuhën, kulturën dhe shkencën që nga konceptimi i saj i parë në 1866. (Bashkimi i fjalëve që zakonisht shihen në anglisht si "Arte dhe Shkenca" është i qëllimshëm. ) == Shih edhe == * [[Universiteti i Zarës]] * [[Universiteti i Zagrebit]] * [[Universiteti i Dubrovnikut]] == Referime == {{reflist}} {{Arsimi në Evropë}} [[Kategoria:Arsimi në Kroaci]] [[Kategoria:Arsimi në Evropë sipas vendit]] t2b6h3s7w41h1dn6wz6u94hpgiqgrue 1 338661 3025987 2906793 2026-08-15T20:51:12Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025987 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2580158 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101129074509/http://usefoundation.org/view/165 për lidhjen http://www.usefoundation.org/view/165. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2023 03:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2583641 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180210234958/http://www.hkk.hr/ për lidhjen http://www.hkk.hr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shtator 2023 04:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2586495 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221130062945/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 shtator 2023 04:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2906792 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240216034630/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ për lidhjen https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 mars 2026 01:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025986 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230412025947/http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142 për lidhjen http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 22:51 (CEST) thc7th79rsn023d83i26yixjxhtjkg0 3026026 3025987 2026-08-16T02:16:26Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3026026 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arsimi në Kroaci/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2580158 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101129074509/http://usefoundation.org/view/165 për lidhjen http://www.usefoundation.org/view/165. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2023 03:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2583641 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180210234958/http://www.hkk.hr/ për lidhjen http://www.hkk.hr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shtator 2023 04:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2586495 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221130062945/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 shtator 2023 04:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2906792 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240216034630/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ për lidhjen https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 mars 2026 01:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025986 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230412025947/http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142 për lidhjen http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 22:51 (CEST) er5h4vcynggzaxhvadmuu1d1bkydg6f 3026049 3026026 2026-08-16T04:23:36Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Arsimi në Kroaci/Arkivi 1]] 3026049 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arsimi në Kroaci/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025986 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230412025947/http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142 për lidhjen http://library.foi.hr/m3/kautor.asp?B=1&rbr=900&A=0000000142. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 22:51 (CEST) 8w8ouf41xx2a0ozh7zjirorufynniwr 0 339772 3025945 2964091 2026-08-15T16:03:02Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025945 wikitext text/x-wiki [[Skeda:International Energy Agency Family Map - 2023.png|parapamje|Harta botërore e shteteve anëtare, asociuese dhe aderuese të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë që nga qershori 2023.]] '''Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë''' (IEA) është një organizatë autonome ndërqeveritare me bazë në [[Parisi|Paris]], e themeluar në vitin 1974, që ofron rekomandime politikash, analiza dhe të dhëna për të gjithë sektorin global të energjisë. 31 vendet anëtare dhe 13<ref>{{Cite web|title=Kenya and Senegal to join the IEA - News|url=https://www.iea.org/news/kenya-and-senegal-to-join-the-iea|access-date=2023-06-30|website=IEA|language=en-GB}}</ref> vendet e shoqatës së IEA përfaqësojnë 75% të kërkesës globale për energji.<ref name=":4">{{Cite web|last=International Energy Agency|author-link=International Energy Agency|title=History – About|url=https://www.iea.org/about/history|access-date=2022-07-23|website=IEA|language=en-GB}}</ref> IEA u krijua në kuadrin e [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik]] (OECD) pas krizës së naftës të vitit 1973 për t'iu përgjigjur ndërprerjeve fizike në furnizimet globale të [[Nafta|naftës]], për të ofruar të dhëna dhe statistika rreth tregut global të naftës dhe energjisë. sektori, promovimi i kursimeve dhe [[Ruajtja e energjisë|ruajtjes së energjisë]], dhe krijimi i bashkëpunimit teknik ndërkombëtar për inovacionin dhe kërkimin.<ref name=":1">{{Cite web|last=International Energy Agency|author-link=International Energy Agency|title=Membership – About|url=https://www.iea.org/about/membership|access-date=2022-07-23|website=IEA|language=en-GB}}</ref> Që nga themelimi i saj, IEA ka koordinuar gjithashtu përdorimin e rezervave të naftës që anëtarët e saj duhet të mbajnë. Në dekadat pasuese, roli i IEA-s u zgjerua për të mbuluar të gjithë sistemin energjetik global, duke përfshirë karburantet tradicionale si gazi dhe qymyri, si dhe burimet dhe teknologjitë e energjisë më të pastra dhe me rritje të shpejtë, duke përfshirë burimet e rinovueshme të energjisë; fotovoltaikët diellorë, energjia e erës, biokarburantet, si dhe energjia bërthamore dhe hidrogjeni, dhe mineralet kritike të nevojshme për këto teknologji. Aktiviteti kryesor i IEA është ofrimi i këshillave për politikat për 31 shtetet e saj anëtare, si dhe për 13 vendet e saj të asociuara, të cilat përfshijnë Argjentinën, Brazilin, Kinën, Indinë, Indonezinë, Kenia, Senegalin, Afrikën e Jugut, Ukrainën, Singaporin, Tajlandën, Egjipti dhe Maroku për të mbështetur sigurinë e tyre energjetike dhe për të çuar përpara kalimin e tyre drejt energjisë së pastër. Agjencia publikon rekomandime dhe zgjidhje politikash për të ndihmuar të gjitha vendet të sigurojnë energji të sigurt, të përballueshme dhe të qëndrueshme, si dhe analiza, udhërrëfyes, rishikime politikash, të dhëna të detajuara për më shumë se 150 vende. Kohët e fundit, ajo është fokusuar veçanërisht në mbështetjen e përpjekjeve globale për të përshpejtuar tranzicionin e energjisë së pastër, për të zbutur ndryshimet klimatike dhe për të arritur emetimet neto zero.<ref>{{cite web|date=27 janar 2021|title=IEA pins climate change goals on developing world transition|url=https://www.reuters.com/article/us-climate-change-iea-idUSKBN29W1Q8|work=IEA}}</ref> Ndërsa pandemia COVID-19 shkaktoi një krizë globale shëndetësore dhe ekonomike në fillim të vitit 2020, IEA u bëri thirrje qeverive të sigurojnë që planet e tyre të rimëkëmbjes ekonomike të fokusohen në investimet e energjisë së pastër, në mënyrë që të krijojnë kushtet për një rimëkëmbje të qëndrueshme dhe strukturore afatgjatë. rënie në emetimet e karbonit. Në maj 2021, IEA publikoi një udhërrëfyes për sektorin global të energjisë për të arritur emetimet neto zero deri në vitin 2050 dhe për të parandaluar rritjen e temperaturave globale mbi 1,5 °C. Të gjitha vendet anëtare të IEA-s kanë nënshkruar Marrëveshjen e Parisit, e cila synon të kufizojë ngrohjen në 1,5 °C dhe dy të tretat e qeverive anëtare të IEA kanë marrë angazhime për neutralitetin e emetimeve deri në vitin 2050. Në mars 2022, Takimi Ministror i IEA i dha agjencisë një mandat më të gjerë për t'u fokusuar në tranzicionin e energjisë së pastër.<ref name=":22">{{Cite web|last=International Energy Agency|author-link=International Energy Agency|date=24 mars 2022|title=2022 IEA Ministerial Communiqué – News|url=https://www.iea.org/news/2022-iea-ministerial-communique|access-date=2022-07-23|website=IEA|language=en-GB}}</ref><ref name=":32">{{Cite web|last=International Energy Agency|author-link=International Energy Agency|date=24 mars 2022|title=Press release|url=https://www.iea.org/news/at-iea-ministerial-meeting-global-energy-leaders-vow-to-strengthen-energy-security-and-accelerate-clean-energy-transitions|access-date=2022-07-23|website=IEA|language=en-GB}}</ref> IEA është kritikuar për nënvlerësimin historik të rolit të burimeve të rinovueshme të energjisë si fotovoltaikët në sistemet e ardhshme të energjisë, si dhe nënvlerësimin e kostos së tyre në rënie. Grupet mjedisore, investitorët dhe kompanitë kanë kërkuar nga IEA të bëjë më shumë për të mbështetur zbatimin e Marrëveshjes së Parisit.<ref name=":0">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Investors step up pressure on global energy watchdog over climate change|url=http://news.trust.org/item/20191118073049-nsxvm/|access-date=2019-12-18|publisher=news.trust.org|archive-date=22 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922072703/https://news.trust.org/item/20191118073049-nsxvm/|url-status=dead}}</ref> Drejtori aktual ekzekutiv i IEA-s është Fatih Birol, i cili mori detyrën në fund të vitit 2015. Birol u riemërua për një mandat të tretë në mars 2022. IEA publikon një sërë raportesh dhe informacione të tjera duke përfshirë publikimin e saj kryesor, World Energy Outlook, si si dhe raporti Neto Zero deri në vitin 2050.<ref name=":2">{{Cite web|last=International Energy Agency|author-link=International Energy Agency|date=24 mars 2022|title=2022 IEA Ministerial Communiqué – News|url=https://www.iea.org/news/2022-iea-ministerial-communique|access-date=2022-07-23|website=IEA|language=en-GB}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=International Energy Agency|author-link=International Energy Agency|date=24 mars 2022|title=Press release|url=https://www.iea.org/news/at-iea-ministerial-meeting-global-energy-leaders-vow-to-strengthen-energy-security-and-accelerate-clean-energy-transitions|access-date=2022-07-23|website=IEA|language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=World Energy Outlook 2020|url=https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2020|access-date=8 mars 2021|website=International Energy Agency|publisher=IEA|location=Paris}}</ref> == Shiko edhe == * [[Industria e energjisë elektrike]] == Referime == [[Kategoria:Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë]] [[Kategoria:Organizata ndërkombëtare të energjisë]] [[Kategoria:Ekonomi energjetike]] [[Kategoria:Politikë energjetike]] jlazboi4gd965mg9fizyz7sild504rf 3 348270 3025932 3025104 2026-08-15T14:08:19Z Fallbackintoreality 102113 /* Konflikti i interesit tek Fletoret */ Përgjigje 3025932 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Nmshqip}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 15 dhjetor 2023 07:47 (CET) == Konflikti i interesit tek [[Fletoret]] == {{Uw-coi}} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 13 gusht 2026 01:41 (CEST) :Përshëndetje dhe faleminderit për njoftimin. :Sapo shtova një biografi të shkurtër në profilin tim, ku deklaroj lidhje time me temën. :Jam redaktor vullnetar i Fletoreve, nismë për dixhitalizimin e veprave letrare shqipe në domenin publik. Nuk jam paguar për asnjë kontribut këtu. Fletoret nuk gjenerojnë të ardhura dhe e ofrojnë përmbajtjen falas dhe lirshëm të kopjueshme për këdo. :Listimi i veprave dhe lidhjet drejt tyre: këto tekste mungojnë thuajse plotësisht në internet, dhe lidhja drejt tekstit të plotë të një vepre është praktikë e inkurajuar në Wikipedia. Materiali është falas, pa të ardhura dhe i kopjueshëm nga kushdo, ndaj nuk mendoj se duhet te konsiderohet promovim. :Kontributet e mia mbështeten në burime të besueshme (faqja zyrtare [https://fletoret.com fletoret.com] dhe janë shkruar në mënyrë neutrale. Nëse ndonjë redaktim i caktuar ju duket promovues, ju lutem tregomëni cilin, që ta shqyrtoj konkretisht dhe jam i gatshëm të bëj ndryshime. Listimi i veprave te publikuara tek Fletoret eshte i rendesishem sepse eshte pune transformative :Faleminderit. [[Përdoruesi:Nmshqip|Nmshqip]] ([[Përdoruesi diskutim:Nmshqip|diskutimet]]) 13 gusht 2026 09:12 (CEST) ::Të falenderoj për transparencën tënde, mirëpo duhet të jem i qartë këtu: fakti që vet je kontribues në atë projekt konstaton një konflikt interesi, dhe artikulli nuk mbulohet në burime tjera përveç vetvetes, e bën atë një shkelje të qartë të udhëzimeve mbi [[Wikipedia:Shquarësia|shquarësinë e përgjithshme]] dhe e bën të përshtatshëm për grisje. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 15 gusht 2026 16:08 (CEST) mt5tsvby7kcoddsqht3ul3w4h85iy65 0 348404 3026014 2988059 2026-08-15T23:58:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026014 wikitext text/x-wiki {{short description|Substance used to diagnose, cure, treat, or prevent disease}} {{other uses}} {{Redirect|Bari||Bari (kthjellim)}}{{Infobox medical intervention | image = [[File:12-08-18-tilidin-retard.jpg|250px]] | caption = Paketat e barrnave | alt = | pronounce = | synonyms = Medicinal, ilaç, farmaceutik, preparat farmaceutik, produkt farmaceutik, produkt medicinal, ilaç, | ICD10 = | ICD9 = | ICD9unlinked = | MeshID = | LOINC = | other_codes = | MedlinePlus = | eMedicine = }}[[File:VariousPills.jpg|thumb|Një barrn është një Barr me recetë që përdoret për të trajtuar një sëmundje.]] '''Barnat''' (të quajtura edhe '''medikamente, ilaçe medicinale''' ose thjesht '''ilaç''') është një [[Droga|ilaç]] që përdoret për të diagnostikuar, kuruar, trajtuar ose parandaluar sëmundjen.<ref>{{Cite web|title=Federal Food, Drug, and Cosmetic Act, SEC. 210.|url=https://www.fda.gov/opacom/laws/fdcact/fdcact1.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090512014151/http://www.fda.gov/opacom/laws/fdcact/fdcact1.htm|archive-date=12 maj 2009|access-date=17 gusht 2008|website=U.S. Food and Drug Administration|at=(g), (1), (B)|language=en}}</ref><ref>"[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32004L0027:EN:HTML Directive 2004/27/EC of the European Parliament and of the Council of 31 March 2004 amending Directive 2001/83/EC on the Community code relating to medicinal products for human use - Article 1]". Published 31 March 2004. Accessed 17 August 2008. .</ref> Terapia e barnave ([[farmakoterapia]]) është një pjesë e rëndësishme e [[Mjekësia|fushës mjekësore]] dhe mbështetet në shkencën e [[Farmakologjia|farmakologjisë]] për përparim të vazhdueshëm dhe në [[Barnatoria|farmaci]] për menaxhimin e duhur. Drogat klasifikohen në shumë mënyra. Një nga ndarjet kryesore është sipas nivelit të [[Substanca e kontrolluar|kontrollit]], i cili dallon barnat me recetë (ato që një farmacist i jep vetëm me urdhër të mjekut, asistentit të mjekut ose infermierit të kualifikuar) nga barnat pa recetë (ato që konsumatorët mund të porosisin për vete). Një dallim tjetër kyç është midis barnave tradicionale me molekula të vogla, që zakonisht rrjedhin nga sinteza kimike, dhe biofarmaceutikëve, të cilat përfshijnë [[Proteinat rekombinante|proteinat rikombinante]], [[Vaksina|vaksinat]], [[Produkt gjaku|produktet e gjakut]] të përdorura [[Terapia|në mënyrë terapeutike]] (si [[IVIG]] ), [[Terapia e gjeneve|terapinë gjenetike]], [[Antitrupi monoklonal|antitrupat monoklonal]] dhe [[Terapia e qelizave|terapinë qelizore]] (për shembull, [[Qelizat staminale|qelizat burimore]] terapitë). Mënyra të tjera për të klasifikuar barnat janë sipas mënyrës së veprimit, rrugës së administrimit, sistemit biologjik të prekur ose efekteve terapeutike . Një sistem klasifikimi i përpunuar dhe i përdorur gjerësisht është [[Sistemi i Klasifikimit Kimik Terapeutik Anatomik]] . [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] mban një listë të barnave thelbësore. Zbulimi i barnave dhe zhvillimi i barnave janë përpjekje komplekse dhe të shtrenjta të ndërmarra nga [[Industria farmaceutike|kompanitë farmaceutike]], shkencëtarët akademikë dhe qeveritë. Si rezultat i kësaj rruge komplekse nga zbulimi tek komercializimi, partneriteti është bërë një praktikë standarde për avancimin e kandidatëve për barna përmes tubacioneve të zhvillimit. Qeveritë në përgjithësi rregullojnë se cilat barna mund të tregtohen, si tregtohen barnat dhe në disa juridiksione, çmimin e barnave. Debatet janë ngritur mbi çmimin e barnave dhe asgjësimin e barnave të përdorura. == Përkufizimi == Barnat janë një ilaç ose një [[Përbërja kimike|përbërje kimike]] që përdoret për të [[Terapia|trajtuar]] ose kuruar sëmundje. Sipas ''[[Encyclopædia Britannica]]'', mjekimi është "një substancë që përdoret në trajtimin e një sëmundjeje ose lehtësimin [[Dhimbja|e dhimbjes]] ".<ref>{{Cite web|title=Medication Definition & Meaning|url=https://www.britannica.com/dictionary/medication|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331172048/https://www.britannica.com/dictionary/medication|archive-date=31 mars 2022|access-date=31 mars 2022|website=Britannica Dictionary|language=en-US}}</ref> Siç përcaktohet nga [[Instituti Kombëtar i Kancerit]], format e dozimit të ilaçeve mund të përfshijnë [[Tableta (farmaci)|tableta]], [[kapsula]], lëngje, [[Krem (farmaci)|kremra]] dhe arna. Ilaçet mund të jepen në mënyra të ndryshme, si nga goja, me [[Terapia intravenoze|infuzion në venë]] ose me pika në vesh ose [[Pika e syve|në sy]] . Një ilaç që nuk përmban një [[përbërës aktiv]] dhe përdoret në studime kërkimore quhet [[placebo]] .<ref>{{Cite web|date=2 shkurt 2011|title=Definition of medication|url=https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/medication|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129084105/https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/medication|archive-date=29 nëntor 2022|access-date=24 nëntor 2022|website=National Cancer Institute|language=en}}</ref> Në Evropë, termi është "produkt medicinal" dhe përkufizohet nga ligji i BE-së si: * Çdo substancë ose kombinim substancash të paraqitura si me veti për trajtimin ose parandalimin e sëmundjeve te qeniet njerëzore; ose" * "Çdo substancë ose kombinim substancash që mund të përdoret ose t'u administrohet qenieve njerëzore me synimin për të rivendosur, korrigjuar ose modifikuar funksionet fiziologjike duke ushtruar një veprim [[Farmakologjia|farmakologjik]], [[Imunologjia|imunologjik]] ose metabolik ose për të bërë një [[Diagnoza mjekësore|diagnozë mjekësore]] ."<ref>{{Cite web|date=30 prill 2004|title=Directive 2004/27/EC|url=http://ec.europa.eu/health/files/eudralex/vol-1/dir_2004_27/dir_2004_27_en.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429020803/https://ec.europa.eu/health//sites/health/files/files/eudralex/vol-1/dir_2004_27/dir_2004_27_en.pdf|archive-date=29 pri 2021|website=Official Journal of the European Union.|at=L136|language=en}}</ref> {{Rp|36}} Në SHBA, një "drogë" është: * Një substancë (përveç ushqimit) që synon të ndikojë në strukturën ose çdo funksion të trupit. * Një substancë e destinuar për t'u përdorur si një përbërës i një ilaçi, por jo një pajisje ose një përbërës, pjesë ose aksesor i një pajisjeje. * Një substancë e destinuar për përdorim në [[diagnoza|diagnostikimin]], kurimin, zbutjen, trajtimin ose [[Parandalimi i sëmundjes|parandalimin e sëmundjes]] . * Një substancë e njohur nga një [[Farmakopia|farmaceutikë]] ose formular zyrtar. * Produktet biologjike përfshihen në këtë përkufizim dhe përgjithësisht mbulohen nga të njëjtat ligje dhe rregullore, por ekzistojnë dallime në lidhje me proceset e prodhimit të tyre (procesi kimik kundrejt procesit biologjik).<ref>FDA, "[https://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm079436.htm Drugs@FDA Glossary of Terms]". .</ref> == Përdorimi == Përdorimi i drogës në mesin e amerikanëve të moshuar është studiuar; në një grup prej 2377 personash me një moshë mesatare 71 vjeç të anketuar midis 2005 dhe 2006, 84% morën të paktën një ilaç me recetë, 44% morën të paktën një ilaç pa recetë (OTC) dhe 52% morën të paktën një. shtes dietike ; në një grup prej 2245 amerikanësh të moshuar (mosha mesatare 71 vjeç) të anketuar gjatë periudhës 2010 – 2011, këto përqindje ishin 88%, 38% dhe 64%.<ref>{{Cite journal|last=Qato DM|last2=Wilder J|last3=Schumm L|last4=Gillet V|last5=Alexander G|date=1 prill 2016|title=Changes in prescription and over-the-counter medication and dietary supplement use among older adults in the united states, 2005 vs 2011|journal=JAMA Internal Medicine|language=en|volume=176|issue=4|pages=473–482|doi=10.1001/jamainternmed.2015.8581|pmc=5024734|pmid=26998708}}</ref> == Klasifikimi == Një nga klasifikimet kryesore është midis barnave tradicionale [[Molekula e vogël|me molekula të vogla]] ; zakonisht rrjedh nga sinteza kimike dhe [[Produkt mjekësor biologjik|produkte mjekësore biologjike]] ; të cilat përfshijnë [[proteinat rekombinante]], [[Vaksina|vaksinat]], [[produktet e gjakut]] të përdorura në mënyrë terapeutike (siç është [[IVIG]] ), [[Terapia e gjeneve|terapi gjenetike]] dhe [[Terapia e qelizave|terapi qelizore]] (për shembull, terapi [[Qelizat staminale|me qeliza burimore]] ). Farmaceutikët ose barnat ose ilaçet klasifikohen në grupe të tjera të ndryshme përveç origjinës së tyre në bazë të vetive farmakologjike si mënyra e veprimit dhe veprimit ose aktivitetit të tyre farmakologjik,<ref>[https://www.medthority.com/drugs/ https://www.medthority.com] database of prescription pharmaceutical products including drug classifications https://www.medthority.com/drugs/</ref> si nga [[Veti kimike|vetitë kimike]], mënyra ose [[Rruga e administrimit|mënyra e administrimit]], [[sistem biologjik|sistemi biologjik]] i prekur, ose [[Efekti terapeutik|efekte terapeutike]] . Një [[Sistemi i klasifikimit|sistem klasifikimi]] i përpunuar dhe i përdorur gjerësisht është [[Sistemi i Klasifikimit Kimik Terapeutik Anatomik]] (Sistemi ATC). [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] mban një listë të barnave thelbësore . Një mostër e klasave të mjekësisë përfshin: # [[antipiretik|Antipiretikë]] : reduktojnë temperaturën (pireksia/pireza) # [[Analgjezik|Analgjezikët]] : zvogëlojnë [[Dhimbja|dhimbjen]] (ilaçe kundër dhimbjeve) # [[Medikament antimalarial|Barnat antimalariale]] : trajtimi i [[Malaria|malaries]] # [[Antibiotiku|Antibiotikët]] : pengojnë rritjen [[Mikroorganizmat|e mikrobeve]] # [[Antiseptik|Antiseptikët]] : parandalimi i rritjes së mikrobeve pranë [[Djegia (mjekësi)|djegieve]], [[Prerje (plagë)|prerjeve]] dhe [[Plagë|plagëve]] # [[Stabilizues i humorit|Stabilizuesit e humorit]] : [[Litium (ilaçe)|litium]] dhe [[valproat]] # [[Zëvendësimi i hormoneve|Zëvendësimet hormonale]] : [[Premarin]] # [[Kontraceptiv oral|Kontraceptivë oralë]] : Enovid, pilulë "bifazike" dhe pilulë "trifazike" # [[Stimulues|Stimuluesit]] : [[metilfenidat]], [[amfetamina]] # [[Sedativët|Qetësuesit]] : [[Meprobamate|meprobamat]], [[Klorpromazina|klorpromazinë]], [[Rezerpinë|reserpinë]], [[klordiazepoksid]], [[diazepam]] dhe [[alprazolam]] # [[Statina|Statinat]] : [[lovastatin]], [[pravastatin]] dhe [[simvastatin]] Farmaceutikët mund të përshkruhen gjithashtu si "specialitet", pavarësisht nga klasifikimet e tjera, që është një klasë barnash e keqpërcaktuar që mund të jetë e vështirë për t'u administruar, që kërkojnë trajtim të veçantë gjatë administrimit, kërkojnë monitorim të pacientit gjatë dhe menjëherë pas administrimit, kanë kërkesa të veçanta rregullatore. duke kufizuar përdorimin e tyre dhe në përgjithësi janë të shtrenjta në krahasim me barnat e tjera.<ref>{{Cite journal|vauthors=Spatz I, McGee N|date=25 nëntor 2013|title=Specialty Pharmaceuticals|url=http://www.healthaffairs.org/healthpolicybriefs/brief.php?brief_id=103|url-status=live|department=Health Policy Briefs|journal=[[Health Aff. (Millwood)|Health Affairs]]|language=en|at=What's The Background?|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906190339/http://www.healthaffairs.org/healthpolicybriefs/brief.php?brief_id=103|archive-date=6 shtator 2015|access-date=28 gusht 2015}}</ref> == Llojet e barnave == === For the digestive system === * Trakti i poshtëm tretës: [[laksative|laksativë]], [[Antispazmatik|antispazmatikë]], [[Antidiarreale|antidiarrealë]], [[Sekuestrues i acidit biliar|sekuestrues të acideve biliare]], [[Opioid|opioidë]] . * Trakti i sipërm i tretjes : antacidet, shtypësit e refluksit, antiflatulentët, antidopaminergjikët, frenuesit e pompës protonike (PPIs), antagonistët e receptorit _H2, citoprotektorët, analogët e prostaglandinës . === Për sistemin kardiovaskular === * Që ndikojnë në [[Presioni i gjakut|presionin e gjakut]] /( [[Medikament antihipertensiv|barna antihipertensive]] ): [[ACE inhibitor|ACE inhibitorë]], [[Antagonist i receptorit të angiotenzinës II|bllokues të receptorit të angiotenzinës]], [[beta-bllokues]], [[Alfa bllokues|α bllokues]], [[Bllokues i kanalit të kalciumit|bllokues të kanalit të kalciumit]], diuretikë tiazidë, diuretikë të lakut, frenues të aldosteronit. * [[Koagulimi]] : [[Antikoagulant|antikoagulantë]], [[heparina]], [[Ilaç kundër trombociteve|ilaçe kundër trombociteve]], [[Fibrinoliza|fibrinolitikë]], [[Faktori VIII|faktorë anti-hemofilik]], [[Antihemorragjike|barna hemostatike]] . * Të përgjithshme: [[Beta bllokues|bllokues të receptorëve β]] ("beta bllokues"), [[Bllokues i kanalit të kalciumit|bllokues të kanaleve të kalciumit]], [[Diuretik|diuretikë]], [[Glikozid kardiak|glikozide kardiake]], [[Agjent antiaritmik|antiaritmikë]], [[Nitrati|nitrat]], [[Antianginale|antianginalë]], [[Vazokonstriksion|vazokonstriktorë]], [[Vazodilimi|vazodilatorë]] . * [[Frenuesit e reduktazës HMG-CoA]] (statinat) për uljen e inhibitorëve të kolesterolit LDL: [[Agjent hipolipidemik|agjentë hipolipidemikë]] . === Për sistemin nervor qendror === Barnat që ndikojnë [[Antiemetik|në]] [[Sistemi nervor qendror|sistemin nervor qendror]] përfshijnë [[Droga psikodelike|psikedelikët]], [[hipnotikët]], [[anastetiket|anestetikët]], [[antipsikotikët]], [[Eugeroike|eugeroikët]], [[Antidepresiv|ilaqet kundër depresionit]] (duke përfshirë [[Antidepresant triciklik|antidepresantët triciklikë]], [[Frenues i monoamine oksidazës|frenuesit e monoamine oksidazës]], [[Farmakologjia e litiumit|kripërat e litiumit]] dhe [[Frenues selektiv i rimarrjes së serotoninës|frenuesit selektivë të rimarrjes së serotoninës]] ), [[Antikonvulsant|frenuesit]] selektivë [[Anksiolitik|të rimarrjes]] së serotoninës [[Albanien|barbiturate]], droga për çrregullimin e lëvizjes (p.sh. [[sëmundja e Parkinsonit]] ), [[nootropikët]], [[Stimulues|stimuluesit]] (përfshirë [[Amfetamina|amfetaminat]] ), [[Benzodiazepina|benzodiazepinat]], [[ciklopirrolonet]], [[Antagonist i dopaminës|antagonistët e dopaminës]], [[Antagonist i histamines|antihistaminet]], [[Kolinergjike|kolinergjikët]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikët]], [[Emetike|emetikët]], [[Kanabinoid|kanabinoidet]] dhe [[Antagonist i serotoninës|rotagonistët]] . === Për dhimbje === Klasat kryesore të qetësuesve janë [[NSAIDs|NSAID-të]], [[Opioid|opioidet]] dhe [[anastetiket|anestetikët]] lokalë. '''Për vetëdijen (barna anestezike)''' Disa anestetikë përfshijnë [[Benzodiazepina|benzodiazepinat]] dhe [[Albanien|barbituratet]]. === Për çrregullimet muskuloskeletore === Kategoritë kryesore të barnave për [[Çrregullime muskuloskeletore|çrregullimet muskulo-skeletore]] janë: [[NSAID|NSAIDs]] (përfshirë [[Frenues selektiv COX-2|frenuesit selektivë COX-2]] ), [[Relaksues i muskujve|relaksuesit e muskujve]], [[Droga neuromuskulare|barnat neuromuskulare]] dhe [[Frenues i acetilkolinesterazës|antikolinesterazat]] . === Për syrin === * Anti- [[Alergjia|alergji]] : [[Qelizë mast|frenues të qelizave mast.]] * [[Ilaçe antifungale|Kundër mykut]] : [[Imidazoli|imidazole]], [[polien|poliene]] . * Anti- glaukoma : agonistët adrenergjikë, beta-bllokuesit, frenuesit/ hiperosmotikët e anhidrazës karbonike, kolinergjikët, miotikët, parasimpatomimetikët, agonistët e prostaglandinës/ frenuesit e prostaglandinës, [[nitroglicerina]] . * Anti-inflamator : NSAIDs, kortikosteroide . * [[Antibiotiku|Antibakterial]] : [[Antibiotiku|antibiotikë]], [[Antibiotiku|antibiotikë topikalë]], ilaçe sulfa, aminoglikozide, fluorokinolone . * Barnat antivirale . * Diagnostikuese: [[Topical anesthetic|anestetikë topikalë]], [[Sympathomimetic|simpatomimetikë]], [[Parasympatholytic|parasimpatolitikë]], [[Mydriatic|midriatikë]], [[Cycloplegic|cikloplegjikë]] . * Të përgjithshme: bllokues i neuroneve adrenergjike, [[astringent]] . === Për veshin, hundën dhe orofaringun === [[Antibiotiku|Antibiotikë]], [[Simpatomimetik|simpatomimetikë]], [[Antihistamine|antihistaminikë]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[NSAID]], [[kortikosteroide]], [[Antiseptik|antiseptikë]], [[Anestezion lokal|anestetikë lokalë]], [[Ilaçe antifungale|antimykotikë]] dhe cerumenolitikë. === Për sistemin e frymëmarrjes === [[Bronkodilator|Bronkodilatorë]], [[Antitusive|antitusivë]], [[Mukolitike|mukolitikë]], [[Dekongestant|dekongjestë]], [[kortikosteroide]] inhalatore dhe sistemike, [[Agonist beta2-adrenergjik|agonistë beta2-adrenergjikë]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[Stabilizuesit e qelizave mast|stabilizues të qelizave mast]], [[Antagonist i leukotrienit|antagonistë leukotrien]] . === Për problemet endokrine === [[Adrogjenet|Androgjenet]], [[Antiandrogjen|antiandrogjenet]], [[Estrogjeni|estrogjenet]], [[gonadotropina]], [[Kortikosteroide|kortikosteroidet]], [[Somatropina|hormoni i rritjes humane]] [[Hormoni i tiroides|,]] [[insulina]], [[Antidiabetik|antidiabetikët]] ( [[Sulfonilurea|sulfonilureat]], [[Biguanidi|biguanide]] / [[Metformin|metformina]], [[Tiazolidinedione|tiazolidinedionet]], [[insulina]] ), [[Kalcitonina|hormonet]] e [[Difosfonat|tiroides]], [[Analog i vazopresinës|droga antitiroide]] . === Për sistemin riprodhues ose sistemin urinar === [[Ilaçe antifungale|Antimykotikë]], [[Agjent alkalinizues|agjentë alkalinizues]], [[Kinolonet|kinolone]], [[Antibiotiku|antibiotikë]], [[Kolinergjike|kolinergikë]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[Antispazmatik|antispazmatikë]], [[Frenues i 5-alfa reduktazës|frenues 5-alfa reduktazë]], [[Bllokues selektiv alfa-1|bllokues selektivë alfa-1]], [[Sildenafil|sildenafile]], [[Ilaçet për fertilitet|medikamente për fertilitetin]] . === Për kontracepsion === * [[Kontracepsioni hormonal]] . * [[Ormeloksifen|Ormeloksifeni]] . * [[Spermicid]] . === Për obstetrikë dhe gjinekologji === [[NSAID|NSAIDs]], [[Antikolinergjik|antikolinergjikë]], [[Medikament hemostatik|barna hemostatike]], [[Antifibrinolitik|antifibrinolitikë]], terapi për zëvendësimin [[Frenues i çlirimit të gonadotropinës|e]] [[Terapia hormonale|hormoneve]] (HRT [[Agonist i dopaminës|)]], rregullatorë të kockave, [[Agonist i receptorëve beta|agonistë të receptorëve beta]], [[Hormoni stimulues i folikulit|hormon stimulues folikulash]], [[Hormoni luteinizues|hormon]] [[Progestogjen|luteinizues]], [[Gonadostimulinat|LHRH]], [[Acidi gamolenik|acid gamolenik]], [[Estrogjeni|gonadotropinë]] [[Prostaglandina|eproduktive ins]], [[Gonadorelini|gonadorelin]], [[clomid|clomiphene]], [[tamoxifen]], [[Dietilstilbestrol|diethylstilbestrol]] . === Për lëkurën === [[Zbutës]], [[Antipruritik|antipruritikë]], [[Ilaçe antifungale|antimykotikë]], [[Antiseptik|antiseptikë]], [[Zgjebja|skabicide]], [[Pedikucid|pedikulicide]], produkte [[katrani]], [[Derivatet e vitaminës A|derivate të vitaminës A]], [[Analog i vitaminës D|analoge të vitaminës D]], [[Keratolitik|keratolitikë]], [[abrazivët|gërryes]], [[Antibiotiku|antibiotikë]] [[Aktual|sistemikë]], [[Antibiotiku|antibiotikë]] aktualë [[Proteolitike|,]] [[Hormonet|hormone]], antibiotikë përthithës [[Fibrinolitik|të]] [[Krem kundër diellit|diellit]] [[antidjersë]], [[Kortikosteroide|kortikosteroidet]], modulatorët imun. === Për infeksione dhe infektime === [[Antibiotiku|Antibiotikë]], [[Ilaçe antifungale|antimykotikë]], [[Antileprotike|antileprotikë]], [[Ilaç kundër tuberkulozit|ilaçe kundër tuberkulozit]], [[Antimalarial|antimalarialë]], [[Antihelmintik|antihelmintikë]], [[amebicide]], [[Ilaç antiviral|antiviralë]], [[Agjent antiprotozoal|antiprotozoalë]], probiotikë, prebiotikë, [[antitoksina]] dhe antihelm. === Për sistemin imunitar === [[Vaksina|Vaksinat]], [[Imunoglobulina|imunoglobulinat]], [[Imunosupresues|imunosupresantët]], [[Interferoni|interferonet]] dhe [[Antitrupi monoklonal|antitrupat monoklonalë]] . === Për çrregullimet alergjike === [[Alergjia|Anti-alergjikë]], [[Antihistamine|antihistaminikë]], [[NSAID]], [[Kortikosteroide|kortikosteroidet]] . === Për të ushqyerit === Tonikët, [[Elektroliti|elektrolitet]] dhe preparatet minerale (duke përfshirë preparatet e hekurit dhe [[Magnezi (përgatitje farmaceutike)|preparatet e magnezit]] ), [[Të ushqyerit parenteral|ushqimi parenteral]], [[Vitamina|vitaminat]], [[Ilaç kundër obezitetit|ilaçet kundër obezitetit]], [[Ilaçi anabolik|ilaçet anabolike]], barnat hematopoietike, ilaçet e produkteve ushqimore. === Për sëmundjet neoplazike === [[Kimioterapia|Barnat citotoksike]], [[Antitrupa terapeutik|antitrupat terapeutikë]], [[Hormoni seksual|hormonet seksuale]], [[Frenues i aromatazës|inhibitorët e aromatazës]], frenuesit e somatostatinës, [[Interleukina|interleukinat]] rekombinante, [[Granulocyte-colony 0pp0- factor|G-CSF]], [[eritropoietina]] . === Për diagnostikim === [[Media kontrasti]]. === Për eutanazinë === Një euthanaticum përdoret për [[Euthanasia|eutanazinë]] dhe [[Vetëvrasje e asistuar|vetëvrasjen me ndihmën e mjekut]] . Eutanazia nuk lejohet me ligj në shumë vende, dhe për rrjedhojë, barnat nuk do të licencohen për këtë përdorim në ato vende. == Administrata == [[Skeda:Drawing_by_Marguerite_Martyn_of_a_visiting_nurse_with_medicine_and_four_babies,_1918.jpg|parapamje|Shkurt 1918 vizatim nga [[Marguerite Martyn]] i një infermiereje vizitore në St. Louis, Missouri, me barna dhe foshnja]] Një ilaç i vetëm mund të përmbajë [[Përbërës aktiv|përbërës aktivë]] të vetëm ose të shumtë. Administrimi është procesi me të cilin pacienti merr ilaçin. Ekzistojnë tre kategori kryesore të administrimit të barnave: [[enterale]] (nëpërmjet [[Trakti gastrointestinal i njeriut|traktit gastrointestinal të njeriut]] ), [[Injeksioni (ilaç)|injeksion]] në trup dhe me rrugë të tjera ( [[Derma|dermale]], [[Administrimi nazal|hundore]], [[Administrimi i barnave okulistike|oftalmike]], [[Veshi|otoologjike]] dhe [[sistem gjenitourinar|urogjenitale]] ).<ref>{{Cite book|last=Finkel|first=Richard|title=Lippencott's Illustrated Reviews: Pharmacology 4th Edition|last2=Cubeddu|first2=Luigi|last3=Clark|first3=Michelle|publisher=Lippencott Williams & Wilkins|year=2009|isbn=978-0-7817-7155-9|pages=1–4|language=en}}</ref> Administrimi oral, forma më e zakonshme e administrimit enteral, mund të kryhet duke përdorur forma të ndryshme dozimi duke përfshirë [[Tableta (farmaci)|tableta]] ose [[kapsula]] dhe lëngje si shurup ose suspension. Mënyra të tjera për të marrë ilaçin përfshijnë në mënyrë bukale (të vendosura në brendësi të faqes), nëngjuhësore (të vendosura nën gjuhë), pika të syrit dhe veshit (të hedhura në sy ose në vesh) dhe transdermale (të aplikuara në lëkurë).<ref>{{Cite journal|last1=Zaid Alkilani|first1=Ahlam|last2=McCrudden|first2=Maelíosa T.C.|last3=Donnelly|first3=Ryan F.|date=22 tetor 2015|title=Transdermal Drug Delivery: Innovative Pharmaceutical Developments Based on Disruption of the Barrier Properties of the stratum corneum|journal=Pharmaceutics|language=en|volume=7|issue=4|pages=438–470|doi=10.3390/pharmaceutics7040438|issn=1999-4923|pmc=4695828|pmid=26506371|doi-access=free}}</ref> Ato mund të administrohen në një dozë, si [[Bolus (ilaç)|bolus]] . Frekuencat e administrimit<ref>{{Cite web|title=USHIK: Medication Frequency|url=https://ushik.ahrq.gov/ViewItemDetails?system=mdr&itemKey=126006000|access-date=31 mars 2022|website=ushik.ahrq.gov|language=en}}</ref> shpesh janë shkurtuar nga latinishtja, si p.sh. ''çdo 8 orë'' duke lexuar Q8H nga ''Quaque VIII Hora'' . Frekuencat e barit shpesh shprehen si numri i herëve të përdorimit të një medikamenti në ditë (p.sh. katër herë në ditë). Ajo  mund të përfshijë informacione të lidhura me ngjarjet (p.sh., 1 orë para ngrënies, në mëngjes, para gjumit) ose plotësuese për një interval, megjithëse shprehjet ekuivalente mund të kenë implikime të ndryshme (p.sh., çdo 8 orë kundrejt 3 herë në ditë) == Zbulimi i barnave == Në fushën e mjekësisë, [[Bioteknologjia|bioteknologjisë]] dhe [[Farmakologjia|farmakologjisë]], [[Zbulimi i drogës|zbulimi i barnave]] është procesi me të cilin zbulohen barnat e reja. Historikisht, barnat u zbuluan duke identifikuar përbërësin aktiv nga mjetet juridike tradicionale ose nga zbulimi i çuditshëm . [[Biblioteka kimike|Bibliotekat e mëvonshme kimike]] të [[Molekula e vogël|molekulave të vogla]] sintetike, [[Produkt natyral|produkteve natyrore]] ose [[Ekstrakti|ekstrakteve]] u kontrolluan në qeliza të paprekura ose organizma të tërë për të identifikuar substancat që kanë një efekt terapeutik të dëshirueshëm në një proces të njohur si [[farmakologjia klasike]] . Që nga [[Projekti i Gjenomit Njerëzor|sekuenca]] e [[Gjenomi i njeriut|gjenomit njerëzor]] që lejoi klonimin e shpejtë dhe sintezën e sasive të mëdha të proteinave të pastruara, është bërë praktikë e zakonshme përdorimi i [[Ekzaminimi i xhiros së lartë|ekzaminimit të lartë]] të bibliotekave të përbërësve kundër [[Objektivi biologjik|objektivave të izoluar biologjikë]] të cilët hipotezohen se [[Trajtimi modifikues i sëmundjes|modifikojnë sëmundjen]] në një proces të njohur si [[Farmakologjia e kundërt|farmakologji e kundërt]] . Goditjet nga këto ekrane më pas testohen në qeliza dhe më pas në kafshë për [[Efikasiteti|efikasitet]] . Edhe kohët e fundit, shkencëtarët kanë qenë në gjendje të kuptojnë formën e molekulave biologjike në nivelin atomik dhe ta përdorin atë njohuri për të dizajnuar (shih [[Dizajni i drogës|dizajnin e ilaçeve]] ) kandidatë për barna. Zbulimi modern i barnave përfshin identifikimin e goditjeve të ekzaminimit, [[Kimia farmaceutike|kiminë medicinale]] dhe optimizimin e atyre goditjeve për të rritur [[Afiniteti (farmakologjia)|afinitetin]], [[Selektiviteti i lidhjes|selektivitetin]] (për të zvogëluar potencialin e efekteve anësore), efikasitetin / [[Potencia (farmakologjia)|fuqinë]], stabilitetin [[Metabolizmi|metabolik]] (për të rritur gjysmën e jetës ) dhe [[Biodisponueshmëria|biodisponibiliteti]] oral . Pasi të jetë identifikuar një përbërës që plotëson të gjitha këto kërkesa, ai do të fillojë procesin e [[Zhvillimi i drogës|zhvillimit të ilaçit]] përpara [[Trajtim klinikal|provave klinike]] . Një ose më shumë nga këto hapa mund të përfshijnë, por jo domosdoshmërisht, [[Dizajni i barnave me ndihmën e kompjuterit|dizajnimin e ilaçeve me ndihmën e kompjuterit]] . Pavarësisht përparimeve në teknologji dhe kuptimit të sistemeve biologjike, zbulimi i barnave është ende një proces i gjatë, "i kushtueshëm, i vështirë dhe joefikas" me një shkallë të ulët zbulimesh të reja terapeutike.<ref name="Anson20092">{{Cite news|last=Anson|first=Blake D.|last2=Ma|first2=Junyi|last3=He|first3=Jia-Qiang|date=1 maj 2009|title=Identifying Cardiotoxic Compounds|language=en|volume=29|pages=34–35|work=Genetic Engineering & Biotechnology News|publisher=Mary Ann Liebert|issue=9|url=http://www.genengnews.com/articles/chitem_print.aspx?aid=2890&chid=0|url-status=dead|access-date=25 korrik 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20120921025805/http://www.genengnews.com/articles/chitem_print.aspx?aid=2890&chid=0|archive-date=21 shtator 2012|issn=1935-472X|oclc=77706455}}</ref> Në vitin 2010, kostoja e kërkimit dhe zhvillimit të çdo [[Njësia e re molekulare|entiteti të ri molekular]] (NME) ishte afërsisht 1.8 miliardë dollarë.<ref>{{Cite journal|last=Steven M. Paul|last2=Daniel S. Mytelka|last3=Christopher T. Dunwiddie|last4=Charles C. Persinger|last5=Bernard H. Munos|last6=Stacy R. Lindborg|last7=Aaron L. Schacht|year=2010|title=How to improve R&D productivity: the pharmaceutical industry's grand challenge|journal=Nature Reviews Drug Discovery|language=en|volume=9|issue=3|pages=203–214|doi=10.1038/nrd3078|pmid=20168317|doi-access=free}}</ref> Zbulimi i barnave bëhet nga kompanitë farmaceutike, ndonjëherë me ndihmën kërkimore nga universitetet. "Produkti përfundimtar" i zbulimit të drogës është një patentë për ilaçin e mundshëm. Ilaçi kërkon prova klinike shumë të shtrenjta të Fazës I, II dhe III, dhe shumica e tyre dështojnë. Kompanitë e vogla kanë një rol kritik, shpesh duke u shitur më pas të drejtat kompanive më të mëdha që kanë burimet për të kryer provat klinike. Zbulimi i barnave është i ndryshëm nga zhvillimi i barnave. Zbulimi i barnave shpesh konsiderohet si procesi i identifikimit të ilaçeve të reja. Në të njëjtën kohë, zhvillimi i barnave po dërgon një molekulë të re ilaçi në praktikën klinike. Në përkufizimin e tij të gjerë, kjo përfshin të gjitha hapat nga procesi i kërkimit bazë për gjetjen e një objektivi të përshtatshëm molekular deri në mbështetjen e lëshimit komercial të drogës. == Zhvillimi == Zhvillimi i barnave është procesi i nxjerrjes së një ilaçi të ri në treg pasi të jetë identifikuar një përbërës plumbi përmes procesit të zbulimit të barnave. Ai përfshin kërkime paraklinike (mikroorganizma/kafshë) dhe prova klinike (mbi njerëzit) dhe mund të përfshijë hapin e marrjes së miratimit rregullator për të tregtuar ilaçin.<ref>{{Cite book|last=Strovel|first=Jeffrey|title=Assay Guidance Manual|last2=Sittampalam|first2=Sitta|last3=Coussens|first3=Nathan P.|last4=Hughes|first4=Michael|last5=Inglese|first5=James|last6=Kurtz|first6=Andrew|last7=Andalibi|first7=Ali|last8=Patton|first8=Lavonne|last9=Austin|first9=Chris|date=1 korrik 2016|publisher=Eli Lilly & Company and the National Center for Advancing Translational Sciences|language=en|chapter=Early Drug Discovery and Development Guidelines: For Academic Researchers, Collaborators, and Start-up Companies|pmid=22553881|access-date=20 maj 2017|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92015/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200419043905/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK92015/|archive-date=19 prill 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Taylor|first=David|url=http://pubs.rsc.org/en/content/chapterhtml/2015/bk9781782621898-00001?isbn=978-1-78262-189-8|title=Pharmaceuticals in the Environment|date=2015|work=Issues in Environmental Science and Technology|isbn=978-1-78262-189-8|pages=1–33|language=en|chapter=The Pharmaceutical Industry and the Future of Drug Development|doi=10.1039/9781782622345-00001|access-date=20 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428081009/https://pubs.rsc.org/en/content/chapterhtml/2015/bk9781782621898-00001?isbn=978-1-78262-189-8|archive-date=28 prill 2021|url-status=live}}</ref> '''[https://www.fda.gov/patients/learn-about-drug-and-device-approvals/drug-development-process Procesi i zhvillimit të barnave]''' '''Zbulimi:''' Procesi i Zhvillimit të Barnave fillon me Zbulim, një proces i identifikimit të një ilaçi të ri. '''Zhvillimi:''' Kimikatet e nxjerra nga produktet natyrale përdoren për të bërë pilula, kapsula ose shurupe për përdorim oral. Injeksione për infuzion të drejtpërdrejtë në gjak me pika për sytë ose veshët. '''Hulumtimi paraklinik''' : Barnat kalojnë nën testime laboratorike ose kafshësh, për t'u siguruar që ato mund të përdoren te njerëzit. '''Testimi [[Hulumtimi klinik|klinik]] :''' Ilaçi përdoret te njerëzit për të konfirmuar se është i sigurt për t'u përdorur. Rishikimi i '''[[FDA]]''' ''':''' ilaçi dërgohet në FDA përpara se të hidhet në treg ilaçi. '''Rishikimi i FDA pas Tregut:''' Ilaçi rishikohet dhe monitorohet nga FDA për sigurinë pasi të jetë i disponueshëm për publikun. == Rregullore == Rregullimi i barnave ndryshon sipas juridiksionit. Në disa vende, si Shtetet e Bashkuara, ato rregullohen në nivel kombëtar nga një agjenci e vetme. Në juridiksione të tjera, ato rregullohen në nivel shtetëror, ose në nivel shtetëror dhe kombëtar nga organe të ndryshme, siç është rasti në Australi. Roli i rregullimit të mallrave terapeutike është krijuar kryesisht për të mbrojtur shëndetin dhe sigurinë e popullatës. Rregullorja synon të sigurojë sigurinë, cilësinë dhe efikasitetin e mallrave terapeutike të cilat mbulohen nga objekti i rregullores. Në shumicën e juridiksioneve, mallrat terapeutike duhet të regjistrohen përpara se të lejohen të tregtohen. Zakonisht ekziston një shkallë kufizimi në disponueshmërinë e mallrave të caktuara terapeutike në varësi të rrezikut të tyre për konsumatorët. Në varësi të [[Juridiksioni|juridiksionit]], barnat mund të ndahen në barna pa recetë (OTC) të cilat mund të jenë të disponueshme pa kufizime të veçanta, dhe barna me recetë, të cilat duhet të përshkruhen nga një mjek i licencuar në përputhje me udhëzimet mjekësore për shkak të rrezikut të efektet negative dhe [[Kundërindikimi|kundërindikacionet]].Dallimi i saktë midis OTC dhe parashkrimit varet nga juridiksioni ligjor. Një kategori e tretë, barnat "pa recetë", zbatohet në disa juridiksione. Këto nuk kërkojnë recetë, por duhet të mbahen në [[dispanseri]], të padukshme për publikun dhe të shiten vetëm nga një farmacist ose teknik farmacie . Mjekët gjithashtu mund të përshkruajnë barna me recetë për [[Përdorimi jashtë etiketës|përdorim jashtë etiketës]] - qëllime për të cilat ilaçet nuk ishin miratuar fillimisht nga agjencia rregullatore. [[Klasifikimi i Referimeve Farmako-Terapeutike]] ndihmon në drejtimin e procesit të referimit midis farmacistëve dhe mjekëve. [[Bordi Ndërkombëtar i Kontrollit të Narkotikëve]] i Kombeve të Bashkuara vendos një ligj botëror për ndalimin e barnave të caktuara. Ata publikojnë një listë të gjatë të kimikateve dhe bimëve, tregtia dhe konsumi i të cilave (aty ku është e aplikueshme) janë të ndaluara. Barnat OTC shiten pa kufizime pasi ato konsiderohen mjaft të sigurta saqë shumica e njerëzve nuk do ta dëmtojnë veten aksidentalisht duke i marrë ato sipas udhëzimeve.<ref>{{Cite web|title=Medication Safety|url=http://www.housefindings.com/tips-for-medication-safety/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914133316/http://www.housefindings.com/tips-for-medication-safety/|archive-date=14 shtator 2016|access-date=21 korrik 2016|website=House Findings|language=en}}</ref> Shumë vende, si Mbretëria e Bashkuar, kanë një kategori të tretë të "ilaçeve farmaci", të cilat mund të shiten vetëm në [[Barnatoria|barnatore]] të regjistruara nga ose nën mbikëqyrjen e një farmacisti. Gabimet mjekësore përfshijnë mbishkrimin dhe polifarmacinë, recetën e gabuar, kundërindikimin dhe mungesën e detajeve në udhëzimet e dozimit dhe administrimit. Në vitin 2000 përkufizimi i një gabimi në recetë u studiua duke përdorur një konferencë [[Metoda Delphi|të metodës Delphi]] ; Konferenca u motivua nga paqartësia se çfarë është gabimi i recetës dhe nevoja për të përdorur një përkufizim uniform në studime.<ref>{{Cite journal|vauthors=Dean B, Barber N, Schachter M|date=dhjetor 2000|title=What is a prescribing error?|journal=Qual Health Care|language=en|volume=9|issue=4|pages=232–7|doi=10.1136/qhc.9.4.232|pmc=1743540|pmid=11101708}}</ref> == Historia == === Historia e barnave me recetë === Antibiotikët mbërritën për herë të parë në skenën mjekësore në vitin 1932 falë Gerhard Domagk; dhe u krijuan "drogat e mrekullueshme". Futja e ilaçeve sulfa çoi në uljen e shkallës së vdekshmërisë nga pneumonia në SHBA nga 0.2% çdo vit në 0.05% deri në vitin 1939.<ref>{{Cite journal|last=Dowling HF|date=qershor 1972|title=Frustration and foundation. Management of pneumonia before antibiotics|url=https://archive.org/details/sim_jama_1972-06-05_220_10/page/n68|journal=JAMA|language=en|volume=220|issue=10|pages=1341–5|doi=10.1001/jama.1972.03200100053011|pmid=4553966}}</ref> Antibiotikët pengojnë rritjen ose aktivitetet metabolike të baktereve dhe mikroorganizmave të tjerë nga një substancë kimike me origjinë mikrobike. Penicilina, e prezantuar disa vite më vonë, siguroi një spektër më të gjerë aktiviteti në krahasim me ilaçet sulfa dhe reduktoi efektet anësore. Streptomicina, e gjetur në vitin 1942, doli të ishte ilaçi i parë efektiv kundër shkaktarit të tuberkulozit dhe gjithashtu u bë më i njohuri nga një seri e gjatë antibiotikësh të rëndësishëm. Një gjeneratë e dytë e antibiotikëve u prezantua në vitet 1940: aureomycin dhe chloramphenicol. Aureomycin ishte më i njohur i gjeneratës së dytë. Litiumi u zbulua në shekullin e 19-të për çrregullimet nervore dhe efektin e tij të mundshëm stabilizues ose profilaktik të humorit; ishte i lirë dhe prodhohej lehtësisht. Ndërsa litiumi ra në favor në Francë, valpromidi hyri në lojë. Ky antibiotik ishte origjina e ilaçit që përfundimisht krijoi kategorinë e stabilizuesve të humorit. Valpromidi kishte efekte të dallueshme psikotrofike që ishin të dobishme si në trajtimin e gjendjeve akute maniake ashtu edhe në trajtimin e mirëmbajtjes së sëmundjes së depresionit maniak. Psikotropët mund të jenë qetësues ose stimulues; qetësuesit synojnë të zbutin ekstremet e sjelljes. Stimuluesit synojnë të rivendosin normalitetin duke rritur tonin. Së shpejti lindi nocioni i një qetësuesi i cili ishte krejt i ndryshëm nga çdo qetësues apo stimulues. Termi qetësues mori nocionet e qetësuesve dhe u bë termi dominues në Perëndim gjatë viteve 1980. Në Japoni, gjatë kësaj kohe, termi qetësues prodhoi nocionin e një stabilizuesi të psikikës dhe termi stabilizues i humorit u zhduk.<ref name="ToneAndrea2">Tone, Andrea and Elizabeth Watkins, ''Medicating Modern America: Prescription Drugs in History''. New York and London, New York University, 2007. Print.</ref> Premarin (estrogjenet e konjuguar, i prezantuar në vitin 1942) dhe Prempro (një pilulë kombinimi estrogjen-progestin, i prezantuar në 1995) dominuan terapinë e zëvendësimit të hormoneve (HRT) gjatë viteve 1990. HRT nuk është një ilaç që shpëton jetë dhe as nuk shëron ndonjë sëmundje. HRT është përshkruar për të përmirësuar cilësinë e jetës. Mjekët përshkruajnë estrogjen për pacientët e tyre femra më të vjetra si për të trajtuar simptomat afatshkurtra të menopauzës dhe për të parandaluar sëmundjet afatgjata. Në vitet 1960 dhe në fillim të viteve 1970, gjithnjë e më shumë mjekë filluan të përshkruajnë estrogjen për pacientët e tyre femra. ndërmjet viteve 1991 dhe 1999, Premarin u rendit si ilaçi më i njohur me recetë dhe më i shitur në Amerikë.<ref name="ToneAndrea3">Tone, Andrea and Elizabeth Watkins, ''Medicating Modern America: Prescription Drugs in History''. New York and London, New York University, 2007. Print.</ref> Kontraceptivi i parë oral, Enovid, u miratua nga FDA në 1960. Kontraceptivët oralë pengojnë ovulimin dhe kështu parandalojnë ngjizjen. Enovid dihej se ishte shumë më efektiv se alternativat, duke përfshirë prezervativin dhe diafragmën. Që në vitin 1960, kontraceptivët oralë ishin në dispozicion në disa fuqi të ndryshme nga çdo prodhues. Në vitet 1980 dhe 1990, u shfaq një numër në rritje opsionesh, duke përfshirë, së fundmi, një sistem të ri shpërndarjeje për kontraceptivin oral nëpërmjet një patch transdermal. Në vitin 1982, u prezantua një version i ri i pilulës, i njohur si pilula "bifazike". Deri në vitin 1985, u miratua një pilulë e re trifazike. Mjekët filluan të mendojnë për pilulën si një mjet të shkëlqyer të kontrollit të lindjes për gratë e reja.<ref name="ToneAndrea4">Tone, Andrea and Elizabeth Watkins, ''Medicating Modern America: Prescription Drugs in History''. New York and London, New York University, 2007. Print.</ref> Stimuluesit si Ritalin (metilfenidati) u bënë mjete të përhapura për menaxhimin dhe modifikimin e sjelljes tek fëmijët e vegjël. Ritalin u tregtua për herë të parë në 1955 për narkolepsinë; përdoruesit e mundshëm të tij ishin të moshës së mesme dhe të moshuar. Vetëm në vitet 1980, së bashku me hiperaktivitetin tek fëmijët, Ritalin doli në treg. Përdorimi mjekësor i methlyphenidate është kryesisht për simptomat e çrregullimit të deficitit të vëmendjes/hiperaktivitetit (ADHD). Konsumi i metilfenidatit në SHBA tejkaloi të gjitha vendet e tjera midis 1991 dhe 1999. Rritje e konsiderueshme e konsumit ishte gjithashtu e dukshme në Kanada, Zelandën e Re, Australi dhe Norvegji. Aktualisht, 85% e metilfenidatit në botë konsumohet në Amerikë.<ref name="ToneAndrea5">Tone, Andrea and Elizabeth Watkins, ''Medicating Modern America: Prescription Drugs in History''. New York and London, New York University, 2007. Print.</ref> Qetësuesi i parë i vogël ishte Meprobamate. Vetëm katërmbëdhjetë muaj pasi u vu në dispozicion, meprobamate ishte bërë ilaçi më i shitur me recetë në vend. Deri në vitin 1957, meprobamate ishte bërë ilaçi me rritjen më të shpejtë në histori. Popullariteti i meprobamatit hapi rrugën për Librium dhe Valium, dy qetësues të vegjël që i përkisnin një klase të re kimike të barnave të quajtura benzodiazepina. Këto ishin ilaçe që funksiononin kryesisht si agjentë kundër ankthit dhe relaksues të muskujve. Benzodiazepina e parë ishte Librium. Tre muaj pasi u miratua, Librium ishte bërë qetësuesi më i rekomanduar në vend. Tre vjet më vonë, Valium doli në raftet dhe ishte dhjetë herë më efektiv si relaksues i muskujve dhe antikonvulsant. Valium ishte më i gjithanshëm nga qetësuesit e vegjël. Më vonë erdhi miratimi i gjerë i qetësuesve kryesorë si klorpromazina dhe ilaçi reserpine. Në vitin 1970, shitjet filluan të bien për Valium dhe Librium, por shitjet e qetësuesve të rinj dhe të përmirësuar, si Xanax, i prezantuar në 1981 për diagnozën e sapokrijuar të çrregullimit të panikut, u rritën.<ref name="ToneAndrea6">Tone, Andrea and Elizabeth Watkins, ''Medicating Modern America: Prescription Drugs in History''. New York and London, New York University, 2007. Print.</ref> Mevacor (lovastatin) është statina e parë dhe më me ndikim në tregun amerikan. Lëshimi në 1991 i Pravachol (pravastatin), i dyti i disponueshëm në Shtetet e Bashkuara, dhe lëshimi i Zocor (simvastatin) e bënë Mevacor të mos jetë më statina e vetme në treg. Në vitin 1998, Viagra u lëshua si një trajtim për mosfunksionimin erektil.<ref name="ToneAndrea7">Tone, Andrea and Elizabeth Watkins, ''Medicating Modern America: Prescription Drugs in History''. New York and London, New York University, 2007. Print.</ref> === Farmakologjia e lashtë === Përdorimi i bimëve dhe substancave bimore për të trajtuar të gjitha llojet e sëmundjeve dhe gjendjeve mjekësore besohet se daton që nga [[Mjekësia prehistorike|mjekësia parahistorike]] [[Papirusi gjinekologjik Kahun|Papirusi Gjinekologjik Kahun]], teksti më i vjetër mjekësor i njohur i çdo lloji, daton rreth vitit 1800 para Krishtit dhe përfaqëson përdorimin e parë të dokumentuar të çdo lloj droge.<ref>{{Cite book|last=Griffith|first=F. Ll.|title=The Petrie Papyri: Hieratic Papyri from Kahun and Gurob|date=1898|publisher=B. Quaritch|location=London|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ancient Egypt: The Kahun medical papyrus|url=http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/kahunpapyrus.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20190113044320/http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/kahunpapyrus.htm|archive-date=13 janar 2019|website=www.reshafim.org.il|language=en}}</ref> Ai dhe [[Papirus mjekësor|papiruset e tjera mjekësore]] përshkruajnë [[Mjekësia e lashtë egjiptiane|praktikat mjekësore të Egjiptit të lashtë]], të tilla si përdorimi [[Mjalti|i mjaltit]] për të trajtuar infeksionet dhe këmbët e bletëngrënësve për të trajtuar dhimbjet e qafës. [[Babilonia|Mjekësia e lashtë babilonase]] demonstroi përdorimin e ilaçeve në gjysmën e parë të [[mijëvjeçari i 2-të para Krishtit|mijëvjeçarit II para Krishtit]] . Kremrat dhe [[Tableta (farmaci)|pilulat]] [[Krem (farmaceutik)|mjekësore]] u përdorën si trajtim.<ref name="Stol-992">H.F.J. Horstmanshoff, Marten Stol, Cornelis Tilburg (2004), ''Magic and Rationality in Ancient Near Eastern and Graeco-Roman Medicine'', p. 99, [[Publishers Brill|Brill Publishers]], {{ISBN|90-04-13666-5}}.</ref> Në nënkontinentin Indian, [[Atharvaveda]], një tekst i shenjtë i [[Hinduizmi|hinduizmit]], thelbi i të cilit daton nga mijëvjeçari i dytë para Krishtit, megjithëse himnet e regjistruara në të besohet të jenë më të vjetra, është teksti i parë indik që merret me mjekësinë. Ai përshkruan barna me bazë bimore për të luftuar sëmundjet.<ref>See Atharvaveda XIX.34.9</ref> Themelet më të hershme të [[Ajurveda|Ayurvedës]] u ndërtuan mbi një sintezë të praktikave të zgjedhura të lashta bimore, së bashku me një shtesë masive të konceptualizimeve teorike, [[Nozologjia|nozologjive]] të reja dhe terapive të reja që datojnë nga rreth 400 para Krishtit e tutje.<ref>Kenneth G. Zysk, ''Asceticism and Healing in Ancient India: Medicine in the Buddhist Monastery,'' Oxford University Press, rev. ed. (1998) {{ISBN|0-19-505956-5}}.</ref> Studenti i Ajurvedës pritej të dinte dhjetë arte që ishin të domosdoshme në përgatitjen dhe zbatimin e ilaçeve të tij: distilimin, aftësitë operative, gatimin, hortikulturën, metalurgjinë, prodhimin e sheqerit, farmacinë, analizën dhe ndarjen e mineraleve, përzierjen e metaleve dhe përgatitjen. të [[Alkali|alkaleve]]. [[Betimi i Hipokratit]] për mjekët, që i atribuohet Greqisë së shekullit të pestë para Krishtit, i referohet ekzistencës së "drogave vdekjeprurëse" dhe [[Mjekësia në Greqinë e lashtë|mjekët e lashtë grekë]] importonin ilaçe nga Egjipti dhe gjetkë.<ref>[[Heinrich von Staden (historian)|Heinrich von Staden]], ''Herophilus: The Art of Medicine in Early Alexandria'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1989), pp. 1–26.</ref> [[Farmakopeja]] {{Lang|la|[[De materia medica]]}}, shkruar midis viteve 50 dhe 70 të es nga mjeku grek [[Pedanius Dioscorides]], u lexua gjerësisht për më shumë se 1500 vjet.<ref>{{Cite web|title=Greek Medicine – Dioscorides|url=https://www.nlm.nih.gov/hmd/greek/greek_dioscorides.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109193334/https://www.nlm.nih.gov/hmd/greek/greek_dioscorides.html|archive-date=9 nëntor 2013|access-date=16 shkurt 2021|website=www.nlm.nih.gov|language=en}}</ref> === Farmakologjia mesjetare === Libri i shekullit të nëntë të erës sonë të [[El-Kindi|Al-Kindit]], ''[[Kanuni i Mjekësisë]]'' i ''[[De Gradibus]]'' dhe [[Ibn Sina]] (Avicena), mbulon një sërë ilaçesh të njohura për praktikën e [[Mjekësia në botën mesjetare islame|mjekësisë në botën mesjetare islame]] . [[Mjekësia mesjetare e Evropës Perëndimore]] pa përparime në kirurgji në krahasim me më parë, por disa ilaçe vërtet efektive ekzistonin, përtej opiumit (që gjendej në barna të tilla jashtëzakonisht të njohura si "Pushimi i madh" i [[Antidotarium Nicolai]] në atë kohë)<ref>{{Cite journal|last=Everett|first=Nicholas|last2=Gabra|first2=Martino|date=8 gusht 2014|title=The pharmacology of medieval sedatives: the "Great Rest" of the Antidotarium Nicolai|journal=Journal of Ethnopharmacology|language=en|volume=155|issue=1|pages=443–449|doi=10.1016/j.jep.2014.05.048|issn=1872-7573|pmid=24905867}}</ref> dhe [[Kinina|kininës]] . Trajtimet popullore ishin kurat folklorike dhe komponimet potencialisht helmuese me bazë metali. [[Theodoric Borgognoni]], (1205-1296), një nga kirurgët më të rëndësishëm të periudhës mesjetare, përgjegjës për prezantimin dhe promovimin e përparimeve të rëndësishme kirurgjikale, duke përfshirë praktikën bazë [[Antiseptik|antiseptike]] dhe përdorimin e [[anastetiket|anestetikëve]] . [[Garcia de Orta]] përshkroi disa trajtime bimore që u përdorën. === Farmakologjia moderne === Për pjesën më të madhe të shekullit të 19-të, ilaçet nuk ishin shumë efektive, gjë që bëri që [[Oliver Wendell Holmes|Oliver Wendell Holmes Sr.]] të komentonte në mënyrë të famshme në 1842 se "nëse të gjitha ilaçet në botë do të hidheshin në det, do të ishte më mirë për njerëzimin dhe aq më keq". për peshqit”.<ref name="Reasonable2">{{Cite book|title=Reasonable Rx: Solving the drug price crisis|vauthors=Finkelstein S, Temin P|publisher=FT Press|year=2008|language=en}}</ref> {{Rp|21}} Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], [[Aleksis Karel|Alexis Carrel]] dhe [[Henry Drysdale Dakin|Henry Dakin]] zhvilluan metodën Carrel-Dakin për trajtimin e plagëve me një vaditje, tretësirë Dakin, një mikrovrasje që ndihmoi në parandalimin [[Gangrena|e gangrenës]] . Në periudhën e ndërluftës, u zhvilluan agjentët e parë antibakterialë si antibiotikët [[sulfa]] . Lufta e Dytë Botërore pa prezantimin e terapisë antimikrobiale të përhapur dhe efektive me zhvillimin dhe prodhimin masiv të antibiotikëve [[Penicilina|penicilinë]], të mundësuar nga presionet e luftës dhe bashkëpunimi i shkencëtarëve britanikë me [[Industria farmaceutike|industrinë farmaceutike]] amerikane. Ilaçet e përdorura zakonisht nga fundi i viteve 1920 përfshinin [[Aspirina|aspirinë]], [[Kodeina|kodeinë]] dhe [[Morfina|morfinë]] për dhimbjen; [[Digoksina|digitalis]], [[nitroglicerina]] dhe [[kinina]] për çrregullimet e zemrës dhe [[insulina]] për diabetin. Droga të tjera përfshinin [[antitoksina]], disa vaksina biologjike dhe disa ilaçe sintetike. Në vitet 1930, u shfaqën antibiotikët: së pari [[Droga sulfa|ilaçet sulfa]], pastaj [[penicilina]] dhe antibiotikë të tjerë. Drogat u bënë gjithnjë e më shumë "qendra e praktikës mjekësore".<ref name="Reasonable3">{{Cite book|title=Reasonable Rx: Solving the drug price crisis|vauthors=Finkelstein S, Temin P|publisher=FT Press|year=2008|language=en}}</ref> {{Rp|22}}Në vitet 1950, u shfaqën medikamente të tjera duke përfshirë [[kortikosteroidet]] për [[Inflamacion|inflamacionin]], [[Rauvolfia|alkaloide rauvolfia]] si qetësues dhe antihipertensivë, [[Antihistamine|antihistaminikë]] për alergjitë e hundës, [[Xanthine|ksantina]] për astmën dhe [[Antipsikotikët|antipsikotikë]] tipikë për psikozën.<ref name="Reasonable3" /> {{Rp|23–24}}Që nga viti 2007, mijëra barna të miratuara janë zhvilluar . Gjithnjë e më shumë, [[bioteknologjia]] përdoret për të zbuluar biofarmaceutikë .<ref name="Reasonable3" /> Kohët e fundit, qasjet multidisiplinare kanë dhënë një mori të dhënash të reja mbi zhvillimin e antibiotikëve dhe antibakterialëve të rinj dhe mbi përdorimin e agjentëve biologjikë për terapinë antibakteriale.<ref name="MillerAAMillerPF2">{{Cite book|title=Emerging Trends in Antibacterial Discovery: Answering the Call to Arms|vauthors=Miller AA, Miller PF|publisher=[[Caister Academic Press]]|year=2011|isbn=978-1-904455-89-9|language=en}}</ref> Në vitet 1950, barnat e reja psikiatrike, veçanërisht [[klorpromazina]] antipsikotike, u krijuan në laboratorë dhe ngadalë hynë në përdorim të preferuar. Edhe pse shpesh pranohej si një përparim në disa mënyra, pati disa kundërshtime, për shkak të efekteve negative serioze, si [[diskinezia e vonuar]] . Pacientët shpesh kundërshtuan psikiatrinë dhe refuzuan ose ndaluan marrjen e barnave kur nuk i nënshtroheshin kontrollit psikiatrik. Qeveritë janë përfshirë shumë në rregullimin e zhvillimit të barnave dhe shitjeve të barnave. Në SHBA, [[Fatkeqësia e Elixir Sulfanilamide|katastrofa e Elixir Sulfanilamide]] çoi në krijimin e [[Administrata e Ushqimit dhe Barnave|Administratës së Ushqimit dhe Barnave]], dhe Akti Federal i Ushqimit, Barnave dhe Kozmetikës i vitit 1938 kërkonte që prodhuesit të dorëzonin barna të reja në FDA. Amendamenti Humphrey-Durham i vitit 1951 kërkonte që barna të caktuara të shiteshin me recetë. Në vitin 1962, një ndryshim i mëvonshëm kërkonte që barnat e reja të testoheshin për efikasitetin dhe sigurinë në provat klinike.<ref name="Reasonable4">{{Cite book|title=Reasonable Rx: Solving the drug price crisis|vauthors=Finkelstein S, Temin P|publisher=FT Press|year=2008|language=en}}</ref> {{Rp|24–26}} Deri në vitet 1970, çmimet e barnave nuk ishin një shqetësim i madh për mjekët dhe pacientët. Ndërsa më shumë ilaçe u bënë të përshkruara për sëmundjet kronike, megjithatë, kostot u bënë të rënda dhe në vitet 1970 pothuajse çdo shtet i SHBA kërkon ose inkurajoi zëvendësimin e [[Barnat gjenerike|barnave gjenerike]] për emrat e markave me çmim më të lartë. Kjo çoi gjithashtu në ligjin amerikan të vitit 2006, Medicare Part D, i cili ofron mbulim të Medicare për barnat.<ref name="Reasonable5">{{Cite book|title=Reasonable Rx: Solving the drug price crisis|vauthors=Finkelstein S, Temin P|publisher=FT Press|year=2008|language=en}}</ref> {{Rp|28–29}} Që nga viti 2008, Shtetet e Bashkuara janë lider në [[Kërkime mjekësore|kërkimin mjekësor]], duke përfshirë zhvillimin farmaceutik. Çmimet e barnave në SHBA janë ndër më të lartat në botë, dhe inovacioni i drogës është përkatësisht i lartë. Në vitin 2000, firmat me bazë në SHBA zhvilluan 29 nga 75 barnat më të shitura; firmat nga tregu i dytë më i madh, Japonia, zhvilluan tetë, dhe Mbretëria e Bashkuar kontribuoi me 10. Franca, e cila vendos kontrollet e çmimeve, zhvilloi tre. Gjatë gjithë viteve 1990, rezultatet ishin të ngjashme.<ref name="Reasonable6">{{Cite book|title=Reasonable Rx: Solving the drug price crisis|vauthors=Finkelstein S, Temin P|publisher=FT Press|year=2008|language=en}}</ref> {{Rp|30–31}} == Polemikat == Polemikat në lidhje me barnat farmaceutike përfshijnë aksesin e pacientëve në barnat në zhvillim dhe ende të pa miratuara, çmimet dhe çështjet mjedisore. === Qasja në barna të pamiratuara === Qeveritë në mbarë botën kanë krijuar dispozita për dhënien e aksesit në barna përpara miratimit për pacientët që kanë ezauruar të gjitha opsionet alternative të trajtimit dhe nuk përputhen me kriteret e hyrjes në provat klinike. Shpesh të grupuara nën etiketat e përdorimit të dhembshur, [[Qasje e zgjeruar|aksesit të zgjeruar]] ose furnizimit me emër të pacientëve, këto programe udhëhiqen nga rregulla që ndryshojnë sipas vendit duke përcaktuar kriteret e aksesit, mbledhjen e të dhënave, promovimin dhe kontrollin e shpërndarjes së barnave.<ref>{{Cite journal|last=Helene S|year=2010|title=EU Compassionate Use Programmes (CUPs): Regulatory Framework and Points to Consider before CUP Implementation|journal=Pharm Med|language=en|volume=24|issue=4|pages=223–229|doi=10.1007/bf03256820|doi-access=free}}</ref> Brenda Shteteve të Bashkuara, kërkesa për miratim paraprak përgjithësisht plotësohet nëpërmjet aplikimeve të trajtimit IND (ilaçe të reja hetimore) (IND) ose IND-ve për një pacient të vetëm. Këta mekanizma, të cilët bien nën etiketën e programeve të aksesit të zgjeruar, ofrojnë akses në barna për grupe pacientësh ose individësh që banojnë në SHBA. Jashtë SHBA-së, Programet e Pacientëve të Emërtuar ofrojnë akses të kontrolluar dhe para-miratues ndaj barnave në përgjigje të kërkesave të mjekëve në emër të pacientëve të veçantë ose "të emërtuar", përpara se ato barna të licencohen në vendin e origjinës së pacientit. Nëpërmjet këtyre programeve, pacientët janë në gjendje të kenë akses në barna në provat klinike të fazës së fundit ose të miratuara në vende të tjera për një nevojë të vërtetë mjekësore, të paplotësuar, përpara se ato barna të jenë licencuar në vendin e origjinës së pacientit. Pacientët të cilët nuk kanë qenë në gjendje të kenë akses në barnat në zhvillim janë organizuar dhe kanë mbrojtur për akses më të madh. Në Shtetet e Bashkuara, ACT UP u formua në vitet 1980 dhe përfundimisht formoi [[Grupi i Veprimit të Trajtimit|Grupin e Veprimit të Trajtimit]], pjesërisht për t'i bërë presion qeverisë së SHBA-së për të vënë më shumë burime në zbulimin e trajtimeve për AIDS-in dhe më pas për të përshpejtuar lëshimin e barnave që ishin në zhvillim e sipër.<ref>Gina Kolata for the ''New York Times''. 12 September 1994 [https://www.nytimes.com/1994/09/12/us/fda-debate-on-speedy-access-to-aids-drugs-is-reopening.html F.D.A. Debate on Speedy Access to AIDS Drugs Is Reopening]</ref> [[Aleanca Abigail]] u krijua në nëntor 2001 nga Frank Burroughs në kujtim të vajzës së tij, Abigail.<ref>{{Cite journal|last=Phillips|first=Lisa|date=4 shtator 2008|title=Contract Law and Ethical Issues Underscore the Latest Lawsuit About Access to Experimental Drugs for Duchenne Muscular Dystrophy|journal=Neurology Today|language=en|volume=8|issue=17|pages=20–21|doi=10.1097/01.nt.0000337676.20893.50}}</ref> Aleanca kërkon disponueshmëri më të gjerë të barnave hetimore në emër të pacientëve me sëmundje terminale. Në vitin 2013, [[BioMarin Pharmaceutical]] ishte në qendër të një debati të profilit të lartë në lidhje me aksesin e zgjeruar të pacientëve me kancer në barnat eksperimentale.<ref>{{Cite news|date=26 shtator 2013|title=Andrea Sloan Faces Pharma Firm With History of Indifference|language=en|work=Huffington Post|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/09/26/andrea-sloan-biomarin_n_3997527.html|url-status=live|access-date=24 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225134640/http://www.huffingtonpost.com/2013/09/26/andrea-sloan-biomarin_n_3997527.html|archive-date=25 dhjetor 2013}}</ref><ref>{{Cite news|date=20 shtator 2013|title=In cancer drug battle, both sides appeal to ethics|language=en|work=CNN|url=http://www.cnn.com/2013/09/28/health/compassionate-drug-use/|url-status=live|access-date=24 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225100423/http://www.cnn.com/2013/09/28/health/compassionate-drug-use/|archive-date=25 dhjetor 2013}}</ref> === Qasja në barna dhe çmimi i barnave === Ilaçet thelbësore, siç përcaktohen nga [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] (OBSH), janë "ato barna që plotësojnë nevojat e kujdesit shëndetësor të shumicës së popullsisë; prandaj ato duhet të jenë të disponueshme gjatë gjithë kohës në sasi të përshtatshme dhe në forma të përshtatshme dozimi, në një çmimi që komuniteti mund të përballojë."<ref>{{Cite web|date=14 prill 2016|title=The Selection and Use of Essential Medicines – WHO Technical Report Series, No. 914: 4. Other outstanding technical issues: 4.2 Description of essential medicines|url=http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Js4875e/5.2.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201194528/http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Js4875e/5.2.html|archive-date=1 shkurt 2014|access-date=25 qershor 2016|publisher=Apps.who.int|language=en}}</ref> Studimet e fundit kanë zbuluar se shumica e ilaçeve në listën e barnave thelbësore të OBSH-së, jashtë fushës së barnave për HIV, nuk janë të patentuara në botën në zhvillim dhe se mungesa e aksesit të gjerë në këto ilaçe lind nga çështje thelbësore për ekonominë. zhvillimi – mungesa e infrastrukturës dhe varfëria.<ref>Stanley P Kowalksy, 2013. [http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf Patent Landscape Analysis of Healthcare Innovations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025500/http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf |date=4 mars 2016 }}</ref> [[Doctors Without Borders|Médecins Sans Frontières]] drejton gjithashtu një [[Fushata për qasje në barnat thelbësore|fushatë Fushata për Qasje në Medikamentet Esenciale]], e cila përfshin avokimin për burime më të mëdha për t'iu kushtuar sëmundjeve aktualisht të patrajtueshme që ndodhin kryesisht në botën në zhvillim. Indeksi i Access to Medicine gjurmon se sa mirë kompanitë farmaceutike i bëjnë produktet e tyre të disponueshme në botën në zhvillim. Negociatat e [[Organizata Botërore e Tregtisë|Organizatës Botërore të Tregtisë]] në vitet 1990, duke përfshirë [[Marrëveshja TRIPS|Marrëveshjen TRIPS]] dhe [[Deklarata e Dohas|Deklaratën e Dohas]], janë përqendruar në çështjet në kryqëzimin e tregtisë ndërkombëtare të produkteve farmaceutike dhe të drejtave të pronësisë intelektuale, me vendet e zhvilluara botërore që kërkojnë të drejta të forta të pronësisë intelektuale për të mbrojtur investimet e bëra për të zhvilluar të reja. barnat dhe vendet në zhvillim të botës që kërkojnë të promovojnë industritë e tyre të farmaceutikëve gjenerikë dhe aftësinë e tyre për të vënë ilaçin në dispozicion të popullit të tyre nëpërmjet [[Licencat e detyrueshme|licencave të detyrueshme]] . Disa kanë ngritur kundërshtime etike veçanërisht në lidhje me patentat farmaceutike dhe çmimet e larta të barnave që u mundësojnë pronarëve të tyre të ngarkojnë, gjë që njerëzit e varfër në mbarë botën nuk mund t'i përballojnë.<ref name="Banta, D.H. 20012">{{Cite journal|last=Banta D.H.|year=2001|title=Worldwide Interest in Global Access to Drugs|url=https://archive.org/details/sim_jama_2001-06-13_285_22/page/n31|journal=Journal of the American Medical Association|language=en|volume=285|issue=22|pages=2844–46|doi=10.1001/jama.285.22.2844-JMN0613-3-1|pmid=11401589}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ferreira L|year=2002|title=Access to Affordable HIV/AIDS Drugs: The Human Rights Obligations of Multinational Pharmaceutical Corporations|url=http://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3874&context=flr&sei-redir=1&|url-status=live|journal=Fordham Law Review|language=en|volume=71|issue=3|pages=1133–79|pmid=12523370|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401205420/http://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3874&context=flr&sei-redir=1&|archive-date=1 prill 2014|access-date=20 janar 2014}}</ref> Kritikët vënë në pikëpyetje arsyetimin se të drejtat ekskluzive të patentave dhe çmimet e larta që rezultojnë janë të nevojshme për kompanitë farmaceutike për të rikuperuar investimet e mëdha të nevojshme për kërkimin dhe zhvillimin.<ref name="Banta, D.H. 20012" /> Një studim arriti në përfundimin se shpenzimet e marketingut për barnat e reja shpesh dyfishonin shumën që ishte ndarë për kërkime dhe zhvillim.<ref>{{Cite journal|last=Barton J.H.|last2=Emanuel E.J.|year=2005|title=The Patents-Based Pharmaceutical Development Process: Rationale, Problems and Potential Reforms|url=https://archive.org/details/sim_jama_2005-10-26_294_16/page/2075|journal=Journal of the American Medical Association|language=en|volume=294|issue=16|pages=2075–82|doi=10.1001/jama.294.16.2075|pmid=16249422}}</ref> Kritikë të tjerë pohojnë se pagesat e patentave do të ishin të kushtueshme për konsumatorët, sistemin e kujdesit shëndetësor dhe qeveritë shtetërore dhe federale, sepse kjo do të rezultonte në vonimin e aksesit në barnat gjenerike me kosto më të ulët.<ref>{{Cite web|title=Misguided Policy on Patents|url=http://www.gphaonline.org/gpha-media/press/gpha-ftc-misguided-policy-on-patentsettlements|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150928124131/http://www.gphaonline.org/gpha-media/press/gpha-ftc-misguided-policy-on-patentsettlements|archive-date=28 shtator 2015|access-date=8 tetor 2015|publisher=Generic Pharmaceutical Association (GPhA)|language=en}}</ref> [[Novartis]] luftoi një betejë të zgjatur me qeverinë e Indisë mbi patentën e ilaçit të saj, [[Gleevec]], në Indi, e cila përfundoi në një Gjykatë të Lartë në një çështje të njohur si Novartis kundër Unionit të Indisë dhe të tjerëve . Gjykata e Lartë vendosi ngushtë kundër Novartis, por kundërshtarët e patentimit të barnave e pretenduan atë si një fitore të madhe.<ref>Charlotte Harrison [http://www.nature.com/nrd/journal/v12/n5/pdf/nrd4007.pdf?WT.ec_id=NRD-201305 Patent watch] Nature Reviews Drug Discovery 12, 336–337 (2013)</ref> === Çështjet e mjedisit === Ndikimi mjedisor i farmaceutikëve dhe produkteve të kujdesit personal është i diskutueshëm. PPCP-të janë substanca të përdorura nga individët për arsye shëndetësore personale ose [[Kozmetika|kozmetike]] dhe produkte të përdorura nga [[agrobiznesi]] për të nxitur rritjen ose shëndetin e bagëtive. PPCP-të përfshijnë një koleksion të larmishëm të mijëra substancave kimike, duke përfshirë barna terapeutike me recetë dhe pa recetë, ilaçe veterinare, aromat dhe kozmetikë. PPCP-të janë zbuluar në trupat ujorë në të gjithë botën dhe ato që qëndrojnë në mjedis quhen Ndotës Farmaceutikë të Qëndrueshëm Mjedisor. Ende nuk dihen efektet e këtyre kimikateve tek njerëzit dhe mjedisi, por deri më sot nuk ka asnjë provë shkencore që ato ndikojnë në shëndetin e njeriut.<ref name="epa">U.S. EPA. [http://epa.gov/ppcp Pharmaceuticals and Personal Care Products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924133259/http://www.epa.gov/ppcp/|date=24 September 2015}}. Accessed 16 March 2009.</ref> == Shiko më shumë == * [[Ilaçi]] * [[Barnatore (shitore)|Barnatorja]] == Referime == <references></references> == Linqe të jashtme == * [https://openmd.com/directory/drugs Drug Reference Site Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250515034559/https://openmd.com/directory/drugs |date=15 maj 2025 }} – OpenMD * [http://curlie.org/en/Health/Pharmacy/Drugs_and_Medications Drugs & Medications Directory] – Curlie * [https://www.ema.europa.eu/en/medicines European Medicines Agency] * [https://www.nhs.uk/medicines/ NHS Medicines A–Z] * [https://www.fda.gov/drugs U.S. Food & Drug Administration: Drugs] * [https://www.who.int/medicines/publications/essentialmedicines/en/ WHO Model List of Essential Medicines] [[Kategoria:Barna]] 44vlgmumdvcyc70izxdqpgut01pmbm2 1 348412 3026015 2629736 2026-08-15T23:58:04Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026015 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barnat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2629735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304025500/http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf për lidhjen http://www.accesstopharmaceuticals.org/wp-content/uploads/2013/02/Kowalski.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 dhjetor 2023 19:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Barnat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026014 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250515034559/https://openmd.com/directory/drugs për lidhjen https://openmd.com/directory/drugs. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 01:58 (CEST) 82980g3p6ekhbq1kr4dj8p6jgopud6g 0 350326 3025973 2966130 2026-08-15T18:48:29Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3025973 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ '''Anisa Bahiti''' është publiciste dhe drejtore e gazetës "InfoWeb".<ref>{{Cite web|date=3 shtator 2023|title=Bashkëpunim strategjik dhe serioz me median në Azerbajxhan!|url=https://infowebtv.com/drejtoresha-e-infoweb-media-anisa-bahiti-flet-nga-bakubashkepunim-strategjik-dhe-serioz-me-median-ne-azerbajxhan/|website=InfoWeb|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|date=tetor 2023|title=VUÇIÇI “EVROPIAN” U ZHDUK, U KTHYE VUÇIÇI RADIKAL!|url=https://fax.al/news/38705698/vucici-evropian-u-zhduk-u-kthye-vucici-radikal|website=Fax.al|language=sq}}</ref> == Karriera profesionale == Ka studiuar në [[Universiteti i Elbasanit "Aleksandër Xhuvani"|universitetin “Aleksandër Xhuvani”]] në Fakultetin e Shkencave Sociale, në degën Histori-Filozofi.<ref>{{Cite web|title=LinkedIn|url=https://www.linkedin.com/in/anisa-bahiti-498904121/?originalSubdomain=al|language=sq}}</ref> Prej më shumë se 14 vitesh është e angazhuar në jetën publike, ku ka dhënë kontributin e vet si vendimarrëse në jetën politike, sociale, ekonomike, kulturore, etj. Si një zë i njohur në  publicistikën shqiptare, ajo ka analizuar ngjarje dhe fenomene në nivel lokal, rajonal e global.<ref>{{Cite web|date=16 janar 2022|title=Top Channel/ Erdogan nesër në Tiranë! Presidenti turk përuron lagjen e re në Laç, xhaminë në Tiranë|url=https://www.youtube.com/watch?v=zatycF3MeYc|website=YouTube|language=sq}}</ref> Prej disa vitesh është përfaqësuese e [[Shqipëria|Shqipërisë]] si anëtare e Global Journalism Council.<ref>{{Cite web|title=Foreign Representatives|url=https://www.gjc.org.tr/foreign-representatives/|website=gjc.org.tr|language=tr|access-date=12 shkurt 2024|archive-date=11 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211093054/https://www.gjc.org.tr/foreign-representatives/|url-status=dead}}</ref> == Lidhje të jashtme == * [https://almakos.com/drejtoresha-e-infowebtv-anisa-bahiti-skanon-realitetin-mediatik-shqiptar-ne-takimin-e-keshillit-global-te-gazetarise-ne-alanya-te-turqise/ Anisa Bahiti në Almakos] * [https://www.gjc.org.tr/ Global Journalism Council]{{Lidhje e vdekur}} == Referime == tfsy5f2j3o05f3ynwfdax686njrff2h 0 358577 3026077 2967822 2026-08-16T07:46:43Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026077 wikitext text/x-wiki '''Diskriminimi fetar''' është trajtimi i një [[personi]] ose grupi ndryshe për shkak të bindjeve të veçanta që ata mbajnë për një [[Feja|fe]]. Kjo përfshin rastet kur adhuruesit e feve, [[Emërtimi fetar|emërtimet]] ose [[Jofeja|jo-fetë]] e ndryshme trajtohen në mënyrë të pabarabartë për shkak të bindjeve të tyre të veçanta, qoftë me [[Barazia para ligjit|ligj]] ose në mjedise institucionale, si punësimi ose strehimi. Diskriminimi ose paragjykimi fetar<ref>{{Cite book|last=Scheitle|first=Christopher P.|title=The faithful scientist: experiences of anti-religious bias in scientific training|date=2023|publisher=New York University Press|isbn=978-1-4798-2371-0|location=New York}}</ref> lidhet me [[Përndjekja fetare|përndjekjen fetare]], format më ekstreme të të cilit do të përfshinin raste në të cilat njerëzit janë ekzekutuar për besime që janë perceptuar si [[Herezia|heretike]]. Ligjet që sjellin vetëm dënime të lehta përshkruhen si ''forma të lehta të persekutimit fetar ose diskriminimit fetar''. Vitet e fundit janë përdorur edhe terma si '''fetarizëm''',<ref>{{cite encyclopedia|title=Religism|encyclopedia=Thesaurus.com|publisher=Rock Holdings|url=https://www.thesaurus.net/religism|access-date=7 gusht 2024|archive-date=28 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230728183521/https://www.thesaurus.net/religism|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Religism etymology|encyclopedia=Etymologeek|url=https://etymologeek.com/eng/religism/94248563|access-date=7 gusht 2024|archive-date=10 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230710013424/https://etymologeek.com/eng/religism/94248563|url-status=dead}}</ref> por termi "diskriminim fetar" mbetet termi më i përdorur.<ref>{{cite web|title=religionism|url=https://www.thefreedictionary.com/religionism|website=The Free Dictionary|publisher=Farlex|quote=unwillingness to recognize and respect differences in opinions or beliefs}}</ref> Edhe në shoqëritë ku [[liria e fesë]] është një e drejtë kushtetuese, adhuruesit e [[Feja e pakicave|feve të pakicave]] ndonjëherë shprehin shqetësimet e tyre për diskriminimin fetar kundër tyre. Për sa i përket politikave ligjore, rastet që perceptohen si raste të diskriminimit fetar mund të jenë rezultat i ndërhyrjes në sferën fetare nga sfera të tjera të [[Sfera publike|publikut]] që rregullohen me ligj. == Shiko edhe == * [[Diskriminimi]] * [[Jotoleranca fetare]] == Referime == [[Kategoria:Diskriminim]] [[Kategoria:Diskriminim fetar]] [[Kategoria:Jotolerancë fetare]] egj9dg41kfhorozcjrt6hk3knpi2z9f 0 363383 3025822 2968801 2026-08-15T12:14:19Z Ziv 165425 ([[c:GR|GR]]) [[File:Portrait officiel de Habib Bourguiba.png]] → [[File:Habib Bourguiba portrait4.jpg]] → File replacement: update from an old and low quality png version to a jpg with better quality ([[c:c:GR]]) 3025822 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Mansudae-Monument-Bow-2014.jpg|parapamje|350x350px| Monumenti i madh në kodrën Mansu në [[Pjonjangu|Phenian]], që përshkruan " liderët e përjetshëm " të [[Koreja e Veriut|Koresë së Veriut]], Presidentin [[Kim Ir Seni|Kim Il Sung]] dhe Sekretarin e Përgjithshëm [[Kim Jong Il]] .]] '''Presidenti i përjetshëm''' është një [[Titulli|titull]] i marrë ose i dhënë disa presidentëve për të zgjatur mandatin e tyre deri në vdekjen e tyre. Titulli ndonjëherë i jep mbajtësit të drejtën për të emëruar ose emëruar një pasardhës. Përdorimi i titullit " [[Presidenti|president]] i përjetshëm" në vend të një titulli tradicionalisht [[Autokracia|autokratik]] nënkupton [[Përmbysje|përmbysjen (subversionin)]] e [[Demokracia liberale|demokracisë liberale]] nga titullari (edhe pse [[Republika|republikat]] nuk duhet të jenë demokratike ''në vetvete'' ). Në të vërtetë, ndonjëherë një president i përjetshëm mund të vazhdojë të krijojë një [[monarki e vetëshpallur|monarki të vetëshpallur]], si [[Jean-Jacques Dessalines]] dhe Henry Christophe në [[Haiti]] . == Autokracia == Një president i përjetshëm mund të konsiderohet si një [[Autokracia|autokrat]] ''de fakto'' .<ref>{{Cite news|last=Phillips|first=Tom|date=26 shkurt 2018|title='Dictator for life': Xi Jinping's power grab condemned as step towards tyranny|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2018/feb/26/xi-jinping-china-presidential-limit-scrap-dictator-for-life}}</ref><ref>{{Cite web|date=26 shkurt 2018|title=Xi Jinping Reveals Himself as an Autocrat|url=https://www.theatlantic.com/membership/archive/2018/02/xi-jinping-reveals-himself-as-an-autocrat/554342/|website=[[The Atlantic]]}}</ref> Shumë udhëheqës që e shpallin veten president të përjetshëm, në fakt nuk kalojnë me sukses një mandat të përjetshëm. Shumica u rrëzuan para se të vdisnin, dhe të tjerët arritën një presidencë të përjetshme duke u vrarë gjatë kohës që ishin në detyrë. Megjithatë, disa kanë arritur të sundojnë deri në vdekjen e tyre natyrore, duke përfshirë [[Jose Gaspar Rodriguez de Francia|José Gaspar Rodríguez de Francia]] të [[Paraguaji|Paraguajit]], [[Alexandre Petion|Alexandre Pétion]] dhe [[François Duvalier]] nga [[Haiti]], [[Rafael Carrera]] nga [[Guatemala]], [[Josip Broz Tito]] i [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavisë]] dhe [[Saparmurat Niyazov]] nga [[Turkmenistani]] . Të tjerë bënë përpjekje të pasuksesshme për ta emëruar veten president të përjetshëm, si [[Mobutu Sese Seko]] nga [[Zaire]] në 1972.<ref>Crawford Young and Thomas Turner, ''The Rise and Decline of the Zairian State'', p. 211</ref> Disa presidentë autokratë me mandat të gjatë përshkruhen gabimisht si presidentë të përjetshëm. Atyre asnjëherë nuk iu dhanë zyrtarisht afate të përjetshme dhe, në fakt, dolën në mënyrë periodike për t'u rizgjedhur. Megjithatë, në shumicën e rasteve, këto ishin zgjedhje farsë që u garantuan rizgjedhjen e tyre.<ref>{{Cite book|last=Snyder|first=Timothy|title=The Road to Unfreedom: Russia, Europe, America|url=https://archive.org/details/roadtounfreedomr0000snyd|date=3 prill 2018|publisher=Crown|isbn=9780525574460|page=[https://archive.org/details/roadtounfreedomr0000snyd/page/n54 43]|author-link=Timothy Snyder}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chivers|first=C.J.|date=8 shkurt 2008|title=European Group Cancels Mission to Observe Russian Election, Citing Restrictions|url=https://www.nytimes.com/2008/02/08/world/europe/08russia.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190131150147/https://www.nytimes.com/2008/02/08/world/europe/08russia.html|archive-date=31 janar 2019|access-date=31 janar 2019|website=The New York Times}}</ref> == Lista e liderëve që u bënë president të përjetshëm == {| class="wikitable" style="text-align:center; border-collapse: collapse" !Portrait !Name<br /><br />{{Small|(Birth–Death)}} !Country !Title !Took office !Left office !Notes |- |[[Skeda:Général_Toussaint_Louverture.jpg|166x166px]] |[[Toussaint Louverture]]<br /><br />{{Small|(1743–1803)}} |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg}} [[Saint-Domingue|French Saint-Domingue]] |Guvernator i Përjetshëm i Saint-Domingue |1801 |1802 |U shkarkua në 1802, vdiq në ekzil në Francë në 1803. |- |[[Skeda:Henri_Christophe.jpg|135x135px]] |[[Henri Christophe]]<br /><br />{{Small|(1767–1820)}} |{{Flagcountry|State of Haiti|Haiti}} |President i përjetshëm i Haitit (Verior) |1807 |1811 |U bë Mbret 1811, kreu vetëvrasje gjatë regjimit 1820. |- |[[Skeda:Dr_francia.JPG|134x134px]] |[[Jose Gaspar Rodriguez de Francia|José Gaspar Rodríguez de Francia]]<br /><br />{{Small|(1766–1840)}} |{{Flag|Paraguay|1812}} |Diktator i Përjetshëm Suprem i Paraguajit |1816 |1840 |Vdiq në detyrë 1840. |- |[[Skeda:Portrait_du_président_Alexandre_Pétion_(cropped).jpg|119x119px]] |Alexandre Pétion<br /><br />{{Small|(1770–1818)}} | rowspan="2" |{{Flagicon image|Flag of Haiti (1820–1849, 1859–1964).svg}} [[Republic of Haiti (1806–1820)|Haiti]] |President i përjetshëm i Haiti (Jugor) |1816 |1818 |Vdiq në detyrë 1818. |- |[[Skeda:Président_Jean-Pierre_Boyer.jpg|132x132px]] |Jean-Pierre Boyer<br /><br />{{Small|(1776–1850)}} |President i përjetshëm i Haiti |1818 |1843 |Ra nga detyra në 1843, Vdiq në 1850. |- |[[Skeda:Antonio_Lopez_de_Santa_Anna.jpg|145x145px]] |Antonio López de Santa Anna<br /><br />{{Small|(1794–1876)}} |{{Flag|Mexico|1823}} ([[Second Federal Republic of Mexico|Second Federal Republic]]) |President i përjetshëm i Meksikës |1853 |1855 |U dorëhoq në 1855, Vdiq 1876. |- |[[Skeda:Carrerap02.jpg|136x136px]] |Rafael Carrera<br /><br />{{Small|(1814–1865)}} |{{Flagicon image|Flag of Guatemala (1851-1858).svg}} [[Guatemala]] |President i përjetshëm i Guatemalës |1854 |1865 |Vdiq në detyrë 1865. |- |[[Skeda:Hitler_portrait_crop.jpg|133x133px]] |[[Adolf Hitleri|Adolf Hitler]]<br /><br />{{Small|(1889–1945)}} |{{Flag|Germany|1935}} ([[Gjermania naziste|Third Reich]]) |Kancelar dhe Führer i përjetshëm |1934 |1945 |[[Vdekja e Adolf Hitlerit|Kreu vetërasje teksa në detyrë]] 1945. |- |[[Skeda:Tupua_Tamasese_Meaʻole_1962_(cropped).jpg|122x122px]] |Tupua Tamasese Meaʻole<br /><br />{{Small|(1905–1963)}} | rowspan="2" |{{Flag|Samoa}} | rowspan="2" |O le Ao o le Malo të përjetshëm të Samoas | rowspan="2" |1962 |1963 |Vdiq në detyrë 1963. Posti i ''O le Ao o le Malo'' (head of state) është ceremonial dhe Samoa është një [[Sistemi kuvendor|demokraci parlamentare]].<ref name="Samoa">{{Cite web|title=Constitution of the Independent State of Western Samoa 1960|url=http://www.paclii.org/ws/legis/consol_act/cotisows1960535/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070708171858/http://www.paclii.org/ws/legis/consol_act/cotisows1960535/|archive-date=8 korrik 2007|access-date=28 dhjetor 2007|publisher=University of the South Pacific}}</ref> |- |[[Skeda:Malietoa_Tanumafili_II_(cropped).jpg|126x126px]] |Malietoa Tanumafili II<br /><br />{{Small|(1913–2007)}} |2007 |Vdiq në detyrë 2007. Sundoi së bashku me Tupua Tamasese<ref name="Samoa" /> |- |[[Skeda:Presiden_Sukarno.jpg|143x143px]] |[[Sukarno]]<br /><br />{{Small|(1901–1970)}} |{{Flag|Indonesia}} ([[Guided Democracy in Indonesia|Guided Democracy era]]) |Komandant Suprem i Revolucionit, Mbajtës i mandatit të [[Asambleja Konsultative e Popullit|Asamblesë Konsultative të Popullit]], dhe President i përjetshëm i Indonezisë |1963 |1966 |I hequr si term më 1966, i rrëzuar nga detyra në 1967, Vdiq në arrest shtëpiak në 1970. |- |[[Skeda:Kwame_Nkrumah_(JFKWHP-AR6409-A).jpg|150x150px]] |[[Kwame Nkrumah]]<br /><br />{{Small|(1909–1972)}} |{{Flag|Ghana|1964}} |President i përjetshëm i Ganës |1964 |1966 |[[Kwame Nkrumah|U rrëzua nga qeverisja]] në 1966, [[Kwame Nkrumah|Vdiq në ekzil]] në [[Republika Popullore e Rumanisë|Rumani]] 1972. |- |[[Skeda:Duvalier_(cropped).jpg|133x133px]] |[[François Duvalier|François "Papa Doc" Duvalier]]<br /><br />{{Small|(1907–1971)}} | rowspan="2" |{{Flag|Haiti|1964}} | rowspan="2" |President i përjetshëm i Haitit |1964 |1971 |[[François Duvalier|Vdiq në detyrë]] në 1971, e deklaroi djalin si pasues<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hF_xjFL6_NEC|title=The Oxford Encyclopedia of African Thought: Abol-impe|date=2010-01-01|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195334739|pages=328|language=en}}</ref> |- |[[Skeda:Baby_Doc_(centrée).jpg|133x133px]] |Jean-Claude "Baby Doc" Duvalier<br /><br />{{Small|(1951–2014)}} |1971 |1986 |U rrëzua nga posti në 1986, Vdiq 2014. |- |[[Skeda:Dr_HK_Banda,_first_president_of_Malawi.jpg|135x135px]] |[[Hastings Banda]]<br /><br />{{Small|(1898–1997)}} |{{Flag|Malawi}} |President i përjetshëm i Malawit |1971 |1993 |U mposht nga kundërshtarët 1994, Vdiq 1997. |- |[[Skeda:Bokassa_colored.png|146x146px]] |[[Jean-Bédel Bokassa]]<br /><br />{{Small|(1921–1996)}} |{{Flag|Central African Republic}} |President i përjetshëm i Republikës Qëndrore Afrikane |1972 |1976 | U vetëshpall Perandor 1976 (u kurorëzua 1977), u rrëzua 1979, Vdiq 1996. |- |[[Skeda:Don_Francisco_Macias.jpg|147x147px]] |[[Francisco Macías Nguema]]<br /><br />{{Small|(1924–1979)}} |{{Flag|Equatorial Guinea|1973}} |President i përjetshëm i Guineas Ekuatoriale |1972 |1979 |U rrëzua dhe u ekzekutua 1979. |- |[[Skeda:Ferdinand_Marcos.JPEG|150x150px]] |[[Ferdinand Marcos]]<br /><br />{{Small|(1917–1989)}} |{{Flag|Philippines|1936}} ([[History of the Philippines (1965–1986)|Martial law regime]]) |President i përjetshëm i Filipineve |1973 |1981 | U rrëzua 1986, Vdiq në ekzil 1989. |- |[[Skeda:Josip_Broz_Tito_uniform_portrait.jpg|139x139px]] |[[Josip Broz Tito]]<br /><br />{{Small|(1892–1980)}} |{{Flag|Socialist Federal Republic of Yugoslavia|name=Yugoslavia}} |President i përjetshëm i Jugosllavisë |1974 |1980 |U caktua si President i Përjetshëm sipas [[Kushtetuta e Jugosllavisë 1974|Kushtetutës së 1974]], [[Vdekja dhe varrimi shtetëror i Josip Broz Tito|Vdiq në detyrë]] 1980. |- |[[Skeda:Habib Bourguiba portrait4.jpg|151x151px]] |Habib Bourguiba<br /><br />{{Small|(1903–2000)}} |{{Flagicon image|Flag of Tunisia (1959–1999).svg}} [[Tunizia|Tunisia]] |President i përjetshëm i Tunizisë |1975 |1987 |U rrëzua 1987, Vdiq nën arrest shtëpiak 2000. |- |[[Skeda:Idi_Amin_at_UN_(United_Nations,_New_York)_gtfy.00132_(cropped).jpg|132x132px]] |[[Idi Amin]]<br /><br />{{Small|(1925–2003)}} |{{Flag|Uganda}} ([[Second Republic of Uganda|Second Republic]]) |President i përjetshëm i Uganda |1976 |1979 |U rrëzua 1979, Vdiq në ekzil në [[Arabia Saudite|Arabinë Saudite]] 2003. |- |[[Skeda:LENNOX_SEBE_PRESIDENT.jpg|100x100px]] |Lennox Sebe<br /><br />{{Small|(1926–1994)}} |{{flagicon|South Africa|1928}} [[Aparteidi|South Africa]]<br /><br />({{Flag|Ciskei}}) |President i përjetshëm i Ciskei |1983 |1990 |U rrëzua 1990, Vdiq 1994. |- |[[Skeda:Saparmurat_Niyazov_in_2002.jpg|151x151px]] |[[Saparmurat Niyazov]]<br /><br />{{Small|(1940–2006)}} |{{Flag|Turkmenistan}} |President i përjetshëm i Turkmenistanit |1999 |2006 |[[Saparmurat Niyazov|Vdiq në detyrë]] 2006. |} 2as41gfzmvuc4qsppkmzyouct5aqzr9 0 366038 3026064 3012368 2026-08-16T06:43:57Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026064 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Prof._Ass._Dr._Demir_Limaj.jpg | imagesize = 200px | caption = Profesor në Universitetin e Prizrenit | birth_date = {{Birth date|1973|10|14|df=y}} | nationality = Shqiptar | citizenship = Kosovar == Kontakt == **Adresa**: Rr. Rexhep Luci, 8/5, Prishtinë **Email**: demir.limaj@uni-prizren.com }} Demir Lima është profesor i asocuar në Fakultetin Ekonomik në Universitetin “Ukshin Hoti” në [[Prizreni|Prizren]]. Ligjëron në programin Menaxhment Ndërkombëtar dhe Administrim Biznesi në të dy nivelet: bachelor dhe master. Ai ka doktoruar në fushën e Menaxhmentit dhe ligjëron kryesisht lëndët nga fusha e biznesit dhe menaxhmentit. Dr. Demir Lima ka përvojë rreth 15-vjeçare në mësimdhënie në disa kolegje dhe universitete private dhe publike në Kosovë. Ka ligjëruar lëndët:Qeverisja Korporative, Vendimmarrja Menaxheriale, Aftësitë Mena­xheriale, Komunikimi në Biznes, Ekonomia e Tranzicionit, Integrimet Ekono­mike Evropiane, Menaxhimi i Dijes dhe Inovacioneve, Menaxhimi i Investi­meve etj. Përveç përvojës së punës në mësimdhënie, Lima ka një përvojë të madhe edhe në aspektin profesional në fushën e qeverisjes së korporatave, pasi që për një kohë të gjatë mbi 20-vjeçare ka qenë një nga menaxherët e rëndësishëm në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|Postë-Telekomin e Kosovës]] Sh. A., i cili ka punuar në projekte vendore dhe ndërkombëtare si më poshtë: Nga viti 2019 ka punuar në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|Telekomin e Kosovës]] në pozitën drejtor i Shitjes; nga muaji prill i vitit 2018 ka punuar në Zyrën e Kryeshefit Ekzekutiv në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|Telekomin e Kosovës]] si Këshilltar për Shitje dhe Marketing i zv/KE; nga dhjetori i 2014-s deri në prill 2018 ka punuar në Departamentin e Marketingut në Telekomin e Kosovës si Këshilltar për Shitje dhe Marketing; nga dhjetori i 2009-s deri në dhjetor 2014 ka punuar drejtor i Departamentit të Marketingut në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|PTK Sh. A.]] Posta dhe Telekomi i Kosovës; nga korriku i vitit 2008 deri në dhjetor 2009 ka punuar drejtor i Shitjes dhe Distribuimit në Departamentin e Shitjes dhe Shpërndarjes në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|Postë-Telekomin e Kosovës;]] nga janari i vitit 2007 deri në korrik 2008 ka punuar menaxher i Përgjithshëm i Shitjes në Departamentin e Shitjes dhe Shpërndarjes në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|Postë-Telekomin e Kosovës,]] në vitet 2004-2007 ka qenë deputet në [[Kuvendi i Republikës së Kosovës|Kuvendin e Kosovës]] si dhe anëtar i Komisionit për Buxhet dhe Financa; nga shkurti i vitit 2006 deri në janar 2007 ka punuar menaxher i Zyrave Postare në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|Postë-Telekomin e Kosovës]]; në shkurt 2005-shkurt 2006 ka qenë projekt-menaxher i Zyrave Postare në Postë-Telekomin e Kosovës; në shtator 2004-shkurt 2005 u. d. menaxher regjional i [[Prishtina|Prishtinës]] në [[Posta dhe Telekomi i Kosovës|Postë-Telekomin e Kosovës]]; nga viti 2002-2004 distributor i Produkteve të Postë-Telekomit të Kosovës. Demir Lima ka kryer shumë trajnime dhe certifikime kombëtare dhe ndër­kombëtare, ndër të cilat duhen veçuar: Menaxhimi i Procedurave të Prokurimit Publik si Ekspert Ndërkombëtar për Prokurim Publik, Marketing 3.0 - Value Based Marketing Organized by MDA, Dr. Philip Kotler's , EFQM Leaders For Excellence, Leaders For Excellence, Institute For Total Quality Management - [[Zyrihu|Zurich]] [[Zvicra|Zwitzerland]], Karrierë me Kompetencë, EDUCATION FAIR, Stan­dardet Ndërkombëtare të Raportimit Financiar - Rifreskuara, IFRS Update, London Great Britain, For successfull particiation in "ITTF 2010" Fair, Information Technology Trade Fair, Panairi Ndërkombëtar International Fair ITTF, Europian Chief Marketing Officer Conference, GDI- 9. Gottlieb Duttweiler Institute - Zurich Zwitcerland, CMI Conference, Zhvillimi Tekno­logjik i Telekomunikacionit Fix dhe Mobile, [[Varshava|Varshavë]], [[Polonia|Poloni]], Certifikatë në Menaxhmentin Strategjik, Genesis (Greqi), ekspert për Planifikimin dhe Hartimin e Projekteve, specialist për menaxhimin e resurseve njerëzore, anali­zat e menaxhmentit dhe rreziku, implementimi i projekteve planifikuese, trajner i certifikuar për kujdesin ndaj konsumatorëve, Genesis (Greqi). Po ashtu, ka publikuar mbi 30 punime shkencore të indeksuara në platformat më kredibile siç janë: Scopus, Web of Science, Ebsco, Worldcat, Doaj, Google Scholar, Scimago, Index Copernicus, Researchgate etj. Ka marrë pjesë në dhjetëra samite dhe konferenca ndërkombëtare dhe vendore në të cila ka paraqitur mbi 40 punime, abstrakte, studime rasti dhe hulumtime të ndryshme. Ka botuar librin universitar “Vendimmarrja bashkëkohore” (2014), librin uni­versitar “Investimet e kapitalit të huaj (Teoria, provat dhe zbatimi në Kosovë)” (2021). Ky është libri i tretë i tij.Gjatë viteve 2019-2021 profesor Demir Lima ka qenë senator në Senatin e Universitetit “Ukshin Hoti” në [[Prizreni|Prizren]], përfaqësues nga Fakulteti Ekonomik. Po ashtu, ka qenë anëtar i Komisionit të Këshillit Shkencor të Universitetit të Prizrenit. Aktualisht ai është bartës i programit Menaxhment Ndërkombëtar si dhe është anëtar i Komisionit për Sigurimin e Cilësisë (KSC) si dhe anëtar i rregullt i Këshillit të Fakultetit Ekonomik (KFE). Demir Lima ka qenë përfaqësues në disa grupe punuese dhe komisione brenda Fakultetit Ekonomik në UPZ që lidhen me akreditimin dhe zhvillimin e programeve studimore, ka qenë udhëheqës i komisioneve recensuese për pranimin dhe avancimin e stafit akademik, po ashtu ka qenë kryetar i komi­sionit të pranimit të studentëve në nivelin bachelor dhe master në Fakultetin Ekonomik të Universitetit “Ukshin Hoti” në [[Prizreni|Prizren]]. Ai ka udhëhequr me shumë sukses si mentor dhjetëra kandidatë në punimet e diplomës në nivelin bachelor dhe master. Gjithashtu, ka realizuar disa vizita studimore në disa vende të zhvilluara siç janë: [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Austria|Austri]], [[Italia|Itali]], [[Holanda|Holandë]], [[Suedia|Suedi]], [[Norvegjia|Norvegji]], [[Greqia|Greqi]], [[Emiratet e Bashkuara Arabe|Emirate të Bashkuara Arabe]] ([[Dubai]]), [[Sllovenia|Slloveni]], [[Zvicra|Zvicër]], [[Kroacia|Kroaci]], [[Lituania|Lituani]], [[Polonia|Poloni]], [[Qiproja|Qipro]], [[Turqia|Turqi]], [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Maqedonia e Veriut|Maqedoni e Veriut]], [[Mali i Zi|Mal të Zi,]] [[Kosova|Kosovë]] etj. Demir Lima jeton dhe vepron së bashku me familjen në [[Prishtina|Prishtinë]]. == Edukimi == {| class="wikitable" |'''Educational level:''' | |- |''Institution:'' |Secondary school in Malisheva |- |''Graduation date:'' |1988/92 |- |''Area:'' |Ekonomy |- |''Thesis:'' |''Ekonomy'' |- | colspan="2" | |- |''Institution:'' |University of Prishtina, Economic Faculty |- |''Graduation date:'' |2001 |- |''Area:'' |Management |- |''Thesis:'' |Graduated economist |- | colspan="2" | |- |''Institution:'' |University of Prishtina, Economic Faculty |- |''Graduation date:'' |2010 |- |''Area:'' |Management |- |''Diploma/Mikroteza:'' |Economic Faculty Master Degree |- | colspan="2" | |- |''Institution:'' |Europian University of Tirana |- |''Study Date:'' |2016 |- |''Area:'' |Management |- |''Thesis:'' |Doctor of Economic Science |- | colspan="2" | |- | '''Academic Title:''' |Prof. Asoc. Dr |- |''Institution'' |University ‘Ukshin Hoti’ Prizren |- |''Date of achieved:'' |  '''12.05.2023-Present''' |- |'''Academic Title:''' |Prof. Ass. Dr |- |''Institution'' |University ‘Ukshin Hoti’ Prizren |- |''Date of achieved:'' |'''01.10.2019''' |- |'''Academic Title:''' |Lecturer |- |''Institution'' |,,FAMA’’ University college – Prishtina |- |''Date of achieved:'' |'''2011-2018''' |- |'''Academic Title:''' |Prof.Asoc.Dr. |- |''Institution'' |Alma Mater Europaea Campus College REZONANCA |- |''Date of achieved:'' |'''20.02.2024''' |- | colspan="2" | |- | colspan="2" |'''Profesional – managerial experience''' |- |'''Data and year''' |'''31.05.2022''' |- | |Sales Director Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''04.01.2019''' |- | |Chief Executive Advisor Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''2018''' |- | |Sales Director Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''2014''' |- | |Sales and Marketing Advisor to the Deputy Chief Executive Officer. Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''2009''' |- | |Sales and Marketing Advisor Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''July 2008''' |- | |Director of Marketing Department Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''2007''' |- | |Director of Sales and Distribution Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''2004''' |- | |General Sales Manager Telecom of Kosova |- |'''Data and year''' |'''2004 – 2007''' |- | |Member of the Parliament of Kosovo member of the committee for budget and finance |- |'''Data and year''' |'''January 2002''' |- | |Distributor of Post - Telecom of Kosovo products |- |'''Education and training:''' | |- |'''Data and year''' |'''2006-2007''' |- | |“International Public Procurement Expert” Wiena-Austria |- |'''Data and year''' |'''September, 24 2012''' |- | |CERTIFICATE OF ATTENDANCE |- | |IPOP-Model”From idea to cash in the Bank: toolbox for seizing opportunities" Raphael H Coen |- |'''Data and year''' |'''May 29 2012''' |- | |CERTIFICATE OF ATTENDANCE,Marketing 3.0-Value Based Marketing  MDA ( management development associates ) Dr. Philip Kotler’s |- |'''Data and year''' |'''''May, 2011''''' |- | |EFQM Leaders For Excellence, ''Leaders For Excellence'' Institute for Total Quality Management –Zurich Zwitcerland |- |'''Data and year''' |'''April, 8 2011''' |- | |Career with Competence  International, EDUCATION FAIR - Prishtinë |- |'''Data and year''' |'''June, 23-24 2010''' |- | |International Financial Reporting Standards – Updated , IFRS Update 2010 London Great Britain |- |'''Data and year''' |'''May, 05 2010''' |- | |For successfull particiation in “ITTF 2010 “Fair , Information Tecnology Trade Fair-Pristina |- |'''Data and year''' |'''October,30 2010''' |- | |“Europian chief Marekting Officer Conference”  GDI-Gottlieb Duttweiler Institute-Zurich Zwitcerland  CMI conference 2010 |- |'''Data and year''' |'''2009''' |- | |“Technological Development of Fix and Mobile Telecommunications” International |- |'''Data and year''' |'''2006''' |- | |Project management, Post and Telecommunication of Kosovo JSC |- |'''Data and year''' |'''2006''' |- | |Certificate in Strategic Management, Genesis -Greece |- |'''Data and year''' |'''2006''' |- | |Certified trainer, Customer care Genesis  - Greece |- |'''Data and year''' |'''December 2005''' |- | |Project Design Manager, Human Resource Management, Management Analysis and Risk, Implementation of Planning Projects, Crown Agents & PTK JSC |} == Publikimet == {| class="wikitable" | colspan="8" |'''Scientific journals''' |- |'''No''' | colspan="2" |'''Name of author/authors / Title of the paper''' | colspan="4" |'''Journal title''' |'''Year / Volume / Pages''' |- |    1.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The common currency area and the europian monetary union | colspan="4" |TWIST Journal (USA) https://twistjournal.net |18 jul [[2024]] |- |    2.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The Management of Emotional Intelligence in The Workplace Impact on Improving Employee Performance | colspan="4" |Quality Access to Success, ISSN: 1582-2559,2022, vol, 23. Nr 188/ June 2022, DOI: 10.47750/QAS/23.188.40 '''Indexing: Scopus''' |Published: 01.06.2022 Vol. 23, No. 188/June 2022,page:297/301 |- |    3.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Negative Reflections Of Nepotism On Employees And Obstacles In The Process Of Institutionalization Of Family Businesses | colspan="4" |Corporate Governance and Organizational Behavior Review DOI: 10.22495/cgobrv6i2sip11 ISSN Online: 2521-1889 ISSN Print: 2521-1870 |Volume 6, Issue 2, Special Issue, [[2022]] |- |    4.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Formal experience of SME owners in the field of HRM: A case study in Kosovo as a country with an emerging economy | colspan="4" |Journal of Governance and Regulation DOI:10.22495/jgrv10i2siart14 (ISSN – 2306-6784) Index.'''SCOPUS''' Publishing House “Virtus Interpress” |'''Year / Volume / Page:'''2021/Volume10/Is sue2, Special Issue (page 343-351) June, 2021 |- |    5.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Management of quality assurance in the education of Kosovo through the evaluation process of technical performance | colspan="4" |Quality Access to Success ISSN: 1582-2559 in processing edition - indexing in Scopus |[[2023]], Volume 24, Issue 193, February, 2023 DOI: 10.477750/QAS/24.193.4 |- |    6.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Self-assessment As a Mechanism for Raising the Quality of Educational Institutions, Especially Evaluation of the Performance of Teachers | colspan="4" |The International Conference on Computational Science, Education and Communication ICMSCE 2022.'''Indexing in Scopus''' |8 th-9th December [[2022]] [[Stambolli|Istanbul]], [[Turqia|Turkiye]] |- |    7.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The percentage of high fat in whey for the produce of mozzarella cheese from whole buffalo milk, compared to standardized, is an economic instruction | colspan="4" |International Journal of Business and Applied Social Science (IJBASS)''©Center for Promoting Education and Research (CPER) USA'' ''https://ijbassnet.com/publication/379/details'' ''DOI: 10.33642/ijbass.v7n2p7'' |E-ISSN: 2469- 6501 VOL: 7, ISSUE: 2 February/2021 Publons, '''WorldCat''' Crossref |- |    8.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Foreign Direct Investments and Attracting Policies to be Undertaken by the Government. The Case of Kosovo | colspan="4" |Journal of Educational and Social Research DOI: 10.36941/jesr-2021-0004 https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57217832285 www.richtmann.org |Vol 11 No 1 January 2021 E-ISSN 2240- 0524 ISSN 2239-978X |- |    9.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Role of nongovernment organizations in the development of the Kosovar society | colspan="4" |''European Journal of Sustainable Development 2020), DOI:10.14207/ejsd.2020.v9n2p115 http://www.ecsdev.org/ojs'' ''/index.php/ejsd/article/view/1014'' |ISSN:223 5938(print), EISSN:22396101(online).V9, no. 2, pg. 115-128 |- |  10.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The impact of motivation on employee performance | colspan="4" |''Knwoledge InternatinalJournal http://www.ikm.mk/ojs/index.p'' ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo{{Lidhje e vdekur}} ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo{{Lidhje e vdekur}} ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo{{Lidhje e vdekur}} ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo{{Lidhje e vdekur}} ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo{{Lidhje e vdekur}} ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo{{Lidhje e vdekur}} ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo{{Lidhje e vdekur}} ''hp/kij/article/view/798'' ''https://orcid.org/0000-0002-4107-4423'' ISSN : 1857-923X (Printed) ISSN : 2545-4439 (Online) |Vol 41, No 6 (2020) WorldCat Publons EBSCO (EBSCO Discovery Service)  EBSCO Essencials |- |  11.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of   Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |European university of Tirana “Freedom International Review. https://www.arcjournals.org/pdfs/ijmsr/v3-i2/1.pdf October, 2012 Tirana ISSN 2192-7081 2012/2 Tirana PP 1-8 ISSN 2349-0330 (Print) & ISSN 2349-0349 (Online) www.arcjournals.org |Volume 3, Issue 2, February [[2015]]. |- |  12.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The main issues preventing Kosovo's economic development | colspan="4" |Academic Journal of Bussines Administration, Law and Social Sciences www.iipccl.org |Vol.3 No. 3 November 2017 |- |  13.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Effects of Marketing in Different Stages of Development | colspan="4" |Academic Journal and Business Administration, Law and Social Sciences IIPCCL - ICIS IV Publication ISSN 2410-3918, www.iipccl.org |[[Tirana]]-[[Shqipëria|Albania]] Vol. 2 No. 2 July [[2016]] |- |  14.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects  and types of marketing | colspan="4" |International Institute for private, Commercial and Competition Law- ICIS IV Fourth Conference on “Interdiciplinary studies”2016 Publication ISBN: 978-9928- 214-21-8 |June 2016 [[Shqipëria|Albania]] |- |  15.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo and macro- economic aspects | colspan="4" |''ICTEA 5, 2016'' The fifth international conference on New Advanced Methodologies and Techniques in Scientific Research Publication ISBN 9789928218032 |April,15-17 2016 [[Zhupania e Splitit dhe e Dalmacisë|Split]], [[Kroacia|Croatia]] |- |  16.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis of the Attractiveness of Foreign Direct Investments in Kosovo’s Economic Development | colspan="4" |Europian Journal of Economics,Law and Social Science, Austria ISSN 2519-1284 Road Directory of Open Access Scholary Resources, World Wide Science, DOAJ, Google Scholar |02.06.2019 [[Austria]] Vol.3 No.2- June [[2019]] |- |  17.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Foreing Direct Investment and the                      Global Crisis in the Western Balkans | colspan="4" |Academic Journal of Interdisciplinary Studies Publication ISSN 2281-3993 (print) ISSN 2281-4612 (online) DOI: 10.5901/ajis.2015.v4n2p473 |July,2015 [[Roma|Rome]], [[Italia në Festivalin Evropian të Këngës|Italy]] Vol 4, No 2 (2015 |- |  18.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Advantages of Kosovo in Foreign Direct Investments | colspan="4" |[[Sllovakia|Slovakia]] Academic Publishing AJBEA- Academic Journal Of Business, Economics and Acountary Publication ISSN 1726-9699 |July, [[2015]] [[Sllovakia|Slovakia]] |- |  19.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The Role of Human Resources and the Main Impacts of the payment system | colspan="4" |Europian Academic Research ISSN 2286-4822, [[Rumania]] Impact factor 0.485 (GIF) DRJI VALUE:5.9 (B+) ISSUE |October, [[2013]] |- |  20.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Globalization and Impact on Economic Development of Kosovo | colspan="4" |University College "Pjeter Budi" Institute for Studies - Pristina "Management of economic resources for development of transition countries" ISBN- 978-9951 492-07-2, Prishtina |May, [[2013]] [[Prishtina]] |- |  21.           | colspan="2" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Kosovo's challenges towards EU integration | colspan="4" |European university of [[Tirana]] “Global Challenge” – ADSH ISSN 2227-8540,fq.42 |November, [[2012]] [[Tirana]] |- | colspan="8" | |- | colspan="8" |'''Papers in international congress''' |- |'''No''' | colspan="3" |'''Name of author/authors / Title of the paper''' | colspan="3" |'''Congress name / Institution / Place''' |'''Year''' |- |    1.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The Role Of Digital Marketing And Tourist Services In Tourism Management | colspan="3" |3thd Sivas International Conference on Scientific and Innovation Research |May, 03-05 2024, Sivas [[Turqia|Turkiye]] |- |    2.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The role of the internet in the tourist offer in Kosovo (Case study with Kosovar consumers) | colspan="3" |'''Teccongress - Tourism, Culture and Economy Congress''' |8-10 May [[Shkupi|Skopje]], [[Maqedonia e Veriut|North Macedonia]] |- |    3.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The impact of technological equipment on the replacement of human resources in Kosovar enterprises | colspan="3" |XVI International Scientific Conference, 24. May 2024, Ulcinj, Montenegro |24. May 2024, [[Ulqini|Ulcinj]], [[Mali i Zi|Montenegro]] |- |    4.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Leadership Styles And Their Application In Modern Organizations | colspan="3" |12. International Summit Scientific Research Congress [[Gaziantepi|Gaziantep]], [[Turqia|Turkiye]] |29-31 May 2024 [[Gaziantepi|Gaziantep]], [[Turqia|Turkiye]] |- |    5.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The impact of the legal environment on the performance and internationalization of companies | colspan="3" |12th International Conference On Social Sciences & Humanities Kyrenia, Turkish Republic of Northern [[Qiproja|Cyprus]] |June 01-02, 2024 Kyrenia, Turkish Republic of Northern [[Qiproja|Cyprus]] |- |    6.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Managerial practices and skills and their impact on business strategy Location: New York, USA | colspan="3" |12th International Conference on Business and Economic Development (ICBED)  Conference Host Centre for Business & Economic Research(CBER)), UK Medgar Evers College of the City University of New York, New York, USA. indexed in Scopus |10-11th April 2023, [[Nju Jork|New York]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|USA]] Ref No: ICBED-2023-2078 |- |    7.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The impact of the integration process on the economic development of  Kosovo | colspan="3" |EuroAsian International Conference on Social Sciences Vilnius University of Applied Sciences, [[Lituania|Lithuania]] https://eclss.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241116020515/https://eclss.org/ |date=16 nëntor 2024 }} |25-26 Ferbuary, 2023 [[Vilniusi|Vilnius]], [[Lituania|Lithuania]] |- |    8.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' SME Growth StrateTRgies and the impact of Information Technology | colspan="3" |6thDubrovnik International Economic Meeting DIEM 2023 Global Crisis, Digital Transformation and new Leadership and Entrepreneurial Approaches |June 29 - July 1, 2023 [[Dubrovniku|Dubrovnik]], [[Kroacia|Croatia]] |- |    9.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Information technology as a competitive Advantage for the growth of the SMEs in Kosovo | colspan="3" |International Conference on Economics and Social Sciences ECSSS International Cyprus Science University e-ISBN 978-605-71031-5-4 Cyprus www.eclss.org/kyrenia |7-8 May,2022 Kyrenia,TRNC Abstract Book:Pg.235 [[Qiproja|Cyprus]] |- |  10.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Fiscal policies and business environment in Kosovo | colspan="3" |XIV International Scientific Conference ‘’The Role of Technology In The Develompment Of Socio-Economic-Jurdical At The Global Level During Covid-19 Pandemic’’ ekonomskiinstitut.com |01.04.2022, Pg-37. [[Ulqini|Ulcinj]], [[Mali i Zi|Montenegro]] |- |  11.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The effects of the Covid 19 pandemic on Foreign Direct Investment in Kosovo | colspan="3" |International Conference on Economics and Social Sciences ECSSS International Cyprus Science University e-ISBN 978-605-71031-5-4 Cyprus www.eclss.org/kyrenia |7-8 May,2022 Kyrenia,TRNC Abstract Book:Pg- 148 [[Qiproja|Cyprus]] |- |  12.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The impact Of the Covid- 19 pandemic on online sales and purchases | colspan="3" |Internacional Scientific Conference On Innovative Marketing ISCOIM ‘’Reinventing Marketing in the Pandemic Era Universiteti “Aleksander Moisiu” Fakulteti i Marketingut, Durres www.iscoim.com |25-26 Mars 2022 [[Durrësi|Durres]]-[[Shqipëria|Albania]] Pg-,30 ISBN:9789928- 4714-1-3 |- |  13.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Impact of the covid 19 pandemic on foreign direct investment in Kosovo | colspan="3" |Crises And Creative Destruction Opportunity For Remodeling The Economy And Society 29 - 30 April 2022 Organiser: European University of [[Tirana]] (EUT), Albania Venue: Tirana, Albania / EUT premises/ Online: https://uet.edu.al/konferenca/ |29 - 30 April 2022 Organiser: European University of Tirana (EUT), [[Shqipëria|Albania]] Venue: [[Tirana]], [[Shqipëria|Albania]] / EUT premises/ Online |- |  14.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Participant in business conference B2B meetings Business visit to local companies | colspan="3" |Diaspora for Local Economic Development GERMIN, Caritas, USAID Diaspora Business Forum Prishtina www.germin.org |27-28 May, 2022 Network of Albanian Diaspora Businesses Prishtina |- |  15.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Advantages of digital marketing for businesses during the Covid-19 pandemic | colspan="3" |International Scientific Conference on Innovative Marketing ISCOIM“Rinventing Marketing in The Pandemic Era” University “Aleksander Moisiu” Marketing faculty, Durres |25 - 26 Mars, 2022 [[Durrësi|Durres]], pg 52 ISBN:98-9928-471413 www.iscoim.com |- |  16.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The impact of the Covid- 19 pandemic on the income of private sector Employees | colspan="3" |Euroasian Conference on language &Social Sciences October 16-18. 2020 [[Antalia|Antalya]] [[Turqia|Turkey]] http://www.eciss.org |October 16-18,2020                       [[Antalia|Antalya]], [[Turqia|Turkey]] |- |  17.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The role of Emigration and Remittances in managing the pandemic situation in Kosovo | colspan="3" |Euroasian Conference on language &Social Sciences October 16-18,2020 Antalya ,Turkey http://www.eciss.org |October 16-18,2020 [[Antalia|Antalya]], [[Turqia|Turkey]] |- |  18.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Citizen Attitudes on The electronic banking System A case study of Kosovo | colspan="3" |International Institute For Private, Commercial And Competition Law - ICIS IV FOURTH INTERNATIONAL CONFERENCE “Interdiciplinary studies” 2016 [[Tirana]]- Bialystok (Poland) ''http://iipccl.org/wp-content/uploads/2016/06/Konferenca-11-June-Final.pdf'' |pg: 539-543 Icis IV Fourth International Conference “Interdiciplinary studies” 2016 Tirana- [[Bialystok]] ([[Polonia|Poland]]) |- |  19.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary marketing aspects and types of marketing | colspan="3" |International Institute For Private, Commercial And Competition Law - ICIS IV FOURTH INTERNATIONAL CONFERENCE “Interdiciplinary studies” 2016 [[Tirana]]-[[Bialystok]] ([[Polonia|Poland]]) http://iipccl.org/wp-content/uploads/2016/06/Konferenca |FOURTH INTERNATIONAL CONFERENCE “Interdiciplinary studies” 2016 Tirana- [[Bialystok]] ([[Polonia|Poland]]) |- |  20.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Profile of Kosovo and macro-economic aspects | colspan="3" |The Fifth International Conference On: New Advanced Methodologies and Techniques in Scientific Research www.ictea.org Conference proceding book |April,15-17 2016, Split [[Kroacia|Croatia]] |- |  21.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Analysis Of The Factors Considered In Foreign Direct Investments In Kosovo | colspan="3" |3 rd International Conference on sustainable Development Virtual Conference |05-06 June 2015 [[Roma|Rome]], [[Italia|Italy]] |- |  22.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Foreing Direct Investment and the Global Economics Crisis in the western Balkan | colspan="3" |April 02-03 2015 Ulcinj, Montenegro The 7th International Scientific Conference |2015 [[Ulqini|Ulcinj]], [[Mali i Zi|Montenegro]] |- |  23.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Strategic Management and the Importance of Supply Chain Enterprise | colspan="3" |27-28 March 2015 Dubrovnik, Kroacia ICTEA 2015 Fouth International Multidisciplinary Conference |2015 [[Dubrovniku|Dubrovnik]], [[Kroacia|Croatia]] |- |  24.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Globalization and Its impact on economic development of Kosovo | colspan="3" |International Research Conference on Business, Economics and Social Sciences |29-30 december 2014 [[Dubai]],[[Arabia Saudite|UAE]] |- |  25.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Factors Influencing Managerial Decision Making | colspan="3" |Center for Political Studies and International Relations,[[Tetova|Tetovo]] ISSN-1857-825X online:ISSN1857- 8543 |September 2013 “Discutions” |- |  26.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The Role of the Education and Economic Development System in Kosovo | colspan="3" |Second Academic Scientific Conference 29 June 2013, Challenges of Balkan countries towards EU integration ISSN-1857-825 nr.6 fq. 94 [[Tetova|Tetovo]] [[Maqedonia e Veriut|North Macedonia]] |2013 [[Tetova|Tetovo]], [[Maqedonia e Veriut|Macedonia]] |- |  27.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' The Effects of Good Governance and FDI, and Portfolio on Kosovo's Economic Development and Globalization Impacts | colspan="3" |[[Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës|Ministry of Education of Kosovo,]] [[Prishtina|Pristina]] Fifth Science Conference- Science Week 2013 |May, 2013 Pristina |- |  28.           | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Impact of Globalization on Economic and Social Developments in Kosovo | colspan="3" |Fifth Scientific Conference - Globus Prishtina Globalization,Development, public policy & Managment “A business development perspective” ISBN 978 – 9951-582-07-0, |September, 2012 [[Prishtina]] |- | colspan="8" | |- | colspan="8" |'''Books, book chapters and textbooks''' |- |'''Nr''' | colspan="3" |'''Name of author/authors / Title of the book, chapter, textbook''' | colspan="3" |'''Editor / Place''' |'''Year / Pages / ISBN''' |- |  1.         1. | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Foreign Capital Investments (Theory, evidence and implementation in Kosovo | colspan="3" |[[Biblioteka Kombëtare e Kosovës Pjeter Bogdani|National and University Library of Kosova,]] [[Prishtina]]'', Prishtinë 2021 ISBN 978-9951-780-50-6'' |University ’Ukshin Hoti ’[[Prizreni|Prizren]] 2021.(Pg202) ISBN 978-9951-780-50-6 |- |  2.         2. | colspan="3" |'''Prof. asoc. dr. Demir Lima''' Contemporary Desicion Making | colspan="3" |National and University Library of       Kosova, Prishtina 2014 |2014 Pg-198 ISBN 9789951-599-08-5 |- | colspan="8" | |- | colspan="8" |'''14. Additional information:''' |- | colspan="2" |Computer skills and competencies: | colspan="6" |Word, Excel, PPT, SPSS.. |- | colspan="2" |External sources: | colspan="6" |Scopus: ID57217832285 ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4107-4423 |- | colspan="8" | |- | colspan="8" |'''Knowledge of languages: (1 to 5: 1-weak 5-fluent)''' |- | colspan="2" |'''Language''' | colspan="3" |'''Spoken''' |'''Written''' | colspan="2" |'''Reading''' |- | colspan="2" |English | colspan="3" |4 |4 | colspan="2" |4 |- | colspan="2" |Serbo-Croatian | colspan="3" |5 |5 | colspan="2" |5 |- | colspan="2" |Slovak | colspan="3" |/ |/ | colspan="2" |/ |- | | | | | | | | |} # 4q3semf9l1xz2w7k6mh6yjy6ojuvicc 14 368242 3026142 2726734 2026-08-16T11:28:27Z Falemënderit 170047 removed [[Category:Filma të animuar sipas zhanrit]]; added [[Category:Filma të animuar]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026142 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma për fëmijë|Të animuar]] [[Kategoria:Filma të animuar|Për të rritur]] e6a3dzvfql8uixdzup7ch48k6nmabvd 0 368799 3026019 3016877 2026-08-16T00:40:11Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026019 wikitext text/x-wiki {{Duhen më shumë referime|date=January 2024}} Një '''bazë të dhënash relacionale''' ('''RDB'''<ref name="codd">{{Cite journal|last=Hastings|first=Jordan|year=2003|title=Portable Software Tools for Managing and Referencing Taxonomies|url=https://pubs.usgs.gov/of/2003/of03-471/hastings/index.html|url-status=live|journal=Communications of the ACM|language=en|volume=U.S. Geological Survey Open-File Report 03–471|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021070621/https://pubs.usgs.gov/of/2003/of03-471/hastings/index.html|archive-date=2014-10-21|access-date=2024-04-06}}</ref>) është një [[Baza e të dhënave|bazë të dhënash]] e bazuar në [[:en:Relational_model|modelin relacional]] të të dhënave, siç është propozuar nga [[:en:Edgar_F._Codd|E.F.Codd]] në vitin 1970.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Codd|first=E.F.|author-link=Edgar F. Codd|year=1970|title=A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks|journal=Communications of the ACM|language=en|volume=13|issue=6|pages=377–387|doi=10.1145/362384.362685|doi-access=free}}</ref> Një [[Baza e të dhënave|Sistem i Menaxhimit të Bazës së të Dhënave]] Relacionale (RDBMS) është një lloj sistemi i menaxhimit të bazës së të dhënave që ruan të dhënat në një [[:en:Content_format|format]] të strukturuar duke përdorur [[:en:Row_(database)|rreshta]] dhe [[Kolona (arkitekturë)|kolona]] . Shumë sisteme të bazave të të dhënave relacionale janë të pajisura me mundësinë e përdorimit të [[SQL]] (Structured Query Language) për pyetjet dhe përditësimin e bazës së të dhënave.<ref>{{Cite web|last=Ambler|first=Scott|date=21 mars 2023|title=Relational Databases 101: Looking at the Whole Picture|url=http://www.agiledata.org/essays/relationalDatabases.html|language=sq}}</ref> == Historia == Koncepti i bazës së të dhënave relacionale u përcaktua nga [[:en:Edgar_F._Codd|E.F.Codd]] në [[IBM]] në vitin 1970.Codd e prezantoi termin ''relacional'' në punimin e tij kërkimor "A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks".<ref name=":0" /> Në këtë punim dhe në punimet e mëvonshme, ai përcaktoi se çfarë nënkuptonte me ''relacion''.Një përkufizim i njohur i asaj që përbën një sistem i bazës së të dhënave relacionale përbëhet nga [[:en:Codd's_12_rules|12 rregullat e Codd-it]] . Megjithatë, asnjë implementim komercial i modelit relacional nuk përputhet me të gjitha rregullat e Codd-it,<ref name=":1">{{Cite book|last=Date|first=Chris|title=Database in depth: relational theory for practitioners|url=https://archive.org/details/databaseindepthr0000date|date=5 maj 2005|publisher=O'Reilly|isbn=0-596-10012-4|language=en}}</ref> kështu që termi gradualisht ka filluar të përshkruajë një klasë më të gjerë të sistemeve të bazave të të dhënave, të cilat të paktën: # Paraqesin të dhënat te përdoruesi si [[:en:Relation_(database)|relacione]](një paraqitje në formë tabelare, d.m.th. si një ''koleksion'' [[:en:Table_(database)|tabelash]] ku secila tabelë përbëhet nga një grup [[:en:Row_(database)|rreshtash]] dhe [[:en:Column_(database)|kolonash]]); # Sigurojnë [[:en:Relational_operator|operatorë relacionalë]] për të manipuluar të dhënat në formë tabelare. Në vitin 1974, IBM filloi të zhvillonte [[:en:IBM_System_R|System R]], një projekt kërkimor për të zhvilluar një prototip të RDBMS-së.<ref name="ST_1">{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=wvCbAgAAQBAJ}}|title=Funding a Revolution: Government Support for Computing Research|date=8 janar 1999|publisher=National Academies Press|isbn=0309062780|language=en}}</ref><ref name="SIG_1">{{Cite book|last=Sumathi|first=S.|title=Fundamentals of Relational Database Management Systems|url=https://archive.org/details/fundamentalsofre0000suma|last2=Esakkirajan|first2=S.|date=13 shk 2008|publisher=Springer|isbn=978-3540483977|language=en|quote=The product was called SQL/DS (Structured Query Language/Data Store) and ran under the DOS/VSE operating system environment}}</ref> Sistemi i parë i shitur si RDBMS ishte [[:en:Multics_Relational_Data_Store|Multics Relational Data Store]] (qershor 1976).<ref name="PS_1">{{Cite news|last=Leavitt|first=Don|date=6 shtator 1976|title=MDBM' Backs Network, Relational Approaches|language=en|work=Computerworld|publisher=IDG Enterprise|url=https://books.google.com/books?id=OohpOVF5L-IC&pg=PA11}}</ref><ref name="Todd 1976">{{Cite book|last=Schmidt|first=Joachim W.|url=https://books.google.com/books?id=E9upCAAAQBAJ&pg=PA185|title=Relational Database Systems: Analysis and Comparison|last2=Brodie|first2=Michael L.|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-68847-8|pages=181–220|language=en}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="Due to significance of nature of claim, specific unambiguous cite that it is indeed the first is required (January 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Oracle_Database|Oracle]] u publikua në vitin 1979 nga Relational Software, tani [[:en:Oracle_Corporation|Oracle Corporation]].<ref name=":2">{{Cite journal|date=maj 2007|title=Oracle Timeline|url=http://www.oracle.com/us/corporate/profit/p27anniv-timeline-151918.pdf|journal=Profit Magazine|language=en|publisher=Oracle|volume=12|issue=2|page=26|access-date=2013-05-16}}</ref> [[:en:Ingres_(database)|Ingres]] dhe [[:en:IBM_Business_System_12|IBM BS12]] pasuan. Shembuj të tjerë të një RDBMS përfshijnë [[:en:IBM_Db2|IBM Db2]], [[:en:Adaptive_Server_Enterprise|SAP Sybase ASE]] dhe [[:en:Informix|Informix]].Në vitin 1984, filloi zhvillimi i RDBMS-it të parë për [[:en:Macintosh_128K|Macintosh]], me emrin e koduar Silver Surfer, dhe u publikua në vitin 1987 si [[:en:4th_Dimension_(software)|4th Dimension]] i njohur sot si 4D.<ref name=":3">{{Cite web|date=28 qershor 1987|title=New Database Software Program Moves Macintosh Into The Big Leagues|url=https://www.chicagotribune.com/1987/06/28/new-database-software-program-moves-macintosh-into-the-big-leagues/|access-date=2016-03-17|website=tribunedigital-chicagotribune|language=sq}}</ref> Sistemet e para që ishin zbatime relativisht besnike të modelit relacional ishin nga: * Universiteti i Michigan – [[:en:MICRO_Relational_Database_Management_System|Mikro DBMS]] (1969)<ref>{{Cite journal|last=Hershey, W.R.|last2=Easthope, C.H.|date=1 dhjetor 1972|title=A set theoretic data structure and retrieval language|url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/1095495.1095500|journal=ACM SIGIR Forum|language=en|publisher=Association for Computing Machinery|volume=7|issue=4|pages=45-55|doi=10.1145/1095495.1095500|url-access=subscription|access-date=4 janar 2024}}</ref> * Instituti i Teknologjisë i Massachusetts (1971)<ref>{{Cite book|url=https://dl.acm.org/doi/book/10.1145/800297|title=SIGFIDET '74: Proceedings of the 1974 ACM SIGFIDET (Now SIGMOD) Workshop on Data Description, Access and Control: Data Models: Data-Structure-Set versus Relational|date=1 janar 1975|publisher=Association for Computing Machinery|isbn=978-1-4503-7418-7|language=en|doi=10.1145/800297|access-date=4 janar 2024}}</ref> * Qendra Shkencore e IBM në UK në Peterlee – [[:en:IBM_IS1|IS1]] (1970–72),<ref>{{Cite book|last=Notley, M.G.|url=https://scholar.google.com/scholar?lookup=0&q=NOTLEY,+M.G.+The+Peterlee+IS/1+System,+I.B.M.+(U.K.)+Scientific+Centre+Report,+March+1972.+UKSC-0018.&hl=en&as_sdt=0,5|title=The Peterlee IS/1 System|date=1972|publisher=IBM United Kingdom Scientific Centre|language=en|access-date=4 janar 2024}}</ref> dhe pasuesi i tij, [[:en:IBM_Peterlee_Relational_Test_Vehicle|PRTV]] (1973–79).<ref>{{Cite journal|last=Todd|first=Stephen|year=1976|title=The Peterlee Relational Test Vehicle - A System Overview|url=https://archive.org/details/sim_ibm-systems-journal_1976_15_4/page/284|journal=IBM Systems Journal|language=en|volume=15|issue=4|pages=285–308|doi=10.1147/sj.154.0285}}</ref> Përkufizimi më i zakonshëm i një RDBMS është një produkt që paraqet një pamje të të dhënave si një koleksion rreshtash dhe kolonash, edhe nëse nuk bazohet në mënyrë strikte në [[:en:Relational_model|teorinë relacionale]].Sipas këtij përkufizimi, produktet RDBMS zakonisht zbatojnë disa, por jo të gjitha, nga 12 rregullat e Codd-it. Një qasje tjetër argumenton se nëse një bazë të dhënash nuk i zbaton të gjitha rregullat e Codd-it (ose kuptimin aktual mbi modelin relacional, siç shprehet nga [[:en:Christopher_J._Date|Christopher J. Date]], [[:en:Hugh_Darwen|Hugh Darwen]] dhe të tjerë), atëherë ajo nuk është relacionale. Ky këndvështrim, i ndarë nga shumë teoricienë dhe ndjekës të rreptë të parimeve të Codd-it, do të skualifikonte shumicën e DBMS-ve si jo relacionale. Për sqarim, ata shpesh i referohen disa RDBMS-ve si ''sisteme të menaxhimit të bazave të të dhënave vërtet relacionale'' (TRDBMS), ndërsa të tjerët i quajnë ''sisteme pseudo-relacionale të menaxhimit të bazave të të dhënave'' (PRDBMS). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="no references (January 2024)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Që nga viti 2009, shumica e DBMS-ve relacionale komerciale përdorin [[SQL]] si gjuhën e tyre për pyetje ([[:en:Query_language|query language]]).<ref>{{Cite journal|last1=Ramakrishnan|last2=Donjerkovic|last3=Ranganathan|last4=Beyer|last5=Krishnaprasad|first1=Raghu|first2=Donko|first3=Arvind|first4=Kevin S.|first5=Muralidhar|year=1998|title=SRQL: Sorted Relational Query Language|journal=E Proceedings of SSDBM|language=en|url=http://pages.cs.wisc.edu/~beyer/papers/srql_ssdbm98.pdf|access-date=14 dhjetor 2024|archive-date=9 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241109044007/https://pages.cs.wisc.edu/~beyer/papers/srql_ssdbm98.pdf|url-status=dead}}</ref> Janë propozuar dhe zbatuar edhe gjuhë alternative për pyetje, veçanërisht implementimi i [[:en:QUEL_query_languages|Ingres QUEL]] para vitit 1996. == Modeli relacional == Një model relacional organizon të dhënat në një ose më shumë [[:en:Table_(database)|tabela]] (ose "relacione") [[:en:Column_(database)|kolonash]] dhe [[:en:Row_(database)|rreshtash]], me një [[:en:Unique_key|çelës unik]] që identifikon secilin rresht. Rreshtat quhen gjithashtu [[:en:Record_(computer_science)|regjistra]] ose [[:en:Tuple|tuples]].<ref>{{Cite web|title=A Relational Database Overview|url=https://docs.oracle.com/javase/tutorial/jdbc/overview/database.html|website=oracle.com|language=sq}}</ref> Kolonat quhen gjithashtu atribute. Në përgjithësi, çdo tabelë/relacion përfaqëson një "lloj entiteti" (siç është klienti ose produkti).Rreshtat përfaqësojnë instanca të atij lloji [[entiteti]] (siç është "Lee" ose "chair") dhe kolonat përfaqësojnë vlerat e atribuara asaj instance (siç është adresa ose çmimi). Për shembull, çdo rresht i një tabele klase korrespondon me një klasë, dhe një klasë korrespondon me shumë studentë, kështu që marrëdhënia midis tabelës së klasës dhe tabelës së studentëve është "një me shumë"<ref>{{Cite conference|access-date=2020-11-01|date=1992|doi=10.1007/3-540-55493-9_5|isbn=978-3-540-55493-6|pages=109–135|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer Berlin Heidelberg|series=Lecture Notes in Computer Science|title=A universal relation model for a nested database|url=http://dx.doi.org/10.1007/3-540-55493-9_5|url-access=subscription|volume=595|work=The Nested Universal Relation Database Model|language=en}}</ref> == Çelësat == Çdo rresht në një tabelë ka çelësin e vet unik. Rreshtat në një tabelë mund të lidhen me rreshtat në tabela të tjera duke shtuar një kolonë për çelësin unik të rreshtit të lidhur (kolona të tilla njihen si [[:en:Foreign_key|çelësa të huaj]] ). Codd tregoi se marrëdhëniet e të dhënave me kompleksitet arbitrar mund të përfaqësohen nga një grup i thjeshtë konceptesh.<ref name=":0" /> Një pjesë e këtij përpunimi përfshin mundësinë e vazhdueshme për të zgjedhur ose modifikuar vetëm një rresht në një tabelë. Prandaj, shumica e implementimeve fizike kanë një [[Çelësi parësor|çelës primar]] unik (PK) për secilin rresht në një tabelë. Kur një rresht i ri shkruhet në tabelë, gjenerohet një vlerë e re unike për çelësin primar; ky është çelësi që sistemi përdor kryesisht për të aksesuar tabelën. Performanca e sistemit është e optimizuar për PK-të. Çelësa të tjerë, më "natyralë" ([[:en:Natural_key|natural keys]]), gjithashtu mund të identifikohen dhe përcaktohen si [[Çelësi parësor|çelësa alternativë]] (AK). Shpesh nevojiten disa kolona për të formuar një AK (kjo është një nga arsyet pse zakonisht një kolonë e vetme me numer i behet PK). Si PK-të ashtu edhe AK-të kanë aftësinë për të identifikuar në mënyrë unike një rresht brenda një tabele. Teknologji shtesë mund të aplikohet për të siguruar një ID unik në të gjithë botën, një [[:en:Universally_unique_identifier|identifikues globalisht unik]], kur ka kërkesa më të gjera të sistemit. Çelësat primarë brenda një baze të dhënash përdoren për të përcaktuar marrëdhëniet midis tabelave. Kur një [[Çelësi parësor|çelës primar]](PK) migron në një tabelë tjetër, ai bëhet një çelës i huaj (FK) në tabelën tjetër. Kur çdo qelizë mund të përmbajë vetëm një vlerë dhe [[Çelësi parësor|çelës primar]](PK) migron në një tabelë të rregullt entiteti, ky model dizajni mund të përfaqësojë një marrëdhënie [[:en:One-to-one_(data_model)|një-me-një]] ose [http://en.wikipedia.org/wiki/One-to-many_(data_model) një-me-shumë] . Shumica e dizajneve të bazave të të dhënave relacionale zgjidhin marrëdhëniet [[:en:Many-to-many_(data_model)|shumë-me-shumë]] duke krijuar një tabelë shtesë që përmban [[Çelësi parësor|çelësat primarë]](PK-të) nga të dy tabelat e tjera të entitetit.{{Snd}} Marrëdhënia bëhet një entitet; tabela e rezolucionit emërtohet më pas në mënyrë të përshtatshme dhe dy FK-të kombinohen për të formuar një [[Çelësi parësor|çelës primar(]]PK). Migrimi i [[Çelësi parësor|çelësave primarë(]]PK-ve) në tabela të tjera është arsyeja e dytë kryesore pse zakonisht përdoren numra të caktuar nga sistemi si [[Çelësi parësor|çelës primar]](PK); zakonisht nuk ka efikasitet apo qartësi në migrimin e një grupi të llojeve të tjera të kolonave. === Marrëdhëniet === Marrëdhëniet janë një lidhje logjike midis tabelave (entiteteve) të ndryshme, të vendosura në bazë të bashkëveprimit midis këtyre tabelave. Këto marrëdhënie mund të modelohen si një [[:en:Entity–relationship_model|model entitet-marrëdhënie]]. == Transaksionet == Që një sistem menaxhimi i bazës së të dhënave (DBMS) të funksionojë në mënyrë efikase dhe të saktë, ai duhet të përdorë [[:en:ACID|transaksione ACID]].<ref>{{Cite web|date=1998-11-23|title=Gray to be Honored With A. M. Turing Award This Spring|url=http://www.microsoft.com/presspass/features/1998/11-23gray.mspx|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206084720/http://www.microsoft.com/presspass/features/1998/11-23gray.mspx|archive-date=6 shkurt 2009|access-date=2009-01-16|publisher=Microsoft PressPass|language=sq}}</ref><ref>{{Cite conference|access-date=2006-11-09|author-link=Jim Gray (computer scientist)|book-title=Proceedings of the 7th International Conference on Very Large Databases|date=shtator 1981|first=Jim|last=Gray|location=Cupertino, CA|pages=144–154|publisher=Tandem Computers|title=The Transaction Concept: Virtues and Limitations|url=http://research.microsoft.com/~gray/papers/theTransactionConcept.pdf|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gray|first=Reuter|last2=Jim|first2=Andreas|year=1993|title=Distributed Transaction Processing: Concepts and Techniques.|url=https://archive.org/details/transactionproce0000gray|language=en|isbn=1-55860-190-2}}</ref> == Procedurat e ruajtura == Një pjesë e programimit brenda një RDBMS kryhet duke përdorur [[:en:Stored_procedure|procedura të ruajtura]] (SP).Shpesh procedurat mund të përdoren për të reduktuar ndjeshëm sasinë e informacionit të transferuar brenda dhe jashtë një sistemi.Për siguri më të madhe, dizajni i sistemit mund të japë akses vetëm në procedurat e ruajtura dhe jo direkt në tabela.Procedurat themelore të ruajtura përmbajnë logjikën e nevojshme për të futur të dhëna të reja dhe përditësuar të dhënat ekzistuese.Procedurat më komplekse mund të shkruhen për të zbatuar rregulla dhe logjikë shtesë që lidhen me përpunimin ose përzgjedhjen e të dhënave. == Terminologjia == [[Skeda:Relational_database_terms.svg|djathtas|parapamje|350x350px|Terminologjia e bazës së të dhënave relacionale]] Baza e të dhënave relacionale u përcaktua për herë të parë në qershor të vitit 1970 nga [[:en:Edgar_F._Codd|Edgar Codd]], nga [[:en:IBM_Research#Almaden_in_Silicon_Valley|Laboratori Kërkimor San Jose]] i IBM-it.<ref name=":0" /> Pikëpamja e Codd-it për atë që përbën një RDBMS është përmbledhur në [[:en:Codd's_12_rules|12 rregullat e Codd-it]].Një bazë të dhënash relacionale është bërë lloji dominues i bazave të të dhënave.Modele të tjera përveç ''modelit relacional'' përfshijnë [[:en:Hierarchical_database_model|modelin hierarkik]] të bazës së të dhënave dhe [[:en:Network_model|modelin e rrjetit]]. Tabela më poshtë përmbledh disa nga termat më të rëndësishëm të bazave të të dhënave relacionale dhe termat përkatës në [[SQL]]: {| class="wikitable" !Termi SQL ! Termi i bazës së të dhënave relacionale ! Përshkrimi |- | [[:en:Row_(database)|'''Rresht''']] | '''''[[:en:Tuple|Tuple]]''''' ose '''[[:en:Record_(computer_science)|Record]]''' | Një grup të dhënash që paraqet një objekt të vetëm |- | [[:en:Column_(database)|'''Kolonë''']] | '''''Atribut''''' ose '''''fushë''''' | Një element i etiketuar i një tuple, p.sh. "Adresa" ose "Data e lindjes" |- | [[:en:Table_(database)|'''Tabel''']] | '''[[:en:Relation_(database)|Relacion]]''' ose '''[[:en:Relvar|Base relvar]]''' | Një bashkësi tuplesh që ndajnë të njëjtat atribute; një bashkësi kolonash dhe rreshtash |- | [[:en:View_(SQL)|'''View''']] ose ''[[:en:Result_set|'''grup rezultatesh''']]'' | '''''Relvar i derivuar''''' | Çdo bashkësi tuplesh; një raport të dhënash nga RDBMS në përgjigje të një pyetjeje([[:en:Query_language|query]]) |} == Relacionet ose tabelat == Në një bazë të dhënash [[:en:Relation_(database)|relacionale]], një ''relacion'' është një grup i tuple-ave që kanë të njëjtat atribute.Një tuple zakonisht përfaqëson një objekt dhe informacion rreth atij objekti.Objektet janë zakonisht objekte fizike ose koncepte.Një relacion zakonisht përshkruhet si një [[:en:Table_(database)|tabelë]], e cila është e organizuar në [[:en:Row_(database)|rreshta]] dhe [[:en:Column_(database)|kolona]].Të gjitha të dhënat që i referohen një atributi ndodhen në të njëjtën [[:en:Data_domain|domen]] dhe përputhen me të njëjtat kufizime. Modeli relacional specifikon që tuple-t e një relacioni nuk kanë një rend specifik dhe se [[:en:Tuple|tuple-t]], nga ana tjetër, nuk imponojnë mbi [[:en:Attribute_(programming)|atributet]]. Aplikacionet qasen në të dhëna duke specifikuar pyetje, të cilat përdorin operacione të tilla si ''select'' për të identifikuar tuple-t, ''project'' për të identifikuar atributet dhe ''join'' për të kombinuar relacionet. Relacionet mund të modifikohen duke përdorur operatorët ''insert'', ''delete'' dhe ''update'' . Tuple-t e reja mund të japin vlera të qarta ose të nxirren nga një pyetje. Në mënyrë të ngjashme, pyetjet identifikojnë tuple-t për përditësim ose fshirje. Tuple-t sipas përkufizimit janë unike.Nëse tuple-i përmban një çelës [[:en:Candidate_key|kandidat]] ose primar, atëherë padyshim që ai është unik; megjithatë, një çelës primar nuk ka nevojë të përcaktohet që një [[:en:Row_(database)|rresht]] ose regjistrim të jetë një tuple.Përkufizimi i një tuple-i kërkon që ajo të jetë unike, por nuk kërkon që të përcaktohet një çelës primar.Meqenëse një tuple është unike, atributet e saj sipas përkufizimit përbëjnë një [[:en:Superkey|superkey]] . == Marrëdhëniet bazë dhe të derivuara == Të gjitha të dhënat ruhen dhe aksesohen përmes [[relacioneve]].Relacionet që ruajnë të dhëna quhen "relacione bazë", dhe në implementime quhen "tabela". Relacionet e tjera nuk ruajnë të dhëna, por llogariten duke aplikuar operacionet relacionale në relacione të tjera. Këto relacione ndonjëherë quhen "relacione të derivuara".Në implementime këto quhen "[[:en:View_(SQL)|views]]" ose "queries". Relacionet e derivuara janë të përshtatshme sepse sillen si një relacion i vetëm, edhe pse mund të marrin informacion nga disa relacione te tjera.Gjithashtu, relacionet e derivuara mund të përdoren si një [[:en:Abstraction_layer|shtresë abstraksioni]]. === Domena === Një domen përshkruan grupin e vlerave të mundshme për një atribut të caktuar dhe mund të konsiderohet si një kufizim mbi vlerën e atij atributi. Matematikisht, lidhja e një domeni me një atribut nënkupton që çdo vlerë për atributin duhet të jetë një element i grupit të specifikuar.për shembull, Vargu i karaktereve ''"ABC"'' nuk është në domenin e numrave të plotë, por vlera e numrave të plotë ''123'' është. Një shembull tjetër, domen-i përshkruan vlerat e mundshme për fushën "CoinFace" si ("Heads", "Tails"). Pra, fusha "CoinFace" nuk do të pranojë vlera hyrëse si (0,1) ose (H,T). == Kufizimet == Kufizimet përdoren shpesh për të bërë të mundur kufizimin e mëtejshëm të domenit të një atributi. Për shembull, një kufizim mund të kufizojë një atribut të caktuar numerik vetëm në vlerat midis 1 dhe 10. Kufizimet ofrojnë një mënyrë për zbatimin e [[:en:Business_rule|rregullave të biznesit]] në bazën e të dhënave dhe mbështesin përdorimin pasues të të dhënave brenda shtresës së aplikacionit. SQL zbaton funksionalitetin e kufizimeve në formën e [[:en:Check_constraint|check constraints]]. Kufizimet kufizojnë të dhënat që mund të ruhen në [[:en:Relation_(database)|relacione]] . Këto zakonisht përcaktohen duke përdorur shprehje që rezultojnë në një vlerë [[:en:Boolean_data_type|booleane]], e cila tregon nëse të dhënat i plotësojnë apo jo kufizimet. Kufizimet mund të zbatohen për atribute të vetme, për një tuple (duke kufizuar kombinime atributësh), ose për një relacion të tërë. Meqenëse çdo atribut ka një domen të shoqëruar, ekzistojnë kufizime ( '''kufizimet e domenit''' ). Dy rregullat kryesore për modelin relacional njihen si '''[[:en:Entity_integrity|integriteti i entitetit]]''' dhe '''[[:en:Referential_integrity|integriteti referencial]]''' . === Çelësi kryesor === Çdo [[:en:Relation_(database)|relacion]]/tabelë ka një çelës primar, kjo është pasojë e faktit që një relacion është një [[Bashkësitë|bashkësi]].<ref name=":4">{{Cite book|last=Connolly|first=Thomas M|title=Database systems: a practical approach to design, implementation, and management|url=https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5|last2=Begg|first2=Carolyn E|publisher=Pearson|year=2015|isbn=978-1-292-06118-4|edition=global|location=Boston Columbus Indianapolis|pages=[https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5/page/416 416]|language=en}}</ref> Një çelës primar specifikon në mënyrë unike një tuple brenda një tabele. Ndërsa atributet natyrore (atributet e përdorura për të përshkruar të dhënat që regjistrohen) ndonjëherë janë çelësa të mirë primarë, shpesh përdoren [[:en:Surrogate_key|çelësa zëvendësues]] në vend të tyre. Një çelës zëvendësues është një atribut artificial i caktuar një objekti që e identifikon atë në mënyrë unike (për shembull, në një tabelë me informacion rreth nxënësve në një shkollë, të gjithëve mund t'u caktohet një ID studenti për t'i dalluar ata). Çelësi zëvendësues nuk ka kuptim të brendshëm (të natyrshëm), por është i dobishëm për shkak të aftësisë së tij për të identifikuar në mënyrë unike një tuple. Një tjetër dukuri e zakonshme, veçanërisht në lidhje me kardinalitetin N:M është [[:en:Composite_key|çelësi i përbërë]] . Një çelës i përbërë është një çelës i përbërë nga dy ose më shumë atribute brenda një tabele që së bashku identifikojnë në mënyrë unike një rekord.<ref name=":4" /> === Foreign key === Çelësi i huaj i referohet një fushe në një tabelë relacionale që përputhet me kolonën e çelësit primar të një tabele tjetër. Ai lidh dy çelësat. Çelësat e huaj nuk kanë nevojë të kenë vlera unike në relacionin referues. Një çelës i huaj mund të përdoret për të [[:en:Cross-reference|kryqëzuar tabela]] dhe ai përdor në mënyrë efektive vlerat e atributeve në relacionin e referuar për të kufizuar domenin e një ose më shumë atributeve në relacionin referues. Koncepti përshkruhet formalisht si: "Për të gjitha tuple-t në relacionin referues të projektuara mbi atributet referuese, duhet të ekzistojë një tuple në relacionin e referuar të projektuar mbi të njëjtat atribute në mënyrë të tillë që vlerat në secilin prej atributeve të referencimit të përputhen me vlerat përkatëse në atributet e referuara." === Procedurat e ruajtura === Një procedurë e ruajtur është kod i ekzekutueshëm që lidhet me bazën e të dhënave dhe në përgjithësi ruhet brenda saj. Procedurat e ruajtura zakonisht mbledhin dhe përshtatin operacione të zakonshme, si futja e një [[:en:Tuple|tuple]] në një [[:en:Relation_(database)|relacion]], mbledhja e informacionit statistikor rreth modeleve të përdorimit ose kapsulimi i [[:en:Business_logic|logjikës komplekse të biznesit]] dhe llogaritjeve. Shpesh ato përdoren si një [[Interfejsi për programimin e aplikacioneve|ndërfaqe programimi aplikacionesh]] (API) për siguri ose thjeshtësi. Implementimet e procedurave të ruajtura në RDBMS SQL shpesh u lejojnë zhvilluesve të përfitojnë nga zgjerimet [[:en:Procedural_programming|procedurale]] (shpesh specifike për prodhuesin) të sintaksës standarde [[:en:Declarative_programming|deklarative]] SQL. Procedurat e ruajtura nuk janë pjesë e modelit të bazës së të dhënave relacionale, por të gjitha implementimet komerciale i përfshijnë ato. === Indeksi === Një indeks është një mënyrë për të siguruar akses më të shpejtë në të dhëna. Indekset mund të krijohen në çdo kombinim të atributeve në një [[:en:Relation_(database)|relacion]] . Pyetjet(queries) që filtrojnë duke përdorur ato atribute mund të gjejnë tuple-t që përputhen direkt duke përdorur indeksin (ngjashëm me kërkimin në [[:en:Hash_table|tabelën Hash]] ), pa pasur nevojë të kontrollojnë secilën tuple një nga një. Kjo është e ngjashme me përdorimin e [[:en:Index_(publishing)|indeksit të një libri]] për të shkuar direkt në faqen në të cilën gjendet informacioni që po kërkon, në mënyrë që të mos keni nevojë të lexoni të gjithë librin.Bazat e të dhënave relacionale zakonisht ofrojnë teknika indeksimi, secila është optimale për kombinime te ndryshme të shpërndarjes së të dhënave, madhësisë së relacionit dhe modelit tipik të aksesit. Indekset zakonisht implementohen me [[:en:B+_tree|B+ trees]], [[:en:R-tree|R-trees]] dhe [[:en:Bitmap_index|bitmap-eve]] . Indekset zakonisht nuk konsiderohen pjesë e bazës së të dhënave, pasi ato konsiderohen një detaj implementimi, megjithëse indekset zakonisht mirëmbahen nga i njëjti grup që mirëmban pjesët e tjera të bazës së të dhënave. Përdorimi i indekseve efikase si në çelësat primarë(primary key) ashtu edhe në ata të huaj(foreign key) mund të përmirësojë ndjeshëm performancën e pyetjeve. Kjo ndodh sepse indekset e tipit B-tree rezultojnë në kohë pyetjesh proporcionale me log(n), ku n është numri i [[:en:Row_(database)|rreshtave]] në tabelë dhe indekset hash rezultojnë në pyetje me kohë konstante (pa varësi nga madhësia për sa kohë që pjesa përkatëse e indeksit futet në memorie). == Operacione relacionale == Pyetjet(queries) e bëra ndaj bazës së të dhënave relacionale dhe [[:en:Relvar|relvar-et]] të derivuara në bazën e të dhënave shprehen në një [[:en:Relational_calculus|kalkulus relacional]] ose një [[:en:Relational_algebra|algjebër relacionale]]. Në algjebrën e tij origjinale relacionale, Codd prezantoi tetë operatorë relacionalë të ndarë në dy grupe me nga katër operatorë secili. Katër operatorët e parë bazohen në [[Teoria e vendosur|operacionet tradicionale matematikore të bashkësive]]: * Operatori i [[Bashkimi (teoria e bashkësive)|bashkimit]] (υ) kombinon tuple-t e dy [[:en:Relation_(database)|relacioneve]] dhe largon të gjitha tuple-t e dyfishta nga rezultati. Operatori racional i bashkimit është ekuivalent me operatorin [[:en:Set_operations_(SQL)#UNION_operator|SQL UNION]] . * Operatori i [[:en:Intersection_(set_theory)|prerjes]] (∩) prodhon bashkësinë e tuple-ve që dy relacione kanë të përbashkëta. Prerja zbatohet në SQL në formën e operatorit [[:en:Set_operations_(SQL)#INTERSECT_operator|INTERSECT]] . * Operatori i [[:en:Complement_(set_theory)|diferencës së bashkësive]] (-) vepron mbi dy relacione dhe prodhon bashkësinë e tuple-ve nga relacioni i parë që nuk ekzistojnë në relacionin e dytë. Diferenca implementohet në SQL përmes operatorit [[:en:Set_operations_(SQL)#EXCEPT_operator|EXCEPT]] ose MINUS. * [[:en:Cartesian_product|Prodhimi kartezian]] (X) i dy relacioneve është një bashkim që nuk kufizohet nga asnjë kriter, duke rezultuar në krahasimin e çdo tuple të relacionit të parë me çdo tuple të relacionit të dytë. Prodhimi kartezian zbatohet në SQL si operatori [[:en:Join_(SQL)#Cross_join|Cross join]] . Operatorët e mbetur të propozuar nga Codd përfshijnë operacione specifike për bazat e të dhënave relacionale: * Operacioni i përzgjedhjes, ose kufizimit, (σ) rikthen tuple nga një relacion, duke kufizuar rezultatin vetëm te ato që plotësojnë një kriter specifik, dmth. një [[:en:Subset|nënbashkësi]] në terma të teorisë së bashkësive. Ekuivalenti SQL i përzgjedhjes është deklarata e pyetjes [[Select (SQL)|SELECT]] me një klauzolë WHERE. * [[:en:Projection_(relational_algebra)|Operacioni i projeksionit]] (π) nxjerr vetëm atributet e specifikuara nga një tuple ose bashkësi tuplesh. * Operacioni i join-it i përcaktuar për bazat e të dhënave relacionale shpesh quhet një natural join(⋈), në këtë lloj bashkimi, dy relacione janë të lidhura nga atributet e tyre të përbashkëta. Në MySQL, përafërsisht realizohet me [[:en:Join_(SQL)#Inner_join|INNER JOIN]] . Në SQL, një INNER JOIN parandalon që të ndodhë një prodhim kartezian kur ka dy tabela në një query. Për çdo tabelë të shtuar në një query SQL, shtohet një INNER JOIN shtesë për të parandaluar një prodhim kartezian. Kështu, për N tabela në një querySQL, duhet të ketë N−1 INNER JOIN. * Operatori i [[:en:Relational_algebra#Division|divizionit relacional]] (÷) është një operacion pak më kompleks dhe në thelb përfshin përdorimin e tuple-ve të një relacioni (dividendi) për të ndarë një relacion të dytë. Operatorë e divizionit janë praktikisht e kundërta e operatorëve të produktit kartezian (pra emri). Operatorë të tjerë janë prezantuar ose propozuar që nga prezantimi i tetë operatorëve origjinalë nga Codd, duke përfshirë operatorët e krahasimit relacional dhe zgjerimet që ofrojnë mbështetje për të dhënat e futura(nested) dhe ato hierarkike, ndër të tjera. == Normalizimi == Normalizimi u propozua për herë të parë nga Codd si një pjesë thelbësore e modelit relacional. Ai përfshin një sërë procedurash të krijuara për të eliminuar domenet jo të thjeshta (vlerat jo-atomike) dhe tepricat (dyfishimet) e të dhënave, gjë që nga ana tjetër parandalon anomalitë gjatë manipulimit të të dhënave dhe humbjen e integritetit të të dhënave. Format më të zakonshme të normalizimit të aplikuara në bazat e të dhënave quhen [[Normalizimi i databazës|format normale]] . == RDBMS == [[Skeda:RDBMS_structure.png|djathtas|parapamje|Struktura e përgjithshme e një baze të dhënash relacionale]] Connolly and Begg e përkufizojnë sistemin për menaxhimin e bazave të të dhënave(DBMS) si një "sistem softuerik që u mundëson Përdoruesve të përcaktojnë, krijojnë, mirëmbajnë dhe kontrollojnë qasjen në bazën e të dhënave".<ref>{{Cite book|last=Connolly|first=Thomas M|title=Database systems: a practical approach to design, implementation, and management|url=https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5|last2=Begg|first2=Carolyn E|publisher=Pearson|year=2015|isbn=978-1-292-06118-4|edition=global|location=Boston Columbus Indianapolis|pages=[https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5/page/416 416]|language=en}}</ref> RDBMS është një zgjerim i këtij akronimi, i cili përdoret ndonjëherë kur baza e të dhënave në themel ështe relacionale. Një përkufizim alternativ për një '''sistem për menaxhimin e bazës së të dhënave relacionale''' është një sistem menaxhimi të bazës së të dhënave (DBMS) i bazuar në [[:en:Relational_model|modelin relacional]] . Shumica e bazave të të dhënave që përdoren gjerësisht sot bazohen në këtë model.<ref>{{Cite book|last=Pratt|first=Philip J.|title=Concepts of Database Management|url=https://archive.org/details/conceptsofdataba0000prat_v4q8|last2=Pratt|first2=Mary Z.|date=2014-09-08|publisher=Course Technology|isbn=9781285427102|edition=8|page=29|language=en}}</ref> RDBMS-të kanë qenë një opsion i zakonshëm për ruajtjen e informacionit në bazat e të dhënave që përdoren për të dhënat financiare, informacionet e prodhimit dhe logjistikës, të dhënat e personelit dhe aplikacione të tjera që nga vitet 1980. Bazat e të dhënave relacionale shpesh kanë zëvendësuar [[:en:Hierarchical_database_model|bazat e të dhënave hierarkike]] të trashëguara dhe [[:en:Network_model|bazat e të dhënave të rrjetit]], sepse RDBMS-të ishin më të lehta për t'u implementuar dhe administruar. Megjithatë, të dhënat e ruajtura në mënyrë relacionale morën vazhimisht sfida te pasuksesshme, nga sistemet për menaxhimin e [[:en:Object_database|bazave të të dhënave me objekteve]] në vitet 1980 dhe 1990 (të cilat u prezantuan si një përpjekje për të adresuar të ashtuquajturën o[[:en:Object–relational_impedance_mismatch|bject–relational impedance mismatch]] midis bazave të të dhënave relacionale dhe programeve të aplikacioneve të orientuara nga objektet), si dhe nga sistemet për menaxhimin e [[:en:XML_database|bazave të të dhënave XML]] në vitet 1990.<ref>{{Cite book|last=Feuerlich|first=George|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=a61bad77f48d8438f47393c720292f5dc33a4c0d#page=169|title=Dateso 10; Database Trends and Directions: Current Challenges and Opportunities|date=21 prill 2010|publisher=MATFYZPRESS|isbn=978-80-7378-116-3|edition=1st|location=Prague, Sokolovsk|pages=163–174|language=en}}</ref> Megjithatë, për shkak të zgjerimit të teknologjive, siç është [[Zgjerueshmëria|shkallëzimi horizontal]] i [[Grupet kompjuterike|grupeve kompjuterike]], bazat e të dhënave [[NoSQL]] janë bërë kohët e fundit të njohura si një alternativë ndaj bazave të të dhënave RDBMS.<ref>{{Cite web|date=4 mars 2015|title=NoSQL databases eat into the relational database market|url=https://www.techrepublic.com/article/nosql-databases-eat-into-the-relational-database-market|access-date=2018-03-14|language=sq}}</ref> == Bazat e të dhënave relacionale të shpërndara == [[:en:DRDA|Arkitektura e Bazës së të Dhënave Relacionale të Shpërndarë]] (DRDA) u projektua nga një grup pune brenda IBM-së gjatë periudhës 1988 deri në 1994. DRDA u mundëson bazave të të dhënave relacionale të lidhura në rrjet të bashkëpunojnë për të përmbushur kërkesat SQL.<ref>{{Cite journal|last=Reinsch|first=R.|date=1988|title=Distributed database for SAA|url=https://archive.org/details/sim_ibm-systems-journal_1988_27_3/page/362|journal=IBM Systems Journal|language=en|volume=27|issue=3|pages=362–389|doi=10.1147/sj.273.0362}}</ref><ref>{{Cite book|title=Distributed Relational Database Architecture Reference|date=1990|publisher=IBM Corp. SC26-4651-0|language=en}}</ref> Mesazhet, protokollet dhe komponentët strukturorë të DRDA-s përcaktohen nga [[:en:Distributed_Data_Management_Architecture|Arkitektura e Menaxhimit të të Dhënave të Shpërndara]] . == Lista e motorëve të bazës së të dhënave == Sipas [[:en:DB-Engines_ranking|DB-Engines]], në dhjetor 2024 sistemet më të njohura në faqen e internetit db-engines.com ishin:<ref>{{Cite web|date=2024-12-01|title=DB-Engines Ranking of Relational DBMS|url=https://db-engines.com/en/ranking/relational+dbms|website=DB-Engines|language=sq}}</ref> # [[:en:Oracle_Database|Oracle Database]] # [[:en:MySQL|MySQL]] # [[:en:Sybase|Microsoft SQL Server]] # [[PostgreSQL]] # [[:en:Snowflake_Inc.|Snowflake]] # [[:en:IBM_Db2|IBM Db2]] # [[:en:SQLite|SQLite]] # [[:en:Microsoft_Access|Microsoft Access]] # [[:en:Databricks|Databricks]] # [[:en:MariaDB|MariaDB]] Sipas kompanisë kërkimore [[:en:Gartner|Gartner]], në vitin 2011, pesë shitësit kryesorë të bazave të të dhënave relacionale të [[:en:Proprietary_software|softuerëve të patentuar]] sipas të ardhurave ishin [[:en:Oracle_Corporation|Oracle]] (48.8%), [[IBM]] (20.2%), [[Microsoft]] (17.0%), [[SAP SE|SAP]] duke përfshirë [[:en:Sybase|Sybase]] (4.6%) dhe [[:en:Teradata|Teradata]] (3.7%).<ref>{{Cite news|date=2012-04-12|title=Oracle the clear leader in $24 billion RDBMS market|language=en|work=Eye on Oracle|url=http://itknowledgeexchange.techtarget.com/eye-on-oracle/oracle-the-clear-leader-in-24-billion-rdbms-market/|url-status=dead|access-date=2013-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108030546/http://itknowledgeexchange.techtarget.com/eye-on-oracle/oracle-the-clear-leader-in-24-billion-rdbms-market/|archive-date=2014-01-08}}</ref> == Shih edhe == * [[:en:Comparison_of_relational_database_management_systems|Comparison of relational database management systems]] * [[:en:Database_schema|Database schema]] * [[:en:Datalog|Datalog]] * [[:en:Data_warehouse|Data warehouse]] * [[:en:List_of_relational_database_management_systems|List of relational database management systems]] * [[:en:Object_database|Object database]] (OODBMS) * [[:en:Online_analytical_processing|Online analytical processing]] (OLAP) dhe [[:en:Online_analytical_processing#Relational_OLAP_(ROLAP)|ROLAP]] (Relational Online Analytical Processing) * [[:en:Relational_transducer|Relational transducer]] * [[:en:Snowflake_schema|Snowflake schema]] * [[SQL]] * [[:en:Star_schema|Star schema]] == Referime == {{Reflist}} == Referime == * {{Cite book|last=Date|first=C. J.|url=https://archive.org/details/guidetodb2users00date|title=A Guide to DB2|date=1984|publisher=[[Addison-Wesley]]|isbn=0201113171|edition=student|language=en|oclc=256383726|ol=OL2838595M|author-link=Christopher J. Date}} {{Database}} [[Kategoria:Modeli relacional]] [[Kategoria:Teoria e bazës së të dhënave]] [[Kategoria:Llojet e bazave të të dhënave]] [[Kategoria:Shpikjet angleze]] [[Kategoria:Risitë e lidhura me kompjuterët në vitin 1969]] [[Kategoria:Sistemet për menaxhimin e bazave të të dhënave relacionale]] [[Kategoria:Sistemet për menaxhimin e bazave të të dhënave]] iwa4oenfy86kl60t2kfq7qbpixra4sx 0 368818 3026054 3012338 2026-08-16T04:52:37Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 6 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026054 wikitext text/x-wiki Kur bëhet fjale per kontekstin e [[Inxhinieria Softuerike|inxhinierisë së softuerit]], '''cilësia e softuerit''' i referohet dy nocioneve të lidhura, por të dallueshme: * Cilësia funksionale e softuerit pasqyron se sa mirë përputhet ose pershtatet me një dizajn të caktuar, bazuar në kërkesat ose specifikimet funksionale.<ref>{{Cite web|title=Learning from history: The case of Software Requirements Engineering – Requirements Engineering Magazine|url=https://re-magazine.ireb.org/articles/learning-from-history-the-case-of-software-requirements-engineering/|access-date=2021-02-25|website=Learning from history: The case of Software Requirements Engineering – Requirements Engineering Magazine|language=en}}</ref> Ky atribut mund të përshkruhet gjithashtu si përshtatshmëria për qëllimin e një softueri ose si diferencohet me konkurrentët në treg si një produkt i vlefshëm.<ref>{{Cite book|last=Pressman|first=Roger S.|title=Software Engineering: A Practitioner's Approach|url=https://archive.org/details/softwareengineer0000roge|publisher=McGraw-Hill Education|year=2005|isbn=0071267824|edition=Sixth International|page=[https://archive.org/details/softwareengineer0000roge/page/n389 388]|language=en|author-link=Roger S. Pressman}}</ref> Është shkalla në të cilën është prodhuar softueri i duhur. * Cilësia strukturore e softuerit i referohet mënyrës sesi ai plotëson kërkesat jofunksionale që mbështesin përmbushjen e kërkesave funksionale, të tilla si qëndrueshmëria ose mirëmbajtja e saj. Ka shumë më tepër të bëjë me shkallën në të cilën softueri funksionon sipas nevojës se tij. Ka disa nga shume aspekte të cilësisë strukturore te cilat mund të vlerësohen vetëm në mënyrë statike përmes analizës së strukturës së brendshme të softuerit pra kodit burimor të tij (shiko Metrikat e softuerit),<ref>{{Cite web|title=About the Automated Source Code Quality Measures Specification Version 1.0|url=https://www.omg.org/spec/ASCQM/About-ASCQM/|access-date=2021-02-25|website=www.omg.org|language=en}}</ref> në nivelin e njësisë dhe në nivelin e sistemit (ndonjëherë referuar si fund-ne-fund testimi i fundit<ref>{{Cite web|title=How to Perform End-to-End Testing|url=https://smartbear.com/learn/automated-testing/how-to-perform-end-to-end-testing/|access-date=2021-02-25|website=smartbear.com|language=en|archive-date=17 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417050150/https://smartbear.com/learn/automated-testing/how-to-perform-end-to-end-testing/|url-status=dead}}</ref>), i cili në fakt tregon se si arkitektura e tij i përmbahet parimeve të shëndosha të arkitekturës së softuerit të përshkruara në një punim mbi temën nga Grupi i Menaxhimit të Objekteve shkurtimisht si (OMG).<ref>{{Cite web|title=How to Deliver Resilient, Secure, Efficient, and Easily Changed IT Systems in Line with CISQ Recommendations|url=http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228132152/http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|archive-date=2013-12-28|access-date=2013-10-18|language=en}}</ref> Disa cilësi strukturore, të tilla si përdorshmëria, mund të vlerësohen vetëm në mënyrë dinamike (përdoruesit ose të tjerët që veprojnë në emër të tyre ndërveprojnë me softuerin ose, të paktën, disa prototip ose zbatim të pjesshëm; edhe ndërveprimi me një version model të bërë në karton përfaqëson një test dinamik sepse një version i tillë mund të konsiderohet prototip). Aspekte të tjera, të tilla si besueshmëria, mund të përfshijnë jo vetëm softuerin, por edhe harduerin themelor, prandaj, ai mund të vlerësohet si në mënyrë statike ashtu edhe dinamike (testi i stresit). Përdorimi i testeve të automatizuara dhe funksioneve të fitnesit mund të ndihmojë në ruajtjen e disa prej atributeve të lidhura me cilësinë e softuerit.<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of Software Architecture: An Engineering Approach|publisher=O'Reilly Media|year=2020|isbn=978-1492043454|language=en}}</ref> Cilësia funksionale zakonisht vlerësohet në mënyrë dinamike, por është gjithashtu e mundur të përdoren teste statike (të tilla si rishikimet e softuerit). Struktura, klasifikimi dhe terminologjia e atributeve dhe metrikave të zbatueshme për menaxhimin e cilësisë së softuerit janë nxjerrë ose nxjerrë nga ISO 9126-3 dhe modeli pasues i cilësisë ISO/IEC 25000:2005. Fokusi kryesor është në cilësinë e brendshme të strukturës. Nënkategoritë janë krijuar për të trajtuar fusha specifike si arkitektura e aplikacioneve të biznesit dhe karakteristikat teknike si qasja dhe manipulimi i të dhënave ose nocioni i transaksioneve. Madhësia e matjes së cilësisë së softuerit përcakton se në çfarë niveli një program apo sistem i softuerit vlerësohet në secilën nga këto pesë dimensione. Një masë e përmbledhur e cilësisë së softuerit mund të llogaritet përmes një skeme vlerësimi cilësore apo quantitative, ose një kombinim i të dyjave, dhe pastaj një sistem peshe që reflekton prioritetet. Ky shikim i cilësisë së softuerit, i vendosur në një vijë të drejtë, plotësohet nga analiza e "gabimeve kritike të programimit", të cilat nën rrethana të caktuara mund të shkaktojnë ndërprerje katastrofike apo ulje të performancës që e bëjnë një sistem të papërshtatshëm për përdorim, pavarësisht nga vlerësimi bazuar në matjet e përmbledhura. Gabimet e tilla të programimit që ndodhin në nivelin e sistemit përfaqësojnë deri në 90 përqind të çështjeve në prodhim, ndërsa në nivelin e njësisë, edhe pse shumë më të shumta, gabimet e programimit përbëjnë më pak se 10 përqind të çështjeve në prodhim (shih gjithashtu Rregulli nëntë-nëntë). Si pasojë, cilësia e kodit pa kontekstin e sistemit tërësor, siç e përshkroi W. Edwards Deming, ka vlerë të kufizuar. Për të parë, eksploruar, analizuar dhe komunikuar matjet e cilësisë së softuerit, konceptet dhe teknikat e vizualizimit të informacionit ofrojnë mjete vizuale, ndërvepruese të dobishme, në veçanti, nëse disa masa të cilësisë së softuerit duhet të lidhen me njëri-tjetrin ose me komponentët e një softueri ose sistemi. Për shembull, hartat e softuerit përfaqësojnë një qasje të specializuar që "mund të shprehë dhe kombinojë informacionin rreth zhvillimit të softuerit, cilësisë së softuerit dhe dinamikës së sistemit". Cilësia e softuerit gjithashtu luan një rol në fazën e lëshimit të një projekti softuerësh. Në mënyrë të veçantë, cilësia dhe vendosja e proceseve të lëshimit (gjithashtu proceset patch),<ref>{{Cite web|title=IIA - Global Technology Audit Guide: IT Change Management: Critical for Organizational Success|url=https://na.theiia.org/standards-guidance/recommended-guidance/practice-guides/Pages/Global-Technology-Audit-Guide-IT-Change-Management-Critical-for-Organizational-Success.aspx|access-date=2021-02-26|website=na.theiia.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Boursier|first=Jérôme|date=2018-01-11|title=Meltdown and Spectre fallout: patching problems persist|url=https://blog.malwarebytes.com/cybercrime/exploits/2018/01/meltdown-and-spectre-fallout-patching-problems-persist/|access-date=2021-02-26|website=Malwarebytes Labs|language=en-US}}</ref> menaxhimi i konfigurimit<ref>{{Cite web|title=Best practices for software updates - Configuration Manager|url=https://docs.microsoft.com/en-us/mem/configmgr/sum/plan-design/software-updates-best-practices|access-date=2021-02-26|website=docs.microsoft.com|language=en-us}}</ref> janë pjesë të rëndësishme të një procesi të përgjithshëm të inxhinierisë softuerike.<ref>{{Cite book|last=Wright|first=Hyrum K.|title=Proceedings of the doctoral symposium for ESEC/FSE on Doctoral symposium|date=2009-08-25|publisher=Association for Computing Machinery|isbn=978-1-60558-731-8|series=ESEC/FSE Doctoral Symposium '09|location=Amsterdam, the Netherlands|pages=27–28|language=en|chapter=Release engineering processes, models, and metrics|doi=10.1145/1595782.1595793|chapter-url=https://doi.org/10.1145/1595782.1595793}}</ref><ref>{{Cite journal|last=van der Hoek|first=André|last2=Hall|first2=Richard S.|last3=Heimbigner|first3=Dennis|last4=Wolf|first4=Alexander L.|date=nëntor 1997|title=Software release management|journal=ACM SIGSOFT Software Engineering Notes|language=en|volume=22|issue=6|pages=159–175|doi=10.1145/267896.267909|issn=0163-5948|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sutton|first=Mike|last2=Moore|first2=Tym|date=2008-07-30|title=7 Ways to Improve Your Software Release Management|url=https://www.cio.com/article/2434640/7-ways-to-improve-your-software-release-management.html|access-date=2021-02-26|website=CIO|language=en|archive-date=19 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210619192329/https://www.cio.com/article/2434640/7-ways-to-improve-your-software-release-management.html|url-status=dead}}</ref> == Motivimi == Cilësia e softuerit motivohet nga të paktën dy këndvështrime kryesore: * Menaxhimi i rrezikut : Dështimi i softuerit ka shkaktuar më shumë se shqetësim. Gabimet e softuerit mund të shkaktojnë vdekje njerëzore (shih për shembull: Lista e gabimeve të softuerit). Shkaqet kanë variuar nga ndërfaqet e përdoruesit të dizajnuara keq deri te [[Bug|gabimet e drejtpërdrejta të programimit]],<ref>{{Cite web|last=Clark|first=Mitchell|date=2021-02-24|title=iRobot says it'll be a few weeks until it can clean up its latest Roomba software update mess|url=https://www.theverge.com/2021/2/24/22299346/irobot-roomba-update-issues-vacuums-fix-several-weeks|access-date=2021-02-25|website=The Verge|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Top 25 Software Errors|url=https://www.sans.org/top25-software-errors/|access-date=2021-02-25|website=www.sans.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=30 korrik 2019|title='Turn it Off and On Again Every 149 Hours' Is a Concerning Remedy for a $300 Million Airbus Plane's Software Bug|url=https://gizmodo.com/turn-it-off-and-on-again-every-149-hours-is-a-concernin-1836818094|access-date=2021-02-25|website=Gizmodo|language=en-us}}</ref> shih për shembull rastet e Boeing 737 ose rastet e nxitimit të paqëllimtë<ref>{{Cite web|title=MISRA C, Toyota and the Death of Task X|url=http://blog.gimpel.com/2015/02/misra-c-toyota-and-death-of-task-x.html|access-date=2021-02-25|language=en|archive-date=22 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622213415/http://blog.gimpel.com/2015/02/misra-c-toyota-and-death-of-task-x.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=An Update on Toyota and Unintended Acceleration « Barr Code|url=https://embeddedgurus.com/barr-code/2013/10/an-update-on-toyota-and-unintended-acceleration/|access-date=2021-02-25|website=embeddedgurus.com|language=en}}</ref> ose rastet Therac-25. Kjo rezultoi në kërkesa për zhvillimin e disa llojeve të softuerit, veçanërisht dhe historikisht për softuerët e integruar në pajisje mjekësore dhe pajisje të tjera që rregullojnë infrastrukturat kritike: "[Inxhinierët që shkruajnë softuer të integruar] shohin programet Java duke ngecur për një të tretën e sekondës për të kryer mbeturina mbledhin dhe përditësojnë ndërfaqen e përdoruesit, dhe ata parashikojnë aeroplanët që bien nga qielli." Në Shtetet e Bashkuara, brenda Administratës Federale të Aviacionit (FAA), Shërbimi i Certifikimit të Avionëve FAA ofron programe softuerike, politika, udhëzime dhe trajnime, fokus në softuer dhe Hardware Elektronik Kompleks që ka një efekt në produktin në ajër (një "produkt" është një avion, një motor ose një helikë).<ref>{{Cite web|title=Aircraft Certification Software and Airborne Electronic Hardware|url=http://www.faa.gov/aircraft/air_cert/design_approvals/air_software|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141004152626/http://www.faa.gov/aircraft/air_cert/design_approvals/air_software/|archive-date=4 tetor 2014|access-date=28 shtator 2014|language=en}}</ref> Standardet e certifikimit si DO-178C, ISO 26262, IEC 62304, etj. ofrojnë udhëzime. * Menaxhimi i kostos : Si në çdo fushë tjetër të inxhinierisë, një produkt ose shërbim softuerësh i drejtuar nga cilësia e mirë e softuerit kushton më pak për t'u mirëmbajtur, është më i lehtë për t'u kuptuar dhe mund të ndryshojë me kosto më efektive në përgjigje të nevojave urgjente të biznesit.<ref>{{Cite web|title=The Cost of Poor Software Quality in the US: A 2020 Report {{!}} CISQ - Consortium for Information & Software Quality|url=https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-software-quality-in-the-us-a-2020-report.htm|access-date=2021-02-25|website=www.it-cisq.org|language=en|archive-date=20 gusht 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220820062836/https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-software-quality-in-the-us-a-2020-report.htm|url-status=dead}}</ref> Të dhënat e industrisë tregojnë se cilësia e dobët strukturore e aplikacioneve në aplikacionet kryesore të biznesit (si planifikimi i burimeve të ndërmarrjes (ERP), menaxhimi i marrëdhënieve me klientët (CRM) ose sistemet e mëdha të përpunimit të transaksioneve në shërbimet financiare) rezulton në kosto, tejkalime të planit dhe krijon mbeturina në formën e ripunim (shih Muda (termi japonez)).<ref>{{Cite web|date=20 prill 2016|title=What is Waste? {{!}} Agile Alliance|url=https://www.agilealliance.org/what-is-waste/|access-date=2021-02-25|website=Agile Alliance {{!}}|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Matteson|first=Scott|date=26 janar 2018|title=Report: Software failure caused $1.7 trillion in financial losses in 2017|url=https://www.techrepublic.com/article/report-software-failure-caused-1-7-trillion-in-financial-losses-in-2017/|access-date=2021-02-25|website=TechRepublic|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cohane|first=Ryan|date=2017-11-16|title=Financial Cost of Software Bugs|url=https://medium.com/@ryancohane/financial-cost-of-software-bugs-51b4d193f107|access-date=2021-02-25|website=Medium|language=en}}</ref> Për më tepër, cilësia e dobët strukturore është e lidhur ngushtë me ndërprerjet e biznesit me ndikim të lartë për shkak të të dhënave të korruptuara, ndërprerjeve të aplikacioneve, shkeljeve të sigurisë dhe problemeve të performancës.<ref>{{Citation|last=Eloff|first=Jan|title=Software Failures: An Overview|date=2018|url=http://link.springer.com/10.1007/978-3-319-61334-5_2|work=Software Failure Investigation|pages=7–24|place=Cham|publisher=Springer International Publishing|language=en|doi=10.1007/978-3-319-61334-5_2|isbn=978-3-319-61333-8|access-date=2021-02-25|last2=Bella|first2=Madeleine Bihina}}</ref> ** CISQ raporton mbi koston e vlerësimeve të cilësisë së dobët një ndikim të: *** 2.08 trilion dollarë në 2020<ref>{{Cite web|title=Poor software quality cost businesses $2 trillion last year and put security at risk|url=https://www.ciodive.com/news/poor-software-quality-report-2020/593015/|access-date=2021-02-26|website=CIO Dive|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Synopsys-Sponsored CISQ Research Estimates Cost of Poor Software Quality in the US $2.08 Trillion in 2020|url=https://finance.yahoo.com/news/synopsys-sponsored-cisq-research-estimates-140500352.html|access-date=2021-02-26|website=finance.yahoo.com|language=en-US}}</ref> *** [https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-quality-software-in-the-us-a-2018-report/The-Cost-of-Poor-Quality-Software-in-the-US-2018-Report.pdf 2.84 trilion dollarë në 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602125003/https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-quality-software-in-the-us-a-2018-report/The-Cost-of-Poor-Quality-Software-in-the-US-2018-Report.pdf |date=2 qershor 2021 }} ** Raporti i kostos së një shkeljeje të të dhënave të IBM 2020 vlerëson se kostot mesatare globale të një shkeljeje të të dhënave:<ref>{{Cite web|date=2020-08-06|title=What Does a Data Breach Cost in 2020?|url=https://digitalguardian.com/blog/what-does-data-breach-cost-2020|access-date=2021-03-08|website=Digital Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020|title=Cost of a Data Breach Report 2020 {{!}} IBM|url=https://www.ibm.com/security/digital-assets/cost-data-breach-report/|access-date=2021-03-08|website=www.ibm.com|language=en}}</ref> *** 3.86 milionë dollarë == Përkufizimet == === ISO === Cilësia e softuerit është "aftësia e një produkti softuerik për t'iu përshtatur kërkesave".<ref>{{Cite web|title=ISO - ISO 9000 family — Quality management|url=https://www.iso.org/iso-9001-quality-management.html|access-date=2021-02-24|website=ISO|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=ISO/IEC/IEEE 24765:2017|url=https://www.iso.org/cms/render/live/en/sites/isoorg/contents/data/standard/07/19/71952.html|access-date=2021-02-24|website=ISO|language=en}}</ref> ndërsa për të tjerët mund të jetë sinonim i krijimit të klientit ose vlerës<ref name=":4">{{Cite web|title=Mastering automotive software|url=https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence|access-date=2021-02-25|website=www.mckinsey.com|language=en|archive-date=16 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216072832/https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=ISO/IEC 25010:2011|url=https://www.iso.org/cms/render/live/en/sites/isoorg/contents/data/standard/03/57/35733.html|access-date=2021-02-24|website=ISO|language=en}}</ref> apo edhe nivelit të defektit.<ref>{{Cite book|last=Wallace|first=D.R.|title=Proceedings 26th Annual NASA Goddard Software Engineering Workshop|date=2002|publisher=IEEE Comput. Soc|isbn=978-0-7695-1456-7|location=Greenbelt, MD, USA|pages=147–155|language=en|chapter=Practical software reliability modeling|doi=10.1109/SEW.2001.992668|chapter-url=https://ieeexplore.ieee.org/document/992668}}</ref> Matjet e cilësisë së softuerit mund të ndahen në tre pjesë: cilësia e procesit, cilësia e produktit që përfshin vetitë e brendshme dhe të jashtme dhe së fundi, cilësia në përdorim, që është efekti i softuerit.<ref>{{Cite web|title=ISO/IEC 25023:2016|url=https://www.iso.org/standard/35747.html|access-date=2023-11-06|website=ISO|language=en}}</ref> === ASQ === ASQ përdor përkufizimin e dhene i cilii është: ''Cilësia e softuerit'' përshkruan atributet e dëshirueshme të produkteve softuerike. Ekzistojnë dy qasje kryesore: menaxhimi i defekteve dhe atributet e cilësisë.<ref>{{Cite web|title=What is Software Quality? {{!}} ASQ|url=https://asq.org/quality-resources/software-quality|access-date=2021-02-24|website=asq.org|language=en}}</ref> === NIST === Software Assurance (SA) mbulon si pronën ashtu edhe procesin për ta arritur atë:<ref>{{Cite journal|date=3 shkurt 2021|title=SAMATE - Software Assurance Metrics And Tool Evaluation project main page|url=https://samate.nist.gov/Main_Page.html|journal=NIST|language=en|access-date=2021-02-26}}</ref> * Besimi [e justifikueshme] se softueri është i lirë nga dobësitë, ose i projektuar qëllimisht në softuer ose i futur aksidentalisht në çdo kohë gjatë ciklit të tij jetësor dhe se softueri funksionon në mënyrën e synuar * Një grup i planifikuar dhe sistematik i aktiviteteve që sigurojnë që proceset dhe produktet e ciklit jetësor të softuerit të jenë në përputhje me kërkesat, standardet dhe procedurat === PMI === Udhëzuesi i Institutit të Menaxhimit të Projekteve (PMI) "Zgjerimi i Softuerit" i PMBOK nuk e përcakton vetë "Cilësinë e Softuerit", por e definon Sigurimin e Cilësisë së Softuerit (SQA) si "një proces të vazhdueshëm që auditon proceset e tjera të softuerit për të siguruar që ato po ndiqen (përfshin, për shembull, një plan menaxhimi të cilësisë së softuerit)." Ndërsa, Kontrolli i Cilësisë së Softuerit (SCQ) nënkupton "aplikimin e metodave, mjeteve dhe teknikave për të siguruar që produktet e punës plotësojnë kërkesat për cilësi për një softuer në zhvillim ose modifikim." ''<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/959513383|title=Software extension to the PMBOK guide|date=2013|others=Project Management Institute|isbn=978-1-62825-041-1|edition=5th|location=Newtown Square, Pennsylvania|language=en|oclc=959513383}}</ref>'' === Të tjera të përgjithshme dhe historike === Përkufizimi i parë i historisë së cilësisë që kujton është nga Shewhart në fillim të shekullit të 20-të (d.m.th rreth viteve 1901): ''"Ka dy aspekte të përbashkëta të cilësisë: njëri prej tyre ka të bëjë me konsiderimin e cilësisë së një sendi si një realitet objektiv i pavarur nga ekzistenca e Njeriu tjetri ka të bëjë me atë që ne mendojmë, ndjejmë ose ndjejmë si rezultat i realitetit objektiv.''<ref>{{Cite book|last=Shewart|first=Walter A.|url=https://www.worldcat.org/oclc/1108913766|title=Economioc control of quality of manufactured product.|date=2015|publisher=Martino Fine Books|isbn=978-1-61427-811-5|location=[Place of publication not identified]|language=en|oclc=1108913766}}</ref> Kitchenham dhe Pfleeger, duke raportuar më tej mësimet e David Garvin, identifikojnë 5 këndvështrime të ndryshme mbi cilësinë e softuerit:<ref>{{Cite journal|last=Kitchenham|first=B.|author-link=Barbara Kitchenham|last2=Pfleeger|first2=S. L.|date=janar 1996|title=Software quality: the elusive target [special issues section]|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/476281|journal=IEEE Software|language=en|volume=13|issue=1|pages=12–21|doi=10.1109/52.476281|issn=1937-4194}}</ref><ref>{{Cite book|last=Garvin|first=David A.|url=https://www.worldcat.org/oclc/16005388|title=Managing quality : the strategic and competitive edge|date=1988|publisher=Free Press|isbn=0-02-911380-6|location=New York|language=en|oclc=16005388}}</ref> * Perspektiva transcendentale merret me aspektin metafizik të cilësisë. Në këtë këndvështrim të cilësisë, është "diçka drejt së cilës ne përpiqemi si ideal, por mund të mos e zbatojmë kurrë plotësisht". Vështirë se mund të përkufizohet, por është e ngjashme me atë që një gjykatës federal komentoi dikur për turpësinë: "E di kur e shoh".<ref>{{Cite book|last=Kan|first=Stephen H.|url=https://www.worldcat.org/oclc/50149641|title=Metrics and models in software quality engineering|date=2003|publisher=Addison-Wesley|isbn=0-201-72915-6|edition=2nd|location=Boston|language=en|oclc=50149641}}</ref> * Perspektiva e përdoruesit ka të bëjë me përshtatshmërinë e produktit për një kontekst të caktuar përdorimi. Ndërsa pamja transcendentale është eterike, pamja e përdoruesit është më konkrete, e bazuar në karakteristikat e produktit që plotësojnë nevojat e përdoruesit.<ref name="Kitchenham1996" /> * Perspektiva e prodhimit përfaqëson cilësinë si përputhje me kërkesat. Ky aspekt i cilësisë theksohet nga standarde të tilla si ISO 9001, i cili përcakton cilësinë si "shkalla në të cilën një grup karakteristikash të qenësishme përmbush kërkesat" (ISO/IEC 9001 ). * Perspektiva e produktit nënkupton që cilësia mund të vlerësohet duke matur karakteristikat e qenësishme të produktit. * Perspektiva përfundimtare e cilësisë është e bazuar në vlerë.<ref name=":4"/> Kjo perspektivë pranon se perspektivat e ndryshme të cilësisë mund të kenë rëndësi ose vlerë të ndryshme për aktorë të ndryshëm.  Problemi i natyrshëm në përpjekjet për të përcaktuar cilësinë e një produkti, pothuajse çdo produkti, u deklarua nga mjeshtri Walter A. Shewhart. Vështirësia në përcaktimin e cilësisë është të përkthehen nevojat e ardhshme të përdoruesit në karakteristika të matshme, në mënyrë që një produkt të mund të dizajnohet dhe të dalë që të japë kënaqësi me një çmim që përdoruesi do të paguajë. Kjo nuk është e lehtë dhe sapo dikush ndihet mjaft i suksesshëm në përpjekje, ai zbulon se nevojat e konsumatorit kanë ndryshuar, konkurrentët kanë hyrë në vend, etj.<ref name="Deming1988">W. E. Deming, "Dalja nga kriza: cilësia, produktiviteti dhe pozicioni konkurrues". Cambridge University Press, 1988.</ref> Cilësia është një përcaktim i klientit, jo një përcaktim i inxhinierit, jo një përcaktim marketingu, as një përcaktim i përgjithshëm i menaxhimit. Ai bazohet në përvojën aktuale të klientit me produktin ose shërbimin, e matur kundrejt kërkesave të tij ose të saj -- të deklaruara ose të padeklaruara, të vetëdijshme ose thjesht të ndjeshme, teknikisht operacionale ose tërësisht subjektive -- dhe që përfaqëson gjithmonë një objektiv të lëvizshëm në një treg konkurrues.<ref name=":1" /> Fjala cilësi ka shumë kuptime. Dy nga këto kuptime dominojnë përdorimin e fjalës: 1. Cilësia përbëhet nga ato veçori të produktit që plotësojnë nevojat e klientëve dhe në këtë mënyrë ofrojnë kënaqësinë e produktit. 2. Cilësia përbëhet nga liria nga mangësitë. Megjithatë, në një manual si ky është e përshtatshme të standardizohet një përkufizim i shkurtër i fjalës cilësi si "përshtatshmëri për përdorim".<ref name=":2" /> Tom DeMarco ka propozuar që "cilësia e një produkti është një funksion i asaj se sa e ndryshon botën për mirë". Kjo mund të interpretohet si kuptim që cilësia funksionale dhe kënaqësia e përdoruesit janë më të rëndësishme se cilësia strukturore në përcaktimin e cilësisë së softuerit. Një përkufizim tjetër, i shpikur nga Gerald Weinberg në Menaxhimin e Softuerit të Cilësisë: Mendimi i Sistemeve, është "Cilësia është vlerë për dikë".<ref name=":1">{{Cite book|last=Weinberg|first=Gerald M.|url=https://www.worldcat.org/oclc/23870230|title=Quality software management: Volume 1, Systems Thinking|publisher=Dorset House|year=1991|isbn=0-932633-22-6|location=New York, N.Y.|language=en|oclc=23870230}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Weinberg|first=Gerald M.|url=https://www.worldcat.org/oclc/23870230|title=Quality software management: Volume 2, First-Order Measurement|publisher=Dorset House|year=1993|isbn=0-932633-22-6|location=New York, N.Y.|language=en|oclc=23870230}}</ref> === Kuptime dhe polemika të tjera === Një nga sfidat në përcaktimin e cilësisë është se "të gjithë mendojnë se e kuptojnë atë" dhe [[Cilësia (biznes)|përkufizime të tjera të cilësisë së softuerit]] mund të bazohen në zgjerimin e përshkrimeve të ndryshme të konceptit të cilësisë që përdoret në biznes. Cilësia e softuerit gjithashtu shpesh ngatërrohet me Sigurimin e Cilësisë ose Menaxhimin e Zgjidhjes së Problemeve<ref>{{Cite web|title=SUP.9 – Problem Resolution Management - Kugler Maag Cie|url=https://www.kuglermaag.com/automotive-spice/sup9-problem-resolution-management/|access-date=2021-02-25|website=www.kuglermaag.com|language=en|archive-date=8 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908201414/https://www.kuglermaag.com/automotive-spice/sup9-problem-resolution-management/|url-status=dead}}</ref> ose Kontrollin e Cilësisë<ref name=":3">{{Cite web|last=Hoipt|date=2019-11-29|title=Organizations often use the terms 'Quality Assurance' (QA) vs 'Quality Control' (QC)…|url=https://medium.com/truemoney-engineering/organizations-often-use-the-terms-quality-assurance-qa-vs-quality-control-qc-24f673d32d6e|access-date=2021-02-25|website=Medium|language=en}}</ref> ose DevOps. Ai përputhet me fushat e përmendura më parë (shih gjithashtu përkufizimet e PMI), por është i veçantë pasi nuk fokusohet vetëm në testim, por edhe në procese, menaxhim, përmirësime, vlerësime, etj.<ref name=":3" /> == Matja == Megjithëse konceptet e paraqitura në këtë seksion janë të zbatueshme si për cilësinë e softuerit strukturor ashtu edhe për atë funksional, matja e kësaj të fundit kryhet në thelb përmes [[Testimi i softuerit|testimit të softuerit]].<ref>{{Cite journal|last=Wallace|first=D.|last2=Watson|first2=A. H.|last3=Mccabe|first3=T. J.|date=1996-08-01|title=Structured Testing: A Testing Methodology Using the Cyclomatic Complexity Metric|url=https://www.nist.gov/publications/structured-testing-testing-methodology-using-cyclomatic-complexity-metric|journal=NIST|language=en}}</ref> Testimi nuk mjafton: Sipas një studimi, "programuesit individualë janë më pak se 50% efikas në gjetjen e gabimeve në softuerin e tyre. Dhe shumica e formave të testimit janë vetëm 35% efikase. Kjo e bën të vështirë përcaktimin e cilësisë së [softuerit]."<ref>{{Cite web|last=Bellairs|first=Richard|title=What Is Code Quality? And How to Improve Code Quality|url=https://www.perforce.com/blog/sca/what-code-quality-and-how-improve-code-quality|access-date=2021-02-28|website=Perforce Software|language=en}}</ref> [[File:SoftwareQualityCharacteristicAttributeRelationship.png|thumb|upright=1.4|Marrëdhënia ndërmjet karakteristikave të dëshirueshme të softuerit (djathtas) dhe atributeve të matshme (left)]] Matja e cilësisë së softuerit ka të bëjë me përcaktimin sasior në çfarë mase një sistem ose softuer zotëron karakteristika të dëshirueshme. Kjo mund të kryhet përmes mjeteve cilësore ose sasiore ose një përzierje e të dyjave. Në të dyja rastet, për secilën karakteristikë të dëshirueshme, ekzistojnë një sërë atributesh të matshme, ekzistenca e të cilave në një pjesë të softuerit ose sistemit priret të lidhet dhe të shoqërohet me këtë karakteristikë. Për shembull, një atribut i lidhur me transportueshmërinë është numri i deklaratave të varura nga objektivi në një program. Më saktësisht, duke përdorur qasjen e vendosjes së funksionit të cilësisë, këto atribute të matshme janë "si" që duhet të zbatohen për të mundësuar "çfarë" në përkufizimin e cilësisë së softuerit më sipër. Struktura, klasifikimi dhe terminologjia e atributeve dhe metrikave të zbatueshme për menaxhimin e cilësisë së softuerit janë nxjerrë ose nxjerrë nga ISO 9126-3 dhe modeli pasues i cilësisë ISO/IEC 25000:2005. Fokusi kryesor është në cilësinë e brendshme të strukturës. Nënkategoritë janë krijuar për të trajtuar fusha specifike si arkitektura e aplikacioneve të biznesit dhe karakteristikat teknike si qasja dhe manipulimi i të dhënave ose nocioni i transaksioneve. Pema e varësisë midis karakteristikave të cilësisë së softuerit dhe atributeve të tyre të matshme paraqitet në diagramin në të djathtë, ku secila nga 5 karakteristikat që kanë rëndësi për përdoruesin (djathtas) ose pronarin e sistemit të biznesit varet nga atributet e matshme (majtas): * Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit * Praktikat e kodimit * Kompleksiteti i aplikimit * Dokumentacioni * Transportueshmëri * Vëllimi teknik dhe funksional Korrelacionet midis gabimeve të programimit dhe defekteve të prodhimit zbulojnë se gabimet e kodit bazë përbëjnë 92 përqind të gabimeve totale në kodin burimor. Këto probleme të shumta të nivelit të kodit përfundimisht llogariten për vetëm 10 përqind të defekteve në prodhim. Praktikat e këqija të inxhinierisë softuerike në nivelet e arkitekturës përbëjnë vetëm 8 për qind të defekteve totale, por konsumojnë mbi gjysmën e përpjekjes së shpenzuar për rregullimin e problemeve dhe çojnë në 90 për qind të çështjeve serioze të besueshmërisë, sigurisë dhe efikasitetit në prodhim.<ref>{{Cite web|title=OMG Whitepaper {{!}} CISQ - Consortium for Information & Software Quality|url=https://www.it-cisq.org/omg-cisq-wp/index.htm|access-date=2021-02-26|website=www.it-cisq.org|language=en|archive-date=1 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901034121/https://www.it-cisq.org/omg-cisq-wp/index.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Deliver Resilient, Secure, Efficient and Agile IT Systems in Line with CISQ Recommendations - Whitepaper &#124; Object Management Group|url=http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228132152/http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|archive-date=2013-12-28|access-date=2013-10-18|language=en}}</ref> === Analiza e bazuar në kod === Shumë nga masat ekzistuese të softuerit numërojnë elementë strukturorë të aplikacionit që rezultojnë nga analizimi i kodit burimor për instruksione të tilla individuale<ref>{{Cite web|date=31 gusht 1992|title=Software Size Measurement: A Framework for Counting Source Statements|url=https://resources.sei.cmu.edu/library/asset-view.cfm?assetid=11689|access-date=2021-02-24|website=resources.sei.cmu.edu|language=en}}</ref> shenjat<ref>{{Cite book|last=Halstead|first=Maurice H.|url=https://dl.acm.org/doi/book/10.5555/540137|title=Elements of Software Science (Operating and programming systems series)|date=1977|publisher=Elsevier Science Inc.|isbn=978-0-444-00205-1|location=USA|language=en}}</ref> strukturat e kontrollit (Kompleksiteti) dhe objektet.<ref>{{Cite journal|last=Chidamber|first=S. R.|last2=Kemerer|first2=C. F.|date=qershor 1994|title=A metrics suite for object oriented design|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/295895|journal=IEEE Transactions on Software Engineering|language=en|volume=20|issue=6|pages=476–493|doi=10.1109/32.295895|issn=1939-3520|hdl-access=free}}</ref> Matja e cilësisë së softuerit ka të bëjë me përcaktimin sasior të nivelit të një sistemi ose softueri përgjatë këtyre dimensioneve. Analiza mund të kryhet duke përdorur një qasje cilësore ose sasiore ose një përzierje të të dyjave për të ofruar një pamje të përgjithshme [duke përdorur për shembull mesataren e ponderuar(at) që pasqyrojnë rëndësinë relative ndërmjet faktorëve që maten]. Kjo pikëpamje e cilësisë së softuerit në një vazhdimësi lineare duhet të plotësohet me identifikimin e Gabimeve Kritike të Programimit diskrete. Këto dobësi mund të mos dështojnë në një rast testimi, por ato janë rezultat i praktikave të këqija që në rrethana specifike mund të çojnë në ndërprerje katastrofike, degradime të performancës, shkelje të sigurisë, të dhëna të korruptuara dhe një mori problemesh të tjera<ref>{{Cite book|last=Nygard|first=Michael|url=https://www.worldcat.org/oclc/1102387436|title=Release It!|date=2007|publisher=Pragmatic Bookshelf|others=an O'Reilly Media Company Safari|isbn=978-0978739218|edition=1st|language=en|oclc=1102387436}}</ref> që e bëjnë një sistem të caktuar de facto i papërshtatshëm për përdorim pavarësisht nga vlerësimi i tij i bazuar në matjet e grumbulluara. Një shembull i mirënjohur i cenueshmërisë është Common Weakness Enumeration,<ref>{{Cite web|title=CWE - Common Weakness Enumeration|url=https://cwe.mitre.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160510002103/http://cwe.mitre.org/|archive-date=2016-05-10|access-date=2016-05-20|website=cwe.mitre.org|language=en}}</ref> një depo dobësish në kodin burimor që i bën aplikacionet të ekspozuara ndaj shkeljeve të sigurisë. Matja e karakteristikave kritike të aplikacionit përfshin matjen e atributeve strukturore të arkitekturës së aplikacionit, kodimit dhe dokumentacionit në linjë, siç tregohet në foton e mësipërme. Kështu, çdo karakteristikë ndikohet nga atribute në nivele të shumta të abstraksionit në aplikim dhe të gjitha këto duhet të përfshihen në llogaritjen e masës së karakteristikës nëse do të jetë një parashikues i vlefshëm i rezultateve cilësore që ndikojnë në biznes. Qasja me shtresa për llogaritjen e masave karakteristike të paraqitura në figurën e mësipërme u propozua për herë të parë nga Boehm dhe kolegët e tij në TRW (Boehm, 1978) dhe është qasja e marrë në standardet e serive ISO 9126 dhe 25000. Këto atribute mund të maten nga rezultatet e analizuara të një analize statike të kodit burimor të aplikacionit. Edhe karakteristikat dinamike të aplikacioneve si besueshmëria dhe efikasiteti i performancës i kanë rrënjët e tyre shkakësore në strukturën statike të aplikacionit. Analiza dhe matja e cilësisë strukturore kryhet nëpërmjet analizës së kodit burimor, arkitekturës, kornizës së softuerit, skemës së bazës së të dhënave në raport me parimet dhe standardet që së bashku përcaktojnë arkitekturën konceptuale dhe logjike të një sistemi. Kjo është e dallueshme nga analiza bazë, lokale, e kodit në nivel përbërës, e kryer zakonisht nga mjetet e zhvillimit, të cilat kryesisht kanë të bëjnë me konsideratat e zbatimit dhe janë thelbësore gjatë aktiviteteve të korrigjimit dhe [[Testimi i softuerit|testimit]] . === Besueshmëria === Shkaqet kryesore të besueshmërisë së dobët gjenden në një kombinim të mospërputhjes me praktikat e mira arkitekturore dhe të kodimit. Kjo mospërputhje mund të zbulohet duke matur atributet e cilësisë statike të një aplikacioni. Vlerësimi i atributeve statike që qëndrojnë në themel të besueshmërisë së një aplikacioni siguron një vlerësim të nivelit të rrezikut të biznesit dhe gjasave të dështimeve dhe defekteve të mundshme të aplikacionit që aplikacioni do të përjetojë kur të vihet në funksion. Vlerësimi i besueshmërisë kërkon kontrolle të të paktën praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike të mëposhtme: * Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit * Praktikat e kodimit * Kompleksiteti i algoritmeve * Kompleksiteti i praktikave të programimit * Pajtueshmëria me praktikat më të mira të programimit të orientuar drejt objektit dhe të strukturuar (kur është e aplikueshme) * Raporti i ripërdorimit të komponentit ose modelit * Programim i pistë * Trajtimi i gabimeve dhe përjashtimeve (për të gjitha shtresat - GUI, Logic & Data) * Pajtueshmëria e dizajnit me shumë shtresa * Menaxhimi i kufijve të burimeve * Softueri shmang modelet që do të çojnë në sjellje të papritura * Softueri menaxhon integritetin dhe qëndrueshmërinë e të dhënave * Niveli i kompleksitetit të transaksionit Në varësi të arkitekturës së aplikacionit dhe komponentëve të palëve të treta të përdorura (të tilla si bibliotekat e jashtme ose kornizat), kontrollet me porosi duhet të përcaktohen përgjatë vijave të nxjerra nga lista e mësipërme e praktikave më të mira për të siguruar një vlerësim më të mirë të besueshmërisë së softuerit të dorëzuar. === Efikasiteti === Ashtu si me Besueshmërinë, shkaqet e joefikasitetit të performancës shpesh gjenden në shkeljet e praktikës së mirë arkitekturore dhe të kodimit, të cilat mund të zbulohen duke matur atributet e cilësisë statike të një aplikacioni. Këto atribute statike parashikojnë pengesa të mundshme të performancës operacionale dhe probleme të shkallëzimit të ardhshëm, veçanërisht për aplikacionet që kërkojnë shpejtësi të lartë ekzekutimi për trajtimin e algoritmeve komplekse ose vëllime të mëdha të dhënash. Vlerësimi i efikasitetit të performancës kërkon kontrollimin e të paktën praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike të mëposhtme: * Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit * Ndërveprimet e duhura me burime të shtrenjta dhe/ose të largëta * Performanca e aksesit të të dhënave dhe menaxhimi i të dhënave * Menaxhimi i memories, rrjetit dhe hapësirës në disk * Pajtueshmëria me praktikat e kodimit<ref name=":0">{{Cite web|title=SEI CERT Coding Standards - CERT Secure Coding - Confluence|url=https://wiki.sei.cmu.edu/confluence/display/seccode/SEI+CERT+Coding+Standards|access-date=2021-02-24|website=wiki.sei.cmu.edu|language=en|archive-date=13 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113075938/https://wiki.sei.cmu.edu/confluence/display/seccode/SEI%2BCERT%2BCoding%2BStandards|url-status=dead}}</ref> (Praktikat më të mira të kodimit) === Siguria === Cilësia e softuerit përfshin [[Siguria kibernetike|sigurinë e softuerit]].<ref>{{Cite web|date=2019-05-24|title=Code quality and code security: How are they related? {{!}} Synopsys|url=https://www.synopsys.com/blogs/software-security/code-quality-code-security/|access-date=2021-03-09|website=Software Integrity Blog|language=en-US}}</ref> Shumë dobësi sigurie rezultojnë nga kodimi i dobët dhe praktikat arkitekturore të tilla si injeksioni SQL ose skriptimi në faqe.<ref>{{Cite web|date=2020|title=Cost of a Data Breach Report 2020 {{!}} IBM|url=https://www.ibm.com/security/digital-assets/cost-data-breach-report/|access-date=2021-03-09|website=www.ibm.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-08-27|title=Key Takeaways from the 2020 Cost of a Data Breach Report|url=https://www.bluefin.com/bluefin-news/key-takeaways-ibm-ponemons-2020-cost-data-breach-report/|access-date=2021-03-09|website=Bluefin|language=en-US}}</ref> Këto janë të dokumentuara mirë në listat e mbajtura nga CWE,<ref>{{Cite web|title=CWE - Common Weakness Enumeration|url=http://cwe.mitre.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014120515/http://cwe.mitre.org/|archive-date=2013-10-14|access-date=2013-10-18|publisher=Cwe.mitre.org|language=en}}</ref> dhe SEI/Computer Emergency Center (CERT) në Universitetin Carnegie Mellon.<ref name=":0"/> Vlerësimi i sigurisë kërkon të paktën kontrollimin e praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike: * Zbatimi, Menaxhimi i një procesi zhvillimi të vetëdijshëm për sigurinë dhe forcimi, p.sh. Cikli i Jetës së Zhvillimit të Sigurisë (Microsoft) ose Korniza e Sigurt Inxhinierike e IBM.<ref>{{Cite book|url=http://www.redbooks.ibm.com/abstracts/redp4641.html?Open|title=Security in Development: The IBM Secure Engineering Framework {{!}} IBM Redbooks|date=2016-09-30|language=en-US}}</ref> * Praktikat e Sigurta të Arkitekturës së Aplikimit<ref>{{Cite book|url=http://www.redbooks.ibm.com/abstracts/sg246014.html?Open|title=Enterprise Security Architecture Using IBM Tivoli Security Solutions {{!}} IBM Redbooks|date=2016-09-30|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Secure Architecture Design Definitions {{!}} CISA|url=https://us-cert.cisa.gov/ics/Secure-Architecture-Design-Definitions|access-date=2021-03-09|website=us-cert.cisa.gov|language=en|archive-date=29 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129111639/https://us-cert.cisa.gov/ics/Secure-Architecture-Design-Definitions|url-status=dead}}</ref> * Pajtueshmëria e dizajnit me shumë shtresa * Praktikat më të mira të sigurisë (Vleresimi i hyrjes, injektimi SQL, skriptimet në faqe, kontrolli i aksesit etj.)<ref>{{Cite web|title=OWASP Foundation {{!}} Open Source Foundation for Application Security|url=https://owasp.org/|access-date=2021-02-24|website=owasp.org|language=en|archive-date=23 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423095724/https://owasp.org/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=CWE's Top 25|url=http://www.sans.org/top25-programming-errors/|access-date=2013-10-18|publisher=Sans.org|language=en}}</ref> * Praktika të sigurta dhe të mira programimi<ref name=":0"/> * Trajtimi i gabimeve dhe përjashtimeve === Mirëmbajtja === Mirëmbajtja përfshin konceptet e modularitetit, kuptueshmërisë, ndryshueshmërisë, testueshmërisë, ripërdorueshmërisë dhe transferueshmërisë nga një ekip zhvillimi në tjetrin. Këto nuk marrin formën e çështjeve kritike në nivelin e kodit. Përkundrazi, mirëmbajtja e dobët është zakonisht rezultat i mijëra shkeljeve të vogla me praktikat më të mira në dokumentacion, strategjinë e shmangies së kompleksitetit dhe praktikat bazë të programimit që bëjnë dallimin midis kodit të pastër dhe të lehtë për t'u lexuar kundrejt kodit të paorganizuar dhe të vështirë për t'u lexuar.. Vlerësimi i mirëmbajtjes kërkon kontrollimin e praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike të mëposhtme: * Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit * Dokumentacioni i arkitekturës, programeve dhe kodit të ngulitur në kodin burimor * Lexueshmëria e kodit * Kodi mban erë * Niveli i kompleksitetit të transaksioneve * Kompleksiteti i algoritmeve * Kompleksiteti i praktikave të programimit * Pajtueshmëria me praktikat më të mira të programimit të orientuar drejt objektit dhe të strukturuar (kur është e aplikueshme) * Raporti i ripërdorimit të komponentit ose modelit * Niveli i kontrolluar i kodimit dinamik * Raporti i bashkimit * Programim i pistë * Dokumentacioni * Hardware, OS, Middleware, komponentët e softuerit dhe pavarësia e bazës së të dhënave * Pajtueshmëria e dizajnit me shumë shtresa * Transportueshmëri * Praktikat e programimit (niveli i kodit) * Kod dhe funksione të reduktuara dublikatë * Pastërtia e organizimit të skedarit të kodit burimor Mirëmbajtja është e lidhur ngushtë me konceptin e Ward Cunningham për borxhin teknik, i cili është një shprehje e kostove që rezultojnë nga mungesa e mirëmbajtjes. Arsyet pse mirëmbajtja është e ulët mund të klasifikohen si të pamatur kundrejt maturisë dhe të qëllimshme kundër paqëllimshme,<ref>{{Cite web|last=Fowler|first=Martin|date=14 tetor 2009|title=TechnicalDebtQuadrant|url=http://martinfowler.com/bliki/TechnicalDebtQuadrant.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130202111651/http://martinfowler.com/bliki/TechnicalDebtQuadrant.html|archive-date=2 shkurt 2013|access-date=4 shkurt 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-18|title=Code quality: a concern for businesses, bottom lines, and empathetic programmers|url=https://stackoverflow.blog/2021/10/18/code-quality-a-concern-for-businesses-bottom-lines-and-empathetic-programmers/|access-date=2023-12-05|website=Stack Overflow|language=en|ref={{sfnref | Stack Overflow | 2021}}}}</ref> dhe shpesh e kanë origjinën në paaftësinë e zhvilluesve, mungesën e kohës dhe qëllimeve, pakujdesinë e tyre dhe mospërputhjet në koston e krijimit. dhe përfiton nga dokumentacioni dhe, në veçanti, kodi burimor i mirëmbajtur.<ref>{{Cite book|last=Prause|first=Christian|url=http://publica.fraunhofer.de/documents/N-216042.html|title=2012 International Conference on Software and System Process (ICSSP)|last2=Durdik|first2=Zoya|date=3 qershor 2012|publisher=IEEE Computer Society|isbn=978-1-4673-2352-9|pages=130–134|language=en|chapter=Architectural design and documentation: Waste in agile development?|doi=10.1109/ICSSP.2012.6225956}}</ref> === Madhësia === Matja e madhësisë së softuerit kërkon që i gjithë kodi burimor të mblidhet saktë, duke përfshirë skriptet e strukturës së bazës së të dhënave, kodin burimor të manipulimit të të dhënave, titujt e komponentëve, skedarët e konfigurimit etj. Në thelb ekzistojnë dy lloje të madhësive të softuerit që duhen matur, madhësia teknike (gjurma) dhe madhësia funksionale: * Ka disa metoda teknike të përcaktimit të madhësisë së softuerit që janë përshkruar gjerësisht. Metoda më e zakonshme e madhësisë teknike është numri i linjave të kodit (#LOC) për teknologji, numri i skedarëve, funksioneve, klasave, tabelave, etj., nga të cilat mund të llogariten Pikat e Funksionit të kundërt; * Më e zakonshme për matjen e madhësisë funksionale është analiza e pikës së funksionit. Analiza e pikës së funksionit mat madhësinë e softuerit të dorëzuar nga këndvështrimi i përdoruesit. Madhësia e pikës së funksionit bëhet në bazë të kërkesave të përdoruesit dhe ofron një paraqitje të saktë të madhësisë për zhvilluesin/vlerësuesin dhe vlerën (funksionaliteti që do të dorëzohet) dhe pasqyron funksionalitetin e biznesit që i dorëzohet klientit. Metoda përfshin identifikimin dhe peshimin e hyrjeve, daljeve dhe ruajtjes së të dhënave të njohura nga përdoruesi. Vlera e madhësisë është më pas e disponueshme për t'u përdorur në lidhje me masat e shumta për të përcaktuar sasinë dhe për të vlerësuar ofrimin dhe performancën e softuerit (kosto e zhvillimit për pikë funksioni; defekte të dorëzuara për pikë funksioni; pikë funksioni për muaj stafi.). Standardi i madhësisë së analizës së pikës së funksionit mbështetet nga Grupi Ndërkombëtar i Përdoruesve të Pikave të Funksionit (IFPUG). Mund të aplikohet në fillim të ciklit jetësor të zhvillimit të softuerit dhe nuk varet nga linja kodi si metoda disi e pasaktë Backfiring. Metoda është agnostike e teknologjisë dhe mund të përdoret për analiza krahasuese në të gjithë organizatat dhe industritë. Që nga fillimi i Analizës së Pikës së Funksionit, disa variacione kanë evoluar dhe familja e teknikave funksionale të përmasave është zgjeruar për të përfshirë masa të tilla të përmasave si COSMIC, NESMA, Pikat e Përdorimit të Rastit, FP Lite, FP-të e hershme dhe të shpejta dhe së fundmi Pikat e tregimit. Function Point ka një histori të saktësisë statistikore dhe është përdorur si një njësi e zakonshme e matjes së punës në menaxhimin e zhvillimit të aplikacioneve të shumta (ADM) ose angazhimet e jashtme, duke shërbyer si "monedhë" me të cilën ofrohen shërbimet dhe matet performanca. Një kufizim i zakonshëm i metodologjisë së Pikës së Funksionit është se ai është një proces manual dhe për këtë arsye mund të jetë intensiv i punës dhe i kushtueshëm në iniciativa në shkallë të gjerë si zhvillimi i aplikacioneve ose angazhimet e kontraktimit. Ky aspekt negativ i aplikimit të metodologjisë mund të jetë ajo që i motivoi udhëheqësit e industrisë së TI-së për të formuar Konsorciumin për Cilësinë e Softuerit të TI-së të fokusuar në prezantimin e një standardi të llogaritshëm metrikë për automatizimin e matjes së madhësisë së softuerit ndërkohë që IFPUG vazhdon të promovojë një qasje manuale pasi shumica e aktivitetit të saj mbështetet. në çertifikatat e sporteleve FP. CISQ përcakton madhësinë si për të vlerësuar madhësinë e softuerit për të mbështetur vlerësimin e kostos, ndjekjen e progresit ose aktivitete të tjera të lidhura me menaxhimin e projektit të softuerit. Përdoren dy standarde: ''Pikat e automatizuara të funksionit'' për të matur madhësinë funksionale të softuerit dhe ''Pikat e automatizuara të përmirësimit'' për të matur madhësinë e kodit funksional dhe jofunksional në një masë.<ref>{{Cite web|title=Software Sizing Standards {{!}} CISQ - Consortium for Information & Software Quality|url=https://www.it-cisq.org/standards/software-sizing-standards/|access-date=2021-01-28|website=www.it-cisq.org|language=en|archive-date=2 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241102115321/https://www.it-cisq.org/standards/software-sizing-standards/|url-status=dead}}</ref> === Identifikimi i gabimeve kritike të programimit === Gabimet kritike të programimit janë praktika të këqija specifike arkitekturore dhe/ose koduese që rezultojnë në rrezikun më të lartë, të menjëhershëm ose afatgjatë të ndërprerjes së biznesit.<ref>{{Cite web|date=2 shtator 2005|title=Why Software fails|url=https://spectrum.ieee.org/why-software-fails|access-date=2021-03-20|website=IEEE Spectrum: Technology, Engineering, and Science News|language=en}}</ref> Këto janë mjaft shpesh të lidhura me teknologjinë dhe varen shumë nga konteksti, objektivat e biznesit dhe rreziqet. Disa mund të konsiderojnë respektimin e konventave të emërtimit, ndërsa të tjerët – ata që përgatitin terrenin për një transferim njohurish për shembull – do ta konsiderojnë atë si absolutisht kritik. Gabimet kritike të programimit mund të klasifikohen gjithashtu sipas karakteristikave të CISQ. Shembulli bazë më poshtë: * Besueshmëria ** Shmangni modelet e softuerit që do të çojnë në sjellje të papritura (ndryshore e pa inicializuar, tregues null, etj.) ** Metodat, procedurat dhe funksionet që bëjnë Fut, Përditëso, Fshi, Krijo Tabelën ose Zgjidh duhet të përfshijnë menaxhimin e gabimeve ** Funksionet me shumë fije duhet të bëhen të sigurta në lidhje me fijet, për shembull klasat e veprimit të servleteve ose struteve nuk duhet të kenë fusha statike instance/jo-finale * Efikasiteti ** Siguroni centralizimin e kërkesave të klientëve (në hyrje dhe të dhëna) për të reduktuar trafikun e rrjetit ** Shmangni pyetjet SQL që nuk përdorin një indeks kundrejt tabelave të mëdha në një lak * Siguria ** Shmangni fushat në klasat servlet që nuk janë statike përfundimtare ** Shmangni aksesin e të dhënave pa përfshirë menaxhimin e gabimeve ** Kontrolloni kodet e kthimit të kontrollit dhe zbatoni mekanizmat e trajtimit të gabimeve ** Siguroni vërtetimin e hyrjes për të shmangur të metat e skriptimit të tërthortë në faqe ose të metat e injektimit SQL * Mirëmbajtja ** Pemët e trashëguara të thella dhe foleja duhet të shmangen për të përmirësuar kuptueshmërinë ** Modulet duhet të lidhen lirshëm (fanout, ndërmjetës) për të shmangur përhapjen e modifikimeve Zbatoni konventat homogjene të emërtimit === Modele cilësore të funksionalizuara === Propozimet më të reja për modelet e cilësisë si Squale dhe Quamoco<ref>{{Cite journal|last=Wagner|first=Stefan|last2=Goeb|first2=Andreas|last3=Heinemann|first3=Lars|last4=Kläs|first4=Michael|last5=Lampasona|first5=Constanza|last6=Lochmann|first6=Klaus|last7=Mayr|first7=Alois|last8=Plösch|first8=Reinhold|last9=Seidl|first9=Andreas|date=2015|title=Operationalised product quality models and assessment: The Quamoco approach|url=http://elib.uni-stuttgart.de/opus/volltexte/2015/9916/pdf/quamoco.pdf|journal=Information and Software Technology|language=en|volume=62|pages=101–123|arxiv=1611.09230|doi=10.1016/j.infsof.2015.02.009}}</ref> përhapin një integrim të drejtpërdrejtë të përkufizimit të atributeve të cilësisë dhe matjes. Duke zbërthyer atributet e cilësisë apo edhe duke përcaktuar shtresa shtesë, atributet komplekse, abstrakte të cilësisë (si besueshmëria ose mirëmbajtja) bëhen më të menaxhueshme dhe më të matshme. Këto modele cilësore janë aplikuar në kontekste industriale, por nuk kanë marrë miratim të gjerë. ==Shiko më shumë== {{Div col}} * Aksesueshmëria * Disponueshmëria * Praktikat më të mira të kodimit * Konventat e kodimit * Kohezioni dhe bashkimi * Defekt kompjuterik * Kompleksiteti ciklomatik * Kriticiteti i defektit * Besueshmëria * GQM * ISO/IEC 9126 * Përmirësimi i procesit të softuerit dhe përcaktimi i aftësive - ISO/IEC 15504 * Stili i programimit * Cilësia: kontrolli i cilësisë, menaxhimi total i cilësisë. * Menaxhimi i kërkesave * Fushëveprimi (menaxhimi i projektit) * Siguria * Inxhinieri sigurie * Arkitektura e softuerit * Defekt i softuerit * Sigurimi i cilësisë së softuerit * Kontrolli i cilësisë së softuerit * Metrika e softuerit * Ripërdorimi i softuerit * Standardi i softuerit * Testimi i softuerit * Analiza statike e programit * Testueshmëria {{Div col end}} == Lexim të mëtejshëm == * [https://developer.android.com/quality Udhëzimet e cilësisë së] sistemit operativ [[Android (sistemi operativ)|Android,]] duke përfshirë listat kontrolluese për ndërfaqen e përdoruesit, sigurinë, etj. korrik 2021 * Shoqata e Menaxherëve Detarë në Teknologjinë e Informacionit dhe Komunikimit (AMMITEC). [https://www.ammitec.org/images/AMMITEC_Maritime_Software_Quality_Guidelines_v1.pdf Udhëzimet për cilësinë e softuerit detar]. shtator 2017 * Capers Jones dhe Olivier Bonsignour, "The Economics of Software Quality", Addison-Wesley Professional, botimi i parë, 31 dhjetor 2011,  * [https://cnescatlab.github.io/ CAT Lab - Laboratori i mjeteve të analizës së kodit CNES] (në GitHub) * Girish Suryanarayana, Procesi i softuerit kundrejt cilësisë së dizajnit: tërheqje e luftës?<ref name="ieeesw">{{Cite journal|last=Suryanarayana|first=Girish|year=2015|title=Software Process versus Design Quality: Tug of War?|journal=IEEE Software|language=en|volume=32|issue=4|pages=7–11|doi=10.1109/MS.2015.87|doi-access=free}}</ref> * Ho-Won Jung, Seung-Gweon Kim dhe Chang-Sin Chung. [http://doi.ieeecomputersociety.org/10.1109/MS.2004.1331309 Matja e cilësisë së produktit të softuerit: Një studim i ISO/IEC 9126]. ''IEEE Software'', 21(5):10–13, shtator/tetor 2004. * Organizata Ndërkombëtare për Standardizim. ''Inxhinieri Softuerësh—Cilësia e produktit—Pjesa 1: Modeli i cilësisë''. ISO, Gjenevë, Zvicër, 2001. ISO/IEC 9126-1:2001(E). * [http://www.sei.cmu.edu/library/abstracts/presentations/esepg.cfm Matja e cilësisë së produktit të softuerit: Seria ISO 25000 dhe CMMI (faqe SEI)] * ''[http://arxiv-web3.library.cornell.edu/abs/1408.3253 MSQF - Një kornizë e cilësisë së softuerit të bazuar në matje,]'' Biblioteka e Universitetit Cornell * Omar Alshathry, Helge Janicke, "Optimizing Software Quality Assurance", compsacw, f.&nbsp;87–92, 2010 Punëtoritë e Konferencës së 34-të Vjetore të IEEE për Programet kompjuterike dhe Aplikacionet, 2010. * Robert L. Glass. ''Softuer me cilësi të ndërtimit''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ, 1992. * Roland Petrasch, " [https://www.researchgate.net/publication/258105237_The_Definition_of_Software_Quality-_A_Practical_Approach Përkufizimi i 'Cilësisë së Softuerit': Një Qasje Praktike] ", ISSRE, 1999 * Profesionist i cilësisë së softuerit,<ref>{{Cite web|title=Software Quality Professional {{!}} ASQ|url=https://asq.org/quality-resources/pub/software-quality-professional|access-date=2021-01-28|website=asq.org|language=eng}}</ref> Shoqëria Amerikane për Cilësinë (ASQ) * Journal Quality Software<ref>{{Cite web|title=Software Quality Journal|url=https://www.springer.com/journal/11219|access-date=2021-01-28|website=Springer|language=en}}</ref> nga Springer Nature * Stephen H. Kan. ''Metrikat dhe modelet në inxhinierinë e cilësisë së softuerit''. Addison-Wesley, Boston, MA, botimi i dytë, 2002. * Stefan Wagner. [https://www.springer.com/us/book/9783642385704 Kontrolli i cilësisë së produktit të softuerit]. Springer, 2013 == Referime == '''Shenime''' <references /> == Bibliografia == * Albrecht, A. J. (1979), Matja e produktivitetit të zhvillimit të aplikacioneve. Në punimet e Simpoziumit të Përbashkët SHARE/GUIDE IBM Applications Development., IBM * Ben-Menachem, M.; Marliss, G. S. (1997), Cilësia e softuerit, prodhimi i softuerit praktik dhe konsistent, Thomson Computer Press * Boehm, B.; Brown, J.R.; Kaspar, H.; Lipow, M.; MacLeod, G.J.; Merritt, M.J. (1978), Karakteristikat e cilësisë së softuerit, Hollanda e Veriut. * Chidamber, S.; Kemerer, C. (1994), Një Suite Metrike për Dizajn të Orientuar në Objekte. IEEE Transactions on Software Engineering, 20 (6), fq. 476–493 * Ebert, Christof; Dumke, Reiner, Software Measurement: Establish - Extract - Evaluate - Execute, Kindle Edition, f.91 * Garmus, D.; Herron, D. (2001), Analiza e Pikës së Funksionit, Addison Wesley * Halstead, M.E. (1977), Elements of Software Science, Elsevier North-Holland * Hamill, M.; Goseva-Popstojanova, K. (2009), Gabimet e zakonshme në të dhënat e gabimeve dhe dështimeve të softuerit. IEEE Transactions of Software Engineering, 35 (4), fq. 484–496 * Jackson, D.J. (2009), Një rrugë e drejtpërdrejtë drejt softuerit të besueshëm. Komunikimet e ACM, 52 (4). * Martin, R. (2001), Menaxhimi i dobësive në sistemet e rrjetit, IEEE Computer. * McCabe, T. (Dhjetor 1976), Një masë kompleksiteti. Transaksionet IEEE në Inxhinieri Softuerësh * McConnell, Steve (1993), Code Complete (First ed.), Microsoft Press * Nygard, M.T. (2007), Lëshojeni! Dizajnimi dhe vendosja e softuerit të gatshëm për prodhim, programuesit pragmatikë. * Park, R.E. (1992), Matja e madhësisë së softuerit: Një kornizë për numërimin e deklaratave të burimit. (CMU/SEI-92-TR-020)., Instituti i Inxhinierisë Softuerike, Universiteti Carnegie Mellon * Pressman, Roger S. (2005). Inxhinieria e Softuerit: Qasja e një praktikuesi (redaktimi i gjashtë ndërkombëtar). Edukimi McGraw-Hill. <nowiki>ISBN 0071267824</nowiki>. * Spinellis, D. (2006), Cilësia e kodit, Addison Wesley == Lidhje të jashtme == * [https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence Kur kodi është mbret: Përvetësimi i përsosmërisë së softuerit të automobilave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241216072832/https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence |date=16 dhjetor 2024 }} (McKinsey, 2021) * [https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf Cilësia e softuerit të sistemit të integruar: Pse është kaq shpesh e tmerrshme?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515211001/https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf |date=15 maj 2021 }} [https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf Çfarë mund të bëjmë për këtë?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515211001/https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf |date=15 maj 2021 }} (nga [https://users.ece.cmu.edu/~koopman/ Philip Koopman]) * [https://www.it-cisq.org/standards/code-quality-standards/ Standardet e Cilësisë së Kodit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241224173928/https://www.it-cisq.org/standards/code-quality-standards/ |date=24 dhjetor 2024 }} nga CISQ ™ * Blog i CISQ: https://blog.it-cisq.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220831175319/https://blog.it-cisq.org/ |date=31 gusht 2022 }} * [http://microelectronics.esa.int/vhdl/pss/PSS-05-11.pdf Udhëzues për sigurimin e cilësisë së softuerit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241215175828/http://microelectronics.esa.int/vhdl/pss/PSS-05-11.pdf |date=15 dhjetor 2024 }} (ESA) * [http://emits.sso.esa.int/emits-doc/e_support/Bssc962.pdf Udhëzues për aplikimin e standardeve të inxhinierisë softuerike ESA në projekte të vogla softuerike] (ESA) * [https://www.nasa.gov/centers/ivv/pdf/192949main_ESA_Garcia.pdf Një përmbledhje e Shërbimeve të Sigurimit të Produkteve të Softuerit ESA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210114228/https://www.nasa.gov/centers/ivv/pdf/192949main_ESA_Garcia.pdf |date=10 shkurt 2023 }} (NASA/ESA) * [https://lsoares.medium.com/our-approach-to-quality-in-volkswagen-software-dev-center-lisbon-72f5728e2235 Qasja jonë ndaj cilësisë në Volkswagen Software Dev Center Lisbonë] * [https://google.github.io/styleguide/ Udhëzuesit e stilit të Google] * [https://www.infoq.com/news/2011/03/Ensuring-Product-Quality-Google/ Sigurimi i cilësisë së produktit në Google] (2011) * [https://sma.nasa.gov/sma-disciplines/software-assurance Sigurimi i softuerit të NASA-s] * [https://www.nist.gov/itl/ssd/software-quality-group Grupi i Cilësisë së Softuerit NIST] * [https://www.it-cisq.org/standards/automated-function-points/ Pikat e automatizuara të funksionit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210142547/https://www.it-cisq.org/standards/automated-function-points/ |date=10 dhjetor 2024 }} OMG/CISQ ([[ISO/IEC 19515]]) * [https://www.omg.org/spec/ATDM/ Standardi i automatizuar i borxhit teknik OMG] * [https://re-magazine.ireb.org/articles/automated-quality-assurance Sigurimi i automatizuar i cilësisë] (artikulluar në IREB nga Harry Sneed) * [https://www.nist.gov/publications/structured-testing-testing-methodology-using-cyclomatic-complexity-metric Testimi i strukturuar: Një Metodologji Testimi Duke përdorur Metrikën e Kompleksitetit Ciklomatik] (1996) * [https://docs.microsoft.com/en-us/previous-versions/visualstudio/visual-studio-2015/code-quality/analyzing-application-quality-by-using-code-analysis-tools?view=vs-2015 Analizimi i cilësisë së aplikacionit duke përdorur mjetet e analizës së kodit] (Microsoft, Documentation, Visual Studio, 2016) {{Software engineering}}'''''Redaktuar në gjuhën shqipe nga Gjergj M. Çuni, student i shkencave kompjuterike në FShMN. Dhjetor, 2024.''''' [[Kategoria:Cilësi e programit| ]] [[Category:Të menduarit e sistemeve]] [[Category:Testimi i softuerit|Cilësia]] [[Category:Kodi burimor]] 0qahlozg4rbtz0fyxlkmjrfr9w5p1qd 1 368967 3026020 2731375 2026-08-16T00:40:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026020 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baza e të dhënave relacionale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2731374 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140108030546/http://itknowledgeexchange.techtarget.com/eye-on-oracle/oracle-the-clear-leader-in-24-billion-rdbms-market/ për lidhjen http://itknowledgeexchange.techtarget.com/eye-on-oracle/oracle-the-clear-leader-in-24-billion-rdbms-market/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2024 07:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baza e të dhënave relacionale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026019 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109044007/https://pages.cs.wisc.edu/~beyer/papers/srql_ssdbm98.pdf për lidhjen http://pages.cs.wisc.edu/~beyer/papers/srql_ssdbm98.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 02:40 (CEST) orz7xihyf6masg4v0y9nqc0sqibkbpm 1 368969 3026055 3022369 2026-08-16T04:52:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026055 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Cilësia e programit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cilësia e programit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026054 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220820062836/https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-software-quality-in-the-us-a-2020-report.htm për lidhjen https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-software-quality-in-the-us-a-2020-report.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220901034121/https://www.it-cisq.org/omg-cisq-wp/index.htm për lidhjen https://www.it-cisq.org/omg-cisq-wp/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241102115321/https://www.it-cisq.org/standards/software-sizing-standards/ për lidhjen https://www.it-cisq.org/standards/software-sizing-standards/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241224173928/https://www.it-cisq.org/standards/code-quality-standards/ për lidhjen https://www.it-cisq.org/standards/code-quality-standards/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220831175319/https://blog.it-cisq.org/ për lidhjen https://blog.it-cisq.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241210142547/https://www.it-cisq.org/standards/automated-function-points/ për lidhjen https://www.it-cisq.org/standards/automated-function-points/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 06:52 (CEST) rt3wwh9fjxqdf12n3q31vg1b1cy6iv9 3 371205 3025996 3025669 2026-08-15T21:17:07Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Sisterhood */ 3025996 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Falemënderit}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 21 janar 2025 23:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lavdi marrëzisë]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2742816|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lavdi marrëzisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20janar%202025,%2017:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 janar 2025 18:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lavdi marrëzisë]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2742816|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lavdi marrëzisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20janar%202025,%2017:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 janar 2025 18:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nanomjekësia]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2827046|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nanomjekësia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20gusht%202025,%2013:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2025 15:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bargala]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2829109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bargala]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202025,%2021:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2025 23:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dautica]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2830534|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dautica]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202025,%2000:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2025 02:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rrota e biçikletës]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2831941|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rrota e biçikletës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shtator%202025,%2021:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shtator 2025 23:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biçikleta elektrike]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2831959|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biçikleta elektrike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shtator%202025,%2022:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 shtator 2025 00:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hussain Almossawi]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2831971|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hussain Almossawi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shtator%202025,%2022:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 shtator 2025 00:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Timoni i biçikletës]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2832481|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Timoni i biçikletës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shtator%202025,%2017:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 shtator 2025 19:43 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Trotineti]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2832494|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Trotineti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shtator%202025,%2017:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 shtator 2025 19:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eurobike]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2832749|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eurobike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shtator%202025,%2016:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shtator 2025 18:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hajro Babameto]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884642|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hajro Babameto]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2019:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 20:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jusuf Rexhepi]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2885951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jusuf Rexhepi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20janar%202026,%2017:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 janar 2026 18:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Berit Backer]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908042|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Berit Backer]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2026 19:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Etnonimi]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023182|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Etnonimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202026,%2013:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2026 15:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dua (film)]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023281|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dua (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202026,%2017:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2026 19:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e filmave kosovarë]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023524|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e filmave kosovarë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20gusht%202026,%2016:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 gusht 2026 18:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrnesha (film)]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023549|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrnesha (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20gusht%202026,%2016:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 gusht 2026 18:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Housekeeping for Beginners]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023625|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Housekeeping for Beginners]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20gusht%202026,%2022:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 gusht 2026 00:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Silvana Santamaria]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023666|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Silvana Santamaria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20gusht%202026,%2000:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 gusht 2026 02:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Hassner]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023779|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Hassner]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20gusht%202026,%2012:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 gusht 2026 14:44 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kinematografia]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024006|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kinematografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20gusht%202026,%2013:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 gusht 2026 15:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mua besoj më shpëtoj portreti]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024082|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mua besoj më shpëtoj portreti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20gusht%202026,%2021:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 gusht 2026 23:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Guerreros]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024546|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Guerreros]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20gusht%202026,%2022:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 00:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jericho Ridge]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024566|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jericho Ridge]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20gusht%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 00:49 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konsulli rus]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konsulli rus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20gusht%202026,%2013:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 15:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Një film pa emër]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024766|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Një film pa emër]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20gusht%202026,%2017:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 19:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Virus: Extreme Contamination]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025662|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Virus: Extreme Contamination]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20gusht%202026,%2009:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 gusht 2026 11:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sisterhood]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025988|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sisterhood]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2021:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 23:17 (CEST) 0fxclfev3gd0kbq6s0kb2mohzgjlqfb 3026005 3025996 2026-08-15T21:34:30Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Fytyra (film) */ 3026005 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Falemënderit}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 21 janar 2025 23:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lavdi marrëzisë]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2742816|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lavdi marrëzisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20janar%202025,%2017:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 janar 2025 18:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lavdi marrëzisë]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2742816|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lavdi marrëzisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20janar%202025,%2017:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 janar 2025 18:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nanomjekësia]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2827046|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nanomjekësia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20gusht%202025,%2013:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2025 15:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bargala]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2829109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bargala]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202025,%2021:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2025 23:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dautica]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2830534|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dautica]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202025,%2000:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2025 02:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rrota e biçikletës]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2831941|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rrota e biçikletës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shtator%202025,%2021:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shtator 2025 23:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biçikleta elektrike]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2831959|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biçikleta elektrike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shtator%202025,%2022:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 shtator 2025 00:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hussain Almossawi]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2831971|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hussain Almossawi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shtator%202025,%2022:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 shtator 2025 00:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Timoni i biçikletës]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2832481|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Timoni i biçikletës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shtator%202025,%2017:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 shtator 2025 19:43 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Trotineti]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2832494|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Trotineti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shtator%202025,%2017:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 shtator 2025 19:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eurobike]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2832749|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eurobike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shtator%202025,%2016:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shtator 2025 18:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hajro Babameto]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884642|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hajro Babameto]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2019:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 20:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jusuf Rexhepi]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2885951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jusuf Rexhepi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20janar%202026,%2017:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 janar 2026 18:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Berit Backer]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908042|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Berit Backer]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2026 19:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Etnonimi]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023182|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Etnonimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202026,%2013:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2026 15:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dua (film)]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023281|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dua (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202026,%2017:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2026 19:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e filmave kosovarë]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023524|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e filmave kosovarë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20gusht%202026,%2016:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 gusht 2026 18:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrnesha (film)]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023549|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrnesha (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20gusht%202026,%2016:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 gusht 2026 18:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Housekeeping for Beginners]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023625|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Housekeeping for Beginners]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20gusht%202026,%2022:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 gusht 2026 00:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Silvana Santamaria]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023666|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Silvana Santamaria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20gusht%202026,%2000:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 gusht 2026 02:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Hassner]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023779|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Hassner]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20gusht%202026,%2012:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 gusht 2026 14:44 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kinematografia]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024006|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kinematografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20gusht%202026,%2013:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 gusht 2026 15:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mua besoj më shpëtoj portreti]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024082|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mua besoj më shpëtoj portreti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20gusht%202026,%2021:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 gusht 2026 23:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Guerreros]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024546|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Guerreros]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20gusht%202026,%2022:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 00:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jericho Ridge]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024566|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jericho Ridge]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20gusht%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 00:49 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konsulli rus]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konsulli rus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20gusht%202026,%2013:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 15:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Një film pa emër]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3024766|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Një film pa emër]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20gusht%202026,%2017:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 gusht 2026 19:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Virus: Extreme Contamination]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025662|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Virus: Extreme Contamination]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20gusht%202026,%2009:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 gusht 2026 11:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sisterhood]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025988|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sisterhood]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2021:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 23:17 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fytyra (film)]]'' == Përshëndetje, Falemënderit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025997|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fytyra (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2021:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 23:34 (CEST) iw070fpoworz3i3bzg3267vrlxtnjp8 1 374506 3026078 2768516 2026-08-16T07:46:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026078 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Diskriminimi fetar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2768515 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230728183521/https://www.thesaurus.net/religism për lidhjen https://www.thesaurus.net/religism. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 mars 2025 07:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Diskriminimi fetar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026077 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230710013424/https://etymologeek.com/eng/religism/94248563 për lidhjen https://etymologeek.com/eng/religism/94248563. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 09:46 (CEST) jj6p9sy2lnyexw0glrybeyn5v0wtveq 1 377450 3026084 2789100 2026-08-16T08:15:20Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026084 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Don Benkishoti në bjeshkë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2789099 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://supermart.al/libra-and-art/libra/albanian-books/early-readers/don-benkishoti-ne-bjeshke-en/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 prill 2025 08:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Don Benkishoti në bjeshkë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026083 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://bum.al/produkti/don-benkishoti-ne-bjeshke/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 10:15 (CEST) swtkkp7tbip3kdd19om7xnxoveoawqt 0 378299 3025971 3000531 2026-08-15T18:24:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025971 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Andrea Benetti | image = Andrea-Benetti.jpg | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1964|1|15}} | birth_place = [[Bolonja]], [[Itali]] | nationality = {{Flamuri|Italia}} [[Italisht]] | death_date = | death_place = | nationality = italiane | education = Akademia e Arteve të Bukura të Bolonjës | occupation = Artist | known_for = Pikturë, fotografi, video art, instalacione | notable_works = | movement = Art Neo-Shpellor | spouse = | children = | website = {{URL|andreabenetti.com}} }} '''Andrea Benetti''' është një artist italian, i lindur më 15 janar 1964. Ai është autori i Manifestit të Art Neo-Shpellor, të cilin e paraqiti në vitin 2009 në Bienalen e 53-të të Venedikut, në Pavijonin “Natura e sogni” të vendosur në Universitetin Ca' Foscari.<ref>{{Cite web|url=https://bologna.repubblica.it/cronaca/2013/04/12/news/andrea_benetti_e_la_sua_arte_neorupestre-56465622/|title=Andrea Benetti e la sua Arte Neo-rupestre|language=it}}</ref> == Biografia == Andrea Benetti është një artist vizual italian<ref>{{Cite web|url=https://biografieonline.it/biografia-andrea-benetti|title=Andrea Benetti su Biografie Online|language=it}}</ref>, i cili ka eksploruar shumë forma të artit, duke përfshirë pikturën, fotografinë, vizatimin artistik, instalimet dhe videoartin. Në vitin 2006 Benetti ideoi Manifestin e Art Neo-Shpellor, të cilin e paraqiti në vitin 2009, në Bienalen e 53-të të [[Venediku]]t.<ref>{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/andrea-benetti|title=Andrea Benetti nell'Enciclopedia Treccani|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://museomacia.org/collezione-permanente-arte-contemporanea-italiana/andrea-benetti-arte-contemporanea.html|title=Artisti del Museo MACIA|language=it}}</ref> Arti i Andrea Benettit frymëzohet, drejtpërdrejt dhe tërthorazi, nga format e para të artit të Parahistorisë<ref>{{Cite web|url=https://cris.unibo.it/handle/11585/182301|title=Andrea Benetti - Colori e suoni delle Origini|language=it}}</ref>. Benetti ka studiuar elementet stilistike dhe konceptuale të pikturave shpellore, të cilat u krijuan në shpellat gjatë Parahistorisë dhe ka ripunuar këto simbole në një kuptim modern. Veprat e tij paraqesin motive zoomorfe dhe antropomorfe, forma gjeometrike abstrakte<ref>{{Cite web|url=https://magazine.unibo.it/archivio/2013/04/12/colori_e_suoni_delle_origini|title=Colori e suoni delle origini|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=24 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424055932/https://magazine.unibo.it/archivio/2013/04/12/colori_e_suoni_delle_origini|url-status=dead}}</ref> dhe simbole. Vepra artistike e Andrea Benettit krijon një urë konceptuale midis artit të Parahistorisë dhe artit bashkëkohor. Për të thelluar hulumtimin e tij mbi pikturën e origjinës, Benetti krijoi një cikël veprash duke përdorur pigmente autentike të Paleolitit. Të njëjtat pigmente ishin përdorur nga një njeri parahistorik për të pikturuar piktura shpellore në shkëmbin e shpellës së Fumane. Autenticiteti i këtyre pigmenteve është certifikuar nga Universiteti i Ferrarës që drejtonte gërmimet arkeologjike. Më pas një pjesë e pigmenteve u dorëzuan Benetit që të krijonte vepra të reja duke përdorur pigmentet e një “kolegu” të tij 40,000 vjeçar. Ky projekt artistik përfaqëson një shenjë simbolike të vazhdimësisë me artin e origjinës.<ref>{{Cite web|url=https://iris.unife.it/handle/11392/2351078|title=Andrea Benetti - PreHistoria Contemporanea|language=it}}</ref> Në vitin 2011 Andrea Benetti vazhdoi hulumtimin e tij artistik, duke organizuar një ekspozitë me veprat e tij brenda Shpellave të Castellanës. Ekspozita u vendos duke krijuar një galeri të vërtetë arti midis mureve shkëmbore të shpellës. Kjo përpjekje, e titulluar “Piktura kthehet në shpella”, artisti bolognez ktheu simbolikisht artin në vendin ku lindi.<ref>{{Cite web|url=https://iris.unisalento.it/handle/11587/390731?mode=full|title=Andrea Benetti - La Pittura Neoruprestre|language=it}}</ref> Një aspekt teknik që forcon lidhjen midis artit të Benettit dhe natyrës është përdorimi i materialeve natyrore për të krijuar veprat e tij. Artist përdor erëza, oksida dhe substanca të tjera natyrore të tretura në ujë, së bashku me ngjyrën me vaj dhe relievin e ulët me gips të aplikuar në kanavacë.<ref>{{Cite web|url=https://iris.unisalento.it/handle/11587/390731?mode=full|title=Andrea Benetti - La Pittura Neoruprestre|language=it}}</ref> [[File:Benetti godart ridotta.jpg|thumb|right|Romë, 9 mars 2012 - Quirinale, Presidenca e Republikës Italiane - Andrea Benetti i dorëzon veprën për blerjen në Koleksionin e Artit të Quirinalit, profesorit Louis Godart, përgjegjës për Trashëgiminë Artistike.]] Veprat e Andrea Benettit gjenden në koleksionet e muzeumeve dhe institucioneve të rëndësishme, kombëtare dhe ndërkombëtare, duke përfshirë ato të Kombeve të Bashkuara<ref>{{Cite web|url=https://www.edueda.net/index.php?title=Andrea_Benetti#Collezioni_Estere|title=Andrea Benetti in “The Educational Encyclopedia”|language=it}}</ref>, Vatikanit<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiart.org/en/andrea-benetti|title=Andrea Benetti nell'enciclopedia WikiArt|language=it}}</ref>, Quirinalit<ref>{{Cite web|url=https://www.sapere.it/enciclopedia/Benetti%2C+Andrea.html|title=Andrea Benetti nell'enciclopedia Sapere|language=it}}</ref> dhe Dhomës së Deputetëve<ref>{{Cite web|url=https://www.romatoday.it/eventi/mostre/vr60768-anthropomorphic-figure-andrea-benetti.html|title=VR60768 · Anthropomorphic Figure di Andrea Benetti|language=it}}</ref>. Ndër ekspozitat më të fundit përfshihen:<ref>{{Cite web|url=https://www.artribune.com/artista-mostre-biografia/andrea-benetti/|title=Le mostre di Andrea Benetti su Artribune|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.exibart.com/artista-curatore-critico-arte/andrea-benetti/|title=Le mostre di Andrea Benetti su Exibart|language=it}}</ref> * "Piktura Neo-Shpellore" (Shpellat e Castellanës, Shpella “La Grave”, 2011)<ref>{{Cite web|url=https://iris.unisalento.it/handle/11587/390731?mode=full|title=Ricerca dell'Università del Salento - Lecce|language=it}}</ref> * "Ngjyra dhe tinguj të origjinës" ([[Bolonja]], Palazzo d'Accursio, 2013)<ref>{{Cite web|url=https://www.lastampa.it/cultura/2013/03/20/news/colori-e-suoni-delle-origini-1.36113830|title=Colori e suoni delle origini|language=it}}</ref> * "Gjenesa e pikturës" (Universiteti i Barit, Palazzo della Posta, 2014)<ref>{{Cite web|url=https://barilive.it/2014/02/26/pitture-e-suoni-dal-principio-della-storia/|title=Pitture e suoni dal principio della storia|language=it}}</ref> * "VR60768 · anthropomorphic figure" ([[Romë]], Camera dei Deputati, 2015)<ref>{{Cite web|url=http://www.camera.it/leg17/browse/1131?shadow_comunicatostampa=9016|title=Comunicato stampa – Camera dei Deputati|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nonsolocinema.com/La-mostra-di-Andrea-Benetti-alla_31297.html|title=La mostra di Andrea Benetti alla Camera dei Deputati|language=it}}</ref> * "preHistoria contemporanea" (Universiteti i Ferrarës, Palazzo Turchi di Bagno, 2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.estense.com/2016/547575/andrea-benetti-espone-a-palazzo-turchi-di-bagno/|title=Andrea Benetti espone a Palazzo Turchi di Bagno|language=it}}</ref> * "Fytyra kundër dhunës" (Bolonja, Palazzo d'Accursio, 2017)<ref>{{Cite web|url=https://archivio-notizie.comune.bologna.it/2017/11/volti-contro-la-violenza-mostra-fotografica-di-andrea-benetti-palazzo-daccursio/|title=Volti contro la violenza - Mostra fotografica di Andrea Benetti a Palazzo d'Accursio|language=it}}</ref> * "Forma të pakufizuara" (Bolonja, Palazzo della Regione, 2021)<ref>{{Cite web|url=https://tg24.sky.it/bologna/2021/09/24/timeless-shapes-la-personale-di-andrea-benetti-a-bologna?fbclid=IwAR1AP-HXdslx19ldls8v_gSW32V-uFT-2H85sJk6-uiWitK7PVzvEmyLUYA|title=Timeless shapes, la personale di Andrea Benetti a Bolonja|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/arte/2021/09/24/timeless-shapes-la-personale-di-andrea-benetti-a-bologna_aff0a702-e1e7-48c2-9688-7148d8f09572.html|title=Agenzia ANSA|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilrestodelcarlino.it/bologna/cronaca/assemblea-legislativa-viaggio-nellarte-con-andrea-benetti-93f9e9f6?live|title=Assemblea legislativa Viaggio nell’arte con Andrea Benetti|language=it}}</ref> * "Ngjyra në Venedik" (Venedik, Palazzo Zaguri, 2023)<ref>{{Cite web|url=https://www.veneziatoday.it/eventi/andrea-benetti-colors-in-venice.html|title=Mostra "Colors in Venice" di Andrea Benetti|language=it}}</ref> * "Valë parahistorike" (Milano, Spazio ArteAria, 2023)<ref>{{Cite web|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/arte/2023/11/10/la-pittura-rupestre-rivive-con-andrea-benetti-a-milano_de8abdf0-9c1f-4949-8b30-29952c57aa74.html|title=La pittura rupestre rivive con Andrea Benetti a Milano|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilgiornaledellarte.com/Articolo/Andrea-Benetti,-un-neorupestre-a-Milano|title=Andrea Benetti, un Neo-rupestre a Milano|language=it}}</ref> Në vitin 2020, Andrea Benettit iu dha 49° Premio “Nettuno d'Oro”, çmimi më i rëndësishëm artistik i qytetit të Bolognës.<ref>{{Cite web|url=https://bologna.repubblica.it/cronaca/2020/10/21/news/il_lions_da_il_suo_nettuno_d_oro_a_andrea_benetti-271320159/|title=Assegnato il Nettuno d'oro ad Andrea Benetti|language=it}}</ref> == Muze dhe koleksione == [[File:Andrea Benetti in mostra alla Camera dei Deputati.jpg|thumb|right|Il prof. M. Peresani, la prof. S. Grandi, A. Benetti alla mostra di Benetti "VR60768 - anthropomorphic figure", allestita alla Camera dei Deputati.]] Muze dhe institucione që kanë përfshirë në koleksionet e tyre të artit veprat e Andrea Benettit: * Koleksioni i artit të OKB-së ([[New York]], [[Shtetet e Bashkuara]]) - Vepër: "Against violence"<ref>{{Cite web|url=https://www.edueda.net/index.php?title=Andrea_Benetti#Collezioni_Estere|title=Andrea Benetti nell'enciclopedia Sapere|language=it}}</ref> * Koleksioni i artit të Vatikanit ([[Qyteti i Vatikanit]]) - Vepër: "Omaggio a Karol Wojtyła"<ref>{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/andrea-benetti|title=Andrea Benetti nell'enciclopedia Treccani|language=it}}</ref> * MACIA - Muzeu i Artit Bashkëkohor Italian në Amerikë (San José, [[Kosta Rika]]) - Vepër: "Lojëra fëminishme"<ref>{{Cite web|url=http://www.museomacia.org/collezione-permanente-arte-contemporanea-italiana/andrea-benetti-arte-contemporanea.html|title=La pagina di Andrea Benetti nel sito del Museo MACIA|language=it}}</ref> * Koleksioni i artit të Quirinalit · Presidenca e Republikës Italiane · (Romë – Itali) - Vepër: "Caccia VII"<ref>{{Cite web|url=https://www.wikiart.org/en/andrea-benetti|title=Andrea Benetti nell'enciclopedia WikiArt|language=it}}</ref> * Pallati Montecitorio · Parlamenti Italian · Dhoma e Deputetëve (Romë – Itali) - Vepër: "9 nëntor 1989"<ref>{{Cite web|url=https://www.myluxury.it/articolo/l-arte-che-va-di-moda-il-gusto-neorupestre-di-andrea-benetti/40475/|title=La moda dell'arte: il gusto Neo-rupestre di Andrea Benetti|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=15 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515175928/https://www.myluxury.it/articolo/l-arte-che-va-di-moda-il-gusto-neorupestre-di-andrea-benetti/40475/|url-status=dead}}</ref> * Koleksioni i artit të Universitetit të Richmond ([[Richmond]] - Shtetet e Bashkuara) - Vepër: "Volare" * Koleksioni i artit të Universitetit të Ferrarës (Ferrara – Itali) - Vepër: "Hominid i Porto Badisco I"<ref>{{Cite web|url=http://www.unife.it/sma/it/le-mostre/archivio-delle-mostre/2016/andrea-benetti-prehistoria-contemporanea/andrea-benetti-prehistoria-contemporanea|title=Andrea Benetti – preHISTORIA CONTEMPORANEA – Sistema Museale dell'Università di Ferrara|language=it}}</ref> * Koleksioni i artit të Universitetit të Barit ([[Bari]] - Itali) - Vepër: "Anije me pemë"<ref>{{Cite web|url=https://www.uniba.it/it/eventi-alluniversita/anno-2014/andrea-benetti-colori-e-suoni-delle-origini|title=Andrea Benetti: Colori e suoni delle origini|language=it}}</ref> * MAMbo · Muzeu i Artit Modern dhe Bashkëkohor të Bolognës (Bolonja – Itali) - Vepër: "Lulja e Lotusit"<ref>{{Cite web|url=https://www.museibologna.it/mambo/collezioneonline/scheda/&collezione=2&sfogliaper=titolo&id=6121|title=Fior di Loto – L'opera di Benetti nella Collezione del MamBo|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archivioraam.org/opera/fior-di-loto|title=L'opera nell'Archivio RAAM|language=it}}</ref> * Museion · Muzeu i Artit Modern dhe Bashkëkohor të Bolzanit ([[Bolzano]] – Itali) - Vepër: "Instinkti primitiv II"<ref>{{Cite web|url=https://oggetti-musei-archivi.prov.bz.it/Details/bz/60004248|title=L'opera nel sito dei Beni Culturali|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archivioraam.org/opera/istinto-primitivo-ii-2|title=L'opera nell'Archivio RAAM|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=2 maj 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502154133/https://archivioraam.org/opera/istinto-primitivo-ii-2|url-status=dead}}</ref> * Koleksioni i artit të Ministrisë së Drejtësisë dhe të Drejtave të Njeriut të Buenos Airesit ([[Buenos Aires]] - [[Argjentina]]) - Vepër: "Lapsa të thyer"<ref>{{Cite web|url=https://www.edueda.net/index.php?title=Andrea_Benetti#Collezioni_Estere|title=Andrea Benetti in The Educational Encyclopedia|language=it}}</ref> * CAMeC – Qendra Arte Moderna e Contemporanea – (La Spezia – Itali) - Vepër: "Shpella e drerëve"<ref>{{Cite web|url=https://www.cittadellaspezia.com/2019/06/20/decine-di-opere-donate-al-camec-il-patrimonio-artistico-cresce-288850/|title=Il patrimonio artistico cresce|language=it}}</ref> * Muzeu F. P. Michetti (Francavilla al Mare – Itali) - Vepër: "Tre teza"<ref>{{Cite web|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/08/18/quelle-pitture-neorupestri-di-andrea-benetti.html|title=Le pitture Neorupestri di Andrea Benetti|language=it}}</ref> * Muzeu Osvaldo Licini (Ascoli Piceno – Itali) - Vepër: "Ominidi e animali I"<ref>{{Cite web|url=https://www.picenooggi.it/2013/08/26/lartista-andrea-benetti-ad-ascoli-per-dar-vita-al-travertino/|title=Andrea Benetti ad Ascoli per dare vita al travertino|language=it}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * Koleksioni i artit të Komunës së Lecce ([[Lecce]] – Itali) - Vepër: "La coerenza"<ref>{{Cite web|url=https://www.pugliain.net/astrattismo-lecce-mostra-benetti/|title=Astrattismo, a Lecce la mostra allestita nella Camera dei Deputati|language=it}}</ref> * Koleksioni i artit të Fondacionit Giacomo Casanova (Venedik - Itali) - Vepër: "Omaggio a Giacomo Casanova"<ref>{{Cite web|url=http://www.arte.it/calendario-arte/venezia/mostra-andrea-benetti-colors-in-venice-90229|title=Fondazione Giacomo Casanova|language=it}}</ref> == Çmime dhe njohje == *Pjesëmarrja në Bienalen e 53-të të Venedikut - 2009<ref name=":0">{{Cite web|url=https://bologna.repubblica.it/cronaca/2013/04/12/news/andrea_benetti_e_la_sua_arte_neorupestre-56465622/|title=Andrea Benetti e la sua Arte Neo-rupestre|language=it}}</ref> *Çmimi Michetti LXI - 2010<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/andrea-benetti|title=Andrea Benetti nell'Enciclopedia Treccani|language=it}}</ref> *Çmimi Ndërkombëtar “Excellence” - 2014<ref name=":2">{{Cite web|url=https://museomacia.org/collezione-permanente-arte-contemporanea-italiana/andrea-benetti-arte-contemporanea.html|title=Artisti del Museo MACIA|language=it}}</ref> *49° Premio Nettuno d'oro - 2020<ref>{{Cite web|url=https://www.edueda.net/index.php?title=Andrea_Benetti#Collezioni_Estere|title=Andrea Benetti in “The Educational Encyclopedia”|language=it}}</ref> == Bibliografia == [[File:Papa-opera-andrea-benetti.jpg|right|thumb|Vatikan, 28/11/12 - Papa Benedetto XVI merr veprën e Benettit “Omaggio a Karol Wojtyla” të dhuruar nga A.N.F.E.]] * K. H. Keller, G. Rossi, R. Sabatelli: ''Andrea Benetti e Lanfranco Di Rico – Shtator 2001'', Universiteti Johns Hopkins, Bolonja, 2008, 12 faqe<ref>{{Cite web|url=https://joseartgallery.com/artists/Andrea_Benetti/|title=Andrea Benetti|language=it}}</ref> * Autorë të ndryshëm: ''Arti dhe kultura – Një urë midis Italisë dhe Kosta Rikës'', I.I.L.A., San José, 2008, 98 faqe<ref>{{Cite web|url=https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/arte-cultura-ponte-italia-costa_rica|title=Arti dhe kultura – Një urë midis Italisë dhe Kosta Rikës|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=26 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226134340/https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/arte-cultura-ponte-italia-costa_rica|url-status=dead}}</ref> * Autorë të ndryshëm: ''Eksplorim i pazakontë brenda shpejtësisë'', Bolonja, 2009, 104 faqe<ref>{{Cite web|url=https://museomacia.org/arte-contemporanea-italiana-bibliografia-libri-e-cataloghi/velocita-arte-contemporanea.html|title=Eksplorim i pazakontë i shpejtësisë|language=it}}</ref> * Andrea Benetti, Gregorio Rossi: ''Manifesti i Art Neo-Shpellor'', Umberto Allemandi & C., Venedik, 2009, 18 faqe<ref>{{Cite web|url=https://museomacia.org/arte-contemporanea-italiana-bibliografia-libri-e-cataloghi/manifesto_arte_neorupestre.html|title=Manifesti i Art Neo-Shpellor nga Andrea Benetti|language=it}}</ref> * Autorë të ndryshëm: ''Natura dhe ëndrra – Katalogu i Pavijonit italian në Bienalen e 53-të të Venedikut'', Umberto Allemandi & C., Venedik, 2009, 98 faqe<ref>{{Cite web|url=https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/53.-espo-internazionale-darte-biennale-di-venezia|title=Natura dhe ëndrra – Katalogu i Pavijonit|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=18 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518152540/https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/53.-espo-internazionale-darte-biennale-di-venezia|url-status=dead}}</ref> * Carlo Fabrizio Carli: ''Diorama italiane – 61º Premio Michetti'', Vallecchi, Francavilla al Mare, 2010, 202 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.giulianovanews.it/2010/07/francavilla-al-mare-ch-24-luglio-–-31-agosto-2010-lxi-premio-michetti-arte-e-ambiente/|title=Francavilla al Mare (CH), 24 korrik – 31 gusht 2010 LXI Premio Michetti – Arti dhe Mjedisi|language=it}}</ref> * C. Parisot, P. Pensosi: ''Portrete artistësh'', Edizioni Casa Modigliani, Romë, 2010, 72 faqe * Simona Gavioli: ''Andrea Benetti – B. P. Before present'', Media Brain, Bolonja, 2009, 52 faqe<ref>{{Cite web|url=https://robertafilippi.wordpress.com/2011/05/01/mostra_benetti/|title=Ngjarje – Ekspozita e Andrea Benettit|language=it}}</ref> * Autorë të ndryshëm: ''Andrea Benetti – Piktura Neo-Shpellore'', Komuna e Shpellave të Castellanës, Shpellat e Castellanës, 2011, 58 faqe<ref>{{Cite web|url=http://bari.repubblica.it/cronaca/2011/09/07/foto/la_pittura_torna_alle_origini_i_lavori_di_binetti_nelle_grotte-21358167/|title=Castellana grotte, arti kthehet në origjinë|language=it}}</ref> * D. Iacuaniello, C. Parisot, G. Rossi: ''M173 - Gjurmë apokrife'', Instituti Evropian Pegaso, Romë, 2012, 70 faqe<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/andreabenetti/docs/arte_italiana_contemporanea-pittura|title=Andrea Benetti: M173 – Gjurmë apokrife në artin bashkëkohor|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=5 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305060247/https://issuu.com/andreabenetti/docs/arte_italiana_contemporanea-pittura|url-status=dead}}</ref> * G. Rossi, D. Scarfì: ''Simbolizmi në pikturën Neo-Shpellore'', Mediabrain, Sirakuza, 2012, 88 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.siracusanews.it/siracusa-ospitera-la-pittura-neorupestre-di-andrea-benetti-gia-presentata-anche-alla-53-biennale-di-venezia/|title=Sirakuza do të presë pikturën Neo-Shpellore të Andrea Benettit, tashmë e prezantuar edhe në Bienalen e 53-të të Venedikut|language=it}}</ref> * Andrea Benetti, Silvia Grandi: ''Ngjyra dhe tinguj të origjinës'', Qudulibri, Bolonja, 2013, 86 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.lafeltrinelli.it/libri/andrea-benetti/colori-e-suoni-origini-ediz/9788890851308|title=Libri Ngjyra dhe tinguj të origjinës. Ediz. Italiane dhe anglisht – A. Benetti – Qudulibri|language=it}}</ref> * Andrea Benetti, Stefano Papetti: ''Nga shkëmbi në kanavacë – Travertini në pikturën Neo-Shpellore'', Qudulibri, Ascoli P., 2014, 54 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.librerie.coop/libri/9788890851360-dalla-roccia-alla-tela-il-travertino-nella-pittura-neorupestre-qudulibri/|title=Andrea Benetti – Nga shkëmbi në kanavacë – Travertini në pikturën Neo-Shpellore|language=it}}</ref> * A. Benetti, S. Cassano, D. Coppola, A. F. Uricchio: ''Ngjyra dhe tinguj të origjinës'', Qudulibri, Bari, 2014, 58 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.famedisud.it/colori-e-suoni-delle-origini-a-bari-il-progetto-artistico-neorupestre-di-andrea-benetti-e-frank-nemola/|title=Ngjyra dhe tinguj të origjinës. Një projekt artistik “Neo-Shpellor” nga Andrea Benetti dhe Frank Nemola|language=it}}</ref> * Andrea Benetti, Silvia Grandi: ''Ngjyra e dritës'', Qudulibri, Bolonja, 2014, 56 faqe<ref>{{Cite web|url=https://cris.unibo.it/handle/11585/533026|title=Andrea Benetti – Ngjyra e dritës|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lafeltrinelli.it/colore-della-luce-opere-in-libro-andrea-benetti/e/9788899007003|title=Ngjyra e dritës - Vepra në të bardhë|language=it}}</ref> * A. Benetti, S. Grandi, M. Peresani, M. Romandini, G. Virelli: ''VR60768 - figura antropomorfe'', Qudulibri, Romë, 2015, 80 faqe<ref>{{Cite web|url=https://cris.unibo.it/handle/11585/556340|title=Andrea Benetti - VR60768 figura antropomorfe|language=it}}</ref> * Andrea Benetti, Toti Carpentieri: ''Abstraksionizmi i origjinës'', Qudulibri, Lecce, 2015, 60 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.castellocarlov.it/astrattismo-delle-origini/|title=“Abstraksionizmi i origjinës” nga Andrea Benetti në Kështjellën Carlo V|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=28 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250428221240/https://www.castellocarlov.it/astrattismo-delle-origini/|url-status=dead}}</ref> * Autorë të ndryshëm: ''Art Neo-Shpellor'', Monografi, Qudulibri, Bolonja, 2015, 208 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.puntoeinaudibrescia.it/scheda-libro/andrea-benetti/andrea-benetti-arte-neorupestre-ediz-italiana-e-inglese-9788890851315-2291565.html|title=Andrea Benetti - Art Neo-Shpellor. Ediz. italiane dhe anglisht|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=14 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514164414/https://www.puntoeinaudibrescia.it/scheda-libro/andrea-benetti/andrea-benetti-arte-neorupestre-ediz-italiana-e-inglese-9788890851315-2291565.html|url-status=dead}}</ref> * Andrea Benetti, Fiorenzo Facchini, Fernando Lanzi, Gioia Lanzi: ''Signum Crucis'', Qudulibri, Bolonja, 2016, 42 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.puntoeinaudibrescia.it/scheda-libro/andrea-benetti/signum-crucis-9788899007157-2461353.html|title=Signum Crucis - Edicion i shumëgjuhëshëm|language=it|access-date=6 maj 2025|archive-date=20 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520173226/https://www.puntoeinaudibrescia.it/scheda-libro/andrea-benetti/signum-crucis-9788899007157-2461353.html|url-status=dead}}</ref> * A. Benetti – P. Fameli – A. Fiorillo – F. Fontana – M. Peresani – M. Romandini – I. Schipani – U. T. Hohenstein: "preHistoria Contemporanea" Qudulibri, Ferrara, 2016, 64 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.lafeltrinelli.it/libri/andrea-benetti/prehistoria-contemporanea-ediz-illustrata/9788899007188|title=“PreHistoria contemporanea” nga Andrea Benetti|language=it}}</ref> * A. Benetti – P. Fameli – A. Marrone – M. Ratti: "Homazh pikturës shpellore", Qudulibri, La Spezia, 2016, 58 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.libreriauniversitaria.it/omaggio-pittura-rupestre-benetti-andrea/libro/9788899007232|title=Homazh pikturës shpellore – Andrea Benetti|language=it}}</ref> * Andrea Benetti - Silvia Grandi: "Fytyra kundër dhunës", Qudulibri, Bolonja, 2017, 40 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.libreriauniversitaria.it/volti-contro-violenza-benetti-andrea/libro/9788899007256|title=Fytyra kundër dhunës|language=it}}</ref> * Andrea Benetti - Stefano Bonaga - Gregorio Rossi - Corrado Rozzi: "Forma të pakufizuara", Qudulibri, Bolonja, 2021, 44 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.ibs.it/timeless-shapes-forme-senza-tempo-libro-andrea-benetti/e/9788899007904|title=Forma të pakufizuara. Forma pa kohë – Andrea Benetti – Qudulibri|language=it}}</ref> * Andrea Benetti - Francesco Paolo Campione - Tiziana Fuligna - Gaia Giorgetti: "Ngjyra në Venedik", Qudulibri, Venedik, 2023, 90 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.unilibro.it/libro/benetti-andrea-campione-f-p-cur/colors-venice-ediz-italiana-inglese/9791281171077|title=Ngjyra në Venedik. Edicioni Italian dhe anglisht – Andrea Benetti – Qudulibri|language=it}}</ref> * Andrea Benetti - Luciana Apicella - Stefano Bonaga: "Valë parahistorike", Qudulibri, Milano, 2023, 48 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.lafeltrinelli.it/prehistoric-wave-catalogo-della-mostra-libro-andrea-benetti/e/9791281171176|title=Valë parahistorike. Katalogu i ekspozitës – Andrea Benetti – Qudulibri|language=it}}</ref> * Francesco Paolo Campione - Stefano Papetti - Stefano Odoardi: "Dritë në heshtje", Alchemical shadows, Ascoli Piceno, 2023, 48 faqe<ref>{{Cite web|url=https://www.comune.ap.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/25571|title=Dritë në heshtje – Andrea Benetti – Alchemical shadows|language=it}}</ref> == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.andreabenetti.com Andrea Benetti - Faqja zyrtare - italisht] * [https://www.andreabenetti.eu Andrea Benetti - Faqja zyrtare - anglisht] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/andrea-benetti Andrea Benetti në enciklopedinë Treccani] * [https://www.sapere.it/enciclopedia/Benetti%2C+Andrea.html Andrea Benetti në enciklopedinë De Agostini] * [https://www.wikiart.org/en/andrea-benetti Andrea Benetti në enciklopedinë WikiArt] * [https://vimeo.com/409226880 Andrea Benetti - Videoja e prezantimit] [[Kategoria:Artistë italianë]] [[Kategoria:Piktorë italianë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1964]] [[Kategoria:Artistë konceptualë]] [[Kategoria:Fotografë]] nxcon52rhnic4ing811zo6z22snto42 1 378419 3025972 3006723 2026-08-15T18:24:46Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025972 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Andrea Benetti/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andrea Benetti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025971 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211226134340/https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/arte-cultura-ponte-italia-costa_rica për lidhjen https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/arte-cultura-ponte-italia-costa_rica. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210518152540/https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/53.-espo-internazionale-darte-biennale-di-venezia për lidhjen https://gregorio-rossi.it/pubblicazioni/53.-espo-internazionale-darte-biennale-di-venezia. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 20:24 (CEST) 5h3xajip8gjw5wijsngjns9bab87lj7 0 378581 3025993 2980256 2026-08-15T21:05:25Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025993 wikitext text/x-wiki '''Arsimi në Rusi''' është i organizuar në mënyrë të strukturuar dhe qëndrore, duke pasqyruar traditën e gjatë të shtetit rus për të kontrolluar dhe drejtuar politikat arsimore në nivel kombëtar. Në [[Rusia|Rusi]], shteti ofron shumicën e shërbimeve arsimore që rregullojnë arsimin përmes Ministrisë së Arsimit dhe Ministrisë së Shkencës dhe Arsimit të Lartë . Autoritetet rajonale rregullojnë arsimin brenda juridiksionit të tyre brenda kuadrit mbizotërues të ligjeve federale. Shpenzimet e Rusisë për arsimin janë rritur nga 2.7% e [[Prodhimi i Brendshëm Bruto|PBB-së]] në vitin 2005 në 4.7% në vitin 2018, por mbeten nën mesataren e [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD-së]] prej 4.9%.<ref>{{Cite web|date=17 qershor 2021|title=Education at a Glance 2021: OECD Indicators|url=https://www.oecd-ilibrary.org/sites/b35a14e5-en/1/3/4/3/index.html?itemId=/content/publication/b35a14e5-en&_csp_=9689b83a12cab1f95b32a46f4225d1a5&itemIGO=oecd&itemContentType=book|access-date=15 prill 2023|website=OECD Library|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 tetor 2022|title=Government expenditure on education, total (% of GDP) - Russian Federation|url=https://data.worldbank.org/|access-date=15 prill 2023|website=World Bank Open Data}}</ref> Përpara vitit 1990, kursi i trajnimit shkollor në [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]] zgjaste 10 vjet, por në fund të vitit 1990, hyri zyrtarisht në funksion një kurs 11-vjeçar. Arsimi në shkollat e mesme shtetërore është falas; arsimi ''i parë'' i lartë (niveli universitar) është falas me rezerva: një numër i konsiderueshëm studentësh regjistrohen me pagë të plotë. Studentët meshkuj dhe femra kanë pjesë të barabarta në të gjitha fazat e arsimit, përveç në [[Arsimi terciar|arsimin e lartë]] ku gratë kryesojnë me 57%. Një vlerësim i vitit 2015 nga [[Agjencia Qendrore e Inteligjencës (ShBA)|Agjencia Qendrore e Inteligjencës e]] Shteteve të Bashkuara e vlerëson [[Shkrim-leximi|shkallën e shkrim-leximit]] në [[Rusia|Rusi]] në 99.7% (99.7% për burrat, 99.6% për gratë). Sipas një vlerësimi të [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD-së]] për vitin 2016, 54% e të rriturve të Rusisë (25 deri në 64 vjeç) kanë përfunduar arsimin e lartë, duke i dhënë Rusisë nivelin e dytë më të lartë të arsimit të lartë midis 35 vendeve anëtare të OECD-së. 47.7% kanë përfunduar [[Arsimi i mesëm|arsimin e mesëm]] (kursin e plotë 11-vjeçar); 26.5% kanë përfunduar shkollën e mesme (9 vjet) dhe 8.1% kanë [[Arsimi fillor|arsim fillor]] (të paktën 4 vjet). Shkallët më të larta të [[Arsimi terciar|arsimit të lartë]] (24.7%) janë regjistruar tek gratë e moshës 35 deri në 39 vjeç (krahasuar me 19.5% për burrat e të njëjtës grupmoshë).<ref>{{Cite web|title=Data tables of 2002 census: Breakdown by level of education|url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_03_02.xls|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071218121759/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_03_02.xls|archive-date=18 dhjetor 2007|access-date=6 tetor 2008|language=ru}}</ref> Krahasuar me vendet e tjera të OECD-së, Rusia ka afërsisht madhësi mesatare të klasave dhe disa nga orët më të shkurtra të mësimdhënies në vit. Në vitin 2014, Njësia e Inteligjencës Pearson/Economist e vlerësoi arsimin e Rusisë si të 8-tin më të mirë në Evropë dhe të 13-tin më të mirë në botë; Arritjet arsimore të Rusisë u vlerësuan si të 21-tat më të larta në botë, dhe aftësitë njohëse të studentëve si të 9-tat më të larta. Në vitin 2016, kompania amerikane Bloomberg e vlerësoi arsimin e lartë të Rusisë si të tretin më të mirë në botë, duke matur përqindjen e të diplomuarve të shkollave të mesme që vazhdojnë studimet në kolegj, numrin vjetor të të diplomuarve në shkencë dhe inxhinieri si përqindje e të gjithë të diplomuarve në kolegj dhe numrin vjetor të të diplomuarve në shkencë dhe inxhinieri si përqindje e fuqisë punëtore. == Nivelet e arsimit == Sipas ligjit, sistemi arsimor i Rusisë përfshin 2 lloje [[arsimi]] : të përgjithshëm dhe profesional. Arsimi i përgjithshëm ka këto nivele: * [[Arsimi parashkollor]] (niveli 0 sipas [[ISCED]] ) * [[Arsimi fillor|Arsimi fillor i përgjithshëm]] (niveli 1 sipas [[ISCED]] ) – kohëzgjatja e studimit është 4 vjet * Arsimi bazë i përgjithshëm (niveli 2 sipas [[ISCED]] ) – kohëzgjatja e studimit është 5 vjet * [[Arsimi i mesëm|Arsimi i mesëm i përgjithshëm]] (niveli 3 sipas [[ISCED]] ) – kohëzgjatja e studimit është 2 vjet Për më tepër, ekziston edhe një arsim i përgjithshëm shtesë (grupe dhe klube studimi në shkollë). Arsimi profesional ka këto nivele: * [[Trajnimi]] për [[Profesioni|profesione]] - është i disponueshëm në bazë të [[Arsimi fillor|arsimit fillor të përgjithshëm]] ; kohëzgjatja e studimit varet nga [[profesioni]] specifik, si rregull, nuk kalon disa muaj. * [[Arsimi profesional]] – ofrohet në bazë të arsimit bazë të përgjithshëm ose [[Arsimi i mesëm|arsimit të mesëm të përgjithshëm]] ; kohëzgjatja e studimit është 3 vjet (në bazë të [[Arsimi i mesëm|arsimit të mesëm të përgjithshëm]] ) ose 4 vjet (në bazë të arsimit bazë të përgjithshëm ; në këtë rast programi përfshin [[Arsimi i mesëm|arsimin e mesëm të përgjithshëm]] ). * [[Arsimi terciar|Arsimi i lartë]] : ** [[Baçelori|Diplomë Bachelor]] – është e disponueshme në bazë të [[Arsimi i mesëm|arsimit të mesëm të përgjithshëm]] ; kohëzgjatja e studimit është 4 vjet ** Diplomë specialiste – është e disponueshme në bazë të [[Arsimi i mesëm|arsimit të mesëm të përgjithshëm]] dhe vetëm për specialitete të caktuara [[Mjekësia|mjekësore]] dhe [[Inxhinieria|inxhinierike]] ; kohëzgjatja e studimit është nga 5 deri në 6 vjet në varësi të degës akademike specifike. ** [[Master|Diplomë Masteri]] – është e disponueshme për personat që kanë ndonjë diplomë akademike ; kohëzgjatja e studimit është 2 vjet * [[Studimet pasdiplomike|Arsimi pasuniversitar]] ( [[Studimet pasdiplomike|shkollë pasuniversitare]], specializim në mjekësi, asistencë në fushën e [[Arti|artit]], shtesë në fushën e [[Shkenca ushtarake|shkencës ushtarake]] ) - është i disponueshëm për personat që kanë një diplomë specialiste ose [[master]] ; kohëzgjatja e studimit është nga 2 deri në 4 vjet në varësi të disiplinës akademike. Për më tepër, ekziston edhe një arsimim shtesë profesional. Është në dispozicion për të diplomuarit e [[Institucioni arsimor|institucioneve]] të [[Arsimi terciar|arsimit]] [[Arsimi profesional|profesional]] ose të lartë. == Arsimi parashkollor dhe fillor == Sipas regjistrimit të vitit 2002, 68% e fëmijëve (78% urbanë dhe 47% ruralë) të moshës 5 vjeç ishin të regjistruar në [[Kopshti i fëmijëve|kopshte]] .<ref>{{Cite web|title=Data tables of 2002 census: Shares of children aged 3-9 attending school and pre-school institutions|url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_03_04.xls|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071216180302/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_03_04.xls|archive-date=16 dhjetor 2007|access-date=6 tetor 2008|language=ru}}</ref> Sipas të dhënave të UNESCO-s, regjistrimi në ''çdo'' lloj programi parashkollor u rrit nga 67% në vitin 1999 në 84% në vitin 2005. Kopshtet, ndryshe nga shkollat, rregullohen nga autoritetet rajonale dhe lokale. Ministria e Arsimit dhe Shkencës rregullon vetëm një program të shkurtër përgatitor për parashkollorin për fëmijët 5-6 vjeç. Në vitin 2004, qeveria u përpoq t’ua ngarkonte prindërve koston e plotë të kopshteve; kundërshtimi i gjerë publik shkaktoi një përmbysje të politikës. Aktualisht, autoritetet lokale mund t'u faturojnë ligjërisht prindërve jo më shumë se 20% të kostove.<ref name="ARON">{{Cite web|last=Aronstam, Marina|date=8 mars 2008|title=Demograficheskaya sityatsiya i ocheredi v detskie sady (''Демографическая статистика и очереди в детские сады'')|url=http://www.russ.ru/teksty/demograficheskaya_statistika_i_ocheredi_v_detskie_sady|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080327205727/http://www.russ.ru/teksty/demograficheskaya_statistika_i_ocheredi_v_detskie_sady|archive-date=27 mars 2008|access-date=7 tetor 2008|website=Russky Journal|language=ru}}</ref> Binjakët, fëmijët e studentëve të universitetit, refugjatët, veteranët [[Çernobili|e Çernobilit]] dhe grupet e tjera të mbrojtura shoqërore kanë të drejtë për shërbim falas.<ref name="RG">{{Cite web|last=Masyukevich, Olga|date=13 prill 2007|title=Kak ustroit rebenka v detsky sad (''Как устроить ребенка в детский сад'')|url=http://www.rg.ru/2007/04/13/detsad.html|access-date=7 tetor 2008|website=Rossiyskaya Gazeta|language=ru}}</ref> Në vitin 2019, parashkollori (ose kopshti) fillon në moshën dy muajsh deri në gjashtë vjeç. Sistemi sovjetik parashikonte shërbim pothuajse universal fillor (çerdhe, mosha 1 deri në 3 vjeç) dhe kopsht (mosha 3 deri në 7 vjeç) në zonat urbane, duke i lehtësuar nënat që punonin nga nevojat e kujdesit për fëmijët gjatë ditës. Deri në vitet 1980, kishte 88,000 institucione parashkollore; ndërsa ngarkesa e studimeve në arsimin e mesëm u rrit dhe kaloi nga standardi dhjetëvjeçar në njëmbëdhjetëvjeçar, programet e kopshtit kaluan nga trajnimi i aftësive themelore sociale, ose aftësive fizike, në përgatitje për hyrjen në nivelin shkollor. Pas rënies së Bashkimit Sovjetik, numri ra në 46,000; ndërtesat e kopshteve u shitën si pasuri të paluajtshme, u rindërtuan në mënyrë të pakthyeshme dhe u shndërruan në përdorim zyrash.<ref name="PG">{{Cite web|last=Kucher, Natalya|date=2007|title=Strane nyzhen detsky sad (''Стране нужен детский сад'')|url=http://www.pnp.ru/chapters/society/society_1958.html|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130504121314/http://www.pnp.ru/chapters/society/society_1958.html|archive-date=4 maj 2013|access-date=7 tetor 2008|website=Parlamentskaya Gazeta7|language=ru}}</ref> Në të njëjtën kohë, një pjesë e vogël e kopshteve të suksesshme shtetërore, të konsideruara si një [[Vertical lift|ngritje vertikale]] drejt shkollimit cilësor, lulëzuan gjatë viteve 1990.<ref name="ARON" /> Kopshtet private, megjithëse me kërkesë të lartë, nuk fituan një pjesë të konsiderueshme për shkak të presionit administrativ; pjesa e fëmijëve të regjistruar në kopshte private ra nga 7% në vitin 1999 në 1% në vitin 2005. Përmirësimi i ekonomisë pas krizës së vitit 1998, i shoqëruar me kulmin historik demografik, rezultoi në një rritje të shkallës së lindjeve, e regjistruar për herë të parë në vitin 2005.<ref name="PG" /> Qytetet e mëdha u përballën me mungesë të vendeve të lira të kopshteve më parë, në vitin 2002. Lista e pritjes për kopshtet e Moskës përfshinte 15,000 fëmijë; në qytetin shumë më të vogël të Tomskut (me popullsi 488,000) ajo arriti në 12,000.<ref name="ARON" /> Qyteti i Moskës krijoi ''komisione të specializuara për kopshtet'', të cilat kanë për detyrë të gjejnë vende bosh për fëmijët; prindërit i regjistrojnë fëmijët e tyre në listën e pritjes sapo lindin. Shkalla e problemit ndryshon midis distrikteve, p.sh. Distrikti Fili-Davydkovo i Moskës (me popullsi 78,000) ka humbur ''të gjitha'' kopshtet e tij (banorët duhet të konkurrojnë për vendet e kopshteve diku tjetër), ndërsa Zelenograd pretendon se ka radhë të shkurtër.<ref name="RG" /> Autorë të pavarur pohojnë se ryshfetet ose "donacionet" për pranimet në kopshte konkurrojnë në sasi me pranimet në universitet<ref name="ARON" /> ndërsa autoritetet e hedhin poshtë akuzën.<ref name="RG" /> Numri i fëmijëve rusë të regjistruar në institucionet parashkollore arriti në 7.44 milionë në vitin 2020, duke shënuar një rënie nga një vit më parë. Shkalla e lindjeve shënoi një rënie që nga viti 2020 [https://www.statista.com/statistics/1038013/crude-birth-rate-russia-1840-2020/], pasi u rrit në fund të viteve 2000 dhe në fillim të viteve 2010. [[Skeda:1_сентября_-_День_знаний_!.JPG|parapamje|480x480px| 1 shtatori, Dita e Dijes në Rusi]] == Arsimi i mesëm == === Korniza e përgjithshme === Në vitin shkollor 2007–2008 kishte 59,260 shkolla të arsimit të përgjithshëm, një rritje nga 58,503 në vitin e kaluar. Megjithatë, para viteve 2005–2006, numri i shkollave po ulej vazhdimisht nga 65,899 në vitet 2000–2001.<ref name="ME1">{{Cite web|date=6 tetor 2008|title=Statistics (in Russian): number of schools by type and year|url=http://www.ed.gov.ru/uprav/stat/1849/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081101192754/http://www.ed.gov.ru/uprav/stat/1849/|archive-date=1 nëntor 2008|publisher=Ministry of Education and Science|language=ru}}</ref> Numri i viteve 2007–2008 përfshin 4,965 shkolla të avancuara të specializuara në gjuhë të huaja, matematikë etj.; 2,347 shkolla të avancuara me qëllim të përgjithshëm, dhe 1,884 shkolla për të gjitha kategoritë e fëmijëve me aftësi të kufizuara;<ref name="ME1" /> ''nuk'' përfshin shkollat teknike profesionale dhe teknikumet . Shkollat private përbënin 0.3% të regjistrimeve në shkollat fillore në vitin 2005 dhe 0.5% në vitin 2005. Sipas një raporti të [[UNESCO|UNESCO-s]] të vitit 2005, 96% e popullsisë së rritur ka përfunduar shkollimin e mesëm të ulët dhe shumica e tyre kanë edhe një arsim të mesëm të lartë. Arsimi i mesëm nëntëvjeçar në Rusi është i detyrueshëm që nga 1 shtatori 2007.<ref name="194-FZ">{{Cite web|title=Federal law of 21 July 2007 No. 194-FZ|url=http://www.rg.ru/2007/07/25/obrazovanie-izmenenia-dok.html|access-date=6 tetor 2008|website=Rossiyskaya Gazeta|language=ru}}</ref> Deri në vitin 2007, ishte i kufizuar në nëntë vjet me notat 10-11 opsionale; [[subjektet federale të Rusisë]] mund të zbatonin standarde më të larta të detyrueshme përmes legjislacionit vendor brenda programit federal njëmbëdhjetëvjeçar. [[Moska]] miratoi arsimin e detyrueshëm njëmbëdhjetëvjeçar në vitin 2005,<ref>{{Cite web|title=Moscow City law on secondary education in Moscow|url=http://www.educom.ru/ru/documents/moscow.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923054641/http://www.educom.ru/ru/documents/moscow.php|archive-date=23 shtator 2008|access-date=6 tetor 2008|publisher=Moscow city administration, department of education|language=ru}}</ref> legjislacion i ngjashëm ekzistonte në Krai Altai, [[Sahaja|Sakha]] dhe Oblastin Tyumen . Një nxënës i moshës 15 deri në 18 vjeç ''mund të'' braktisë shkollën me miratimin e prindit të tij/saj dhe autoriteteve lokale, dhe pa pëlqimin e tyre pasi të mbushë moshën 18 vjeç. Përjashtimi nga shkolla për shkelje të shumëfishta që prishin jetën shkollore është i mundur duke filluar nga mosha 15 vjeç. Semestri njëmbëdhjetëvjeçar shkollor është i ndarë në klasa fillore (vitet 1-4), të mesme (vitet 5-9) dhe të larta (vitet 10-11). Shumica absolute e fëmijëve ndjekin shkolla me program të plotë që ofrojnë arsim njëmbëdhjetëvjeçar; shkolla të kufizuara në klasa fillore ose fillore dhe të mesme zakonisht ekzistojnë në zonat rurale. Nga të gjitha 59,260 shkollat në Rusi, 36,248 ofrojnë programin e plotë njëmbëdhjetëvjeçar, 10,833 ofrojnë arsim nëntëvjeçar "bazë" (fillor dhe të mesëm), dhe 10,198 ofrojnë vetëm arsim fillor.<ref name="ME1" /> Numri i tyre është në mënyrë disproporcionale i madh në krahasim me pjesën e tyre të nxënësve për shkak të madhësisë më të vogël të klasave në shkollat rurale. Në zonat ku kapaciteti i shkollës është i pamjaftueshëm për t’u dhënë mësim të gjithë nxënësve sipas një orari normal, nga mëngjesi në pasdite, autoritetet përdorin shkolla ''me dy turne'', ku dy rryma nxënësish ( ''turni i mëngjesit'' dhe ''turni i mbrëmjes'' ) ndajnë të njëjtin ambient. Në vitet 2007-2008 kishte 13,100 shkolla ''me dy turne'' dhe 75 ''me tre turne'', krahasuar me 19,201 dhe 235 në vitet 2000-2001.<ref name="ME1" /> Fëmijët pranohen në vitin e parë në moshën 6 ose 7 vjeç, varësisht nga zhvillimi individual i secilit fëmijë. Deri në vitin 1990, mosha fillestare ishte shtatë vjeç dhe shkollimi zgjaste dhjetë vjet për studentët që planifikonin të vazhdonin arsimin e lartë në universitete. Studentët që planifikonin të vazhdonin studimet në shkollat teknike, si rregull, e bënin këtë pas vitit të 8-të. Kalimi nga një mandat dhjetëvjeçar në njëmbëdhjetëvjeçar u motivua nga rritja e vazhdueshme e ngarkesës në vitet e mesme dhe të larta të moshës. Në vitet 1960, kjo rezultoi në një "konvertim" të vitit të katërt nga shkolla fillore në atë të mesme. Ulja e shkollimit fillor çoi në një pabarazi më të madhe midis fëmijëve që hynin në shkollën e mesme; për të kompensuar vitin e katërt "të munguar", shkollimi fillor u zgjat me një "vit zero" për gjashtëvjeçarët. Ky veprim mbetet subjekt polemikash.<ref>{{Cite web|last=Nina Gutkina|title=Vspomnim zabytoye staroye (''Вспомним забытое старое'')|url=http://dob.1september.ru/article.php?ID=200600702|access-date=6 tetor 2008|publisher=1 sentyabrya|language=ru}}</ref> Fëmijët e klasave fillore normalisht janë të ndarë nga klasat e tjera brenda katit të tyre të një ndërtese shkollore. Ato mësohen, idealisht, nga një mësues i vetëm gjatë të katër viteve të shkollës fillore (përveç edukimit fizik dhe, nëse është e mundur, gjuhëve të huaja); 98.5% e mësuesve të shkollave fillore janë gra. Numri i tyre ra nga 349,000 në vitin 1999 në 317,000 në vitin 2005. Duke filluar nga viti i pestë, çdo lëndë akademike jepet nga një mësues i dedikuar lënde (80.4% gra në vitin 2004, një rritje nga 75.4% në vitin 1991). Raporti nxënës-mësues (11:1) është në të njëjtin nivel me vendet e zhvilluara evropiane. Pagat mesatare mujore të mësuesve në vitin 2008 variojnë nga 6,200 rubla (200 dollarë amerikanë) në [[Моrdovia|Mordovia]]<ref>{{Cite web|title=V Mordovii pozdravlyaut uchiteley s professionalnym prazdnikom (''В Мордовии поздравляют учителей с профессиональным праздником'')|url=http://www.saransk-online.ru/news/index.php?ID=3892|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314155845/http://www.saransk-online.ru/news/index.php?ID=3892|archive-date=14 mars 2012|access-date=6 tetor 2008|publisher=Saransk online|language=ru}}</ref> në 21,000 rubla (700 dollarë amerikanë) në Moskë.<ref>{{Cite web|last=Nesterova, Olga|year=2008|title=Uravnenie uchitelya. Srednaya zarplata shkolnykh pedagogov vyrosla do 21 tysyachi rubley (''Уравнение учителя. Средняя зарплата школьных педагогов выросла до 21 тысячи рублей'')|url=http://www.rg.ru/2008/02/06/reg-centr/larionova.html|access-date=6 tetor 2008|publisher=Rossiyskaya gazeta, 6 February 2008|language=ru}}</ref> Viti shkollor zgjat nga 1 shtatori deri në fund të majit dhe është i ndarë në katër semestra. Programi i studimit në shkolla është i fiksuar; ndryshe nga disa vende perëndimore, nxënësit e shkollës ose prindërit e tyre nuk kanë zgjedhje lëndësh studimi. Ngarkesa e klasës për nxënës (638 orë në vit për nëntëvjeçarët, 893 për trembëdhjetëvjeçarët) është më e ulët se në [[Kili]], [[Peruja|Peru]] ose [[Tajlanda|Tajlandë]], dhe pak më e ulët se në shumicën e shteteve të Shteteve të Bashkuara,<ref>{{Cite web|last=Melodye Bush, Molly Ryan and Stephanie Rose|year=2011|title=Number of Instructional Days/Hours in the School Year|url=http://www.ecs.org/clearinghouse/95/05/9505.pdf|access-date=30 mars 2017|publisher=Education Commission of the States|language=en|archive-date=14 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170214031915/http://www.ecs.org/clearinghouse/95/05/9505.pdf|url-status=dead}}</ref> megjithëse orët zyrtare shpesh shtohen me punë shtesë në klasë. Studentët vlerësohen në një shkallë me 5 hapa, që varion në praktikë nga 2 ("e papranueshme") deri në 5 ("shkëlqyeshëm"); 1 është një shenjë e rrallë e dështimit ekstrem. Mësuesit i ndajnë rregullisht këto nota (domethënë 4+, 5−) në përdorim të përditshëm, por rezultatet e semestrit dhe të vitit shkollor vlerësohen në mënyrë strikte me 2, 3, 4 ose 5. Disa shkolla të mesme zhvillojnë, përveç programit standard, një studim të thelluar të disa lëndëve (shkolla të fokusuara në matematikë, gjuhë të huaja, arte, lëndë që lidhen me ushtrinë, etj.). Këto shkolla konsiderohen më prestigjioze sesa shkollat e mesme të zakonshme. === Opsioni i trajnimit profesional === Pas përfundimit të një programi nëntëvjeçar, studenti ka mundësinë të zgjedhë ose të përfundojë dy vitet e mbetura në shkollën normale, ose të transferohet në një [[Arsimi profesional|shkollë të specializuar për trajnim profesional]] . Historikisht, ato ndaheshin në PTU me prestigj të ulët dhe në teknikume më të vlerësuara dhe shkolla mjekësore (niveli i infermierisë); në vitet 2000, shumë institucione të tilla, nëse ishin funksionale, janë riemëruar si ''kolegje'' . Ato u ofrojnë studentëve një kualifikim për aftësi profesionale dhe një certifikatë të shkollës së mesme ekuivalente me arsimin 11-vjeçar në një shkollë normale; programi, për shkak të komponentit të tij të trajnimit në punë, shtrihet në 3 vjet. Në vitet 2007–08 kishte 2,800 institucione të tilla me 2,280,000 studentë.<ref name="ME2">{{Cite web|title=Statistics (in Russian): number of vocational schools by type and year|url=http://www.ed.gov.ru/uprav/stat/1847/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080604193236/http://www.ed.gov.ru/uprav/stat/1847/|archive-date=4 qershor 2008|access-date=6 tetor 2008|publisher=Ministry of Education|language=ru}}</ref> Shkollat profesionale ruse, ashtu si shkollat [[Tech Prep]] në SHBA, nuk përfshihen në klasifikimin [[ISCED]],<ref name="PA10">Participation in formal technical and vocational training, p. 10</ref> kështu që numri i regjistrimeve i raportuar nga [[UNESCO]] është më i ulët, 1.41 milion; ndryshimi i atribuohet klasave të larta të teknikëve që tejkalojnë standardin e arsimit të mesëm. Të gjitha certifikatat e arsimit të mesëm (Certifikatë maturimi, Russian ), pavarësisht nga institucioni lëshues, përputhen me të njëjtin standard kombëtar dhe konsiderohen, të paktën në ligj, plotësisht ekuivalente.<ref>{{Cite web|date=2012|title=TVET in Russian Federation|url=http://www.unevoc.unesco.org/go.php?q=World+TVET+Database&ct=RUS|access-date=6 gusht 2014|publisher=UNESCO-UNEVOC}}</ref> Shteti përcakton një grup minimal (dhe pothuajse të plotë) lëndësh studimi që duhet të shfaqen në secilën certifikatë. Në praktikë, zgjatja e afateve të studimit në tre vjet i disavantazhon paksa studentët meshkuj të shkollave profesionale që synojnë të vazhdojnë: ata arrijnë moshën e rekrutimit para diplomimit ose menjëherë pas tij dhe normalisht duhet të shërbejnë në ushtri përpara se të aplikojnë në institucionet e nivelit universitar. Edhe pse të gjithë nxënësit meshkuj kanë të drejtë të shtyjnë rekrutimin e tyre për të marrë arsim të lartë, ata duhet të jenë të paktën të regjistruar për provimet e pranimit në universitet në momentin që marrin njoftimin e rekrutimit nga ushtria. Shumica e zyrtarëve të komisariateve ushtarake janë mjaft të kujdesshëm ndaj rekrutëve të mundshëm në këtë çështje dhe zakonisht u japin të diplomuarve kohë të mjaftueshme për të zgjedhur universitetin dhe për t'u regjistruar për pranim ose për t'u regjistruar atje me pagesë, pavarësisht faktit se periudha e rekrutimit të pranverës nuk ka përfunduar ende kur shumica e studentëve diplomohen. Të gjithë këta njerëz mund të urdhërohen ligjërisht të paraqiten në qendrat e rekrutimit të nesërmen pas diplomimit. Meshkujt në moshë rekrutimi që zgjedhin të mos e vazhdojnë arsimin e tyre në asnjë fazë zakonisht njoftohen nga ushtria brenda gjysmë viti pas përfundimit të arsimimit të tyre, për shkak të natyrës periodike të periudhave të rekrutimit në ushtrinë ruse. === Provimet e shtetit === Tradicionalisht, universitetet dhe institutet kryenin testet e tyre të pranimit pavarësisht nga rezultatet shkollore të aplikantëve. Nuk kishte një masë uniforme të aftësive të të diplomuarve; notat e dhëna nga shkollat e mesme perceptoheshin si të papajtueshme për shkak të ndryshimeve në notim midis shkollave dhe rajoneve. Në vitin 2003, Ministria e Arsimit nisi programin e Provimit të Bashkuar Shtetëror (USE). Seti i testeve të standardizuara për maturantët e shkollave të mesme, i lëshuar në mënyrë uniforme në të gjithë vendin dhe i vlerësuar pavarësisht nga drejtuesit e shkollës së nxënësit, i ngjashëm me testin SAT të Amerikës së Veriut, supozohej të zëvendësonte provimet e pranimit në universitetet shtetërore. Kështu, arsyetuan reformatorët, USE do t'u jepte mundësi të diplomuarve të talentuar nga vende të largëta të konkurronin për pranime në universitetet e tyre të zgjedhura,<ref>{{Cite news|date=2018|title=ЕГЭ: большие перемены|language=ru|work=Известия|url=https://iz.ru/771617/elena-loriia-elena-ladilova-roman-kretcul/ege-bolshie-peremeny|access-date=15 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410051733/https://iz.ru/771617/elena-loriia-elena-ladilova-roman-kretcul/ege-bolshie-peremeny|archive-date=10 prill 2023|url-status=live}}</ref> duke eliminuar njëkohësisht ryshfetin e lidhur me pranimin, i cili atëherë vlerësohej në 1 miliard dollarë amerikanë në vit. Në vitin 2003, 858 punonjës universitetesh dhe kolegjesh u paditën për ryshfet; "tarifa" e pranimit në MGIMO thuhet se arriti në 30,000 dollarë amerikanë.<ref>{{Cite web|last=Kartashova, Larisa|display-authors=etal|date=2004|title=Priyomnaya komissiya - $ 30.00(''Приемная комиссия - $ 30.000'')|url=http://www.rg.ru/2004/08/18/korruptsia.html|access-date=8 tetor 2008|publisher=Rossiyskaya gazeta, August 18, 2004|language=ru}}</ref> Drejtuesit e universiteteve, veçanërisht rektori i [[Universiteti Shtetëror i Moskës|Universitetit Shtetëror të Moskës,]] Viktor Sadovnichiy, i rezistuan ndryshimit, duke argumentuar se shkollat e tyre nuk mund të mbijetojnë pa u ngarkuar aplikantëve pengesat e tyre të pranimit. Megjithatë, ligjvënësit miratuan USE në shkurt të vitit 2007. Në vitin 2008, ishte i detyrueshëm për studentët dhe opsional për universitetet; është plotësisht i detyrueshëm që nga viti 2009.<ref>{{Cite web|title=Приказ Минобрнауки России об утверждении Положения о формах и порядке проведения государственной (итоговой) аттестации обучающихся, освоивших основные общеобразовательные программы среднего (полного) общего образования|url=https://rg.ru/documents/2009/01/30/attestacia-dok.html|access-date=15 dhjetor 2024|website=Российская газета|language=ru}}</ref> Disa institucione të arsimit të lartë ende lejohen të prezantojnë testet e tyre të pranimit përveç vlerësimit USE; teste të tilla duhet të publikohen paraprakisht. Dhënia e notave USE përfshin dy faza. Në këtë sistem, një "notë fillore" është shuma e pikëve për detyrat e përfunduara, ku secila prej detyrave ka një numër maksimal pikësh të ndara. Nota maksimale totale në shkollën fillore ndryshon sipas lëndës, kështu që dikush mund të marrë, për shembull, një notë fillore prej 23 nga 37 në matematikë dhe një notë fillore prej 43 nga 80 në frëngjisht. Notat e klasave fillore shndërrohen më pas në nota përfundimtare ose "nota testimi" me anë të një llogaritjeje statistikore të sofistikuar, e cila merr parasysh shpërndarjen e notave të klasave fillore midis të anketuarve. Ky sistem është kritikuar për mungesën e transparencës. Sesioni i parë mbarëkombëtar i USE që mbulonte të gjitha rajonet e Rusisë u mbajt në verën e vitit 2008. 25.3% e studentëve dështuan në testin e letërsisë, 23.5% dështuan në matematikë; notat më të larta u regjistruan në frëngjisht, anglisht dhe studime shoqërore. Njëzet mijë studentë paraqitën kundërshtime kundër notave të tyre; një e treta e kundërshtimeve u zgjidhën në favor të studentit.<ref>{{Cite web|date=2008|title=Основной оценкой, которую школьники получили за ЕГЭ, стала "тройка"|url=https://rg.ru/2008/06/18/ege.html|access-date=15 dhjetor 2024|website=Российская газета|language=ru}}</ref> Provimi Shtetëror Bazë mbahet gjithashtu pas nëntë vitesh arsimimi, dy vjet para Provimit Shtetëror të Bashkuar.<ref name="r880">{{Cite web|title=Что такое ЕГЭ, ОГЭ, ГВЭ и ГИА?|url=https://v-insayte.ru/egeoge|access-date=6 gusht 2024|website=Курсы ЕГЭ и ОГЭ|language=ru}}</ref> == Arsimi për personat me aftësi të kufizuara == === Aftësi të kufizuara fizike === Fëmijët me aftësi të kufizuara fizike, varësisht nga natyra dhe shkalla e aftësisë së kufizuar dhe disponueshmëria e institucioneve të specializuara lokale, ndjekin ose institucione të tilla ose klasa speciale brenda shkollave të rregullta. Që nga viti 2007, kishte 80 shkolla për të verbërit dhe fëmijët me shikim të dobët; afati i tyre shkollor është zgjatur në 12 vjet dhe klasat janë të kufizuara në 9-12 nxënës për mësues. Arsimi për të shurdhërit ofrohet nga 99 kopshte të specializuara dhe 207 shkolla të mesme me konvikt; fëmijët që kanë lindur të shurdhër pranohen në kopshte të specializuara sa më shpejt të jetë e mundur, idealisht nga mosha 18 muajsh; ata shkollohen veçmas nga fëmijët që kanë humbur dëgjimin ''pasi'' kanë fituar aftësitë themelore të të folurit. Shkollat profesionale për personat e shurdhër që punojnë dhe nuk kanë përfunduar arsimin e mesëm ekzistojnë vetëm në pesë qytete. Një rrjet tjetër i gjerë institucionesh të specializuara kujdeset për fëmijët me çrregullime të lëvizshmërisë. 60–70% e të gjithë fëmijëve me [[Paraliza cerebrale|paralizë cerebrale]] shkollohen përmes këtij kanali. Fëmijët pranohen në kopshte të specializuara në moshën tre ose katër vjeç dhe ndahen në grupe të ngushta specialiteti; specializimi vazhdon gjatë gjithë vitit shkollor dhe mund të zgjasë deri në trembëdhjetë vjet. Megjithatë, sistemi nuk është gati të pranojë fëmijë që shfaqin edhe aftësi të kufizuara të dukshme zhvillimore ; ata nuk kanë zgjidhje tjetër përveç [[Arsimi shtëpiak|shkollimit në shtëpi]] . Të gjithë të diplomuarit e shkollave për persona me aftësi të kufizuara fizike kanë të drejtë për të njëjtin nivel certifikatash të arsimit të mesëm si të diplomuarit e zakonshëm. Ekzistojnë 42 kolegje të specializuara të trajnimit profesional (pa diplomë) për personat me aftësi të kufizuara; më të shquarat janë Shkolla e Muzikës për të Verbërit në Kursk dhe Shkolla Mjekësore për të Verbërit në Kislovodsk . Arsimi universitar plotësisht i ndarë ofrohet nga dy kolegje: Instituti i Arteve për Personat me Aftësi të Kufizuara (me 158 studentë të regjistruar në vitin 2007) dhe Instituti Social Humanitar (me 250 studentë të regjistruar), të dyja në [[Moska|Moskë]] . Institucione të tjera ofrojnë trajnim gjysmë të ndarë (grupe të specializuara brenda një mjedisi normal universitar) ose deklarojnë akses të plotë për personat me aftësi të kufizuara në klasat e tyre të rregullta. Universiteti Teknik Shtetëror Bauman i Moskës dhe Universiteti Shtetëror i Çeljabinskut kanë numrin më të lartë të studentëve me aftësi të kufizuara (170 secili, 2007). Universiteti Bauman përqendrohet në arsimin për të shurdhërit; Instituti Pedagogjik Herzen regjistron grupe të ndryshme të aftësisë së kufizuar fizike. Megjithatë, studime të pavarura pohojnë se universitetet dështojnë në integrimin e personave me aftësi të kufizuara në jetën e tyre akademike dhe shoqërore. === Paaftësia mendore === Rreth 20% e fëmijëve që largohen nga kopshti nuk arrijnë të përshtaten me kërkesat e shkollës fillore dhe kanë nevojë për shkollim special. Fëmijët me zhvillim të vonuar që ''mund të'' kthehen në shkollat normale dhe të studiojnë së bashku me fëmijët normalë, trajnohen në ''klasa kompensuese'' brenda shkollave të rregullta. Sistemi synon t’i përgatisë këta fëmijë për shkollën normale në moshën më të hershme të mundshme, duke ngushtuar (kompensuar) hendekun midis tyre dhe nxënësve normalë. Është një zhvillim relativisht i ri që filloi në vitet 1970 dhe fitoi miratim kombëtar në vitet 1990. Aftësi të kufizuara mendore të vazhdueshme, por të lehta, që pengojnë bashkëarsimimin me fëmijë normalë në të ardhmen e parashikueshme, por që nuk kualifikohen si ''prapambetje e moderuar, e rëndë ose e rëndë'' kërkojnë ''korrigjim'' të specializuar ( Russian ) shkolla me konvikt që zgjerohen nga mosha 8–9 deri në 18–21 vjeç. Detyra e tyre është ta përshtatin personin me jetën në një shoqëri moderne, në vend të arsimit të mëvonshëm. Fëmijët me forma më të forta të aftësisë së kufizuar intelektuale, që nga viti 2008, janë kryesisht të përjashtuar nga sistemi arsimor. Disa trajnohen brenda grupeve të rënda të aftësisë së kufizuar të shkollave ''korrektuese'' me konvikt dhe jetimoreve, të tjerët ndihmohen vetëm përmes këshillimit. == Arsimi terciar (niveli universitar) == Sipas një raporti të [[UNESCO|UNESCO-s]] të vitit 2005, më shumë se gjysma e popullsisë së rritur ruse ka përfunduar arsimin e lartë, që është dy herë më i lartë se mesatarja e [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD-së]] . Që nga viti akademik 2007–2008, Rusia kishte 8.1 milionë studentë të regjistruar në të gjitha format e arsimit të lartë (duke përfshirë institucionet ushtarake dhe policore dhe studimet pasuniversitare). Studentët e huaj përbënin 5.2% të të regjistruarve, gjysma e të cilëve ishin nga vende të tjera [[Bashkësia e Shteteve të Pavarura|të CIS]] . 6.2 milionë studentë ishin të regjistruar në 658 institucione shtetërore dhe 450 institucione private civile në nivel universitar të licencuara nga Ministria e Arsimit; numri total [[Mësuesi|i pedagogëve]] arriti në 625 mijë në vitin 2005. Numri i institucioneve shtetërore po rritej vazhdimisht nga 514 në vitin 1990 në 655 në vitin 2002 dhe mbetet pothuajse konstant që nga viti 2002. Numri i institucioneve private, i raportuar për herë të parë si 193 në vitin 1995, vazhdon të rritet.<ref name="ME3">{{Cite web|title=Statistics (in Russian): tertiary professional education|url=http://www.ed.gov.ru/uprav/stat/1846/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080531104416/http://www.ed.gov.ru/uprav/stat/1846/|archive-date=31 maj 2008|access-date=6 tetor 2008|publisher=Ministry of Education|language=ru}}</ref> Trendi i konsolidimit filloi në vitin 2006 kur universitetet dhe kolegjet shtetërore të Rostov-mbi-Don, Taganrogut dhe qyteteve të tjera jugore u bashkuan në Universitetin Federal Jugor, me seli në Rostov-mbi-Don; një konglomerat i ngjashëm u formua në Krasnoyarsk si Universiteti Federal Siberian ; i treti u shfaq në Vladivostok si Universiteti Federal i Lindjes së Largët .<ref name="MEDVE">{{Cite web|year=2008|title=V Rossii tak neopravdanno mnogo vuzov ... (''В России так неоправданно много вузов, что их бы хватило на весь Китай, уверен Медведев'')|url=http://www.newsru.com/russia/24apr2008/vyz.html|access-date=8 tetor 2008|publisher=Inferfax, April 24, 2008|language=ru}}</ref> [[Universiteti Shtetëror i Moskës]] dhe [[Universiteti Shtetëror i Shën Petersburgut]] morën statusin e ''universitetit federal'' në vitin 2007 pa ndryshime të mëtejshme organizative. Andrei Fursenko, Ministër i Arsimit, po bën fushatë për një ulje të numrit të institucioneve për të zhdukur fabrikat e diplomave dhe kolegjet nën standard; në prill 2008, qëndrimi i tij u miratua nga presidenti [[Dmitri Medvedev|Dmitry Medvedev]] : "Kjo shumë, rreth një mijë universitete dhe dy mijë degë të tjera, nuk ekziston askund tjetër në botë; mund të jetë e tepërt edhe për [[Kina|Kinën]] ... pasojat janë të qarta: zhvlerësim i standardit të arsimit".<ref name="MEDVE"/> Edhe mbështetësit e reduktimit si Yevgeny Yasin pranojnë se ky veprim do të forcojë konsolidimin e akademisë në Moskë, [[Shën Petersburgu|Shën Petersburg]] dhe [[Novosibirsku|Novosibirsk]] dhe do të shkatërrojë provincat, duke i lënë [[subjektet federale të Rusisë]] pa kolegje për trajnimin e mësuesve të shkollave lokale.<ref>{{Cite web|title=Interview with Yevgeny Yasin (in Russian)|url=http://www.radiorus.ru/issue.html?iid=190908&rid=2534|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719153849/http://www.radiorus.ru/issue.html?iid=190908&rid=2534|archive-date=19 korrik 2011|access-date=8 tetor 2008|publisher=Radio of Russia, August 28, 2008|language=ru}}</ref> Për krahasim, Shtetet e Bashkuara kanë një total prej 4,495 institucionesh që japin diploma sipas Titullit IV : 2,774 institucione me diploma BA/BSc dhe 1,721 institucione me diploma AA/ASc.<ref>{{Cite web|title=Digest of Education Statistics, 2010|url=http://nces.ed.gov/programs/digest/d10/tables/dt10_275.asp}}</ref> Vështirësitë financiare dhe të vizave historikisht e kanë bërë të vështirë marrjen e arsimit të lartë jashtë vendit për të rinjtë në epokën pas-sovjetike.<ref>{{Cite journal|last=Vandegrift|first=Darcie|date=24 korrik 2015|title='We don't have any limits': Russian young adult life narratives through a social generations lens|journal=Journal of Youth Studies|volume=19|issue=2|pages=221–236|doi=10.1080/13676261.2015.1059930}}</ref> === Modeli tradicional === Ndryshe nga modeli i Shteteve të Bashkuara ose [[Procesi i Bolonjës|i procesit të Bolonjës]], arsimi i lartë rus tradicionalisht nuk ishte i ndarë në nivele universitare (bachelor) dhe pasuniversitare (master). Në vend të kësaj, arsimi i lartë kryhej në një fazë të vetme, zakonisht pesë ose gjashtë vjet në kohëzgjatje, gjë që rezultonte në një '''[[Diploma|diplomë]] specialiste''' .<ref name="University level studies.">{{Cite web|title=EuroEducation.Net – The European Education Directory – Russia|url=http://www.euroeducation.net/prof/russco.htm|access-date=21 janar 2023|publisher=EuroEducation}}</ref> Diplomat e specializuara u perceptuan të barabarta me kualifikimin perëndimor MSc/MA.<ref name="Guidelines for the recognition of Russian qualifications in the other European countries">{{Cite web|last=Ministry of Education and Science of the Russian Federation|title=Guidelines for the recognition of Russian qualifications in the other European countries|url=http://en.russia.edu.ru/edu/inostr/prizn/900/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220114131/http://en.russia.edu.ru/edu/inostr/prizn/900/|archive-date=20 dhjetor 2019|access-date=19 korrik 2013}}</ref><ref name="Guidelines for the Recognition of Qualifications from the Other European Countries in the Russian Federation and of Russian Qualifications in the Other European Countries">{{Cite web|last=Kouptsov|first=Oleg|title=Mutual Recognition of Qualifications: The Russian Federation and the Other European Countries|url=http://www.aic.lv/ace/tools/leg_aca/guid_rus.htm#_Toc17463769|access-date=19 korrik 2013|website=Admissions Officers' and Credential Evaluators'. EAIE - European Association for International Education Professional Section|archive-date=3 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130803042716/http://www.aic.lv/ace/tools/leg_aca/guid_rus.htm#_Toc17463769|url-status=dead}}</ref> Një i diplomuar specialist nuk kishte nevojë për kualifikime të mëtejshme akademike për të ndjekur një karrierë profesionale, me përjashtim të disa (por jo të gjitha) degëve të profesioneve mjekësore që kërkonin një fazë specializimi pasuniversitar. Arsimi në kolegjin ushtarak zgjaste katër vjet dhe renditej si ekuivalent me diplomën e ''specialistit'' . Historikisht, arsimi i lartë civil ishte i ndarë midis një pakice [[Universiteti|universitetesh]] tradicionale me kurrikulë të gjerë dhe një numri më të madh ''institutesh'' me specializim të ngushtë (përfshirë shkollat e artit). Shumë nga këto institute, të tilla si Instituti i Fizikës Inxhinierike në Moskë dhe Instituti i Kinematografisë Gerasimov, janë të përqendruara kryesisht në Moskë dhe Shën Petersburg. Institutet, të diplomuarit e të cilëve janë shumë të kërkuar në të gjithë Rusinë, siç janë institutet mjekësore dhe të mësuesve, janë të shpërndara në mënyrë më të barabartë në të gjithë vendin. Institutet në fusha gjeografikisht specifike do të priren të jenë të vendosura në zona që u shërbejnë specialiteteve të tyre. Institutet e minierave dhe metalurgjisë ndodhen në territore të pasura me xehe, ndërsa institutet detare dhe të peshkimit ndodhen në komunitetet portuale. Edukimi ligjor në Rusi ekziston si brenda universiteteve, ashtu edhe si institute të pavarura juridike si Universiteti Akademik i Drejtësisë (rusisht: Академический правовой университет, АПУ) i themeluar nën kujdesin e Institutit të Shtetit dhe Ligjit . Në vitet 1990, shumë institute teknike dhe shkolla të reja private krijuan departamentet e tyre të drejtësisë; që nga viti 2008, departamentet e drejtësisë trajnuan rreth 750 mijë studentë.<ref name="MEDVE"/> Në vitet 1990, institutet zakonisht e riemërtuan veten ''në universitete'', duke ruajtur specializimin e tyre historikisht të ngushtë. Kohët e fundit, një numër i këtyre 'universiteteve' të reja private janë riemëruar përsëri në 'institute' për të pasqyruar specializimin e tyre më të ngushtë. Në këto institute, specializimi i studentit brenda një departamenti të zgjedhur përcaktohej që në momentin e pranimit dhe lëvizja midis degëve të ndryshme brenda të njëjtit departament ishte e vështirë. Programet e studimit ishin (dhe ende janë) të përcaktuara në mënyrë të ngurtë për të gjithë semestrin e studimit; studentët kanë pak zgjedhje në planifikimin e progresit të tyre akademik. Lëvizshmëria midis institucioneve me programe studimi të pajtueshme lejohej rrallë, zakonisht për shkak të zhvendosjes së familjes nga një qytet në tjetrin. === Lëvizja drejt Procesit të Bolonjës === Rusia është në procesin e migrimit nga modeli i saj tradicional i arsimit të lartë, i papajtueshëm me diplomat akademike ekzistuese perëndimore, drejt një strukture diplomash në përputhje me modelin e [[Procesi i Bolonjës|Procesit të Bolonjës]] . (Rusia bashkë-nënshkroi Deklaratën e Bolonjës në vitin 2003.)<ref>{{Cite web|date=18 shtator 2003|title=18.09.2003 Россия присоединилась к Болонской конвенции|url=https://ria.ru/20030918/436076.html|publisher=[[RIA Novosti]]}}</ref> Në tetor 2007, Rusia miratoi një ligj që zëvendëson modelin tradicional pesëvjeçar të arsimit me një qasje me dy nivele: një [[Baçelori|diplomë bachelor]] katërvjeçare ( Russian ) diplomë e ndjekur nga një [[master]] dy-vjeçar ( Russian , ''diplomë'' magjistrature.<ref>{{Cite web|date=25 tetor 2007|title=25.10.2007 В РФ вводится двухуровневая система высшего образования|url=https://www.rbc.ru/society/25/10/2007/5703c98e9a79470eaf76788c#:~:text=%D0%92%20%D0%A0%D0%A4%20%D0%B2%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%82%D1%81%D1%8F%20%D0%B4%D0%B2%D1%83%D1%85%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%20%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BE%20%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F,-%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%20%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8%20%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80&text=%D0%9E%D0%B1%20%D1%8D%D1%82%D0%BE%D0%BC%20%D1%81%D0%BE%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B0%D0%B5%D1%82%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%2D%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B0,%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B3%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B0%20%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2)%20%2D%20%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B9%20%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%8C.|publisher=[[RBK Group|RBK]]}}</ref> Ky veprim është kritikuar për qasjen e tij thjesht formale: në vend që të riformësojnë kurrikulën e tyre, universitetet thjesht do të fusnin një akreditim BSc/BA në mes të programeve të tyre standarde pesë ose gjashtëvjeçare. Tregu i punës në përgjithësi nuk është në dijeni të ndryshimit dhe kritikët parashikojnë se diplomat e pavarura BSc/BA nuk do të njihen si arsim universitar "i vërtetë" në të ardhmen e parashikueshme, duke e bërë diplomën të panevojshme dhe të padëshirueshme pa specializim të mëtejshëm. Institucione si MFTI ose MIFI kanë praktikuar një ndarje dy-nivelëshe të programeve të tyre ''të specializuara'' për dekada të tëra dhe kanë kaluar në përcaktimet e procesit të Bolonjës shumë kohë përpara ligjit të vitit 2007, por shumica absolute e studentëve të tyre përfundojnë të gjitha gjashtë vitet e kurrikulës MSc/MA, duke e konsideruar fazën BSc/BA si të padobishme në jetën reale.<ref name="GUR">{{Cite web|last=Guriyev, Sergey|author-link=Sergei Guriev|year=2007|title=Bolonsky prozess: katastrofa ili panacea(''Болонский процесс: Катастрофа или панацея'')|url=https://www.vedomosti.ru/opinion/articles/2007/10/08/obrazovanie-katastrofa-ili-panaceya|access-date=8 tetor 2008|publisher=Vedomosti, October 20, 2007|language=ru}}</ref> Lëvizshmëria e studentëve midis universiteteve tradicionalisht është dekurajuar dhe për këtë arsye është mbajtur në një nivel shumë të ulët; nuk ka shenja se pranimi formal i Procesit të Bolonjës do t'i ndihmojë studentët që kërkojnë arsim më të mirë. Së fundmi, ndërsa trajnimi pesëvjeçar ''i specializuar'' më parë ishte falas për të gjithë studentët, faza e re e MSc/MA nuk është kështu. Ky ndryshim i detyron studentët të paguajnë për atë që ishte falas për klasën e mëparshme; kostoja është e pashmangshme sepse vetëm diploma BSc/BA konsiderohet e padobishme.<ref name="GUR"/> Mbrojtësit e Procesit të Bolonjës argumentojnë se vitet e fundit të programit ''të specializuar'' ishin formale dhe të padobishme: oraret akademike ishin të relaksuara dhe pa kërkesa të larta, duke u lejuar studentëve të punonin diku tjetër. Shkurtimi i programit ''të specializuar'' pesëvjeçar në një program katërvjeçar BSc/BA nuk do ta ulë përmbajtjen aktuale akademike të shumicës së këtyre programeve.<ref name="GUR" /> == Nivelet pasuniversitare == Struktura e diplomave pasuniversitare deri më tani ruan modelin e saj unik sovjetik të vendosur në vitin 1934. Sistemi bën një dallim midis ''gradave shkencore'', që dëshmojnë arritjet personale pasuniversitare në kërkimin shkencor, dhe ''titujve akademikë'' të lidhur, por të veçantë, që dëshmojnë arritjet personale në arsimin universitar. Ekzistojnë dy ''diploma'' pasuniversitare të njëpasnjëshme: kandidat nauk ( ''Kandidat i shkencave'' ) dhe [[Doktor i Shkencave|doktor nauk]] ( ''Doktor i Shkencave'' ). Të dyja janë një certifikatë arritjesh shkencore, dhe jo akademike, dhe duhet të mbështeten nga një punë shkencore origjinale/e re, e dëshmuar nga botime në revista të rishikuara nga kolegët dhe një disertacion i mbrojtur para bordit të lartë akademik. Titujt lëshohen nga Komisioni i Atestimit të Lartë i Ministrisë së Arsimit. Një diplomë jepet gjithmonë në njërën nga 23 fushat e paracaktuara të shkencës, edhe nëse arritja themelore i përket fushave të ndryshme. Kështu, është e mundur të mbrohen dy gradë ''kandidatësh'' në mënyrë të pavarur, por jo njëkohësisht; një ''doktor'' në një fushë mund të jetë gjithashtu ''kandidat'' në një fushë tjetër. ''Kandidat nauk'' mund të arrihet brenda mjedisit universitar (kur universiteti është i angazhuar në kërkim aktiv në fushën e zgjedhur), në qendra kërkimore të specializuara ose brenda njësive të kërkimit dhe zhvillimit në industri. Rruga tipike ''e kandidatëve nauk'' nga pranimi deri në diplomë zgjat 2-4 vjet. Punimi i disertacionit duhet të përmbajë një zgjidhje të një problemi shkencor ekzistues, ose një propozim praktik me potencial të konsiderueshëm ekonomik ose ushtarak.<ref name="KAN">{{Cite web|year=2002|title=Rules for awarding scientific degrees|url=http://vak.ed.gov.ru/ru/docs/?id4=152&i4=24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081024142544/http://vak.ed.gov.ru/ru/docs/?id4=152&i4=24|archive-date=24 tetor 2008|access-date=8 tetor 2008|publisher=Ministry of Education|language=ru}}</ref> Titulli shpesh perceptohet si ekuivalent me doktoraturën perëndimore, megjithëse kjo mund të ndryshojë në varësi të fushës së studimit dhe mund të mos shihet si i tillë jashtë Rusisë, por si një diplomë më e rëndësishme. ''Doktor nauk'', faza tjetër, nënkupton arritjen e një prodhimi të rëndësishëm shkencor. Ky titull shpesh barazohet me [[Habilitimi|habilitimin]] gjerman ose skandinav. Punimi i disertacionit duhet të përmbledhë kërkimin e autorit, duke rezultuar në deklarata teorike që kualifikohen si një zbulim i ri, ose zgjidhje e një problemi ekzistues, ose një propozim praktik me potencial të konsiderueshëm ekonomik ose ushtarak.<ref name="KAN" /> Rruga nga ''kandidat'' në ''doktoraturë'' zakonisht zgjat 10 vjet aktivitet të përkushtuar kërkimor; një në katër kandidatë arrin këtë fazë. Sistemi nënkupton që aplikantët duhet të punojnë me kohë të plotë në fushën e tyre të kërkimit; megjithatë, diplomat në shkencat sociale u jepen rregullisht politikanëve aktivë.<ref>{{Cite news|last=Klussmann, Uwe|year=2007|title=The Russian Parliament's Intellectual Giants|work=Spiegel Online|publisher=Der Spiegel, 21 November 2007|url=http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,518754,00.html|access-date=8 tetor 2008}}</ref> ''Titujt'' akademikë ''[[Docenti|dotsent]]'' dhe ''profesor'' u jepen stafit aktiv të universitetit që tashmë kanë arritur gradën ''kandidat'' ose ''doktor'' ; rregullat përcaktojnë afatin minimal të qëndrimit në detyrë, shkrimin e teksteve shkollore të përcaktuara në fushën e tyre të zgjedhur dhe mentorimin e praktikantëve të suksesshëm pasuniversitarë; rregulla të veçanta, më pak formale, zbatohen për profesorët e arteve.<ref name="DOZ">{{Cite web|year=2002|title=Rules for awarding scientific titles|url=http://vak.ed.gov.ru/ru/docs/?id4=153&i4=21|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081024234407/http://vak.ed.gov.ru/ru/docs/?id4=153&i4=21|archive-date=24 tetor 2008|access-date=8 tetor 2008|publisher=Ministry of Education|language=ru}}</ref> Arsimi pasuniversitar ushtarak bie rrënjësisht jashtë skemës standarde. Përfshin kurse të akademisë ushtarake dhe ndihmëse ( Russian ). Ndryshe nga akademitë e tyre perëndimore me emrin e tyre, akademitë ushtarake ruse janë institucione ''pasuniversitare'' që zhvillojnë programe të trajnimit të avancuar për oficerë të porositur. Kalimi i kursit të një akademie nuk rezulton në një diplomë të përcaktuar qartë dhe i mundëson të diplomuarit të vazhdojë në një nivel të caktuar komande (ekuivalent i komandantit [[Batalioni (njësi ushtarake)|të batalionit]] e lart). Adjunctura është një analog ushtarak i [[Studimet pasdiplomike|shkollës pasuniversitare]] civile, e cila u lejon oficerëve të porositur të marrin gradën akademike të kandidatit të shkencave ushtarake dhe të emërohen në pozicione mësimdhënieje dhe shkencore në institucione arsimore ushtarake dhe kërkimore shkencore .<ref>{{Cite web|title=Адъюнктура : Министерство обороны Российской Федерации|url=http://ens.mil.ru/education/postgraduate.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302122526/http://ens.mil.ru/education/postgraduate.htm|archive-date=2 mars 2021|access-date=8 mars 2020|language=ru}}</ref> == Shtrirja shkencore == Më 1 qershor 2021, hyri në fuqi Ligji Federal i 5 prillit 2021 №85-FZ "Për ndryshimet në Ligjin Federal 'Për arsimin në Federatën Ruse'" .<ref>{{Cite news|last=Gordeev|first=Vladislav|date=1 qershor 2021|title=Закон о просветительской деятельности вступил в силу|language=ru|work=[[RBK Group|RBK]]|url=https://www.rbc.ru/politics/01/06/2021/60b4fc319a79475548f4f7af}}</ref> Ky ligj përcakton konceptin e [[Ndërgjegjësimi shkencor|aktivitetit të shtrirjes në publik]] : është një aktivitet që kryen programe arsimore jashtë shtetit, i cili synon përhapjen e njohurive dhe përvojës, formimin e aftësive, vlerave dhe kompetencës, me qëllim zhvillimin intelektual, shpirtëror dhe moral, krijues, fizik dhe (ose) profesional të individit, si dhe përmbushjen e nevojave arsimore të individit. Mënyra, kushtet dhe modalitetet e zbatimit të aktiviteteve të informimit, si dhe procedura për kontrollin e një aktiviteti të tillë, rregullohen nga Qeveria e Rusisë . Aktivitetet e informimit mund të kryhen nga autoritetet publike dhe lokale, si dhe nga persona fizikë dhe juridikë që kanë lidhur kontrata me institucionet arsimore në mënyrën e përcaktuar nga Qeveria e Rusisë . Edhe pse Akademia Ruse e Shkencave dhe shumë shoqëri kulturore dhe arsimore e kundërshtuan projektligjin,<ref>{{Cite journal|last=Schiermeier|first=Quirin|date=12 shkurt 2021|title=Russian academics decry law change that threatens scientific outreach|url=https://www.nature.com/articles/d41586-021-00385-5|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|language=en|doi=10.1038/d41586-021-00385-5|pmid=33580221}}</ref> ai u miratua nga Duma Shtetërore, u miratua nga Këshilli i Federatës dhe u nënshkrua nga [[Presidenti i Rusisë]] [[Vladimir Putin]] .<ref>{{Cite news|last=Bondarenko|first=Maria|date=5 prill 2021|title=Путин подписал закон о просветительской деятельности|language=ru|work=[[RBK Group|RBK]]|url=https://www.rbc.ru/politics/05/04/2021/606b16f69a79476ab9a9c863}}</ref> Sipas shkencëtarëve, popullarizuesve të shkencës, edukatorëve, juristëve, ky ligj, në fakt, vendos censurën paraprake të pothuajse çdo mënyre për të ndarë njohuritë dhe bindjet, në kundërshtim me nenet 19 dhe 29 të Kushtetutës së Rusisë .<ref>{{Cite news|last=Bobenko|first=Mayya|last2=Anisimova|first2=Natalia|last3=Poryvaeva|first3=Lyubov|date=16 mars 2021|title=Какие претензии у ученых к новому закону о просветительской деятельности|language=ru|work=[[RBK Group|RBK]]|url=https://www.rbc.ru/society/16/03/2021/6050f2f19a79472d1a022044}}</ref> Sipas autorëve, ligji synon të mbrojë qytetarët rusë nga propaganda anti-ruse.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2021|title=Каким будет новый закон о просветительской деятельности?|url=http://duma.gov.ru/news/50970/|publisher=[[State Duma]]|language=ru}}</ref> == Propaganda qeveritare == Më 21 maj 2020, ''gazeta The Moscow Times'' raportoi se Presidenti rus [[Vladimir Putin]] bëri një përpjekje tjetër për të futur "mësime patriotike" për studentët rusë.<ref>{{Cite news|date=22 maj 2020|title=Putin Adds Patriotism, War History to School Curriculum|language=en-us|work=[[The Moscow Times]]|publisher=Alexander Gubsky|location=Amsterdam|url=https://www.themoscowtimes.com/2020/05/22/putin-adds-patriotism-war-history-to-school-curriculum-a70347|access-date=14 tetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524012405/https://www.themoscowtimes.com/2020/05/22/putin-adds-patriotism-war-history-to-school-curriculum-a70347|archive-date=24 maj 2020}}</ref> Pas [[Pushtimi rus i Ukrainës në 2022|pushtimit rus të Ukrainës]], qeveria ruse rriti përpjekjet e saj për të futur "edukimin patriotik" në shkolla.<ref>{{Cite news|last=Ilyushina|first=Mary|date=20 mars 2022|title=Putin's war propaganda becomes 'patriotic' lessons in Russian schools|language=en-us|work=The Washington Post|publisher=Fred Ryan|location=Washington, D.C.|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/putin-russia-schools-ukraine|access-date=14 tetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327101413/https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/putin-russia-schools-ukraine|archive-date=27 mars 2022}}</ref> Ministri i Arsimit Sergey Kravtsov është një nga arkitektët e mësimeve të “ ''Bisedave të Rëndësishme”'', të cilat mbulojnë tema të ndryshme nga perspektiva e qeverisë ruse, të tilla si identiteti kombëtar, patriotizmi, vlerat tradicionale dhe ngjarjet botërore. Associated Press raportoi se disa prindër u tronditën nga natyra [[Militarizmi|militariste]] e mësimeve të ''“Bisedave të Rëndësishme”'', me disa që i krahasuan ato me “edukimin patriotik” të ish [[Bashkimi Sovjetik|-Bashkimit Sovjetik]] .<ref>{{Cite news|last=Litvinova|first=Dasha|date=1 shtator 2023|title=Russian students are returning to school, where they face new lessons to boost their patriotism|language=en-us|work=AP News|publisher=Associated Press|location=New York City|url=https://apnews.com/article/russia-school-ukraine-curriculum-war-history-putin-98b0110e32608c6652e8dfacd01d0b6a|archive-url=https://web.archive.org/web/20230902032349/https://apnews.com/article/russia-school-ukraine-curriculum-war-history-putin-98b0110e32608c6652e8dfacd01d0b6a|archive-date=2 shtator 2023}}</ref> Disa studentë rusë dhe prindërit e tyre janë hetuar nga policia, ose janë kërcënuar me përjashtim, për shkak se kanë refuzuar të ndjekin mësimet e “ ''Bisedave të Rëndësishme”'' .<ref>{{Cite news|last=Satanovskiy|first=Sergey|date=9 nëntor 2022|title=Mandatory patriotism classes in Russian schools|language=en-gb|work=DW News|publisher=Deutsche Welle|location=Bonn|url=https://www.dw.com/en/mandatory-patriotism-classes-in-russian-schools/a-63687952|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110114042/https://www.dw.com/en/mandatory-patriotism-classes-in-russian-schools/a-63687952|archive-date=10 nëntor 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 shkurt 2023|title=Russian TV Airs Wartime 'Patriotism' Lessons for Schoolchildren|language=en-us|work=The Moscow Times|publisher=Alexander Gubsky|location=Amsterdam|url=https://www.themoscowtimes.com/2023/02/17/russian-tv-airs-wartime-patriotism-lessons-for-schoolchildren-a80253|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314134533/https://www.themoscowtimes.com/2023/02/17/russian-tv-airs-wartime-patriotism-lessons-for-schoolchildren-a80253|archive-date=14 mars 2023}}</ref> Putini organizoi një mësim të parë me studentë të zgjedhur në enklavën ruse të [[Kaliningradi|Kaliningradit]], më 1 shtator 2022.<ref>{{Cite news|last=Kotlyar|first=Yevgenia|last2=Coalson|first2=Robert|date=2 shtator 2022|title='It's Not Scary To Die For The Motherland': As War On Ukraine Rages, Russian Children Targeted For 'Patriotic' Education|language=en-us|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty|location=Prague|url=https://www.rferl.org/a/russia-schoolchildren-patriotic-education-ukraine-war/32016144.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930150807/https://www.rferl.org/a/russia-schoolchildren-patriotic-education-ukraine-war/32016144.html|archive-date=30 shtator 2022}}</ref> == Shih edhe == * [[Universiteti Shtetëror i Moskës]] * [[Instituti i Letërsisë Maksim Gorki]] * [[Universiteti Shtetëror i Shën Petersburgut]] == Referime == {{reflist}} {{Arsimi në Evropë}} [[Kategoria:Arsimi në Rusi]] [[Kategoria:Arsimi në Evropë sipas vendit]] ju7fsc1vr0q2rxefa2u2t5m98xgyj2z 1 378762 3025994 2980257 2026-08-15T21:05:26Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025994 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Rusi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2796923 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://iz.ru/771617/elena-loriia-elena-ladilova-roman-kretcul/ege-bolshie-peremeny. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2025 09:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Rusi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2822658 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130803042716/http://www.aic.lv/ace/tools/leg_aca/guid_rus.htm për lidhjen http://www.aic.lv/ace/tools/leg_aca/guid_rus.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 gusht 2025 22:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Rusi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2980256 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.oecd-ilibrary.org/sites/b35a14e5-en/1/3/4/3/index.html?itemId=/content/publication/b35a14e5-en&_csp_=9689b83a12cab1f95b32a46f4225d1a5&itemIGO=oecd&itemContentType=book. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2026 22:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Rusi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025993 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170214031915/http://www.ecs.org/clearinghouse/95/05/9505.pdf për lidhjen http://www.ecs.org/clearinghouse/95/05/9505.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 23:05 (CEST) gogl6xss5xtdnx598kk2vhg60t4rpxt 1 383212 3025985 2817967 2026-08-15T20:36:53Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025985 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi i vazhdueshëm]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817966 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201009155342/https://www.theses.fr/1988PA05H045 për lidhjen https://www.theses.fr/1988PA05H045. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 korrik 2025 05:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi i vazhdueshëm]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025984 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180509002118/http://educacioncontinua.cuaed.unam.mx/docs/acuerdo.pdf për lidhjen https://educacioncontinua.cuaed.unam.mx/docs/acuerdo.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 22:36 (CEST) ti1nk5nm4plbt1kutjz3ef28iov0i6u 0 388920 3026100 2983488 2026-08-16T10:45:20Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Saadi_by_Hossein_Behzad_(Inverted).jpg|Saadi_by_Hossein_Behzad_(Inverted).jpg]] u zëvendësua me materialin multimedial [[c:File:Saadi_by_Hossein_Behzad_(1894–1968)_(Inverted).jpg|Saadi_by_Hossein_Behzad_(1894–1968)_(Inverted 3026100 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=Saadi Shirazi|image=Saadi by Hossein Behzad (1894–1968) (Inverted).jpg|imagesize=|caption=Imaginary depiction of Saadi Shirazi by [[Hossein Behzad]]|birth_name=|birth_date=1209/10|birth_place=[[Shiraz]], [[Fars province|Fars]], [[Salghurids|Salghurid kingdom]]|death_date=1291/92|death_place=Shiraz, Fars, [[Ilkhanate]]|resting_place=[[Tomb of Saadi]]|occupation=Poet|language={{cslist|[[Persian language|Persian]]|[[Arabic]]}}|notableworks={{transliteration|fa|[[Bustan (book)|Bustan]]}}<br>{{transliteration|fa|[[Gulistan (book)|Gulistan]]}}|children=}}  '''Ebu Mohammad Moshrefoldin Mosleh ebn Abdollah ebn Mosharraf''',{{Efn|{{langx|fa|ابومحمّد مصلح‌الدین بن عبدالله شیرازی|''Abū Muhammad Muslihuddīn bin Abdullâh Šêrâzī''}}}}<ref>{{Cite book|last=Hinds|first=Kathryn|url=https://books.google.com/books?id=el83fRv4GakC&q=Saadi+Shirazi&pg=PA75|title=The City|publisher=Marshall Cavendish|year=2008|isbn=9780761430896|language=en|access-date=2012-08-13|via=Google Books}}</ref> i njohur më mirë me [[Emri stilolaps|pseudonimin]] e tij '''Saadiu''',{{Efn|{{IPAc-en|ˈ|s|ɑː|d|i}};<ref>{{Cite dictionary|url=http://www.lexico.com/definition/Saadi|title=Saadi|dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary|publisher=[[Oxford University Press]]|url-status=dead}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> {{langx|fa|سعدی|{{audio|Fa-ir-saadi_(1).ogg|Saʿdī|help=no}}}}, {{IPA|fa|sæʔˈdiː|IPA}}}} i njohur gjithashtu si '''Saadiu i Shirazit''' ({{Lang|fa|سعدی شیرازی}}, ''Saʿdī Shīrāzī''; lindur më 1210; vdekur më 1291 ose 1292), ka qenë poet dhe prozator i [[Epoka e Artë Islame|Epokës së Artë Islame]]. Ai njihet për cilësinë e shkrimeve të tij dhe për thellësinë e mendimeve të tij shoqërore dhe [[Etika|morale]]. Saadiu njihet gjerësisht si një nga poetët më të mëdhenj të traditës letrare klasike, duke i dhënë atij nofkën "Mjeshtri i Fjalës" ose "Fjalëthurësi" ( {{Lang|fa|استاد سخن}} ''ostâd-e soxan'' ) ose thjesht "Mjeshtër" ({{Lang|fa|استاد}} ''ostâd'') midis dijetarëve [[Gjuha perse|persianë]]. Ai është cituar edhe në traditat perëndimore.<ref name="iranicaonline.org">{{Cite web|title=Encyclopedia Iranica|url=http://www.iranicaonline.org/articles/sadi-sirazi/|language=en|quote=SAʿDI, Abu Moḥammad Mošarref-al-Din Moṣleḥ b. ʿAbd-Allāh b. Mošarref Širāzi, Persian poet and prose writer (b. Shiraz, ca. 1210; d. Shiraz, d. 1291 or 1292), widely considered to be one of the greatest masters of the classical literary tradition.}}</ref> Libri i tij, ''Bostani,'' është renditur si një nga 100 librat më të mëdhenj të të gjitha kohërave nga ''[[The Guardian]]''.<ref>{{Cite web|date=8 maj 2002|title=The top 100 books of all time|url=https://www.theguardian.com/world/2002/may/08/books.booksnews|website=[[TheGuardian.com]]|language=en}}</ref> == Sfondi dhe emri == Saadiu ishte me prejardhje [[Persët|persiane]]<ref name="iranicaonline.org">{{Cite web|title=Encyclopedia Iranica|url=http://www.iranicaonline.org/articles/sadi-sirazi/|quote=SAʿDI, Abu Moḥammad Mošarref-al-Din Moṣleḥ b. ʿAbd-Allāh b. Mošarref Širāzi, Persian poet and prose writer (b. Shiraz, ca. 1210; d. Shiraz, d. 1291 or 1292), widely considered to be one of the greatest masters of the classical literary tradition.}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.iranicaonline.org/articles/sadi-sirazi/ "Encyclopedia Iranica"]. <q>SAʿDI, Abu Moḥammad Mošarref-al-Din Moṣleḥ b. ʿAbd-Allāh b. Mošarref Širāzi, Persian poet and prose writer (b. Shiraz, ca. 1210; d. Shiraz, d. 1291 or 1292), widely considered to be one of the greatest masters of the classical literary tradition.</q></cite></ref><ref>{{Cite web|title=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sadi/|language=en|quote=Saʿdī, also spelled Saadi, byname of Musharrif al-Dīn ibn Muṣlih al-Dīn, (born c. 1213, Shīrāz, Iran—died Dec. 9, 1291, Shīrāz), Persian poet, one of the greatest figures in classical Persian literature.}}</ref> dhe data e lindjes së tij është e pasigurt; shumica e studiuesve e konsiderojnë atë të ketë lindur në vitin 1209 ose 1210.{{Sfn|Losensky|2000}} Ai ishte nga qyteti i [[Shirazi|Shirazit]],{{Sfn|Losensky|2000}} kryeqyteti provincial i provincës Fars.{{Sfn|Shahbazi|2004}} Që nga viti 1148, provinca kishte qenë nën sundimin e Salghuridëve, një dinasti persiane{{Sfn|de Nicola|2020|p=281}} me origjinë turkomane.{{Sfn|Spuler|1987|pp=894–896}} Ka pak siguri në lidhje me jetën e Saadi-t.{{Sfn|Losensky|2000}}{{Sfn|Rypka|1968|p=250}} Edhe pse shkrimet e tij, veçanërisht ''Bostani'' dhe ''Gjylistani'', përmbajnë shumë kujtime të supozuara autobiografike, shumë prej tyre historikisht nuk kanë gjasa të jenë të tilla dhe ka të ngjarë të jenë të sajuara ose të shkruara në vetën e parë për efekt retorik. Edhe referencat më të hershme për të në literaturën e jashtme ndryshojnë në detaje thelbësore. Edhe emri i tij i vërtetë është i pasigurt. Nëpër burime, i gjithë emri i tij - i cili përbëhet nga emri i tij i dhënë, ''[[Emra mysliman|llagapi]]'', ''[[Kunje|kunja]]'' dhe [[Patronimia|patronimi]] - shkruhet në disa mënyra të ndryshme.{{Sfn|Losensky|2000}} Burimi më i vjetër i njohur që përmend emrin e tij të plotë është ''Talḵiṣ al-majmaʿ al-ādāb fi moʿjam al-alqāb'' ("Përmbledhje e përmbledhjes së përsosjeve në lidhje me leksikonin e fjalëve nderuese") nga Ibn al-Fuwati (vdiq në 1323). Në një letër të datës 1262, ai i kërkoi Saadi-t shembuj të poezisë së tij arabe dhe përmendi emrin e tij të plotë si "Muslih al-Din Abu Muhammad Abd-Allah ibn Musharrif". Studiuesi iranian Saeed Nafisi favorizoi këtë version të emrit të tij të plotë. Megjithatë, shumica e akademikëve të tjerë favorizojnë informacionin e gjetur në dorëshkrimet e hershme të shkrimeve të Saadi-t. Për shembull, [[Iranologjia|iranologu]] britanik Edward Granville Browne përdori një tekst nga viti 1328 për të argumentuar se emri i plotë i Saadi-t ishte "Musharrif al-Din ibn Muslih al-Din Abd-Allah". Shumica e akademikëve të mëvonshëm perëndimorë, përfshirë Arthur John Arberry, Jan Rypka dhe R. Davis, përfshijnë "Abd-Allah" në patronimin e Saadi-t, pra "Abu Abd-Allah Musharrif al-Din Muslih".{{Sfn|Losensky|2000}} Studiuesi iranian Zabihollah Safa arriti në përfundimin se "Muslih" ishte emri i dhënë i Saadiut dhe e jep emrin e tij të plotë si "Abu Muhammed Musharrif al-Din Muslih ibn Abd-Allah ibn Musharrif" bazuar në parathënien e një prej përmbledhjeve më të vjetra të mbijetuara të veprave të mbledhura të Saadiut, e cila u krijua nga bashkëqytetari i tij Ali ibn Ahmed ibn Ebu Bekr Bisotun në vitin 1326. Në librin e tij ''Nafahat al-Uns'', poeti persian [[Xha’ami|Xha'ami]] (vdiq në vitin 1492) ofron praktikisht të njëjtin version të emrit. Ky version mbështetet edhe nga iranologu Paul E. Losensky.{{Sfn|Losensky|2000}} Pseudonimi i tij "Saadi" është i qartë pasi shfaqet shpesh në veprat e tij dhe shërben si nënshkrimi i tij në të gjitha ''[[Gazeli|gazelet]]'' e tij. Megjithatë, ka dyshime se nga erdhi. Meqenëse dy anëtarë të dinastisë Salghuride të quajtur "Sa'd" sunduan për pjesën më të madhe të jetës së Saadiut, ka të ngjarë që frymëzimi për emrin erdhi nga besnikëria e tij ndaj tyre. Studiuesi iranian Abdolhossein Zarrinkoob argumenton se "Sa'd" ose "Banu Sa'd" ishte gjithashtu emri i vetë dinastisë, prandaj edhe përvetësimi i emrit nga Saadi, i cili tregoi besnikërinë e tij ndaj tyre.{{Sfn|Losensky|2000}} == Referime == [[Kategoria:Lindje 1210]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli XIII]] [[Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme të vdekura]] [[Kategoria:Iranianë]] [[Kategoria:Poetë]] f5xj0m1gt0o05a3spletnc9ppko87ju 1 391113 3026044 2875906 2026-08-16T04:21:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Klaudi II]] 3026044 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klaudi II]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2072487 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060509161117/http://www.albkristian.com/materiale/historia_perandoret.htm për lidhjen http://www.albkristian.com/materiale/historia_perandoret.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shkurt 2020 08:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klaudi II]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2451607 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/61C8sKPqG?url=http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201108100827/http://www.roman-emperors.org/epitome.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/epitome.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/61C8sKPqG?url=http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2022 02:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klaudi II]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2466128 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/61C8sKPqG?url=http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm me https://web.archive.org/web/20110830085225/http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm te lidhja http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. *U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/61C8sKPqG?url=http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm me https://web.archive.org/web/20110830085225/http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm te lidhja http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. *U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/61C8sKPqG?url=http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm me https://web.archive.org/web/20110830085225/http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm te lidhja http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 korrik 2022 12:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klaudi II]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2872127 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201024172741/https://dailyhistory.org/What_were_the_causes_of_the_3rd_century_crisis_in_the_Roman_Empire për lidhjen https://dailyhistory.org/What_were_the_causes_of_the_3rd_century_crisis_in_the_Roman_Empire%3F. *U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/61C8sKPqG?url=http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm me https://web.archive.org/web/20110830085225/http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm te lidhja http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 nëntor 2025 10:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klaudi II]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3017973 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200821001231/http://www.roman-emperors.org/epitome.htm për lidhjen https://www.roman-emperors.org/epitome.htm. *U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/61C8sKPqG?url=http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm me https://web.archive.org/web/20110830085225/http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm te lidhja http://www.roman-emperors.org/claudgot.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 gusht 2026 15:59 (CEST) ndoz0mnkz8wowvh45h13fxmqcphvsy8 1 391523 3026063 2874779 2026-08-16T06:43:16Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3026063 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Gjeografia/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Geography|11 gusht 2026|1368879625}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:43 (CEST) s07vzzdwil0fu5ot7cezq9ucf7g5z2g 0 395109 3026075 3024757 2026-08-16T07:44:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026075 wikitext text/x-wiki [[Skeda:CHRIST PANTOCRATOR-SINAI(6th Century).jpg|parapamje|Ikona e të Gjithëpushtetshmit (Krishtit Pantokrator). Ikona përfaqëson natyrën e dyfishtë të Jisuit, duke paraqitur karakteristikat e tij njerëzore dhe hyjnore. ]]{{Multiple image|}}'''Diofizitizmi''', nga [[Gjuha greke|greqishtja]] ''δύο (dy)'' dhe φύσις (natyrë) është doktrina [[Kristologjia|kristologjike]], sipas të cilës, [[Jezusi|Jezu Krishti]] ''bën pjesë'' në dy natyra të dallueshme dhe të pandashme: në natyrën njerëzore (humane) dhe në atë hyjnore. Është doktrinë zyrtare dhe e pranuar nga shumica e riteve të krishtera, duke përfshirë [[Kisha Katolike Romake|Katolicizmim]], [[Kisha Ortodokse Lindore|Ortodoksinë]], Kishën e Lindjes, [[Anglikanizmi|Anglikanizmin]], [[Metodizmi|Metodizmin]], [[Kalvinizmi|Kalvinizmin]] dhe [[Luteranizmi|Luteranizmin]]. Megjithëkëtë, refuzohet nga kishat ortodokse orientale, të cilat i përmbahen [[Miafizitizmi|Miafizizmit]] - që Jezu Krishti është ''i'' ''përbërë'' prej dy natyrash të bashkuara në një natyrë të vetme- ndërsa e refuzojnë Monofizizmin, duke e quajtur herezi së bashku me fetë e tjera kristiane. Ata që mbështesnin formulën "dy natyra pas bashkimit" në të dyja pikëpamjet, atë kalcedoniane dhe nestoriane, quheshin ''diofizitë.'' Është e lidhur me doktrinën e bashkimit hipostatik dhe bashkimit prozopik. [[Skeda:Composite christ pantocrator.png|parapamje|Shëmbëllimi i të dyja pjesëve të imazhit]] == Historia == Zhvillimi i kristologjisë diofizite ishte gradual; tradita e diofizitëve dhe terminologjia e saj komplekse u formuluan si rezultat i debateve të gjata e të vazhdueshme kristologjike gjatë shekullit të 4-t dhe të 5-të. Disa variante të kristologjisë diofizite u shfaqën me kalimin e kohës në mësimet e Valentinusit,<ref>{{Cite web|title=CHURCH FATHERS: Against Heresies, III.16 (St. Irenaeus)|url=https://www.newadvent.org/fathers/0103316.htm|access-date=2025-06-06|website=www.newadvent.org}}</ref> Pavlit të Samosatës,<ref>{{Cite journal|last=Sample|first=Robert L.|date=mars 1979|title=The Christology of the Council of Antioch (268. C.E.) Reconsidered|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S000964070003907X/type/journal_article|journal=Church History|language=en|volume=48|issue=1|pages=18–26|doi=10.2307/3163921|issn=0009-6407|url-access=subscription}}</ref> Diodorit të Tarsit,<ref>{{Cite journal|last=GREER|first=ROWAN A.|date=1966-10-01|title=THE ANTIOCHENE CHRISTOLOGY OF DIODORE OF TARSUS|url=https://doi.org/10.1093/jts/XVII.2.327|journal=The Journal of Theological Studies|volume=XVII|issue=2|pages=327–341|doi=10.1093/jts/XVII.2.327|issn=0022-5185|url-access=subscription}}</ref> Teodorit të Mopsuestisë,<ref>{{Cite journal|last=McLeod|first=Frederick G.|date=2012-02-01|title=The Christology in Theodore of Mopsuestia's Commentary on the Gospel of John|url=https://doi.org/10.1177/004056391207300105|journal=Theological Studies|language=EN|volume=73|issue=1|pages=115–138|doi=10.1177/004056391207300105|issn=0040-5639|url-access=subscription}}</ref> dhe të tjerëve. Diofizitizmi bie në kundërshtim me pikëpamjet e monofizitizmit - doktrinën se Jezui ka vetëm natyrën hyjnore, dhe [[Miafizitizmi|miafizitizmin]], doktrinën se Krishti është i përbërë nga 2 natyra: ajo hyjnore dhe njerëzore, të bashkuara plotësisht në një natyrë të vetme. Sipas përkufizimi kalqedonas të diofizitizmit, dy natyrat janë të bashkuara plotësisht dhe në mënyrë të përsosur në një Person dhe hipostazë të Jezu Krishtit,<ref>{{Cite web|last=Craig|first=William Lane|date=2016|title=7. Doctrine of Christ Lecture 3 Antiochean Christology (Dyophysitism)|url=https://www.reasonablefaith.org/images/uploads/07-christ-03.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210194057/https://www.reasonablefaith.org/images/uploads/07-christ-03.pdf|archive-date=2024-02-10|access-date=2024-02-10|website=Reasonable Faith}}</ref> të unifikuara me njëra-tjetrën dhe bashkëjetojnë në harmoni dhe pa konfuzion ose ndryshim.<ref>{{Cite web|date=2023-12-28|title=What are the Hypostatic Union, Dyophysitism, and Miaphysitism?|url=https://apologetics.media/2023/12/28/what-are-the-hypostatic-union-dyophysitism-and-miaphysitism/|access-date=2024-02-10|website=Apologetics.Media|language=en-US|archive-date=23 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250223141431/https://apologetics.media/2023/12/28/what-are-the-hypostatic-union-dyophysitism-and-miaphysitism/|url-status=dead}}</ref> Përkufizimi nestorian, nga ana tjetër, pohon se dy natyrat janë të bashkuara në një bashkim prozopik, në kundërshtim me bashkimin hipostatik të përpunuar nga [[Cirili i Aleksandrisë|Kirili i Aleksandrisë]] dhe të mbështetur nga Kishat Ortodokse Lindore. Rëndësia e diofizitizmit theksohej shpesh nga përfaqësues të shquar të shkollës Antiokiane në ndryshim nga shkolla Aleksandriane. {{Sfn|Meyendorff|1989}} [[Miafizitizmi|Miafizitët]] mbështetën idenë e një natyre të vetme në Krishtin bazuar në kuptimin e tyre të [[Cirili i Aleksandrisë|mësimeve të Kirilit të Aleksandrisë]],<ref>{{Cite web|title=The Dyophysite Christology of Cyril of Alexandria|url=https://www.thegospelcoalition.org/themelios/review/the-dyophysite-christology-of-cyril-of-alexandria/|access-date=2024-02-10|website=The Gospel Coalition|language=en-US}}</ref> duke përfshirë Dymbëdhjetë Anatemat e tij, përkatësisht numrin 4, ku thuhet: ''"Nëse dikush do të ndajë midis dy personave apo hipostazave ato shprehje që përmbahen në shkrimet Ungjillore dhe Apostolike, ose që janë thënë në lidhje me Krishtin nga Shenjtorët, ose nga vetë ai, dhe do t'i zbatojë disa prej tyre atij si për një njeri të ndarë nga Fjala e Perëndisë, dhe do t'i zbatojë të tjerat për Fjalën e vetme të Perëndisë Atë, me arsyetimin se ato janë të përshtatshme për t'u zbatuar për Perëndinë: le të mallkohet (anatemohet)!"'' Diofizitizmi u diskutua në Sinodin e Kalqedonisë në vitin 451, që hartoi Përkufizimin Kalqedonas, i cili thotë: ''"Ne rrëfejmë se i njëjti Krisht, Zot dhe Bir i vetëmlindur, duhet të pranohet në dy natyra pa ngatërrim, ndryshim, ndarje apo veçim. Dallimi midis natyrave nuk u zhduk kurrë nga bashkimi i tyre, por përkundrazi, karakteri i veçantë i secilës prej dy natyrave u ruajt ndërsa ato u bashkuan në një person (prosopon) dhe një hipostazë"''. <ref>{{Cite web|title=Catechism of the Catholic Church – IntraText|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P1J.HTM#$HC|access-date=2024-02-10|website=www.vatican.va}}</ref> Natyra (ousia) në kuptimin kalqedonik mund të kuptohet se i referohet një sërë "fuqish dhe cilësish që përbëjnë një qenie"<ref>{{Cite web|title=The Definition of the Council of Chalcedon (451 A.D.) {{!}} Reformed Theology at Semper Reformanda|url=https://www.semperreformanda.com/creeds/the-definition-of-the-council-of-chalcedon-451-a-d/|access-date=2024-02-10|language=en-US}}</ref> ndërsa personi (prosopon) "një individi konkret që vepron si subjekt në të drejtën e vet".<ref>{{Cite web|last=Wagner|first=Christian B.|date=2020-11-09|title=Dyophysitism: An Introduction to Chalcedonian Christology|url=https://www.christianbwagner.com/post/dyophysitism-chalcedonian-christology|access-date=2024-02-10|website=Scholastic Answers|language=en}}</ref> Për ithtarët, bashkimi hipostatik është qendra e unitetit të Jezusit (hyjniteti dhe tiparet njerëzore të tij përshkruhen si natyra), ndërsa ata që hodhën poshtë Koncilin e Kalqedonisë e panë vetë natyrën e tij si pikën e unitetit. Diofizitizmi është përdorur gjithashtu për të përshkruar disa aspekte të [[Nestorianët|Nestorianizmit]], doktrinat e Nestorit të Kostandinopojës. Tani pranohet përgjithësisht se disa nga idetë e tij nuk ishin shumë larg atyre që u pranuan përfundimisht, por mënyra e formulimit të doktrinës së Krishtit nga ana e tij është ende e diskutueshme midis kishave. {{Sfn|Chesnut|1978|pp=392–409}}Kjo u bë veçanërisht e spikatur pas zbulimit të shkrimit të tij teologjik dhe apologjetik ''Pazari i Herakleidit'', i cili ringjalli interesin për punën e tij. == Pranimi nga kisha të ndryshme == Pas shumë debateve dhe disa koncileve (këshilleve), diofizitizmi u zyrtarizua dogmatikisht në Koncilin/Sinodin e Kalqedonisë {{Sfn|Loon|2009|pp=24–29}} dhe Koncilin e Dytë të Kostandinopojës të vitit 553, vendimet e të cilave janë njohur e pranuar nga shumica e kishave të krishtera, duke përfshirë [[Kisha Ortodokse Lindore|Kishën Ortodokse Lindore]], [[Kisha Katolike Romake|Kishën Katolike Romake]], [[Kishat katolike lindore|Kishat Katolike Lindore]], [[Anglikanizmi|Kishën Anglikane]] dhe Kishën e Vjetër Katolike, si dhe [[Kisha Kalviniste|Kishën Kalviniste]], [[Luteranizmi|Luterane]] dhe të tjera besime të krishtera. Kisha antike e Lindjes e ka ruajtur kristologjinë diofizite dhe tradita të tjera të Shkollës së Antiokisë . {{Sfn|Meyendorff|1989}} Megjithatë, ka ende kisha që i qëndrojnë besnike doktrinës miafizite, siç është Kisha Ortodokse Orientale .<ref>{{Cite web|title=Oriental Orthodoxy « Western Prelacy|url=https://westernprelacy.org/en/oriental-orthodox-churches/|access-date=2024-02-10|website=westernprelacy.org|archive-date=21 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521131627/https://westernprelacy.org/en/oriental-orthodox-churches/|url-status=dead}}</ref> == Shiko edhe == * [[Jezusi]] * [[Krishtërimi]] == Referime == [[Kategoria:Terminologji e krishterë]] [[Kategoria:Kristologji]] [[Kategoria:Skizma në Krishtërim]] qlofpq7o23k7wtc343g4ldbdi7dzd4e 1 395243 3026065 3022375 2026-08-16T06:43:58Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026065 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Demir Lima/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demir Lima]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026064 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ikm.mk/ojs/index.p. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 08:43 (CEST) gix0qni51bu80viwlq2j88ooez0k3il 1 395244 3026076 2899202 2026-08-16T07:44:16Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026076 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Diofizitizmi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899201 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220521131627/https://westernprelacy.org/en/oriental-orthodox-churches/ për lidhjen https://westernprelacy.org/en/oriental-orthodox-churches/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2026 04:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Diofizitizmi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026075 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250223141431/https://apologetics.media/2023/12/28/what-are-the-hypostatic-union-dyophysitism-and-miaphysitism/ për lidhjen https://apologetics.media/2023/12/28/what-are-the-hypostatic-union-dyophysitism-and-miaphysitism/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 09:44 (CEST) i9cf6xsbdyb9i3bchnqd56ag7jn7y96 10 396047 3025936 2904700 2026-08-15T14:18:03Z Fallbackintoreality 102113 3025936 wikitext text/x-wiki {{helpbox | name = Language templates | class = plainlist | title = Stampat e gjuhës | group1 = Emrat e gjuhëve ([[ISO 639]]) | list1 = * {{tl|ISO 639 name}} | group2 = Lidhjet mes wikive | list2 = * {{tl|Wikt-lang}} * [[Module:Wikt-lang]] * [[Module:Wikt-lang/data]] * {{tl|Interlanguage link}} * {{Tl|Interwiki link}} | group5 = Teksti në gjuhë të huaj | list5 = * {{tl|Lang}} * {{tl|Langx}} * [[Module:Lang]] * {{tl|Langlink}} * {{tl|Transliteration}} * {{tl|Title language}} | group6 = Etj. | list6 = * {{tl|IPA}} }}<noinclude> {{Documentation|content= [[WP:ANËSORJA|Anësorja]] që rendit [[WP:Stampa|stampat]] e gjuhëve. }} [[Category:Documentation see also templates]] </noinclude> 4iq6iqgen9syhbtautjokp2dw2w2nxa 10 396048 3025935 2904701 2026-08-15T14:10:31Z Fallbackintoreality 102113 3025935 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Sidebar | name = {{#if:{{{templatename|}}} |{{{templatename}}} |{{{name|{{PAGENAME}}}}} }} | templatestyles = Template:Helpbox/styles.css | child templatestyles = {{{child templatestyles|}}} | float = {{{float|}}} | class = help-box noprint {{{class|{{{bodyclass|}}}}}} | style = {{{1|}}} | titlestyle = {{{titlestyle|}}} | title = {{{title|{{{name|}}}}}} | headingstyle = {{{headingstyle|}}} | heading1 = {{{group1|}}} | content1 = {{{list1|}}} | heading2 = {{{group2|}}} | content2 = {{{list2|}}} | heading3 = {{{group3|}}} | content3 = {{{list3|}}} | heading4 = {{{group4|}}} | content4 = {{{list4|}}} | heading5 = {{{group5|}}} | content5 = {{{list5|}}} | heading6 = {{{group6|}}} | content6 = {{{list6|}}} | heading7 = {{{group7|}}} | content7 = {{{list7|}}} | heading8 = {{{group8|}}} | content8 = {{{list8|}}} | heading9 = {{{group9|}}} | content9 = {{{list9|}}} | heading10 = {{{group10|}}} | content10 = {{{list10|}}} | heading11 = {{{group11|}}} | content11 = {{{list11|}}} | heading12 = {{{group12|}}} | content12 = {{{list12|}}} | heading13 = {{{group13|}}} | content13 = {{{list13|}}} | heading14 = {{{group14|}}} | content14 = {{{list14|}}} | heading15 = {{{group15|}}} | content15 = {{{list15|}}} | heading16 = {{{group16|}}} | content16 = {{{list16|}}} | heading17 = {{{group17|}}} | content17 = {{{list17|}}} | heading18 = {{{group18|}}} | content18 = {{{list18|}}} | heading19 = {{{group19|}}} | content19 = {{{list19|}}} | heading20 = {{{group20|}}} | content20 = {{{list20|}}} | navbar = {{#if:{{{templatename|}}} | | {{#if:{{{title|}}} |{{#if:{{{name|}}} | |none}} | none }} }} }}<!-- Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=[[Category:Faqe që përdorin helpbox me parametra të panjohura|_VALUE_{{PAGENAME}}]]|preview=Faqe që përdor [[Stampa:Helpbox]] me parametër të panjohur "_VALUE_".|showblankpositional=1| 1 | bodyclass | child templatestyles | class | float | headingstyle | name | templatename | title | titlestyle | group1 | group2 | group3 | group4 | group5 | group6 | group7 | group8 | group9 | group10 | group11 | group12 | group13 | group14 | group15 | group16 | group17 | group18 | group19 | group20 | list1 | list2 | list3 | list4 | list5 | list6 | list7 | list8 | list9 | list10 | list11 | list12 | list13 | list14 | list15 | list16 | list17 | list18 | list19 | list20 | <!--| regexp1 = group[1-20]--> <!--| regexp2 = list[1-20]--> }}<!-- --></includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 5ywh2bi8gidmu133xpvqo13anf3371o 0 396187 3026030 2973407 2026-08-16T03:59:39Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026030 wikitext text/x-wiki {{Infobox Shenjtori|name=Shën Carlo Acutis|birth_date={{birth date|1991|05|03|df=y}}|birth_place=[[Londër]], Angli|death_date=12 tetor 2006|death_place=[[Monza]], Itali (15 vjeç)|feast_day=12 tetor|honored_in=[[Kisha Katolike]]|beatified_date=10 tetor 2020|beatified_place=[[Bazilka e Shën Françeskut të Asizit]], Asizi, Itali|beatified_by=[[Agostino Vallini]] (në emër të [[Papa Françesku|Papa Françeskut]])|canonized_date=7 shtator 2025|canonized_place=[[Sheshi i Shën Pjetrit]], [[Vatikan]]|canonized_by=[[Papa Leoni XIV]]|attributes=[[Laptopi]], [[monstranca]], bluza polo e kuqe|patronage=<!-- WARNING: patronages MUST CORRESPOND to a reliable secondary source, per WP:RS -->}} '''Karlo Akutis''' (3{{Nbsp}}maj 1991–12{{Nbsp}}tetor 2006) ishte një adoleshent italian katolik i lindur në Angli, i njohur për përkushtimin e tij ndaj [[Eukaristia|Eukaristisë]] dhe përdorimin e mediave digjitale për të promovuar devocionin katolik. I lindur në [[Londra|Londër]] dhe i rritur në [[Milano]], tregoi një interes të hershëm për kompjuterët dhe videolojërat, duke mësuar në mënyrë autodidakte programimin dhe dizajnimin e faqeve të internetit dhe duke ndihmuar famullinë dhe shkollën e tij me projekte të ndryshme digjitale. Aktiv në jetën famullitare, shërbeu si katekist dhe frymëzoi disa njerëz që të konvertoheshin në [[katolicizëm]]. Më vonë krijoi një faqe interneti që dokumentonte mrekullitë eukaristike dhe [[Shfaqja mëriane|shfaqjet e Marisë]] . Ai u diagnostikua me leuçemi promielocitike akute dhe ndërroi jetë në moshën pesëmbëdhjetë vjeçare. Qysh nga vdekja e tij, reliket e tij janë ekspozuar në Asizi dhe ekspozitat e tij mbi mrekullitë eukaristike kanë përshkuar të gjithë botën. Në vitin 2020, Carlo u lumnua nga [[Kisha Katolike Romake|Kisha Katolike]] pas njohjes së një mrekullie të vitit 2013 në Campo Grande, kryeqytetin e një shteti brazilian, që i atribuohet ndërmjetimit të tij. Një mrekullie e dytë në Itali iu atribuua në vitin 2024. Acutis u [[Kanonizimi|kanonizua]] shenjtor më 7 shtator 2025, krah Pier Giorgio Frassati. Acutis është quajtur "shenjtori mbrojtës i internetit", "Influenceri i Zotit" dhe "shenjtori i parë i Gjeneratës Y".<ref name="vaticannews.va">{{Cite web|last=Cernuzio|first=Salvatore|last2=Wells|first2=Christopher|date=13 qershor 2025|title=Carlo Acutis and Pier Giorgio Frassati to be canonized together|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2025-06/carlo-acutis-and-pier-giorgio-frassati-to-be-canonized-together.html|access-date=13 qershor 2025|website=[[Vatican News]]}}</ref><ref>{{Cite news|last=Povoledo|first=Elisabetta|date=5 shtator 2025|title=Carlo Acutis, a Saint for the Modern Age|language=en|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2025/09/05/world/europe/vatican-carlo-acutis-sainthood.html|access-date=7 shtator 2025}}</ref><ref name="maqbool">{{Cite news|last=Maqbool|first=Aleem|date=6 shtator 2025|title=Carlo Acutis: From a baptism in London to the first millennial saint|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yg5me8dvlo|access-date=7 shtator 2025}}</ref> Një komentues për faqen ''Catholic Review'' shkruan se ekziston skepticizëm në lidhje me qëllimin e kanonizimit të Acutis midis disa besimtarëve dhe botës laike, duke vënë në dukje se jeta e tij ishte e shkurtër dhe kreu pak veprime të jashtëzakonshme. Një raport nga ''The Economist'' intervistoi miqtë e fëmijërisë së Acutis, të cilët e kujtonin atë si të sjellshëm, por jo domosdoshmërisht të devotshëm apo fetar. Janë ngritur gjithashtu pikëpyetje në lidhje me mbështetjen financiare të ofruar nga familja e Acutis, duke sugjeruar se kjo mund ta ketë përshpejtuar procesin; por At. Nicola Gori, postulatori i Acutis, deklaroi se paratë nuk patën ndikim. [[Skeda:Covent Garden, Corpus Christi Catholic Church, Carlo Acutis memorial (cropped).jpg|parapamje|Pikturë e Shën Carlo Acutis në Kishën ''Corpus Christi'' në Londër (faltore e tij)]] == Jeta e hershme == Carlo Acutis lindi më 3 maj 1991 në Londër si fëmija më madh dhe i parë i prindërve italianë Andrea Acutis dhe Antonia Salzano, pjesëtarë të familjeve të pasura italiane. Gjyshi i tij ishte biznesmeni Carlo Giuseppe Maria Acutis .<ref name="CN">{{Cite news|date=24 tetor 2007|title=Italy moved by teen who offers life for the Church and the Pope|publisher=Catholic News Agency|url=https://www.catholicnewsagency.com/news/10773/italy-moved-by-teen-who-offers-life-for-the-church-and-the-pope|url-status=live|access-date=6 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311133329/http://www.catholicnewsagency.com/news/italy_moved_by_teen_who_offers_life_for_the_church_and_the_pope/|archive-date=11 mars 2017}}</ref><ref name="always">{{Cite news|date=27 qershor 2020|title=Carlo Acutis 'Always Lived in the Presence of God'|work=National Catholic Register|url=https://www.ncregister.com/features/carlo-acutis-always-lived-in-the-presence-of-god|url-status=live|access-date=10 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930160156/https://www.ncregister.com/features/carlo-acutis-always-lived-in-the-presence-of-god|archive-date=30 shtator 2020}}</ref><ref name="vite">{{Cite book|last=Luigi|first=Guatri|title=Vite vissute Cultura & Società|date=14 janar 2014|publisher=EGEA spa|isbn=978-8823876057|language=it|trans-title=Lives lived Culture & Society}} [[Category:CS1 Italian-language sources (it)]] Acutis family background and leading role in Italy's business community.</ref> Prindërit e Acutis punuan në Londër dhe Gjermani para se ai të lindte, dhe u rikthyen në Itali, duke u vendosur në [[Milano]] menjëherë pas lindjes së tij në maj 1991.<ref name="CN" /><ref name="7NZyz">{{Cite web|last=Smith|first=Scott|title=Blessed Biographies: Carlo Acutis, Future Patron Saint of the Internet|url=https://www.thescottsmithblog.com/2018/01/blessed-biographies-carlo-acutis-future.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727141505/https://www.thescottsmithblog.com/2018/01/blessed-biographies-carlo-acutis-future.html|archive-date=27 korrik 2021|access-date=27 korrik 2021|website=All Roads Lead to Rome}}</ref> Prindërit e Karlos ishin të dy në biznese familjare: familja e babait të tij punonte në industrinë italiane të sigurimeve, dhe ajo e nënës drejtonte një shtëpi botuese. {{Sfn|Conquer|2021|pp=18–19}}Stërgjyshja e Acutis nga ana e mamasë lindi në Shtetet e Bashkuara dhe vinte nga një familje pronarësh tokash në [[Nju Jork Siti|Nju Jork]]. {{Sfn|Conquer|2021|p=20}}Përveç disa vizitave në një qendër kujdesi ditor, në vegjëli, për Acutis kujdeseshin dado. {{Sfn|Conquer|2021|pp=18–19}} Në shtator të vitit 1997, Acutis ndoqi shkollën e tij të parë fillore, Institutin San Carlo në Milano. Meqenëse shkolla ishte larg shtëpisë së tyre, tre muaj më vonë u transferua në Institutin Marcelline Tommaseo, të drejtuar nga Motrat e Shën Marcelinës.{{Sfn|Conquer|2021|pp=23, 191}}Pas përfundimit të shkollës 9-vjeçare, Acutis vazhdoi shkollën e mesme në Institutin Jezuit Leoni XIII. {{Sfn|Conquer|2021|pp=46, 191, 192}} == Jeta fetare == Ai u pagëzua më 18 maj 1991, dy javë pas lindjes, në Kishën e Zojës së Dhimbshme në Çelsi<ref name="rcdow">{{Cite web|date=13 tetor 2020|title=Carlo Acutis beatified in Assisi|url=https://rcdow.org.uk/news/carlo-acutis-baptised-at-fulham-road-/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018184859/https://rcdow.org.uk/news/carlo-acutis-baptised-at-fulham-road-/|archive-date=18 tetor 2020|access-date=17 tetor 2020|website=rcdow.org.uk|publisher=Diocese of Westminster}}</ref> Gjyshi i tij nga babai, Carlo, ishte kumbari i tij, ndërsa gjyshja e tij nga nëna, Luana, ishte kumbara. {{Sfn|Conquer|2021|p=16}}Asnjëri nga prindërit e tij nuk ishte fetar.<ref name="SEB">{{Cite web|title=Servant of God Carlo Acutis|url=http://www.santiebeati.it/dettaglio/93910|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011034206/http://www.santiebeati.it/dettaglio/93910|archive-date=11 tetor 2008|access-date=31 tetor 2017|publisher=Santi e Beati}}</ref><ref name="CN"/><ref name="7NZyz"/> Nëna e Acutis, Antonia, u rrit në një familje laike. {{Sfn|Conquer|2021|p=151}}Ajo e pranoi besimin kur ishte në kolegj dhe u martua në kishë, por nuk merrte pjesë në Meshë para se të lindte Acutis. {{Sfn|Conquer|2021|p=187}}Ajo dëshmoi se besimi i të birit dhe pyetjet e tij këmbëngulëse e çuan përsëri drejt tij. {{Sfn|Conquer|2021|p=151}}Në kohën kur ndërroi jetë ishte fëmijë i vetëm, por në vitin 2010, prindërit e tij u bënë me binjakë në përvjetorin e vdekjes së Acutis. Nëna e tij ia atribuoi këtë ndërmjetimit të tij.<ref>{{Cite web|date=16 qershor 2020|title=Mom of Carlo Acutis says son led her back to the Catholic faith|url=https://www.catholicnewsagency.com/news/44881/mom-of-carlo-acutis-says-son-led-her-back-to-the-catholic-faith|access-date=7 shtator 2025|website=[[Catholic News Agency]]|archive-date=13 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413075503/https://www.catholicnewsagency.com/news/44881/mom-of-carlo-acutis-says-son-led-her-back-to-the-catholic-faith|url-status=dead}}</ref> Acutis ishte tre vjeç kur vdiq gjyshi i tij nga nëna, Antonio Salzano. Disa ditë më parë, kishte qenë i pranishëm kur gjyshi i tij mori Vajosjen e të Sëmurit ; {{Sfn|Conquer|2021|pp=43–44}} thuhet se ai iu shfaq në ëndërr duke i kërkuar lutje. Pak pas vdekjes së tij, Acutis veshi pallton ndërsa gjyshja po kujdesej për të dhe kërkoi që ta çonin në kishë. Kur ajo e pyeti pse, tha se donte të lutej për gjyshin, i cili, siç deklaroi ai, "kishte shkuar të takonte Jezuin". {{Sfn|Conquer|2021|p=45}} Kur Acutis shfaqi interes për praktikën fetare katolike, pyetjeve të tij iu përgjigj dadoja polake e familjes.<ref name="kock">{{Cite journal|last=Kock, Claudia|date=11 tetor 2020|title=Der Wochenheilige. Der selige Carlo Acutis|trans-title=This week's saint. Blessed Carlo Acutis|url=https://www.die-tagespost.de/kirche-aktuell/wochenheiliger/der-wochenheilige-der-selige-carlo-acutis;art4876,212607|url-status=live|journal=Die Tagespost|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011130750/https://www.die-tagespost.de/kirche-aktuell/wochenheiliger/der-wochenheilige-der-selige-carlo-acutis;art4876,212607|archive-date=11 tetor 2020|access-date=11 tetor 2020}}</ref><ref name="kath">{{Cite web|date=27 tetor 2020|title=Biograf. Polnische Babysitterin lehrte seligen Carlo Acutis beten|trans-title=Biography. The Polish babysitter taught Carlo Acutis to pray|url=https://www.kathpress.at/goto/meldung/1948229/biograf-polnische-babysitterin-lehrte-seligen-carlo-acutis-beten|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031053641/https://www.kathpress.at/goto/meldung/1948229/biograf-polnische-babysitterin-lehrte-seligen-carlo-acutis-beten|archive-date=31 tetor 2020|access-date=27 tetor 2020|website=kathpress.at|language=de}}</ref> Gjatë verës, Acutis qëndronte me prindërit e nënës së tij në Centola, një qytet në [[Provinca e Salernos|provincën e Salernos]] në [[Kampania]].{{Sfn|Conquer|2021|p=20}}Pasi kalonte ditën në plazh, bashkohej me disa gra të moshuara në kishën lokale të famullisë për të lutur [[Rruzarja|rruzaren]]. {{Sfn|Conquer|2021|p=22}}Familja e tij zotëronte gjithashtu një varkë në Santa Margherita Ligure, pranë Bazilikës së Shën Margaretës së Antiokisë. {{Sfn|Conquer|2021|p=82}}Më 16 qershor 1998, kur qe shtatë vjeç, Acutis mori Kungimin e Parë të Shenjtë në manastirin e Sant'Ambrogio ad Nemus, Milano. {{Sfn|Conquer|2021|pp=91, 191}}Acutis kungohej shpesh, zakonisht në Ritin Ambrozian, dhe merrte pjesë në Adhurimin Eukaristik.<ref>{{Cite web|title=EWTN Travel: In the footsteps of Carlo Acutis in Milan, Italy|url=https://www.ewtnvatican.com/articles/ewtn-travel-in-the-footsteps-of-carlo-acutis-6295|access-date=2025-09-11|website=EWTN Vatican|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tuttle|first=Joseph|title=New book highlights the heroic virtues of "a Saint in Sneakers"|url=https://www.catholicworldreport.com/2023/06/20/new-book-highlights-the-heroic-virtues-of-a-saint-in-sneakers/|access-date=2025-09-11|language=en-US}}</ref> {{Sfn|Conquer|2021|p=100}}Pjesëmarrja e tij në këtë të fundit ka bërë që ai shpesh të paraqitet me një monstrancë .<ref>{{Cite web|title=Spain - The Salesians of Atocha preserve a relic of the young Saint Carlo Acutis|url=https://www.infoans.org/en/sections/news/item/25317-spain-the-salesians-of-atocha-preserve-a-relic-of-the-young-saint-carlo-acutis|access-date=2025-09-11|website=www.infoans.org|language=it-it}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-03-27|title=Pilgrims flock to Assisi ahead of canonisation of first millennial saint Carlo Acutis|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/carlo-acutis-saint-canonisation-assisi-italy-b2722570.html|access-date=2025-09-11|website=The Independent|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=John Paul II Shrine to host Eucharistic miracles exhibit and Blessed Carlo Acutis first-class relic veneration|url=https://www.cathstan.org/faith/john-paul-ii-shrine-to-host-eucharistic-miracles-exhibit-and-blessed-carlo-acutis-first-class-relic-veneration|access-date=2025-09-11|website=Catholic Standard|language=en-US}}</ref> Ai e pranoi besimin pesë vjet më vonë, më 24 maj 2003, në Kishën Santa Maria Segreta në Milano. {{Sfn|Conquer|2021|p=192}} Familja Acutis punësoi një emigrant [[Hinduizmi|hindu]] nga [[Mauritiusi]], Rajesh Mohur, për të punuar në shtëpinë e tyre. Ai dhe Acutis u bënë miq.<ref>{{Cite news|last=Pothiah|first=Marjoreland|date=26 janar 2025|title=Rajesh Mohur, le Mauricien qui a croisé la route d'un saint|language=fr|trans-title=Rajesh Mohur, the Mauritian who crossed paths with a saint|work=Le Défi Media Group|url=https://defimedia.info/rajesh-mohur-le-mauricien-qui-croise-la-route-dun-saint|url-status=live|access-date=27 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127060156/https://defimedia.info/rajesh-mohur-le-mauricien-qui-croise-la-route-dun-saint|archive-date=27 janar 2025}}</ref> Me kalimin e kohës, pasi foli me Acutisin rreth krishterimit, Mohur kërkoi të pagëzohej. Edhe një mik i Mohurit, Seeven Kistnen, u konvertua dhe u pagëzua pasi u takua me Acutis dhe e dëgjoi të fliste rreth besimit. {{Sfn|Conquer|2021|pp=31–32}}Nëna e Mohurit, që kishte ardhur për vizitë nga Mauritiusi, mori pjesë në Meshë bashkë me Mohurin dhe Acutisin, të cilët biseduan gjatë me të më pas, dhe edhe ajo kërkoi të pagëzohej.<ref>{{Cite news|date=20 qershor 2023|title=The Hindu man who converted after meeting Carlo Acutis|language=en|work=Aleteia — Catholic Spirituality, Lifestyle, World News, and Culture|url=https://aleteia.org/2023/06/20/the-hindu-man-who-converted-after-meeting-carlo-acutis/|url-status=live|access-date=27 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527150159/https://aleteia.org/2023/06/20/the-hindu-man-who-converted-after-meeting-carlo-acutis/|archive-date=27 maj 2024}}</ref> Acutis tregoi interes të madh për jetën e shenjtorëve, veçanërisht për [[Françesku i Asizit|Françeskun e Asizit]], [[Antoni i Padovës|Antonin e Padovës]], [[Piu nga Pietrelcina|Padre Piun]], Françisko dhe Jacinta Marton, Dominik Savion, Tarcisius, [[Bernadete Subiru|Bernadette Soubirous]],<ref name="SEB"/> dhe Mary Magdalene de' Pazzi. {{Sfn|Conquer|2021|p=98}}Thuhet se ai i lutej shpesh engjëllit të tij mbrojtës dhe shfaqte devocion të veçantë ndaj [[Mëhilli (kryeengjëll)|Shën Mikelit, Kryeengjëllit]]. {{Sfn|Conquer|2021|p=189}}Kur Acutis ishte 12 vjeç, u bë katekist në famullinë e tij, Santa Maria Segreta. Në atë kohë, në strukturën katekiste italiane, të rinjtë mund të bëheshin pjesë e grupeve rinore, me një lider në krye të tyre, të cilët u jepnin edukim fetar bashkëmoshatarëve të tyre, ndryshe nga të rriturit. {{Sfn|Conquer|2021|pp=109, 124}}Prifti i famullisë së Acutis u shpreh se: ''Karlo ishte një i ri jashtëzakonisht transparent. Donte të përparonte në dashurinë për prindërit, Zotin, shokët e klasës dhe ata që e donin më pak. Kishte dëshirë t'u përkushtohej studimeve të tij për t'u edukuar në orën e katekizmit, si dhe në shkollë dhe në shkencat kompjuterike.'' Në vitin 2006, Acutis i tregoi nënës dhe gjyshes së tij synimin e tij për t'u bërë prift.<ref name="avvenire.it">{{Cite web|date=2025-04-13|title=Il racconto. La bici rotta, i poveri, il sacerdozio. Parla la mamma di Carlo Acutis|trans-title=The story. The broken bike, the poor, the priesthood. Carlo Acutis's mother speaks.|url=https://www.avvenire.it/chiesa/pagine/mio-figlio-carlo-viveva-dell-essenziale-e-aveva|access-date=2025-09-30|website=www.avvenire.it|language=it}}</ref> == Puna me kompjuterë dhe teknologji == Kur Acutis ishte 14 vjeç, prifti i famullisë së tij i kërkoi të krijonte një faqe interneti për famullinë, Santa Maria Segreta në Milano. {{Sfn|Conquer|2021|p=124}}Pas kësaj, një prift në shkollën e tij të mesme i kërkoi të krijonte një faqe interneti për të promovuar vullnetarizmin. Për këtë punë, fitoi një konkurs kombëtar të quajtur {{Lang|it|Sarai volontario}} (Italisht: "Do të jesh vullnetar"). {{Sfn|Conquer|2021|p=126}}Acutis krijoi një faqe interneti të dedikuar për katalogimin e çdo mrekullie eukaristike të raportuar në botë dhe për mirëmbajtjen e një liste të shfaqjeve mëriane të njohura nga Kisha Katolike.<ref>{{Cite news|last=Murphy|first=Alyssa|date=7 tetor 2020|title=17 Things Every Catholic Should Know About Soon-to-be-Saint Carlo Acutis|work=National Catholic Register|url=https://www.ncregister.com/blog/17-things-every-catholic-should-know-about-carlo-acutis|url-status=live|access-date=24 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922143844/https://www.ncregister.com/blog/17-things-every-catholic-should-know-about-carlo-acutis|archive-date=22 shtator 2023}}</ref> Acutis e lançoi faqen e internetit në vitin 2004 {{Sfn|Conquer|2021|p=192}} dhe punoi dy vjet e gjysmë për realizimin e saj, duke përfshirë të gjithë familjen e tij në projekt. U prezantua më 4 tetor 2006, në festën e Shën Françeskut, vetëm disa ditë para vdekjes së tij. {{Sfn|Conquer|2021|p=128}}Për shkak se ishte i shtruar në spital, Acutis nuk mundi të merrte pjesë në debutimin e ekspozitës së tij në Kishën San Carlo Borromeo në Romë. {{Sfn|Conquer|2021|p=129}}Ekspozita u prezantua edhe në shkollën e tij të mesme, Institutin Leo XIII. {{Sfn|Conquer|2021|p=128}} Paraqitje të ndryshme të Acutis shpesh e tregojnë atë me një [[Laptopi|laptop]], si simbol të metodës së tij të ungjillëzimit.<ref>{{Cite web|date=2025-09-06|title=New Sculpture in Spain Honors Saint Carlo Acutis as 'Cyber-Apostle of the Eucharist'|url=https://www.churchpop.com/new-sculpture-in-spain-honors-saint-carlo-acutis-as-cyber-apostle-of-the-eucharist/|access-date=2025-09-11|website=ChurchPOP|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Comini|first=Rebecca|date=2025-08-24|title=Saint with a laptop: Sculpture of Blessed Carlo Acutis unveiled|url=https://cathnews.com/2025/08/25/saint-with-a-laptop-sculpture-of-blessed-carlo-acutis-unveiled/|access-date=2025-09-11|website=CathNews|language=en-AU}}</ref> == Sëmundja dhe vdekja == Rreth orës 1{{Nbsp}}Në tetor 2006, Acutis iu inflamua fyti. Prindërit e tij e çuan te një mjek, i cili e diagnostikoi me parotitit dhe dehidratim, që u konfirmua nga një mjek i dytë, një mik i familjes. {{Sfn|Conquer|2021|p=160}}Disa ditë më vonë, dhimbja iu përkeqësua dhe kishte gjak në urinë. Të dielën, 8{{Nbsp}}tetor, ai ishte shumë i dobët për t'u ngritur nga shtrati për Meshën. Acutis u dërgua në një klinikë të specializuar në sëmundjet e gjakut dhe u diagnostikua me leuçemi promielocitike akute . {{Sfn|Conquer|2021|p=161}}Shanset për t'u shëruar ishin të pakta. U dërgua me urgjencë në kujdes intensiv dhe u vu në ventilator. Pas një nate pa gjumë, Acutis u transferua në Spitalin San Gerardo në veri të Milanos — një nga vetëm tre spitalet në Itali të pajisura për të trajtuar gjendjen e tij. {{Sfn|Conquer|2021|pp=162–163}} Stafi i spitalit thirri kapelanin e tyre për të kryer vajosjen e të sëmurëve. Kur një infermiere hyri për t'u kujdesur për Acutis, ai i kërkoi asaj të mos i zgjonte prindërit e tij pasi ata ishin tashmë shumë të lodhur dhe nuk donte t'i shqetësonte më shumë. {{Sfn|Conquer|2021|p=164}}Acutis i ofroi vuajtjet e tij [[Benedikti XVI|Papa Benediktit XVI]] dhe Kishës Katolike, duke thënë: "Unë i ofroj Zotit vuajtjet që do të më duhet të kaloj për Papën dhe për Kishën."<ref name="generation">{{Cite web|last=Palleck|first=Angela Mengis|date=10 tetor 2020|title=Carlo Acutis: Millennial generation has a Blessed|url=https://www.vaticannews.va/en/church/news/2020-10/carlo-acutis-blessed-assisi-eucharist-patron-internet.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201013220117/https://www.vaticannews.va/en/church/news/2020-10/carlo-acutis-blessed-assisi-eucharist-patron-internet.html|archive-date=13 tetor 2020|access-date=11 tetor 2020|website=[[Vatican News]]}}</ref> {{Sfn|Conquer|2021|p=161}} Mjekët e pyetën nëse kishte shumë dhimbje, dhe ai u përgjigj: "Ka njerëz që vuajnë shumë më tepër se unë." {{Sfn|Conquer|2021|p=164}}<ref name="CN"/> Fjalët e tij të fundit drejtuar nënës së tij ishin: ''Mami, mos ki frikë. Që kur [[Jezusi]] u bë njeri, vdekja është bërë rruga drejt jetës dhe nuk kemi nevojë t'i ikim asaj. Le të përgatitemi për të përjetuar diçka të jashtëzakonshme në jetën e përjetshme.'' Acutis ra në [[koma]] dhe u dërgua në njësinë e kujdesit intensiv për një trajtim për pastrimin e gjakut. Pas një hemorragjie cerebrale, u shpall i vdekur në tru më 11 tetor. Acutis u shpall zyrtarisht i vdekur të nesërmen, 12 tetor 2006, në orën 6:45{{Nbsp}}pasdite. Ai ishte 15 vjeç. {{Sfn|Conquer|2021|p=165}} Nëna e tij, Antonia Salzano, tha se që nga fëmijëria, Karlo bënte komente profetike për vdekjen e tij. Ai kish thënë se do të vdiste kur të peshonte 70 kilogramë, sepse do t'i këputej një venë në tru dhe se do të mbetej gjithmonë i ri. Të gjitha këto u bënë realitet.<ref>{{Cite web|last=Iaschine|first=Aline|date=12 tetor 2022|title=Exclusive interview with Carlo Acutis’ mom: The secret of my son|url=https://aleteia.org/2022/10/12/the-secret-of-my-son-carlo-acutis/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012175833/https://aleteia.org/2022/10/12/the-secret-of-my-son-carlo-acutis/|archive-date=12 tetor 2025|access-date=2026-01-25|website=Aleteia — Catholic Spirituality, Lifestyle, World News, and Culture|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Maillard|first=Marie|title=Carlo Acutis: une âme de feu !|last2=Maillard|first2=Jean-Baptiste|date=2025|publisher=Artège|isbn=979-10-336-1607-8|location=Paris Perpignan|language=fr|trans-title=Saint Carlo Acutis}}</ref> === Funerali dhe varrimi === Prindërit e tij e sollën trupin e Karlos në shtëpi për t’u prehur, dhe njerëzit erdhën për t’i bërë nderimet e fundit për katër ditë. Një turmë njerëzish të panjohur morën pjesë në funeral, duke përfshirë të rinj që e kishin braktisur Kishën dhe ata që u kthyen për një Meshë përkujtimore tre muaj më vonë. {{Sfn|Conquer|2021|pp=166–168}} Ishte dëshira e fundit e Acutis që të varrosej në Asizi. Më 6 prill të vitit 2019, trupi i tij u soll në Bazilikën Santa Maria Maggiore dhe u nderua në vendin e tij të fundit të prehjes. Gjatë natës, procesioni u ndal në Katedralen e San Rufino dhe kori dioqezan këndoi {{Lang|it|Non io, ma Dio,}} ("Jo unë, por Zoti"), një himn i kompozuar posaçërisht për këtë rast nga Marco Mammoli. {{Sfn|Conquer|2021|pp=175–177}} Ndërsa trupi i Acutis mund të duket i paprishur pas xhamit të arkivolit të tij, ai në fakt është i mbështjellë me dyllë të modeluar për t'u dukur si pamja e tij e fundit - një stil i zakonshëm i paraqitjes së trupave të shenjtorëve në mënyrë që pelegrinët të mund të shohin se si dukej personi pak pas vdekjes.<ref name="Aleteia1">{{Cite web|last=Kosloski|first=Philip|date=9 tetor 2023|title=Is the body of Blessed Carlo Acutis incorrupt?|url=https://aleteia.org/2023/10/09/is-the-body-of-bl-carlo-acutis-incorrupt|access-date=17 tetor 2024|website=Aleteia}} Updated 3 February 2025.</ref> == Ndikimi == Për shkak të kënaqësisë që i jepnin videolojërat, Acutis është përshkruar si "shenjtori i parë i lojtarëve ".<ref name="Valentine-2024">{{Cite web|last=Valentine|first=Rebekah|date=1 korrik 2024|title=The Catholic Church Is About to Canonize Its First Gamer Saint|url=https://www.ign.com/articles/the-catholic-church-is-about-to-canonize-its-first-gamer-saint|access-date=23 mars 2025|website=IGN|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|last=Stanton|first=Rich|date=2 korrik 2024|title=Catholic Church prepares to canonise its first gamer saint—and yep, one of his favourites was Halo|language=en|work=PC Gamer|url=https://www.pcgamer.com/gaming-industry/pope-recognises-second-miracle-by-gods-influencer-as-the-catholic-church-prepares-to-canonise-its-first-gamer-saint/|access-date=29 mars 2025}}</ref> Një faqe interneti u krijua për kanonizimin e tij. Faqe të tjera u krijuan për edukatorë, të rinj dhe grupe lutjesh, si dhe për secilën nga katër ekspozitat që ai frymëzoi. {{Sfn|Conquer|2021|p=131}} Të rinjtë mund të identifikohen lehtë me të nga bluza polo e kuqe, me të cilën paraqitet shpesh, dhe kjo është gjithashtu një arsye e popullaritetit të tij të madh.<ref>{{Cite web|last=Weedston|first=Lindsey|date=2025-04-10|title=Get ready for the Catholic Church's first millennial saint—complete with custom merch|url=https://www.dailydot.com/culture/carlo-acutis-merch/|access-date=2025-09-11|website=The Daily Dot|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=From canvas to cathedral: Celebrating Carlo Acutis' canonization|url=https://news.diocesetucson.org/news/from-canvas-to-cathedral-celebrating-carlo-acutis-canonization|access-date=2025-09-11|website=Home {{!}} New Outlook|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2025-09-05|title=Carlo Acutis, a Saint for the Modern Age|language=en|url=https://www.nytimes.com/2025/09/05/world/europe/vatican-carlo-acutis-sainthood.html|access-date=2025-09-11}}</ref> Në kujtim të Acutis, Ipeshkvijtë Raffaello Martinelli dhe Angelo Comastri ndihmuan në organizimin e një ekspozite fotografike udhëtuese të të gjitha vendeve të mrekullive eukaristike. Që atëherë është mbajtur në dhjetëra vende të ndryshme në pesë kontinente.<ref name="photo">{{Cite news|last=Ko Din|first=Jean|date=4 qershor 2016|title=Photo exhibit chronicles the miracle of the Eucharist|work=The Catholic Register|url=http://www.catholicregister.org/item/22446-photo-exhibit-chronicles-the-miracles-of-the-eucharist|url-status=live|access-date=6 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713135255/http://www.catholicregister.org/item/22446-photo-exhibit-chronicles-the-miracles-of-the-eucharist|archive-date=13 korrik 2017}}</ref> Prologu i versionit të shtypur të ekspozitës u shkrua nga Kardinali Angelo Comastri {{Sfn|Conquer|2021|p=128}} dhe është përkthyer në 18 gjuhë. Ka udhëtuar në më shumë se 10000 vende, duke përfshirë kisha, pallate kongresesh, klube rinore dhe qendra mirëseardhjeje. Ekspozita u soll edhe në kanonizimin e Francisco dhe Jacinta Marto në Fátima të Portugalisë. {{Sfn|Conquer|2021|p=130}}Ekspozita Ndërkombëtare e Mrekullive Eukaristike nga Carlo Acutis, e udhëhequr nga të rinjtë e Famullisë Lourdes Forane, Thiruvananthapuram, u mbajt më 20 shtator 2025, si pjesë e procesit të kanonizimit të Carlo Acutis. Dokumentari ''Carlo Acutis: Udhërrëfyesi drejt Realitetit'' përqendrohet në besimin e Acutis, përvojën digjitale dhe dashurinë për Eukaristinë që u jep shpresë të rinjve. == Referime == 2bunxdye8n3demqqmzyf3x7e6mlhmmr 0 396704 3025982 2973493 2026-08-15T20:13:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025982 wikitext text/x-wiki '''Arkitektura e rrjetit''' është projektimi i një [[rrjeti kompjuterik]]. Është një kornizë për specifikimin e komponentëve fizikë të një rrjeti dhe organizimin dhe konfigurimin e tyre funksional, parimet dhe procedurat e tij operative, si dhe protokollet e komunikimit të përdorura. Në telekomunikacion, specifikimi i një arkitekture rrjeti mund të përfshijë gjithashtu një përshkrim të detajuar të produkteve dhe shërbimeve të ofruara nëpërmjet një rrjeti komunikimi, si dhe struktura të detajuara të tarifave dhe faturimit sipas të cilave kompensohen shërbimet. Arkitektura e rrjetit të internetit shprehet kryesisht nga përdorimi i paketës së protokolleve të internetit, në vend të një modeli specifik për ndërlidhjen e rrjeteve ose nyjeve në rrjet, ose përdorimin e llojeve specifike të lidhjeve harduerike. == Modeli OSI == Modeli i Ndërlidhjes së Sistemeve të Hapura (modeli OSI) përcakton dhe kodifikon konceptin e arkitekturës së rrjetit me shtresa. Shtresat e abstraksionit përdoren për të ndarë më tej një sistem komunikimi në pjesë më të vogla të menaxhueshme. Një shtresë është një koleksion funksionesh të ngjashme që ofrojnë shërbime për shtresën sipër saj dhe marrin shërbime nga shtresa poshtë saj. Në secilën shtresë, një instancë ofron shërbime për instancat në shtresën sipër dhe kërkon shërbime nga shtresa poshtë saj.<ref>{{Cite web|title=What is the OSI model? The 7 layers of OSI explained {{!}} Definition from TechTarget|url=https://www.techtarget.com/searchnetworking/definition/OSI|access-date=2026-03-11|website=Search Networking|language=en|archive-date=20 shkurt 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260220001959/https://www.techtarget.com/searchnetworking/definition/OSI|url-status=dead}}</ref> == Informatika e shpërndarë == Në informatika e shpërndarë, arkitektura e rrjetit shpesh përshkruan strukturën dhe klasifikimin e një arkitekture aplikacioni të shpërndarë, pasi nyjet pjesëmarrëse në një aplikacion të shpërndarë shpesh quhen rrjet.<ref>{{Cite web|title=Distributed and Cloud Computing {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/1105790603|access-date=2026-03-11|website=search.worldcat.org|language=en}}</ref> Për shembull, arkitektura e aplikacioneve të rrjetit publik telefonik të ndërruar (PSTN) është quajtur Rrjeti Inteligjent. Ekzistojnë një numër klasifikimesh specifike, por të gjitha shtrihen në një vazhdimësi midis rrjetit memec (p.sh. Interneti) dhe rrjetit inteligjent (p.sh. PSTN). Një shembull i njohur i një përdorimi të tillë të termit në aplikacionet e shpërndara, si dhe në qarqet virtuale të përhershme, është organizimi i nyjeve në shërbimet dhe rrjetet peer-to-peer (P2P). Rrjetet P2P zakonisht zbatojnë rrjete mbivendosëse që funksionojnë mbi një rrjet fizik ose logjik themelor. Këto rrjete mbivendosëse mund të zbatojnë struktura të caktuara organizative të nyjeve sipas disa modeleve të dallueshme, arkitekturës së rrjetit të sistemit. == Shiko edhe == * [[Rrjeti kompjuterik]] == Referime == [[Kategoria:Arkitekturë e rrjetit]] [[Kategoria:Inxhinieri e telekomunikimeve]] l5h869t55y89ng9p8bof75c6pn52hy1 0 398140 3025976 2973877 2026-08-15T19:06:38Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025976 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antun Marković | image = | caption = | full_name = Antun Marković | birth_date = {{Birth date and age|1992|7|4|df=y}} | birth_place = [[Gjilan|Gnjilane]], [[Serbia and Montenegro|FR Yugoslavia]] | height = 1.93 m | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] | currentclub = [[NK Karlovac 1919|Karlovac]]<br />(on loan from [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]]) | clubnumber = 1 | youthyears1 = 2005–2006 | youthclubs1 = [[:hr:NK Voćin|Voćin]] | youthyears2 = 2006–2007 | youthclubs2 = [[NK Osijek|Osijek]] | youthyears3 = 2007–2008 | youthclubs3 = [[:hr:NK Elektra Hypo Limač Osijek|Elektra Osijek]] | youthyears4 = 2008–2009 | youthclubs4 = [[HNK Suhopolje|Suhopolje]] | youthyears5 = 2009–2011 | youthclubs5 = [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] | years1 = 2011–2019 | clubs1 = [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] | caps1 = 60 | goals1 = 0 | years2 = 2011–2012 | clubs2 = → [[NK Koprivnica|Koprivnica]] (loan) | caps2 = 43 | goals2 = 0 | years3 = 2013 | clubs3 = → [[NK Koprivnica|Koprivnica]] (loan) | caps3 = 14 | goals3 = 0 | years4 = 2014–2015 | clubs4 = → [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] II | caps4 = 20 | goals4 = 0 | years5 = 2019 | clubs5 = [[FC Atyrau|Atyrau]] | caps5 = 10 | goals5 = 0 | years6 = 2020 | clubs6 = [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] | caps6 = 0 | goals6 = 0 | years7 = 2020–2021 | clubs7 = [[NK Papuk Orahovica|Papuk Orahovica]] | caps7 = 8 | goals7 = 0 | years8 = 2021 | clubs8 = [[FC Rot-Weiß Erfurt|Rot-Weiß Erfurt]] | caps8 = 0 | goals8 = 0 | years9 = 2021– | clubs9 = [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] | caps9 = 14 | goals9 = 0 | years10 = 2024– | clubs10 = → [[NK Karlovac 1919|Karlovac]] (loan) | caps10 = 9 | goals10 = 0 <!-- Don't add parameter unless he debuted with national team. |nationalyears1 = 2017– |nationalteam1 = [[Croatia national football team|Croatia]] |nationalcaps1 = 0 |nationalgoals1 = 0 -->| club-update = 26 prill 2024 | nationalteam-update = <!-- 22 maj 2017 --> }} '''Antun Marković''' ( ;<ref>{{Cite web|date=17 mars 2018|title=Àntūn|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=fVhlXw%3D%3D|website=Hrvatski jezični portal|language=hr|quote=Àntūn}}</ref><ref>{{Cite web|date=17 mars 2018|title=Mȃrko|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=e1xuWxg%3D|website=Hrvatski jezični portal|language=hr|quote=Márković}}</ref> lindur më 4 korrik 1992) është një [[Futbolli|futbollist]] kroat nga Gjilani (Kosovë) që luan si portier për Karlovac, i huazuar nga Slaven Belupo . == Karriera në klub == === Atyrau === Më 19 korrik 2019, Marković u bashkua me ekipin Atyrau të Ligës Premier të Kazakistanit .<ref>{{Cite web|date=19 korrik 2019|title=Официально: Антун Маркович игрок «Атырау»|trans-title=Officially: Antun Marković is Atyrau player|url=https://www.rfcatyrau.kz/rus/press_center//3626/|publisher=[[FC Atyrau]]|language=ru}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Dy ditë më vonë, ai debutoi në një fitore 1–0 në shtëpi kundër Ordabasy pasi u emërua në formacionin titullar.<ref>{{Cite news|date=19 korrik 2019|title=Легионер «Атырау» стал дебютантом Премьер-Лиги|language=ru|trans-title=Legionnaire "Atyrau" became a debutant of the Premier League|work=Sports.kz|url=https://www.sports.kz/news/legioner-atyirau-stal-debyutantom-premer-ligi}}</ref><ref>{{Cite web|title=Atyrau vs. Ordabasy 1–0|url=https://int.soccerway.com/matches/2019/07/21/kazakhstan/premier-league/fk-atyrau/fc-ordabasy-shymkent/2983020/|access-date=21 korrik 2019|website=Soccerway}}</ref> === Kthim në Slaven Belupo === Më 30 qershor 2020, Marković nënshkroi një kontratë njëmujore me klubin [[Prva HNL|e Ligës së Parë Kroate]] Slaven Belupo .<ref>{{Cite web|date=30 qershor 2020|title=Zapisnik izvršenih registracija 30.06.2020|trans-title=Record of completed registrations 30.06.2020|url=https://hns-cff.hr/files/documents/18992/registracije%2030.06.2020.pdf|publisher=[[Croatian Football Federation]]|pages=2|language=hr}}</ref> Kthimi i tij erdhi pas rifillimit të ndeshjeve të ligës të cilat mbetën të pezulluara për shkak të [[Pandemia e COVID-19 në Kroaci|pandemisë COVID-19]], por ai dështoi të debutonte me ekipin pasi ishte zgjedhja e tretë. === Papuk Orahovica === Më 21 gusht 2020, Marković u bashkua me ekipin e Ligës së Tretë Kroate, Papuk Orahovica .<ref>{{Cite news|date=21 gusht 2020|title=VJEROVALI ILI NE Prvoligaški vratar Antun Marković iz Belupa stigao u redove orahovačkog Papuka|language=hr|trans-title=BELIEVE IT OR NOT First-league goalkeeper Antun Marković from Belupo has joined the ranks of Papuk from Orahovac|work=Informativni centar Virovitica|url=https://www.icv.hr/2020/08/vjerovali-ili-ne-prvoligaski-vratar-antun-markovic-iz-belupa-stigao-u-redove-orahovackog-papuka/|access-date=30 mars 2026|archive-date=25 prill 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260425173105/https://www.icv.hr/2020/08/vjerovali-ili-ne-prvoligaski-vratar-antun-markovic-iz-belupa-stigao-u-redove-orahovackog-papuka/|url-status=dead}}</ref> Tetë ditë më vonë, ai debutoi në një barazim 1–1 jashtë fushe kundër Tehničar, pasi u emërua në formacionin titullar.<ref>{{Cite web|title=Lineups: Tehničar 1974 vs NK Papuk Orahovica|url=https://www.besoccer.com/match/tehnicar/papuk/202180130/lineups|access-date=29 gusht 2020|website=BeSoccer}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> === Rot-Weiß Erfurt === Më 1 shkurt 2021, Marković u bashkua me klubin e NOFV-Oberliga Süd, Rot-Weiß Erfurt, pasi nënshkroi një marrëveshje afatshkurtër deri në fund të sezonit 2021–22.<ref>{{Cite web|date=1 shkurt 2021|title=FC Rot-Weiß Erfurt gibt die Verpflichtung von vier Akteuren bekannt|trans-title=FC Rot-Weiß Erfurt announces the commitment of four players|url=https://www.rot-weiss-erfurt.de/Aktuelles/Aktuelle-News/-FC-Rot-Weiss-Erfurt-gibt-die-Verpflichtung-von-vier-Akteuren-bekannt.html|publisher=[[FC Rot-Weiß Erfurt]]|language=de}}</ref> === Kthimi i dytë te Slaven Belupo === Më 9 korrik 2021, Marković nënshkroi një kontratë dyvjeçare me klubin [[Prva HNL|e Ligës së Parë Kroate,]] Slaven Belupo .<ref>{{Cite web|date=9 korrik 2021|title=Antun Marković ponovno u Slaven Belupu|trans-title=Antun Marković again in Slaven Belupo|url=https://nk-slaven-belupo.hr/antun-markovic-ponovno-u-slaven-belupu/|publisher=[[NK Slaven Belupo]]|language=hr}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Shtatë ditë më vonë, ai u emërua si zëvendësues në ekipin e parë për herë të parë në një ndeshje lige kundër [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] .<ref>{{Cite web|title=Dinamo Zagreb vs. Slaven Koprivnica 0–2|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/07/16/croatia/1-hnl/nk-dinamo-zagreb/nk-slaven-koprivnica/3512422/|access-date=16 korrik 2021|website=Soccerway}}</ref> Debutimi i tij me Slaven Belupo erdhi më 20 maj 2022 në një humbje 3–1 jashtë fushe kundër Istra 1961, pasi u emërua në formacionin titullar.<ref>{{Cite web|title=Istra 1961 vs. Slaven Koprivnica 3–1|url=https://int.soccerway.com/matches/2022/05/20/croatia/1-hnl/nk-istra-1961-pula/nk-slaven-koprivnica/3513908/|access-date=20 maj 2022|website=Soccerway}}</ref> == Karriera ndërkombëtare == Marković lindi në Gjilan, RF Jugosllavi dhe u rrit në Voćin, Kroaci nga prindër [[Janjevët|kroatë të Kosovës]] .<ref>{{Cite web|date=9 korrik 2021|title=Antun Marković|url=https://nk-slaven-belupo.hr/ekipa/antun-markovic/|publisher=[[NK Slaven Belupo]]|language=hr}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Më 22 maj 2017, ai mori një thirrje nga [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] për [[Ndeshje miqësore|ndeshjen miqësore]] kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]], ai ishte një zëvendësues i papërdorur në atë ndeshje.<ref>{{Cite web|date=28 maj 2017|title=Borbena Hrvatska nadjačala Meksiko, Čop i Tudor za pobjedu|trans-title=Fighting Croatia overcame Mexico, Čop and Tudor to win|url=https://hns-cff.hr/matches/8698989/meksiko-hrvatska-1-2/|publisher=[[Croatian Football Federation]]|language=hr}}</ref> Përveç Kroacisë, ai ka të drejtë të përfaqësojë atdheun e tij, [[Përfaqësuesja kosovare e futbollit|Kosovën]] në nivel ndërkombëtar. == Lidhje të jashtme == * {{Soccerway}} * {{WorldFootball.net}} * [https://semafor.hns.family/igraci/104395/antun-markovic/ Antun Marković] at the official Croatian Football Federation Semafor site == Referime == [[Kategoria:Futbollistë në Kazakistan Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Prva HNL]] [[Kategoria:Futbollistë në NK Slaven Belupo]] [[Kategoria:Sportistë kosovarë në Gjermani]] [[Kategoria:Futbollistë mërgimtarë në Gjermani (m)]] [[Kategoria:Sportistë kosovarë në Kazakistan]] [[Kategoria:Sportistë kosovarë në Kroaci]] [[Kategoria:Futbollistë meshkuj kosovarë në mërgim]] [[Kategoria:Futbollistë meshkuj kosovarë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Gjilani]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1992]] [[Kategoria:Sportistë kroatë në Gjermani]] [[Kategoria:Sportistë kroatë në Kazakistan]] [[Kategoria:Futbollistë mërgimtarë kroatë (m)]] [[Kategoria:Futbollistë kroatë (m)]] [[Kategoria:Kroatë të Kosovës]] go7u6rk5jmx1r8m2q1zsgl1edrhng3o 1 398218 3025977 2973878 2026-08-15T19:06:39Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025977 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antun Marković]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917701 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.rfcatyrau.kz/rus/press_center//3626/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 mars 2026 10:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antun Marković]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2973877 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.besoccer.com/match/tehnicar/papuk/202180130/lineups. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://nk-slaven-belupo.hr/antun-markovic-ponovno-u-slaven-belupu/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://nk-slaven-belupo.hr/ekipa/antun-markovic/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2026 08:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antun Marković]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025976 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260425173105/https://www.icv.hr/2020/08/vjerovali-ili-ne-prvoligaski-vratar-antun-markovic-iz-belupa-stigao-u-redove-orahovackog-papuka/ për lidhjen https://www.icv.hr/2020/08/vjerovali-ili-ne-prvoligaski-vratar-antun-markovic-iz-belupa-stigao-u-redove-orahovackog-papuka/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 21:06 (CEST) mo21w7ppanjficvzzcopv1f2303oijs 0 398957 3026072 2979375 2026-08-16T07:17:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026072 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Dhoma e Deputetëve e Italisë | native_name = Camera dei deputati | legislature = XIX legjislatura | coa_pic = Logo della Camera dei deputati.svg | coa_res = 140px | house_type = [[Dhoma e ulët]] | body = Parlamenti i Italisë | leader1_type = Presidenti | leader1 = [[Lorenzo Fontana]] | party1 = [[Lega per Salvini Premier|Lega]] | leader1_term = 14 tetor 2022 | leader2_type = Nënkryetarët | leader2 = Fabio Rampelli, [[Vëllezërit e Italisë |FdI]]<br>Giorgio Mulè, [[Forza Italia|FI]]<br>Anna Ascani, [[Partia Demokratike e Italisë|PD]]<br>Sergio Costa, [[Movimento 5 Stelle|M5S]] | leader3_type = Kuestorët | leader3 = Paolo Trancassini, [[Vëllezërit e Italisë|FdI]]<br>Alessandro Benvenuto, [[Lega per Salvini Premier|Lega]]<br>Filippo Scerra, [[Movimento 5 Stelle|M5S]] | members = 400 | structure1 = [[Skeda:Camera dei Deputati XIX Legislatura (06 maggio 2026).svg|250px]] | structure1_res = | political_groups1 = * [[Vëllezërit e Italisë]] (117) * [[Partia Demokratike e Italisë|Partia Demokratike – Italia Democratica e Progressista]] (70) * [[Lega per Salvini Premier|Lega – Salvini Premier]] (61) * [[Forza Italia|Forza Italia – Berlusconi Presidente – PPE]] (54) * [[Movimento 5 Stelle]] (49) * Azione–Popolari Europeisti Riformatori–Renew Europe (10) * Alleanza Verdi e Sinistra (10) * Noi Moderati (8) * [[Italia Viva]] – Il Centro – Renew Europe (6) * Misto (15) | new_session = 13 tetor 2022 | session_room = Palazzo Montecitorio.JPG | session_res = | meeting_place = [[Palazzo Montecitorio]], [[Roma]], [[Italia]] | website = {{URL|https://www.camera.it/}} }} '''Dhoma e Deputetëve e Italisë''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Camera dei deputati'') është [[dhoma e ulët]] e [[Parlamenti i Italisë|Parlamentit të Italisë]]. Së bashku me [[Senati i Republikës Italiane|Senatin e Republikës]], ajo formon parlamentin kombëtar italian në kuadrin e një sistemi të bikameralizmit paritar. Ajo zgjidhet me votim të përgjithshëm e të drejtpërdrejtë, përbëhet nga 400 deputetë, prej të cilëve 8 zgjidhen në qarkun jashtë vendit, dhe e ka selinë në [[Palazzo Montecitorio]] në [[Romë]].<ref name="art55">{{Cite web|title=La Costituzione - Articolo 55|url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-i/articolo-55|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}</ref><ref name="art56">{{Cite web|title=La Costituzione - Articolo 56|url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-i/articolo-56|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}</ref><ref name="montecitorio">{{Cite web|title=Palazzo Montecitorio|url=https://conoscere.camera.it/lamministrazione/le-sedi-della-camera/palazzo-montecitorio|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it}}</ref> Që nga 14 tetori 2022, president i saj është [[Lorenzo Fontana]].<ref name="fontana-elezione">{{Cite web|title=Lorenzo Fontana eletto Presidente della Camera|url=https://comunicazione.camera.it/archivio-prima-pagina/18-27036|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it}}</ref><ref name="fontana-bio">{{Cite web|title=Biografia|url=https://presidente.camera.it/presidente/biografia|access-date=2026-04-13|website=Il Presidente della Camera|language=it}}</ref> == Historia == Origjina historike e Dhomës së Deputetëve lidhet me sistemin përfaqësues të parashikuar nga [[Statuto Albertino]], i shpallur më 1848 në Mbretërinë e Sardenjës. Pas bashkimit italian, nga viti 1861 ajo u bë dhoma përfaqësuese e [[Mbretëria e Italisë|Mbretërisë së Italisë]], duke nisur me legjislaturën e tetë të saj kombëtare.<ref name="statuto">{{Cite web|title=Lo Statuto Albertino|url=https://storia.camera.it/norme-fondamentali-e-leggi/nf-statuto-albertino|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}</ref><ref name="regno1861">{{Cite web|title=Amministrazione|url=https://storia.camera.it/amministrazione|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}</ref> Në vitin 1939, gjatë regjimit fashist, Dhoma e Deputetëve u shfuqizua dhe u zëvendësua nga ''Camera dei fasci e delle corporazioni'', një organ jo i zgjedhur. Pas rënies së fashizmit dhe fazës së tranzicionit institucional, [[Asambleja Kushtetuese e Italisë|Asambleja Kushtetuese]] veproi nga viti 1946 deri më 1948; me hyrjen në fuqi të [[Kushtetuta e Italisë|Kushtetutës italiane]] dhe me fillimin e legjislaturës së parë republikane në vitin 1948, u formua Dhoma e Deputetëve e Republikës Italiane në kuptimin e saj aktual.<ref name="fasci1939">{{Cite web|title=Camera non elettiva (1939)|url=https://storia.camera.it/legislature/sistema-camera-non-elettiva-1939|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}</ref><ref name="costituente">{{Cite web|title=Assemblea Costituente / Cronologia / Camera dei deputati|url=https://storia.camera.it/cronologia/leg-transizione-costituente/elenco|access-date=2026-04-13|website=Portale storico della Camera dei deputati|language=it}}</ref> == Përbërja dhe zgjedhja == Neni 56 i Kushtetutës parashikon se Dhoma e Deputetëve zgjidhet me votim të përgjithshëm dhe të drejtpërdrejtë. Numri i deputetëve është 400, prej të cilëve 8 zgjidhen në qarkun jashtë vendit. Sipas të njëjtit nen, deputetë mund të zgjidhen të gjithë zgjedhësit që në ditën e zgjedhjeve kanë mbushur moshën 25 vjeç.<ref name="art56" /> Neni 60 i Kushtetutës përcakton se Dhoma zgjidhet për pesë vjet; kjo kohëzgjatje mund të zgjatet vetëm me ligj dhe vetëm në rast lufte.<ref name="art60">{{Cite web|title=La Costituzione - Articolo 60|url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-i/articolo-60|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}</ref> Sistemi zgjedhor aktual është një sistem i përzier, i rregulluar nga ligji nr. 165 i vitit 2017, i njohur zakonisht si ''Rosatellum'', i cili parashikon ndarjen e vendeve pjesërisht në kolegje njëemërore me formulë shumicore dhe pjesërisht me sistem proporcional në kolegje shumemërore.<ref name="rosatellum">{{Cite web|title=Sistema elettorale e referendum|url=https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it|archive-date=29 prill 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429084756/https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale|url-status=dead}}</ref> == Funksionet == Në sistemin kushtetues italian, Dhoma e Deputetëve dhe Senati i Republikës kanë të njëjtat kompetenca. Të dyja dhomat marrin pjesë në ushtrimin e funksionit legjislativ dhe në marrëdhënien e besimit me qeverinë, sipas modelit të bikameralizmit paritar që karakterizon parlamentin italian.<ref name="art55" /><ref name="parlamento">{{Cite web|title=Il Parlamento|url=https://www.senato.it/istituzione/il-senato-nel-sistema-bicamerale/il-parlamento|access-date=2026-04-13|website=Senato della Repubblica|language=it}}</ref> Përveç funksionit legjislativ, Dhoma ushtron funksione të rëndësishme të drejtimit politik, të kontrollit mbi veprimtarinë e qeverisë dhe të njohjes parlamentare. Këto përfshijnë mocionet, rezolutat, pyetjet parlamentare, interpelancat, hetimet njohëse dhe veprimtaritë e komisioneve.<ref name="indirizzo">{{Cite web|title=L'attività di indirizzo, controllo e conoscitiva della Camera|url=https://conoscere.camera.it/il-ruolo-della-camera/lattivita-di-indirizzo-controllo-e-conoscitiva-della-camera|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it}}</ref> Presidenti i Dhomës së Deputetëve kryeson edhe [[Parlamenti i Italisë#Parlamenti në seancë të përbashkët|Parlamentin në seancë të përbashkët]], kur deputetët dhe senatorët mblidhen së bashku në rastet e parashikuara nga Kushtetuta, si për shembull në zgjedhjen e Presidentit të Republikës ose të disa anëtarëve të organeve kushtetuese.<ref name="seduta-comune">{{Cite web|title=Il Parlamento in seduta comune|url=https://www.camera.it/leg19/1324?conoscerelacamera=174|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it}}</ref> == Organizimi == Veprimtaria e Dhomës organizohet rreth [[Asambleja parlamentare|Asamblesë]], presidentit, Zyrës së Presidencës, grupeve parlamentare dhe komisioneve të përhershme. Rregullorja e Dhomës dhe rregulloret e saj të brendshme përcaktojnë funksionimin e këtyre organeve dhe të administratës parlamentare.<ref name="regolamento">{{Cite web|title=Il Regolamento della Camera|url=https://conoscere.camera.it/norme-essenziali/il-regolamento-della-camera|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it}}</ref><ref name="ordinamento">{{Cite web|title=Ordinamento interno della Camera|url=https://conoscere.camera.it/lamministrazione/ordinamento-interno-della-camera|access-date=2026-04-13|website=Conoscere la Camera|language=it}}</ref> Në legjislaturën e XIX-të, Dhoma përbëhet nga 400 deputetë të ndarë në grupe parlamentare, ndërsa grupi më i madh është ai i [[Vëllezërit e Italisë]].<ref name="gruppi">{{Cite web|title=Composizione gruppi parlamentari|url=https://www.camera.it/leg19/46|access-date=2026-04-13|website=Camera dei deputati|language=it}}</ref> == Selia == Dhoma e Deputetëve ka selinë në [[Palazzo Montecitorio]] në qendër të [[Romë|Romës]]. Pallati, i lidhur historikisht me emrat e [[Gian Lorenzo Bernini|Gian Lorenzo Berninit]] dhe [[Carlo Fontana|Carlo Fontanas]], është seli e Dhomës që nga viti 1871. Brenda tij ndodhet edhe aula në formë hemicikli ku zhvillohen seancat e Dhomës dhe ato të Parlamentit në seancë të përbashkët.<ref name="montecitorio" /><ref name="aula">{{Cite web|title=Aula|url=https://visita.camera.it/aula|access-date=2026-04-13|website=visita.camera.it|language=it}}</ref> == Shih edhe == * [[Parlamenti i Italisë]] * [[Senati i Republikës Italiane]] * [[Palazzo Montecitorio]] * [[Lorenzo Fontana]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.camera.it/ Faqja zyrtare] * [https://conoscere.camera.it/la-camera-dei-deputati Faqja informative e Dhomës] * [https://storia.camera.it/ Portali historik i Dhomës së Deputetëve] [[Kategoria:Kuvendi i Italisë]] mxqnpib80o9os2w1heqrrho0timzey9 2 399159 3026114 3022931 2026-08-16T10:59:16Z Smallem 126080 Përditësim i gjendjes 3026114 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Përdoruesi:Smallem/styles.css" /><div class="smallem-badge-active"><span class="smallem-dot"></span> AKTIV — [[User:Smallem/Hollësi#numërimi|<span class="smallem-blue">Duke numëruar përfshirje...</span>]]</div> sjif9cv148bzdnhqp1zfgit3xym5kue 3026139 3026114 2026-08-16T11:09:49Z Smallem 126080 Përditësim i gjendjes 3026139 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Përdoruesi:Smallem/styles.css" /><div class="smallem-badge-inactive"><span class="smallem-dot-inactive"></span> JOAKTIV — Cikli i fundit i përfunduar më: 16 gusht 2026, 11:09 UTC</div> ivjpe8s8h0j8h2519iysp8kpd3fex17 1 399829 3026051 3023877 2026-08-16T04:24:26Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kisha Katolike Romake në Shqipëri/Arkivi 1]] 3026051 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kisha Katolike Romake në Shqipëri/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kisha Katolike Romake në Shqipëri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023876 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240814174433/https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf për lidhjen https://www.instat.gov.al/media/13626/cens-2023-census-botim.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 01:07 (CEST) 8w0ghlbvk9we1dwjhiimhr6dvp9hu1q 0 404122 3026089 3018198 2026-08-16T09:12:45Z NotEnisi2011 169472 /* */ 3026089 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season | competition = [[Kategoria Superiore]] | relegated = | continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Champions League]] | continentalcup1 qualifiers = | continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Conference League]] | continentalcup2 qualifiers = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = | biggest away win = | highest scoring = | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = | lowest attendance = | attendance = | average attendance = | prevseason = [[2025–26 Kategoria Superiore|2025–26]] | nextseason = [[2027–28 Kategoria Superiore|2027–28]] | updated = | season = 2026–27 | dates = 21 gusht 2026&nbsp;–<br /> 9 maj 2027 | winners = | best goalkeeper = }} '''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}</ref> Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] . == Ekipet == Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar. === Vendet === {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore. |places= {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FC Dinamo City|Dinamo]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=<small>[[KF Egnatia|Egnatia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=<small>[[AF Elbasani|Elbasani]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.63556 |long=19.71306 |label=<small>[[KF Laçi|Laçi]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana|Partizani]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=<small>[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=<small>[[KF Teuta Durrës|Teuta]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[KF Tirana|Tirana]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=<small>[[KF Vora|Vora]]</small> |position=left}} }} {|class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Qyteti ! Stadiumi ! Kapaciteti ! Sezoni 2026–27 |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | [[Tirana]] | [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}} | style="text-align:center;"| {{nts|12,800}}{{Cref2|a|1}} | 4-t |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | [[Rrogozhinë]] | [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|4,267}} | Kampion |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | [[Elbasan]] | [[Elbasan Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|12,800}} | 2-të |- | [[KF Laçi|Laçi]] | [[Laç]] | [[Stadiumi Laçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|2,271}} | Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | [[Tirana]] | Arena e Demave | style="text-align:center;"| {{nts|3,959}} | 5-të |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | [[Korçë]] | [[Stadiumi Skënderbeu]] | style="text-align:center;"| {{nts|5,800}} | Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | [[Durrës]] | [[Stadiumi Niko Dovana]] | style="text-align:center;"| {{nts|12,040}} | 8-të |- | [[KF Tirana|Tirana]] | [[Tirana]] | [[Stadiumi Selman Stërmasi]] | style="text-align:center;"| {{nts|7,308}} | 6-të |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | [[Shkodër]] | [[Stadiumi Loro Boriçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|16,022}} | 3-të |- | [[FK Vora|Vora]] | [[Vorë]] | Stadiumi Vora | style="text-align:center;"| {{nts|1,436}} | 7-të |- |} === Stadiumet === {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |[[KF Egnatia|Egnatia]] |[[AF Elbasani|Elbasani]] |[[KF Laçi|Laçi]] |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |- |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Laçi]] |Arena e Demave |- | Capacity: '''12,800''' | Capacity: '''4,267''' | Capacity: '''12,800''' | Capacity: '''2,271''' | Capacity: '''3,959''' |- |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]] |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]] |[[File:Partizani Complex.jpg|200px]] |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |[[KF Tirana|Tirana]] |[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |[[FK Vora|Vora]] |- |[[Stadiumi Skënderbeu]] |[[Stadiumi Niko Dovana]] |[[Stadiumi Selman Stërmasi]] |[[Stadiumi Loro Boriçi]] |Stadiumi Vora |- | Capacity: '''5,800''' | Capacity: '''12,040''' | Capacity: '''7,308''' | Capacity: '''16,022''' | Capacity: '''1,436''' |- |[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]] |[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]] |[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]] |[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]] | |} === Personel dhe uniforma === <!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---> <small>Note: Flags indicate national team as has been defined under [[FIFA]] eligibility rules. Players and Managers may hold more than one non-FIFA nationality.</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |- ! Ekipi ! President ! Menaxher ! Kapiteni ! Prodhuesi i uniformave ! Sponsor i bluzës |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]] | Kappa | [[Caffè Pascucci]] |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]] | Joma | Demrozi Construction |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]] | {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]] | Kappa | |- | [[KF Laçi|Laçi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]] | {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]] | Macron | |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]] | {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]] | Joma | |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]] | Cohl's | |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]] | Macron | |- | [[KF Tirana|Tirana]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]] | {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]] | Joma | |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]] | Suzmar | AL Invest |- | [[KF Vora|Vora]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]] | Macron | Your Space |- |} === Ndryshime menaxheriale === {| class="wikitable sortable" |- !Ekipi !Menaxher në largim !Mënyra e<br />nisjes !Data e vendit të lirë !Pozicioni në tabelë !Menaxher i ardhshëm !Data e<br />emërimit |- |[[KF Laçi|Laçi]] |{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |rowspan=5 |''Para-sezon'' |{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}} |30 qershor 2026 |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}} |1 korrik 2026 |- |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}} |6 korrik 2026 |- |[[KF Tirana|Tirana]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}} |Fundi i kontratës |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}} |3 korrik 2026 |- |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |16 maj 2025 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}} |29 maj 2026 |- |} == Renditja == <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] <!--Update team positions here--> |team1=DIN |team2=ELB |team3=EGN |team4=LAÇ |team5=PAR |team6=SKË |team7=TEU |team8=TIR |team9=VLL |team10=VOR <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--> |update=future|start_date=22 August 2026 |win_DIN=0 |draw_DIN=0 |loss_DIN=0 |gf_DIN=0 |ga_DIN=0 <!-- Dinamo City --> |win_EGN=0 |draw_EGN=0 |loss_EGN=0 |gf_EGN=0 |ga_EGN=0 <!-- Egnatia --> |win_ELB=0 |draw_ELB=0 |loss_ELB=0 |gf_ELB=0 |ga_ELB=0 <!-- Elbasani --> |win_LAÇ=0 |draw_LAÇ=0 |loss_LAÇ=0 |gf_LAÇ=0 |ga_LAÇ=0 <!-- Laçi --> |win_PAR=0 |draw_PAR=0 |loss_PAR=0 |gf_PAR=0 |ga_PAR=0 <!-- Partizani --> |win_SKË=0 |draw_SKË=0 |loss_SKË=0 |gf_SKË=0 |ga_SKË=0 <!-- Skënderbeu --> |win_TEU=0 |draw_TEU=0 |loss_TEU=0 |gf_TEU=0 |ga_TEU=0 <!-- Teuta --> |win_TIR=0 |draw_TIR=0 |loss_TIR=0 |gf_TIR=0 |ga_TIR=0 <!-- Tirana --> |win_VLL=0 |draw_VLL=0 |loss_VLL=0 |gf_VLL=0 |ga_VLL=0 <!-- Vllaznia --> |win_VOR=0 |draw_VOR=0 |loss_VOR=0 |gf_VOR=0 |ga_VOR=0 <!-- Vora --> <!--Status--> |status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve |status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria. <!--Team status--> <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]] |name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]] |name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] |name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]] |name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |name_VOR=[[KF Vora|Vora]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim. <!--Qualification definitions--> |res_col_header=QR |col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]] |col_R=red1 |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}} </onlyinclude> ===Rezultatet=== {{Col-start}} {{Col-2}} {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=future|start_date=22 August 2026 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[KF Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = | match_DIN_LAÇ = | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = | match_EGN_SKË = | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = | match_ELB_VOR = | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = | match_LAÇ_ELB = | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = | match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = | match_TEU_TIR = | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = | match_VLL_DIN = | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SKË = | match_VLL_TEU = | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{Col-2}} {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=future|start_date=2027 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[KF Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = | match_DIN_LAÇ = | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = | match_EGN_SKË = | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = | match_ELB_VOR = | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = | match_LAÇ_ELB = | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = | match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = | match_TEU_TIR = | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = | match_VLL_DIN = | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SKË = | match_VLL_TEU = | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{col-end}} * == Referime == {{Cnote2 Begin}} {{Cnote2|a|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}} {{Cnote2 End}} <references /> q3ycljzg8qss0vl2lpyusgvgt43e9fp 3026090 3026089 2026-08-16T09:15:30Z NotEnisi2011 169472 /* Ekipet */ 3026090 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season | competition = [[Kategoria Superiore]] | relegated = | continentalcup1 = [[2027–28 UEFA Champions League|Champions League]] | continentalcup1 qualifiers = | continentalcup2 = [[2027–28 UEFA Conference League|Conference League]] | continentalcup2 qualifiers = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = | biggest away win = | highest scoring = | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = | lowest attendance = | attendance = | average attendance = | prevseason = [[2025–26 Kategoria Superiore|2025–26]] | nextseason = [[2027–28 Kategoria Superiore|2027–28]] | updated = | season = 2026–27 | dates = 21 gusht 2026&nbsp;–<br /> 9 maj 2027 | winners = | best goalkeeper = }} '''[[Kategoria Superiore]] 2026-27''' është sezoni i 88-të zyrtar, ose sezoni i 91-të i [[Futbolli|futbollit]] të nivelit të lartë në [[Shqipëri]] (duke përfshirë tre kampionate jozyrtare gjatë [[Luftës së Dytë Botërore]]) dhe sezoni i 27-të nën emrin '''Kategoria Superiore'''. Sezoni do të fillojë më 22 gusht 2026 dhe do të përfundojë më 9 maj 2027.<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor 2026|access-date=25 qershor 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-se-miraton-ndryshimin-e-formatit-te-kampionatit-abissnet-superiore-per-sezonet-2026-2027-2027-2028-dhe-2028-2029/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF-së miraton ndryshimin e formatit të kampionatit “Abissnet Superiore” për sezonet 2026/2027, 2027/2028 dhe 2028/2029|website=Fshf.org|date=23 qershor 2026|access-date=6 korrik 2026}}</ref> Fituesit e Kategorisë Superiore të këtij sezoni do të fitojnë një vend në raundin e parë kualifikues të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve UEFA 2027–28]], me klubet e vendit të dytë dhe të tretë që do të fillojnë në [[UEFA Liga e Konferencave|raundin e parë kualifikues]] të [[UEFA Liga e Konferencave|Ligës së Konferencës UEFA 2027–28]] . == Ekipet == Dy klube kanë fituar promovim nga [[Kategoria e Parë 2025–26|Kategoria e Parë]], [[KF Laçi|Laçi]] (i promovuar pas një viti mungesë) dhe [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] (i promovuar pas një viti mungesë). [[KF Bylis|Bylis]] (e zbritur pas dy vitesh në ligën e lartë) dhe [[Flamurtari FC|Flamurtari]] (e zbritur pas një viti në ligën e parë) ranë në [[Kategoria e Parë]] në përfundim të sezonin e kaluar. === Vendet === {{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=Vendet e ekipeve në Kategorinë Superiore. |places= {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FC Dinamo City|Dinamo]]</small> |position=bottom}} {{location map~ |Albania |lat=41.0764 |long=19.6669 |label=<small>[[KF Egnatia|Egnatia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.0999996|long=20.0666664|label=<small>[[AF Elbasani|Elbasani]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=41.63556 |long=19.71306 |label=<small>[[KF Laçi|Laçi]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana|Partizani]]</small> |position=top}} {{location map~ |Albania |lat=40.625833 |long=20.782778 |label=<small>[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.326081 |long=19.449856 |label=<small>[[KF Teuta Durrës|Teuta]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[KF Tirana|Tirana]]</small> |position=right}} {{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]]</small> |position=left}} {{location map~ |Albania |lat=41.39083|long=19.655|label=<small>[[FK Vora|Vora]]</small> |position=left}} }} {|class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Qyteti ! Stadiumi ! Kapaciteti ! Sezoni 2026–27 |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | [[Tirana]] | [[Elbasan Arena]]{{Cref2|a|1}} | style="text-align:center;"| {{nts|12,800}}{{Cref2|a|1}} | 4-t |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | [[Rrogozhinë]] | [[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|4,267}} | Kampion |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | [[Elbasan]] | [[Elbasan Arena]] | style="text-align:center;"| {{nts|12,800}} | 2-të |- | [[KF Laçi|Laçi]] | [[Laç]] | [[Stadiumi Laçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|2,271}} | Kampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | [[Tirana]] | Arena e Demave | style="text-align:center;"| {{nts|3,959}} | 5-të |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | [[Korçë]] | [[Stadiumi Skënderbeu]] | style="text-align:center;"| {{nts|5,800}} | Nënkampion ([[Kategoria e Parë 2025-26|Kategoria e Parë]]) |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | [[Durrës]] | [[Stadiumi Niko Dovana]] | style="text-align:center;"| {{nts|12,040}} | 8-të |- | [[KF Tirana|Tirana]] | [[Tirana]] | [[Stadiumi Selman Stërmasi]] | style="text-align:center;"| {{nts|7,308}} | 6-të |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | [[Shkodër]] | [[Stadiumi Loro Boriçi]] | style="text-align:center;"| {{nts|16,022}} | 3-të |- | [[FK Vora|Vora]] | [[Vorë]] | Stadiumi Vora | style="text-align:center;"| {{nts|1,436}} | 7-të |- |} === Stadiumet === {|class="wikitable" style="text-align:center" |- |[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |[[KF Egnatia|Egnatia]] |[[AF Elbasani|Elbasani]] |[[KF Laçi|Laçi]] |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |- |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Demrozi|Egnatia Arena]] |[[Elbasan Arena]] |[[Stadiumi Laçi]] |Arena e Demave |- | Capacity: '''12,800''' | Capacity: '''4,267''' | Capacity: '''12,800''' | Capacity: '''2,271''' | Capacity: '''3,959''' |- |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Egnatia Arena 2025 Field.jpg|200px]] |[[File:Elbasan Arena stadium in Elbasan, Albania 2.jpg|200px]] |[[File:Laç Stadium (WPWTR17).jpg|200px]] |[[File:Partizani Complex.jpg|200px]] |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |[[KF Tirana|Tirana]] |[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |[[FK Vora|Vora]] |- |[[Stadiumi Skënderbeu]] |[[Stadiumi Niko Dovana]] |[[Stadiumi Selman Stërmasi]] |[[Stadiumi Loro Boriçi]] |Stadiumi Vora |- | Capacity: '''5,800''' | Capacity: '''12,040''' | Capacity: '''7,308''' | Capacity: '''16,022''' | Capacity: '''1,436''' |- |[[File:Stadiumi Skënderbeu.jpg|200px]] |[[File:Stadiumi Niko Dovana.jpg|200px]] |[[File:Selman Stërmasi Stadium (10).jpg|200px]] |[[File:Loro-Borici-Stadion.jpg|200px]] | |} === Personel dhe uniforma === <!---Only one link per kit maker and sponsor, please.---> <small>Note: Flags indicate national team as has been defined under [[FIFA]] eligibility rules. Players and Managers may hold more than one non-FIFA nationality.</small> {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |- ! Ekipi ! President ! Menaxher ! Kapiteni ! Prodhuesi i uniformave ! Sponsor i bluzës |- | [[FC Dinamo City|Dinamo City]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Bardhi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ilir Daja]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Dita]] | Kappa | [[Caffè Pascucci]] |- | [[KF Egnatia|Egnatia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Agim Demrozi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Nevil Dede]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albano Aleksi]] | Joma | Demrozi Construction |- | [[AF Elbasani|Elbasani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Kujtim Llupa]] | {{#invoke:flag|icon|SRB}} [[Ivan Gvozdenović]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bruno Lulaj]] | Kappa | |- | [[KF Laçi|Laçi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Pashk Laska]] | {{#invoke:flag|icon|MKD}} [[Qatip Osmani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Stiven Bibo]] | Macron | |- | [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Gazmend Demi]] | {{#invoke:flag|icon|ROU}} [[Florin Bratu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marçelino Preka]] | Joma | |- | [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Ardian Takaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Julian Ahmataj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Marco Alia]] | Cohl's | |- | [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Fatos Troplini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edlir Tetova]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Blerim Kotobelli]] | Macron | |- | [[KF Tirana|Tirana]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Refik Halili]] | {{#invoke:flag|icon|CRO}} [[Dean Klafurić]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Redon Xhixha]] | Joma | |- | [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Alban Xhaferi]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Edi Martini]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Bekim Balaj]] | Suzmar | AL Invest |- | [[KF Vora|Vora]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Albert Xhabafti]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Arjan Bellaj]] | {{#invoke:flag|icon|ALB}} [[Shkëlzen Ruçi]] | Macron | Your Space |- |} === Ndryshime menaxheriale === {| class="wikitable sortable" |- !Ekipi !Menaxher në largim !Mënyra e<br />nisjes !Data e vendit të lirë !Pozicioni në tabelë !Menaxher i ardhshëm !Data e<br />emërimit |- |[[KF Laçi|Laçi]] |{{#invoke:flag|icon|KOS}} {{#invoke:sort|name|Naci|Şensoy}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |rowspan=5 |''Para-sezon'' |{{#invoke:flag|icon|MKD}} {{#invoke:sort|name|Qatip|Osmani}} |30 qershor 2026 |- |[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Ernest|Gjoka}} |Fundi i kontratës |4 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Julian|Ahmataj}} |1 korrik 2026 |- |[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Realf|Zhivanaj}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|ROU}} {{#invoke:sort|name|Florin|Bratu}} |6 korrik 2026 |- |[[KF Tirana|Tirana]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Orges|Shehi}} |Fundi i kontratës |10 maj 2026 |{{#invoke:flag|icon|CRO}} {{#invoke:sort|name|Dean|Klafurić}} |3 korrik 2026 |- |[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Bledar|Hodo}} |Fundi i periudhës së kujdestarisë |16 maj 2025 |{{#invoke:flag|icon|ALB}} {{#invoke:sort|name|Edlir|Tetova}} |29 maj 2026 |- |} == Renditja == <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] <!--Update team positions here--> |team1=DIN |team2=ELB |team3=EGN |team4=LAÇ |team5=PAR |team6=SKË |team7=TEU |team8=TIR |team9=VLL |team10=VOR <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=C |result2=C |result3=C |result4=C |result5=C |result6=C |result7=R |result8=R |result9=R |result10=R <!--Update team results here and then (if needed) positions above. Don't forget to update the date (update parameter)--> |update=future|start_date=22 August 2026 |win_DIN=0 |draw_DIN=0 |loss_DIN=0 |gf_DIN=0 |ga_DIN=0 <!-- Dinamo City --> |win_EGN=0 |draw_EGN=0 |loss_EGN=0 |gf_EGN=0 |ga_EGN=0 <!-- Egnatia --> |win_ELB=0 |draw_ELB=0 |loss_ELB=0 |gf_ELB=0 |ga_ELB=0 <!-- Elbasani --> |win_LAÇ=0 |draw_LAÇ=0 |loss_LAÇ=0 |gf_LAÇ=0 |ga_LAÇ=0 <!-- Laçi --> |win_PAR=0 |draw_PAR=0 |loss_PAR=0 |gf_PAR=0 |ga_PAR=0 <!-- Partizani --> |win_SKË=0 |draw_SKË=0 |loss_SKË=0 |gf_SKË=0 |ga_SKË=0 <!-- Skënderbeu --> |win_TEU=0 |draw_TEU=0 |loss_TEU=0 |gf_TEU=0 |ga_TEU=0 <!-- Teuta --> |win_TIR=0 |draw_TIR=0 |loss_TIR=0 |gf_TIR=0 |ga_TIR=0 <!-- Tirana --> |win_VLL=0 |draw_VLL=0 |loss_VLL=0 |gf_VLL=0 |ga_VLL=0 <!-- Vllaznia --> |win_VOR=0 |draw_VOR=0 |loss_VOR=0 |gf_VOR=0 |ga_VOR=0 <!-- Vora --> <!--Status--> |status_text_X=I siguruar të paktën për Ligën e Konferencës, por prapëseprapë mund të kualifikohet për Ligën e Kampionëve |status_text_Y=Në rastin më të mirë mund të arrijë në fazën eliminatore për rënien nga kategoria. <!--Team status--> <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_DIN=[[FC Dinamo City|Dinamo City]] |name_EGN=[[KF Egnatia|Egnatia]] |name_ELB=[[AF Elbasani|Elbasani]] |name_LAÇ=[[KF Laçi|Laçi]] |name_PAR=[[FK Partizani Tirana|Partizani]] |name_SKË=[[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] |name_TEU=[[KF Teuta Durrës|Teuta]] |name_TIR=[[KF Tirana|Tirana]] |name_VLL=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] |name_VOR=[[KF Vora|Vora]] <!--Table settings and rules--> |show_limit=5 |class_rules=1) Pikë; 2) Pikë kokë më kokë; 3) Diferenca e golave ​​kokë më kokë; 4) Gola të shënuar kokë më kokë; 5) Diferenca e golave; 6) Gola të shënuar; 7) Barazim. <!--Qualification definitions--> |res_col_header=QR |col_C=green1 |text_C=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026-27#Championship round|Raundi i kampionatit]] |col_R=red1 |text_R=Kualifikim për [[Kategoria Superiore 2026–27#Relegation round|Raundi i rënies]]}} </onlyinclude> ===Rezultatet=== {{Col-start}} {{Col-2}} {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=future|start_date=22 August 2026 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[KF Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = | match_DIN_LAÇ = | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = | match_EGN_SKË = | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = | match_ELB_VOR = | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = | match_LAÇ_ELB = | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = | match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = | match_TEU_TIR = | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = | match_VLL_DIN = | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SKË = | match_VLL_TEU = | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{Col-2}} {{#invoke:sports results|main | source = [https://fshf.org/competition/abissnet-superiore/ Albanian Football Association] |update=future|start_date=2027 | matches_style = FBR | team1= DIN | team2= EGN | team3= ELB | team4= LAÇ | team5= PAR | team6= SKË | team7= TEU | team8= TIR | team9= VLL | team10= VOR | name_DIN = [[FC Dinamo City|Dinamo]] | name_EGN = [[KF Egnatia|Egnatia]] | name_ELB = [[AF Elbasani|Elbasani]] | name_LAÇ = [[KF Laçi|Laçi]] | name_PAR = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | name_SKË = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | name_TEU = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | name_TIR = [[KF Tirana|Tirana]] | name_VLL = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | name_VOR = [[KF Vora|Vora]] | match_DIN_EGN = | match_DIN_ELB = | match_DIN_LAÇ = | match_DIN_PAR = | match_DIN_SKË = | match_DIN_TEU = | match_DIN_TIR = [[Derbi II|a]] | match_DIN_VLL = | match_DIN_VOR = | match_EGN_DIN = | match_EGN_ELB = | match_EGN_LAÇ = | match_EGN_PAR = | match_EGN_SKË = | match_EGN_TEU = | match_EGN_TIR = | match_EGN_VLL = | match_EGN_VOR = | match_ELB_DIN = | match_ELB_EGN = | match_ELB_LAÇ = | match_ELB_PAR = | match_ELB_SKË = | match_ELB_TEU = | match_ELB_TIR = | match_ELB_VLL = | match_ELB_VOR = | match_LAÇ_DIN = | match_LAÇ_EGN = | match_LAÇ_ELB = | match_LAÇ_PAR = | match_LAÇ_SKË = | match_LAÇ_TEU = | match_LAÇ_TIR = | match_LAÇ_VLL = | match_LAÇ_VOR = | match_PAR_DIN = | match_PAR_EGN = | match_PAR_ELB = | match_PAR_LAÇ = | match_PAR_SKË = | match_PAR_TEU = | match_PAR_TIR = [[Derbi I|a]] | match_PAR_VLL = | match_PAR_VOR = | match_TEU_DIN = | match_TEU_EGN = | match_TEU_ELB = | match_TEU_LAÇ = | match_TEU_PAR = | match_TEU_SKË = | match_TEU_TIR = | match_TEU_VLL = | match_TEU_VOR = | match_TIR_DIN = [[Derbi II|a]] | match_TIR_EGN = | match_TIR_ELB = | match_TIR_LAÇ = | match_TIR_PAR = [[Derbi I|a]] | match_TIR_SKË = | match_TIR_TEU = | match_TIR_VLL = | match_TIR_VOR = | match_VLL_DIN = | match_VLL_EGN = | match_VLL_ELB = | match_VLL_LAÇ = | match_VLL_PAR = | match_VLL_SKË = | match_VLL_TEU = | match_VLL_TIR = | match_VLL_VOR = | match_VOR_DIN = | match_VOR_EGN = | match_VOR_ELB = | match_VOR_LAÇ = | match_VOR_PAR = | match_VOR_SKË = | match_VOR_TEU = | match_VOR_TIR = | match_VOR_VLL = }} {{col-end}} * == Referime == {{Cnote2 Begin}} {{Cnote2|a|[[FC Dinamo City|Dinamo City]] do t'i luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi për sezonin 2026–27 në [[Elbasan Arena]] në [[Elbasan]].}} {{Cnote2 End}} <references /> dukra3pdlpz27wz0qo5968vl3x2od5r 0 404530 3025966 3022907 2026-08-15T17:53:49Z Arianit 106 rregulime 3025966 wikitext text/x-wiki {{See also|Imunizimi}} {{Infobox medical intervention | Name = Vaksinimet | Image = Young girl about to receive a vaccine in her upper arm (48545990252).jpg | Caption = Vajzë e vogël para se t'i jepet një vaksinë në krahun e sipërm | ICD10 = | ICD9 = 99.3–99.5 | MeshID = | OPS301 = | OtherCodes = | HCPCSlevel2 = }} '''Vaksinimi''' është administrimi i një [[vaksinë|vaksine]] për të ndihmuar [[sistemi i imunitetit|sistemin e imunitetit]] të zhvillojë imunitet ndaj një sëmundjeje. Vaksinat përmbajnë një mikroorganizëm ose virus në gjendje të dobësuar, të gjallë ose të vrarë, ose [[proteina]] apo toksina të nxjerra prej organizmit. Duke stimuluar imunitetin adaptiv të trupit, ato ndihmojnë në parandalimin e sëmundjes nga një sëmundje infektive. Kur një pjesë mjaftueshëm e madhe e një popullsie vaksinohet, rezulton imuniteti kolektiv. Imuniteti kolektiv mbron ata që mund të jenë imunodefiçitarë dhe që nuk mund të marrin një vaksinë, sepse edhe një version i dobësuar do t'i dëmtonte.<ref>{{Cite web|title=Herd immunity (Herd protection) {{!}} Vaccine Knowledge|url=https://vk.ovg.ox.ac.uk/vk/herd-immunity|access-date=2020-11-12|website=vk.ovg.ox.ac.uk|url-status=live|language=en}}</ref> Efektshmëria e vaksinimit është studiuar dhe verifikuar gjerësisht.<ref>{{Cite book|vauthors=Fiore AE, Bridges CB, Cox J|chapter=Seasonal Influenza Vaccines|series=Current Topics in Microbiology and Immunology|title=Vaccines for Pandemic Influenza|volume=333|pages=43–82|year=2009|pmid=19768400|doi=10.1007/978-3-540-92165-3_3|isbn=978-3-540-92164-6|s2cid=33549265|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Chang Y, Brewer NT, Rinas AC, Schmitt K, Smith JS|title=Evaluating the impact of human papillomavirus vaccines|journal=Vaccine|volume=27|issue=32|pages=4355–62|date=korrik 2009|pmid=19515467|doi=10.1016/j.vaccine.2009.03.008|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Liesegang TJ|title=Varicella zoster virus vaccines: effective, but concerns linger|journal=Canadian Journal of Ophthalmology|volume=44|issue=4|pages=379–84|date=gusht 2009|pmid=19606157|doi=10.3129/i09-126|language=en}}</ref> Vaksinimi është metoda më efektive për parandalimin e sëmundjeve infektive;<ref>{{cite book|title=A CDC framework for preventing infectious diseases|url=https://www.cdc.gov/oid/docs/ID-Framework.pdf|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|date=tetor 2011|quote=Vaccines are our most effective and cost-saving tools for disease prevention, preventing untold suffering and saving tens of thousands of lives and billions of dollars in healthcare costs each year|language=en}}</ref><ref>{{cite web|vauthors=Gellin B|title=Vaccines and Infectious Diseases: Putting Risk into Perspective|url=https://iaomt.org/TestFoundation/lifesaver.htm|work=American Medical Association Briefing on Microbial Threats|location=National Press Club Washington, DC|date=2000-06-01|quote=Vaccines are the most effective public health tool ever created.|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Vaccine-preventable diseases|date=2002-10-07|url=http://www.phac-aspc.gc.ca/im/vpd-mev/index-eng.php|quote=Vaccines still provide the most effective, longest-lasting method of preventing infectious diseases in all age groups|publisher=Agjencia e Shëndetit Publik e Kanadasë|language=en}}</ref><ref>{{cite web|work=United States National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID)|url=http://virtualbiosecuritycenter.org/wp-content/uploads/2012/01/Library-NIAID-Biodefense-Research-Agenda-for-Category-B-and-C-Priority-Pathogens.pdf|title=NIAID Biodefense Research Agenda for Category B and C Priority Pathogens|quote=Vaccines are the most effective method of protecting the public against infectious diseases.|language=en}}</ref> imuniteti i përhapur falë vaksinimit është kryesisht përgjegjës për çrrënjosjen botërore të [[Lia|lisë]] dhe eliminimin e sëmundjeve si [[Poliomieliti|polio]] dhe [[Tetanosi|tetanozi]] në pjesën më të madhe të botës. Sipas [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|Organizatës Botërore të Shëndetësisë]] (OBSH), vaksinimi parandalon 3,5–5 milionë vdekje në vit.<ref name="WHO-2022">{{Cite web|title=Vaccines and immunization|url=https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization|access-date=2022-09-18|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|url-status=live|language=en}}</ref> Një studim i financuar nga OBSH-ja, botuar në ''The Lancet'', vlerëson se, gjatë periudhës 50-vjeçare që nis në vitin 1974, vaksinimi parandaloi 154 milionë vdekje, përfshirë 146 milionë tek fëmijët nën 5 vjeç.<ref>{{Cite journal|date=2024-05-25|title=Vaccines and immunization|url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)00850-X|journal=The Lancet|volume=403|issue=10441|pages=2307–2316|language=en}}</ref> Megjithatë, disa sëmundje kanë parë rritje të rasteve për shkak të normave relativisht të ulëta të vaksinimit, të lidhura pjesërisht me hezitimin ndaj vaksinave.<ref>{{Cite journal|date=2024-02-01|title=Editorial: Global Health Concerns as Vaccine-Preventable Infections Including SARS-CoV-2 (JN.1), Influenza, Respiratory Syncytial Virus (RSV), and Measles Continue to Rise|pmc=10845785|last1=Parums|first1=D. V.|journal=Medical Science Monitor|volume=30|pages=e943911-1-e943911-4|pmid=38298093|doi=10.12659/MSM.943911|language=en}}</ref> Sëmundja e parë që njerëzit u përpoqën ta parandalonin nëpërmjet inokulimit ka qenë me shumë gjasa lia, me përdorimin e parë të regjistruar të variolimit në shekullin e 16-të në Kinë.{{sfn|Williams|2010|p=60}} Ajo ishte gjithashtu sëmundja e parë për të cilën u prodhua një vaksinë.<ref name="pmid17633292">{{cite journal|vauthors=Lombard M, Pastoret PP, Moulin AM|s2cid=6688481|title=A brief history of vaccines and vaccination|journal=Revue Scientifique et Technique|volume=26|issue=1|pages=29–48|date=prill 2007|pmid=17633292|doi=10.20506/rst.26.1.1724|doi-access=free|language=en}}</ref><ref name="pmid6319980">{{cite journal|vauthors=Behbehani AM|title=The smallpox story: life and death of an old disease|journal=Microbiological Reviews|volume=47|issue=4|pages=455–509|date=dhjetor 1983|pmid=6319980|pmc=281588|doi=10.1128/MMBR.47.4.455-509.1983|language=en}}</ref> Edhe pse të paktën gjashtë veta e kishin përdorur të njëjtin parim vite më parë, vaksina kundër lisë u shpik në vitin 1796 nga mjeku anglez [[Edward Jenner]]. Ai ishte i pari që publikoi prova se ajo ishte efektive dhe që dha këshilla për prodhimin e saj.<ref name="Sudhoffs">{{cite journal|vauthors=Plett PC|title=[Peter Plett and other discoverers of cowpox vaccination before Edward Jenner]|language=de|journal=Sudhoffs Archiv|volume=90|issue=2|pages=219–32|year=2006|pmid=17338405|url=http://lib.bioinfo.pl/meid:4459|access-date=2008-03-12|url-status=dead|archive-date=15 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080215171503/http://lib.bioinfo.pl/meid:4459}}</ref> [[Lui Pastër|Louis Pasteur]] e zhvilloi më tej konceptin nëpërmjet punës së tij në mikrobiologji. [[Imunizimi]] u quajt vaksinim sepse rrjedh nga një virus që prek lopët (latinisht: ''vacca'', 'lopë').<ref name="pmid17633292" /><ref name="Sudhoffs" /> Lia ishte një sëmundje ngjitëse dhe vdekjeprurëse, që shkaktoi vdekjen e 20–60% të të rriturve të infektuar dhe mbi 80% të fëmijëve të infektuar.<ref>{{cite journal|vauthors=Riedel S|title=Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination|journal=Proceedings|volume=18|issue=1|pages=21–5|date=janar 2005|pmid=16200144|pmc=1200696|doi=10.1080/08998280.2005.11928028|language=en}}</ref> Kur lia u çrrënjos më në fund në 1979, ajo kishte vrarë tashmë rreth 300–500 milionë njerëz gjatë shekullit të 20-të.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/smallpoxfighttoe00kopl|url-access=registration|title=Smallpox: the fight to eradicate a global scourge|vauthors=Koplow DA|publisher=University of California Press|year=2003|isbn=978-0-520-24220-3|location=Berkeley|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ucdavismagazine.ucdavis.edu/issues/su06/feature_1b.html|title=UC Davis Magazine, Summer 2006: Epidemics on the Horizon|url-status=dead|access-date=2008-01-03|language=en|archive-date=11 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211181455/http://ucdavismagazine.ucdavis.edu/issues/su06/feature_1b.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=How Poxviruses Such As Smallpox Evade The Immune System|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/01/080131122956.htm|access-date=2023-10-17|website=ScienceDaily|url-status=live|language=en}}</ref> Vaksinimi dhe [[imunizimi]] kanë kuptim të ngjashëm në gjuhën e përditshme. Kjo dallon nga inokulimi, i cili përdor patogjenë të gjallë të pandryshuar. Përpjekjet për vaksinim janë hasur në njëfarë ngurrimi për arsye shkencore, etike, politike, sigurie mjekësore dhe fetare, megjithëse asnjë fe e madhe nuk kundërshton vaksinimin, dhe disa e konsiderojnë atë detyrim për shkak të mundësisë për të shpëtuar jetë.<ref name="nyt19">{{cite web|vauthors=McNeil DG|title=Religious Objections to the Measles Vaccine? Get the Shots, Faith Leaders Say|url=https://www.nytimes.com/2019/04/26/health/measles-vaccination-jews-muslims-catholics.html|website=The New York Times|access-date=2019-04-29|date=2019-04-26|url-status=live|language=en}}</ref> Në Shtetet e Bashkuara, njerëzit mund të marrin kompensim për dëmtime të pretenduara sipas Programit Kombëtar të Kompensimit për Dëmtime nga Vaksinat. Suksesi i hershëm solli pranim të gjerë, dhe fushatat masive të vaksinimit kanë ulur ndjeshëm incidencën e shumë sëmundjeve në rajone të shumta gjeografike. Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së e rendisin vaksinimin si një nga dhjetë arritjet e mëdha të shëndetit publik të shekullit të 20-të në SHBA.<ref name="Ten-great">{{cite journal|vauthors=((Centers for Disease Control and Prevention))|author-link=Centers for Disease Control and Prevention|date=prill 1999|title=Ten great public health achievements--United States, 1900–1999|url=http://cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00056796.htm|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=48|issue=12|pages=241–3|pmid=10220250|access-date=2022-04-16|url-status=live|language=en}}</ref> {{TOC limit}} == Mekanizmi i veprimit == [[Skeda:Polio vaccination in Sweden 1957.jpg|thumb|upright=1|Në Suedi, vaksinimi kundër poliomielitit nisi në 1957.]] [[Skeda:Punkkibussi.jpg|thumb|Një laborator lëvizës mjekësor që ofron vaksinime kundër sëmundjeve të përhapura nga [[këpushat]]]] [[Skeda:Anti-COVID-19 Vaccination Center GUMed Gdansk Poland.jpg|thumb|Qendra e Vaksinimit kundër COVID-19 e Universitetit Mjekësor të Gdanskut, [[Poloni]]]] Vaksinat janë një mënyrë e aktivizimit artificial të sistemit imunitar për t'u mbrojtur nga sëmundja infektive. Aktivizimi ndodh nëpërmjet përgatitjes së [[sistemi i imunitetit|sistemit imunitar]] me një imunogjen. Stimulimi i përgjigjeve imune me një agjent infektiv njihet si [[Imunizimi|imunizim]]. Vaksinimi përfshin mënyra të ndryshme të administrimit të imunogjenëve.<ref>{{cite journal|vauthors=Kwong PD|title=What Are the Most Powerful Immunogen Design Vaccine Strategies? A Structural Biologist's Perspective|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology|volume=9|issue=11|article-number=a029470|date=nëntor 2017|pmid=28159876|pmc=5666634|doi=10.1101/cshperspect.a029470|language=en}}</ref> Shumica e vaksinave administrohen para se pacienti të ketë kontraktuar një sëmundje, për të ndihmuar rritjen e mbrojtjes së ardhshme. Megjithatë, disa vaksina administrohen pasi pacienti e ka kontraktuar tashmë sëmundjen. Vaksinat e dhëna pas ekspozimit ndaj lisë raportohet se ofrojnë njëfarë mbrojtjeje nga sëmundja ose mund të ulin ashpërsinë e saj.<ref name="CDCvac">{{cite web|url=http://www.bt.cdc.gov/agent/smallpox/vaccination/pdf/vaccine-overview.pdf|title=Vaccine Overview|access-date=2008-01-02|website=Smallpox Fact Sheet|url-status=dead|language=en|archive-date=2 janar 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080102234114/http://www.bt.cdc.gov/agent/smallpox/vaccination/pdf/vaccine-overview.pdf}}</ref> Imunizimi i parë kundër tërbimit iu dha nga [[Lui Pastër|Louis Pasteur]] një fëmije pasi ai ishte kafshuar nga një qen i tërbuar. Që nga zbulimi i saj, vaksina kundër tërbimit është vërtetuar e efektshme në parandalimin e tërbimit tek njerëzit kur administrohet disa herë gjatë 14 ditëve, së bashku me imunoglobulinë kundër tërbimit dhe kujdes për plagën.<ref>{{cite journal|vauthors=Rupprecht CE, Briggs D, Brown CM, Franka R, Katz SL, Kerr HD, Lett SM, Levis R, Meltzer MI, Schaffner W, Cieslak PR|title=Use of a reduced (4-dose) vaccine schedule for postexposure prophylaxis to prevent human rabies: recommendations of the advisory committee on immunization practices|journal=MMWR. Recommendations and Reports|volume=59|issue=RR-2|pages=1–9|date=mars 2010|pmid=20300058|language=en}}</ref> Shembuj të tjerë përfshijnë vaksina eksperimentale kundër SIDA-s, kancerit<ref>{{cite journal|vauthors=Oppenheimer SB, Alvarez M, Nnoli J|title=Carbohydrate-based experimental therapeutics for cancer, HIV/AIDS and other diseases|journal=Acta Histochemica|volume=110|issue=1|pages=6–13|date=2008|pmid=17963823|pmc=2278011|doi=10.1016/j.acthis.2007.08.003|language=en}}</ref> dhe [[Sëmundja e Alzheimerit|sëmundjes së Alzheimerit]].<ref>{{cite journal|vauthors=Goñi F, Sigurdsson EM|title=New directions towards safer and effective vaccines for Alzheimer's disease|journal=Current Opinion in Molecular Therapeutics|volume=7|issue=1|pages=17–23|date=shkurt 2005|pmid=15732525|language=en}}</ref> Imunizime të tilla synojnë të nxisin një përgjigje imune më të shpejtë dhe me më pak dëm sesa infeksioni natyror.<ref>{{cite journal|vauthors=Irvine DJ, Swartz MA, Szeto GL|title=Engineering synthetic vaccines using cues from natural immunity|journal=Nature Materials|volume=12|issue=11|pages=978–90|date=nëntor 2013|pmid=24150416|pmc=3928825|doi=10.1038/nmat3775|bibcode=2013NatMa..12..978I|language=en}}</ref> Shumica e vaksinave jepen me injeksion, pasi nuk përthithen në mënyrë të qëndrueshme përmes zorrëve. Vaksinat e gjalla të dobësuara kundër [[Poliomieliti|polios]], rotavirusit, disa vaksina kundër [[Tifoja|tifos]] dhe disa kundër [[Kolera|kolerës]] jepen nga goja për të prodhuar imunitet në zorrë. Ndërsa vaksinimi ofron një efekt të qëndrueshëm, zakonisht i duhen disa javë për t'u zhvilluar. Kjo ndryshon nga imuniteti pasiv (transferimi i antitrupave, si p.sh. gjatë ushqyerjes me gji), i cili ka efekt të menjëhershëm.<ref>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccines/vac-gen/immunity-types.htm|title=Immunity Types|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2015-10-20|url-status=live|language=en}}</ref> Dështimi i vaksinës ndodh kur një [[Organizmi|organizëm]] kontrakton një sëmundje pavarësisht se është vaksinuar kundër saj. Dështimi parësor i [[vaksinë]]s ndodh kur sistemi imunitar i një organizmi nuk prodhon antitrupa pas vaksinimit të parë. Vaksinat mund të dështojnë edhe kur jepen disa seri dhe nuk arrijnë të prodhojnë përgjigje imune. Termi "dështim i vaksinës" nuk nënkupton domosdoshmërisht se vaksina është e metë. Shumica e dështimeve të vaksinës vijnë thjesht nga ndryshimet individuale në përgjigjen imune.<ref>{{cite journal|vauthors=Wiedermann U, Garner-Spitzer E, Wagner A|title=Primary vaccine failure to routine vaccines: Why and what to do?|journal=Human Vaccines & Immunotherapeutics|volume=12|issue=1|pages=239–43|date=2016|pmid=26836329|pmc=4962729|doi=10.1080/21645515.2015.1093263|language=en}}</ref> [[Skeda:Measles-vaccine-coverage-worldwide-vs-measles-cases-worldwide.png|alt=|thumb|Norma e infeksionit me fruth kundrejt normës së vaksinimit, 1980–2011. Burimi: OBSH]] === Vaksinimi kundër inokulimit === Termi "inokulim" përdoret shpesh si sinonim i "vaksinimit". Megjithatë, ndonëse të lidhura, termat nuk janë të njëjtë. Vaksinimi është trajtimi i një individi me një patogjen të dobësuar (d.m.th. më pak virulent) ose imunogjen tjetër, ndërsa inokulimi, i quajtur gjithashtu variolim në kontekstin e profilaksisë kundër lisë, është trajtim me virus variola të padobësuar, të marrë nga një pustulë ose kore e një pacienti me li, futur në shtresat sipërfaqësore të lëkurës, zakonisht në krahun e sipërm. Variolimi shpesh bëhej "nga krahu në krah" ose, më pak efektivisht, "nga korja në krah", dhe shpesh e bënte pacientin të infektohej me li, gjë që në disa raste rezultonte në sëmundje të rëndë.<ref>{{Cite web|url=http://web.uvic.ca/vv/student/smallpox/doctors/diff.html|title=The Smallpox Epidemic of 1862 (Victoria BC)--Doctors and Diagnosis|website=web.uvic.ca|access-date=2016-09-29|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://web.uvic.ca/vv/student/smallpox/doctors/diff.html|title=Doctors and diagnosis ''The difference between Vaccination and Inoculation''|publisher=Web.uvic.ca|access-date=2014-01-08|url-status=live|language=en}}</ref> Vaksinimet nisën në fund të shekullit të 18-të me punën e [[Edward Jenner]]-it dhe vaksinën kundër lisë.<ref>{{cite news|title=Edward Jenner – (1749–1823)|publisher=Sundaytimes.lk.|date=2008-06-01|url=http://sundaytimes.lk/080601/FunDay/famous.html|access-date=2009-07-28|url-status=dead|language=en|archive-date=26 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110926095825/http://sundaytimes.lk/080601/FunDay/famous.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/jenner_edward.shtml|title=History – Edward Jenner (1749–1823)|publisher=BBC|access-date=2014-03-01|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dinweb.org/dinweb/DINMuseum/Edward%20Jenner.asp|title=Edward Jenner – Smallpox and the Discovery of Vaccination|website=dinweb.org|access-date=2010-04-22|url-status=dead|language=en|archive-date=27 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100827080455/http://www.dinweb.org/dinweb/DINMuseum/Edward%20Jenner.asp}}</ref> === Parandalimi i sëmundjes kundrejt parandalimit të infeksionit === Disa vaksina, si vaksina kundër lisë, parandalojnë infeksionin. Përdorimi i tyre rezulton në imunitet sterilizues dhe mund të ndihmojë në çrrënjosjen e një sëmundjeje nëse nuk ka rezervuar shtazor. Vaksina të tjera, përfshirë ato kundër {{Nowrap|[[COVID-19]]-t}}, ndihmojnë në uljen (përkohësisht) të mundësisë për sëmundje të rëndë tek individët, pa e ulur domosdoshmërisht mundësinë e infektimit.<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/coronavirus-few-vaccines-prevent-infection-heres-why-thats-not-a-problem-152204|title=Coronavirus: few vaccines prevent infection – here's why that's not a problem|date=2021-01-05|last=Caddy|first=Sarah L.|website=The Conversation|access-date=2022-12-18|url-status=live|language=en}}</ref> == Siguria == [[Skeda:Global-smallpox-cases.png|thumb|Rastet globale me [[Lia|li]] nga 1920 deri 2010. Burimi: OBSH]] === Zhvillimi dhe miratimi i vaksinave === Ashtu si çdo medikament apo procedurë tjetër, asnjë vaksinë nuk mund të jetë 100% e sigurt ose efektive për të gjithë, sepse trupi i çdo personi mund të reagojë ndryshe.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/history/index.html|title=History of Vaccine Safety History Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2019-01-10|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-12|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="Chen-1998">{{cite journal|vauthors=Chen RT, Hibbs B|s2cid=13364842|title=Vaccine safety: current and future challenges|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-annals_1998-07_27_7/page/445|journal=Pediatric Annals|volume=27|issue=7|pages=445–55|date=korrik 1998|pmid=9677616|doi=10.3928/0090-4481-19980701-11|language=en}}</ref> Ndërsa efektet anësore të vogla, si dhembje lokale apo ethe të lehta, janë relativisht të zakonshme, efektet anësore serioze janë shumë të rralla dhe ndodhin në rreth 1 nga çdo 100.000 vaksinime, duke përfshirë zakonisht [[Alergjia|reaksione alergjike]] që mund të shkaktojnë urtikarie ose vështirësi në frymëmarrje.<ref name="NIH-site-2019">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/research/making-safe-vaccines|title=Making Safe Vaccines NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases|website=www.niaid.nih.gov|access-date=2019-03-12|url-status=dead|language=en|archive-date=28 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328065701/https://www.niaid.nih.gov/research/making-safe-vaccines}}</ref><ref name="USCDC-2018">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccines/vac-gen/side-effects.htm|title=Vaccines: Vac-Gen/Side Effects|date=2018-07-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-12|url-status=live|language=en}}</ref> Megjithatë, vaksinat janë sot më të sigurta se kurrë më parë në histori, dhe çdo vaksinë i nënshtrohet provave klinike rigoroze për të siguruar sigurinë dhe efikasitetin e saj përpara miratimit nga autoritete si Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA) e SHBA-së.<ref name="USCDC-2018b">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/index.html|title=Ensuring Vaccine Safety Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2018-12-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-12|url-status=live|language=en}}</ref> Përpara provave tek njerëzit, vaksinat testohen në kultura qelizore dhe rezultatet modelohen për të vlerësuar se si do të bashkëveprojnë me sistemin imunitar.<ref name="NIH-site-2019" /><ref name="USCDC-2018b" /> Gjatë raundit tjetër të testimit, studiuesit i studiojnë vaksinat tek kafshët, përfshirë minjtë, lepujt, derrat e Guinesë dhe majmunët.<ref name="NIH-site-2019" /> Vaksinat që kalojnë secilën nga këto faza testimi më pas miratohen nga autoriteti i sigurisë shëndetësore publike (FDA në Shtetet e Bashkuara) për të nisur një seri tre-fazore provash tek njerëzit, duke kaluar në faza më të larta vetëm nëse konsiderohen të sigurta dhe efektive në fazën e mëparshme. Njerëzit në këto prova marrin pjesë vullnetarisht dhe kërkohet të dëshmojnë se e kuptojnë qëllimin e studimit dhe rreziqet e mundshme.<ref name="USCDC-2018b" /> Gjatë provave të fazës I, një vaksinë testohet në një grup prej rreth 20 personash, me qëllimin kryesor të vlerësimit të sigurisë së vaksinës.<ref name="NIH-site-2019" /> Provat e fazës II e zgjerojnë testimin duke përfshirë 50 deri në disa qindra persona. Në këtë fazë, siguria e vaksinës vazhdon të vlerësohet dhe studiuesit gjithashtu mbledhin të dhëna mbi efektshmërinë dhe dozën ideale të vaksinës.<ref name="NIH-site-2019" /> Vaksinat që rezultojnë të sigurta dhe efikase kalojnë më pas në provat e fazës III, që fokusohen në efikasitetin e vaksinës tek qindra deri në mijëra vullnetarë. Kjo fazë mund të zgjasë disa vjet dhe studiuesit e përdorin këtë mundësi për të krahasuar vullnetarët e vaksinuar me ata të pavaksinuar, për të nxjerrë në pah reagimet e vërteta ndaj vaksinës që ndodhin.<ref name="USCDC-2018b" /> Nëse një vaksinë kalon të gjitha fazat e testimit, prodhuesi mund të aplikojë më pas për licencimin e vaksinës nëpërmjet autoriteteve rregullatore përkatëse, si FDA në SHBA. Përpara se autoritetet rregullatore ta miratojnë përdorimin tek publiku i gjerë, ato shqyrtojnë në mënyrë të thelluar rezultatet e provave klinike, testet e sigurisë, testet e pastërtisë dhe metodat e prodhimit, dhe vërtetojnë që vetë prodhuesi i plotëson standardet shtetërore edhe në shumë fusha të tjera.<ref name="NIH-site-2019" /><ref name=":who_vac_dev">{{Cite press release|url=https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/how-are-vaccines-developed|title=How are vaccines developed? WHO|date=2020-12-08|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|access-date=2023-10-26|url-status=live|language=en}}</ref> Pas miratimit rregullator, rregullatorët vazhdojnë të monitorojnë protokollet e prodhimit, pastërtinë e serive dhe vetë objektin prodhues. Përveç kësaj, vaksinat i nënshtrohen edhe provave të fazës IV, të cilat monitorojnë sigurinë dhe efikasitetin e vaksinave tek dhjetëra mijëra njerëz, ose më shumë, gjatë shumë vitesh.<ref name="NIH-site-2019" /><ref name=":who_vac_dev" /> === Efektet anësore === Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së kanë hartuar një listë vaksinash dhe efektesh të mundshme anësore të tyre.<ref name="USCDC-2018" /> === Hetime të rëndësishme mbi vaksinat === Dengvaxia, e vetmja vaksinë e miratuar kundër ethes së dengës, u konstatua se rriste rrezikun e shtrimit në spital për ethen e dengës me 1,58 herë tek fëmijët 9 vjeç e më të vegjël, duke shkaktuar pezullimin e një programi masiv vaksinimi në Filipine në 2017.<ref>{{cite journal|vauthors=Redoni M, Yacoub S, Rivino L, Giacobbe DR, Luzzati R, Di Bella S|title=Dengue: Status of current and under-development vaccines|journal=Reviews in Medical Virology|volume=30|issue=4|article-number=e2101|date=korrik 2020|pmid=32101634|doi=10.1002/rmv.2101|hdl-access=free|s2cid=211536962|hdl=1983/6d38d9b6-8e1b-4a84-85e3-edab4fc41957|url=https://research-information.bris.ac.uk/en/publications/6d38d9b6-8e1b-4a84-85e3-edab4fc41957|access-date=2021-09-23|url-status=live|language=en}}</ref> Pandemrix {{ndash}} një vaksinë për pandeminë e gripit H1N1 të vitit 2009, e dhënë rreth 31 milionë personave<ref name="Chen-1998" /> {{ndash}} u konstatua se kishte nivel më të lartë ngjarjesh negative sesa vaksinat alternative, duke rezultuar në veprime ligjore.<ref>{{cite journal|title=Pandemrix vaccine: why was the public not told of early warning signs?|journal=BMJ|volume=362|article-number=k3948|date=2018-09-20|pmid=30237282|doi=10.1136/bmj.k3948|s2cid=52308748|last1=Doshi|first1=Peter|language=en}}</ref> Në përgjigje të raportimeve për [[Narkolepsia|narkolepsi]] pas imunizimit me Pandemrix, CDC kreu një studim të bazuar në popullatë dhe zbuloi se vaksinat kundër H1N1 të miratuara nga FDA në 2009 nuk lidheshin me rrezik të shtuar për këtë çrregullim neurologjik.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/history/narcolepsy-flu.html|title=Narcolepsy Following Pandemrix in Europe|date=2020-08-20|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2021-01-03|url-status=live|language=en}}</ref> === Përbërësit === Përbërësit e vaksinave mund të ndryshojnë shumë nga njëra-tjetra dhe asnjë dy vaksina nuk janë të njëjta. CDC ka hartuar një listë vaksinash dhe përbërësve të tyre, të aksesueshme lehtësisht në faqen e saj të internetit.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccines/vac-gen/additives.htm|title=Vaccines: Vac-Gen/Additives in Vaccines Fact Sheet|date=2018-07-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-15|url-status=live|language=en}}</ref> ==== Alumini ==== [[Alumini]]-u është një përbërës ndihmës (adjuvant) në disa vaksina. Adjuvanti është një lloj përbërësi që përdoret për të ndihmuar sistemin imunitar të trupit të krijojë një përgjigje imune më të fortë pas marrjes së vaksinës.<ref name="AdjuvantsUSCDC-2019a">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/adjuvants.html|title=Adjuvants help vaccines work better. Vaccine Safety CDC|date=2019-01-23|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-15|url-status=live|language=en}}</ref> Alumini gjendet në formë kripe (versioni jonik i një elementi) dhe përdoret në përbërjet e mëposhtme: hidroksid alumini, fosfat alumini dhe sulfat alumini-kaliumi. Për një element të caktuar, forma jonike ka veti të ndryshme nga forma elementare. Edhe pse është e mundur toksiciteti nga alumini, kripërat e aluminit janë përdorur në mënyrë efektive dhe të sigurt që nga vitet 1930, kur u përdorën për herë të parë me vaksinat kundër [[Difteria|difterisë]] dhe [[Tetanosi|tetanozit]].<ref name="AdjuvantsUSCDC-2019a" /> Edhe pse ka një rritje të vogël të mundësisë për reaksion lokal ndaj një vaksine me kripë alumini (skuqje, dhembje dhe fryrje), nuk ka rrezik të shtuar për ndonjë reaksion serioz.<ref>{{cite journal|vauthors=Jefferson T, Rudin M, Di Pietrantonj C|title=Adverse events after immunisation with aluminium-containing DTP vaccines: systematic review of the evidence|journal=The Lancet. Infectious Diseases|volume=4|issue=2|pages=84–90|date=shkurt 2004|pmid=14871632|doi=10.1016/S1473-3099(04)00927-2|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Mitkus RJ, King DB, Hess MA, Forshee RA, Walderhaug MO|title=Updated aluminum pharmacokinetics following infant exposures through diet and vaccination|journal=Vaccine|volume=29|issue=51|pages=9538–43|date=nëntor 2011|pmid=22001122|doi=10.1016/j.vaccine.2011.09.124|doi-access=free|language=en}}</ref> ==== Mërkuri ==== Disa vaksina dikur përmbanin një përbërje të quajtur tiomersal, ose thimerosal, që është një përbërje organike që përmban [[Mërkuri (element)|mërkur]]. Organomerkuri-u gjendet zakonisht në dy forma. Kationi i metilmerkurit (me një atom karboni) gjendet tek peshqit e ndotur me mërkur dhe është forma që njerëzit mund ta marrin në zona të ndotura me mërkur (sëmundja Minamata), ndërsa kationi i etilmerkurit (me dy atome karboni) është i pranishëm në thimerosal, i lidhur me tiosalicilatin.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/thimerosal/index.html|title=Thimerosal in Vaccines Thimerosal Concerns Vaccine Safety CDC|date=2019-01-24|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-22|url-status=live|language=en}}</ref> Edhe pse të dyja janë përbërje organomerkuri, ato nuk kanë të njëjtat veti kimike dhe bashkëveprojnë ndryshe me trupin e njeriut. Etilmerkuri largohet nga trupi më shpejt se metilmerkuri dhe ka më pak gjasa të shkaktojë efekte toksike.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b" /> Thimerosal-i përdorej si konservant për të parandaluar rritjen e [[bakteri]]eve dhe kërpudhave në fiola që përmbajnë më shumë se një dozë vaksine.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b" /> Kjo ndihmon në uljen e rrezikut për infeksione të mundshme ose sëmundje serioze që mund të vijnë nga kontaminimi i një fiole vaksine. Edhe pse kishte një rritje të vogël të rrezikut për skuqje dhe fryrje në vendin e injektimit me vaksina që përmbanin thimerosal, nuk kishte rrezik të shtuar për dëm serioz apo [[Autizmi|autizëm]].<ref>{{cite journal|vauthors=Ball LK, Ball R, Pratt RD|title=An assessment of thimerosal use in childhood vaccines|url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2001-05_107_5/page/1147|journal=Pediatrics|volume=107|issue=5|pages=1147–54|date=maj 2001|pmid=11331700|doi=10.1542/peds.107.5.1147|bibcode=2001Pedia.107.1147B|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/SafetyAvailability/VaccineSafety/UCM096228#bib|title=Vaccine Safety & Availability – Thimerosal and Vaccines|website=www.fda.gov|access-date=2019-03-22|url-status=dead|language=en|archive-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106215029/https://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/SafetyAvailability/VaccineSafety/UCM096228#bib}}</ref> Edhe pse dëshmitë mbështesin sigurinë dhe efikasitetin e thimerosal-it në vaksina, ai u hoq nga vaksinat për fëmijë në Shtetet e Bashkuara në vitin 2001 si masë parandaluese.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b" /> === Monitorimi === Ndër nismat e Zyrës së CDC-së për Sigurinë e Imunizimit<ref name="cdc">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/monitoring/index.html|title=Vaccine Safety Monitoring Monitoring Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2018-12-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> dhe organizatave të tjera që monitorojnë sigurinë e vaksinave në SHBA janë: * Sistemi i Raportimit të Ngjarjeve Negative pas Vaksinimit (VAERS)<ref>{{Cite web|url=https://vaers.hhs.gov/|title=Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS)|website=vaers.hhs.gov|access-date=2019-03-24|url-status=dead|language=en|archive-date=17 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317025059/https://vaers.hhs.gov/}}</ref> * Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA), Qendra për Vlerësimin dhe Kërkimin e Produkteve Biologjike (CBER)<ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/aboutfda/centersoffices/officeofmedicalproductsandtobacco/cber/|title=About the Center for Biologics Evaluation and Research (CBER)|website=www.fda.gov|access-date=2019-03-24|date=2019-02-07|url-status=dead|language=en|archive-date=9 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509063921/https://www.fda.gov/AboutFDA/CentersOffices/OfficeofMedicalProductsandTobacco/CBER/}}</ref> * Koalicioni për Veprim në Imunizim (IAC)<ref>{{Cite web|url=http://www.immunize.org/|title=Immunization Action Coalition (IAC): Vaccine Information for Health Care Professionals|website=www.immunize.org|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Lidhja e të Dhënave për Sigurinë e Vaksinave (VSD)<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/monitoring/vsd/index.html|title=Vaccine Safety Datalink (VSD) VSD Monitoring Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2019-01-10|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Administrata e Burimeve dhe Shërbimeve Shëndetësore (HRSA)<ref>{{Cite web|url=https://www.hrsa.gov/|title=Official web site of the U.S. Health Resources & Services Administration|website=www.hrsa.gov|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Instituti për Praktika të Sigurta të Medikamenteve (ISMP)<ref>{{Cite web|url=https://www.ismp.org/home|title=Home|website=Institute For Safe Medication Practices|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Projekti Klinik i Vlerësimit të Sigurisë së Imunizimit (CISA) * Institutet Kombëtare të Shëndetësisë (NIH)<ref>{{Cite web|url=https://www.nih.gov/|title=National Institutes of Health (NIH)|website=National Institutes of Health (NIH)|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Zyra Kombëtare e Programit të Vaksinave (NVPO)<ref>{{Cite web|url=https://www.hhs.gov/nvpo/index.html|title=National Vaccine Program Office (NVPO)|date=2016-03-30|website=HHS.gov|access-date=2019-03-24|url-status=dead|language=en|archive-date=24 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324210714/https://www.hhs.gov/nvpo/index.html}}</ref> Protokollet e administrimit, efikasiteti dhe ngjarjet negative të vaksinave monitorohen nga organizata të qeverisë federale të SHBA-së, përfshirë CDC-në dhe FDA-në.<ref name="cdc" /> Agjenci të pavarura po rivlerësojnë vazhdimisht praktikat e vaksinimit.<ref name="cdc" /><ref name="canada">{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/immunization/vaccine-safety.html|title=Vaccine safety, surveillance and reporting|publisher=Government of Canada|date=2014-04-22|access-date=2020-04-14|url-status=live|language=en}}</ref> Si me të gjitha medikamentet, përdorimi i vaksinave përcaktohet nga kërkimi, mbikëqyrja dhe raportimi i [[shëndeti publik|shëndetit publik]] tek qeveritë dhe publiku.<ref name="cdc" /><ref name="canada" /> == Efektet mjedisore == Përpjekjet për imunizim masiv në përgjigje të pandemive kanë një efekt zinxhir mbi mjedisin, pasi gjatë procesit prodhohen sasi të konsiderueshme mbeturinash mjekësore. Për shembull, gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19-ës]], fushatat globale të vaksinimit prodhuan kryesisht paketime plastike jobiodegradueshme dhe mbeturina të pajisjeve mbrojtëse personale (PPE), sasi të mëdha akulli të thatë për ruajtje me temperaturë të ulët, dhe mbetje biologjike të rrezikshme për mjediset ujore. Përveç kësaj, komponentë kryesisht të riciklueshëm, si shiringat, u hodhën, pasi kostot e prodhimit ishin më ekonomike se ricikllimi. Ngrirja e thellë e vaksinave ka sjellë me vete një rritje të prodhimit të {{CO2}}, megjithëse ndikimi ka ndryshuar ndjeshëm mes llojeve të ndryshme të vaksinave. Ruajtja me të ftohtë e vaksinave Pfizer gjeneroi 35 herë më shumë emetim {{CO2}} sesa vaksinat AstraZeneca, Janssen/Ad26.COV2 dhe Corona Vac.<ref>{{cite journal|last1=Hasija|first1=Vasudha|last2=Patial|first2=Shilpa|last3=Raizada|first3=Pankaj|last4=Thakur|first4=Sourbh|last5=Singh|first5=Pardeep|last6=Mustansar Hussain|first6=Chaudhery|title=The environmental impact of mass coronavirus vaccinations: A point of view on huge COVID-19 vaccine waste across the globe during ongoing vaccine campaigns|journal=Science of the Total Environment|date=2022-03-20|volume=813|article-number=151881|doi=10.1016/j.scitotenv.2021.151881|pmid=34826493|pmc=8609666|bibcode=2022ScTEn.81351881H|language=en}}</ref> Një studim vlerësoi energjinë e nevojshme për prodhimin e 15,6 miliardë vaksinave në rreth 10,8 miliardë kWh, duke rezultuar në emetime prej rreth 5,13 milionë tonësh CO2eq.<ref>{{cite journal|title=COVID-19 pandemics Stage II – Energy and environmental impacts of vaccination|journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews|date=2021-07-06|volume=150|article-number=111400|doi=10.1016/j.rser.2021.111400|pmid=34248390|pmc=8259105|bibcode=2021RSERv.15011400K|vauthors=Klemeš JJ, Jiang P, Fan YV, Bokhari A, Wang X|language=en}}</ref> == Përdorimi == [[Skeda:Share of children who receive key vaccines in target populations, OWID.svg|thumb|upright=1.6|Përqindja e fëmijëve që morën vaksinat kryesore në 2016<ref>{{cite web|title=Share of children who receive key vaccines in target populations|url=https://ourworldindata.org/grapher/coverage-of-key-vaccines-sdgs|website=Our World in Data|access-date=2020-03-05|url-status=dead|language=en}}</ref>]] [[Skeda:Global-vaccination-coverage.png|thumb|upright=1.6|Mbulimi global i vaksinimit tek fëmijët njëvjeçarë (1980–2019)<ref>{{cite web|title=Global vaccination coverage|url=https://ourworldindata.org/grapher/global-vaccination-coverage?time=1980..2018|website=Our World in Data|access-date=2020-03-05|url-status=live|language=en}}</ref>]] Vaksinimi ka shpëtuar 154 milionë jetë, 95% e të cilave janë fëmijë nën pesë vjeç.<ref>{{cite journal|vauthors=Shattock AJ, Johnson HC, Sim SY, Carter A, Lambach P, Hutubessy RC, Thompson KM, Badizadegan K, Lambert B, Ferrari MJ, Jit M, Fu H, Silal SP, Hounsell RA, White RG, Mosser JF, Gaythorpe KA, Trotter CL, Lindstrand A, O'Brien KL, Bar-Zeev N|title=Contribution of vaccination to improved survival and health: modelling 50 years of the Expanded Programme on Immunization|journal=Lancet|volume=403|issue=10441|pages=2307–2316|date=maj 2024|pmid=38705159|pmc=11140691|doi=10.1016/S0140-6736(24)00850-X|doi-access=free|title-link=doi|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Vaccine-preventable diseases: key facts|publisher=Agjencia Evropiane e Barnave (EMA)|date=2025-04-28|url=https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/public-health-threats/vaccine-preventable-diseases-key-facts|access-date=2025-05-05|language=en}}</ref> [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] (OBSH) ka vlerësuar se vaksinimi parandalon 3,5–5 milionë vdekje në vit,<ref name="WHO-2022" /> dhe deri në 1,5 milionë fëmijë vdesin çdo vit nga sëmundje që mund të ishin parandaluar me vaksinim.<ref name="WHO_vaccination_report">{{cite web|title=Global Immunization Data|url=https://www.who.int/immunization/monitoring_surveillance/global_immunization_data.pdf|publisher=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|access-date=2020-10-05|url-status=live|language=en}}</ref> Sipas vlerësimeve të saj, 29% e vdekjeve tek fëmijët nën pesë vjeç në 2013 mund të parandaloheshin me vaksinim. Në pjesë të tjera të botës në zhvillim, sfida është disponueshmëria e reduktuar e burimeve dhe vaksinave. Vende si ato të Afrikës Sub-Sahariane nuk kanë mundësi financiare të ofrojnë gamën e plotë të vaksinave për fëmijë.<ref>{{cite journal|vauthors=Ehreth J|title=The global value of vaccination|journal=Vaccine|volume=21|issue=7–8|pages=596–600|date=janar 2003|pmid=12531324|doi=10.1016/S0264-410X(02)00623-0|language=en}}</ref> Në 2024, një raport i OBSH-së/UNICEF-it zbuloi se numri i fëmijëve që morën tri doza të vaksinës kundër difterisë, tetanozit dhe pertusisit (DTP) në 2023 — një tregues kyç i mbulimit global të imunizimit — mbeti i ndalur në 84% (108 milionë). Megjithatë, numri i fëmijëve që nuk morën asnjë dozë të vaksinës u rrit nga 13,9 milionë në 2022 në 14,5 milionë në 2023. Më shumë se gjysma e fëmijëve të pavaksinuar jetojnë në 31 vendet me situata të brishta, të prekura nga konflikte dhe vulnerabël.<ref>{{Cite press release|title=Global childhood immunization levels stalled in 2023, leaving many without life-saving protection|url=https://www.who.int/news/item/15-07-2024-global-childhood-immunization-levels-stalled-in-2023-leaving-many-without-life-saving-protection|access-date=2024-07-20|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|language=en}}</ref> === Shtetet e Bashkuara === Vaksinat kanë çuar në rënie të mëdha të përhapjes së sëmundjeve infektive në Shtetet e Bashkuara. Në 2007, studime mbi efektshmërinë e vaksinave në normat e vdekshmërisë ose sëmundshmërisë tek personat e ekspozuar ndaj sëmundjeve të ndryshme zbuluan rënie prej pothuajse 100% në normat e vdekjeve, dhe rreth 90% rënie në normat e ekspozimit.<ref>{{cite journal|vauthors=Roush SW, Murphy TV|title=Historical comparisons of morbidity and mortality for vaccine-preventable diseases in the United States|journal=JAMA|volume=298|issue=18|pages=2155–63|date=nëntor 2007|pmid=18000199|doi=10.1001/jama.298.18.2155|doi-access=free|language=en}}</ref> Përqafimi i vaksinimit është më i ulët mes disa popullatave, si personat me të ardhura të ulëta, ata me akses të kufizuar në kujdes shëndetësor dhe pjesëtarë të pakicave të caktuara racore dhe etnike. Mosbesimi ndaj ofruesve të kujdesit shëndetësor, barrierat gjuhësore dhe informacioni mashtrues apo i rremë kontribuojnë gjithashtu në përqafim më të ulët, ashtu si dhe aktivizmi kundër vaksinave.<ref>{{Cite journal|last=Hill|first=Holly A.|date=2024|title=Decline in Vaccination Coverage by Age 24 Months and Vaccination Inequities Among Children Born in 2020 and 2021 — National Immunization Survey-Child, United States, 2021–2023|url=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/73/wr/mm7338a3.htm|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=73|issue=38|pages=844–853|doi=10.15585/mmwr.mm7338a3|pmid=39325676|issn=0149-2195|pmc=11563569|language=en}}</ref> Shumica e planeve shtetërore dhe private të sigurimit shëndetësor mbulojnë vaksinat e rekomanduara pa pagesë kur merren nga ofrues brenda rrjetit të tyre.<ref>{{Cite web|date=2024-07-10|title=How to pay for vaccines|url=https://www.cdc.gov/vaccines-adults/recommended-vaccines/how-to-pay-adult-vaccines.html|language=en}}</ref> Programi federal për Vaksinat për Fëmijë dhe Ligji për Sigurimet Shoqërore janë ndër burimet kryesore të mbështetjes financiare për vaksinimin e grupeve me të ardhura të ulëta.<ref>{{cite web|title=About the Vaccines for Children (VFC) Program|url=https://www.cdc.gov/vaccines/programs/vfc/index.html|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-12-08|date=2019-04-02|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Program for Distribution of Pediatric Vaccines|url=https://www.ssa.gov/OP_Home/ssact/title19/1928.htm|website=Social Security|publisher=U.S. Government|access-date=2019-12-08|url-status=live|language=en}}</ref> CDC boton rekomandime kombëtare uniforme për vaksinat dhe orare imunizimi, megjithëse qeveritë shtetërore dhe lokale, si dhe organizatat joqeveritare, mund të kenë politikat e tyre.<ref>{{Cite journal|date=2022-09-07|title=Who Calls the Shots? A Legal and Historical Perspective on Vaccine Mandates|pmc=9449301|last1=Fraser|first1=E. M.|last2=Neuss|first2=M. J.|journal=Chest|volume=162|issue=3|pages=659–663|doi=10.1016/j.chest.2022.04.142|pmid=36088093|language=en}}</ref> == Historia == [[Skeda:Edward Jenner, testimonial to the efficacy of vaccination. Wellcome L0020705.jpg|thumb|upright=0.8|Një dëshmi e vitit 1802 për efikasitetin e vaksinimit, i dhuruar pionierit të saj, [[Edward Jenner]], dhe i nënshkruar nga 112 anëtarë të Shoqatës Fizike të Londrës]] Shenjat më të hershme të praktikës së variolimit kundër lisë në Kinë datojnë që në shekullin e 10-të.<ref name="needham volume 6 part 6 154">{{cite book|vauthors=Needham J|title=Science and Civilisation in China: Volume 6, Biology and Biological Technology, Part 6, Medicine|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=978-0-521-63262-1|page=154|language=en}}</ref> Përdorimi më i vjetër i dokumentuar i variolimit vjen nga vepra e Wan Quan-it, Douzhen Xinfa (痘疹心法), botuar në 1549. Ata zbatuan një metodë "insuflimi nazal", të administruar duke fryrë material pluhurosur lie, zakonisht kore, nëpër vrimat e hundës. Teknika të ndryshme insuflimi janë regjistruar gjatë shekujve të gjashtëmbëdhjetë dhe shtatëmbëdhjetë në Kinë.<ref name="Williams2010">{{cite book|vauthors=Williams G|title=Angel of Death|publisher=Palgrave Macmillan|year=2010|isbn=978-0-230-27471-6|location=Basingstoke c|language=en}}</ref>{{rp|60}} Dy raporte mbi praktikën kineze të inokulimit iu paraqitën Shoqërisë Mbretërore në Londër në 1700; njëri nga Martin Lister, i cili mori një raport nga një punonjës i Kompanisë së Indive Lindore i vendosur në Kinë, dhe tjetri nga Clopton Havers.<ref>{{cite book|vauthors=Silverstein AM|title=A History of Immunology|publisher=Academic Press|year=2009|isbn=978-0-08-091946-1|edition=2nd|page=293|language=en}}</ref> Në Francë, Volteri raporton se kinezët e kishin praktikuar variolimin "prej njëqind vitesh". Në 1796, [[Edward Jenner]], mjek në Berkeley të Gloucestershire-it, Angli, testoi një teori të përhapur sipas së cilës një person që kishte kontraktuar lisë e lopëve do të ishte imun ndaj lisë njerëzore. Për të testuar teorinë, ai mori vezikula lie lopësh nga një bulmetare e quajtur Sarah Nelmes, me të cilat infektoi një djalë tetëvjeçar të quajtur James Phipps. Dy muaj më vonë ai e inokuloi djalin me li, dhe lia nuk u zhvillua. Në 1798, Jenner botoi ''An Inquiry Into the Causes and Effects of the Variolæ Vaccinæ'', që krijoi interes të gjerë. Ai dalloi lisë e lopëve "të vërtetë" nga ajo "e rreme" (e cila nuk jepte efektin e dëshiruar) dhe zhvilloi një metodë "krah-në-krah" për përhapjen e vaksinës nga pustula e individit të vaksinuar. Përpjekjet e hershme për konfirmim u ndërlikuan nga kontaminimi me li, por përkundër kontroversës brenda profesionit mjekësor dhe kundërshtimit fetar ndaj përdorimit të materialit shtazor, deri në 1801 raporti i tij u përkthye në gjashtë gjuhë dhe mbi 100.000 persona u vaksinuan.<ref name="GrossSepkowitz">{{cite journal|vauthors=Gross CP, Sepkowitz KA|title=The myth of the medical breakthrough: smallpox, vaccination, and Jenner reconsidered|journal=International Journal of Infectious Diseases|volume=3|issue=1|pages=54–60|date=korrik 1998|pmid=9831677|doi=10.1016/s1201-9712(98)90096-0|doi-access=free|language=en}}</ref> Termi vaksinim u përdor për herë të parë në 1800 nga kirurgu Richard Dunning në tekstin e tij ''Some observations on vaccination''.<ref>{{Cite web|vauthors=Dunning R|date=1800|publisher=March and Teape|url=https://curiosity.lib.harvard.edu/contagion/catalog/36-990061255320203941|title=Some observations on vaccination, or, The inoculated cow-pox; Some observations on vaccination; Inoculated cow-pox; Observations, & c; Observations, &c|website=Contagion – CURIOSity Digital Collections|access-date=2020-04-02|url-status=live|language=en}}</ref> [[Skeda:Queens of Mysore (detail), Thomas Hickey, 1805.jpg|thumb|upright=1.6|Mbretëreshat e Mysore-s: majtas, gruaja e parë e mbretit Krishnaraja Wadiyar III, Devajammani; djathtas, gruaja e dytë e mbretit, gjithashtu e quajtur Devajammani; në mes, Lakshmi Ammani, gjyshja e mbretit. Thomas Hickey, 1805. Mendohet se dy mbretëreshat në pikturë synojnë të promovojnë vaksinimin mbi variolimin, pasi shfaqin gjurmët përkatëse në lëkurën e tyre: çngjyrosje rreth hundës dhe gojës (majtas, variolim), ose një shenjë të vogël të fshehur (djathtas, vaksinim).<ref>{{cite web|last1=Sethu|first1=Divya|title=How 3 Mysore Queens Became The Face Of A Campaign For The World's First Vaccine|url=https://www.thebetterindia.com/251100/national-vaccination-day-india-smallpox-covid-19-vaccine-awareness-programme-british-history-div200/|website=The Better India|date=2021-03-16|access-date=2022-10-26|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=An Indian Queen's "Vaccine Selfie" in Oils|url=https://www.gavi.org/vaccineswork/indian-queens-vaccine-selfie-oils|website=www.gavi.org|access-date=2022-10-26|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=The Indian queens who modelled for the world's first vaccine|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-53944723|work=BBC News|date=2020-09-19|access-date=2022-10-26|url-status=live|language=en}}</ref>]] Në 1802, mjeku skocez Helenus Scott vaksinoi dhjetëra fëmijë në [[Bombei]] kundër lisë, duke përdorur vaksinën e Jenner-it me li lopësh.<ref>{{cite book|vauthors=Foege WH|title=House on Fire: The Fight to Eradicate Smallpox|url=https://books.google.com/books?id=ZunWRQ5_2TAC&pg=PA92|year=2011|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-26836-4|page=92|language=en}}</ref> Po atë vit, Scott shkroi një letër drejtuar redaktorit të ''Bombay Courier'', duke deklaruar se "Tani kemi në dorë të komunikojmë përfitimet e këtij zbulimi të rëndësishëm në çdo pjesë të Indisë, ndoshta deri në Kinë dhe në mbarë botën lindore".<ref name="Bennett_2016">{{cite book|title=The War Against Smallpox: Edward Jenner and the Global Spread of Vaccination|title-link=War against smallpox: Edward Jenner and the global spread of vaccination|vauthors=Bennett M|publisher=Cambridge University Press|year=2016|isbn=978-0-521-76567-1|language=en}}</ref>{{rp|243}} Më pas, vaksinimi u vendos fort në Indinë Britanike. Një fushatë vaksinimi filloi në kolonin e re britanike të Ceilonit në 1803. Deri në 1807, britanikët kishin vaksinuar mbi një milion indianë dhe sri-lankezë kundër lisë.<ref name="Bennett_2016" />{{rp|244}} Gjithashtu në 1803, Ekspedita Balmis spanjolle nisi përpjekjen e parë ndërkontinentale për të vaksinuar njerëzit kundër lisë.<ref>{{Cite web|date=2021-07-27|title=Exhibition tells story of Spanish children used as vaccine fridges in 1803|url=http://www.theguardian.com/world/2021/jul/27/spanish-museum-celebrates-pioneer-who-took-smallpox-vaccine-to-colonies|access-date=2021-07-31|website=the Guardian|url-status=live|language=en}}</ref> Pas një epidemie lie në 1816, Mbretëria e Nepalit porositi vaksinë kundër lisë dhe kërkoi ndihmën e veterinerit anglez William Moorcroft për të nisur një fushatë vaksinimi.<ref name="Bennett_2016" />{{rp|265–266}} Po atë vit, u miratua një ligj në Suedi që kërkonte vaksinimin e fëmijëve kundër lisë deri në moshën dy vjeç. [[Prusia]] futi shkurtimisht vaksinimin e detyrueshëm në 1810 dhe përsëri në vitet 1920, por vendosi kundër një ligji të tillë në 1829. Një ligj për vaksinimin e detyrueshëm kundër lisë u miratua në Mbretëria e Hanoverit në vitet 1820. Në 1826, në [[Kragujevci|Kragujevac]], princi i ardhshëm Mihailo i [[Serbia|Serbis]]ë ishte personi i parë që u vaksinua kundër lisë në principatën e Serbisë.<ref>{{Cite web|url=https://www.kragujevacke.rs/DRUSTVO/ISTORIJA-VAKCINACIJA-U-SRBIJI/|title=Prvo vakcinisanje u Kragujevcu|language=sr|access-date=2021-05-17|url-status=dead|archive-date=8 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308184525/https://www.kragujevacke.rs/DRUSTVO/ISTORIJA-VAKCINACIJA-U-SRBIJI/}}</ref> Pas një epidemie lie në 1837 që shkaktoi 40.000 vdekje, qeveria britanike nisi një politikë vaksinimi të përqendruar, duke filluar me Ligjin e Vaksinimit të 1840-ës, i cili parashikoi vaksinim universal dhe ndaloi variolimin.<ref name="Bennett_2016" />{{rp|365}} Ligji i Vaksinimit të 1853-ës futi vaksinimin e detyrueshëm kundër lisë në Angli dhe Uells.<ref name="Brunton_2008">{{Cite book|title=The Politics of Vaccination: Practice and Policy in England, Wales, Ireland, and Scotland, 1800–1874|vauthors=Brunton D|publisher=University Rochester Press|year=2008|isbn=978-1-58046-036-1|language=en}}</ref>{{rp|39}} Ligji erdhi pas një shpërthimi të rëndë lie në 1851 dhe 1852. Ai parashikoi që autoritetet e ligjit të varfërisë do të vazhdonin të ofronin vaksinim falas për të gjithë, por që të mbaheshin regjistrime për fëmijët e vaksinuar nga rrjeti i regjistruesve të lindjeve.<ref name="Brunton_2008" />{{rp|41}} Në atë kohë pranohej se vaksinimi vullnetar nuk kishte ulur vdekshmërinë nga lia,<ref name="Brunton_2008" />{{rp|43}} por Ligji i Vaksinimit të 1853-ës u zbatua aq keq sa pati pak ndikim në numrin e fëmijëve të vaksinuar në Angli dhe Uells.<ref name="Brunton_2008" />{{rp|50}} [[Skeda:Poster for vaccination against smallpox.jpg|thumb|upright=0.8|Një afishe e vitit 1979 nga [[Lagos]]i, Nigeri, që promovonte çrrënjosjen botërore të lisë<ref name="Magner_2009">{{Cite book|title=A History of Infectious Diseases and the Microbial World|vauthors=Magner LN|publisher=ABC-CLIO|year=2009|isbn=978-0-275-99505-8|language=en}}</ref>{{rp|116}}]] Gjykata e Lartë e SHBA-së mbështeti ligjet e vaksinimit të detyrueshëm në çështjen historike të vitit 1905, Jacobson kundër Massachusetts-it, duke vendosur se ligjet mund të kërkonin vaksinim për të mbrojtur publikun nga sëmundje ngjitëse të rrezikshme. Megjithatë, në praktikë, SHBA-ja kishte normën më të ulët të vaksinimit mes vendeve të industrializuara në fillim të shekullit të 20-të. Ligjet e vaksinimit të detyrueshëm filluan të zbatohen në SHBA pas Luftës së Dytë Botërore. Në 1959, OBSH-ja bëri thirrje për çrrënjosjen e lisë në mbarë botën, pasi lia ishte ende endemike në 33 vende. Në vitet 1960, gjashtë deri tetë fëmijë vdisnin çdo vit në SHBA nga komplikime të lidhura me vaksinimin. Sipas OBSH-së, në 1966 kishte rreth 100 milionë raste lie në mbarë botën, duke shkaktuar një vlerësim prej dy milionë vdekjesh. Në vitet 1970, rreziku për të kontraktuar lia ishte aq i vogël sa Shërbimi i Shëndetit Publik i SHBA-së rekomandoi ndërprerjen e vaksinimit rutinë kundër lisë. Deri në 1974, programi i OBSH-së për vaksinimin kundër lisë e kishte kufizuar lisë në pjesë të Pakistanit, Indisë, Bangladeshit, Etiopisë dhe Somalisë. Në 1977, OBSH-ja regjistroi rastin e fundit të infektimit me li të fituar jashtë një laboratori, në Somali. Në 1980, OBSH-ja shpalli zyrtarisht botën të lirë nga lia.<ref name="Magner_2009" />{{rp|115–116}} Në 1974, OBSH-ja miratoi qëllimin e vaksinimit universal deri në 1990 për të mbrojtur fëmijët nga gjashtë sëmundje infektive të parandalueshme: fruthi, poliomieliti, difteria, kolli i mirë, tetanozi dhe tuberkulozi.<ref name="Magner_2009" />{{rp|119}} Në vitet 1980, vetëm 20 deri 40% e fëmijëve në vendet në zhvillim ishin vaksinuar kundër këtyre gjashtë sëmundjeve. Në vendet e pasura, numri i rasteve me fruth ishte ulur dukshëm pas futjes së vaksinës kundër fruthit në 1963. Shifrat e OBSH-së tregojnë se në shumë vende, rënia e vaksinimit kundër fruthit çon në rishfaqjen e rasteve me fruth. Fruthi është aq ngjitës sa ekspertët e shëndetit publik besojnë se nevojitet një normë vaksinimi prej 100% për ta kontrolluar sëmundjen.<ref name="Magner_2009" />{{rp|120}} Pavarësisht dekadave të vaksinimit masiv, polio mbetet një kërcënim në Indi, Nigeri, Somali, Niger, Afganistan, Bangladesh dhe Indonezi. Deri në 2006, ekspertët globalë të shëndetit arritën në përfundimin se çrrënjosja e polios ishte e mundur vetëm nëse përmirësohej furnizimi me ujë të pijshëm dhe sanitacion në lagje të varfra.<ref name="Magner_2009" />{{rp|124}} Vendosja e një vaksine të kombinuar DPT kundër difterisë, pertusisit (kolli i mirë) dhe tetanozit në vitet 1950 u konsiderua një përparim i madh për shëndetin publik. Por gjatë fushatave të vaksinimit që shtrihen përgjatë dekadave, vaksinat DPT u shoqëruan me një numër të madh rastesh me efekte anësore. Pavarësisht vaksinave të përmirësuara DPT që hynë në treg në vitet 1990, vaksinat DPT u bënë fokusi i fushatave kundër vaksinimit në vendet e pasura. Ndërsa normat e imunizimit ranë, shpërthimet e kollit të mirë u shtuan në shumë vende.<ref name="Magner_2009" />{{rp|128}} Në 2000, Aleanca Globale për Vaksina dhe Imunizim (GAVI) u themelua për të forcuar vaksinimet rutinë dhe për të futur vaksina të reja dhe të nënpërdorura në vende me PBB për frymë nën 1.000 dollarë amerikanë.<ref>{{cite journal|vauthors=Jaupart P, Dipple L, Dercon S|date=2019-12-03|title=Has Gavi lived up to its promise? Quasi-experimental evidence on country immunisation rates and child mortality|journal=BMJ Global Health|volume=3|issue=4|article-number=e001789|doi=10.1136/bmjgh-2019-001789|pmc=6936423|pmid=31908857|language=en}}</ref> [[UNICEF]] ka raportuar mbi masën në të cilën fëmijët humbën vaksinime nga 2020 e këtej për shkak të pandemisë së COVID-19-ës. Deri në verën e 2023, organizata i përshkroi programet e vaksinimit si "duke u rikthyer në rrugën e duhur".<ref>UNICEF UK, ''Child Matters'', Verë 2023, f. 10-11</ref> == Politika e vaksinimit == [[Skeda:DTP-Vaccination-rate-by-US-State-and-exemption-status-1.png|thumb|upright=1.2|Norma e vaksinimit sipas shteteve të SHBA-së, përfshirë përjashtimet e lejuara nga secili shtet në 2017]] Për të eliminuar rrezikun e shpërthimeve të disa sëmundjeve, në kohë të ndryshme qeveritë dhe institucione të tjera kanë zbatuar politika që kërkojnë vaksinim për të gjithë njerëzit. Për shembull, një ligj i vitit 1853 kërkoi vaksinim universal kundër lisë në Angli dhe Uells, me gjoba për ata që nuk përmbaheshin.<ref>{{cite book|vauthors=Brunton D|title=The Politics of Vaccination: Practice and Policy in England, Wales, Ireland, and Scotland, 1800–1874|date=2008|publisher=University of Rochester Press|page=39|language=en}}</ref> Politikat bashkëkohore tipike të vaksinimit në SHBA kërkojnë që fëmijët të marrin vaksinat e rekomanduara përpara regjistrimit në shkollat publike.<ref>{{cite web|title=State Vaccination Requirements|url=https://www.cdc.gov/vaccines/imz-managers/laws/state-reqs.html|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-12-07|date=2019-03-11|url-status=live|language=en}}</ref> Që nga vaksinimet e hershme të shekullit të nëntëmbëdhjetë, këto politika janë kundërshtuar nga grupe të ndryshme, të quajtura kolektivisht antivaksinistë, të cilët kundërshtojnë për arsye shkencore, etike, politike, sigurie mjekësore, fetare dhe të tjera.<ref>{{cite journal|vauthors=Tolley K|title=School Vaccination Wars|journal=History of Education Quarterly|date=maj 2019|volume=59|issue=2|pages=161–194|doi=10.1017/heq.2019.3|doi-access=free|language=en}}</ref> Kundërshtimet e zakonshme janë se vaksinimet nuk funksionojnë, se vaksinimi i detyrueshëm përbën ndërhyrje të tepruar të qeverisë në çështje personale, ose se vaksinat e propozuara nuk janë mjaftueshëm të sigurta.<ref name="wolfesharp">{{cite journal|vauthors=Wolfe RM, Sharp LK|title=Anti-vaccinationists past and present|journal=BMJ|volume=325|issue=7361|pages=430–2|date=gusht 2002|pmid=12193361|pmc=1123944|doi=10.1136/bmj.325.7361.430|language=en}}</ref> Shumë politika moderne vaksinimi lejojnë përjashtime për ata me sisteme imunitare të dobësuara, alergji ndaj përbërësve të përdorur në vaksina, ose kundërshtime të forta.<ref>{{cite journal|vauthors=Salmon DA, Teret SP, MacIntyre CR, Salisbury D, Burgess MA, Halsey NA|s2cid=19344405|title=Compulsory vaccination and conscientious or philosophical exemptions: past, present, and future|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_february-4-10-2006_367_9508/page/436|journal=Lancet|volume=367|issue=9508|pages=436–42|date=shkurt 2006|pmid=16458770|doi=10.1016/S0140-6736(06)68144-0|language=en}}</ref> Në vendet me burime financiare të kufizuara, mbulimi i kufizuar i vaksinimit rezulton në sëmundshmëri dhe vdekshmëri më të lartë nga sëmundjet infektive.<ref>{{cite journal|vauthors=Mhatre SL, Schryer-Roy AM|title=The fallacy of coverage: uncovering disparities to improve immunization rates through evidence. Results from the Canadian International Immunization Initiative Phase 2 – Operational Research Grants|journal=BMC International Health and Human Rights|volume=9|issue=S1|article-number=S1|date=tetor 2009|pmid=19828053|pmc=3226229|doi=10.1186/1472-698X-9-S1-S1|doi-access=free|language=en}}</ref> Vendet më të pasura janë në gjendje të subvencionojnë vaksinimin për grupet në rrezik, duke rezultuar në mbulim më gjithëpërfshirës dhe efektiv. Në Australi, për shembull, qeveria subvencionon vaksinimin për të moshuarit dhe australianët indigjenë.<ref>{{Cite web|url=http://www.nps.org.au/consumers/publications/medicines_talk/medicinestalk_no._32_summer_2009/time_to_think_about_vaccinations_again|title=Time to think about vaccinations again?|url-status=dead|work=Medicines Talk (No. 32 Summer 2009)|publisher=NPS MedicineWise|location=Sydney, Australia|date=2010-02-01|language=en|access-date=1 gusht 2026|archive-date=27 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727175547/http://www.nps.org.au/consumers/publications/medicines_talk/medicinestalk_no._32_summer_2009/time_to_think_about_vaccinations_again}}</ref> Public Health Law Research, një organizatë e pavarur me bazë në SHBA, raportoi në 2009 se nuk ka dëshmi të mjaftueshme për të vlerësuar efektshmërinë e kërkimit të vaksinimit si kusht për punësim të caktuar, si mjet për uljen e incidencës së sëmundjeve specifike tek popullata veçanërisht të cenueshme;<ref>{{cite web|url=http://publichealthlawresearch.org/product/laws-and-policies-requiring-specified-vaccinations-among-high-risk-populations|title=Laws and Policies Requiring Specified Vaccinations among High Risk Populations|publisher=Public Health Law Research|date=2009-12-07|access-date=2014-11-19|url-status=live|language=en}}</ref> se ka dëshmi të mjaftueshme që mbështesin efektshmërinë e kërkimit të vaksinimit si kusht për ndjekjen e qendrave të kujdesit për fëmijë dhe shkollave;<ref>{{cite web|url=http://publichealthlawresearch.org/product/vaccination-requirements-child-care-school-and-college-attendance|title=Vaccination Requirements for Child Care, School and College Attendance|publisher=Public Health Law Research|date=2009-07-12|access-date=2014-11-19|url-status=live|language=en}}</ref> dhe se ka dëshmi të forta që mbështesin efektshmërinë e "urdhrave standarde", të cilat lejojnë punonjësit e kujdesit shëndetësor pa autoritet recete të administrojnë vaksinë si ndërhyrje shëndeti publik.<ref>{{cite web|url=http://publichealthlawresearch.org/product/standing-orders-vaccination|title=Standing Orders for Vaccination|publisher=Public Health Law Research|date=2009-07-12|access-date=2014-01-08|url-status=live|language=en}}</ref> === Vaksinimi me dozë fraksionale === Vaksinimi me dozë fraksionale ul dozën e një vaksine për të lejuar vaksinimin e më shumë individëve me një stok të caktuar vaksine, duke shkëmbyer përfitimin shoqëror me mbrojtjen individuale. Bazuar në vetitë e jolinearitetit të shumë vaksinave, ai është efektiv në sëmundjet e varfërisë<ref>{{Cite journal|date=2012-01-05|title=Intradermal fractional dose inactivated polio vaccine: A review of the literature|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X11017853|journal=Vaccine|volume=30|issue=2|pages=121–125|doi=10.1016/j.vaccine.2011.11.018|issn=0264-410X|last1=Nelson|first1=Katherine S.|last2=Janssen|first2=Julia M.|last3=Troy|first3=Stephanie B.|last4=Maldonado|first4=Yvonne|pmid=22100886|access-date=2021-08-18|url-status=live|url-access=subscription|language=en}}</ref> dhe premton përfitime në valë pandemike, p.sh. në rastin e COVID-19-ës,<ref>{{Cite journal|vauthors=Hunziker P|date=2021-07-24|title=Personalized-dose Covid-19 vaccination in a wave of virus Variants of Concern: Trading individual efficacy for societal benefit|url=https://precisionnanomedicine.com/article/26101-personalized-dose-covid-19-vaccination-in-a-wave-of-virus-variants-of-concern-trading-individual-efficacy-for-societal-benefit|journal=Precision Nanomedicine|volume=4|issue=3|pages=805–820|doi=10.33218/001c.26101|doi-access=free|access-date=2021-08-18|url-status=live|language=en}}</ref> kur furnizimi me vaksina është i kufizuar. === Litigimi === Pretendime për dëmtime nga vaksinat në dekadat e fundit kanë dalë në procese gjyqësore në SHBA. Disa familje kanë fituar shpërblime të konsiderueshme nga juri simpatizuese, edhe pse shumica e zyrtarëve të shëndetit publik kanë thënë se pretendimet për dëmtime ishin të pabazuara.<ref name="Sugarman">{{cite journal|vauthors=Sugarman SD|title=Cases in vaccine court—legal battles over vaccines and autism|journal=The New England Journal of Medicine|volume=357|issue=13|pages=1275–7|date=shtator 2007|pmid=17898095|doi=10.1056/NEJMp078168|doi-access=free|language=en}}</ref> Në përgjigje, disa prodhues vaksinash ndërprenë prodhimin, gjë që qeveria e SHBA-së e konsideroi si kërcënim të mundshëm për shëndetin publik, kështu që u miratuan ligje për t'i mbrojtur prodhuesit nga përgjegjësitë ligjore që lidhen me pretendimet për dëmtime nga vaksinat.<ref name="Sugarman" /> Siguria dhe efektet anësore të vaksinave të shumta janë testuar për të mbështetur qëndrueshmërinë e vaksinave si pengesë kundër sëmundjeve. Vaksina kundër gripit u testua në prova të kontrolluara dhe u vërtetua se kishte efekte anësore të papërfillshme, të barabarta me ato të placebos.<ref>{{cite journal|vauthors=Nichol KL, Margolis KL, Lind A, Murdoch M, McFadden R, Hauge M, Magnan S, Drake M|title=Side effects associated with influenza vaccination in healthy working adults. A randomized, placebo-controlled trial|journal=Archives of Internal Medicine|volume=156|issue=14|pages=1546–50|date=korrik 1996|pmid=8687262|doi=10.1001/archinte.1996.00440130090009|language=en}}</ref> Disa shqetësime nga familjet mund të kenë ardhur nga besime dhe norma shoqërore që i bëjnë ato të mosbesojnë ose të refuzojnë vaksinat, duke kontribuar në këtë mospërputhje të pabazuar në efektet anësore.<ref>{{cite journal|vauthors=Oraby T, Thampi V, Bauch CT|title=The influence of social norms on the dynamics of vaccinating behaviour for paediatric infectious diseases|journal=Proceedings. Biological Sciences|volume=281|issue=1780|article-number=20133172|date=prill 2014|pmid=24523276|pmc=4078885|doi=10.1098/rspb.2013.3172|language=en}}</ref> === Kundërshtimi === [[Skeda:Global trend in believing vaccines are not safe.png|thumb|upright=1.75|Sondazh global në 67 vende në përgjigje të pyetjes: "Përgjithësisht mendoj se vaksinat janë të sigurta". Kjo figurë tregon shpërndarjen e përgjigjeve që u përgjigjën "Nuk pajtohem fort" ose "Priroj të mos pajtohem" me pohimin e mësipërm.<ref>{{cite journal|vauthors=Larson HJ, de Figueiredo A, Xiahong Z, Schulz WS, Verger P, Johnston IG, Cook AR, Jones NS|title=The State of Vaccine Confidence 2016: Global Insights Through a 67-Country Survey|journal=eBioMedicine|volume=12|pages=295–301|date=tetor 2016|pmid=27658738|pmc=5078590|doi=10.1016/j.ebiom.2016.08.042|language=en}}</ref>]] Kundërshtimi ndaj vaksinimit, nga një gamë e gjerë kritikësh të vaksinave, ekziston që nga fushatat e para të vaksinimit.<ref name="wolfesharp" /> Pranohet gjerësisht se përfitimet nga parandalimi i sëmundjeve serioze dhe vdekjeve nga sëmundjet infektive tejkalojnë shumë rreziqet e efekteve anësore serioze të rralla pas imunizimit.<ref name="BH">{{cite journal|vauthors=Bonhoeffer J, Heininger U|s2cid=40669829|title=Adverse events following immunization: perception and evidence|journal=Current Opinion in Infectious Diseases|volume=20|issue=3|pages=237–46|date=qershor 2007|pmid=17471032|doi=10.1097/QCO.0b013e32811ebfb0|language=en}}</ref> Disa studime kanë pretenduar të tregojnë se oraret aktuale të vaksinimit rrisin normat e vdekshmërisë dhe shtrimit në spital tek foshnjat.<ref>{{cite journal|vauthors=Miller NZ, Goldman GS|title=Infant mortality rates regressed against number of vaccine doses routinely given: is there a biochemical or synergistic toxicity?|journal=Human & Experimental Toxicology|volume=30|issue=9|pages=1420–8|date=shtator 2011|pmid=21543527|pmc=3170075|doi=10.1177/0960327111407644|bibcode=2011HETox..30.1420M|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Goldman GS, Miller NZ|title=Relative trends in hospitalizations and mortality among infants by the number of vaccine doses and age, based on the Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS), 1990–2010|journal=Human & Experimental Toxicology|volume=31|issue=10|pages=1012–21|date=tetor 2012|pmid=22531966|pmc=3547435|doi=10.1177/0960327112440111|bibcode=2012HETox..31.1012G|language=en}}</ref> Kanë lindur mosmarrëveshje të ndryshme mbi moralin, etikën, efektshmërinë dhe sigurinë e vaksinimit. Disa kritikë të vaksinimit thonë se vaksinat janë joefektive kundër sëmundjeve<ref name="Halvorsen">{{cite book|vauthors=Halvorsen R|title=The Truth about Vaccines|url=https://archive.org/details/truthaboutvaccin0000halv|publisher=Gibson Square|year=2007|isbn=978-1-903933-92-3|language=en}}</ref> ose se studimet mbi sigurinë e vaksinave janë të pamjaftueshme.<ref name="Halvorsen" /> Disa grupe fetare nuk lejojnë vaksinimin,<ref>{{cite journal|vauthors=Sinal SH, Cabinum-Foeller E, Socolar R|s2cid=29738930|title=Religion and medical neglect|url=https://archive.org/details/sim_southern-medical-journal_2008-07_101_7/page/703|journal=Southern Medical Journal|volume=101|issue=7|pages=703–6|date=korrik 2008|pmid=18580731|doi=10.1097/SMJ.0b013e31817997c9|language=en}}</ref> dhe disa grupe politike kundërshtojnë vaksinimin e detyrueshëm në emër të lirisë individuale.<ref name="wolfesharp" /> Në përgjigje, është shprehur shqetësim se përhapja e informacionit të pabazuar mbi rreziqet mjekësore të vaksinave rrit normat e infeksioneve kërcënuese për jetën, jo vetëm tek fëmijët prindërit e të cilëve refuzuan vaksinimin, por edhe tek ata që nuk mund të vaksinohen për shkak të moshës ose imunodefiçencës, të cilët mund të kontraktojnë infeksione nga bartës të pavaksinuar (shih imunitetin kolektiv).<ref>{{cite journal|vauthors=Omer SB, Salmon DA, Orenstein WA, deHart MP, Halsey N|title=Vaccine refusal, mandatory immunization, and the risks of vaccine-preventable diseases|journal=The New England Journal of Medicine|volume=360|issue=19|pages=1981–8|date=maj 2009|pmid=19420367|doi=10.1056/NEJMsa0806477|s2cid=5353949|doi-access=free|language=en}}</ref> Disa prindër besojnë se vaksinat shkaktojnë autizëm, edhe pse nuk ka dëshmi shkencore që e mbështesin këtë ide.<ref>{{cite journal|vauthors=Gross L|title=A broken trust: lessons from the vaccine--autism wars|journal=PLOS Biology|volume=7|issue=5|article-number=e1000114|date=maj 2009|pmid=19478850|pmc=2682483|doi=10.1371/journal.pbio.1000114|doi-access=free|language=en}}</ref> Në 2011, Andrew Wakefield, një nga eksponentët kryesorë të teorisë sipas së cilës vaksina MPR shkakton autizëm, u zbulua se ishte i motivuar financiarisht për të falsifikuar të dhënat e kërkimit dhe iu hoq më pas licenca mjekësore.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2011/HEALTH/01/05/autism.vaccines/index.html|title=Retracted autism study an 'elaborate fraud,' British journal finds|publisher=CNN.com|date=2011-01-06|access-date=2013-04-26|url-status=live|language=en}}</ref> Në Shtetet e Bashkuara, njerëzit që refuzojnë vaksinat për arsye jomjekësore kanë përbërë një përqindje të madhe të rasteve me fruth, dhe rasteve pasuese të humbjes së përhershme të dëgjimit dhe vdekjes së shkaktuar nga sëmundja.<ref>{{cite journal|vauthors=Phadke VK, Bednarczyk RA, Salmon DA, Omer SB|title=Association Between Vaccine Refusal and Vaccine-Preventable Diseases in the United States: A Review of Measles and Pertussis|journal=JAMA|volume=315|issue=11|pages=1149–58|date=mars 2016|pmid=26978210|pmc=5007135|doi=10.1001/jama.2016.1353|language=en}}</ref> Shumë prindër nuk i vaksinojnë fëmijët e tyre sepse ndiejnë se sëmundjet nuk janë më të pranishme falë vaksinimit.<ref>{{cite press release|url=https://www.who.int/immunization/newsroom/events/immunization_week/2012/further_information/en/|url-status=dead|title=WHO – World Immunization Week 2012|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|language=en}}</ref> Kjo është një supozim i gabuar, pasi sëmundjet e mbajtura nën kontroll nga programet e imunizimit mund dhe në fakt rikthehen nëse imunizimi braktiset. Këta patogjenë mund të infektojnë potencialisht edhe njerëz të vaksinuar, për shkak të aftësisë së patogjenit për të mutuar kur mund të jetojë tek bujtës të pavaksinuar.<ref>{{Cite web|url=https://io9.gizmodo.com/how-poor-vaccination-rates-can-help-viruses-beat-the-va-1492482862|title=Why anti-vaxxers might be creating a world of more dangerous viruses|vauthors=Inglis-Arkell E|website=io9|date=janar 2014|access-date=2019-06-10|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.contagionlive.com/news/pertussis-and-other-diseases-could-return-if-vaccination-rates-lag|title=Pertussis and Other Diseases Could Return If Vaccination Rates Lag|website=ContagionLive|date=2019-03-26|access-date=2019-06-10|url-status=live|language=en}}</ref> ==== Vaksinimi dhe autizmi ==== Ideja e një lidhjeje mes vaksinave dhe autizmit lindi nga një artikull i vitit 1998, autori kryesor i të cilit ishte mjeku Andrew Wakefield. Studimi i tij konkludoi se tetë nga dymbëdhjetë pacientët, të moshës tre deri dhjetë vjeç, zhvilluan simptoma sjellore të përputhshme me autizmin pas administrimit të vaksinës MPR (imunizim kundër fruthit, shytave dhe rubeolës).<ref name="Wakefield">{{cite journal|vauthors=Wakefield AJ, Murch SH, Anthony A, Linnell J, Casson DM, Malik M, Berelowitz M, Dhillon AP, Thomson MA, Harvey P, Valentine A, Davies SE, Walker-Smith JA|s2cid=439791|title=Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children|journal=Lancet|volume=351|issue=9103|pages=637–41|date=shkurt 1998|pmid=9500320|doi=10.1016/S0140-6736(97)11096-0|bibcode=1998Lanc..351..637W|url=http://briandeer.com/mmr/lancet-paper.htm|author-link1=Andrew Wakefield|access-date=2012-02-05|url-status=live|url-access=subscription|language=en}} ''(Shënim: ky artikull u tërhoq zyrtarisht më 2010; shih [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)60175-4 njoftimin e tërheqjes] (PMID 20137807) dhe analizat e ''Retraction Watch'' mbi rastin.)''</ref> Artikulli u kritikua gjerësisht për mungesë rigoroziteti shkencor dhe u vërtetua se Wakefield falsifikoi të dhënat në artikull.<ref name="Wakefield" /> Në 2004, 10 nga 12 bashkautorët origjinalë (pa përfshirë Wakefield-in) publikuan një tërheqje të artikullit dhe deklaruan sa vijon: "Duam ta bëjmë të qartë se në këtë artikull nuk u vërtetua asnjë lidhje shkakësore mes vaksinës MPR dhe autizmit, pasi të dhënat ishin të pamjaftueshme."<ref>{{cite journal|vauthors=Murch SH, Anthony A, Casson DH, Malik M, Berelowitz M, Dhillon AP, Thomson MA, Valentine A, Davies SE, Walker-Smith JA|s2cid=5128036|title=Retraction of an interpretation|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2004-03-06_363_9411/page/n13|journal=Lancet|volume=363|issue=9411|page=750|date=mars 2004|pmid=15016483|doi=10.1016/S0140-6736(04)15715-2|language=en}}</ref> Në 2010, ''The Lancet'' e tërhoqi zyrtarisht artikullin, duke deklaruar se disa elementë të artikullit ishin të pasakta, përfshirë të dhëna dhe protokolle të falsifikuara. Artikulli ka nxitur një lëvizje shumë më të madhe kundër vaksinimit, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara, dhe edhe pse artikulli u tregua i rremë dhe u tërhoq rëndë, një në katër prindër ende beson se vaksinat mund të shkaktojnë autizëm.<ref>{{cite journal|vauthors=Daley MF, Glanz JM|title=Straight talk about vaccination|url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_2011-09_305_3/page/n33|journal=Scientific American|volume=305|issue=3|pages=32–34|date=shtator 2011|pmid=21870438|doi=10.1038/scientificamerican0911-32|bibcode=2011SciAm.305b..32D|language=en}}</ref> Të gjitha studimet e vlerësuara dhe përfundimtare kanë treguar se nuk ka korrelacion mes vaksinave dhe autizmit.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/autism.html|title=Vaccines Do Not Cause Autism Concerns Vaccine Safety CDC|date=2019-02-06|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-22|url-status=live|language=en}}</ref> Një nga studimet, botuar në 2015, konfirmon se nuk ka lidhje mes autizmit dhe vaksinës MPR. Foshnjave iu dha një plan shëndetësor që përfshinte vaksinën MPR, dhe u studiuan vazhdimisht derisa arritën moshën pesë vjeç. Nuk pati lidhje mes vaksinës dhe fëmijëve që kishin një motër/vëlla me zhvillim normal ose një motër/vëlla me autizëm, që i bënte ata me rrezik më të lartë për të zhvilluar vetë autizmin.<ref>{{cite journal|vauthors=Jain A, Marshall J, Buikema A, Bancroft T, Kelly JP, Newschaffer CJ|title=Autism occurrence by MMR vaccine status among US children with older siblings with and without autism|journal=JAMA|volume=313|issue=15|pages=1534–40|date=prill 2015|pmid=25898051|doi=10.1001/jama.2015.3077|doi-access=free|language=en}}</ref> Mund të jetë e vështirë të korrigjohet kujtesa e njerëzve kur informacioni i gabuar merret përpara atij të saktë. Edhe pse ka shumë dëshmi kundër studimit të Wakefield-it dhe tërheqje të publikuara nga shumica e bashkautorëve, shumë njerëz vazhdojnë të besojnë dhe të bazojnë vendime tek studimi, pasi ai vazhdon të mbetet në kujtesën e tyre. Studime dhe kërkime po kryhen për të përcaktuar mënyra efektive për të korrigjuar keqinformimin në kujtesën publike.<ref>{{cite journal|vauthors=Pluviano S, Watt C, Della Sala S|title=Misinformation lingers in memory: Failure of three pro-vaccination strategies|journal=PLOS ONE|volume=12|issue=7|article-number=e0181640|date=2017-07-27|pmid=28749996|pmc=5547702|doi=10.1371/journal.pone.0181640|bibcode=2017PLoSO..1281640P|doi-access=free|language=en}}</ref> == Mënyrat e administrimit == Administrimi i një vaksine mund të jetë oral, me injeksion (intramuskular, intradermik, nënlëkuror), me shpim, transdermik ose intranazal.<ref>{{cite book|vauthors=Plotkin SA|title=Mass Vaccination: Global Aspects – Progress and Obstacles (Current Topics in Microbiology & Immunology)|url=https://archive.org/details/massvaccinationg0304unse|publisher=Springer-Verlag Berlin and Heidelberg GmbH & Co. K|year=2006|isbn=978-3-540-29382-8|language=en}}</ref> Disa prova klinike të fundit kanë synuar dhënien e vaksinave nëpërmjet sipërfaqeve mukozale, për t'u përthithur nga sistemi i përbashkët i imunitetit mukozal, duke shmangur kështu nevojën për injeksione.<ref>{{cite journal|vauthors=Fujkuyama Y, Tokuhara D, Kataoka K, Gilbert RS, McGhee JR, Yuki Y, Kiyono H, Fujihashi K|title=Novel vaccine development strategies for inducing mucosal immunity|journal=Expert Review of Vaccines|volume=11|issue=3|pages=367–79|date=mars 2012|pmid=22380827|pmc=3315788|doi=10.1586/erv.11.196|language=en}}</ref> == Ekonomia e vaksinimit == Shëndeti përdoret shpesh si një nga metrikat për të përcaktuar prosperitetin ekonomik të një vendi. Kjo sepse individët më të shëndetshëm janë përgjithësisht më të përshtatshëm për të kontribuar në zhvillimin ekonomik të një vendi sesa të sëmurët.<ref name="ReferenceA">{{cite journal|vauthors=Quilici S, Smith R, Signorelli C|title=Role of vaccination in economic growth|journal=Journal of Market Access & Health Policy|volume=3|article-number=27044|date=2015-08-12|pmid=27123174|pmc=4802686|doi=10.3402/jmahp.v3.27044|language=en}}</ref> Ka shumë arsye për këtë. Për shembull, një person i vaksinuar kundër gripit jo vetëm mbron veten nga rreziku i gripit, por njëkohësisht parandalon edhe infektimin e atyre përreth tij.<ref name="InstituteMedicine-2003">{{Cite book|date=2003-12-10|title=Financing Vaccines in the 21st Century|url=https://www.nap.edu/read/10782/chapter/2#10|doi=10.17226/10782|pmid=25057673|isbn=978-0-309-08979-1|author1=Institute of Medicine|author2=Board on Health Care Services|author3=Committee on the Evaluation of Vaccine Purchase Financing in the United States|access-date=2019-02-06|url-status=live|language=en}}</ref> Kjo çon në një shoqëri më të shëndetshme, gjë që lejon individët të jenë më produktivë ekonomikisht. Fëmijët për rrjedhojë mund të ndjekin shkollën më shpesh dhe janë vërejtur të kenë rezultate më të mira akademike. Në mënyrë të ngjashme, të rriturit janë në gjendje të punojnë më shpesh, më me efikasitet dhe më me efektshmëri.<ref name="ReferenceA" /><ref>{{Cite news|url=https://econlife.com/2015/02/economic-positive-externalities-of-vaccination/|title=The Economic Side of Vaccines' Positive Externalities|date=2015-02-24|work=Econlife|access-date=2018-09-07|url-status=live|language=en}}</ref> === Kostot dhe përfitimet === Në përgjithësi, vaksinimet sjellin një përfitim neto për shoqërinë. Vaksinat shpesh vihen re për vlerat e tyre të larta të kthimit të investimit (ROI), veçanërisht kur merren parasysh efektet afatgjata.<ref>{{cite journal|vauthors=Carroll S, Rojas AJ, Glenngård AH, Marin C|title=Vaccination: short- to long-term benefits from investment|journal=Journal of Market Access & Health Policy|volume=3|article-number=27279|date=2015-08-12|pmid=27123171|pmc=4802682|doi=10.3402/jmahp.v3.27279|language=en}}</ref> Disa vaksina kanë vlera ROI shumë më të larta se të tjerat. Studimet kanë treguar se raportet mes përfitimeve dhe kostove të vaksinimit mund të ndryshojnë ndjeshëm — nga 27:1 për difteri/pertusis, në 13,5:1 për fruth, 4,76:1 për lija e dhenve (varicella), dhe 0,68–1,1:1 për konjugatin pneumokokal.<ref name="InstituteMedicine-2003" /> Disa qeveri zgjedhin të subvencionojnë koston e vaksinave, për shkak të vlerave të larta ROI që u atribuohen vaksinimeve. Shtetet e Bashkuara subvencionojnë mbi gjysmën e të gjitha vaksinave për fëmijë, që kushtojnë mes 400 dhe 600 dollarëve secila. Edhe pse shumica e fëmijëve vaksinohen, popullata e rritur e SHBA-së mbetet ende nën nivelet e rekomanduara të imunizimit. Shumë faktorë mund t'i atribuohen kësaj çështjeje. Shumë të rritur me gjendje të tjera shëndetësore nuk mund të imunizohen në mënyrë të sigurt, ndërsa të tjerë zgjedhin të mos imunizohen për hir të përfitimeve private financiare. Shumë amerikanë janë të nën-siguruar dhe, si të tillë, kërkohet të paguajnë vetë për vaksinat. Të tjerë janë përgjegjës për pagimin e zbritjeve dhe bashkëpagesave të larta. Edhe pse vaksinimet zakonisht sjellin përfitime ekonomike afatgjata, shumë qeveri hasin vështirësi për të përballuar kostot e larta afatshkurtra të lidhura me punën dhe prodhimin. Rrjedhimisht, shumë vende neglizhojnë t'i ofrojnë shërbime të tilla.<ref name="InstituteMedicine-2003" /> Sipas një punimi të vitit 2021, vaksinimet kundër haemophilus influenzae tipi b, hepatitit B, papillomavirusit njerëzor, encefalitit japonez, fruthit, neisseria meningitidis serogrupi A, rotavirusit, rubeolës, streptococcus pneumoniae dhe ethes së verdhë kanë parandaluar një vlerësim prej 50 milionë vdekjesh nga 2000 deri 2019.<ref name="Toor-2021">{{Cite journal|last1=Toor|first1=Jaspreet|last2=Echeverria-Londono|first2=Susy|last3=Li|first3=Xiang|last4=Abbas|first4=Kaja|last5=Carter|first5=Emily D|last6=Clapham|first6=Hannah E|last7=Clark|first7=Andrew|last8=de Villiers|first8=Margaret J|last9=Eilertson|first9=Kirsten|last10=Ferrari|first10=Matthew|last11=Gamkrelidze|first11=Ivane|date=2021-07-13|editor-last=Stanley|editor-first=Margaret|editor2-last=Harper|editor2-first=Diane M|editor3-last=Soldan|editor3-first=Kate|title=Lives saved with vaccination for 10 pathogens across 112 countries in a pre-COVID-19 world|journal=eLife|volume=10|article-number=e67635|doi=10.7554/eLife.67635|pmid=34253291|pmc=8277373|issn=2050-084X|doi-access=free|language=en}}</ref> Punimi "përfaqëson vlerësimin më të gjerë të ndikimit të vaksinave përpara ndërprerjeve të lidhura me COVID-19-ën".<ref name="Toor-2021" /> Sipas një studimi të qershorit 2022, vaksinimet kundër COVID-19-ës parandaluan 14,4 deri 19,8 milionë vdekje shtesë në 185 vende dhe territore, nga 8 dhjetor 2020 deri 8 dhjetor 2021.<ref>{{Cite journal|vauthors=Watson OJ, Barnsley G, Toor J, Hogan AB, Winskill P, Ghani AC|date=qershor 2022|title=Global impact of the first year of COVID-19 vaccination: a mathematical modelling study|journal=The Lancet Infectious Diseases|volume=22|issue=9|pages=1293–1302|doi=10.1016/s1473-3099(22)00320-6|pmc=9225255|pmid=35753318|doi-access=free|title-link=doi|bibcode=2022LanID..22.1293W|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-06-24|title=COVID-19 vaccines saved nearly 20 million lives in a year, study says|url=https://www.cbsnews.com/news/covid-19-vaccine-saved-nearly-20-million-lives-in-a-year-study-says/|url-status=live|access-date=2022-06-27|website=CBS News|language=en}}</ref> Ata vlerësuan se do të kushtonte mes 2,8 dhe 3,7 miliardë dollarësh për të zhvilluar të paktën një vaksinë për secilën prej tyre. Kjo duhet krahasuar me koston e mundshme të një shpërthimi. Shpërthimi i SARS-it në Azinë Lindore në 2003 kushtoi 54 miliardë dollarë.<ref>{{cite news|title=Scientists have estimated the cost of stopping 11 diseases that could kill millions in a pandemic|url=https://www.vox.com/future-perfect/2018/10/22/17999676/vaccine-ebola-pandemic-disease-zika-epidemic-sars|access-date=2018-12-02|publisher=Vox|date=2018-10-22|url-status=live|language=en}}</ref> [[Teoria e lojës|teoria e lojërave]] përdor funksione utiliteti për të modeluar kostot dhe përfitimet, të cilat mund të përfshijnë kosto dhe përfitime financiare dhe jofinanciare. Vitet e fundit, është argumentuar se teoria e lojërave mund të përdoret në mënyrë efektive për të modeluar përqafimin e vaksinave në shoqëri. Studiuesit e kanë përdorur teorinë e lojërave për këtë qëllim, për të analizuar përqafimin e vaksinimit në kontekstin e sëmundjeve si gripi dhe fruthi.<ref>{{cite journal|vauthors=Chang SL, Piraveenan M, Pattison P, Prokopenko M|title=Game theoretic modelling of infectious disease dynamics and intervention methods: a review|journal=Journal of Biological Dynamics|volume=14|issue=1|pages=57–89|date=dhjetor 2020|pmid=31996099|doi=10.1080/17513758.2020.1720322|s2cid=58004680|arxiv=1901.04143|bibcode=2020JBioD..14...57C|language=en}}</ref> == Galeria == <gallery perrow="6"> Skeda:Vaccination; "Dr Jenner performing his first vaccination, 17 Wellcome V0018142.jpg|Dr. Jenner duke kryer vaksinimin e tij të parë tek James Phipps, një djalë 8-vjeçar, më 14 maj 1796. Pikturë nga Ernest Board (fillimi i shekullit të 20-të) Skeda:The cow pock.jpg|''The Cow-Pock—or—the Wonderful Effects of the New Inoculation!'' ("Lia e lopës — ose — Efektet e mrekullueshme të inokulimit të ri!") nga James Gillray, një karikaturë e vitit 1802 e pacientëve të vaksinuar që frikësoheshin se do t'u dilnin shtojca si të lopës Skeda:Londre wellcome institute boilly vaccinee.jpg|''La vaccine'' ose ''Le préjugé vaincu'' ("Vaksina" ose "Paragjykimi i mposhtur") nga Louis-Léopold Boilly, 1807 Skeda:A doctor vaccinating a small girl, other girls with loosened Wellcome V0016682.jpg|''A doctor vaccinating a small girl, other girls with loosened blouses wait their turn apprehensively'' ("Një mjek duke vaksinuar një vajzë të vogël, ndërsa vajza të tjera me bluza të zgjidhura presin me ankth radhën e tyre") nga Lance Calkin Skeda:'Serum straight from the horse'., inoculation caricature Wellcome L0009827.jpg|Karikaturë gjermane që tregon von Behring-un duke nxjerrë serumin me një rubinet </gallery> == Shih edhe == {{div col|colwidth=18em}} * [[Antitoksina]] * [[Vaksinimi me ADN]] * [[Imunizimi gjatë shtatzënisë]] * [[Keqinformimi mbi vaksinimin]] * [[Java Botërore e Imunizimit]] {{div col end}} == Referime == {{Reflist}} == Lexime shtesë == {{refbegin}} * {{cite web|vauthors=Carroll AE|url=https://www.nytimes.com/2015/09/18/upshot/not-up-for-debate-the-science-behind-vaccination.html|title=Not Up for Debate: The Science Behind Vaccination|work=The New York Times|date=2015-09-17|access-date=2019-02-06|url-status=live|language=en}} * {{cite web|vauthors=Cole JP, Swendiman KS|url=https://fas.org/sgp/crs/misc/RS21414.pdf|title=Mandatory Vaccinations: Precedent and Current Laws|publisher=Congressional Research Service|date=2014-05-21|access-date=2020-01-31|url-status=live|language=en}} * {{cite book|vauthors=Largent MA|title=Vaccine: The Debate in Modern America|url=https://archive.org/details/vaccinedebateinm0000larg|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|year=2012|isbn=978-1-4214-0607-7|language=en}} * {{cite book|last=Offit|first=Paul A.|title=Vaccinated|url=https://archive.org/details/vaccinatedoneman00offi|publisher=Harper Collins|date=2007-06-12|isbn=978-0-06-122795-0|language=en}} * {{cite book|vauthors=Williams G|title=Angel of Death|year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke|isbn=978-0-230-27471-6|ref=none|language=en}} * {{cite book|vauthors=Walloch KL|title=The Antivaccine Heresy: Jacobson v. Massachusetts and the Troubled History of Compulsory Vaccination in the United States|publisher=University of Rochester Press|date=2015|page=xii|language=en}} {{refend}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Vaccinations|vaksinimet}} * [https://www.cdc.gov/vaccine-safety/ Vaccine Safety] — Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së (anglisht) * [https://www.immunize.org/vaccines/vaccine-timeline/ Vaccine History Timeline] — Immunize.org (anglisht) * [https://www.who.int/immunization/en/ Immunizations, vaccines and biologicals] — Organizata Botërore e Shëndetësisë (anglisht) [[Kategoria:Vaksinim]] [[Kategoria:Bioteknologji]] hoyp1ddlzup4fesbxyvvc5qs21w1i6z 3025967 3025966 2026-08-15T17:56:22Z Arianit 106 /* Lidhje të jashtme */ 3025967 wikitext text/x-wiki {{See also|Imunizimi}} {{Infobox medical intervention | Name = Vaksinimet | Image = Young girl about to receive a vaccine in her upper arm (48545990252).jpg | Caption = Vajzë e vogël para se t'i jepet një vaksinë në krahun e sipërm | ICD10 = | ICD9 = 99.3–99.5 | MeshID = | OPS301 = | OtherCodes = | HCPCSlevel2 = }} '''Vaksinimi''' është administrimi i një [[vaksinë|vaksine]] për të ndihmuar [[sistemi i imunitetit|sistemin e imunitetit]] të zhvillojë imunitet ndaj një sëmundjeje. Vaksinat përmbajnë një mikroorganizëm ose virus në gjendje të dobësuar, të gjallë ose të vrarë, ose [[proteina]] apo toksina të nxjerra prej organizmit. Duke stimuluar imunitetin adaptiv të trupit, ato ndihmojnë në parandalimin e sëmundjes nga një sëmundje infektive. Kur një pjesë mjaftueshëm e madhe e një popullsie vaksinohet, rezulton imuniteti kolektiv. Imuniteti kolektiv mbron ata që mund të jenë imunodefiçitarë dhe që nuk mund të marrin një vaksinë, sepse edhe një version i dobësuar do t'i dëmtonte.<ref>{{Cite web|title=Herd immunity (Herd protection) {{!}} Vaccine Knowledge|url=https://vk.ovg.ox.ac.uk/vk/herd-immunity|access-date=2020-11-12|website=vk.ovg.ox.ac.uk|url-status=live|language=en}}</ref> Efektshmëria e vaksinimit është studiuar dhe verifikuar gjerësisht.<ref>{{Cite book|vauthors=Fiore AE, Bridges CB, Cox J|chapter=Seasonal Influenza Vaccines|series=Current Topics in Microbiology and Immunology|title=Vaccines for Pandemic Influenza|volume=333|pages=43–82|year=2009|pmid=19768400|doi=10.1007/978-3-540-92165-3_3|isbn=978-3-540-92164-6|s2cid=33549265|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Chang Y, Brewer NT, Rinas AC, Schmitt K, Smith JS|title=Evaluating the impact of human papillomavirus vaccines|journal=Vaccine|volume=27|issue=32|pages=4355–62|date=korrik 2009|pmid=19515467|doi=10.1016/j.vaccine.2009.03.008|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Liesegang TJ|title=Varicella zoster virus vaccines: effective, but concerns linger|journal=Canadian Journal of Ophthalmology|volume=44|issue=4|pages=379–84|date=gusht 2009|pmid=19606157|doi=10.3129/i09-126|language=en}}</ref> Vaksinimi është metoda më efektive për parandalimin e sëmundjeve infektive;<ref>{{cite book|title=A CDC framework for preventing infectious diseases|url=https://www.cdc.gov/oid/docs/ID-Framework.pdf|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|date=tetor 2011|quote=Vaccines are our most effective and cost-saving tools for disease prevention, preventing untold suffering and saving tens of thousands of lives and billions of dollars in healthcare costs each year|language=en}}</ref><ref>{{cite web|vauthors=Gellin B|title=Vaccines and Infectious Diseases: Putting Risk into Perspective|url=https://iaomt.org/TestFoundation/lifesaver.htm|work=American Medical Association Briefing on Microbial Threats|location=National Press Club Washington, DC|date=2000-06-01|quote=Vaccines are the most effective public health tool ever created.|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Vaccine-preventable diseases|date=2002-10-07|url=http://www.phac-aspc.gc.ca/im/vpd-mev/index-eng.php|quote=Vaccines still provide the most effective, longest-lasting method of preventing infectious diseases in all age groups|publisher=Agjencia e Shëndetit Publik e Kanadasë|language=en}}</ref><ref>{{cite web|work=United States National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID)|url=http://virtualbiosecuritycenter.org/wp-content/uploads/2012/01/Library-NIAID-Biodefense-Research-Agenda-for-Category-B-and-C-Priority-Pathogens.pdf|title=NIAID Biodefense Research Agenda for Category B and C Priority Pathogens|quote=Vaccines are the most effective method of protecting the public against infectious diseases.|language=en}}</ref> imuniteti i përhapur falë vaksinimit është kryesisht përgjegjës për çrrënjosjen botërore të [[Lia|lisë]] dhe eliminimin e sëmundjeve si [[Poliomieliti|polio]] dhe [[Tetanosi|tetanozi]] në pjesën më të madhe të botës. Sipas [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|Organizatës Botërore të Shëndetësisë]] (OBSH), vaksinimi parandalon 3,5–5 milionë vdekje në vit.<ref name="WHO-2022">{{Cite web|title=Vaccines and immunization|url=https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization|access-date=2022-09-18|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|url-status=live|language=en}}</ref> Një studim i financuar nga OBSH-ja, botuar në ''The Lancet'', vlerëson se, gjatë periudhës 50-vjeçare që nis në vitin 1974, vaksinimi parandaloi 154 milionë vdekje, përfshirë 146 milionë tek fëmijët nën 5 vjeç.<ref>{{Cite journal|date=2024-05-25|title=Vaccines and immunization|url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)00850-X|journal=The Lancet|volume=403|issue=10441|pages=2307–2316|language=en}}</ref> Megjithatë, disa sëmundje kanë parë rritje të rasteve për shkak të normave relativisht të ulëta të vaksinimit, të lidhura pjesërisht me hezitimin ndaj vaksinave.<ref>{{Cite journal|date=2024-02-01|title=Editorial: Global Health Concerns as Vaccine-Preventable Infections Including SARS-CoV-2 (JN.1), Influenza, Respiratory Syncytial Virus (RSV), and Measles Continue to Rise|pmc=10845785|last1=Parums|first1=D. V.|journal=Medical Science Monitor|volume=30|pages=e943911-1-e943911-4|pmid=38298093|doi=10.12659/MSM.943911|language=en}}</ref> Sëmundja e parë që njerëzit u përpoqën ta parandalonin nëpërmjet inokulimit ka qenë me shumë gjasa lia, me përdorimin e parë të regjistruar të variolimit në shekullin e 16-të në Kinë.{{sfn|Williams|2010|p=60}} Ajo ishte gjithashtu sëmundja e parë për të cilën u prodhua një vaksinë.<ref name="pmid17633292">{{cite journal|vauthors=Lombard M, Pastoret PP, Moulin AM|s2cid=6688481|title=A brief history of vaccines and vaccination|journal=Revue Scientifique et Technique|volume=26|issue=1|pages=29–48|date=prill 2007|pmid=17633292|doi=10.20506/rst.26.1.1724|doi-access=free|language=en}}</ref><ref name="pmid6319980">{{cite journal|vauthors=Behbehani AM|title=The smallpox story: life and death of an old disease|journal=Microbiological Reviews|volume=47|issue=4|pages=455–509|date=dhjetor 1983|pmid=6319980|pmc=281588|doi=10.1128/MMBR.47.4.455-509.1983|language=en}}</ref> Edhe pse të paktën gjashtë veta e kishin përdorur të njëjtin parim vite më parë, vaksina kundër lisë u shpik në vitin 1796 nga mjeku anglez [[Edward Jenner]]. Ai ishte i pari që publikoi prova se ajo ishte efektive dhe që dha këshilla për prodhimin e saj.<ref name="Sudhoffs">{{cite journal|vauthors=Plett PC|title=[Peter Plett and other discoverers of cowpox vaccination before Edward Jenner]|language=de|journal=Sudhoffs Archiv|volume=90|issue=2|pages=219–32|year=2006|pmid=17338405|url=http://lib.bioinfo.pl/meid:4459|access-date=2008-03-12|url-status=dead|archive-date=15 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080215171503/http://lib.bioinfo.pl/meid:4459}}</ref> [[Lui Pastër|Louis Pasteur]] e zhvilloi më tej konceptin nëpërmjet punës së tij në mikrobiologji. [[Imunizimi]] u quajt vaksinim sepse rrjedh nga një virus që prek lopët (latinisht: ''vacca'', 'lopë').<ref name="pmid17633292" /><ref name="Sudhoffs" /> Lia ishte një sëmundje ngjitëse dhe vdekjeprurëse, që shkaktoi vdekjen e 20–60% të të rriturve të infektuar dhe mbi 80% të fëmijëve të infektuar.<ref>{{cite journal|vauthors=Riedel S|title=Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination|journal=Proceedings|volume=18|issue=1|pages=21–5|date=janar 2005|pmid=16200144|pmc=1200696|doi=10.1080/08998280.2005.11928028|language=en}}</ref> Kur lia u çrrënjos më në fund në 1979, ajo kishte vrarë tashmë rreth 300–500 milionë njerëz gjatë shekullit të 20-të.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/smallpoxfighttoe00kopl|url-access=registration|title=Smallpox: the fight to eradicate a global scourge|vauthors=Koplow DA|publisher=University of California Press|year=2003|isbn=978-0-520-24220-3|location=Berkeley|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ucdavismagazine.ucdavis.edu/issues/su06/feature_1b.html|title=UC Davis Magazine, Summer 2006: Epidemics on the Horizon|url-status=dead|access-date=2008-01-03|language=en|archive-date=11 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211181455/http://ucdavismagazine.ucdavis.edu/issues/su06/feature_1b.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=How Poxviruses Such As Smallpox Evade The Immune System|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/01/080131122956.htm|access-date=2023-10-17|website=ScienceDaily|url-status=live|language=en}}</ref> Vaksinimi dhe [[imunizimi]] kanë kuptim të ngjashëm në gjuhën e përditshme. Kjo dallon nga inokulimi, i cili përdor patogjenë të gjallë të pandryshuar. Përpjekjet për vaksinim janë hasur në njëfarë ngurrimi për arsye shkencore, etike, politike, sigurie mjekësore dhe fetare, megjithëse asnjë fe e madhe nuk kundërshton vaksinimin, dhe disa e konsiderojnë atë detyrim për shkak të mundësisë për të shpëtuar jetë.<ref name="nyt19">{{cite web|vauthors=McNeil DG|title=Religious Objections to the Measles Vaccine? Get the Shots, Faith Leaders Say|url=https://www.nytimes.com/2019/04/26/health/measles-vaccination-jews-muslims-catholics.html|website=The New York Times|access-date=2019-04-29|date=2019-04-26|url-status=live|language=en}}</ref> Në Shtetet e Bashkuara, njerëzit mund të marrin kompensim për dëmtime të pretenduara sipas Programit Kombëtar të Kompensimit për Dëmtime nga Vaksinat. Suksesi i hershëm solli pranim të gjerë, dhe fushatat masive të vaksinimit kanë ulur ndjeshëm incidencën e shumë sëmundjeve në rajone të shumta gjeografike. Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së e rendisin vaksinimin si një nga dhjetë arritjet e mëdha të shëndetit publik të shekullit të 20-të në SHBA.<ref name="Ten-great">{{cite journal|vauthors=((Centers for Disease Control and Prevention))|author-link=Centers for Disease Control and Prevention|date=prill 1999|title=Ten great public health achievements--United States, 1900–1999|url=http://cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00056796.htm|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=48|issue=12|pages=241–3|pmid=10220250|access-date=2022-04-16|url-status=live|language=en}}</ref> {{TOC limit}} == Mekanizmi i veprimit == [[Skeda:Polio vaccination in Sweden 1957.jpg|thumb|upright=1|Në Suedi, vaksinimi kundër poliomielitit nisi në 1957.]] [[Skeda:Punkkibussi.jpg|thumb|Një laborator lëvizës mjekësor që ofron vaksinime kundër sëmundjeve të përhapura nga [[këpushat]]]] [[Skeda:Anti-COVID-19 Vaccination Center GUMed Gdansk Poland.jpg|thumb|Qendra e Vaksinimit kundër COVID-19 e Universitetit Mjekësor të Gdanskut, [[Poloni]]]] Vaksinat janë një mënyrë e aktivizimit artificial të sistemit imunitar për t'u mbrojtur nga sëmundja infektive. Aktivizimi ndodh nëpërmjet përgatitjes së [[sistemi i imunitetit|sistemit imunitar]] me një imunogjen. Stimulimi i përgjigjeve imune me një agjent infektiv njihet si [[Imunizimi|imunizim]]. Vaksinimi përfshin mënyra të ndryshme të administrimit të imunogjenëve.<ref>{{cite journal|vauthors=Kwong PD|title=What Are the Most Powerful Immunogen Design Vaccine Strategies? A Structural Biologist's Perspective|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology|volume=9|issue=11|article-number=a029470|date=nëntor 2017|pmid=28159876|pmc=5666634|doi=10.1101/cshperspect.a029470|language=en}}</ref> Shumica e vaksinave administrohen para se pacienti të ketë kontraktuar një sëmundje, për të ndihmuar rritjen e mbrojtjes së ardhshme. Megjithatë, disa vaksina administrohen pasi pacienti e ka kontraktuar tashmë sëmundjen. Vaksinat e dhëna pas ekspozimit ndaj lisë raportohet se ofrojnë njëfarë mbrojtjeje nga sëmundja ose mund të ulin ashpërsinë e saj.<ref name="CDCvac">{{cite web|url=http://www.bt.cdc.gov/agent/smallpox/vaccination/pdf/vaccine-overview.pdf|title=Vaccine Overview|access-date=2008-01-02|website=Smallpox Fact Sheet|url-status=dead|language=en|archive-date=2 janar 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080102234114/http://www.bt.cdc.gov/agent/smallpox/vaccination/pdf/vaccine-overview.pdf}}</ref> Imunizimi i parë kundër tërbimit iu dha nga [[Lui Pastër|Louis Pasteur]] një fëmije pasi ai ishte kafshuar nga një qen i tërbuar. Që nga zbulimi i saj, vaksina kundër tërbimit është vërtetuar e efektshme në parandalimin e tërbimit tek njerëzit kur administrohet disa herë gjatë 14 ditëve, së bashku me imunoglobulinë kundër tërbimit dhe kujdes për plagën.<ref>{{cite journal|vauthors=Rupprecht CE, Briggs D, Brown CM, Franka R, Katz SL, Kerr HD, Lett SM, Levis R, Meltzer MI, Schaffner W, Cieslak PR|title=Use of a reduced (4-dose) vaccine schedule for postexposure prophylaxis to prevent human rabies: recommendations of the advisory committee on immunization practices|journal=MMWR. Recommendations and Reports|volume=59|issue=RR-2|pages=1–9|date=mars 2010|pmid=20300058|language=en}}</ref> Shembuj të tjerë përfshijnë vaksina eksperimentale kundër SIDA-s, kancerit<ref>{{cite journal|vauthors=Oppenheimer SB, Alvarez M, Nnoli J|title=Carbohydrate-based experimental therapeutics for cancer, HIV/AIDS and other diseases|journal=Acta Histochemica|volume=110|issue=1|pages=6–13|date=2008|pmid=17963823|pmc=2278011|doi=10.1016/j.acthis.2007.08.003|language=en}}</ref> dhe [[Sëmundja e Alzheimerit|sëmundjes së Alzheimerit]].<ref>{{cite journal|vauthors=Goñi F, Sigurdsson EM|title=New directions towards safer and effective vaccines for Alzheimer's disease|journal=Current Opinion in Molecular Therapeutics|volume=7|issue=1|pages=17–23|date=shkurt 2005|pmid=15732525|language=en}}</ref> Imunizime të tilla synojnë të nxisin një përgjigje imune më të shpejtë dhe me më pak dëm sesa infeksioni natyror.<ref>{{cite journal|vauthors=Irvine DJ, Swartz MA, Szeto GL|title=Engineering synthetic vaccines using cues from natural immunity|journal=Nature Materials|volume=12|issue=11|pages=978–90|date=nëntor 2013|pmid=24150416|pmc=3928825|doi=10.1038/nmat3775|bibcode=2013NatMa..12..978I|language=en}}</ref> Shumica e vaksinave jepen me injeksion, pasi nuk përthithen në mënyrë të qëndrueshme përmes zorrëve. Vaksinat e gjalla të dobësuara kundër [[Poliomieliti|polios]], rotavirusit, disa vaksina kundër [[Tifoja|tifos]] dhe disa kundër [[Kolera|kolerës]] jepen nga goja për të prodhuar imunitet në zorrë. Ndërsa vaksinimi ofron një efekt të qëndrueshëm, zakonisht i duhen disa javë për t'u zhvilluar. Kjo ndryshon nga imuniteti pasiv (transferimi i antitrupave, si p.sh. gjatë ushqyerjes me gji), i cili ka efekt të menjëhershëm.<ref>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccines/vac-gen/immunity-types.htm|title=Immunity Types|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2015-10-20|url-status=live|language=en}}</ref> Dështimi i vaksinës ndodh kur një [[Organizmi|organizëm]] kontrakton një sëmundje pavarësisht se është vaksinuar kundër saj. Dështimi parësor i [[vaksinë]]s ndodh kur sistemi imunitar i një organizmi nuk prodhon antitrupa pas vaksinimit të parë. Vaksinat mund të dështojnë edhe kur jepen disa seri dhe nuk arrijnë të prodhojnë përgjigje imune. Termi "dështim i vaksinës" nuk nënkupton domosdoshmërisht se vaksina është e metë. Shumica e dështimeve të vaksinës vijnë thjesht nga ndryshimet individuale në përgjigjen imune.<ref>{{cite journal|vauthors=Wiedermann U, Garner-Spitzer E, Wagner A|title=Primary vaccine failure to routine vaccines: Why and what to do?|journal=Human Vaccines & Immunotherapeutics|volume=12|issue=1|pages=239–43|date=2016|pmid=26836329|pmc=4962729|doi=10.1080/21645515.2015.1093263|language=en}}</ref> [[Skeda:Measles-vaccine-coverage-worldwide-vs-measles-cases-worldwide.png|alt=|thumb|Norma e infeksionit me fruth kundrejt normës së vaksinimit, 1980–2011. Burimi: OBSH]] === Vaksinimi kundër inokulimit === Termi "inokulim" përdoret shpesh si sinonim i "vaksinimit". Megjithatë, ndonëse të lidhura, termat nuk janë të njëjtë. Vaksinimi është trajtimi i një individi me një patogjen të dobësuar (d.m.th. më pak virulent) ose imunogjen tjetër, ndërsa inokulimi, i quajtur gjithashtu variolim në kontekstin e profilaksisë kundër lisë, është trajtim me virus variola të padobësuar, të marrë nga një pustulë ose kore e një pacienti me li, futur në shtresat sipërfaqësore të lëkurës, zakonisht në krahun e sipërm. Variolimi shpesh bëhej "nga krahu në krah" ose, më pak efektivisht, "nga korja në krah", dhe shpesh e bënte pacientin të infektohej me li, gjë që në disa raste rezultonte në sëmundje të rëndë.<ref>{{Cite web|url=http://web.uvic.ca/vv/student/smallpox/doctors/diff.html|title=The Smallpox Epidemic of 1862 (Victoria BC)--Doctors and Diagnosis|website=web.uvic.ca|access-date=2016-09-29|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://web.uvic.ca/vv/student/smallpox/doctors/diff.html|title=Doctors and diagnosis ''The difference between Vaccination and Inoculation''|publisher=Web.uvic.ca|access-date=2014-01-08|url-status=live|language=en}}</ref> Vaksinimet nisën në fund të shekullit të 18-të me punën e [[Edward Jenner]]-it dhe vaksinën kundër lisë.<ref>{{cite news|title=Edward Jenner – (1749–1823)|publisher=Sundaytimes.lk.|date=2008-06-01|url=http://sundaytimes.lk/080601/FunDay/famous.html|access-date=2009-07-28|url-status=dead|language=en|archive-date=26 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110926095825/http://sundaytimes.lk/080601/FunDay/famous.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/jenner_edward.shtml|title=History – Edward Jenner (1749–1823)|publisher=BBC|access-date=2014-03-01|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dinweb.org/dinweb/DINMuseum/Edward%20Jenner.asp|title=Edward Jenner – Smallpox and the Discovery of Vaccination|website=dinweb.org|access-date=2010-04-22|url-status=dead|language=en|archive-date=27 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100827080455/http://www.dinweb.org/dinweb/DINMuseum/Edward%20Jenner.asp}}</ref> === Parandalimi i sëmundjes kundrejt parandalimit të infeksionit === Disa vaksina, si vaksina kundër lisë, parandalojnë infeksionin. Përdorimi i tyre rezulton në imunitet sterilizues dhe mund të ndihmojë në çrrënjosjen e një sëmundjeje nëse nuk ka rezervuar shtazor. Vaksina të tjera, përfshirë ato kundër {{Nowrap|[[COVID-19]]-t}}, ndihmojnë në uljen (përkohësisht) të mundësisë për sëmundje të rëndë tek individët, pa e ulur domosdoshmërisht mundësinë e infektimit.<ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/coronavirus-few-vaccines-prevent-infection-heres-why-thats-not-a-problem-152204|title=Coronavirus: few vaccines prevent infection – here's why that's not a problem|date=2021-01-05|last=Caddy|first=Sarah L.|website=The Conversation|access-date=2022-12-18|url-status=live|language=en}}</ref> == Siguria == [[Skeda:Global-smallpox-cases.png|thumb|Rastet globale me [[Lia|li]] nga 1920 deri 2010. Burimi: OBSH]] === Zhvillimi dhe miratimi i vaksinave === Ashtu si çdo medikament apo procedurë tjetër, asnjë vaksinë nuk mund të jetë 100% e sigurt ose efektive për të gjithë, sepse trupi i çdo personi mund të reagojë ndryshe.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/history/index.html|title=History of Vaccine Safety History Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2019-01-10|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-12|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="Chen-1998">{{cite journal|vauthors=Chen RT, Hibbs B|s2cid=13364842|title=Vaccine safety: current and future challenges|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-annals_1998-07_27_7/page/445|journal=Pediatric Annals|volume=27|issue=7|pages=445–55|date=korrik 1998|pmid=9677616|doi=10.3928/0090-4481-19980701-11|language=en}}</ref> Ndërsa efektet anësore të vogla, si dhembje lokale apo ethe të lehta, janë relativisht të zakonshme, efektet anësore serioze janë shumë të rralla dhe ndodhin në rreth 1 nga çdo 100.000 vaksinime, duke përfshirë zakonisht [[Alergjia|reaksione alergjike]] që mund të shkaktojnë urtikarie ose vështirësi në frymëmarrje.<ref name="NIH-site-2019">{{Cite web|url=https://www.niaid.nih.gov/research/making-safe-vaccines|title=Making Safe Vaccines NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases|website=www.niaid.nih.gov|access-date=2019-03-12|url-status=dead|language=en|archive-date=28 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328065701/https://www.niaid.nih.gov/research/making-safe-vaccines}}</ref><ref name="USCDC-2018">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccines/vac-gen/side-effects.htm|title=Vaccines: Vac-Gen/Side Effects|date=2018-07-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-12|url-status=live|language=en}}</ref> Megjithatë, vaksinat janë sot më të sigurta se kurrë më parë në histori, dhe çdo vaksinë i nënshtrohet provave klinike rigoroze për të siguruar sigurinë dhe efikasitetin e saj përpara miratimit nga autoritete si Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA) e SHBA-së.<ref name="USCDC-2018b">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/index.html|title=Ensuring Vaccine Safety Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2018-12-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-12|url-status=live|language=en}}</ref> Përpara provave tek njerëzit, vaksinat testohen në kultura qelizore dhe rezultatet modelohen për të vlerësuar se si do të bashkëveprojnë me sistemin imunitar.<ref name="NIH-site-2019" /><ref name="USCDC-2018b" /> Gjatë raundit tjetër të testimit, studiuesit i studiojnë vaksinat tek kafshët, përfshirë minjtë, lepujt, derrat e Guinesë dhe majmunët.<ref name="NIH-site-2019" /> Vaksinat që kalojnë secilën nga këto faza testimi më pas miratohen nga autoriteti i sigurisë shëndetësore publike (FDA në Shtetet e Bashkuara) për të nisur një seri tre-fazore provash tek njerëzit, duke kaluar në faza më të larta vetëm nëse konsiderohen të sigurta dhe efektive në fazën e mëparshme. Njerëzit në këto prova marrin pjesë vullnetarisht dhe kërkohet të dëshmojnë se e kuptojnë qëllimin e studimit dhe rreziqet e mundshme.<ref name="USCDC-2018b" /> Gjatë provave të fazës I, një vaksinë testohet në një grup prej rreth 20 personash, me qëllimin kryesor të vlerësimit të sigurisë së vaksinës.<ref name="NIH-site-2019" /> Provat e fazës II e zgjerojnë testimin duke përfshirë 50 deri në disa qindra persona. Në këtë fazë, siguria e vaksinës vazhdon të vlerësohet dhe studiuesit gjithashtu mbledhin të dhëna mbi efektshmërinë dhe dozën ideale të vaksinës.<ref name="NIH-site-2019" /> Vaksinat që rezultojnë të sigurta dhe efikase kalojnë më pas në provat e fazës III, që fokusohen në efikasitetin e vaksinës tek qindra deri në mijëra vullnetarë. Kjo fazë mund të zgjasë disa vjet dhe studiuesit e përdorin këtë mundësi për të krahasuar vullnetarët e vaksinuar me ata të pavaksinuar, për të nxjerrë në pah reagimet e vërteta ndaj vaksinës që ndodhin.<ref name="USCDC-2018b" /> Nëse një vaksinë kalon të gjitha fazat e testimit, prodhuesi mund të aplikojë më pas për licencimin e vaksinës nëpërmjet autoriteteve rregullatore përkatëse, si FDA në SHBA. Përpara se autoritetet rregullatore ta miratojnë përdorimin tek publiku i gjerë, ato shqyrtojnë në mënyrë të thelluar rezultatet e provave klinike, testet e sigurisë, testet e pastërtisë dhe metodat e prodhimit, dhe vërtetojnë që vetë prodhuesi i plotëson standardet shtetërore edhe në shumë fusha të tjera.<ref name="NIH-site-2019" /><ref name=":who_vac_dev">{{Cite press release|url=https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/how-are-vaccines-developed|title=How are vaccines developed? WHO|date=2020-12-08|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|access-date=2023-10-26|url-status=live|language=en}}</ref> Pas miratimit rregullator, rregullatorët vazhdojnë të monitorojnë protokollet e prodhimit, pastërtinë e serive dhe vetë objektin prodhues. Përveç kësaj, vaksinat i nënshtrohen edhe provave të fazës IV, të cilat monitorojnë sigurinë dhe efikasitetin e vaksinave tek dhjetëra mijëra njerëz, ose më shumë, gjatë shumë vitesh.<ref name="NIH-site-2019" /><ref name=":who_vac_dev" /> === Efektet anësore === Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së kanë hartuar një listë vaksinash dhe efektesh të mundshme anësore të tyre.<ref name="USCDC-2018" /> === Hetime të rëndësishme mbi vaksinat === Dengvaxia, e vetmja vaksinë e miratuar kundër ethes së dengës, u konstatua se rriste rrezikun e shtrimit në spital për ethen e dengës me 1,58 herë tek fëmijët 9 vjeç e më të vegjël, duke shkaktuar pezullimin e një programi masiv vaksinimi në Filipine në 2017.<ref>{{cite journal|vauthors=Redoni M, Yacoub S, Rivino L, Giacobbe DR, Luzzati R, Di Bella S|title=Dengue: Status of current and under-development vaccines|journal=Reviews in Medical Virology|volume=30|issue=4|article-number=e2101|date=korrik 2020|pmid=32101634|doi=10.1002/rmv.2101|hdl-access=free|s2cid=211536962|hdl=1983/6d38d9b6-8e1b-4a84-85e3-edab4fc41957|url=https://research-information.bris.ac.uk/en/publications/6d38d9b6-8e1b-4a84-85e3-edab4fc41957|access-date=2021-09-23|url-status=live|language=en}}</ref> Pandemrix {{ndash}} një vaksinë për pandeminë e gripit H1N1 të vitit 2009, e dhënë rreth 31 milionë personave<ref name="Chen-1998" /> {{ndash}} u konstatua se kishte nivel më të lartë ngjarjesh negative sesa vaksinat alternative, duke rezultuar në veprime ligjore.<ref>{{cite journal|title=Pandemrix vaccine: why was the public not told of early warning signs?|journal=BMJ|volume=362|article-number=k3948|date=2018-09-20|pmid=30237282|doi=10.1136/bmj.k3948|s2cid=52308748|last1=Doshi|first1=Peter|language=en}}</ref> Në përgjigje të raportimeve për [[Narkolepsia|narkolepsi]] pas imunizimit me Pandemrix, CDC kreu një studim të bazuar në popullatë dhe zbuloi se vaksinat kundër H1N1 të miratuara nga FDA në 2009 nuk lidheshin me rrezik të shtuar për këtë çrregullim neurologjik.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/history/narcolepsy-flu.html|title=Narcolepsy Following Pandemrix in Europe|date=2020-08-20|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2021-01-03|url-status=live|language=en}}</ref> === Përbërësit === Përbërësit e vaksinave mund të ndryshojnë shumë nga njëra-tjetra dhe asnjë dy vaksina nuk janë të njëjta. CDC ka hartuar një listë vaksinash dhe përbërësve të tyre, të aksesueshme lehtësisht në faqen e saj të internetit.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccines/vac-gen/additives.htm|title=Vaccines: Vac-Gen/Additives in Vaccines Fact Sheet|date=2018-07-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-15|url-status=live|language=en}}</ref> ==== Alumini ==== [[Alumini]]-u është një përbërës ndihmës (adjuvant) në disa vaksina. Adjuvanti është një lloj përbërësi që përdoret për të ndihmuar sistemin imunitar të trupit të krijojë një përgjigje imune më të fortë pas marrjes së vaksinës.<ref name="AdjuvantsUSCDC-2019a">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/adjuvants.html|title=Adjuvants help vaccines work better. Vaccine Safety CDC|date=2019-01-23|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-15|url-status=live|language=en}}</ref> Alumini gjendet në formë kripe (versioni jonik i një elementi) dhe përdoret në përbërjet e mëposhtme: hidroksid alumini, fosfat alumini dhe sulfat alumini-kaliumi. Për një element të caktuar, forma jonike ka veti të ndryshme nga forma elementare. Edhe pse është e mundur toksiciteti nga alumini, kripërat e aluminit janë përdorur në mënyrë efektive dhe të sigurt që nga vitet 1930, kur u përdorën për herë të parë me vaksinat kundër [[Difteria|difterisë]] dhe [[Tetanosi|tetanozit]].<ref name="AdjuvantsUSCDC-2019a" /> Edhe pse ka një rritje të vogël të mundësisë për reaksion lokal ndaj një vaksine me kripë alumini (skuqje, dhembje dhe fryrje), nuk ka rrezik të shtuar për ndonjë reaksion serioz.<ref>{{cite journal|vauthors=Jefferson T, Rudin M, Di Pietrantonj C|title=Adverse events after immunisation with aluminium-containing DTP vaccines: systematic review of the evidence|journal=The Lancet. Infectious Diseases|volume=4|issue=2|pages=84–90|date=shkurt 2004|pmid=14871632|doi=10.1016/S1473-3099(04)00927-2|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Mitkus RJ, King DB, Hess MA, Forshee RA, Walderhaug MO|title=Updated aluminum pharmacokinetics following infant exposures through diet and vaccination|journal=Vaccine|volume=29|issue=51|pages=9538–43|date=nëntor 2011|pmid=22001122|doi=10.1016/j.vaccine.2011.09.124|doi-access=free|language=en}}</ref> ==== Mërkuri ==== Disa vaksina dikur përmbanin një përbërje të quajtur tiomersal, ose thimerosal, që është një përbërje organike që përmban [[Mërkuri (element)|mërkur]]. Organomerkuri-u gjendet zakonisht në dy forma. Kationi i metilmerkurit (me një atom karboni) gjendet tek peshqit e ndotur me mërkur dhe është forma që njerëzit mund ta marrin në zona të ndotura me mërkur (sëmundja Minamata), ndërsa kationi i etilmerkurit (me dy atome karboni) është i pranishëm në thimerosal, i lidhur me tiosalicilatin.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/thimerosal/index.html|title=Thimerosal in Vaccines Thimerosal Concerns Vaccine Safety CDC|date=2019-01-24|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-22|url-status=live|language=en}}</ref> Edhe pse të dyja janë përbërje organomerkuri, ato nuk kanë të njëjtat veti kimike dhe bashkëveprojnë ndryshe me trupin e njeriut. Etilmerkuri largohet nga trupi më shpejt se metilmerkuri dhe ka më pak gjasa të shkaktojë efekte toksike.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b" /> Thimerosal-i përdorej si konservant për të parandaluar rritjen e [[bakteri]]eve dhe kërpudhave në fiola që përmbajnë më shumë se një dozë vaksine.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b" /> Kjo ndihmon në uljen e rrezikut për infeksione të mundshme ose sëmundje serioze që mund të vijnë nga kontaminimi i një fiole vaksine. Edhe pse kishte një rritje të vogël të rrezikut për skuqje dhe fryrje në vendin e injektimit me vaksina që përmbanin thimerosal, nuk kishte rrezik të shtuar për dëm serioz apo [[Autizmi|autizëm]].<ref>{{cite journal|vauthors=Ball LK, Ball R, Pratt RD|title=An assessment of thimerosal use in childhood vaccines|url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2001-05_107_5/page/1147|journal=Pediatrics|volume=107|issue=5|pages=1147–54|date=maj 2001|pmid=11331700|doi=10.1542/peds.107.5.1147|bibcode=2001Pedia.107.1147B|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/SafetyAvailability/VaccineSafety/UCM096228#bib|title=Vaccine Safety & Availability – Thimerosal and Vaccines|website=www.fda.gov|access-date=2019-03-22|url-status=dead|language=en|archive-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106215029/https://www.fda.gov/BiologicsBloodVaccines/SafetyAvailability/VaccineSafety/UCM096228#bib}}</ref> Edhe pse dëshmitë mbështesin sigurinë dhe efikasitetin e thimerosal-it në vaksina, ai u hoq nga vaksinat për fëmijë në Shtetet e Bashkuara në vitin 2001 si masë parandaluese.<ref name="ThimerosalUSCDC-2019b" /> === Monitorimi === Ndër nismat e Zyrës së CDC-së për Sigurinë e Imunizimit<ref name="cdc">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/monitoring/index.html|title=Vaccine Safety Monitoring Monitoring Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2018-12-12|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> dhe organizatave të tjera që monitorojnë sigurinë e vaksinave në SHBA janë: * Sistemi i Raportimit të Ngjarjeve Negative pas Vaksinimit (VAERS)<ref>{{Cite web|url=https://vaers.hhs.gov/|title=Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS)|website=vaers.hhs.gov|access-date=2019-03-24|url-status=dead|language=en|archive-date=17 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317025059/https://vaers.hhs.gov/}}</ref> * Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA), Qendra për Vlerësimin dhe Kërkimin e Produkteve Biologjike (CBER)<ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/aboutfda/centersoffices/officeofmedicalproductsandtobacco/cber/|title=About the Center for Biologics Evaluation and Research (CBER)|website=www.fda.gov|access-date=2019-03-24|date=2019-02-07|url-status=dead|language=en|archive-date=9 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509063921/https://www.fda.gov/AboutFDA/CentersOffices/OfficeofMedicalProductsandTobacco/CBER/}}</ref> * Koalicioni për Veprim në Imunizim (IAC)<ref>{{Cite web|url=http://www.immunize.org/|title=Immunization Action Coalition (IAC): Vaccine Information for Health Care Professionals|website=www.immunize.org|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Lidhja e të Dhënave për Sigurinë e Vaksinave (VSD)<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/ensuringsafety/monitoring/vsd/index.html|title=Vaccine Safety Datalink (VSD) VSD Monitoring Ensuring Safety Vaccine Safety CDC|date=2019-01-10|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Administrata e Burimeve dhe Shërbimeve Shëndetësore (HRSA)<ref>{{Cite web|url=https://www.hrsa.gov/|title=Official web site of the U.S. Health Resources & Services Administration|website=www.hrsa.gov|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Instituti për Praktika të Sigurta të Medikamenteve (ISMP)<ref>{{Cite web|url=https://www.ismp.org/home|title=Home|website=Institute For Safe Medication Practices|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Projekti Klinik i Vlerësimit të Sigurisë së Imunizimit (CISA) * Institutet Kombëtare të Shëndetësisë (NIH)<ref>{{Cite web|url=https://www.nih.gov/|title=National Institutes of Health (NIH)|website=National Institutes of Health (NIH)|access-date=2019-03-24|url-status=live|language=en}}</ref> * Zyra Kombëtare e Programit të Vaksinave (NVPO)<ref>{{Cite web|url=https://www.hhs.gov/nvpo/index.html|title=National Vaccine Program Office (NVPO)|date=2016-03-30|website=HHS.gov|access-date=2019-03-24|url-status=dead|language=en|archive-date=24 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324210714/https://www.hhs.gov/nvpo/index.html}}</ref> Protokollet e administrimit, efikasiteti dhe ngjarjet negative të vaksinave monitorohen nga organizata të qeverisë federale të SHBA-së, përfshirë CDC-në dhe FDA-në.<ref name="cdc" /> Agjenci të pavarura po rivlerësojnë vazhdimisht praktikat e vaksinimit.<ref name="cdc" /><ref name="canada">{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/immunization/vaccine-safety.html|title=Vaccine safety, surveillance and reporting|publisher=Government of Canada|date=2014-04-22|access-date=2020-04-14|url-status=live|language=en}}</ref> Si me të gjitha medikamentet, përdorimi i vaksinave përcaktohet nga kërkimi, mbikëqyrja dhe raportimi i [[shëndeti publik|shëndetit publik]] tek qeveritë dhe publiku.<ref name="cdc" /><ref name="canada" /> == Efektet mjedisore == Përpjekjet për imunizim masiv në përgjigje të pandemive kanë një efekt zinxhir mbi mjedisin, pasi gjatë procesit prodhohen sasi të konsiderueshme mbeturinash mjekësore. Për shembull, gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19-ës]], fushatat globale të vaksinimit prodhuan kryesisht paketime plastike jobiodegradueshme dhe mbeturina të pajisjeve mbrojtëse personale (PPE), sasi të mëdha akulli të thatë për ruajtje me temperaturë të ulët, dhe mbetje biologjike të rrezikshme për mjediset ujore. Përveç kësaj, komponentë kryesisht të riciklueshëm, si shiringat, u hodhën, pasi kostot e prodhimit ishin më ekonomike se ricikllimi. Ngrirja e thellë e vaksinave ka sjellë me vete një rritje të prodhimit të {{CO2}}, megjithëse ndikimi ka ndryshuar ndjeshëm mes llojeve të ndryshme të vaksinave. Ruajtja me të ftohtë e vaksinave Pfizer gjeneroi 35 herë më shumë emetim {{CO2}} sesa vaksinat AstraZeneca, Janssen/Ad26.COV2 dhe Corona Vac.<ref>{{cite journal|last1=Hasija|first1=Vasudha|last2=Patial|first2=Shilpa|last3=Raizada|first3=Pankaj|last4=Thakur|first4=Sourbh|last5=Singh|first5=Pardeep|last6=Mustansar Hussain|first6=Chaudhery|title=The environmental impact of mass coronavirus vaccinations: A point of view on huge COVID-19 vaccine waste across the globe during ongoing vaccine campaigns|journal=Science of the Total Environment|date=2022-03-20|volume=813|article-number=151881|doi=10.1016/j.scitotenv.2021.151881|pmid=34826493|pmc=8609666|bibcode=2022ScTEn.81351881H|language=en}}</ref> Një studim vlerësoi energjinë e nevojshme për prodhimin e 15,6 miliardë vaksinave në rreth 10,8 miliardë kWh, duke rezultuar në emetime prej rreth 5,13 milionë tonësh CO2eq.<ref>{{cite journal|title=COVID-19 pandemics Stage II – Energy and environmental impacts of vaccination|journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews|date=2021-07-06|volume=150|article-number=111400|doi=10.1016/j.rser.2021.111400|pmid=34248390|pmc=8259105|bibcode=2021RSERv.15011400K|vauthors=Klemeš JJ, Jiang P, Fan YV, Bokhari A, Wang X|language=en}}</ref> == Përdorimi == [[Skeda:Share of children who receive key vaccines in target populations, OWID.svg|thumb|upright=1.6|Përqindja e fëmijëve që morën vaksinat kryesore në 2016<ref>{{cite web|title=Share of children who receive key vaccines in target populations|url=https://ourworldindata.org/grapher/coverage-of-key-vaccines-sdgs|website=Our World in Data|access-date=2020-03-05|url-status=dead|language=en}}</ref>]] [[Skeda:Global-vaccination-coverage.png|thumb|upright=1.6|Mbulimi global i vaksinimit tek fëmijët njëvjeçarë (1980–2019)<ref>{{cite web|title=Global vaccination coverage|url=https://ourworldindata.org/grapher/global-vaccination-coverage?time=1980..2018|website=Our World in Data|access-date=2020-03-05|url-status=live|language=en}}</ref>]] Vaksinimi ka shpëtuar 154 milionë jetë, 95% e të cilave janë fëmijë nën pesë vjeç.<ref>{{cite journal|vauthors=Shattock AJ, Johnson HC, Sim SY, Carter A, Lambach P, Hutubessy RC, Thompson KM, Badizadegan K, Lambert B, Ferrari MJ, Jit M, Fu H, Silal SP, Hounsell RA, White RG, Mosser JF, Gaythorpe KA, Trotter CL, Lindstrand A, O'Brien KL, Bar-Zeev N|title=Contribution of vaccination to improved survival and health: modelling 50 years of the Expanded Programme on Immunization|journal=Lancet|volume=403|issue=10441|pages=2307–2316|date=maj 2024|pmid=38705159|pmc=11140691|doi=10.1016/S0140-6736(24)00850-X|doi-access=free|title-link=doi|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Vaccine-preventable diseases: key facts|publisher=Agjencia Evropiane e Barnave (EMA)|date=2025-04-28|url=https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/public-health-threats/vaccine-preventable-diseases-key-facts|access-date=2025-05-05|language=en}}</ref> [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] (OBSH) ka vlerësuar se vaksinimi parandalon 3,5–5 milionë vdekje në vit,<ref name="WHO-2022" /> dhe deri në 1,5 milionë fëmijë vdesin çdo vit nga sëmundje që mund të ishin parandaluar me vaksinim.<ref name="WHO_vaccination_report">{{cite web|title=Global Immunization Data|url=https://www.who.int/immunization/monitoring_surveillance/global_immunization_data.pdf|publisher=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|access-date=2020-10-05|url-status=live|language=en}}</ref> Sipas vlerësimeve të saj, 29% e vdekjeve tek fëmijët nën pesë vjeç në 2013 mund të parandaloheshin me vaksinim. Në pjesë të tjera të botës në zhvillim, sfida është disponueshmëria e reduktuar e burimeve dhe vaksinave. Vende si ato të Afrikës Sub-Sahariane nuk kanë mundësi financiare të ofrojnë gamën e plotë të vaksinave për fëmijë.<ref>{{cite journal|vauthors=Ehreth J|title=The global value of vaccination|journal=Vaccine|volume=21|issue=7–8|pages=596–600|date=janar 2003|pmid=12531324|doi=10.1016/S0264-410X(02)00623-0|language=en}}</ref> Në 2024, një raport i OBSH-së/UNICEF-it zbuloi se numri i fëmijëve që morën tri doza të vaksinës kundër difterisë, tetanozit dhe pertusisit (DTP) në 2023 — një tregues kyç i mbulimit global të imunizimit — mbeti i ndalur në 84% (108 milionë). Megjithatë, numri i fëmijëve që nuk morën asnjë dozë të vaksinës u rrit nga 13,9 milionë në 2022 në 14,5 milionë në 2023. Më shumë se gjysma e fëmijëve të pavaksinuar jetojnë në 31 vendet me situata të brishta, të prekura nga konflikte dhe vulnerabël.<ref>{{Cite press release|title=Global childhood immunization levels stalled in 2023, leaving many without life-saving protection|url=https://www.who.int/news/item/15-07-2024-global-childhood-immunization-levels-stalled-in-2023-leaving-many-without-life-saving-protection|access-date=2024-07-20|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|language=en}}</ref> === Shtetet e Bashkuara === Vaksinat kanë çuar në rënie të mëdha të përhapjes së sëmundjeve infektive në Shtetet e Bashkuara. Në 2007, studime mbi efektshmërinë e vaksinave në normat e vdekshmërisë ose sëmundshmërisë tek personat e ekspozuar ndaj sëmundjeve të ndryshme zbuluan rënie prej pothuajse 100% në normat e vdekjeve, dhe rreth 90% rënie në normat e ekspozimit.<ref>{{cite journal|vauthors=Roush SW, Murphy TV|title=Historical comparisons of morbidity and mortality for vaccine-preventable diseases in the United States|journal=JAMA|volume=298|issue=18|pages=2155–63|date=nëntor 2007|pmid=18000199|doi=10.1001/jama.298.18.2155|doi-access=free|language=en}}</ref> Përqafimi i vaksinimit është më i ulët mes disa popullatave, si personat me të ardhura të ulëta, ata me akses të kufizuar në kujdes shëndetësor dhe pjesëtarë të pakicave të caktuara racore dhe etnike. Mosbesimi ndaj ofruesve të kujdesit shëndetësor, barrierat gjuhësore dhe informacioni mashtrues apo i rremë kontribuojnë gjithashtu në përqafim më të ulët, ashtu si dhe aktivizmi kundër vaksinave.<ref>{{Cite journal|last=Hill|first=Holly A.|date=2024|title=Decline in Vaccination Coverage by Age 24 Months and Vaccination Inequities Among Children Born in 2020 and 2021 — National Immunization Survey-Child, United States, 2021–2023|url=https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/73/wr/mm7338a3.htm|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=73|issue=38|pages=844–853|doi=10.15585/mmwr.mm7338a3|pmid=39325676|issn=0149-2195|pmc=11563569|language=en}}</ref> Shumica e planeve shtetërore dhe private të sigurimit shëndetësor mbulojnë vaksinat e rekomanduara pa pagesë kur merren nga ofrues brenda rrjetit të tyre.<ref>{{Cite web|date=2024-07-10|title=How to pay for vaccines|url=https://www.cdc.gov/vaccines-adults/recommended-vaccines/how-to-pay-adult-vaccines.html|language=en}}</ref> Programi federal për Vaksinat për Fëmijë dhe Ligji për Sigurimet Shoqërore janë ndër burimet kryesore të mbështetjes financiare për vaksinimin e grupeve me të ardhura të ulëta.<ref>{{cite web|title=About the Vaccines for Children (VFC) Program|url=https://www.cdc.gov/vaccines/programs/vfc/index.html|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-12-08|date=2019-04-02|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Program for Distribution of Pediatric Vaccines|url=https://www.ssa.gov/OP_Home/ssact/title19/1928.htm|website=Social Security|publisher=U.S. Government|access-date=2019-12-08|url-status=live|language=en}}</ref> CDC boton rekomandime kombëtare uniforme për vaksinat dhe orare imunizimi, megjithëse qeveritë shtetërore dhe lokale, si dhe organizatat joqeveritare, mund të kenë politikat e tyre.<ref>{{Cite journal|date=2022-09-07|title=Who Calls the Shots? A Legal and Historical Perspective on Vaccine Mandates|pmc=9449301|last1=Fraser|first1=E. M.|last2=Neuss|first2=M. J.|journal=Chest|volume=162|issue=3|pages=659–663|doi=10.1016/j.chest.2022.04.142|pmid=36088093|language=en}}</ref> == Historia == [[Skeda:Edward Jenner, testimonial to the efficacy of vaccination. Wellcome L0020705.jpg|thumb|upright=0.8|Një dëshmi e vitit 1802 për efikasitetin e vaksinimit, i dhuruar pionierit të saj, [[Edward Jenner]], dhe i nënshkruar nga 112 anëtarë të Shoqatës Fizike të Londrës]] Shenjat më të hershme të praktikës së variolimit kundër lisë në Kinë datojnë që në shekullin e 10-të.<ref name="needham volume 6 part 6 154">{{cite book|vauthors=Needham J|title=Science and Civilisation in China: Volume 6, Biology and Biological Technology, Part 6, Medicine|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=978-0-521-63262-1|page=154|language=en}}</ref> Përdorimi më i vjetër i dokumentuar i variolimit vjen nga vepra e Wan Quan-it, Douzhen Xinfa (痘疹心法), botuar në 1549. Ata zbatuan një metodë "insuflimi nazal", të administruar duke fryrë material pluhurosur lie, zakonisht kore, nëpër vrimat e hundës. Teknika të ndryshme insuflimi janë regjistruar gjatë shekujve të gjashtëmbëdhjetë dhe shtatëmbëdhjetë në Kinë.<ref name="Williams2010">{{cite book|vauthors=Williams G|title=Angel of Death|publisher=Palgrave Macmillan|year=2010|isbn=978-0-230-27471-6|location=Basingstoke c|language=en}}</ref>{{rp|60}} Dy raporte mbi praktikën kineze të inokulimit iu paraqitën Shoqërisë Mbretërore në Londër në 1700; njëri nga Martin Lister, i cili mori një raport nga një punonjës i Kompanisë së Indive Lindore i vendosur në Kinë, dhe tjetri nga Clopton Havers.<ref>{{cite book|vauthors=Silverstein AM|title=A History of Immunology|publisher=Academic Press|year=2009|isbn=978-0-08-091946-1|edition=2nd|page=293|language=en}}</ref> Në Francë, Volteri raporton se kinezët e kishin praktikuar variolimin "prej njëqind vitesh". Në 1796, [[Edward Jenner]], mjek në Berkeley të Gloucestershire-it, Angli, testoi një teori të përhapur sipas së cilës një person që kishte kontraktuar lisë e lopëve do të ishte imun ndaj lisë njerëzore. Për të testuar teorinë, ai mori vezikula lie lopësh nga një bulmetare e quajtur Sarah Nelmes, me të cilat infektoi një djalë tetëvjeçar të quajtur James Phipps. Dy muaj më vonë ai e inokuloi djalin me li, dhe lia nuk u zhvillua. Në 1798, Jenner botoi ''An Inquiry Into the Causes and Effects of the Variolæ Vaccinæ'', që krijoi interes të gjerë. Ai dalloi lisë e lopëve "të vërtetë" nga ajo "e rreme" (e cila nuk jepte efektin e dëshiruar) dhe zhvilloi një metodë "krah-në-krah" për përhapjen e vaksinës nga pustula e individit të vaksinuar. Përpjekjet e hershme për konfirmim u ndërlikuan nga kontaminimi me li, por përkundër kontroversës brenda profesionit mjekësor dhe kundërshtimit fetar ndaj përdorimit të materialit shtazor, deri në 1801 raporti i tij u përkthye në gjashtë gjuhë dhe mbi 100.000 persona u vaksinuan.<ref name="GrossSepkowitz">{{cite journal|vauthors=Gross CP, Sepkowitz KA|title=The myth of the medical breakthrough: smallpox, vaccination, and Jenner reconsidered|journal=International Journal of Infectious Diseases|volume=3|issue=1|pages=54–60|date=korrik 1998|pmid=9831677|doi=10.1016/s1201-9712(98)90096-0|doi-access=free|language=en}}</ref> Termi vaksinim u përdor për herë të parë në 1800 nga kirurgu Richard Dunning në tekstin e tij ''Some observations on vaccination''.<ref>{{Cite web|vauthors=Dunning R|date=1800|publisher=March and Teape|url=https://curiosity.lib.harvard.edu/contagion/catalog/36-990061255320203941|title=Some observations on vaccination, or, The inoculated cow-pox; Some observations on vaccination; Inoculated cow-pox; Observations, & c; Observations, &c|website=Contagion – CURIOSity Digital Collections|access-date=2020-04-02|url-status=live|language=en}}</ref> [[Skeda:Queens of Mysore (detail), Thomas Hickey, 1805.jpg|thumb|upright=1.6|Mbretëreshat e Mysore-s: majtas, gruaja e parë e mbretit Krishnaraja Wadiyar III, Devajammani; djathtas, gruaja e dytë e mbretit, gjithashtu e quajtur Devajammani; në mes, Lakshmi Ammani, gjyshja e mbretit. Thomas Hickey, 1805. Mendohet se dy mbretëreshat në pikturë synojnë të promovojnë vaksinimin mbi variolimin, pasi shfaqin gjurmët përkatëse në lëkurën e tyre: çngjyrosje rreth hundës dhe gojës (majtas, variolim), ose një shenjë të vogël të fshehur (djathtas, vaksinim).<ref>{{cite web|last1=Sethu|first1=Divya|title=How 3 Mysore Queens Became The Face Of A Campaign For The World's First Vaccine|url=https://www.thebetterindia.com/251100/national-vaccination-day-india-smallpox-covid-19-vaccine-awareness-programme-british-history-div200/|website=The Better India|date=2021-03-16|access-date=2022-10-26|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=An Indian Queen's "Vaccine Selfie" in Oils|url=https://www.gavi.org/vaccineswork/indian-queens-vaccine-selfie-oils|website=www.gavi.org|access-date=2022-10-26|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=The Indian queens who modelled for the world's first vaccine|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-53944723|work=BBC News|date=2020-09-19|access-date=2022-10-26|url-status=live|language=en}}</ref>]] Në 1802, mjeku skocez Helenus Scott vaksinoi dhjetëra fëmijë në [[Bombei]] kundër lisë, duke përdorur vaksinën e Jenner-it me li lopësh.<ref>{{cite book|vauthors=Foege WH|title=House on Fire: The Fight to Eradicate Smallpox|url=https://books.google.com/books?id=ZunWRQ5_2TAC&pg=PA92|year=2011|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-26836-4|page=92|language=en}}</ref> Po atë vit, Scott shkroi një letër drejtuar redaktorit të ''Bombay Courier'', duke deklaruar se "Tani kemi në dorë të komunikojmë përfitimet e këtij zbulimi të rëndësishëm në çdo pjesë të Indisë, ndoshta deri në Kinë dhe në mbarë botën lindore".<ref name="Bennett_2016">{{cite book|title=The War Against Smallpox: Edward Jenner and the Global Spread of Vaccination|title-link=War against smallpox: Edward Jenner and the global spread of vaccination|vauthors=Bennett M|publisher=Cambridge University Press|year=2016|isbn=978-0-521-76567-1|language=en}}</ref>{{rp|243}} Më pas, vaksinimi u vendos fort në Indinë Britanike. Një fushatë vaksinimi filloi në kolonin e re britanike të Ceilonit në 1803. Deri në 1807, britanikët kishin vaksinuar mbi një milion indianë dhe sri-lankezë kundër lisë.<ref name="Bennett_2016" />{{rp|244}} Gjithashtu në 1803, Ekspedita Balmis spanjolle nisi përpjekjen e parë ndërkontinentale për të vaksinuar njerëzit kundër lisë.<ref>{{Cite web|date=2021-07-27|title=Exhibition tells story of Spanish children used as vaccine fridges in 1803|url=http://www.theguardian.com/world/2021/jul/27/spanish-museum-celebrates-pioneer-who-took-smallpox-vaccine-to-colonies|access-date=2021-07-31|website=the Guardian|url-status=live|language=en}}</ref> Pas një epidemie lie në 1816, Mbretëria e Nepalit porositi vaksinë kundër lisë dhe kërkoi ndihmën e veterinerit anglez William Moorcroft për të nisur një fushatë vaksinimi.<ref name="Bennett_2016" />{{rp|265–266}} Po atë vit, u miratua një ligj në Suedi që kërkonte vaksinimin e fëmijëve kundër lisë deri në moshën dy vjeç. [[Prusia]] futi shkurtimisht vaksinimin e detyrueshëm në 1810 dhe përsëri në vitet 1920, por vendosi kundër një ligji të tillë në 1829. Një ligj për vaksinimin e detyrueshëm kundër lisë u miratua në Mbretëria e Hanoverit në vitet 1820. Në 1826, në [[Kragujevci|Kragujevac]], princi i ardhshëm Mihailo i [[Serbia|Serbis]]ë ishte personi i parë që u vaksinua kundër lisë në principatën e Serbisë.<ref>{{Cite web|url=https://www.kragujevacke.rs/DRUSTVO/ISTORIJA-VAKCINACIJA-U-SRBIJI/|title=Prvo vakcinisanje u Kragujevcu|language=sr|access-date=2021-05-17|url-status=dead|archive-date=8 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308184525/https://www.kragujevacke.rs/DRUSTVO/ISTORIJA-VAKCINACIJA-U-SRBIJI/}}</ref> Pas një epidemie lie në 1837 që shkaktoi 40.000 vdekje, qeveria britanike nisi një politikë vaksinimi të përqendruar, duke filluar me Ligjin e Vaksinimit të 1840-ës, i cili parashikoi vaksinim universal dhe ndaloi variolimin.<ref name="Bennett_2016" />{{rp|365}} Ligji i Vaksinimit të 1853-ës futi vaksinimin e detyrueshëm kundër lisë në Angli dhe Uells.<ref name="Brunton_2008">{{Cite book|title=The Politics of Vaccination: Practice and Policy in England, Wales, Ireland, and Scotland, 1800–1874|vauthors=Brunton D|publisher=University Rochester Press|year=2008|isbn=978-1-58046-036-1|language=en}}</ref>{{rp|39}} Ligji erdhi pas një shpërthimi të rëndë lie në 1851 dhe 1852. Ai parashikoi që autoritetet e ligjit të varfërisë do të vazhdonin të ofronin vaksinim falas për të gjithë, por që të mbaheshin regjistrime për fëmijët e vaksinuar nga rrjeti i regjistruesve të lindjeve.<ref name="Brunton_2008" />{{rp|41}} Në atë kohë pranohej se vaksinimi vullnetar nuk kishte ulur vdekshmërinë nga lia,<ref name="Brunton_2008" />{{rp|43}} por Ligji i Vaksinimit të 1853-ës u zbatua aq keq sa pati pak ndikim në numrin e fëmijëve të vaksinuar në Angli dhe Uells.<ref name="Brunton_2008" />{{rp|50}} [[Skeda:Poster for vaccination against smallpox.jpg|thumb|upright=0.8|Një afishe e vitit 1979 nga [[Lagos]]i, Nigeri, që promovonte çrrënjosjen botërore të lisë<ref name="Magner_2009">{{Cite book|title=A History of Infectious Diseases and the Microbial World|vauthors=Magner LN|publisher=ABC-CLIO|year=2009|isbn=978-0-275-99505-8|language=en}}</ref>{{rp|116}}]] Gjykata e Lartë e SHBA-së mbështeti ligjet e vaksinimit të detyrueshëm në çështjen historike të vitit 1905, Jacobson kundër Massachusetts-it, duke vendosur se ligjet mund të kërkonin vaksinim për të mbrojtur publikun nga sëmundje ngjitëse të rrezikshme. Megjithatë, në praktikë, SHBA-ja kishte normën më të ulët të vaksinimit mes vendeve të industrializuara në fillim të shekullit të 20-të. Ligjet e vaksinimit të detyrueshëm filluan të zbatohen në SHBA pas Luftës së Dytë Botërore. Në 1959, OBSH-ja bëri thirrje për çrrënjosjen e lisë në mbarë botën, pasi lia ishte ende endemike në 33 vende. Në vitet 1960, gjashtë deri tetë fëmijë vdisnin çdo vit në SHBA nga komplikime të lidhura me vaksinimin. Sipas OBSH-së, në 1966 kishte rreth 100 milionë raste lie në mbarë botën, duke shkaktuar një vlerësim prej dy milionë vdekjesh. Në vitet 1970, rreziku për të kontraktuar lia ishte aq i vogël sa Shërbimi i Shëndetit Publik i SHBA-së rekomandoi ndërprerjen e vaksinimit rutinë kundër lisë. Deri në 1974, programi i OBSH-së për vaksinimin kundër lisë e kishte kufizuar lisë në pjesë të Pakistanit, Indisë, Bangladeshit, Etiopisë dhe Somalisë. Në 1977, OBSH-ja regjistroi rastin e fundit të infektimit me li të fituar jashtë një laboratori, në Somali. Në 1980, OBSH-ja shpalli zyrtarisht botën të lirë nga lia.<ref name="Magner_2009" />{{rp|115–116}} Në 1974, OBSH-ja miratoi qëllimin e vaksinimit universal deri në 1990 për të mbrojtur fëmijët nga gjashtë sëmundje infektive të parandalueshme: fruthi, poliomieliti, difteria, kolli i mirë, tetanozi dhe tuberkulozi.<ref name="Magner_2009" />{{rp|119}} Në vitet 1980, vetëm 20 deri 40% e fëmijëve në vendet në zhvillim ishin vaksinuar kundër këtyre gjashtë sëmundjeve. Në vendet e pasura, numri i rasteve me fruth ishte ulur dukshëm pas futjes së vaksinës kundër fruthit në 1963. Shifrat e OBSH-së tregojnë se në shumë vende, rënia e vaksinimit kundër fruthit çon në rishfaqjen e rasteve me fruth. Fruthi është aq ngjitës sa ekspertët e shëndetit publik besojnë se nevojitet një normë vaksinimi prej 100% për ta kontrolluar sëmundjen.<ref name="Magner_2009" />{{rp|120}} Pavarësisht dekadave të vaksinimit masiv, polio mbetet një kërcënim në Indi, Nigeri, Somali, Niger, Afganistan, Bangladesh dhe Indonezi. Deri në 2006, ekspertët globalë të shëndetit arritën në përfundimin se çrrënjosja e polios ishte e mundur vetëm nëse përmirësohej furnizimi me ujë të pijshëm dhe sanitacion në lagje të varfra.<ref name="Magner_2009" />{{rp|124}} Vendosja e një vaksine të kombinuar DPT kundër difterisë, pertusisit (kolli i mirë) dhe tetanozit në vitet 1950 u konsiderua një përparim i madh për shëndetin publik. Por gjatë fushatave të vaksinimit që shtrihen përgjatë dekadave, vaksinat DPT u shoqëruan me një numër të madh rastesh me efekte anësore. Pavarësisht vaksinave të përmirësuara DPT që hynë në treg në vitet 1990, vaksinat DPT u bënë fokusi i fushatave kundër vaksinimit në vendet e pasura. Ndërsa normat e imunizimit ranë, shpërthimet e kollit të mirë u shtuan në shumë vende.<ref name="Magner_2009" />{{rp|128}} Në 2000, Aleanca Globale për Vaksina dhe Imunizim (GAVI) u themelua për të forcuar vaksinimet rutinë dhe për të futur vaksina të reja dhe të nënpërdorura në vende me PBB për frymë nën 1.000 dollarë amerikanë.<ref>{{cite journal|vauthors=Jaupart P, Dipple L, Dercon S|date=2019-12-03|title=Has Gavi lived up to its promise? Quasi-experimental evidence on country immunisation rates and child mortality|journal=BMJ Global Health|volume=3|issue=4|article-number=e001789|doi=10.1136/bmjgh-2019-001789|pmc=6936423|pmid=31908857|language=en}}</ref> [[UNICEF]] ka raportuar mbi masën në të cilën fëmijët humbën vaksinime nga 2020 e këtej për shkak të pandemisë së COVID-19-ës. Deri në verën e 2023, organizata i përshkroi programet e vaksinimit si "duke u rikthyer në rrugën e duhur".<ref>UNICEF UK, ''Child Matters'', Verë 2023, f. 10-11</ref> == Politika e vaksinimit == [[Skeda:DTP-Vaccination-rate-by-US-State-and-exemption-status-1.png|thumb|upright=1.2|Norma e vaksinimit sipas shteteve të SHBA-së, përfshirë përjashtimet e lejuara nga secili shtet në 2017]] Për të eliminuar rrezikun e shpërthimeve të disa sëmundjeve, në kohë të ndryshme qeveritë dhe institucione të tjera kanë zbatuar politika që kërkojnë vaksinim për të gjithë njerëzit. Për shembull, një ligj i vitit 1853 kërkoi vaksinim universal kundër lisë në Angli dhe Uells, me gjoba për ata që nuk përmbaheshin.<ref>{{cite book|vauthors=Brunton D|title=The Politics of Vaccination: Practice and Policy in England, Wales, Ireland, and Scotland, 1800–1874|date=2008|publisher=University of Rochester Press|page=39|language=en}}</ref> Politikat bashkëkohore tipike të vaksinimit në SHBA kërkojnë që fëmijët të marrin vaksinat e rekomanduara përpara regjistrimit në shkollat publike.<ref>{{cite web|title=State Vaccination Requirements|url=https://www.cdc.gov/vaccines/imz-managers/laws/state-reqs.html|publisher=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-12-07|date=2019-03-11|url-status=live|language=en}}</ref> Që nga vaksinimet e hershme të shekullit të nëntëmbëdhjetë, këto politika janë kundërshtuar nga grupe të ndryshme, të quajtura kolektivisht antivaksinistë, të cilët kundërshtojnë për arsye shkencore, etike, politike, sigurie mjekësore, fetare dhe të tjera.<ref>{{cite journal|vauthors=Tolley K|title=School Vaccination Wars|journal=History of Education Quarterly|date=maj 2019|volume=59|issue=2|pages=161–194|doi=10.1017/heq.2019.3|doi-access=free|language=en}}</ref> Kundërshtimet e zakonshme janë se vaksinimet nuk funksionojnë, se vaksinimi i detyrueshëm përbën ndërhyrje të tepruar të qeverisë në çështje personale, ose se vaksinat e propozuara nuk janë mjaftueshëm të sigurta.<ref name="wolfesharp">{{cite journal|vauthors=Wolfe RM, Sharp LK|title=Anti-vaccinationists past and present|journal=BMJ|volume=325|issue=7361|pages=430–2|date=gusht 2002|pmid=12193361|pmc=1123944|doi=10.1136/bmj.325.7361.430|language=en}}</ref> Shumë politika moderne vaksinimi lejojnë përjashtime për ata me sisteme imunitare të dobësuara, alergji ndaj përbërësve të përdorur në vaksina, ose kundërshtime të forta.<ref>{{cite journal|vauthors=Salmon DA, Teret SP, MacIntyre CR, Salisbury D, Burgess MA, Halsey NA|s2cid=19344405|title=Compulsory vaccination and conscientious or philosophical exemptions: past, present, and future|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_february-4-10-2006_367_9508/page/436|journal=Lancet|volume=367|issue=9508|pages=436–42|date=shkurt 2006|pmid=16458770|doi=10.1016/S0140-6736(06)68144-0|language=en}}</ref> Në vendet me burime financiare të kufizuara, mbulimi i kufizuar i vaksinimit rezulton në sëmundshmëri dhe vdekshmëri më të lartë nga sëmundjet infektive.<ref>{{cite journal|vauthors=Mhatre SL, Schryer-Roy AM|title=The fallacy of coverage: uncovering disparities to improve immunization rates through evidence. Results from the Canadian International Immunization Initiative Phase 2 – Operational Research Grants|journal=BMC International Health and Human Rights|volume=9|issue=S1|article-number=S1|date=tetor 2009|pmid=19828053|pmc=3226229|doi=10.1186/1472-698X-9-S1-S1|doi-access=free|language=en}}</ref> Vendet më të pasura janë në gjendje të subvencionojnë vaksinimin për grupet në rrezik, duke rezultuar në mbulim më gjithëpërfshirës dhe efektiv. Në Australi, për shembull, qeveria subvencionon vaksinimin për të moshuarit dhe australianët indigjenë.<ref>{{Cite web|url=http://www.nps.org.au/consumers/publications/medicines_talk/medicinestalk_no._32_summer_2009/time_to_think_about_vaccinations_again|title=Time to think about vaccinations again?|url-status=dead|work=Medicines Talk (No. 32 Summer 2009)|publisher=NPS MedicineWise|location=Sydney, Australia|date=2010-02-01|language=en|access-date=1 gusht 2026|archive-date=27 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727175547/http://www.nps.org.au/consumers/publications/medicines_talk/medicinestalk_no._32_summer_2009/time_to_think_about_vaccinations_again}}</ref> Public Health Law Research, një organizatë e pavarur me bazë në SHBA, raportoi në 2009 se nuk ka dëshmi të mjaftueshme për të vlerësuar efektshmërinë e kërkimit të vaksinimit si kusht për punësim të caktuar, si mjet për uljen e incidencës së sëmundjeve specifike tek popullata veçanërisht të cenueshme;<ref>{{cite web|url=http://publichealthlawresearch.org/product/laws-and-policies-requiring-specified-vaccinations-among-high-risk-populations|title=Laws and Policies Requiring Specified Vaccinations among High Risk Populations|publisher=Public Health Law Research|date=2009-12-07|access-date=2014-11-19|url-status=live|language=en}}</ref> se ka dëshmi të mjaftueshme që mbështesin efektshmërinë e kërkimit të vaksinimit si kusht për ndjekjen e qendrave të kujdesit për fëmijë dhe shkollave;<ref>{{cite web|url=http://publichealthlawresearch.org/product/vaccination-requirements-child-care-school-and-college-attendance|title=Vaccination Requirements for Child Care, School and College Attendance|publisher=Public Health Law Research|date=2009-07-12|access-date=2014-11-19|url-status=live|language=en}}</ref> dhe se ka dëshmi të forta që mbështesin efektshmërinë e "urdhrave standarde", të cilat lejojnë punonjësit e kujdesit shëndetësor pa autoritet recete të administrojnë vaksinë si ndërhyrje shëndeti publik.<ref>{{cite web|url=http://publichealthlawresearch.org/product/standing-orders-vaccination|title=Standing Orders for Vaccination|publisher=Public Health Law Research|date=2009-07-12|access-date=2014-01-08|url-status=live|language=en}}</ref> === Vaksinimi me dozë fraksionale === Vaksinimi me dozë fraksionale ul dozën e një vaksine për të lejuar vaksinimin e më shumë individëve me një stok të caktuar vaksine, duke shkëmbyer përfitimin shoqëror me mbrojtjen individuale. Bazuar në vetitë e jolinearitetit të shumë vaksinave, ai është efektiv në sëmundjet e varfërisë<ref>{{Cite journal|date=2012-01-05|title=Intradermal fractional dose inactivated polio vaccine: A review of the literature|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X11017853|journal=Vaccine|volume=30|issue=2|pages=121–125|doi=10.1016/j.vaccine.2011.11.018|issn=0264-410X|last1=Nelson|first1=Katherine S.|last2=Janssen|first2=Julia M.|last3=Troy|first3=Stephanie B.|last4=Maldonado|first4=Yvonne|pmid=22100886|access-date=2021-08-18|url-status=live|url-access=subscription|language=en}}</ref> dhe premton përfitime në valë pandemike, p.sh. në rastin e COVID-19-ës,<ref>{{Cite journal|vauthors=Hunziker P|date=2021-07-24|title=Personalized-dose Covid-19 vaccination in a wave of virus Variants of Concern: Trading individual efficacy for societal benefit|url=https://precisionnanomedicine.com/article/26101-personalized-dose-covid-19-vaccination-in-a-wave-of-virus-variants-of-concern-trading-individual-efficacy-for-societal-benefit|journal=Precision Nanomedicine|volume=4|issue=3|pages=805–820|doi=10.33218/001c.26101|doi-access=free|access-date=2021-08-18|url-status=live|language=en}}</ref> kur furnizimi me vaksina është i kufizuar. === Litigimi === Pretendime për dëmtime nga vaksinat në dekadat e fundit kanë dalë në procese gjyqësore në SHBA. Disa familje kanë fituar shpërblime të konsiderueshme nga juri simpatizuese, edhe pse shumica e zyrtarëve të shëndetit publik kanë thënë se pretendimet për dëmtime ishin të pabazuara.<ref name="Sugarman">{{cite journal|vauthors=Sugarman SD|title=Cases in vaccine court—legal battles over vaccines and autism|journal=The New England Journal of Medicine|volume=357|issue=13|pages=1275–7|date=shtator 2007|pmid=17898095|doi=10.1056/NEJMp078168|doi-access=free|language=en}}</ref> Në përgjigje, disa prodhues vaksinash ndërprenë prodhimin, gjë që qeveria e SHBA-së e konsideroi si kërcënim të mundshëm për shëndetin publik, kështu që u miratuan ligje për t'i mbrojtur prodhuesit nga përgjegjësitë ligjore që lidhen me pretendimet për dëmtime nga vaksinat.<ref name="Sugarman" /> Siguria dhe efektet anësore të vaksinave të shumta janë testuar për të mbështetur qëndrueshmërinë e vaksinave si pengesë kundër sëmundjeve. Vaksina kundër gripit u testua në prova të kontrolluara dhe u vërtetua se kishte efekte anësore të papërfillshme, të barabarta me ato të placebos.<ref>{{cite journal|vauthors=Nichol KL, Margolis KL, Lind A, Murdoch M, McFadden R, Hauge M, Magnan S, Drake M|title=Side effects associated with influenza vaccination in healthy working adults. A randomized, placebo-controlled trial|journal=Archives of Internal Medicine|volume=156|issue=14|pages=1546–50|date=korrik 1996|pmid=8687262|doi=10.1001/archinte.1996.00440130090009|language=en}}</ref> Disa shqetësime nga familjet mund të kenë ardhur nga besime dhe norma shoqërore që i bëjnë ato të mosbesojnë ose të refuzojnë vaksinat, duke kontribuar në këtë mospërputhje të pabazuar në efektet anësore.<ref>{{cite journal|vauthors=Oraby T, Thampi V, Bauch CT|title=The influence of social norms on the dynamics of vaccinating behaviour for paediatric infectious diseases|journal=Proceedings. Biological Sciences|volume=281|issue=1780|article-number=20133172|date=prill 2014|pmid=24523276|pmc=4078885|doi=10.1098/rspb.2013.3172|language=en}}</ref> === Kundërshtimi === [[Skeda:Global trend in believing vaccines are not safe.png|thumb|upright=1.75|Sondazh global në 67 vende në përgjigje të pyetjes: "Përgjithësisht mendoj se vaksinat janë të sigurta". Kjo figurë tregon shpërndarjen e përgjigjeve që u përgjigjën "Nuk pajtohem fort" ose "Priroj të mos pajtohem" me pohimin e mësipërm.<ref>{{cite journal|vauthors=Larson HJ, de Figueiredo A, Xiahong Z, Schulz WS, Verger P, Johnston IG, Cook AR, Jones NS|title=The State of Vaccine Confidence 2016: Global Insights Through a 67-Country Survey|journal=eBioMedicine|volume=12|pages=295–301|date=tetor 2016|pmid=27658738|pmc=5078590|doi=10.1016/j.ebiom.2016.08.042|language=en}}</ref>]] Kundërshtimi ndaj vaksinimit, nga një gamë e gjerë kritikësh të vaksinave, ekziston që nga fushatat e para të vaksinimit.<ref name="wolfesharp" /> Pranohet gjerësisht se përfitimet nga parandalimi i sëmundjeve serioze dhe vdekjeve nga sëmundjet infektive tejkalojnë shumë rreziqet e efekteve anësore serioze të rralla pas imunizimit.<ref name="BH">{{cite journal|vauthors=Bonhoeffer J, Heininger U|s2cid=40669829|title=Adverse events following immunization: perception and evidence|journal=Current Opinion in Infectious Diseases|volume=20|issue=3|pages=237–46|date=qershor 2007|pmid=17471032|doi=10.1097/QCO.0b013e32811ebfb0|language=en}}</ref> Disa studime kanë pretenduar të tregojnë se oraret aktuale të vaksinimit rrisin normat e vdekshmërisë dhe shtrimit në spital tek foshnjat.<ref>{{cite journal|vauthors=Miller NZ, Goldman GS|title=Infant mortality rates regressed against number of vaccine doses routinely given: is there a biochemical or synergistic toxicity?|journal=Human & Experimental Toxicology|volume=30|issue=9|pages=1420–8|date=shtator 2011|pmid=21543527|pmc=3170075|doi=10.1177/0960327111407644|bibcode=2011HETox..30.1420M|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Goldman GS, Miller NZ|title=Relative trends in hospitalizations and mortality among infants by the number of vaccine doses and age, based on the Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS), 1990–2010|journal=Human & Experimental Toxicology|volume=31|issue=10|pages=1012–21|date=tetor 2012|pmid=22531966|pmc=3547435|doi=10.1177/0960327112440111|bibcode=2012HETox..31.1012G|language=en}}</ref> Kanë lindur mosmarrëveshje të ndryshme mbi moralin, etikën, efektshmërinë dhe sigurinë e vaksinimit. Disa kritikë të vaksinimit thonë se vaksinat janë joefektive kundër sëmundjeve<ref name="Halvorsen">{{cite book|vauthors=Halvorsen R|title=The Truth about Vaccines|url=https://archive.org/details/truthaboutvaccin0000halv|publisher=Gibson Square|year=2007|isbn=978-1-903933-92-3|language=en}}</ref> ose se studimet mbi sigurinë e vaksinave janë të pamjaftueshme.<ref name="Halvorsen" /> Disa grupe fetare nuk lejojnë vaksinimin,<ref>{{cite journal|vauthors=Sinal SH, Cabinum-Foeller E, Socolar R|s2cid=29738930|title=Religion and medical neglect|url=https://archive.org/details/sim_southern-medical-journal_2008-07_101_7/page/703|journal=Southern Medical Journal|volume=101|issue=7|pages=703–6|date=korrik 2008|pmid=18580731|doi=10.1097/SMJ.0b013e31817997c9|language=en}}</ref> dhe disa grupe politike kundërshtojnë vaksinimin e detyrueshëm në emër të lirisë individuale.<ref name="wolfesharp" /> Në përgjigje, është shprehur shqetësim se përhapja e informacionit të pabazuar mbi rreziqet mjekësore të vaksinave rrit normat e infeksioneve kërcënuese për jetën, jo vetëm tek fëmijët prindërit e të cilëve refuzuan vaksinimin, por edhe tek ata që nuk mund të vaksinohen për shkak të moshës ose imunodefiçencës, të cilët mund të kontraktojnë infeksione nga bartës të pavaksinuar (shih imunitetin kolektiv).<ref>{{cite journal|vauthors=Omer SB, Salmon DA, Orenstein WA, deHart MP, Halsey N|title=Vaccine refusal, mandatory immunization, and the risks of vaccine-preventable diseases|journal=The New England Journal of Medicine|volume=360|issue=19|pages=1981–8|date=maj 2009|pmid=19420367|doi=10.1056/NEJMsa0806477|s2cid=5353949|doi-access=free|language=en}}</ref> Disa prindër besojnë se vaksinat shkaktojnë autizëm, edhe pse nuk ka dëshmi shkencore që e mbështesin këtë ide.<ref>{{cite journal|vauthors=Gross L|title=A broken trust: lessons from the vaccine--autism wars|journal=PLOS Biology|volume=7|issue=5|article-number=e1000114|date=maj 2009|pmid=19478850|pmc=2682483|doi=10.1371/journal.pbio.1000114|doi-access=free|language=en}}</ref> Në 2011, Andrew Wakefield, një nga eksponentët kryesorë të teorisë sipas së cilës vaksina MPR shkakton autizëm, u zbulua se ishte i motivuar financiarisht për të falsifikuar të dhënat e kërkimit dhe iu hoq më pas licenca mjekësore.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2011/HEALTH/01/05/autism.vaccines/index.html|title=Retracted autism study an 'elaborate fraud,' British journal finds|publisher=CNN.com|date=2011-01-06|access-date=2013-04-26|url-status=live|language=en}}</ref> Në Shtetet e Bashkuara, njerëzit që refuzojnë vaksinat për arsye jomjekësore kanë përbërë një përqindje të madhe të rasteve me fruth, dhe rasteve pasuese të humbjes së përhershme të dëgjimit dhe vdekjes së shkaktuar nga sëmundja.<ref>{{cite journal|vauthors=Phadke VK, Bednarczyk RA, Salmon DA, Omer SB|title=Association Between Vaccine Refusal and Vaccine-Preventable Diseases in the United States: A Review of Measles and Pertussis|journal=JAMA|volume=315|issue=11|pages=1149–58|date=mars 2016|pmid=26978210|pmc=5007135|doi=10.1001/jama.2016.1353|language=en}}</ref> Shumë prindër nuk i vaksinojnë fëmijët e tyre sepse ndiejnë se sëmundjet nuk janë më të pranishme falë vaksinimit.<ref>{{cite press release|url=https://www.who.int/immunization/newsroom/events/immunization_week/2012/further_information/en/|url-status=dead|title=WHO – World Immunization Week 2012|website=Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH)|language=en}}</ref> Kjo është një supozim i gabuar, pasi sëmundjet e mbajtura nën kontroll nga programet e imunizimit mund dhe në fakt rikthehen nëse imunizimi braktiset. Këta patogjenë mund të infektojnë potencialisht edhe njerëz të vaksinuar, për shkak të aftësisë së patogjenit për të mutuar kur mund të jetojë tek bujtës të pavaksinuar.<ref>{{Cite web|url=https://io9.gizmodo.com/how-poor-vaccination-rates-can-help-viruses-beat-the-va-1492482862|title=Why anti-vaxxers might be creating a world of more dangerous viruses|vauthors=Inglis-Arkell E|website=io9|date=janar 2014|access-date=2019-06-10|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.contagionlive.com/news/pertussis-and-other-diseases-could-return-if-vaccination-rates-lag|title=Pertussis and Other Diseases Could Return If Vaccination Rates Lag|website=ContagionLive|date=2019-03-26|access-date=2019-06-10|url-status=live|language=en}}</ref> ==== Vaksinimi dhe autizmi ==== Ideja e një lidhjeje mes vaksinave dhe autizmit lindi nga një artikull i vitit 1998, autori kryesor i të cilit ishte mjeku Andrew Wakefield. Studimi i tij konkludoi se tetë nga dymbëdhjetë pacientët, të moshës tre deri dhjetë vjeç, zhvilluan simptoma sjellore të përputhshme me autizmin pas administrimit të vaksinës MPR (imunizim kundër fruthit, shytave dhe rubeolës).<ref name="Wakefield">{{cite journal|vauthors=Wakefield AJ, Murch SH, Anthony A, Linnell J, Casson DM, Malik M, Berelowitz M, Dhillon AP, Thomson MA, Harvey P, Valentine A, Davies SE, Walker-Smith JA|s2cid=439791|title=Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children|journal=Lancet|volume=351|issue=9103|pages=637–41|date=shkurt 1998|pmid=9500320|doi=10.1016/S0140-6736(97)11096-0|bibcode=1998Lanc..351..637W|url=http://briandeer.com/mmr/lancet-paper.htm|author-link1=Andrew Wakefield|access-date=2012-02-05|url-status=live|url-access=subscription|language=en}} ''(Shënim: ky artikull u tërhoq zyrtarisht më 2010; shih [https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)60175-4 njoftimin e tërheqjes] (PMID 20137807) dhe analizat e ''Retraction Watch'' mbi rastin.)''</ref> Artikulli u kritikua gjerësisht për mungesë rigoroziteti shkencor dhe u vërtetua se Wakefield falsifikoi të dhënat në artikull.<ref name="Wakefield" /> Në 2004, 10 nga 12 bashkautorët origjinalë (pa përfshirë Wakefield-in) publikuan një tërheqje të artikullit dhe deklaruan sa vijon: "Duam ta bëjmë të qartë se në këtë artikull nuk u vërtetua asnjë lidhje shkakësore mes vaksinës MPR dhe autizmit, pasi të dhënat ishin të pamjaftueshme."<ref>{{cite journal|vauthors=Murch SH, Anthony A, Casson DH, Malik M, Berelowitz M, Dhillon AP, Thomson MA, Valentine A, Davies SE, Walker-Smith JA|s2cid=5128036|title=Retraction of an interpretation|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2004-03-06_363_9411/page/n13|journal=Lancet|volume=363|issue=9411|page=750|date=mars 2004|pmid=15016483|doi=10.1016/S0140-6736(04)15715-2|language=en}}</ref> Në 2010, ''The Lancet'' e tërhoqi zyrtarisht artikullin, duke deklaruar se disa elementë të artikullit ishin të pasakta, përfshirë të dhëna dhe protokolle të falsifikuara. Artikulli ka nxitur një lëvizje shumë më të madhe kundër vaksinimit, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara, dhe edhe pse artikulli u tregua i rremë dhe u tërhoq rëndë, një në katër prindër ende beson se vaksinat mund të shkaktojnë autizëm.<ref>{{cite journal|vauthors=Daley MF, Glanz JM|title=Straight talk about vaccination|url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_2011-09_305_3/page/n33|journal=Scientific American|volume=305|issue=3|pages=32–34|date=shtator 2011|pmid=21870438|doi=10.1038/scientificamerican0911-32|bibcode=2011SciAm.305b..32D|language=en}}</ref> Të gjitha studimet e vlerësuara dhe përfundimtare kanë treguar se nuk ka korrelacion mes vaksinave dhe autizmit.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/vaccinesafety/concerns/autism.html|title=Vaccines Do Not Cause Autism Concerns Vaccine Safety CDC|date=2019-02-06|website=Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së|access-date=2019-03-22|url-status=live|language=en}}</ref> Një nga studimet, botuar në 2015, konfirmon se nuk ka lidhje mes autizmit dhe vaksinës MPR. Foshnjave iu dha një plan shëndetësor që përfshinte vaksinën MPR, dhe u studiuan vazhdimisht derisa arritën moshën pesë vjeç. Nuk pati lidhje mes vaksinës dhe fëmijëve që kishin një motër/vëlla me zhvillim normal ose një motër/vëlla me autizëm, që i bënte ata me rrezik më të lartë për të zhvilluar vetë autizmin.<ref>{{cite journal|vauthors=Jain A, Marshall J, Buikema A, Bancroft T, Kelly JP, Newschaffer CJ|title=Autism occurrence by MMR vaccine status among US children with older siblings with and without autism|journal=JAMA|volume=313|issue=15|pages=1534–40|date=prill 2015|pmid=25898051|doi=10.1001/jama.2015.3077|doi-access=free|language=en}}</ref> Mund të jetë e vështirë të korrigjohet kujtesa e njerëzve kur informacioni i gabuar merret përpara atij të saktë. Edhe pse ka shumë dëshmi kundër studimit të Wakefield-it dhe tërheqje të publikuara nga shumica e bashkautorëve, shumë njerëz vazhdojnë të besojnë dhe të bazojnë vendime tek studimi, pasi ai vazhdon të mbetet në kujtesën e tyre. Studime dhe kërkime po kryhen për të përcaktuar mënyra efektive për të korrigjuar keqinformimin në kujtesën publike.<ref>{{cite journal|vauthors=Pluviano S, Watt C, Della Sala S|title=Misinformation lingers in memory: Failure of three pro-vaccination strategies|journal=PLOS ONE|volume=12|issue=7|article-number=e0181640|date=2017-07-27|pmid=28749996|pmc=5547702|doi=10.1371/journal.pone.0181640|bibcode=2017PLoSO..1281640P|doi-access=free|language=en}}</ref> == Mënyrat e administrimit == Administrimi i një vaksine mund të jetë oral, me injeksion (intramuskular, intradermik, nënlëkuror), me shpim, transdermik ose intranazal.<ref>{{cite book|vauthors=Plotkin SA|title=Mass Vaccination: Global Aspects – Progress and Obstacles (Current Topics in Microbiology & Immunology)|url=https://archive.org/details/massvaccinationg0304unse|publisher=Springer-Verlag Berlin and Heidelberg GmbH & Co. K|year=2006|isbn=978-3-540-29382-8|language=en}}</ref> Disa prova klinike të fundit kanë synuar dhënien e vaksinave nëpërmjet sipërfaqeve mukozale, për t'u përthithur nga sistemi i përbashkët i imunitetit mukozal, duke shmangur kështu nevojën për injeksione.<ref>{{cite journal|vauthors=Fujkuyama Y, Tokuhara D, Kataoka K, Gilbert RS, McGhee JR, Yuki Y, Kiyono H, Fujihashi K|title=Novel vaccine development strategies for inducing mucosal immunity|journal=Expert Review of Vaccines|volume=11|issue=3|pages=367–79|date=mars 2012|pmid=22380827|pmc=3315788|doi=10.1586/erv.11.196|language=en}}</ref> == Ekonomia e vaksinimit == Shëndeti përdoret shpesh si një nga metrikat për të përcaktuar prosperitetin ekonomik të një vendi. Kjo sepse individët më të shëndetshëm janë përgjithësisht më të përshtatshëm për të kontribuar në zhvillimin ekonomik të një vendi sesa të sëmurët.<ref name="ReferenceA">{{cite journal|vauthors=Quilici S, Smith R, Signorelli C|title=Role of vaccination in economic growth|journal=Journal of Market Access & Health Policy|volume=3|article-number=27044|date=2015-08-12|pmid=27123174|pmc=4802686|doi=10.3402/jmahp.v3.27044|language=en}}</ref> Ka shumë arsye për këtë. Për shembull, një person i vaksinuar kundër gripit jo vetëm mbron veten nga rreziku i gripit, por njëkohësisht parandalon edhe infektimin e atyre përreth tij.<ref name="InstituteMedicine-2003">{{Cite book|date=2003-12-10|title=Financing Vaccines in the 21st Century|url=https://www.nap.edu/read/10782/chapter/2#10|doi=10.17226/10782|pmid=25057673|isbn=978-0-309-08979-1|author1=Institute of Medicine|author2=Board on Health Care Services|author3=Committee on the Evaluation of Vaccine Purchase Financing in the United States|access-date=2019-02-06|url-status=live|language=en}}</ref> Kjo çon në një shoqëri më të shëndetshme, gjë që lejon individët të jenë më produktivë ekonomikisht. Fëmijët për rrjedhojë mund të ndjekin shkollën më shpesh dhe janë vërejtur të kenë rezultate më të mira akademike. Në mënyrë të ngjashme, të rriturit janë në gjendje të punojnë më shpesh, më me efikasitet dhe më me efektshmëri.<ref name="ReferenceA" /><ref>{{Cite news|url=https://econlife.com/2015/02/economic-positive-externalities-of-vaccination/|title=The Economic Side of Vaccines' Positive Externalities|date=2015-02-24|work=Econlife|access-date=2018-09-07|url-status=live|language=en}}</ref> === Kostot dhe përfitimet === Në përgjithësi, vaksinimet sjellin një përfitim neto për shoqërinë. Vaksinat shpesh vihen re për vlerat e tyre të larta të kthimit të investimit (ROI), veçanërisht kur merren parasysh efektet afatgjata.<ref>{{cite journal|vauthors=Carroll S, Rojas AJ, Glenngård AH, Marin C|title=Vaccination: short- to long-term benefits from investment|journal=Journal of Market Access & Health Policy|volume=3|article-number=27279|date=2015-08-12|pmid=27123171|pmc=4802682|doi=10.3402/jmahp.v3.27279|language=en}}</ref> Disa vaksina kanë vlera ROI shumë më të larta se të tjerat. Studimet kanë treguar se raportet mes përfitimeve dhe kostove të vaksinimit mund të ndryshojnë ndjeshëm — nga 27:1 për difteri/pertusis, në 13,5:1 për fruth, 4,76:1 për lija e dhenve (varicella), dhe 0,68–1,1:1 për konjugatin pneumokokal.<ref name="InstituteMedicine-2003" /> Disa qeveri zgjedhin të subvencionojnë koston e vaksinave, për shkak të vlerave të larta ROI që u atribuohen vaksinimeve. Shtetet e Bashkuara subvencionojnë mbi gjysmën e të gjitha vaksinave për fëmijë, që kushtojnë mes 400 dhe 600 dollarëve secila. Edhe pse shumica e fëmijëve vaksinohen, popullata e rritur e SHBA-së mbetet ende nën nivelet e rekomanduara të imunizimit. Shumë faktorë mund t'i atribuohen kësaj çështjeje. Shumë të rritur me gjendje të tjera shëndetësore nuk mund të imunizohen në mënyrë të sigurt, ndërsa të tjerë zgjedhin të mos imunizohen për hir të përfitimeve private financiare. Shumë amerikanë janë të nën-siguruar dhe, si të tillë, kërkohet të paguajnë vetë për vaksinat. Të tjerë janë përgjegjës për pagimin e zbritjeve dhe bashkëpagesave të larta. Edhe pse vaksinimet zakonisht sjellin përfitime ekonomike afatgjata, shumë qeveri hasin vështirësi për të përballuar kostot e larta afatshkurtra të lidhura me punën dhe prodhimin. Rrjedhimisht, shumë vende neglizhojnë t'i ofrojnë shërbime të tilla.<ref name="InstituteMedicine-2003" /> Sipas një punimi të vitit 2021, vaksinimet kundër haemophilus influenzae tipi b, hepatitit B, papillomavirusit njerëzor, encefalitit japonez, fruthit, neisseria meningitidis serogrupi A, rotavirusit, rubeolës, streptococcus pneumoniae dhe ethes së verdhë kanë parandaluar një vlerësim prej 50 milionë vdekjesh nga 2000 deri 2019.<ref name="Toor-2021">{{Cite journal|last1=Toor|first1=Jaspreet|last2=Echeverria-Londono|first2=Susy|last3=Li|first3=Xiang|last4=Abbas|first4=Kaja|last5=Carter|first5=Emily D|last6=Clapham|first6=Hannah E|last7=Clark|first7=Andrew|last8=de Villiers|first8=Margaret J|last9=Eilertson|first9=Kirsten|last10=Ferrari|first10=Matthew|last11=Gamkrelidze|first11=Ivane|date=2021-07-13|editor-last=Stanley|editor-first=Margaret|editor2-last=Harper|editor2-first=Diane M|editor3-last=Soldan|editor3-first=Kate|title=Lives saved with vaccination for 10 pathogens across 112 countries in a pre-COVID-19 world|journal=eLife|volume=10|article-number=e67635|doi=10.7554/eLife.67635|pmid=34253291|pmc=8277373|issn=2050-084X|doi-access=free|language=en}}</ref> Punimi "përfaqëson vlerësimin më të gjerë të ndikimit të vaksinave përpara ndërprerjeve të lidhura me COVID-19-ën".<ref name="Toor-2021" /> Sipas një studimi të qershorit 2022, vaksinimet kundër COVID-19-ës parandaluan 14,4 deri 19,8 milionë vdekje shtesë në 185 vende dhe territore, nga 8 dhjetor 2020 deri 8 dhjetor 2021.<ref>{{Cite journal|vauthors=Watson OJ, Barnsley G, Toor J, Hogan AB, Winskill P, Ghani AC|date=qershor 2022|title=Global impact of the first year of COVID-19 vaccination: a mathematical modelling study|journal=The Lancet Infectious Diseases|volume=22|issue=9|pages=1293–1302|doi=10.1016/s1473-3099(22)00320-6|pmc=9225255|pmid=35753318|doi-access=free|title-link=doi|bibcode=2022LanID..22.1293W|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-06-24|title=COVID-19 vaccines saved nearly 20 million lives in a year, study says|url=https://www.cbsnews.com/news/covid-19-vaccine-saved-nearly-20-million-lives-in-a-year-study-says/|url-status=live|access-date=2022-06-27|website=CBS News|language=en}}</ref> Ata vlerësuan se do të kushtonte mes 2,8 dhe 3,7 miliardë dollarësh për të zhvilluar të paktën një vaksinë për secilën prej tyre. Kjo duhet krahasuar me koston e mundshme të një shpërthimi. Shpërthimi i SARS-it në Azinë Lindore në 2003 kushtoi 54 miliardë dollarë.<ref>{{cite news|title=Scientists have estimated the cost of stopping 11 diseases that could kill millions in a pandemic|url=https://www.vox.com/future-perfect/2018/10/22/17999676/vaccine-ebola-pandemic-disease-zika-epidemic-sars|access-date=2018-12-02|publisher=Vox|date=2018-10-22|url-status=live|language=en}}</ref> [[Teoria e lojës|teoria e lojërave]] përdor funksione utiliteti për të modeluar kostot dhe përfitimet, të cilat mund të përfshijnë kosto dhe përfitime financiare dhe jofinanciare. Vitet e fundit, është argumentuar se teoria e lojërave mund të përdoret në mënyrë efektive për të modeluar përqafimin e vaksinave në shoqëri. Studiuesit e kanë përdorur teorinë e lojërave për këtë qëllim, për të analizuar përqafimin e vaksinimit në kontekstin e sëmundjeve si gripi dhe fruthi.<ref>{{cite journal|vauthors=Chang SL, Piraveenan M, Pattison P, Prokopenko M|title=Game theoretic modelling of infectious disease dynamics and intervention methods: a review|journal=Journal of Biological Dynamics|volume=14|issue=1|pages=57–89|date=dhjetor 2020|pmid=31996099|doi=10.1080/17513758.2020.1720322|s2cid=58004680|arxiv=1901.04143|bibcode=2020JBioD..14...57C|language=en}}</ref> == Galeria == <gallery perrow="6"> Skeda:Vaccination; "Dr Jenner performing his first vaccination, 17 Wellcome V0018142.jpg|Dr. Jenner duke kryer vaksinimin e tij të parë tek James Phipps, një djalë 8-vjeçar, më 14 maj 1796. Pikturë nga Ernest Board (fillimi i shekullit të 20-të) Skeda:The cow pock.jpg|''The Cow-Pock—or—the Wonderful Effects of the New Inoculation!'' ("Lia e lopës — ose — Efektet e mrekullueshme të inokulimit të ri!") nga James Gillray, një karikaturë e vitit 1802 e pacientëve të vaksinuar që frikësoheshin se do t'u dilnin shtojca si të lopës Skeda:Londre wellcome institute boilly vaccinee.jpg|''La vaccine'' ose ''Le préjugé vaincu'' ("Vaksina" ose "Paragjykimi i mposhtur") nga Louis-Léopold Boilly, 1807 Skeda:A doctor vaccinating a small girl, other girls with loosened Wellcome V0016682.jpg|''A doctor vaccinating a small girl, other girls with loosened blouses wait their turn apprehensively'' ("Një mjek duke vaksinuar një vajzë të vogël, ndërsa vajza të tjera me bluza të zgjidhura presin me ankth radhën e tyre") nga Lance Calkin Skeda:'Serum straight from the horse'., inoculation caricature Wellcome L0009827.jpg|Karikaturë gjermane që tregon von Behring-un duke nxjerrë serumin me një rubinet </gallery> == Shih edhe == {{div col|colwidth=18em}} * [[Antitoksina]] * [[Vaksinimi me ADN]] * [[Imunizimi gjatë shtatzënisë]] * [[Keqinformimi mbi vaksinimin]] * [[Java Botërore e Imunizimit]] {{div col end}} == Referime == {{Reflist}} == Lexime shtesë == {{refbegin}} * {{cite web|vauthors=Carroll AE|url=https://www.nytimes.com/2015/09/18/upshot/not-up-for-debate-the-science-behind-vaccination.html|title=Not Up for Debate: The Science Behind Vaccination|work=The New York Times|date=2015-09-17|access-date=2019-02-06|url-status=live|language=en}} * {{cite web|vauthors=Cole JP, Swendiman KS|url=https://fas.org/sgp/crs/misc/RS21414.pdf|title=Mandatory Vaccinations: Precedent and Current Laws|publisher=Congressional Research Service|date=2014-05-21|access-date=2020-01-31|url-status=live|language=en}} * {{cite book|vauthors=Largent MA|title=Vaccine: The Debate in Modern America|url=https://archive.org/details/vaccinedebateinm0000larg|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|year=2012|isbn=978-1-4214-0607-7|language=en}} * {{cite book|last=Offit|first=Paul A.|title=Vaccinated|url=https://archive.org/details/vaccinatedoneman00offi|publisher=Harper Collins|date=2007-06-12|isbn=978-0-06-122795-0|language=en}} * {{cite book|vauthors=Williams G|title=Angel of Death|year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke|isbn=978-0-230-27471-6|ref=none|language=en}} * {{cite book|vauthors=Walloch KL|title=The Antivaccine Heresy: Jacobson v. Massachusetts and the Troubled History of Compulsory Vaccination in the United States|publisher=University of Rochester Press|date=2015|page=xii|language=en}} {{refend}} == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Vaccinations|vaksinimet}} * [https://www.cdc.gov/vaccine-safety/ Vaccine Safety] — Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) të SHBA-së (anglisht) * [https://www.immunize.org/vaccines/vaccine-timeline/ Vaccine History Timeline] — Immunize.org (anglisht) * [https://www.who.int/immunization/en/ Immunizations, vaccines and biologicals] — Organizata Botërore e Shëndetësisë (anglisht) [[Kategoria:Vaksinim]] [[Kategoria:Bioteknologji]] dm55zbeddintsr820nihsq8v01xpaye 1 404533 3026053 3024143 2026-08-16T04:24:46Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe/Arkivi 1]] 3026053 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3018110 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161014074637/http://oklop2.tripod.com/srpskavojska/vs.htm për lidhjen http://oklop2.tripod.com/srpskavojska/vs.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 gusht 2026 06:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3022932 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250812073959/http://specijalne-jedinice.com/Oprema/Jurisne-puske/FN-SCAR.html për lidhjen https://specijalne-jedinice.com/Oprema/Jurisne-puske/FN-SCAR.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221130183356/https://www.yugoimport.com/en/proizvodi/30-mm-m93-automatic-grenade-launcher për lidhjen http://www.yugoimport.com/en/proizvodi/30-mm-m93-automatic-grenade-launcher. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 gusht 2026 08:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023931 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111803/https://www.mod.gov.rs/lat/16471/optoelektronska-oprema-u-vojsci-srbije-16471 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/16471/optoelektronska-oprema-u-vojsci-srbije-16471. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260718163952/https://www.mod.gov.rs/eng/22593/podeselon-izvidjackih-jedinica për lidhjen https://www.mod.gov.rs/eng/22593/podeselon-izvidjackih-jedinica. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111756/https://www.mod.gov.rs/lat/16290/nova-modularna-puska-6-5-7-62-mm-u-naoruzanju-vojske-srbije-16290 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/16290/nova-modularna-puska-6-5-7-62-mm-u-naoruzanju-vojske-srbije-16290. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111820/https://www.vs.rs/sr_lat/vesti/6D05D55837D711F09E880050568F5424/obilazak-centra-za-ispitivanje-naoruzanja-i-vojne-opreme për lidhjen https://www.vs.rs/sr_lat/vesti/6D05D55837D711F09E880050568F5424/obilazak-centra-za-ispitivanje-naoruzanja-i-vojne-opreme. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111744/https://www.mod.gov.rs/lat/21897/vise-od-70-novih-sredstava-u-naoruzanju-vojske-srbije21897 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/21897/vise-od-70-novih-sredstava-u-naoruzanju-vojske-srbije21897. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260717102209/https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260801111829/https://www.mod.gov.rs/lat/22006/brzina-preciznost-i-razorna-moc-modernizovanog-ognja22006 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/22006/brzina-preciznost-i-razorna-moc-modernizovanog-ognja22006. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260718022024/http://www.vs.rs/sr_lat/vesti/E9AE8E1097FC11ED98D60050568F5424/obuka-vojnika-na-visecevnim-lanserima-raketa për lidhjen http://www.vs.rs/sr_lat/vesti/E9AE8E1097FC11ED98D60050568F5424/obuka-vojnika-na-visecevnim-lanserima-raketa. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260717102209/https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045 për lidhjen https://www.mod.gov.rs/lat/19045/obuka-vojnika-na-raketnim-sistemima-artiljerije-19045. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 08:24 (CEST) arn7fxb1t1s7ckpz5ioy4spj5id92v4 1 404551 3026032 3018105 2026-08-16T04:16:59Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kajaani]] 3026032 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Kajaani]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992323 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 te http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:45 (CEST) == Probleme me arkivimin e lidhjeve në artikull == Përshëndetje! Gjatë procesit të arkivimit, arkivi ktheu një përgjigje me mesazhe gabimesh për një ose më shumë faqe që unë paraqita për arkivim. Më poshtë, kam përfshirë lidhjet që u kthyen me një gabim dhe mesazhin e gabimit në vijim. * http://books.google.com/books?id=eLnSMY-s9ToC&pg=PA51 me gabimin Ky do të jetë njoftimi i vetëm mbi këto lidhje dhe nuk do të bëhen përpjekje të mëtejshme për të arkivuar lidhjet. Gjithë të mirat.—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2019 05:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kajaani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263048 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20150711162840/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 18:36 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kajaani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2512476 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://books.google.com/books?id=eLnSMY-s9ToC&pg=PA51. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 janar 2023 19:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kajaani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3017910 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120315120254/http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls për lidhjen http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 gusht 2026 08:11 (CEST) ke6er6g39mxencwh6jfy1fhwmq2fibp 1 404552 3026046 3018108 2026-08-16T04:22:43Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Komodi]] 3026046 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komodus]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2231001 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070125184755/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3125.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3125.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150123023957/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1427.html për lidhjen http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1427.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 korrik 2021 12:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komodus]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2382215 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20010210220413/http://www.tulane.edu/~august/handouts/601cprin.htm për lidhjen http://www.tulane.edu/~august/handouts/601cprin.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 janar 2022 09:42 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komodus]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2450938 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200913043304/http://www.roman-emperors.org/ për lidhjen http://www.roman-emperors.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 maj 2022 21:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komodi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2869813 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180811032917/https://venturebeat.com/community/2014/02/08/history-behind-the-game-ryse-son-of-rome/ për lidhjen https://venturebeat.com/community/2014/02/08/history-behind-the-game-ryse-son-of-rome/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 nëntor 2025 19:54 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komodi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3017990 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220321061813/http://www.roman-emperors.org/commod.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/commod.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110408201312/http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 gusht 2026 18:05 (CEST) fidnwk5lpdxo847hje89ybe7mx6lp3d 0 404947 3026079 3023230 2026-08-16T07:56:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026079 wikitext text/x-wiki '''''Dita e Pelikanit''''' (The Day of the Pelican) është një roman për fëmijë nga autorja amerikane [[Katherine Paterson]], botuar për herë të parë nga Clarion Books më 19 tetor 2009. <ref>{{Cite web |date=2009-11-12 |title=The Day of the Pelican (review) |url=https://www.commonsensemedia.org/book-reviews/the-day-of-the-pelican |access-date=4 June 2015 |publisher=Commonsensemedia}}</ref> <ref>{{Cite web |title=The Day of the Pelican (review) |url=http://www.publishersweekly.com/978-0-547-18188-2 |access-date=4 June 2015 |publisher=Publishers Weekly}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lindholm |first=Jane |title=Katherine Paterson's 'The Day Of The Pelican' |url=http://www.vpr.net/episode/49485/katherine-patersons-day-pelican/ |access-date=4 June 2015 |publisher=Vermont Public Radio}}</ref> == Vështrim == Historia ndjek një familje imagjinare të quajtur Lleshi. Familja Lleshi është një familje [[Shqipëria|shqiptare]] që jeton në [[Kosova|Kosovë]], e cila është në mes të një lufte. Familja papritmas e gjen veten si refugjatë të pastrehë në mes të një lufte të dhunshme. Pasi kanë duruar shumë vështirësi, duke përfshirë urinë, sëmundjen dhe një udhëtim të rrezikshëm për t'i shpëtuar situatës së tyre, ata habiten kur një grup kishtar i sjell në Amerikë. Ata e gjejnë veten në një qytet të vogël në [[Vermont]] kur ndodhin ngjarjet e [[Sulmet e 11 shtatorit|11 shtatorit 2001]], duke i vënë më shumë sfida kësaj familjeje [[Myslimanët|myslimane]] . Pritja kritike për ''Ditën e Pelikanit'' ka qenë kryesisht pozitive. <ref>{{Cite journal |last=Hannibal |first=Mary Anne |date=2010 |title=Books for Children |journal=Childhood Education |volume=86 |issue=4 |pages=276–278 |doi=10.1080/00094056.2010.10523165}}</ref> <ref>{{Cite book |url=http://www.booklistonline.com/The-Day-of-the-Pelican-Katherine-Paterson/pid=3695742 |title=The Day of the Pelican (review) |publisher=Booklist |access-date=4 June 2015}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Lempke |first=Susan Dove |date=Spring 2010 |title=Paterson, Katherine: The Day of the Pelican.(Young adult review) |url=http://go.galegroup.com/ps/i.do?id=GALE%7CA236390053&v=2.1&u=viva_vcu&it=r&p=LitRC&sw=w&asid=6efbd87a9d087ce89adb259b4e1cfc99 |journal=The Horn Book Guide |volume=21 |issue=1 |page=29 |access-date=4 June 2015}}</ref> ''Christian Science Monitor'' ishte më pozitiv dhe shkroi se "kryen një detyrë të dyfishtë si një lexim tërheqës dhe një mësim mbi dhembshurinë dhe konfliktin global. Në mënyrën e saj të qetë, Meli është një heroinë, dhe lexuesit adoleshentë të sigurt nga konflikti mund të mahniten nga humaniteti i saj". <ref>{{Cite journal |last=Kehe |first=Marjorie |date=2009-12-09 |title=The Day of the Pelican (review) |url=https://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2009/1212/The-Day-of-the-Pelican |journal=Christian Science Monitor |access-date=4 June 2015 |archive-date=4 mars 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043306/http://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2009/1212/The-Day-of-the-Pelican |url-status=dead }}</ref> Bota e Fjalëve e Universitetit të Arizonës ishte kritike ndaj librit dhe ndaj zgjedhjes së Paterson për t'u përqendruar në një familje shqiptare, pasi ata mendonin se ajo "justifikon shtypjen që ata përjetojnë dhe nuk përmend atë që u ndodhi myslimanëve serbë dhe boshnjakë gjatë asaj ngjarjeje të tmerrshme në zemër të Evropës. Për më tepër, duke mos u përqendruar në paraqitjen e torturave fizike dhe përdhunimit që myslimanët pësuan për shkak të 'spastrimit etnik', Patterson nuk i bën drejtësi ngjarjeve historike aktuale dhe publiku del me një version të shtrembëruar të ngjarjeve aktuale." <ref>{{Cite web |last=Aziz |first=Seemi |date=2012-07-09 |title=Muslim Migrants in Children's Literature: Day of the Pelican |url=http://wowlit.org/blog/2012/07/09/muslim-migrants-in-childrens-literature-day-of-the-pelican/ |access-date=4 June 2015 |publisher=Worlds of Words}}</ref> == Shih edhe == * [[Letërsia për fëmijë]] * [[Letërsia në Kosovë]] == Referime == [[Kategoria:Romane të vendosura në Kosovë]] [[Kategoria:Libra për fëmijë të vendosur në Kosovë]] [[Kategoria:Libra të botuar në 2009]] [[Kategoria:Romane 2009]] ahoji02hrz91ss7dudgzd6e3yb9rxdd 0 404974 3026087 3023283 2026-08-16T08:49:00Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026087 wikitext text/x-wiki '''''“Dua”''''' është një film dramë lufte i vitit 2026, me regji nga [[Blerta Basholli]], i shkruar bashkë me Nicole Borgeat. Në rolin kryesor luan Pinea Matoshi, një trembëdhjetëvjeçar që rritet në fund të viteve 1990 [[Prishtina|në Prishtinë]], Kosovë. Xhirimet kryesore u kryen në tetor 2025 për 35 ditë rreth [[Prishtina|Prishtinës]], Kosovë. <ref>{{Cite web |date=2 October 2025 |title=Valon Bajgora reveals details about the filming of the film "Dua", on Saturday on "Nëpër Film" |url=https://www.koha.net/en/neper-film-ktv/valon-bajgora-shpalos-detaje-rreth-xhirimit-te-filmit-dua-te-shtunen-ne-neper-film |access-date=14 April 2026 |website=Koha Ditore}}</ref> == Vështrim == Filmi pati premierën botërore në seksionin e Javës së Kritikëve të Festivalit të Filmit në Kanë 2026 më 13 maj, <ref>{{Cite web |title=Dua |url=https://www.semainedelacritique.com/fr/edition/2026/film/dua |access-date=2026-04-30 |website=Semaine de la Critique du Festival de Cannes |language=fr}}</ref> ku fitoi çmimin SACD të seksionit. <ref name="sacd:ver">{{Cite web |last=Keslassy |first=Elsa |date=2026-05-20 |title=Critics’ Week 2026: Marine Atlan’s ‘La Gradiva,’ Aina Clotet’s ‘Viva’ Take Top Awards |url=https://variety.com/2026/film/global/critics-week-2026-marine-atlan-la-gradiva-viva-awards-1236755203/ |access-date=2026-05-20 |website=Variety |language=en-US}}</ref> U zgjodh si filmi i paraqitur nga Kosova për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në ceremoninë e 99-të të Çmimeve të Akademisë . <ref>{{Cite web |date= |title=Filmi "Dua" Do Ta Përfaqësojë Kosovën Në Edicionin e 99-të Të Academy Awards |url=https://qkk-rks.com/sq-al/info-lajme/1153/filmi-dua-do-ta-perfaqesoje-kosoven-ne-edicionin-e-99-te-te-academy-awards/ |access-date=31 July 2026 |publisher=Qendra Kinematografike e Kosovës |language=Albanian}}</ref> ''Dua'' është një bashkëprodhim ndërkombëtar i Kosovës, Zvicrës dhe Francës. Në shkurt të vitit 2025, projekti mori një grant prodhimi prej 340,000 eurosh nga Qendra e Filmit e Kosovës. <ref>{{Cite web |last=Maxharraj |first=Shaban |date=21 February 2025 |title=The state provides 800 thousand euros for three films, the next competition within a month |url=https://www.koha.net/en/kulture/shteti-jep-800-mije-euro-per-tre-filma-konkursi-i-radhes-brenda-nje-muaji |access-date=14 April 2026 |website=[[Koha Ditore]]}}</ref> Në mars të vitit 2025, u raportua se Arte France do të bashkëprodhonte filmin. <ref>{{Cite web |last=Père |first=Olivier |date=24 March 2025 |title=ARTE France Cinéma coproduit les prochains films de Mikhaël Hers, Elise Girard, Blerta Basholli et Andreï Zviaguintsev |url=https://www.arte.tv/sites/olivierpere/2025/03/24/arte-france-cinema-coproduit-les-prochains-films-de-mikhael-hers-elise-girard-blerta-basholli-et-andrei-zviaguintsev/ |access-date=14 April 2026 |website=[[Arte France]]}}</ref> Në qershor 2025, projekti mori një grant prej 300,000 eurosh nga Eurimages . <ref>{{Cite web |last=González |first=David |date=24 June 2025 |title=Eurimages supports 35 co-productions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480549/ |access-date=14 April 2026 |website=[[Cineuropa]]}}</ref> == Premisa == Ngjarjet zhvillohen në fund të viteve 1990 [[Prishtina|në Prishtina]], ku trembëdhjetëvjeçarja Dua përballet me presionet e rritjes mes tensioneve etnike në rritje. <ref>{{Cite web |title=Dua |url=https://alvafilm.ch/projects/dua |access-date=14 April 2026 |website=Alva Film }}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Rolet == * Pinea Matoshi si Dua * Vlera Bilalli në rolin e Makit * Kaona Matoshi në rolin e Tinës * Yllka Gashi në rolin e Zanës * Kushtrim Hoxha në rolin e Bekim * Fiona Abdullahu në rolin e Mimit * Mila Savic në rolin e znj. Tomic * Andi Bajgora si Vegim * [[Arben Bajraktaraj]] si trajner Xhudo == Publikimi == ''Dua'' pati premierën botërore në seksionin e Javës së Kritikëve të Festivalit të Filmit në Kanë 2026 më 13 maj. <ref>{{Cite web |last=Goodfellow |first=Melanie |date=13 April 2026 |title=Cannes Critics' Week Unveils 2026 Lineup: Will Sharpe & Stephanie Hsu-Voiced Animation 'In Waves' To Open Parallel Section |url=https://deadline.com/2026/04/cannes-critics-week-2026-lineup-films-1236858802/ |access-date=14 April 2026 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=14 April 2026 |title=Dua to world-premiere in Cannes' Critics' Week |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/490490/ |access-date=14 April 2026 |website=Cineuropa}}</ref> Premiera rajonale e filmit do të jetë në Festivalin e 32-të të Filmit në Sarajevë, ku do të konkurrojë për çmimin "Zemra e Sarajevës" në Programin e Garës - Film i Metrazhit të Gjatë në gusht 2026. <ref name="sff1:sd">{{Cite web |last=Ellie Calnan |date=23 July 2026 |title=Sarajevo Film Festival unveils competition programmes with five world premieres |url=https://www.screendaily.com/news/sarajevo-film-festival-unveils-competition-programmes-with-five-world-premieres/5218822.article |access-date=24 July 2026 |website=[[ScreenDaily]] |language=en}}</ref> == Çmime == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Çmimi ! scope="col" | Data e ceremonisë ! scope="col" | Kategoria ! scope="col" | Marrësi/ët ! scope="col" | Rezultati ! class="unsortable" scope="col" | Ref. |- ! rowspan="2" scope="row" | [[Festivali i Filmit në Kanë]] | rowspan="2" | 23 Maj 2026 | Çmimi i Madh – Java e Kritikëve | rowspan="3" | ''Dua''| {{Nom}} | align="center" | <ref name="rel:ver">{{Cite web |last=Prieto |first=Roberto |date=2026-05-14 |title=Sundance Winner ‘Hive’ Director Blerta Basholli Releases Her Second Feature ‘Dua’ in Cannes' Critics' Week |url=https://variety.com/2026/film/global/dua-blerta-basholli-interview-cannes-critics-week-1236742446/ |access-date=2026-07-28 |website=Variety |language=en-US}}</ref> |- | Çmimi SACD – Java e Kritikëve| {{Won}} | align="center" |<ref name="sacd:ver"/> |- ! scope="row" | Festivali i Filmit në Sarajevë | 21 Gusht 2026 | Zemra e Sarajevës| {{Pending}} | align="center" | <ref>{{Cite web |date=23 July 2026 |title=32nd Sarajevo Film Festival: 51 films in competition for the Heart of Sarajevo awards |url=https://www.sff.ba/en/news/12865/32nd-sarajevo-film-festival-51-films-in-competition-for-the-heart-of-sarajevo-awards |access-date=24 July 2026 |website=[[Sarajevo Film Festival]] |language=en}}</ref> |} == Shih edhe == * [[Kinematografia e Kosovës|Kinemaja e Kosovës]] * [[Lista e dorëzimeve të Kosovës në Academy Awards për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar|Lista e filmave të paraqitur nga Kosova për Çmimin e Akademisë për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull|tt38765198}} == Referime == [[Kategoria:Filma të xhiruar në Kosovë]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Kosovë]] [[Kategoria:Filma kosovarë dramë]] [[Kategoria:Filma kosovarë 2026]] eehkik8n8tb51pbuie0pqbi5qgfjfx3 0 405034 3026027 3023551 2026-08-16T03:20:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026027 wikitext text/x-wiki '''''Burrnesha''''' ose '''''Virgjëresha e betuar''''' është një film dramë i vitit 2015, i bashkëprodhuar ndërkombëtarisht, me regji nga Laura Bispuri . U shfaq në seksionin kryesor të konkursit të Festivalit të 65-të Ndërkombëtar të Filmit në Berlin . <ref name="Berlin">{{Cite web |last=Press Release |date=19 January 2015 |title=Berlinale 2015: Competition Complete |url=http://www.berlinale.de/en/presse/pressemitteilungen/wettbewerb/wettbewerb-presse-detail_26644.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150327040047/https://www.berlinale.de/en/presse/pressemitteilungen/wettbewerb/wettbewerb-presse-detail_26644.html |archive-date=27 March 2015 |access-date=1 February 2015 |website=Internationale Filmfestspiele Berlin}}</ref> <ref name="berlin">{{Cite web |date=2015 |title=Vergine giurata (Sworn Virgin) |url=https://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/2015/02_programm_2015/02_Filmdatenblatt_2015_201506319.html |access-date=27 August 2018 |website=Internationale Filmfestspiele Berlin}}</ref> <ref name="lodgeV">{{Cite web |last=Lodge |first=Guy |date=12 February 2015 |title=Film Review: 'Sworn Virgin' |url=https://variety.com/2015/film/festivals/berlin-film-review-sworn-virgin-1201432246/ |access-date=27 August 2018 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> <ref name="youngTHR">{{Cite web |last=Young |first=Deborah |date=12 February 2015 |title='Sworn Virgin': Berlin Review |url=https://www.hollywoodreporter.com/review/sworn-virgin-berlin-review-772725 |access-date=27 August 2018 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> == Përshkrimi == Hana Doda, ende një vajzë, i shpëton fatit të saj të të qenit grua dhe shërbëtore, një e ardhme e imponuar mbi gratë në malet e ashpra të Shqipërisë. Duke ndjekur udhëzimin e xhaxhait të tij, ajo i apelohet ligjit të vjetër të Kanunit, i cili u jep grave, duke bërë një betim për virgjëri të përjetshme, mundësinë për të përqafuar një pushkë dhe për të jetuar të lira si burra. Për të gjithë, Hana bëhet Mark, një "virgjëreshë e betuar". Por diçka e gjallë pulson dhe dridhet nën këto rroba të reja. Zgjedhja e saj bëhet burgu i saj dhe ato male të paanë duken kaq të ngushta tani. Marku vendos të niset për udhëtimin, i shtyrë shumë gjatë. Ajo lë tokën e saj dhe mbërrin në Itali, ku fillon një udhëtim i ri; një shteg i vazhdueshëm dhe delikat, që kalon vijën e dy botëve të largëta dhe të ndryshme: Shqipërisë dhe Italisë, të së kaluarës dhe të së tashmes, mashkullore dhe femërore. Ngadalë Marku e zbulon përsëri trupin e saj. Ajo përjeton marramendjen e prekjes së trupave të tjerë dhe gjen njerëz të kujdesshëm dhe të dashur që jeta ia kishte mohuar. Ajo i hapet një shansi dashurie të papritur dhe të ndaluar. Marku e rizbulon Hanën, duke i ribashkuar më në fund dy shpirtrat që kanë jetuar për vite me radhë brenda trupit të saj. Ajo rilind si një krijesë e re, e lirë dhe e plotë. == Kast == * [[Alba Rohrwacher]] në rolin e Mark/Hana * [[Flonja Kodheli]] në rolin e Lilës * Lars Eidinger në rolin e Bernhardit * Luan Jaha në rolin e Shtjefenit * Bruno Shllaku në rolin e Gjergjit * Ilire Vinca në rolin e Katrinës * Drenica Selimaj në rolin e Hanës së Vogël * Emily Ferratello në rolin e Jonidës == Jehona == === Kritika italiane === Pritja nga kritika italiane ishte shumë pozitive. Sipas Andrea Chimento nga Il Sole 24 Ore, filmi është "një reflektim interesant mbi seksualitetin dhe dëshirën për të shmangur çdo formë shtypjeje". Michele Faggi i revistës indie-eye.it shkruan se është "një gërmim i heshtur dhe jashtëzakonisht i vështirë". Daniel Montignani në Paper Street shkruan se " Laura Bispuri [...] përgatit dhe përshkruan për Hanën një udhëtim të ngadaltë, lart, duke e formësuar atë me zbritje të palodhur dhe të rafinuar, edhe kur ajo shikon drejtpërdrejt në shqetësimin në sy dhe në shprehjet më të dobëta dhe më të vuajtura të protagonistit." Davide Turrini nga Il Fatto Quotidiano dhe Aldo Spiniello te Sentieri Selvaggi njohin në këtë vepër debutuese ndikimin e vëllezërve Dardenne, veçanërisht në "regjinë autonome dhe kokëfortë me një kamerë dore që ndjek me kokëfortësi pas shpatullave të protagonistit" që "kap frikën, pasiguritë, shpresat dhe emocionet, duke u përqendruar vetëm në lëvizjet, gjestet dhe qëndrimet e jashtme" të "një [[Alba Rohrwacher]] të ashpër". Është pikërisht “performanca mahnitëse e [[Alba Rohrwacher]] ” që është “forca e filmit”, thotë Paolo Mereghetti në Corriere della Sera . Aktorja është "absolutisht e besueshme në transformimin e saj nga grua në burrë. [...] 'Gjinia' e saj e re është e dukshme në fytyrën, sytë, zërin e saj, sikur ta kishte ndryshuar vërtet thellësisht shpirtin e saj." Goffredo Fofi në ''Internazionale'' e quajti filmin "një shpresë për kinemanë italiane". === Reagimet kritike ndërkombëtare === ''Sworn Virgin'' ka një vlerësim miratimi prej 71% në faqen e internetit të grumbullimit të vlerësimeve [[Rotten Tomatoes]], bazuar në 17 vlerësime, dhe një vlerësim mesatar prej 7.2/10. [[Metacritic]] i dha filmit një rezultat mesatar të ponderuar prej 70 nga 100, bazuar në 12 kritikë, duke treguar "vlerësime përgjithësisht të favorshme". Filmi i Laura Bispuri u shfaq premierë në [[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin|Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Berlin]] në vitin 2015 si i vetmi film italian në garë. Filmi u prit shumë ngrohtë si nga publiku ashtu edhe nga kritikët ndërkombëtarë të pranishëm në festival. Deborah Young për The Hollywood Reporter foli për filmin me terma shumë pozitivë, duke e quajtur atë "një debutim të shkëlqyer. Bispuri ka një talent të jashtëzakonshëm për të portretizuar fizikalitetin në ekran". Guy Lodge në Variety shkruan: "Një debutim i ndjeshëm dhe i qëllimshëm", duke lavdëruar performancën e Alba Rohrwacher, "e cila mbështet dualitetin e personazhit, duke portretizuar Hana-Markun me shumë mjeshtëri. Një figurë që nuk ndihet kurrë rehat në lëkurën e vet." <ref>{{Cite web |last=Lodge |first=Guy |date=2015-02-12 |title=Film Review: ‘Sworn Virgin’ |url=https://variety.com/2015/film/reviews/berlin-film-review-sworn-virgin-1201432246/ |access-date=2024-09-05 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Jessica Kiang në IndieWire shkruan: "Në filmin e saj të parë mbresëlënës, shkrimtarja/regjisorja Bispuri përdor këtë traditë të pazakontë dhe specifike për të hetuar çështje shumë më të gjera të identitetit gjinor, imazhit të vetvetes dhe indoktrinimit kulturor, ndërkohë që ofron edhe një portret personal prekës të çlirimit të përkohshëm." <ref>{{Cite web |last=Kiang |first=Jessica |date=2015-02-14 |title=Berlin Review: ‘Sworn Virgin’ With Alba Rohrwacher, A Subtle, Compassionate Study Of Gender & Culture |url=https://www.indiewire.com/criticism/culture/berlin-review-sworn-virgin-with-alba-rohrwacher-a-subtle-compassionate-study-of-gender-culture-267134/ |access-date=2024-09-05 |website=IndieWire |language=en-US |archive-date=18 dhjetor 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218054154/https://www.indiewire.com/criticism/culture/berlin-review-sworn-virgin-with-alba-rohrwacher-a-subtle-compassionate-study-of-gender-culture-267134/ |url-status=dead }}</ref> === Çmime dhe nominime === * 2015 - David di Donatello ** Nominimi për çmimin e regjisorit më të mirë në zhvillim për Laura Bispuri ** Nominim për aktorinë më të mirë për [[Alba Rohrwacher]] ** Nominimi për Fotografinë më të mirë për Vladan Radovic * 2015 - Globo D'Oro ** Film më i mirë i parë për Laura Bispuri * 2015 - Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin[[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin|Festivali Ndërkombëtar i Filmit të Berlinit]] ** Nominim për "Gjithën e Artë" për Laura Bispuri ** Nominimi për çmimin e Filmit të Parit të Filmit Laura Bispuri ** Nominim për Çmimi Teddy për Laura Bispuri * 2015 - Festivali i Filmit TribecaFestivali i Filmit të Tribeca ** ''Çmimi Nora Ephron'' për Laura Bispuri * 2015 - Festivali Ndërkombëtar i Filmit në San FranciskoFestivali Ndërkombëtar i Filmit të San Franciscos ** Çmimi i ri i regjisorit për Laura Bispuri ** Çmimi Golden Gate për Laura Bispuri * 2015 - AFI FestFesta e AFI ** Nominimi për çmimin e Autores të rinj për Laura Bispuri * 2015 - Off Camera Festival Ndërkombëtar i Kinës së Pavarur (Kracova) ** Çmimi i Jurisë FIPRESCI për Laura Bispuri * 2015 - Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Hong Kong ** Çmimi i Zlatit i Peshkuarit Laura Bispuri ** Nominim për ''Çmimi FIPRESCI'' për Laura Bispuri * 2015 - Festivali Ndërkombëtar i Kinematografisë në HaifaFestivali Ndërkombëtar i Filmit të Haifas ** Nominimi për filmin më të mirë ndërkombëtar për Laura Bispuri * 2015 - Festivali i Filmit Queer Mezipatra ** ''Çmimi i Gjykatës së Madhe'' për Laura Bispuri * 2015 - Festivali Ndërkombëtar i Filmit të Kijevit Molodist ** ''Filmi më i mirë LGBTQ'' për Laura Bispuri * 2015 - Festivali i parë i firmave të rinj ** Çmimi i Gjykatës së Madh - Film i shkurtër për Laura Bispuri * 2015 - Forum i 20-të i Kinemasë Evropiane ORLEN Cinergia (Polenë) ** Çmimi Cristal Boat për filmin më të mirë evropian për Laura Bispuri * 2015 - Festival Ndërkombëtar i Filmit Femër të Salës ** Çmimi i Jurisë për Laura Bispuri * 2015 - Festivali i Filmit të Shteteve të Mesdheut të Aleksandrisë ** Çmimi më i mirë për filmin Laura Bispuri * 2015 - Festivali i Filmit Bobbio ** ''Çmimi për të rinjtë në zhvillim'' për Laura Bispuri * 2015 - Dolly D'Oro Giuseppe De Santis ** ''Dolly D'Oro Giuseppe De Santis'' për Laura Bispuri * 2015 - Festivali i Filmit Ortigia ** Çmimi i audiencës për Laura Bispuri ** ''Film më i mirë'' për Laura Bispuri == Shih edhe == * [[Burrneshat]] == Lidhje të jashtme == * [https://tv.apple.com/us/clip/sworn-virgin/umc.cmc.4s8ejpcnv9zdt0lsj2eru1l4w?targetId=umc.cmc.1n1owmvunvlutv131vobtrufk&targetType=Movie Trailer: Virgjëresha e Betuar] * [https://issuu.com/fededalatri/docs/sworn_virgin_pressbook_24pages?ff Libri i Shtypit i Virgjëreshës së Betuar] * {{Imdb titull|3646344|Sworn Virgin}} * {{Rotten Tomatoes|sworn_virgin}} * {{Metacritic film}} == Referime == [[Kategoria:Filma kosovarë të viteve 2010]] [[Kategoria:Filma kosovarë dramë]] [[Kategoria:Stampa film date me 2 data publikimi]] [[Kategoria:Filma 2015]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] grcqiftxl187fkpu74i43yniu0f7b0v 0 405113 3026016 3024051 2026-08-16T00:02:12Z ~2026-44865-74 191656 /* */ 3026016 wikitext text/x-wiki {{Joref}} '''Xhemshit Duriqi''' (23 mars 1939 – 4 korrik 2019) ishte një nga ekonomistët, financierët, funksionarët dhe drejtuesit sportivë më të lartë dhe më me ndikim në historinë moderne të [[Kosovë]]s dhe të ish-[[Jugosllavi]]së. Gjatë karrierës së tij të pasur profesionale dhe shtetërore, ai mbajti pozitat më të larta të menaxhimit monetar, politikave fiskale dhe kontrollit auditues, duke përfaqësuar vendin në organizmat më të lartë financiarë dhe sportivë në nivel federal dhe botëror. == Jetëshkrimi == Xhemshit Duriqi u lind më 23 mars 1939 në fshatin [[Obrançë]] të [[Podujevë]]s ([[rajoni i Llapit]]). Pasi mbaroi [[Fakulteti Ekonomik i Universitetit të Prishtinës|Fakultetin Ekonomik]] në [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Universitetin e Prishtinës]], ai vazhdoi studimet pasuniversitare në Kroaci, ku kreu magjistraturën në lëmin e financave në Universitetin e Zagrebit me notën maksimale 10. Pas një rrugëtimi të gjatë dhe të suksesshëm në fushën e financave publike, udhëheqjes institucionale dhe sportit, ai u nda nga jeta më 4 korrik 2019 në moshën 80-vjeçare. Për nder të tij u mbajt një mbledhje komemorative në Teatrin Kombëtar në Prishtinë dhe u varros në fshatin e tij të lindjes. Karriera Profesionale dhe Shtetërore, Karriera Akademike e tij filloi në sferën e edukimit të gjeneratave të reja të ekonomistëve, duke shërbyer si ligjërues i lëndës së Ekonomisë së Ndërmarrjeve midis viteve 1963 dhe 1966. Udhëheqja e Financave dhe Sektorit Bankar në Kosovë. Duriqi ishte një nga arkitektët kryesorë të strukturës ekonomike dhe zhvillimit institucional të Kosovës gjatë viteve '70 dhe '80. Sekretar i Sekretariatit për Buxhetin e Kosovës. Përgjegjës për menaxhimin dhe planifikimin e fondeve buxhetore të Krahinës. Anëtar i Këshillit Ekzekutiv dhe Sekretar për Financat i Kosovës (Ministër i Financave). Gjatë viteve të shtatëdhjeta, udhëhoqi politikat makroekonomike dhe investimet strategies në vend. Guvernator i Bankës Qendrore të Kosovës (Banka Popullore e Kosovës). Drejtoi institucionin më të lartë monetar të Kosovës, duke mbikëqyrur sistemin e atëhershëm bankar dhe kreditimin e ekonomisë. === Pozitat e Larta Federale dhe Ndërkombëtare === Aftësitë e tij të larta menaxhuese bënë që ai të depërtonte në majat e pushtetit federal, duke mbajtur pozita me peshë të madhe shtetërore: Drejtor Gjeneral i Shërbimit të Kontabilitetit Shoqëror (SDK) të Jugosllavisë. Për një mandat të plotë udhëhoqi institucionin federal më të fuqishëm për kontrollin e parave publike dhe qarkullimin e pagesave në tërë ish-Jugosllavinë. Anëtar i Bordit Udhëheqës (Governing Board) të INTOSAI-t. Si kreu i SDK-së ne nivelin federativ përfaqësoi shtetin në rrethin e ngushtë udhëheqës global të auditimit dhe kryesoi delegacionin shtetëror në Kongresin e XII të INCOSAI-t në Sidnej, Australi (1986). Gjatë këtij kongresi, ai u nderua me Medaljen Jubilare të 100-vjetorit të Kontabilitetit në Australi. Ishte Deputet në Dhomën e Kombeve të Parlamentit Jugosllav: Përfaqësoi interesat e Kosovës në organin më të lartë legjislativ të shtetit federal. === Kontributi në Sport dhe Atletikë === Përveç angazhimeve të shumta profesionale në ekonomi, Xhemshit Duriqi dha një kontribut të jashtëzakonshëm edhe në strukturat udhëheqëse të sportit. Ishte Kryetar i Lidhjes së Atletikës së Kosovës. Udhëhoqi Federatën e Atletikës së Kosovës për një mandat 4-vjeçar, duke punuar në masivizimin e sportit në vend. Ishte Kryetar i Lidhjes së Atletikës së Jugosllavisë. Për 4 vite të tjera mbajti postin më të lartë të drejtimit të atletikës në nivel federal, duke organizuar sportin në rangun më të lartë shtetëror të asaj kohe. === Menaxhimi Industrial dhe Ndërmarrjet Publike dhe institucioneve qendrore === Ai dha kontribut të çmuar edhe në shtyllat kryesore industriale dhe kulturore të vendit. Ishte Drejtor Gjeneral i Kombinatit Gjigant "Ferronikeli". Udhëhoqi një nga ndërmarrjet më të mëdha prodhuese dhe eksportuese të Kosovës në Drenas. Zëvendësdrejtor Gjeneral i Ndërmarrjes Botuese Grafike "Rilindja":<nowiki>'''</nowiki> Ndihmoi në menaxhimin administrativ dhe financiar të shtyllës kryesore të informimit në gjuhën shqipe. === Roli Gjatë dhe Pas Luftës në Kosovë (Vitet '90 – 2000+) === Përvoja e tij doli në pah edhe në periudhat më të vështira të shtetndërtimit të Kosovës: Këshilltar në Ministrinë e Financave të Qeverisë së Përkohshme të Kosovës. Kryetar i Komisionit për Vlerësimin e Dëmeve të Luftës. Menjëherë pas përfundimit të luftës në vitin 1999, udhëhoqi dokumentimin zyrtar të shkatërrimeve ekonomike. Koordinator i Grupit për Politikë Fiskale pranë Shtyllës së Katërt të UNMIK-ut. Bashkëpunoi me administratën ndërkombëtare për ngritjen e sistemit të ri të taksave dhe doganave të Kosovës. Këshilltar i Lartë i Ministrit të Financave në Qeverinë e Kosovës. Shërbeu si mentor dhe këshilltar strategjik për ministrat e parë të financave të Kosovës së pasluftës. == Trashëgimia == Xhemshit Duriqi kujtohet si një person me integritet të jashtëzakonshëm profesional, intelektual dhe moral, një nga financierët më të mëdhenj të epokës së tij, i cili mbrojti me dinjitet zhvillimin ekonomik, institucional dhe sportiv të Kosovës përgjatë pesë dekadave. == Burimet dhe Referencat == * Burimi kryesor: Dokumentari "Jeta dhe vepra e Xhemshit Duriqit", realizuar dhe publikuar zyrtarisht nga TV Llapi. * Koha.net: Artikulli "Ka ndërruar jetë ish-funksionari dhe ekonomisti i njohur Xhemshit Duriqi". * VisionPress / Komuna e Podujevës: "Kryetari Bulliqi bën homazhe në 4 vjetorin e vdekjes së ekonomistit Xhemshit Duriqi". [[Kategoria:Lindje 1939]] [[Kategoria:Vdekje 2019]] [[Kategoria:Ekonomistë kosovarë]] evfouhe2ha4mof8rrxs338vpbn5vggx 3026095 3026016 2026-08-16T10:11:26Z ~2026-44865-74 191656 /* */ 3026095 wikitext text/x-wiki '''Xhemshit Duriqi''' (23 mars 1939 – 4 korrik 2019) ishte një nga ekonomistët, financierët, funksionarët dhe drejtuesit sportivë më të lartë dhe më me ndikim në historinë moderne të [[Kosovë]]s dhe të ish-[[Jugosllavi]]së. Gjatë karrierës së tij të pasur profesionale dhe shtetërore, ai mbajti pozitat më të larta të menaxhimit monetar, politikave fiskale dhe kontrollit auditues, duke përfaqësuar vendin në organizmat më të lartë financiarë dhe sportivë në nivel federal dhe botëror. == Jetëshkrimi == Xhemshit Duriqi u lind më 23 mars 1939 në fshatin [[Obrançë]] të [[Podujevë]]s ([[rajoni i Llapit]]). Pasi mbaroi [[Fakulteti Ekonomik i Universitetit të Prishtinës|Fakultetin Ekonomik]] në [[Universiteti i Prishtinës (1969–99)|Universitetin e Prishtinës]], ai vazhdoi studimet pasuniversitare në Kroaci, ku kreu magjistraturën në lëmin e financave në Universitetin e Zagrebit me notën maksimale 10. Pas një rrugëtimi të gjatë dhe të suksesshëm në fushën e financave publike, udhëheqjes institucionale dhe sportit, ai u nda nga jeta më 4 korrik 2019 në moshën 80-vjeçare. Për nder të tij u mbajt një mbledhje komemorative në Teatrin Kombëtar në Prishtinë dhe u varros në fshatin e tij të lindjes. Karriera Profesionale dhe Shtetërore, Karriera Akademike e tij filloi në sferën e edukimit të gjeneratave të reja të ekonomistëve, duke shërbyer si ligjërues i lëndës së Ekonomisë së Ndërmarrjeve midis viteve 1963 dhe 1966. Udhëheqja e Financave dhe Sektorit Bankar në Kosovë. Duriqi ishte një nga arkitektët kryesorë të strukturës ekonomike dhe zhvillimit institucional të Kosovës gjatë viteve '70 dhe '80. Sekretar i Sekretariatit për Buxhetin e Kosovës. Përgjegjës për menaxhimin dhe planifikimin e fondeve buxhetore të Krahinës. Anëtar i Këshillit Ekzekutiv dhe Sekretar për Financat i Kosovës (Ministër i Financave). Gjatë viteve të shtatëdhjeta, udhëhoqi politikat makroekonomike dhe investimet strategies në vend. Guvernator i Bankës Qendrore të Kosovës (Banka Popullore e Kosovës). Drejtoi institucionin më të lartë monetar të Kosovës, duke mbikëqyrur sistemin e atëhershëm bankar dhe kreditimin e ekonomisë. === Pozitat e Larta Federale dhe Ndërkombëtare === Aftësitë e tij të larta menaxhuese bënë që ai të depërtonte në majat e pushtetit federal, duke mbajtur pozita me peshë të madhe shtetërore: Drejtor Gjeneral i Shërbimit të Kontabilitetit Shoqëror (SDK) të Jugosllavisë. Për një mandat të plotë udhëhoqi institucionin federal më të fuqishëm për kontrollin e parave publike dhe qarkullimin e pagesave në tërë ish-Jugosllavinë. Anëtar i Bordit Udhëheqës (Governing Board) të INTOSAI-t. Si kreu i SDK-së ne nivelin federativ përfaqësoi shtetin në rrethin e ngushtë udhëheqës global të auditimit dhe kryesoi delegacionin shtetëror në Kongresin e XII të INCOSAI-t në Sidnej, Australi (1986). Gjatë këtij kongresi, ai u nderua me Medaljen Jubilare të 100-vjetorit të Kontabilitetit në Australi. Ishte Deputet në Dhomën e Kombeve të Parlamentit Jugosllav: Përfaqësoi interesat e Kosovës në organin më të lartë legjislativ të shtetit federal. === Kontributi në Sport dhe Atletikë === Përveç angazhimeve të shumta profesionale në ekonomi, Xhemshit Duriqi dha një kontribut të jashtëzakonshëm edhe në strukturat udhëheqëse të sportit. Ishte Kryetar i Lidhjes së Atletikës së Kosovës. Udhëhoqi Federatën e Atletikës së Kosovës për një mandat 4-vjeçar, duke punuar në masivizimin e sportit në vend. Ishte Kryetar i Lidhjes së Atletikës së Jugosllavisë. Për 4 vite të tjera mbajti postin më të lartë të drejtimit të atletikës në nivel federal, duke organizuar sportin në rangun më të lartë shtetëror të asaj kohe. === Menaxhimi Industrial dhe Ndërmarrjet Publike dhe institucioneve qendrore === Ai dha kontribut të çmuar edhe në shtyllat kryesore industriale dhe kulturore të vendit. Ishte Drejtor Gjeneral i Kombinatit Gjigant "Ferronikeli". Udhëhoqi një nga ndërmarrjet më të mëdha prodhuese dhe eksportuese të Kosovës në Drenas. Zëvendësdrejtor Gjeneral i Ndërmarrjes Botuese Grafike "Rilindja":<nowiki>'''</nowiki> Ndihmoi në menaxhimin administrativ dhe financiar të shtyllës kryesore të informimit në gjuhën shqipe. === Roli Gjatë dhe Pas Luftës në Kosovë (Vitet '90 – 2000+) === Përvoja e tij doli në pah edhe në periudhat më të vështira të shtetndërtimit të Kosovës: Këshilltar në Ministrinë e Financave të Qeverisë së Përkohshme të Kosovës. Kryetar i Komisionit për Vlerësimin e Dëmeve të Luftës. Menjëherë pas përfundimit të luftës në vitin 1999, udhëhoqi dokumentimin zyrtar të shkatërrimeve ekonomike. Koordinator i Grupit për Politikë Fiskale pranë Shtyllës së Katërt të UNMIK-ut. Bashkëpunoi me administratën ndërkombëtare për ngritjen e sistemit të ri të taksave dhe doganave të Kosovës. Këshilltar i Lartë i Ministrit të Financave në Qeverinë e Kosovës. Shërbeu si mentor dhe këshilltar strategjik për ministrat e parë të financave të Kosovës së pasluftës. == Trashëgimia == Xhemshit Duriqi kujtohet si një person me integritet të jashtëzakonshëm profesional, intelektual dhe moral, një nga financierët më të mëdhenj të epokës së tij, i cili mbrojti me dinjitet zhvillimin ekonomik, institucional dhe sportiv të Kosovës përgjatë pesë dekadave. == Burimet dhe Referencat == * Burimi kryesor: Dokumentari "Jeta dhe vepra e Xhemshit Duriqit", realizuar dhe publikuar zyrtarisht nga TV Llapi. * Koha.net: Artikulli "Ka ndërruar jetë ish-funksionari dhe ekonomisti i njohur Xhemshit Duriqi". * VisionPress / Komuna e Podujevës: "Kryetari Bulliqi bën homazhe në 4 vjetorin e vdekjes së ekonomistit Xhemshit Duriqi". [[Kategoria:Lindje 1939]] [[Kategoria:Vdekje 2019]] [[Kategoria:Ekonomistë kosovarë]] mg5v18hu9ouqrbm9r3qdi1avqms6dxg 0 405137 3025962 3024682 2026-08-15T16:46:35Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3025962 wikitext text/x-wiki '''Alban Muja''' (i lindur më 1980) është një artist bashkëkohor dhe regjisor filmash nga Kosova. <ref>{{Cite web |title=Alban Muja |url=https://artfacts.net/artist/alban-muja/95678 |access-date=2019-06-24 |website=Artfacts}}</ref> == Biografia == Muja k lindur në [[Mitrovica|Mitrovicë]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF e Jugosllavisë]], tani [[Kosova|Kosovë]] . Muja jeton dhe punon në [[Prishtina|Prishtinë]] dhe [[Berlini|Berlin.]] Ai u diplomua me diplomë bachelor dhe master në Fakultetin e Arteve, [[Universiteti i Prishtinës]] . Ai është i martuar me fotografen dhe ish-modelen [[Albe Hamiti]] . Në vitin 2019 ai përfaqësoi [[Kosova|Kosovën]] në Bienalen e 58-të të Venedikut me projektin ''Family Album'' . [https://albanmuja.com/portfolio/family-album/] [https://www.ludwigmuseum.hu/en/work/family-album] . <ref>{{Cite web |date=7 May 2019 |title=Kosove Republic |url=https://www.labiennale.org/en/art/2019/national-participations/kosovo-republic |access-date=2019-06-24 |website=La Biennale di Venezia}}</ref> Në punën e tij ai është kryesisht i ndikuar nga proceset e transformimit shoqëror, politik dhe ekonomik në rajonin më të gjerë përreth, ai heton historinë dhe temat socio-politike dhe i lidh ato me pozicionin e tij në Kosovë dhe rajon. Veprat e tij mbulojnë një gamë të gjerë mediash duke përfshirë instalime video, filma, vizatime, piktura, fotografi dhe performanca të cilat janë ekspozuar gjerësisht në ekspozita dhe festivale të ndryshme. [https://www.berlinale.de/en/2025/programme/202516893.html] Filmi i tij ''Mua besoj më shpëtoi'' portreti [https://www.berlinale.de/de/2025/programm/202516893.html] [https://www.imdb.com/title/tt35328453/] [https://www.arsenal-berlin.de/kino/filmvorfuehrung/mua-besoj-me-shpetoj-portreti-5049/] u shfaq premierë në Berlinalen e 75-të [https://www.berlinale.de/en/2025/programme/202516893.html#gallery_gallery-filmstills-1] dhe u nominua për një Çmimin Evropian të Filmit. [https://www.europeanfilmawards.eu/efa-movie/i-believe-the-portrait-saved-me/] [https://festival.shortfilm.com/en/films/25909] == Ekspozita (përzgjedhje) == * 2024 - ‘Legendary Dog’ | Ulay & Alban Muja, Charim Gallery, Vienna, Austria [https://www.charimgalerie.at/exhibition/legendarydog_ulay_albanmuja]; ‘THE FADING LINE: Stories on the Edge of Legality’ Museum of Contemporary Art Skopje, N.Macedonia [https://msu.mk/exhibition/alban-muja-the-fading-line-stories-on-the-edge-of-legality/]; ‘Fragments of Walls’ Trieste Contemporanea’, Trieste, Italy [https://www.triestecontemporanea.it/en/2024/11/21/alban-muja-fragments-of-walls/] * 2023 - 'Above Everyone' Charim Gallery, [[Vjena|Vienna]], Austria;<ref>{{Cite web |date=8 September 2023 |title=Above Everyone |url=https://www.charimgalerie.at/exhibition/Muja_2023/}}</ref> 'Bodies of Identities' Casino Luxembourg – Forum d'art contemporain, [[Luksemburgu (qyteti)|Luxembourg]], Luxembourg;<ref>{{Cite web |date=8 September 2023 |title=Bodies of Identities' |url=https://www.mutualart.com/Exhibition/Bodies-Of-Identities/70E54E7265BFE7EF/}}</ref> '4th Autostrada Biennale', [[Prizreni|Prizren]], [[Prishtina|Pristina]] [[Mitrovica]], Kosovo<ref>{{Cite web |date=4 July 2023 |title=4th Autostrada Biennale |url=https://autostradabiennale.org/biennale/4th-edition/exhibition///}}</ref> * 2022 - 'Urban Text : This Space Called Balkans', Institut Cultures Islam, [[Parisi|Paris]], France;<ref>{{Cite web |date=20 September 2023 |title=Urban Text : This Space Called Balkans |url=https://www.institut-cultures-islam.org/urban-text-this-place-called-balkans-exhibition-texts-eng//}}</ref> Manifesta 14', Pishtina, [[Prishtina|Pristina]], Kosovo<ref>{{Cite web |date=June 2023 |title=Manifesta 14 Prishtina – Public Survey Results |url=https://manifesta.org/2023/06/manifesta-14-prishtina-public-survey-results/ |website=manifesta.org}}</ref> 'Hot Mess', Kühlhaus, [[Berlini|Berlin]], Germany<ref>{{Cite web |date=May 2022 |title=Hotmess |url=https://www.kuehlhaus-berlin.com/hotmess/ |website=kuehlhaus-berlin.com}}</ref> * 2021 - 'Beyond Borders', Center for Contemporary Arts, [[Celje]], Slovenia;<ref>{{Cite web |date=20 September 2021 |title=Beyond Borders |url=https://csu.si/en/exhibition/beyond-borders/}}</ref> 'Whatever Happens, We Will Be Prepared', The National Gallery of Kosovo, [[Prishtina|Pristina]], Kosovo<ref>{{Cite web |title=Alban Muja / Whatever Happens, We Will be Prepared |url=https://galeriakombetare-rks.com/al/ekspozita/32/alban-muja-whatever-happens-we-will-be-preparedl}}</ref> 'In spite of everything, there is a wall' Charim Gallery, [[Vjena|Vienna]], Austria<ref>{{Cite web |title=Alban Muja – In spite of everything, there is a wall |url=https://www.charimgalerie.at/exhibition/alban_muja |website=Charim Wien}}</ref> * 2021 - 'Family Album' ISCP, [[Nju Jork Siti|New York]], United States;<ref>{{Cite web |title=Alban Muja: Family Album |url=https://iscp-nyc.org/event/alban-muja-family-album |website=iscp-nyc.org}}</ref> 3rd Autostrada Biennale - What If a Journey..., [[Prizreni|Prizren]], Kosovo<ref>{{Cite web |title=Moving Monument, 2021 – Autostrada Biennale |url=https://autostradabiennale.org/portfolio/alban-muja/ |access-date=10 gusht 2026 |archive-date=26 shtator 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926040618/https://autostradabiennale.org/portfolio/alban-muja/ |url-status=dead }}</ref> 'Bigger Than Myself: Heroic Voices from Ex-Yugoslavia' Maxxi Museum [[Roma|Rome]], Italy<ref>{{Cite web |date=16 February 2021 |title=Più grande di me. Voci eroiche dalla ex Jugoslavia &#124; MAXXI |url=https://www.maxxi.art/en/events/piu-grande-di-me-voci-eroiche-dalla-ex-jugoslavia/}}</ref> * 2020 – 3rd Industrial Art Biennial 'Ride Into the Sun' [[Rijeka]], Croatia<ref>{{Cite web |date=16 October 2020 |title=Alban Muja &#124; Industrial Art Biennial |url=http://www.industrialartbiennale.eu/project/alban-muja/}}</ref> Curated by 20 'HYBRID Unknown Identities' Galerie Raum mit Light, [[Vjena|Vienna]], Austria, Family Album, Ludwig Museum, [[Budapesti|Budapest]], Hungary,<ref>{{Cite web |date=10 February 2020 |title=Alban Muja: Family Album |url=https://www.ludwigmuseum.hu/en/exhibition/alban-muja-family-album}}</ref> 58th. Venice Biennale - May You Live In Interesting Times, La Biennale di Venezia, [[Venediku|Venice]], Italy<ref name="The Economist 2019">{{Cite news |date=2019-05-16 |title=An artist revisits famous images from the Kosovo war – Memory and the media |work=The Economist |url=https://www.economist.com/prospero/2019/05/16/an-artist-revisits-famous-images-from-the-kosovo-war |access-date=2019-06-24}}</ref> NSK State in Time, viennacontemporary [[Vjena|Vienna]], Austria<ref>{{Cite web |date=17 September 2019 |title=Viennacontemporary 2019 &#124; Focus: NSK State in Time |url=https://viennacontemporarymagazine.wordpress.com/2019/09/17/viennacontemporary-2019-focus-nsk-state-in-time/}}</ref> F.M The Process, Petrit Gallery, Cite des Arts, [[Parisi|Paris]], France<ref>{{Cite web |last=arts |first=Cité internationale des |title=Exhibition & Conversation – F.M - the process - Alban Muja |url=https://www.citedesartsparis.net/en/fm--the-process--alban-muja |website=Cité internationale des arts |access-date=10 gusht 2026 |archive-date=3 dhjetor 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203050540/https://www.citedesartsparis.net/en/fm--the-process--alban-muja |url-status=dead }}</ref> 'All That We Have In Common' MOMus Experimental Center for the Arts [[Selaniku|Thessaloniki]], Greece * 2018 – 'Stranger Than Paradise' MeetFactory [[Praga|Prague]], Czech Republic 'All That We Have In Common' Museum Of Contemporary Art [[Shkupi|Skopje]], North Macedonia * 2017 – Autostrada Biennale 2017 - The Future of Borders, Autostrada Biennale, [[Prizreni|Prizren]], Kosovo<ref>{{Cite web |title=Moving Monument, 2021 – Autostrada Biennale |url=http://autostradabiennale.org/future-of-borders/artist/alban-muja/ }}{{Lidhje e vdekur}}</ref> 'Symptoms of Society' Zhejiang Art Museum Hangzhou, China;'Migration of fear' Koroska Gallery of Fine Arts Slovenj Gradec, Slovenia; Westkunst – Ostkunst. A Selection from the Collection, Ludwig Museum [[Budapesti|Budapest]], Hungary; 'Utopia / Dystopia: Architecture, City, Territory' Mestna Galerija [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia; 'The Travellers' Kumu Art Museum, [[Talini|Tallinn]], Estonia; 'Symptoms of Society' Guangdong Museum of Art, [[Guangzhou]], China; 'Migration of fear' Forum Stadpark, [[Grac|Graz]], Austria; 'Omul Negru' Galeria Nicodim, [[Los Anxheles|Los Angeles]], United States * 2016 – 'Brotherhood Phallicism' Museum of Fine Art, [[Split]], Croatia;<ref>{{Cite web |title=ALBAN MUJA // Brotherhood Phallicism 8 December 2016 – 3 January 2017 Curator: Branko Franceschi |url=https://www.galum.hr/en/exhibitions/exibition/1493/}}</ref> The whale that was a submarine' Ludwig Museum, [[Budapesti|Budapest]], Hungary; 'The Travellers' Zacheta National Gallery of Art, [[Varshava|Warsaw]], Poland;<ref>{{Cite web |title=The Travellers - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki |url=https://zacheta.art.pl/en/wystawy/podroznicy}}</ref> 2016 – 'Normalities' Austrian Cultural Forum, [[Nju Jork Siti|New York]], United States * 2015 – 3rd Mardin Biennial - Mythologies, Mardin Biennial Mardin, Turkey;<ref name="SAHA 2015">{{Cite web |date=2015-06-15 |title=Saha |url=http://www.saha.org.tr/en/projects/project/3rd-mardin-biennial |access-date=2019-06-24 |website=saha.org}}</ref> 'Theories on Forgetting' Gagosian Gallery, [[Beverly Hills]], United States; 'From Brotherhood to Brotherly Love' Museum of Modern and Contemporary Art of Rijeka, [[Rijeka]], Croatia; 'From Brotherhood to Brotherly Love' 'Trieste Contemporanea, [[Triestia|Trieste]], Italy * 2014 – 'I never knew how to explain' Skuc Gallery, [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia;<ref>{{Cite web |title=Alban Muja: I Never Knew How to Explain... |url=https://www.galerijaskuc.si/exhibition/alban-muja-i-never-knew-how-to-explain/}}</ref> 'Balcony to the Balkans' Staatliche Kunsthalle Baden-Baden, Baden-Baden, Germany * 2013 – 2nd Project Biennial Of Contemporary Art, D-0 Ark Underground Project Biennial of Contemporary Art, [[Konjiqi|Konjic]], Bosnia and Herzegovina * 2012 – 'Hebron Road/Ridge Route', Art Cube Gallery, [[Jeruzalemi|Jerusalem]], Israel; 'Mediterranean – Arrivals and Departure', [[Ankona|Ancona]], Italy; 'Cross-Time Stories' Wallach Art Gallery, Columbia University, [[Nju Jork Siti|New York]], United States * 2011 – 'Spaceship Yugoslavia' NGBK, [[Berlini|Berlin]], Germany;<ref>{{Cite web |title=Raumschiff Jugoslawien. Die Aufhebung der Zeit (2011) – nGbK Archive |url=https://archiv.ngbk.de/en/projekte/raumschiff-jugoslawien-die-aufhebung-der-zeit/ |website=archiv.ngbk.de}}</ref> 'Its all about names' KC Tobacna 001-Mesnta Museum, [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia;<ref>{{Cite web |title=Alban Muja |url=https://mgml.si/en/center-tobacco/exhibitions/177/alban-muja/}}</ref> 'Politics of naming' Myymala2 Gallery, [[Helsinki]], Finland; '255 804&nbsp;km²' – Brot Kunsthalle, [[Vjena|Vienna]], Austria<ref>{{Cite web |date=25 May 2011 |title=255.804 km² – Young Art from the Former Yugoslavia (Brot Kunsthalle, Vienna) |url=https://www.wartist.org/blog/?p=904&lang=en}}</ref> * 2010 – 'The Another Side of The Coin' Škuc Gallery, [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia; 'Qui Vive?' Moscow International Biennale, [[Moska|Moscow]], Russia; 'Spasticus Artisticus' Ceri Hand Gallery, [[Liverpuli|Liverpool]], United Kingdom * 2009 – 28th Biennial of Graphic Arts [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia<ref>{{Cite web |title=MGLC - International centre of graphic arts |url=https://www.mglc-lj.si/eng/the_biennial/the_28th_biennial_of_graphic_arts |access-date=10 gusht 2026 |archive-date=4 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210804070710/https://www.mglc-lj.si/eng/the_biennial/the_28th_biennial_of_graphic_arts |url-status=dead }}</ref> == Referime == [[Kategoria:Njerëz nga Mitrovica]] [[Kategoria:Regjisorë kosovarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Prishtinës]] 1eh9haj5g6t99xcp8stcs7ui9o5pxkb 1 405243 3025963 3024683 2026-08-15T16:46:35Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025963 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alban Muja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3024682 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://autostradabiennale.org/future-of-borders/artist/alban-muja/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210804070710/https://www.mglc-lj.si/eng/the_biennial/the_28th_biennial_of_graphic_arts për lidhjen https://www.mglc-lj.si/eng/the_biennial/the_28th_biennial_of_graphic_arts. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 gusht 2026 11:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alban Muja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025962 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220926040618/https://autostradabiennale.org/portfolio/alban-muja/ për lidhjen https://autostradabiennale.org/portfolio/alban-muja/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241203050540/https://www.citedesartsparis.net/en/fm--the-process--alban-muja për lidhjen https://www.citedesartsparis.net/en/fm--the-process--alban-muja. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 18:46 (CEST) 3skg5itt4a3mmkhb1zvdtwm800dvqrb 0 405318 3025931 3025794 2026-08-15T14:08:02Z Buona1 154392 3025931 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ '''Albert Riska''', (8 shtator 1963 - 13 gusht 2026),<ref>{{Cite web |title=Gati 40 vite në Universitetin e Elbasanit, ndahet nga jeta profesori Albert Riska, vlerë e shtuar për gjuhësinë |url=https://shekulli.com.al/2026/08/14/gati-40-vite-ne-universitetin-e-elbasanit-ndahet-nga-jeta-profesori-albert-riska-vlere-e-shtuar-per-gjuhesine/ |access-date=14 gusht 2026 |website=shekulli.com.al |language=sq}}</ref> filolog shqiptar, Profesor i Asocuar, i njohur në studimet mbi historinë e gjuhës shqipe, etimologjinë, onomastikën dhe studimet mbi arumunët. Është i vetmi studiues shqiptar në kohën e sotme që i është kushtuar studimit të rikonstruksionit të fjalëve të shqipes në rrafshin indoeuropian.<ref>{{Cite journal |last=Omari |first=Anila |title=Albert Riska, gjurmë të apofonisë indoevropiane në gjuhën Shqipe |journal=Studime filologjike |language=sq |issue=3-4/2022 |pages=139-144}}</ref> == Vitet e edukimit == Në vitet 1984-1988 kreu studimet në degën e Gjuhës dhe Letërsisë shqipe pranë Universitetit “Aleksandër Xhuvani” të Elbasanit, me të cilin lidhi gjithë jetën e tij akademike. Në 1998-2000 përfundoi SHPU-në, për Gjuhësi në Fakultetin e Histori-Filologji, Universiteti i Tiranës, duke mbrojtur gradën shkencore “Master” në fushën e gjuhësisë me mikrotezën me temë “Rreth bashkëjetesës arumuno-shqiptare”, pranë Departamentit të gjuhësisë të këtij Fakulteti. Në vazhdim të punës për ngritjen e nivelit të tij shkencor, pas katër vjetësh, në 2004, fitoi gradën “Doktor i shkencave” në fushën e gjuhësisë me tezën “Arumanishtja dhe identiteti etnokulturor arumun”, në Universitetin e Tiranës, ndërsa në vitin 2013 merr titullin "Profesor i Asocuar Doktor" (Prof. as. dr.). Gjithashtu ka kryer ndër vite specializime të ndryshme jashtë vendit pranë universiteteve, si në atë të Athinës në Greqi; për problemet e historisë së gjuhës në Bari, Itali; për gjuhën dhe kulturën rumune, pranë Universitetit të Bukureshtit, Rumani etj. == Veprimtaria profesionale dhe shkencore == Pas një përvoje të shkurtër si mësues, nisi punën si pedagog dhe për më shumë se tri dekada dha mësim e zhvilloi kërkimin shkencor në fushën e historisë së gjuhës shqipe. Në veprën e tij shkencore një vend të rëndësishëm zunë arumanishtja dhe marrëdhëniet arumuno-shqiptare, të trajtuara edhe në monografinë "Arumunët — shënime për gjuhën dhe kulturën" (2005). Me "Shqipja dhe krishterimi" (2012) iu kushtua historisë së leksikut të besimit dhe toponimisë, ndërsa studimet mbi apofoninë, të kurorëzuara me monografinë "Gjurmë të apofonisë indoevropiane në gjuhën shqipe" (2022), përbëjnë një nga kontributet më të veçanta të punës së tij shumëvjeçare. Pedagog pranë Departamentit të gjuhës në Universitetin “A. Xhuvani” Elbasan, titullar i lëndëve Dialektologji dhe Histori e gjuhës shqipe 1997 Sekretar i Këshillit botues dhe redaktor i Buletinit shkencor UNIEL, organ shkencor i Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan; 2003-2008 Përgjegjës i Seksionit të gjuhës shqipe, në Departamentin e Gjuhë-letërsisë pranë Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan. 2008-2012 Përgjegjës i Departamentit të Gjuhë-letërsi-gazetarisë pranë Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan. 2012-2016 Përgjegjës i Departamentit të Gjuhës pranë Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan. 2016 Dekan i FSHH të Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan<ref>{{Cite web |title=Fakulteti i shkencave humane. Departamenti i Gjuhësisë |url=https://uniel.edu.al/images/cv/fshh/gjuhesi/Albert-Riska-CV.pdf |url-status= |archive-date= |access-date=14 gusht 2026 |website=https://uniel.edu.al/ |language=sq|archive-url=}}</ref> == Botime dhe artikuj == === Libra: === * ''Arumunët, shënime për gjuhën dhe kulturën'', Elbasan: Botime Sejko, 2005 * ''Trajtesa gjuhësore'', Tiranë: Pegi, 2011 * ''Via Egnatia - nga Durrësi në Ohër,'' Oberhausen: Athena Verlag, 2011 - (me bashkautorë); * ''Shqipja dhe krishterimi'', Tiranë: Dituria, 2012 * Një hap drejt maturës, Pegi, Tiranë 2015 * ''Shqipja e qeshur (humor shkencor)'', Tiranë: Express print, 2018 * ''Gjurmë të apofonisë indoevropiane në gjuhën shqipe,'' Tiranë: Kristalina, 2022<ref>{{Cite web |title=Regjistrimi - Biblioteka Publike 'Qemal Baholli', Elbasan |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/al/sq/data/cobib/335803136 |access-date=14 gusht 2026 |website=https://plus.cobiss.net/ |language=sq}}</ref> '''Libra shkollorë (bashkautor):''' * ''Gjuha amtare 4'', Pegi, Tiranë 2007 * ''Gjuha amtare 2'', Pegi, Tiranë 2008 * ''Gjuha amtare 3'', Pegi, Tiranë 2009 * ''Gjuha amtare 5'', Pegi, Tiranë 2009 * ''Gjuha shqipe dhe letërsia 10'', Pegi, Tiranë 2009 * ''Gjuha shqipe dhe letërsia 11'', Pegi, Tiranë 2010 === Artikuj: === * Fjalët ''e, dhe, edhe'' në shqipen e sotme letrare, “Gjuha jonë”, nr. 1/1990, fq. 31-36; * Rreth përdorimit të lidhëzave ''e, dhe, edhe'', “Gjuha jonë”, nr. 4/1990, fq. 16- 23; * Lëvizje të nivelit makrostrukturor në sistemin foljor të shqipes, Buletini shkencor UNIEL, nr. 1-2/1998, fq. 75-85; * Apofonia-mjet i karakterizimit të temës, Buletini shkencor UNIEL, nr. 1/1999, fq. 68-73; * Recension, Mehmet Çeliku, Format e pashtelluara të foljes në gjuhën e sotme shqipe, Buletini shkencor UNIEL, nr. 2/2000, fq. 183-186; * Një shumësi interesante etnonimesh, “Albanohellenica”, nr. 2/2000-2001, fq. 107-112; * Recension, Gjovalin Shkurtaj, Onomastikë dhe etnolinguistikë, Buletini shkencor UNIEL, nr. 1/2002, fq. 179-182; * Sinonimi apo hiponimi? Mbi fjalët arumune që shenjojnë bariun, Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 1/2003, fq. 37-44; * Gjurmë të arumanishtes në toponiminë e Shqipërisë, Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 2/2004, fq. 5 – 10; * Rreth origjinës së arumunëve dhe gjuhës së tyre, Studime albanologjike, nr. 1/2004, fq. 79-89; * Rreth toponimit Shijon në rrethinat e Elbasanit, Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 1/2011, fq. 5-15; * The Christian Saints in the (micro)toponymy of Albania, Anglisticum Journal, volume II, issue III, 2013; * Për etimologjinë e fjalës shqipe “qafë”, Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 3/2013, fq. 11-22; * Gjurmë të shkallës zero (ø) të apofonisë në gjuhën shqipe, Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 3/2014, fq. 5-19. * Shën Gjini - për origjinën e emrit të shenjtorit, Hylli i Dritës, Nr. 3-4, 2014, fq. 27-35. Në fushën e përkthimit, ka kontribuar me sjelljen në shqip të autorit francez: * Roland Barthes, ''Elemente të semiologjisë'', Elbasan: Sejko, 1999 == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1963]] [[Kategoria:Vdekje 2026]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] 9yifyv3d5fpmu6g1ihx37ne4brltp8j 3025975 3025931 2026-08-15T18:55:56Z Buona1 154392 Shtova informacion, referencë dhe lidhje 3025975 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ '''Albert Riska''', (8 shtator 1963 - 13 gusht 2026),<ref>{{Cite web |title=Gati 40 vite në Universitetin e Elbasanit, ndahet nga jeta profesori Albert Riska, vlerë e shtuar për gjuhësinë |url=https://shekulli.com.al/2026/08/14/gati-40-vite-ne-universitetin-e-elbasanit-ndahet-nga-jeta-profesori-albert-riska-vlere-e-shtuar-per-gjuhesine/ |access-date=14 gusht 2026 |website=shekulli.com.al |language=sq}}</ref> [[Filologjia|filolog]], gjuhëtar shqiptar, [[Profesor i asociuar|Profesor i Asocuar,]] i njohur në studimet mbi historinë e gjuhës shqipe, [[Etimologjia e gjuhës shqipe|etimologjinë]], [[Onomastika|onomastikën]] dhe studimet mbi [[arumunët]]. Është i vetmi studiues shqiptar në kohën e sotme që i është kushtuar studimit të rikonstruksionit të fjalëve të shqipes në rrafshin indoeuropian.<ref>{{Cite journal |last=Omari |first=Anila |title=Albert Riska, gjurmë të apofonisë indoevropiane në gjuhën Shqipe |journal=Studime filologjike |language=sq |issue=3-4/2022 |pages=139-144}}</ref> == Vitet e edukimit == Në vitet 1984-1988 kreu studimet në degën e Gjuhës dhe Letërsisë shqipe pranë [[Universiteti "Aleksandër Xhuvani" në Elbasan|Universitetit “Aleksandër Xhuvani” të Elbasanit]], me të cilin lidhi gjithë jetën e tij akademike. Në 1998-2000 përfundoi SHPU-në, për Gjuhësi në [[Fakulteti i Historisë dhe Filologjisë i Universitetit të Tiranës|Fakultetin e Histori-Filologji]], [[Universiteti i Tiranës]], duke mbrojtur [[Master|gradën shkencore “Master]]” në fushën e gjuhësisë me mikrotezën me temë ''“Rreth bashkëjetesës arumuno-shqiptare”'', pranë Departamentit të gjuhësisë të këtij Fakulteti. Në vazhdim të punës për ngritjen e nivelit të tij shkencor, pas katër vjetësh, në 2004, fitoi [[Doktor i Shkencave|gradën “Doktor i shkencave”]] në fushën e gjuhësisë me tezën ''“Arumanishtja dhe identiteti etnokulturor arumun”'', në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ndërsa në vitin 2013 merr [[Profesor i asociuar|titullin "Profesor i Asocuar Doktor]]" (Prof. as. dr.). Gjithashtu ka kryer ndër vite specializime të ndryshme jashtë vendit pranë universiteteve, si në atë të Athinës në Greqi; për problemet e historisë së gjuhës në Bari, Itali; për gjuhën dhe kulturën rumune, pranë Universitetit të Bukureshtit, Rumani etj. == Veprimtaria profesionale dhe shkencore == Pas një përvoje dy-vjeçare si mësues i gjuhës dhe i letërsisë në shkollën 8-vjeçare të fshatit [[Dragot-Dumre|Dragot]] ([[Gramshi|Gramsh]]) dhe njëkohësisht edhe si pedagog i jashtëm pranë Departamentit të gjuhës në [[Universiteti "Aleksandër Xhuvani" në Elbasan|Universitetin “A. Xhuvani” Elbasan]],1988 - 1990, në vitin 1991 nisi punën si pedagog me kohë të plotë, titullar i lëndëve Dialektologji dhe Histori e gjuhës shqipe dhe për më shumë se tri dekada dha mësim e zhvilloi kërkimin shkencor në fushën e historisë së gjuhës shqipe në këtë [[Universiteti "Aleksandër Xhuvani" në Elbasan|Universitet]]. Autor i disa monografive dhe shumë artikujve studimorë, në veprën e tij shkencore një vend të rëndësishëm zunë arumanishtja dhe marrëdhëniet arumuno-shqiptare, të trajtuara edhe në monografinë "''Arumunët - shënime për gjuhën dhe kulturën"'' (2005). Me studimin "Shqipja dhe krishterimi" (2012) iu kushtua historisë së leksikut të besimit dhe toponimisë së krishterë, që përbën një nga shtresat më të vjetra dhe më të rëndësishme historike të emrave të vendeve në trojet shqiptare, duke dëshmuar rrënjët e hershme apostolike dhe bizantine të krishterimit që nga shekujt e parë të erës sonë. Këto toponime (dhe mikrotoponime) lidhen kryesisht me emrat e shenjtorëve, kishave, manastireve apo festave fetare. Ndërsa, studimet mbi apofoninë, (alternimi vokalik - që ka të bëjë me ndryshimin e zanores së rrënjës së një fjale për të shprehur një kuptim të ri gramatikor ose fjalëformues) të kurorëzuara me monografinë shkencore "Gjurmë të apofonisë indoevropiane në gjuhën shqipe" (2022), përbëjnë një nga kontributet më të veçanta të punës së tij shumëvjeçare. Në lidhje me këtë studim, kritika shkencore e ka vlerësuar punën kërkimore të Albert Riskës mjaft pozitivisht: ''"Në fakt universitetet tona nuk nxjerrin indoeuropianistë dhe nuk ofrojnë lëndë formuese në gjuhësi indoeuropiane. Prandaj vlerësimi i punës së studiuesve tanë që me vullnet e përkushtim kanë arritur rezultate të shënueshme në fushën e etimologjisë indoeuropiane të shqipes është aq më i lartë dhe respekti për ta aq më i madh. Përmendim këtu pasardhësit e korifeut të gjuhësisë shqiptare [[Eqrem Çabej|Çabejt]], [[Shaban Demiraj|Shaban Demirajn]], [[Kolec Topalli|Kolec Topallin]] e [[Bardhyl Demiraj|Bardhyl Demirajn]], dhe tani profesor Bertin, i cili me këtë veprën e fundit mbi apofoninë indoeuropiane në gjuhën shqipe i ka bërë vend vetes në radhët e indoeuropianistëve shqiptarë".''<ref>{{Cite web |last=Omari |first=Anila |title=Kritikë dhe bibliografi |url=https://www.albanica.al/studime_filologjike/article/view/3026 |access-date=15 gusht 2026 |website=www.albanica.al |language=sq}}</ref> Kontributor edhe në fushën didaktikës dhe mësimdhënies, Albert Riska është autor, bashkautor i një numri të konsiderueshëm të teksteve mësimore, në edukimin e shkencës dhe kulturës gjuhësore për arsimin parauniversitar, duke filluar nga arsimi fillor e deri tek "''Gjuha shqipe dhe letërsia 11''" për shkollat e mesme. Gjithashtu, ka qenë redaktor i shumë botimeve letrare dhe botimeve të tematikave të ndryshme si dhe redaktor shkencor në disa punime kërkimore-shkencore të autorëve të tjerë studiues së fushës së [[Filologjia|filologjisë]].<ref>{{Cite web |title=Regjistrime - Albert Riska |url=https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/al/sq/bib/search?q=riska+albert&db=cobib&mat=allrecords&start=0 |access-date=15 gusht 2026 |website=Cobiss.al |language=sq}}</ref> Angazhimet profesionalo-administrative: * 1997 - Sekretar i Këshillit botues dhe redaktor i Buletinit shkencor UNIEL, organ shkencor i Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan; * 2003-2008 - Përgjegjës i Seksionit të gjuhës shqipe, në Departamentin e Gjuhë-letërsisë pranë Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan. * 2008-2012 - Përgjegjës i Departamentit të Gjuhë-letërsi-gazetarisë pranë Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan. * 2012-2016 - Përgjegjës i Departamentit të Gjuhës pranë Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan. * 2016 - 2020 - Dekan i FSHH të Universitetit “A. Xhuvani” Elbasan<ref name=":0">{{Cite web |title=Universiteti "Aleksandër Xhuvani", Elbasan. Fakulteti i Shkencave Humane. Departamenti i Gjuhësisë |url=https://uniel.edu.al/images/cv/fshh/gjuhesi/Albert-Riska-CV.pdf |url-status= |archive-date= |access-date=14 gusht 2026 |website=uniel.edu.al |language=sq|archive-url=}}</ref> == Botime dhe artikuj == === Libra: === * ''Arumunët, shënime për gjuhën dhe kulturën'', Elbasan: Botime Sejko, 2005 * ''Trajtesa gjuhësore'', Tiranë: Pegi, 2011 * ''Via Egnatia - nga Durrësi në Ohër,'' Oberhausen: Athena Verlag, 2011 - (me bashkautorë) * ''Shqipja dhe krishterimi'', Tiranë: Dituria, 2012 * ''Një hap drejt maturës'', Pegi, Tiranë 2015 * ''Shqipja e qeshur (humor shkencor)'', Tiranë: Express print, 2018 * ''Gjurmë të apofonisë indoevropiane në gjuhën shqipe,'' Tiranë: Kristalina, 2022<ref>{{Cite web |title=Regjistrime - Biblioteka Publike 'Qemal Baholli', Elbasan |url=https://plus.cobiss.net/cobiss/al/sq/search/cobib?lib=bpe&q=riska+albert&arf=no_limit |access-date=14 gusht 2026 |website=plus.cobiss.net |language=sq}}</ref> '''Libra shkollorë (bashkautor):''' * ''Gjuha amtare 4'', Pegi, Tiranë 2007 * ''Gjuha amtare 2'', Pegi, Tiranë 2008 * ''Gjuha amtare 3'', Pegi, Tiranë 2009 * ''Gjuha amtare 5'', Pegi, Tiranë 2009 * ''Gjuha shqipe dhe letërsia 10'', Pegi, Tiranë 2009 * ''Gjuha shqipe dhe letërsia 11'', Pegi, Tiranë 2010 === Artikuj: === * ''Fjalët'' e, dhe, edhe ''në shqipen e sotme letrare'', “Gjuha jonë”, nr. 1/1990, fq. 31-36; * ''Rreth përdorimit të lidhëzave'' e, dhe, edhe, “Gjuha jonë”, nr. 4/1990, fq. 16- 23; * ''Lëvizje të nivelit makrostrukturor në sistemin foljor të shqipes'', Buletini shkencor UNIEL, nr. 1-2/1998, fq. 75-85; * ''Apofonia-mjet i karakterizimit të temës'', Buletini shkencor UNIEL, nr. 1/1999, fq. 68-73; * ''Mehmet Çeliku, Format e pashtelluara të foljes në gjuhën e sotme shqipe (recension)'', Buletini shkencor UNIEL, nr. 2/2000, fq. 183-186; * ''Një shumësi interesante etnonimesh'', “Albanohellenica”, nr. 2/2000-2001, fq. 107-112; * ''Gjovalin Shkurtaj, Onomastikë dhe etnolinguistikë (recension)'', Buletini shkencor UNIEL, nr. 1/2002, fq. 179-182; * ''Sinonimi apo hiponimi? Mbi fjalët arumune që shenjojnë bariun,'' Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 1/2003, fq. 37-44; * ''Gjurmë të arumanishtes në toponiminë e Shqipërisë'', Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 2/2004, fq. 5 – 10; * ''Rreth origjinës së arumunëve dhe gjuhës së tyre'', Studime albanologjike, nr. 1/2004, fq. 79-89; * ''Rreth toponimit Shijon në rrethinat e Elbasanit,'' Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 1/2011, fq. 5-15; * ''The Christian Saints in the (micro)toponymy of Albania,'' Anglisticum Journal, volume II, issue III, 2013; * ''Për etimologjinë e fjalës shqipe “qafë”,'' Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 3/2013, fq. 11-22; * ''Gjurmë të shkallës zero (ø) të apofonisë në gjuhën shqipe,'' Buletini shkencor UNIEL, Seria e shkencave shoqërore, nr. 3/2014, fq. 5-19. * ''Shën Gjini - për origjinën e emrit të shenjtorit'', Hylli i Dritës, Nr. 3-4, 2014, fq. 27-35. * ''Një çerdhe fjalësh shqipe me lidhje etimologjike,'' Studime filologjike, Nr. 3-4, 2018, f. 113-120 Në fushën e përkthimit, ka kontribuar me sjelljen në shqip të autorit francez: * Roland Barthes, ''Elemente të semiologjisë'', Elbasan: Sejko, 1999<ref name=":0" /> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1963]] [[Kategoria:Vdekje 2026]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] 41pg7fq6igwnsc5vdh8w64flb61bzx7 0 405321 3025958 3025738 2026-08-15T16:40:18Z Falemënderit 170047 3025958 wikitext text/x-wiki '''Zhanri i filmit''' është një [[Zhanri|kategori stilistike ose tematike]] për [[Filmi|filmat]] bazuar në ngjashmëritë ose në [[Tregimi|elementët narrativë]], qasjen estetike ose reagimin emocional ndaj filmit. <ref>{{Cite web |title=film genres |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095818364 |access-date=2022-11-01 |website=Oxford Reference |language=en}}</ref> <ref name="grant11">Grant, Barry Keith. ''Film Genre: From Iconography to Ideology.'' Wallflower Press, 2007. p. 11</ref> == Vështrim == Duke u mbështetur kryesisht në teoritë e [[Kritika letrare|kritikës]] së [[Gjinia letrare|zhanrit letrar]], zhanret e filmave zakonisht përcaktohen nga "konventat, ikonografia, mjediset, [[Filmi tregimtar|rrëfimet]], personazhet dhe aktorët". <ref name=":4"> {{Cite book |last=Grant |first=Barry Keith |url=https://books.google.com/books?id=tCQOwvI9vsAC |title=Film Genre: From Iconography to Ideology |date=2007 |publisher=Wallflower Press |isbn=9781904764793 |edition=reprint |series=Short cuts |volume=33 |location=London |page=2 |quote=[...] the various elements of genre films, including conventions, iconography, settings, narratives, characters and actors. |author-link=Barry Keith Grant |access-date=2018-10-13}}</ref> Filmat mund të klasifikohen edhe sipas tonit, temës/çështjes, gjendjes shpirtërore, formatit, audiencës së synuar ose buxhetit . Këto karakteristika janë më të dukshme në filmat e zhanrit, të cilët janë "filma komercialë artistikë [që], përmes përsëritjes dhe variacionit, tregojnë histori të njohura me personazhe të njohur dhe situata të njohura" në një zhanër të caktuar. Zhanri i një filmi do të ndikojë në përdorimin e stileve dhe teknikave të krijimit të filmave, siç është përdorimi i rikthimeve në të kaluarën dhe ndriçimit të lehtë në film noir ; kornizimi i ngushtë në filmat horror ; ose shkronjat që duken si shkrime të papërpunuara për titujt e filmave perëndimor. Përveç kësaj, zhanret kanë konvencione të lidhura me muzikën e filmave, të tilla si orkestra të pasura me tela për melodrama romantike ose [[Muzika elektronike|muzikë elektronike]] për filma fantastiko-shkencorë . <ref name="grant11" /> Zhanri ndikon gjithashtu në mënyrën se si filmat transmetohen në [[Televizioni|televizion]], reklamohen dhe organizohen në dyqanet e videove me qira . Alan Williams dallon tre kategori kryesore zhanresh: [[Filmi tregimtar|narrativën]], avangardën dhe [[Filmi dokumentar|dokumentarin]] . Me përhapjen e zhanreve të veçanta, mund të shfaqen edhe '''nënzhanre filmash''' : drama ligjore, për shembull, është një nënzhanër i dramës që përfshin filma të fokusuar në gjykata dhe gjyqe. Nënzhanret shpesh janë një përzierje e dy zhanreve të ndara; zhanret gjithashtu mund të bashkohen me zhanre në dukje të palidhura për të formuar zhanre hibride, ku kombinimet popullore përfshijnë [[Komedia romantike|komedinë romantike]] dhe filmin aksion-komedi . Shembuj më të gjerë përfshijnë nënzhanret e njohura si dokufiksion dhe dokudrama, të cilat bashkojnë kategoritë themelore të [[Filmi tregimtar|letërsisë artistike]] dhe jo-tregimit (dokumentarit). <ref name="autogenerated185"> Hayward, Susan. "Genre/Sub-genre" in ''Cinema Studies: The Key Concepts'' (Third Edition). Routledge, 2006. p. 185–192 </ref> Zhanret nuk janë të fiksuara; ato ndryshojnë dhe evoluojnë me kalimin e kohës, dhe disa zhanre mund të zhduken kryesisht (për shembull, melodrama ). Jo vetëm që ''zhanri'' i referohet një lloji filmi ose kategorisë së tij, por një rol kyç luajnë edhe pritjet e një audience rreth një filmi, si dhe diskurset institucionale që krijojnë struktura gjenerike. <ref name="autogenerated185" /> == Zhanret filmike == # '''Aksion (Action):''' Filma me ritëm të shpejtë, të fokusuar te përleshjet, ndjekjet, shpërthimet dhe sfidat fizike të protagonistit. # '''Dramë (Drama):''' Fokusohet te zhvillimi i thellë i karaktereve, emocionet njerëzore, konfliktet personale dhe sfidat e jetës reale. # '''Komedi (Comedy):''' Ndërtuar për të shkaktuar të qeshura përmes situatave humoristike, satirikave, dialogjeve apo keqkuptimeve. # '''Shkencor-fantastik (Sci-Fi):''' Eksploron koncepte të bazuara në shkencë e teknologji të përparuar, si udhëtimi në kohë, hapësira apo e ardhmja. # '''Horor (Horror):''' Synon të nxisë frikë, pasiguri dhe tension te shikuesi përmes elementeve mbinatyrore apo tmerrit psikologjik. # '''Triler (Thriller):''' Mban shikuesin në ankth dhe pezull të vazhdueshëm (''suspense''), shpesh rreth një rreziku apo kërcënimi imanent. # '''Aventurë (Adventure):''' Përmban udhëtime në vende të panjohura, kërkime thesaresh apo eksplorime me fokus te zbulimi e ekspedita. # '''Romancë (Romance):''' Trajton marrëdhëniet dashurore, pasionin, pengesat dhe zhvillimin emocional mes dy personazheve. # '''Animacion (Animation):''' Filma ku vizatimet, modelimet apo grafikat kompjuterike i japin jetë personazheve dhe ngjarjeve. # '''Mister (Mystery):''' Ndërtohet rreth zgjidhjes së një enigme, një krimi apo një ngjarjeje të panjohur që zbulohet hap pas hapi. # '''Kriminalistikë (Crime):''' Bazohet në veprimtarinë e kriminelëve, mafies, hetimeve policore apo grabitjeve të organizuara. # '''Fantazi (Fantasy):''' Zhvillohet në botë të imagjinuara ku mbretërojnë magjia, krijesat mitologjike dhe elementet joreale. # '''Dokumentar (Documentary):''' Paraqet ngjarje, njerëz, dukuri apo fakte të jetës reale pa përdorur skenar fiktiv. # '''Biografik (Biography):''' Rrëfen historinë e jetës së një personi real dhe arritjet apo sfidat e tij historike. # '''Historik (History):''' Rindërton epoka, ngjarje apo figura të rëndësishme historike nga e kaluara. # '''Luftarak (War):''' Fokusohet në betejat ushtarake, jetën në front dhe ndikimin e luftës te ushtarët e civilët. # '''Western (Perëndimi i Egër):''' Vendoset në Perëndimin e Egër amerikan, duke trajtuar jetën e kaubojve, sherifave dhe njerëzve jashtë ligjit. # '''Muzikor (Musical / Music):''' Përdor këngën dhe kercimin si pjesë kryesore të rrëfimit të ngjarjes dhe shprehjes së emocioneve. # '''Familjar (Family):''' Përmbajtje e përshtatshme dhe e konceptuar për t'u parë nga të gjitha moshat e familjes së bashku. # '''Sportiv (Sport):''' Trajton botën e sportit, garat, disiplinën dhe rrugëtimin e një sportisti apo ekipi drejt fitores. == Shih edhe == * [[Filmi|Film]] * [[Zhanri|Zhanret]] * [[Gjinia letrare|Zhanri letrar]] * [[Kinematografia]] == Literatura == * Altman, Rick (1999) ''Film/Genre'' London: British Film Institute {{ISBN|9780851707174}} * Friedman, Lester et al. ''An Introduction to Film Genres''. New York: W. W. Norton & Company, 2014 {{ISBN|978-0-393-93019-1}} 609p. * Gehring, Wes D (1988) [[iarchive:handbookofameric0000gehr|''Handbook of American Film Genres'']] New York: Greenwood Press {{ISBN|9780313247156}} * Grant, Barry Keith. ''Film Genre Reader I, II & III''. Austin: University of Texas Press, 1986, 1995, 2003 * Kaminsky, Stuart M (1985) [[iarchive:americanfilmgenr00kami|''American Film Genres'']] Chicago: Nelson-Hall * López, Daniel. ''Films by Genre: 775 categories, styles, trends, and movements defined, with a filmography for each''. Jefferson, N.C.: McFarland & Co., 1993 {{ISBN|0-89950-780-8}} 495p. * Moin, Raphaëlle (2009) ''Cinema Genre'' New York: John Wiley & Sons {{ISBN|9781405156509}} * Solomon, Stanley J (1976) [[iarchive:beyondformulaame0000solo|''Beyond Formula: American Film Genres'']] New York: Harcourt Brace Jovanovich {{ISBN|0155054007}} * Summers, Howard. ''The Guide To Movie Lists 2: Genres, Subjects and Themes''. Borehamwood: [https://www.amazon.com/Howard-Summers/e/B0774Y8K2W Howcom Services], 2018 {{ISBN|978-1-982904-72-2}} 418p. == Referime == [[Kategoria:Zhanre]] [[Kategoria:Kinematografi]] [[Kategoria:Zhanre filmike]] [[Kategoria:Teori e filmit]] 2ovp3oc5cwzelodchnr0xn5xxjudp5q 3026140 3025958 2026-08-16T11:15:26Z Falemënderit 170047 /* Zhanret filmike */ 3026140 wikitext text/x-wiki '''Zhanri i filmit''' është një [[Zhanri|kategori stilistike ose tematike]] për [[Filmi|filmat]] bazuar në ngjashmëritë ose në [[Tregimi|elementët narrativë]], qasjen estetike ose reagimin emocional ndaj filmit. <ref>{{Cite web |title=film genres |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095818364 |access-date=2022-11-01 |website=Oxford Reference |language=en}}</ref> <ref name="grant11">Grant, Barry Keith. ''Film Genre: From Iconography to Ideology.'' Wallflower Press, 2007. p. 11</ref> == Vështrim == Duke u mbështetur kryesisht në teoritë e [[Kritika letrare|kritikës]] së [[Gjinia letrare|zhanrit letrar]], zhanret e filmave zakonisht përcaktohen nga "konventat, ikonografia, mjediset, [[Filmi tregimtar|rrëfimet]], personazhet dhe aktorët". <ref name=":4"> {{Cite book |last=Grant |first=Barry Keith |url=https://books.google.com/books?id=tCQOwvI9vsAC |title=Film Genre: From Iconography to Ideology |date=2007 |publisher=Wallflower Press |isbn=9781904764793 |edition=reprint |series=Short cuts |volume=33 |location=London |page=2 |quote=[...] the various elements of genre films, including conventions, iconography, settings, narratives, characters and actors. |author-link=Barry Keith Grant |access-date=2018-10-13}}</ref> Filmat mund të klasifikohen edhe sipas tonit, temës/çështjes, gjendjes shpirtërore, formatit, audiencës së synuar ose buxhetit . Këto karakteristika janë më të dukshme në filmat e zhanrit, të cilët janë "filma komercialë artistikë [që], përmes përsëritjes dhe variacionit, tregojnë histori të njohura me personazhe të njohur dhe situata të njohura" në një zhanër të caktuar. Zhanri i një filmi do të ndikojë në përdorimin e stileve dhe teknikave të krijimit të filmave, siç është përdorimi i rikthimeve në të kaluarën dhe ndriçimit të lehtë në film noir ; kornizimi i ngushtë në filmat horror ; ose shkronjat që duken si shkrime të papërpunuara për titujt e filmave perëndimor. Përveç kësaj, zhanret kanë konvencione të lidhura me muzikën e filmave, të tilla si orkestra të pasura me tela për melodrama romantike ose [[Muzika elektronike|muzikë elektronike]] për filma fantastiko-shkencorë . <ref name="grant11" /> Zhanri ndikon gjithashtu në mënyrën se si filmat transmetohen në [[Televizioni|televizion]], reklamohen dhe organizohen në dyqanet e videove me qira . Alan Williams dallon tre kategori kryesore zhanresh: [[Filmi tregimtar|narrativën]], avangardën dhe [[Filmi dokumentar|dokumentarin]] . Me përhapjen e zhanreve të veçanta, mund të shfaqen edhe '''nënzhanre filmash''' : drama ligjore, për shembull, është një nënzhanër i dramës që përfshin filma të fokusuar në gjykata dhe gjyqe. Nënzhanret shpesh janë një përzierje e dy zhanreve të ndara; zhanret gjithashtu mund të bashkohen me zhanre në dukje të palidhura për të formuar zhanre hibride, ku kombinimet popullore përfshijnë [[Komedia romantike|komedinë romantike]] dhe filmin aksion-komedi . Shembuj më të gjerë përfshijnë nënzhanret e njohura si dokufiksion dhe dokudrama, të cilat bashkojnë kategoritë themelore të [[Filmi tregimtar|letërsisë artistike]] dhe jo-tregimit (dokumentarit). <ref name="autogenerated185"> Hayward, Susan. "Genre/Sub-genre" in ''Cinema Studies: The Key Concepts'' (Third Edition). Routledge, 2006. p. 185–192 </ref> Zhanret nuk janë të fiksuara; ato ndryshojnë dhe evoluojnë me kalimin e kohës, dhe disa zhanre mund të zhduken kryesisht (për shembull, melodrama ). Jo vetëm që ''zhanri'' i referohet një lloji filmi ose kategorisë së tij, por një rol kyç luajnë edhe pritjet e një audience rreth një filmi, si dhe diskurset institucionale që krijojnë struktura gjenerike. <ref name="autogenerated185" /> == Zhanret filmike == # '''Aksion (Action):''' Filma me ritëm të shpejtë, të fokusuar te përleshjet, ndjekjet, shpërthimet dhe sfidat fizike të protagonistit. # '''Dramë (Drama):''' Fokusohet te zhvillimi i thellë i karaktereve, emocionet njerëzore, konfliktet personale dhe sfidat e jetës reale. # '''Komedi (Comedy):''' Ndërtuar për të shkaktuar të qeshura përmes situatave humoristike, satirikave, dialogjeve apo keqkuptimeve. # '''Shkencor-fantastik (Sci-Fi):''' Eksploron koncepte të bazuara në shkencë e teknologji të përparuar, si udhëtimi në kohë, hapësira apo e ardhmja. # '''Horor (Horror):''' Synon të nxisë frikë, pasiguri dhe tension te shikuesi përmes elementeve mbinatyrore apo tmerrit psikologjik. # '''Triler (Thriller):''' Mban shikuesin në ankth dhe pezull të vazhdueshëm (''suspense''), shpesh rreth një rreziku apo kërcënimi imanent. # '''Aventurë (Adventure):''' Përmban udhëtime në vende të panjohura, kërkime thesaresh apo eksplorime me fokus te zbulimi e ekspedita. # '''Romancë (Romance):''' Trajton marrëdhëniet dashurore, pasionin, pengesat dhe zhvillimin emocional mes dy personazheve. # '''Animacion (Animation):''' Filma ku vizatimet, modelimet apo grafikat kompjuterike i japin jetë personazheve dhe ngjarjeve. # '''Mister (Mystery):''' Ndërtohet rreth zgjidhjes së një enigme, një krimi apo një ngjarjeje të panjohur që zbulohet hap pas hapi. # '''Kriminalistikë (Crime):''' Bazohet në veprimtarinë e kriminelëve, mafies, hetimeve policore apo grabitjeve të organizuara. # '''Fantazi (Fantasy):''' Zhvillohet në botë të imagjinuara ku mbretërojnë magjia, krijesat mitologjike dhe elementet joreale. # '''Dokumentar (Documentary):''' Paraqet ngjarje, njerëz, dukuri apo fakte të jetës reale pa përdorur skenar fiktiv. # '''Biografik (Biography):''' Rrëfen historinë e jetës së një personi real dhe arritjet apo sfidat e tij historike. # '''Historik (History):''' Rindërton epoka, ngjarje apo figura të rëndësishme historike nga e kaluara. # '''Luftarak (War):''' Fokusohet në betejat ushtarake, jetën në front dhe ndikimin e luftës te ushtarët e civilët. # '''Western (Perëndimi i Egër):''' Vendoset në Perëndimin e Egër amerikan, duke trajtuar jetën e kaubojve, sherifave dhe njerëzve jashtë ligjit. # '''Muzikor (Musical / Music):''' Përdor këngën dhe kercimin si pjesë kryesore të rrëfimit të ngjarjes dhe shprehjes së emocioneve. # '''Familjar (Family):''' Përmbajtje e përshtatshme dhe e konceptuar për t'u parë nga të gjitha moshat e familjes së bashku. # '''Sportiv (Sport):''' Trajton botën e sportit, garat, disiplinën dhe rrugëtimin e një sportisti apo ekipi drejt fitores. # '''Filma për fëmijë (Children's / Kids):''' Përmbajtje e krijuar posaçërisht për moshën e re, me tema edukative, lozonjare dhe imagjinatë të pasur. == Shih edhe == * [[Filmi|Film]] * [[Zhanri|Zhanret]] * [[Gjinia letrare|Zhanri letrar]] * [[Kinematografia]] == Literatura == * Altman, Rick (1999) ''Film/Genre'' London: British Film Institute {{ISBN|9780851707174}} * Friedman, Lester et al. ''An Introduction to Film Genres''. New York: W. W. Norton & Company, 2014 {{ISBN|978-0-393-93019-1}} 609p. * Gehring, Wes D (1988) [[iarchive:handbookofameric0000gehr|''Handbook of American Film Genres'']] New York: Greenwood Press {{ISBN|9780313247156}} * Grant, Barry Keith. ''Film Genre Reader I, II & III''. Austin: University of Texas Press, 1986, 1995, 2003 * Kaminsky, Stuart M (1985) [[iarchive:americanfilmgenr00kami|''American Film Genres'']] Chicago: Nelson-Hall * López, Daniel. ''Films by Genre: 775 categories, styles, trends, and movements defined, with a filmography for each''. Jefferson, N.C.: McFarland & Co., 1993 {{ISBN|0-89950-780-8}} 495p. * Moin, Raphaëlle (2009) ''Cinema Genre'' New York: John Wiley & Sons {{ISBN|9781405156509}} * Solomon, Stanley J (1976) [[iarchive:beyondformulaame0000solo|''Beyond Formula: American Film Genres'']] New York: Harcourt Brace Jovanovich {{ISBN|0155054007}} * Summers, Howard. ''The Guide To Movie Lists 2: Genres, Subjects and Themes''. Borehamwood: [https://www.amazon.com/Howard-Summers/e/B0774Y8K2W Howcom Services], 2018 {{ISBN|978-1-982904-72-2}} 418p. == Referime == [[Kategoria:Zhanre]] [[Kategoria:Kinematografi]] [[Kategoria:Zhanre filmike]] [[Kategoria:Teori e filmit]] kstm3qfql45fwzhfkvmws149hlpms0t 3 405327 3025970 3025781 2026-08-15T18:03:04Z Primavera2026 191363 /* Probleme me referimet te artikulli Anahi */ Përgjigje 3025970 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anahi]]'' == Përshëndetje, Primavera2026! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025779|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anahi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2004:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 06:15 (CEST) :Do e permisoj falemnderit [[Përdoruesi:Primavera2026|Primavera2026]] ([[Përdoruesi diskutim:Primavera2026|diskutimet]]) 15 gusht 2026 20:03 (CEST) i7do6gufvm8y0e0psqpsf1gj16bmcbf 0 405328 3026059 3025807 2026-08-16T06:35:28Z ~2026-44868-99 191661 3026059 wikitext text/x-wiki Bashkallajk është një serial televiziv komedik i prodhuar në [[Prishtinë]] [[Kosovë]] nga viti 2023, shkruar nga skenaristi Ard Islami. Seriali është transmetuar në kanalin televiziv [[Tëvë1]] ku ka arritur në 167 episode me dhjetëra milionë shikime rekord. ===Aktorët=== [[Behar Nesimi]] .... Abdurahim (Ben) [[Sara Bajrami]] .... Liza [[Muzbajdin Qamili]] .... Nexhdet (Baba Haxhi) [[Donat Qosja]] .... Anton [[Muradije Muriqi]] .... Zoja [[Butrint Lumi]] .... Tevidja/Syla [[Ryva Kajtazi]] .... Merita Verona Mirena .... Rea Flakron Aliu .... Zulçja [[Xhevdet Jashari]] .... Mutalibi (Genci) Bleron Hevziu .... Afrim Ensar Haxha .... Bihaç Hajdar Kadriu .... Xhanar === Përmbajtja e serialit === Dashuria e dy të rinjve studentes Liza nga [[Prishtina]] dhe balerinit nga nje fshat i [[Tetova|Tetovës]] Benit (Abdurahimit) do të kthehet në lidhje më pas martesë pavarsisht dëshirës së familjeve të tyre. Babai i Benit Nexhdeti nje pasanik Musliman i ve , e shikon me skepticizëm këtë martesë me një familje liberale qytetare si e Lizës. Nga ana e Lizës gjyshja e saj Zoja një ish funksionare e rregjimit komunist Jugosllav e urren këtë martesë shkak i traditave dhe zakoneve qe familja e Benit kanë.Këtu nuk ka kundershtim nga babai i divorcuar i Lizes Antoni nje profesor historie mendjelehte e i qeshur.Një kredi e pashlyer e familjes se Antonit do i detyrojë ata të lënë shtëpinë ndërkohë fshehurazi Nexhdeti e shlyen kete kredi duke u bere pronar i ri i shtëpise. Ai do te jetoje ne Prishtine bashke me ta dhe ciftin e ri. Kjo do të krijojë nje perplasje midis tij dhe Zojes nderkohe qe Antoni I sheh me sportivitet dhe jo seriozisht. Merita ish gruaja e Antonit nje soprano kthehet te jetoje serish me ta. Beni dhe Liza behen prinder dhe verehen materializmi i Lizes dhe Merites. Situatat dhe dinamikat komike do të jenë nga me te fortat e te ndryshmet por do te arrijne kulmin e saj kur ne shtepi do te vijë tezja e babait te Antonit , Tevidja si pronarja e vertete e shtepise. Ajo me nje karakter shperthyes,te vrullshem,intrigant e komik do ta trazojë shtepine me grindjet e saj dhe do bjerë ne dashuri me Nexhdetin qe e refuzon. tubrrhhdb7lnk08ujq3qyr8ph8jmvu3 0 405331 3025818 2026-08-15T12:03:47Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:E Bija e Hënës dhe e Diellit, versioni i datës 18 korrik 2025 (revizioni 1301161062) 3025818 wikitext text/x-wiki '''E Bija e Hënës dhe e Diellit''' është një personazh në [[Mitologjia shqiptare|mitologjinë dhe folklorin shqiptar]].<ref>{{harvnb|Shuteriqi|1959|p=66}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}; {{harvnb|West|2007|p=233}}; {{harvnb|Dushi|2020|p=21}}.</ref> Ajo përshkruhet si {{Lang|sq|pika e qiellit}} ("pika e qiellit" ose "rrufeja") që bie nga qielli kudo mbi malet dhe luginat dhe godet mendjemadhësinë dhe të keqen. Në legjendat ajo ndihmon një hero në fitoren e tij kundër një [[Kuçedra|kuçedre]].<ref>{{harvnb|West|2007|p=233}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}; {{harvnb|Shuteriqi|1959|p=66}}; {{harvnb|Lambertz|1922|p=77}}.</ref> Fitorea e saj mbi kuçedrën simbolizon mbizotërimin e hyjnisë së qiellit mbi atë të nëntokës në [[Paganizmi shqiptar#Lufta dualiste – rinovimi kozmik|luftën dualiste midis dritës dhe errësirës]].<ref>{{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}</ref> == Mitologjia == Në [[Mitologjia shqiptare|besimet popullore shqiptare]], ''Dielli'' ''Hëna'' janë hyjni të personifikuara. Në përralla, mite dhe legjenda, dielli shfaqet si një figurë mashkullore, ndërsa hëna si një figurë femërore. Në disa tradita, dielli dhe hëna konsiderohen si bashkëshortë, ndërsa në tradita të tjera si vëllezër dhe motra. Në rastin e E Bijës së Hënës dhe e Diellit, dielli është i ati i saj dhe hëna është e ëma e saj.<ref>{{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}</ref><ref>{{harvnb|Dushi|2020|p=21}}</ref> E Bija e Hënës dhe e Diellit përshkruhet si "pika e qiellit" ose "rrufeja" që bie nga qielli kudo mbi malet dhe luginat dhe godet mendjemadhësinë dhe të keqen. Në legjendat ajo ndihmon një hero në luftën e tij kundër një [[Kuçedra|kuçedre]], një hyjni ose demon tokësor/nëntokësor që buron nga errësira.<ref>{{harvnb|West|2007|p=233}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}; {{harvnb|Shuteriqi|1959|p=66}}; {{harvnb|Lambertz|1922|p=77}}.</ref> Në mitologjinë shqiptare, kuçedra zakonisht luftohet dhe mposhtet nga [[Drangoi|drangoi]], i cili konsiderohet gjithashtu si një hyjni ose hero hyjnor i qiellit dhe i rrufesë. Mbizotërimi i E Bijës së Hënës dhe e Diellit dhe i personazheve të tjerë qiellorë shqiptarë – si [[The Twins (Albanian tale)|Zjermi]] që lind me Diellin në ballë – mbi kuçedrën, pasqyron mbizotërimin e hyjnisë së qiellit mbi atë të nëntokës në [[Paganizmi shqiptar#Lufta dualiste – rinovimi kozmik|luftën dualiste midis dritës dhe errësirës]].{{Sfn|Tirta|2004|ff. 72, 127–128}} == Në letërsi == Legjenda e E Bijës së Hënës dhe e Diellit është treguar gjithashtu nga shkrimtari shqiptar [[Mitrush Kuteli]] në koleksionin ''Tregime të moçme shqiptare'', botuar në vitin 1965.<ref>{{harvnb|Kuteli|1965|ps=: "E Bija e Hënës dhe e Diellit"}}</ref> == Referime == === Citime === {{Reflist}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em|indent=yes}} <!-- D --> *{{Cite journal|last=Dushi|first=Arbnora|title=The Sister-Brother Recognition Motif in the Albanian Folk Ballad: Meaning and Contexts within the National Culture|year=2020|journal=Tautosakos Darbai|volume=59|pages=17–29|doi=10.51554/TD.2020.28363|s2cid=253540847 |doi-access=free|language=en}} <!-- K --> *{{Cite book|last=Kuteli|first=Mitrush|author-link=Mitrush Kuteli|title=Tregime të Moçme Shqiptare|year=1965|publisher=Naim Frashëri|location=Tirana|language=sq}} <!-- L --> *{{Cite book|last=Lambertz|first=Maximilian|author-link=Maximilian Lambertz|title=Albanische Märchen (und andere Texte zur albanischen Volkskunde)|place=Wien|publisher=A. Hölder|year=1922|url=https://books.google.com/books?id=0lxtzwEACAAJ|language=de}} <!-- S --> *{{Cite book|last=Shuteriqi|first=Dhimitër S.|title=Historia e letërsisë shqipe|volume=1|publisher=Universiteti Shtetëror i Tiranës, Instituti i Historisë dhe Gjuhësisë|year=1959|url=https://books.google.com/books?id=lgI-AQAAIAAJ|language=sq}} <!-- T --> *{{Cite book|last=Tirta|first=Mark|title=Mitologjia ndër shqiptarë|language=sq|editor=Petrit Bezhani|publisher=Mësonjëtorja|year=2004|place=Tirana|isbn=99927-938-9-9}} <!-- W --> *{{Cite book|last=West|first=Morris L.|title=Indo-European Poetry and Myth|publisher=Oxford University Press|year=2007|isbn=978-0-19-928075-9|author-link=Martin Litchfield West|url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC|language=en}} {{Refend}} [[Kategoria:Paganizmi shqiptar]] [[Kategoria:Mitologjia shqiptare]] [[Kategoria:Krijesat legjendare shqiptare]] [[Kategoria:Hyjnitë e qiellit dhe të motit]] fc159jp7cnzuw2l2e82nc6xcldqcosb 3026138 3025818 2026-08-16T11:06:29Z Leutrim.P 113691 ± 4 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026138 wikitext text/x-wiki '''E Bija e Hënës dhe e Diellit''' është një personazh në [[Mitologjia shqiptare|mitologjinë dhe folklorin shqiptar]].<ref>{{harvnb|Shuteriqi|1959|p=66}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}; {{harvnb|West|2007|p=233}}; {{harvnb|Dushi|2020|p=21}}.</ref> Ajo përshkruhet si {{Lang|sq|pika e qiellit}} ("pika e qiellit" ose "rrufeja") që bie nga qielli kudo mbi malet dhe luginat dhe godet mendjemadhësinë dhe të keqen. Në legjendat ajo ndihmon një hero në fitoren e tij kundër një [[Kuçedra|kuçedre]].<ref>{{harvnb|West|2007|p=233}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}; {{harvnb|Shuteriqi|1959|p=66}}; {{harvnb|Lambertz|1922|p=77}}.</ref> Fitorea e saj mbi kuçedrën simbolizon mbizotërimin e hyjnisë së qiellit mbi atë të nëntokës në [[Paganizmi shqiptar#Lufta dualiste – rinovimi kozmik|luftën dualiste midis dritës dhe errësirës]].<ref>{{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}</ref> == Mitologjia == Në [[Mitologjia shqiptare|besimet popullore shqiptare]], ''Dielli'' ''Hëna'' janë hyjni të personifikuara. Në përralla, mite dhe legjenda, dielli shfaqet si një figurë mashkullore, ndërsa hëna si një figurë femërore. Në disa tradita, dielli dhe hëna konsiderohen si bashkëshortë, ndërsa në tradita të tjera si vëllezër dhe motra. Në rastin e E Bijës së Hënës dhe e Diellit, dielli është i ati i saj dhe hëna është e ëma e saj.<ref>{{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}</ref><ref>{{harvnb|Dushi|2020|p=21}}</ref> E Bija e Hënës dhe e Diellit përshkruhet si "pika e qiellit" ose "rrufeja" që bie nga qielli kudo mbi malet dhe luginat dhe godet mendjemadhësinë dhe të keqen. Në legjendat ajo ndihmon një hero në luftën e tij kundër një [[Kuçedra|kuçedre]], një hyjni ose demon tokësor/nëntokësor që buron nga errësira.<ref>{{harvnb|West|2007|p=233}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 72, 128}}; {{harvnb|Shuteriqi|1959|p=66}}; {{harvnb|Lambertz|1922|p=77}}.</ref> Në mitologjinë shqiptare, kuçedra zakonisht luftohet dhe mposhtet nga [[Drangoi|drangoi]], i cili konsiderohet gjithashtu si një hyjni ose hero hyjnor i qiellit dhe i rrufesë. Mbizotërimi i E Bijës së Hënës dhe e Diellit dhe i personazheve të tjerë qiellorë shqiptarë – si [[The Twins (Albanian tale)|Zjermi]] që lind me Diellin në ballë – mbi kuçedrën, pasqyron mbizotërimin e hyjnisë së qiellit mbi atë të nëntokës në [[Paganizmi shqiptar#Lufta dualiste – rinovimi kozmik|luftën dualiste midis dritës dhe errësirës]].{{Sfn|Tirta|2004|ff. 72, 127–128}} == Në letërsi == Legjenda e E Bijës së Hënës dhe e Diellit është treguar gjithashtu nga shkrimtari shqiptar [[Mitrush Kuteli]] në koleksionin ''Tregime të moçme shqiptare'', botuar në vitin 1965.<ref>{{harvnb|Kuteli|1965|ps=: "E Bija e Hënës dhe e Diellit"}}</ref> == Referime == === Citime === {{Reflist}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em|indent=yes}} <!-- D --> *{{Cite journal|last=Dushi|first=Arbnora|title=The Sister-Brother Recognition Motif in the Albanian Folk Ballad: Meaning and Contexts within the National Culture|year=2020|journal=Tautosakos Darbai|volume=59|pages=17–29|doi=10.51554/TD.2020.28363|s2cid=253540847 |doi-access=free|language=en}} <!-- K --> *{{Cite book|last=Kuteli|first=Mitrush|author-link=Mitrush Kuteli|title=Tregime të Moçme Shqiptare|year=1965|publisher=Naim Frashëri|location=Tirana|language=sq}} <!-- L --> *{{Cite book|last=Lambertz|first=Maximilian|author-link=Maximilian Lambertz|title=Albanische Märchen (und andere Texte zur albanischen Volkskunde)|place=Wien|publisher=A. Hölder|year=1922|url=https://books.google.com/books?id=0lxtzwEACAAJ|language=de}} <!-- S --> *{{Cite book|last=Shuteriqi|first=Dhimitër S.|title=Historia e letërsisë shqipe|volume=1|publisher=Universiteti Shtetëror i Tiranës, Instituti i Historisë dhe Gjuhësisë|year=1959|url=https://books.google.com/books?id=lgI-AQAAIAAJ|language=sq}} <!-- T --> *{{Cite book|last=Tirta|first=Mark|title=Mitologjia ndër shqiptarë|language=sq|editor=Petrit Bezhani|publisher=Mësonjëtorja|year=2004|place=Tirana|isbn=99927-938-9-9}} <!-- W --> *{{Cite book|last=West|first=Morris L.|title=Indo-European Poetry and Myth|publisher=Oxford University Press|year=2007|isbn=978-0-19-928075-9|author-link=Martin Litchfield West|url=https://books.google.com/books?id=ZXrJA_5LKlYC|language=en}} {{Refend}} [[Kategoria:Paganizëm shqiptar]] [[Kategoria:Mitologji shqiptare]] [[Kategoria:Krijesa legjendare shqiptare]] [[Kategoria:Hyjni të qiellit dhe motit]] pr8z7k8vdwzaivzgbe5byrs39mnx6it 1 405332 3025819 2026-08-15T12:04:42Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3025819 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|E Bija e Hënës dhe e Diellit|18 korrik 2025|1301161062}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:04 (CEST) j9lcd82j0je9qsshvvgn148ahyejt5l 0 405333 3025820 2026-08-15T12:06:30Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Floçka, versioni i datës 10 shkurt 2026 (revizioni 1337679836) 3025820 wikitext text/x-wiki '''Floçka''' e njohur edhe si "'''Gërzheta'''" është një krijesë mitologjike nga [[paganizmi shqiptar]], e ngjashme me [[nimfat]]. Ato përshkruhen si banuese të vendeve pranë ujërave si liqenet dhe ishujt në pjesët e fshehta të maleve. Floçkat thuhet se kanë një bukuri të madhe. == Emri == Emri Floçka vjen nga fjala shqipe për [[Floku|flokët]] "''flokë''", me emrin që rrjedh nga flokët e tyre shumë të gjatë. Emri "Gërzhetë" përdoret në disa rajone të [[Shqipëria|Shqipërisë]], duke rrjedhur nga fjala shqipe "''gërshet''" e përdorur për të përshkruar një stil flokësh me dy bishta.<ref name="Çobani95">{{harvnb|Çobani|2017|p=95}}</ref> Poet shqiptar [[Gjergj Fishta]] i referohet atyre edhe si "''Të Bukurat e Detit''".<ref name="Fishta">{{cite book|url=https://www.google.al/books/edition/The_Highland_Lute/NHZOzAEACAAJ?hl=en|title=The Highland lute (Lahuta e Malcís) : the Albanian national epic|year=2005|author1=Gjergj Fishta|author2=Robert Elsie|publisher=Bloomsbury Academic|chapter=XXIV|isbn=978-1-84511-118-2|language=en}}</ref><ref name="Elsie2001" /> == Në mitologji == === Pamja dhe karakteristikat === Floçkat përshkruhen si gra të bukura me flokë shumë të gjatë. Ato nuk flasin gjuhën shqipe, ndryshe nga krijesat e tjera mitologjike nga [[paganizmi shqiptar]], megjithatë mund t'u mësohet.<ref name="Çobani94">{{harvnb|Çobani|2017|p=94}}</ref> Sipas Fishtës, megjithëse kryesisht banojnë në ujë, Floçkat mund të mbijetojnë edhe në tokë. Ato zakonisht përshkruhen duke bërë banjo në liqene të fshehta ose në dete.<ref name="Fishta" /> Floçkat besohet gjithashtu se shërbejnë si mbrojtëse të liqeneve dhe lumenjve.<ref name="Elsie2001">{{cite web|url=https://www.google.al/books/edition/A_Dictionary_of_Albanian_Religion_Mythol/N_IXHrXIsYkC?hl=en|title=A Dictionary of Albanian Religion, Mythology and Folk Culture|year=2001|first=Elsie|last=Robert|publisher=C. Hurst|page=101|quote=Gërzheta. Figure of Albanian mythology. This nymph-like being, a fair maiden with long hair, Alb. gërshétëz def. gërshetëza, also kshetë, def. ksheta, and kshetëz, def. kshetëza, related to the Alb. verb gërshet to braid, plait, pigtail, can be found at the edge of lakes and rivers combing her hair, with which she is primarily identified. The gërshetëza is also known as floçka, from Alb. flokë hair, or nuse e ujërave bride of the waters. She protects the lakes and rivers from harm.|isbn=978-1-85065-570-1|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.google.al/books/edition/F%C3%ABrkimoret_e_afrikatet_e_gjuh%C3%ABs_shqipe/HsXqAAAAMAAJ?hl=en|title=Fërkimoret e afrikatet e gjuhës shqipe [Frictional and affricate sounds of the Albanian language]|year=2003|first=Topalli|last=Kolec|publisher=Botimi i Akademisë së Shkencave [Publication of the Academy of Sciences]|language=Albanian|page=107|isbn=9789992790199}}</ref> === Besimet === Sipas historianit shqiptar Daniel Gjeçaj, Floçkat u besuan fillimisht nga paraardhësit e fisit [[Kelmendi]] të [[Shkodra|Shkodrës]]. Toponimet që tregojnë krijesa të ngjashme me nimfat që adhuroheshin në bregun e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] të Shqipërisë, në tokat midis [[Shëngjini]]t dhe [[Velipoja|Velipojës]], si "Logu i Zanave", "Pylli i Zanave" dhe "Kodra e nuseve". Sipas Tonin Çobani, besimi në Floçka dhe nimfat në këtë rajon mund të ketë qenë arsyeja pas emrit romak për Shëngjin, "''Nymphaeum''".<ref name="Çobani94" /> === Legjenda === "''Legjenda e Gërzhetës''" është një tregim folklorik shqiptar që rrotullohet rreth keqtrajtimit të grave dhe dashurisë amërore. Në legjendë, një bari, i cili është i vogli nga 4 djemtë në familjen e tij, përpiqet të gjejë një grua, pasi ishte i vetmi vëlla që nuk ishte i martuar. Ndërsa kulloste delet në mal, ai vëren 3 Floçka duke notuar në një liqen. Pas kthimit në shtëpi, burri bën një plan me vëllezërit e tij për të kapur Floçkat dhe ditën tjetër ata gërmuan tri vrima pranë liqenit dhe pranë secilës vendosën një kërpudhë, një krehër dhe një pasqyrë. Një nga Floçkat la liqenin dhe një nga një filloi të merrte secilën send para se të binte në vrimë dhe të kapeshin nga vëllezërit. Ajo do të martohej me vëllain më të ri dhe do të lindte edhe një djalë, megjithatë ajo nuk do të fliste kurrë. Pas pesë vjetësh martese, burri, duke dashur të dëgjonte zërin e gruas, mbajti një thikë në fytin e djalit të tyre duke kërcënuar ta vriste nëse ajo nuk do të fliste. Gërzheta foli për herë të parë, duke i thënë burrit të mos vriste djalin e tyre, para se të zbulonte se kishin dhënë një [[Besa]] njëra-tjetrës pesë vjet më parë që ajo nuk do të fliste deri disa ditë pas momentit në të cilin tashmë kishte folur, dhe se burri e kishte harruar. Sidoqoftë, ajo vazhdoi të fliste gjatë gjithë ditës, megjithatë para se të vinte nata ajo pyeti burrin e saj ku ishin sendet e përdorura për ta tërhequr në kurth. Pasi mësoi vendndodhjen e tyre, ajo i mori ato dhe iku për shkak se burri kishte thyer betimin.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.al/books/edition/Folklor_Shqiptar_i_proza_popullore/RAXaAAAAMAAJ?hl=en|title=Folklor Shqiptar i proza popullore [Albanian folklore and popular prose]|volume=II|publisher=Instituti i Folklorit [Institution of Folklore]|location=Tirana|year=1966|language=Albanian|pages=137-138}}</ref><ref>{{cite web|url=https://botimedudaj.com/libra/gerzheta-dhe-perralla-te-tjera-shqiptare/|title=Gërzheta dhe përralla të tjera shqiptare|first=Omari|last=Donika|year=2024|publisher=Botimet Dudaj [Dudaj Publications]|isbn=978-99943-0-723-4|language=sq}}</ref> == Shënime == {{Reflist}} == Burime == * {{cite book|title=Mitologji Shqiptare|last=Çobani|first=Tonin|year=2017|publisher=Albas|place=[[Tirana]]|isbn=978-9928-02-982-9}} [[Kategoria:Mitologjia shqiptare]] [[Kategoria:Qenie mitologjike shqiptare]] [[Kategoria:Paganizmi shqiptar]] [[Kategoria:Folklori shqiptar]] [[Kategoria:Kultura arbëreshe]] kkd675v79gejzq4z0saku0rauhy75fv 1 405334 3025821 2026-08-15T12:06:41Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3025821 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Floçka|10 shkurt 2026|1337679836}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:06 (CEST) 96ahlbfrqqe7vn1ehb2zbrpfuv3z9py 14 405335 3025825 2026-08-15T12:20:24Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Fakultete]] 3025825 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fakultete]] ai8drwux3dlicfhdxkih3y1j0tuc72h 3025826 3025825 2026-08-15T12:21:01Z Edukatori 112234 added [[Category:Institucione arsimore në Shqipëri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025826 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fakultete]] [[Kategoria:Institucione arsimore në Shqipëri]] 1fq7lff8kfaajobhma9898ttx9oub64 14 405336 3025843 2026-08-15T12:26:51Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Fakultete]] 3025843 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fakultete]] ai8drwux3dlicfhdxkih3y1j0tuc72h 3025844 3025843 2026-08-15T12:27:10Z Edukatori 112234 added [[Category:Institucione arsimore në Kosovë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025844 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fakultete]] [[Kategoria:Institucione arsimore në Kosovë]] dbow9i7kmri2x3583jn4c3trxc96056 0 405337 3025873 2026-08-15T12:35:43Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Dheu, versioni i datës 10 maj 2026 (revizioni 1353521946) 3025873 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Broja 06.JPG|thumb|Një shembull i adhurimit shqiptar të Nënës Tokë është nderimi dhe respekti i thellë që njerëzit e [[Kelmendi]]t i kushtojnë asaj. Për ta, mjedisi është shumë i rëndësishëm, dhe ata janë të lidhur thellësisht me territorin e tyre, duke ruajtur një ekuilibër që përfshin aspekte materiale si dhe aspekte kulturore dhe shpirtërore.{{sfn|Wolff|2022|pp=109, 115}}]] '''Dheu''' ([[Gjuha shqipe|shqip]] forma e pacaktuar: '''Dhé'''), Toka, është objekt i një kulti të veçantë, [[Besa|betimeve të rëndësishme]] dhe formulave të [[mallkimi]]t në [[Paganizmi shqiptar|paganizmin shqiptar]]. [[Perëndesha]] Tokë ose Nëna e Madhe (Magna Mater) quhet thjesht ''Dhé'' ose ''Dheu'' në shqip, dhe gjurmët e adhurimit të saj janë ruajtur në traditën shqiptare.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Pipahi|1993|p=253}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=189–190, 230}}.</ref> Emri shqip '''Toka''' "Toka" përdoret gjithashtu për t'iu referuar Tokës së gjallë.{{sfn|Stipčević|2009|p=506}} '''Zonja e Dheut''' (gegërisht ''Zôja e Dheut'') përdoret në shqip për t'iu referuar [[Perëndesha|Perëndeshës së Tokës]].<ref>{{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Mann|1948|pp=583–584}}.</ref> == Emri == === Dëshmi === Teonimet shqipe ''Zonja e Dheut'' dhe ''Dheu'' dëshmohen që në vitin 1635, në ''Dictionarium latino-epiroticum'' ''[Fjalor latin-arbëresh]'' nga [[Frang Bardhi]], si përkthimi shqip i Perëndeshës së Tokës romake ''Tellus, Dea''{{sfn|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}} dhe ''Mater Magna'', përkatësisht. Fjala shqipe për tokë – ''dhé'', në formën e saj [[Gjuha proto-shqipe|proto-shqipe]] ''ðē(h)'', konsiderohet të jetë dëshmuar në antikitet: fjala [[Gjuha greke e lashtë|greke e lashtë]] ([[Dorishtja|dorike]]) δῆ që shfaqet në shprehjen "δῆ · γῆ και σιωπᾷ" ("tokë dhe hesht"), e cila u regjistrua në leksikun e përpiluar nga [[Hesychius of Alexandria|Hesikiu i Aleksandrisë]] (shekulli V pas Krishtit), konsiderohet të jetë një huazim i lashtë nga proto-shqipja. Disa nga përkthimet proto-shqipe në Hesikiu mund të datonin që nga shekulli VII p.e.s.{{sfn|Witczak|2016|pp=40–41}} === Etimologjia === ''Zonja e Dheut'' (gjithashtu {{langx|aln|Zôja e Dheut}}) fjalë për fjalë përkthehet si "Perëndesha e Tokës".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Në shqip, ''[[Zojzi (mitologji)#Reflections|Zonja]]'' ose ''Zôja'' me shkronja të mëdha përdoret për "Perëndesha", "Zonja", ndërsa ''zonja'' ose ''zôja'' me shkronja të vogla përdoret për "zonja" ose "zonjë". Është e ngjashme me ''Zot'' "Perëndi", "Zot", ''zot'' "zot"{{sfn|Demiraj|Starostin|Lubotsky|de Vaan}}{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} (krahaso me perëndinë e qiellit shqiptar ''[[Zojzi (mitologji)|Zoj-z]]'', dhe epitetin e tij të mundshëm ''Zot'' "Atë Qiellor" nga [[Gjuha proto-shqipe|proto-shqipja]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', në fund nga [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropianeja]] ''*Dyḗus ph₂tḗr'').{{sfn|Demiraj|Starostin|Lubotsky|de Vaan}} Termi përdoret në mënyrë të ngjashme për ''[[Prende|Zôja Prende]]'' "Perëndesha/Zonja Prende", e quajtur gjithashtu ''Zôja e Bukuris'' "Perëndesha/Zonja e Bukurisë". Shqipja ''Dheu'' "Toka" është forma e [[Rasa gjinore|caktuar]] e ''dhé'' "tokë", që rrjedh në fund nga [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropianeja]] ''*dʰéǵʰōm'' "tokë";{{sfn|York|1993|p=247}}{{sfn|Witczak|2016|pp=40–41}} ''e Dheut'' është rasa gjinore e caktuar shqipe e ''dhé''. === Epitete === Perëndesha e Tokës përfaqësohej me epitetin "nënë" në shumicën e traditave [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]].{{sfn|Matasović|2018}} Në traditën shqiptare ''mëmë-dheu'' përdoret për "nëna tokë" në kontekste të shenjta.{{sfn|Tako|1988|p=29}} Një epitet i zakonshëm [[Mitologjia indo-evropiane|mitologjik indo-evropian]] për tokën është "e zezë", e cila pasqyrohet gjithashtu në frazën shqipe ''dhé të zi'' "tokë e zezë", që shfaqet në këngët popullore shqiptare.{{sfn|Calin|2017|p=75}}{{sfn|Matasović|2018}} == Historia == {{Fise shqiptare}} Mungesa e ndonjë rrënjë të vetme dhe specifike teonimike për "tokën" në degët e ndryshme të [[Gjuhët indo-evropiane|familjes së gjuhëve indo-evropiane]], mund të jetë për shkak të dominancës së kulteve të [[perëndesha]]ve nënë tokë tashmë ekzistuese dhe të rrënjosura thellësisht midis popujve [[Gjuhët para-indo-evropiane|para-indo-evropianë]] të takuar nga popujt [[Gjuhët indo-evropiane|folës të gjuhëve indo-evropiane]].{{sfn|York|1993|p=247}} Përplasja midis sistemeve të besimit të popullatave para-indo-evropiane—të cilat favorizonin "Kultet e Nënës Tokë" që përfshinin besime tokësore, perëndesha femërore dhe priftërinj—dhe të popullatave indo-evropiane që favorizonin [[Zojzi (mitologji)|Kultet e 'Atit Qiell']] që përfshinin besime qiellore, perëndi mashkullorë dhe priftërinj, në traditën shqiptare mund të pasqyrohet nga dikotomia e [[matriarkati]]t dhe [[patriarkati]]t që del nga dy llojet e luftëtarëve femërorë/personazheve aktivë në [[Poezia dhe këngët popullore shqiptare|epikën shqiptare]], veçanërisht në ''[[Eposi i kreshnikëve|Kângë Kreshnikësh]]''. Në të vërtetë, në epikën shqiptare ka nga njëra anë personazhe femërore që luajnë një rol aktiv në kërkimin dhe vendimet që prekin të gjithë [[Fiset shqiptare|fisin]], nga ana tjetër ata që [[Albanian sworn virgins|i nënshtrohen një procesi maskulinizimi]] si kusht për të qenë në gjendje të marrin pjesë në mënyrë aktive në luftë sipas parimeve të [[Kanuni]]t, ligjit tradicional zakonor shqiptar.{{sfn|Loria-Rivel|2020|pp=47–48, 52}} Fakti që ''dhé'' "tokë" është një fjalë shqipe e trashëguar nga proto-indo-evropianeja, me ritualizim në kontekste të shenjta duke ruajtur stabilitetin dhe dendësinë e saj, nënvizon rolin e rëndësishëm të tokës në kulturën shqiptare.{{sfn|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}} Betimet shumë serioze [[Besa|shqiptare]] të marra nga toka, dhe shumë formula [[mallkimi]] bazuar në tokën, tregojnë gjithashtu rëndësinë e madhe të kultit të tokës në traditën shqiptare.<ref>{{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Pipahi|1993|p=253}}; {{harvnb|Elsie|2001|p=193}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=42, 68, 230, 439}}; {{harvnb|Hysi|2006|pp=349–350}}.</ref> == Kulti, praktika dhe besimet popullore == === Toka e gjallë === Sipas besimeve të vjetra shqiptare që janë ruajtur nga [[Arbëreshët në Zarë|Arbëneshët e Zarës]] ([[Zara]], Kroaci e sotme), ''nxiri'' është një koncept që i referohet syve të gjithëshikues që shikojnë njerëzit nga toka duke ndjekur lëvizjet e tyre kudo, dhe konsiderohet si shikimi i Tokës së gjallë. Disa njerëz besojnë se uji është për Tokën e gjallë ajo çfarë është gjaku për njerëzit.{{sfn|Stipčević|2009|p=506}} === Nëna Tokë === [[Skeda:Broja 06.JPG|thumb|Pamje nga [[Brojë]] drejt luginës së [[Vukli]] dhe [[Nikçi]], [[Kelmendi]], Shqipëri veriore.]] Për banorët e [[Kelmendi]]t, mjedisi ka rëndësi të madhe, dhe ata janë të lidhur thellësisht me territorin e tyre, duke e konsideruar atë si Nënë Tokë. Ata e nderon dhe i kushtojnë nderime të thella në çdo moment dhe përmes çdo veprimi, duke treguar respekt të thellë ndaj peizazheve natyrore dhe kafshëve. Ky ekuilibër përfshin aspekte materiale si dhe aspekte kulturore dhe shpirtërore.{{sfn|Wolff|2022|ff.109, 115}} Sipas një zakoni të vjetër shqiptar, kur një shqiptar emigron në një vend të huaj, ai merr me vete një thes me dhe nga "nëna toka" (shq. ''baltë mëmë-dheu''), e cila në rast se emigranti vdes në të huaj, do të hidhej mbi varr, në mënyrë që toka të jetë e lehtë për të vdekurin.{{sfn|Tako|1988|p=29}} ==== Paraardhësja femërore dhe gjiri amnor ==== Një pasqyrë e adhurimit të [[perëndeshës së tokës]] në besimet popullore shqiptare është kulti i gjirit të nënës.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff.189–190}}.</ref> Të konsideruara si simbol i pjellorisë, gjinjtë riprodhohen në portat prej druri ose guri në shtëpitë shqiptare. Një nga llojet më të rënda të betimit (shq. ''[[Besa|be e rëndë]]'') bëhet me gjirin e nënës.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff.188–189}}.</ref> Një tabu i ndalon shqiptarët të godasin tokën, sepse do të ishte si "të godasësh gjirin e nënës së vdekur".<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff.189–190}}.</ref> Kjo shprehje thuhet gjithmonë në raste të tilla, pavarësisht nga fakti se njerëzit që e përdorin mund të kenë nënën të gjallë apo të vdekur, gjë që përfaqëson një analogji midis tokës si burimi i jetës për njerëzit, dhe nënës në të njëjtën mënyrë si burimi i jetës për njerëzit me lindjen dhe gjirin e saj. Ajo gjithashtu pasqyron kultin e paraardhësve nga perspektiva e qumështit ose linjës së nënës (shq. ''lisi i tamlit'' ose ''gjini bashkë'', sipas [[Kanuni]]t, ligjit tradicional zakonor shqiptar).{{sfn|Tirta|2004|ff.189–190}} Kur një grua me shumë fëmijë vdes, tradita veriore shqiptare kërkon që të afërmit e saj të puthin gjiritë e saj të zhveshur.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|p=190}}.</ref> Në kulturën shqiptare paraardhësja femërore origjinale e grupit të fisit (shq. [[Fiset shqiptare|''fis'' ose ''farë'']]) referohet si "nëna e shtëpisë" që përfaqëson Nënën e Madhe, dhe ajo shpesh imagjinohet si një gjarpër (shih [[Vitore]] dhe [[Nëna e Votrës]]).{{sfn|Doja|2005|p=458}} Gjarpri është një kafshë totemike e shenjtë e shqiptarëve. I konsideruar si një hyjni e tokës, gjarpri quhet me emra të nxjerrë nga fjalët shqipe për tokë, ''dhé'' dhe ''tokë'': ''Dhetokësi'', ''Dheu'', ''Përdhesi'', ''Tokësi'' ose ''Itokësi''.{{sfn|Tirta|2004|ff.147–152, 239, 409}} ==== Gjiri i nënës, murimi dhe ndërtimi ==== [[Skeda:Albania Shkoder.jpg|thumb|Skulpturë me përmasa natyrore nga Skender Kraja, bazuar në [[Kalaja e Shkodrës#Legjenda|Legjendën e Rozafës]], Muzeu i [[Kalaja e Shkodrës|Kalasë së Shkodrës]], [[Shkodra]]. Kulti i gjirit të nënës dhe motivi i murimit janë pasqyra të adhurimit të perëndeshës së tokës në besimet popullore shqiptare.]] Kulti i tokës manifestohet në flijime kafshësh për ndërtime të reja, një praktikë pagane e përhapur ndër shqiptarët. Në fillim të ndërtimit të shtëpisë së re, themeli tradicionalisht fillon me lutje, në një 'ditë të lumtur', duke u përballur me Diellin, duke filluar pas lindjes së diellit, gjatë hënës në rritje, dhe një kafshë therret si fli.{{sfn|Tirta|2004|ff.340–341}} Praktika vazhdon me variacione në varësi të zonës etnografike shqiptare. Për shembull në [[Opojë]] kafsha e flijuar vendoset mbi themel, me kokën e saj të drejtuar nga lindja, ku lind Dielli.{{sfn|Qafleshi|2011|p=55}} Në [[Njësia administrative Brataj|Brataj]] gjaku i kafshës së flijuar derdhet gjatë therjes në cepin që ishte në anën lindore, ku lind Dielli; në mënyrë që shtëpia të qëndrojë dhe për fat të mirë, pronari i shtëpisë hedh monedha argjendi ose ari në të njëjtin cep të shtëpisë; zonja e shtëpisë hedh atje lesh të palarë. Këto gjëra duhet të mbeten të varrosura në themelin e shtëpisë që po ndërtohet. Të afërmit e pronarit të shtëpisë hedhin para mbi themelin e shtëpisë gjithashtu, por ato para merren nga mjeshtri që ndërton shtëpinë. Në [[Lugina Dibër|Dibrë]] theret një dash në themel, dhe koka e dashit vendoset mbi themel.{{sfn|Tirta|2004|ff.340–341}} Në malësitë e [[Lezha|Lezhës]] therret një dash ose një gjel në themel dhe pastaj kokat e tyre varroset atje; pronarët e shtëpisë hedhin monedha si dhe farë të bimëve të ndryshme mbi themel.{{sfn|Tirta|2004|ff.340–341}} Kulti i perëndeshës së tokës pasqyrohet gjithashtu në motivin e njohur ballkanik të murimit, një praktikë që sipas legjendës kërkohet për të siguruar përfundimin e ndërtimit të një ndërtese duke flijuar gruan e kryemjeshtrit ndërtues. Ky motiv dokumentohet në legjendat shqiptare për ndërtimin e kështjellave të [[Shkodra|Shkodrës]] ([[Kalaja e Shkodrës#Legjenda]]), [[Dibra|Dibrës]], dhe [[Berati]]t, por edhe në rajone si [[Bashkia Mirditë|Mirditë]] ose [[Malësia e Madhe]].<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|ff.178–179}}; {{harvnb|Tirta|2004|p=191}}.</ref> Në legjendat shqiptare, gruaja që do të murohet në ndërtesë pranon të flijohet, por e shqetësuar për fëmijën e saj të vogël, ajo bën kërkesën që të lihet një nga gjinjtë e saj pa u muruar, në mënyrë që ajo të mund ta ushqejë djalin, kështjella do të qëndrojë dhe djali do të gëzojë atë, duke u bërë trim dhe duke fituar beteja në të. Njerëzit e konsiderojnë ujin e gëlqeres që rrjedh nga muret e këtyre ndërtesave si qumështi i gruas së muruar, dhe përdoret si ilaç për të aplikuar në gjirin e grave që ushqejnë duke besuar se kjo praktikë do të rriste furnizimin e tyre me qumësht.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=179}}; {{harvnb|Tirta|2004|p=191}}.</ref> ==== Pranvera, rinovimi i natyrës dhe pjellorësia e tokës ==== Përkujtimi gjatë ditëve rreth ekuinoksit pranveror (shqip [[Dita e Verës]]), rinovimi i natyrës lidhet me kultin e Perëndeshës së Madhe. Shqiptarët e festojnë me disa rite dhe zakone, veçanërisht nuk mund të pritet dru apo ndonjë gjë nga bima, dhe toka konsiderohet të jetë "shtatzënë" (shq. ''me barrë'') dhe nuk mund të punohet.{{Sfn|Tirta|2004|pp=254–255}} Në rastin e fillimit të lërimit të fushës së grurit, therret një pulë në bishtin e parmendës. Koka e pulës përzihet me farën dhe tokën e marrë nga kalimi i parë i lërimit. Bëhen flijime kafshësh për pjellorinë dhe prodhimin e tokës, për begati, shëndet të kafshëve, etj.{{Sfn|Qafleshi|2011|p=55}} Sipas një zakoni të vjetër shqiptar të praktikuar deri kohët e fundit në fshatra të ndryshëm në [[Mali i Tomorit]], [[Mirditë]], dhe ndoshta edhe në zona të tjera, nga mesi i majit familjet me shumë bagëti thernin bagëti të re si flijime për ta bërë tokën pjellore, në mënyrë që bagëtia të mos dëmtohej gjatë verës dhe të kishte qumësht të bollshëm gjatë kohës së korrjeve në mal. Një ceremonie e tillë varrezore rituale u gjet edhe te popujt e tjerë ballkanikë, dhe është interpretuar si gjurmë e kultit të një hyjnie bujqësore, pasi ishte një flijim që lejonte rinovimin e produkteve të tokës, duke i dhënë forcë bimësisë së fushave, pemëve dhe hardhive.{{Sfn|Tirta|2004|p=260}} Një [[Rituali|ritual]] i shenjtë i quajtur "varrimi i Nënës së Diellit" i kushtohej perëndeshës shqiptare [[Nëna e diellit]]. Ai konsistonte në varrosjen e një figure femërore që ndoshta personifikonte një fazë sezonale të perëndeshës amë. Ndodhur në fund të majit, ishte festa e fundit e ciklit pranveror, që përkonte me festën e [[Rrëshajët|Rrëshajëve]].<ref>{{harvnb|Golan|1991|p=55}}; {{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Golan|2003|pp=93–94}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> Ishte shumë i përhapur në Shqipërinë juglindore deri në shekullin e 20-të.<ref>{{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> ==== Rituali i vdekjes dhe rilindjes ==== Kulti i tokës manifestohet qartë në një ritual të vjetër shqiptar të vdekjes dhe rilindjes, i praktikuar veçanërisht tek fëmijët e sëmurë në [[Alpet Shqiptare]], posaçërisht në [[Malësia e Madhe|Malësi të Madhe]], dhe gjithashtu në [[Kosova|Kosovë]]. Besohej se duke u varrosur, fëmijët do të merrnin forcë nga toka, duke u bërë rezistent ndaj sëmundjeve. Sipas zakonit, fëmija i sëmurë merret nga një plakë, e cila kryen këtë praktikë magjike "shëruese" arkaike duke mbuluar trupin e fëmijës me tokë, por duke lënë kokën jashtë. Fëmija lihet aty për një kohë, i shoqëruar nga plaka e cila shqipton disa fjalë dhe formula të shenjta. Pas këtyre veprimeve, nëna e merr foshnjën e saj, mbledh të gjitha rrobat e fëmijës së saj së bashku me disa pajisje të tjera në djep, pastaj largohet dhe duhet të kalojë tri përrenj uji. Më pas nëna i lan rrobat dhe kthehet në shtëpi, duke mos folur me askënd që mund të takojë në rrugë.{{Sfn|Tirta|2004|p=217}} === Vendbanimi përfundimtar i njerëzve === [[Skeda:Gjama.jpg|thumb|Praktikimi i [[Gjama e Burrave|gjâmës]] nga burrat e [[Shala|Shalës]] në varrimin e Ujk Vuksanit, 1937.]] Në traditën shqiptare Toka respektohet thellë në mënyrë që të marrë me kujdes të vdekurin në gjirin e saj.{{Sfn|Tirta|2004|pp=230–231}} Për shembull, gjatë fazës së fundit të praktikës së vajtimit tradicional shqiptar – [[Gjama e Burrave|gjâmës së burrave]] – pas një vajtimi të zakonshëm, vajtorët ulen mbi gjunjë në një rresht dhe duke vazhduar thirrjen e fundit të të vdekuri, ulen mbi tokë, vendosin ballët mbi tokë dhe përkëdhelin tokën me duart e tyre, sikur duan të shprehin dashuri dhe kujdes për tokën. Ata qëndrojnë kështu derisa dikush nga shtëpia, i caktuar posaçërisht për këtë detyrë, të shkojë dhe t'i ngrejë.{{Sfn|Tirta|2004|pp=220–221}} Në të gjitha trojet shqiptare zakoni i varrezave kërkonte të vihej një monedhë metali në varr, duke e futur në dorën ose gojën e të vdekuri, ose në një anë të trupit. Një shpjegim i përgjithshëm ishte se shërbeu "për të paguar vendin e varrit" ose "për të paguar Tokën që ajo ta mbajë të vdekurin brenda saj". Kjo është një pasqyrim i kultit të Tokës, i lidhur "me vendin e banimit të ri në [[Jeta e përtejme|jetën e përjetshme]]", me monedhën që përfaqëson një dhuratë simbolike për Tokën. Monedha të këtij lloji janë gjetur edhe nga arkeologët në varret e shqiptarëve në Mesjetë dhe në ato të [[Ilirët|ilirëve]] në antikitet.{{Sfn|Tirta|2004|pp=230–231}} Në malësitë shqiptare besohej se toka nuk i trajton mirë mëkatarët dhe njerëzit e këqij. Në varr ata do të vuajnë duke u shtypur nga toka; varret e tyre gjithashtu mund të ndizen. {{Sfn|Tirta|2004|p=230}} Sipas besimeve popullore toka nuk mund ta durojë brenda saj një të vdekur që ka kryer krime të rënda gjatë jetës së tij, kështu që në atë rast i vdekuri bëhet një [[Lugati|lugat]] endacak, që dëmton njerëzit dhe bagëtinë.{{Sfn|Tirta|2004|pp=230, 375}} Ky besim përfshin edhe formulat e mallkimeve shqiptare, që shfaqen edhe në [[Poezia dhe këngët popullore shqiptare|epikën shqiptare]], posaçërisht në ''[[Eposi i kreshnikëve|Kângë Kreshnikësh]]'', si shprehja ''zirma, tokë, përjashta n'natë të vorr!'' "nxirre jashtë, o tokë, nga ai varr!".{{Sfn|Tirta|2004|p=375}} Nga ana tjetër, të vdekurit që kanë qenë njerëz të mirë gjatë jetës së tyre do të ndjeheshin të lehtësuar në varr duke kaluar "jetën pas vdekjes" në paqe pasi toka i pranon mirë.{{Sfn|Tirta|2004|p=230}} Një kult i veçantë i varreve dhe shenjtërisë së tyre mund të shihet në traditën shqiptare. Varret nuk mund të shkatërrohen kurrë, të cenohen ose të zëvendësohen me një truall shtëpie. Të vdekurit adhurohen dhe respektohen, dhe besohet se ata vazhdojnë jetën e përjetshme në hapësirën hyjnore të tokës ku ndodhen varret e tyre. Ky besim lidhet ngushtë me [[Kulti i të parëve|kultin e të parëve]].{{Sfn|Tirta|2004|p=335}} === Vendet e shenjta të paprekura dhe parcelat e ndërtimit === Sipas besimeve popullore shqiptare, nëse dikush pret dru në një [[Vendi i shenjtë|vend të shenjtë]] të paprekur (shq. ''vend të mirë''), ai do të përjetonte fatkeqësi në jetën e tij. Fatkeqësi do të ndodhnin edhe për ata që ndërtojnë në një tokë të shenjtë, dhe ndërtesa do të vazhdonte t'u sjellte fatkeqësi njerëzve të lidhur.{{sfn|Tirta|2004|pp=333–334}} Disa shembuj të vendeve të shenjta të paprekura, [[pyje të shenjta|pyjeve]] dhe [[pemë të shenjta|pemëve]], midis shqiptarëve janë Lisi i Bardhë në Qarrishtë ([[Mirditë]]), Lisi i Bardhë në [[Komani]], Lisi i Shenjtë në [[Labova e Madhe|Labovë të Madhe]], shumë vende pushimi për bagëtinë dhe stacione në rrugë, pyje dhe fusha të paprekura, ku as një degë nuk mund të merret nga pemët dhe ku një [[Parcela|parcelë toke]] është e ndaluar sepse toka nuk e do ose nuk e toleron.{{sfn|Tirta|2004|p=334}} Edhe në vendet e braktisura ose ku popullsia ka vdekur, një parcelë shtëpie nuk mund të vendoset sepse, sipas besimeve popullore, do të sillte fatkeqësi dhe katastrofa të ndryshme për familjen, madje edhe vdekje të përgjithshme.{{sfn|Tirta|2004|p=334}} Ndërtuesi duhet të gjejë një vend të përshtatshëm për të ndërtuar një shtëpi, përmes shenjave që ofrohen nga toka, të cilat ose lejojnë vendosjen e parcelës së shtëpisë aty ku dikush mendon, ose nuk e lejojnë atë, në mënyrë që ndërtuesi të detyrohet të tërhiqet dhe të gjejë një vend tjetër.{{sfn|Tirta|2004|p=334}} Këto besime janë pasqyra të adhurimit të perëndeshës së tokës, e cila sundon tokën, duke lejuar ose ndaluar njerëzit të vendosin parcelën e një shtëpie të re në një vend të provuar. Nëse dikush nuk i dëgjon shenjat përkatëse, ai do të shkonte kundër kësaj fuqie hyjnore.{{sfn|Tirta|2004|p=335}} Provat për përcaktimin e vendosjes së një parcele shtëpie ishin kryesisht të natyrës mistike, dhe ndonjëherë të natyrës tekniko-praktike. Këto të fundit ishin më të lehta për t'u trajtuar, pasi përbëheshin nga kontrollimi i një vendi me ose pa lagështi, një nënshtresë e fortë ose një tokë e rrëshqitshme, etj. Sa i përket aspekteve mistike, siç janë fati dhe prosperiteti, ato ishin më të vështira për t'u zbuluar, dhe disa shqetësime u shfaqën për to. Pleqtë, të cilët ruajtën shumë njohuri historike dhe legjendare, u konsultuan gjithashtu.{{sfn|Tirta|2004|p=336}} Shtëpitë mund të ndërtoheshin patjetër në tokën e paraardhësve, prosperiteti i përhershëm i të cilëve ishte i njohur mirë, ose në vendin ku ndodhej një stallë e prosperuar e bagëtive.{{sfn|Tirta|2004|p=337}} Një praktikë mistike përbëhej nga futja e katër kazmave në katër qoshet e parcelës së provuar natën, duke lënë vendin dhe duke u kthyer në mëngjes; nëse kazmat mbetën të fiksuara në mëngjes ishte një shenjë e mirë, përndryshe duhej provuar një vend tjetër.{{sfn|Tirta|2004|p=337}} Një praktikë tjetër përbëhej nga mbushja e një, ose alternativisht katër enëve, me një lëng, shpesh ujë (por ndonjëherë edhe verë, vaj ulliri, gjalpë i shkrirë, mjaltë, ose qumësht, në varësi të traditës rajonale), dhe vendosja e saj në qendër të parcelës së provuar ose alternativisht në katër qoshet e saj; kur të ktheheshin në mëngjes, nëse lëngu në enë(t) mbeti i pandryshuar, ishte një shenjë e mirë.{{sfn|Tirta|2004|pp=337–338}} Këto praktika mistike kryheshin gjithmonë në netët e hënës së re.{{sfn|Tirta|2004|pp=337–338}} Një provë tjetër mistike, e përhapur në të gjitha tokat shqiptare, përbëhej nga kryerja e një rituali të veçantë me hi të derdhur në zonën e vatrës së ardhshme shtëpiake (shq. ''[[Votra|vatër]]''), duke e përsëritur atë tre herë gjatë tre netëve, dhe kishte njerëz të veçantë që dinin të deshifronin shenjat që shfaqeshin në hi.{{sfn|Tirta|2004|p=338}} Një provë tjetër kryhej duke përdorur zjarrin, i cili ndiztej në qendër të parcelës së provuar në një natë të qetë dhe pa erë me hënë të re. Nëse tymi përhapej mbi tokë në mënyrë të butë dhe uniforme, ishte një shenjë e mirë; nëse tymi shkonte lart dhe vetëm nga një anë, ishte një shenjë e keqe dhe duhej provuar një vend tjetër. Hiri dhe zjarri janë qartësisht të lidhur me kultin shqiptar të zjarrit dhe vatrës, të konsideruar si simbole të vazhdimësisë së jetës brez pas brezi, duke treguar nëse brezat e ardhshëm do të prosperojnë në parcelën e re apo do të hasin fatkeqësi, ndoshta edhe deri në zhdukje ose braktisje të shtëpisë së re.{{sfn|Tirta|2004|p=338}} Një provë tjetër përbëhej nga lëvrimi ritual i tokës që dëshirohet të përdoret për të bërë shtëpinë e re, duke përdorur qe për të tërhequr parmendën. Nëse qet bërtisnin gjatë këtij procesi, ishte një shenjë e keqe; nëse ecën në heshtje pa bërtitur, ishte një shenjë e mirë dhe toka konsiderohej e përshtatshme për ndërtimin e një shtëpie.{{sfn|Tirta|2004|p=339}} Të gjitha këto rite të ndryshme konvergojnë në komunikimin misterioz dhe mbinatyror të njerëzve me perëndinë e tokës që u konsultua për pritjen e ndërtimit, dhe që përgjigjej ose duke pranuar praninë e njerëzve duke u dhënë atyre prosperitet, ose duke i dëbuar.{{sfn|Tirta|2004|p=339}} === Çiftëzimi i Tokës dhe Qiellit === {{Shiko gjithashtu|Zojza|l1=Zojza}} Toka shpesh çiftëzohet me qiellin në betimet shqiptare, p.sh.: ''për qiell e dhé'', ''pasha tokën e pasha qiellin'', etj.<ref>{{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Pipahi|1993|p=253}}; {{harvnb|Elsie|2001|p=193}}; {{harvnb|Hysi|2006|pp=349–350}}.</ref> == Shiko gjithashtu == * [[E bukura e dheut]] == Referime == {{Reflist|30em}} == Bibliografia == {{Refbegin|30em|indent=yes}} *{{cite book| title = Fjalor i temave poetike dhe fetare indo-evropiane | last = Calin | first = Didier | year = 2017 | publisher = Les Cent Chemins | place = Paris | isbn = 978-1-976106-34-7 | language = en }} *{{cite book| title = Shqipëria mes kryqit dhe gjysmëhënës | last = Daum | first = Werner | year = 1998 | publisher = Staatliches Museum für Völkerkunde | url = https://books.google.com/books?id=QIppAAAAMAAJ | isbn = 978-3-7016-2461-4 | language = de }} *{{cite web|title=Fjalori trashëgimor i shqipes|type=Bazë e të dhënave|url=https://www.win.tue.nl/~aeb/natlang/ie/alb.html|last1=Demiraj|first1=Bardhyl|last2=Starostin|first2=Sergei|last3=Lubotsky|first3=Alexander|last4=de Vaan|author-link1=Bardhyl Demiraj|author-link2=Sergei Starostin|author-link3=Alexander Lubotsky|author-link4=Michiel de Vaan|first4=Michiel|language=en}} *{{cite journal | title = Mitologjia dhe fati | last = Doja | first = Albert | journal = Anthropos | year = 2005 | volume = 100 | number = 2 | pages = 449–462 | url = http://discovery.ucl.ac.uk/18364/1/18364.pdf | doi = 10.5771/0257-9774-2005-2-449 | jstor = 40466549 | s2cid = 115147696 | language = en }} *{{cite book| title = Fjalor i fesë, mitologjisë dhe kulturës popullore shqiptare | last = Elsie | first = Robert | year = 2001 | author-link = Robert Elsie | publisher = Hurst & Company | place = London | url = https://books.google.com/books?id=ve4SAQAAIAAJ | isbn = 1-85065-570-7 | language = en }} *{{Cite book| title = Mit dhe simbol: Simbolizmi në fetë parahistorike | last = Golan | first = Ariel | year = 1991 | publisher = A. Golan | url = https://books.google.com/books?id=FBPM0_fQ19IC | isbn = 978-965222245-9 | language = en }} *{{cite book| title = Fetë parahistorike: Mitologjia, simbolizmi | last = Golan | first = Ariel | year = 2003 | publisher = A. Golan | url = https://books.google.com/books?id=vfgoAAAAYAAJ | isbn = 978-965905550-0 | language = en }} *{{cite journal | title = Kulte tradicionale shqiptare | trans-title = Kultet tradicionale shqiptare | last = Hysi | first = Shyqyri | journal = Gjurmime Albanologjike – Folklor Dhe Etnologji | publisher = Instituti Albanologjik i Prishtinës | via = [[:en:Central and Eastern European Online Library|Central and Eastern European Online Library]] | year = 2006 | issue = 36 | pages = 349–361 | language = sq | url = https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=275246 }} *{{cite book| chapter = ''Dede Korkut'' dhe paralelet me traditat epike shqiptare. Luftëtarët femra në epet shqiptare dhe turke | last = Loria-Rivel | first = Gustavo Adolfo | year = 2020 | title = Penser le multiculturalisme dans les marges de l'Europe | editor-last = Nikol Dziub | editor-first = Greta Komur-Thilloy | publisher = LIT Verlag Münster | volume = 26 | series = Studies on South East Europe | pages = 45–53 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=zHjrDwAAQBAJ&pg=PA45 | url = https://books.google.com/books?id=zHjrDwAAQBAJ | isbn = 978-3-643-91293-0 | language = en }} *{{cite book| title = Një fjalor historik shqip-anglisht | last = Mann | first = Stuart E. | year = 1948 | publisher = Longmans, Green and Co. | volume = II, N – Z | url = https://books.google.com/books?id=XdhItAEACAAJ | language = en }} *{{cite book| title = Një lexues i fesë krahasuese indo-evropiane | last = Matasović | first = Ranko | year = 2018 | author-link = Ranko Matasović | publisher = University of Zagreb | url = http://mudrac.ffzg.unizg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf | language = en }} *{{cite book| title = Lirika gojore shqiptare | last = Neziri | first = Zeqirja | year = 2015 | publisher = Interlingua | place = Skopje | language = sq | isbn = 978-9989-173-52-3 }} *{{cite book| chapter = Mitologjia e Shqipërisë | last = Pipahi | year = 1993 | title = Mitologjitë amerikane, afrikane dhe të Evropës së Vjetër | editor-last = Bonnefoy | editor-first = Yves | publisher = [[:en:University of Chicago Press|University of Chicago Press]] | chapter-url-access = registration | chapter-url = https://archive.org/details/americanafricano00bonn/page/253/mode/1up | via = [[Internet Archive]] | isbn = 0-226-06457-3 | language = en }} *{{cite encyclopedia| title = Feja shqiptare | last = Poghirc | first = Cicerone | year = 1987 | encyclopedia = Enciklopedia e Fesë | editor-last = Eliade | editor-first = Mircea | publisher = MacMillan Publishing Co | place = New York | volume = 1 | pages = 178–180 | isbn = 978-0-02-909700-7 | language = en }} <!-- Q --> *{{cite book|last=Qafleshi|first=Muharrem|title=Opoja dhe Gora ndër shekuj|trans-title=Opoja dhe Gora gjatë shekujve|publisher=[[Instituti Albanologjik i Prishtinës]]|year=2011|isbn=978-9951-596-51-0|language=sq}} *{{cite journal | title = Elementët parahistorike në besimet e arbëreshëve të Zarës | last = Stipčević | first = Aleksandar | author-link = Aleksandar Stipčević | journal = AKTET | year = 2009 | pages = 505–509 | language = sq | issn = 2073-2244 }} *{{cite book| title = Themistokli Gërmenji | last = Tako | first = Piro | year = 1988 | publisher = Shtëpia Botuese "8 Nëntori" | language = sq | url = https://books.google.com/books?id=Ypy4AAAAIAAJ }} *{{cite book| title = Mitologjia ndër shqiptarë | last = Tirta | first = Mark | year = 2004 | editor-last = Bezhani | editor-first = Petrit | publisher = Mësonjëtorja | place = Tirana | language = sq | isbn = 99927-938-9-9 }} *{{cite journal | title = Mbi strukturën leksiko-semantike dhe etimologjike të tipit të togfjalëshit të shqipes burri i dheut (Mundësia për një rindërtim) | last = Ushaku | first = Ruzhdi | journal = Gjurmime Albanologjike | year = 1988 | volume = 17–18 | pages = 63–76 | url = https://books.google.com/books?id=Da1iAAAAMAAJ | language = sq }} *{{Cite journal | title = Huazimet më të hershme shqipe në greqisht | last = Witczak | first = Krzysztof | journal = Konferenca Ndërkombëtare për Kontaktet Gjuhësore në Ballkan dhe Azi të Vogël | year = 2016 | volume = 1 | url = https://www.academia.edu/31212816 | language = en }} *{{cite book| chapter = Transhumanca në Kelmend, Shqipëri e Veriut: Traditat, sfidat bashkëkohore dhe zhvillimi i qëndrueshëm | last = Wolff | first = Martine | year = 2022 | title = Komunitete kullotëse: Kullotja në lëvizje dhe fërkimet e trashëgimisë biokulturore | editor-last = Bindi | editor-first = Letizia | publisher = Berghahn Books | volume = 29 | series = Antropologjia Mjedisore dhe Etnobiologjia | pages = 102–120 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=RadFEAAAQBAJ&pg=PA102 | isbn = 978-1-80073-476-0 | language = en }} *{{Cite journal | title = Drejt një fjalori të shenjtë proto-indo-evropian | last = York | first = Michael | journal = WORD | year = 1993 | volume = 44 | issue = 2 | pages = 235–254 | doi = 10.1080/00437956.1993.11435902 | issn = 0043-7956 | doi-access = free | language = en }} {{refend}} [[Kategoria:Fet pagane shqiptare]] [[Kategoria:Mitologji shqiptare]] rsbrl4tav5d0sxylfo0zvgzk5ql57yf 3025914 3025873 2026-08-15T13:07:18Z Arianit 106 removed [[Category:Fet pagane shqiptare]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025914 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Broja 06.JPG|thumb|Një shembull i adhurimit shqiptar të Nënës Tokë është nderimi dhe respekti i thellë që njerëzit e [[Kelmendi]]t i kushtojnë asaj. Për ta, mjedisi është shumë i rëndësishëm, dhe ata janë të lidhur thellësisht me territorin e tyre, duke ruajtur një ekuilibër që përfshin aspekte materiale si dhe aspekte kulturore dhe shpirtërore.{{sfn|Wolff|2022|pp=109, 115}}]] '''Dheu''' ([[Gjuha shqipe|shqip]] forma e pacaktuar: '''Dhé'''), Toka, është objekt i një kulti të veçantë, [[Besa|betimeve të rëndësishme]] dhe formulave të [[mallkimi]]t në [[Paganizmi shqiptar|paganizmin shqiptar]]. [[Perëndesha]] Tokë ose Nëna e Madhe (Magna Mater) quhet thjesht ''Dhé'' ose ''Dheu'' në shqip, dhe gjurmët e adhurimit të saj janë ruajtur në traditën shqiptare.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Pipahi|1993|p=253}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=189–190, 230}}.</ref> Emri shqip '''Toka''' "Toka" përdoret gjithashtu për t'iu referuar Tokës së gjallë.{{sfn|Stipčević|2009|p=506}} '''Zonja e Dheut''' (gegërisht ''Zôja e Dheut'') përdoret në shqip për t'iu referuar [[Perëndesha|Perëndeshës së Tokës]].<ref>{{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Mann|1948|pp=583–584}}.</ref> == Emri == === Dëshmi === Teonimet shqipe ''Zonja e Dheut'' dhe ''Dheu'' dëshmohen që në vitin 1635, në ''Dictionarium latino-epiroticum'' ''[Fjalor latin-arbëresh]'' nga [[Frang Bardhi]], si përkthimi shqip i Perëndeshës së Tokës romake ''Tellus, Dea''{{sfn|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}} dhe ''Mater Magna'', përkatësisht. Fjala shqipe për tokë – ''dhé'', në formën e saj [[Gjuha proto-shqipe|proto-shqipe]] ''ðē(h)'', konsiderohet të jetë dëshmuar në antikitet: fjala [[Gjuha greke e lashtë|greke e lashtë]] ([[Dorishtja|dorike]]) δῆ që shfaqet në shprehjen "δῆ · γῆ και σιωπᾷ" ("tokë dhe hesht"), e cila u regjistrua në leksikun e përpiluar nga [[Hesychius of Alexandria|Hesikiu i Aleksandrisë]] (shekulli V pas Krishtit), konsiderohet të jetë një huazim i lashtë nga proto-shqipja. Disa nga përkthimet proto-shqipe në Hesikiu mund të datonin që nga shekulli VII p.e.s.{{sfn|Witczak|2016|pp=40–41}} === Etimologjia === ''Zonja e Dheut'' (gjithashtu {{langx|aln|Zôja e Dheut}}) fjalë për fjalë përkthehet si "Perëndesha e Tokës".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Në shqip, ''[[Zojzi (mitologji)#Reflections|Zonja]]'' ose ''Zôja'' me shkronja të mëdha përdoret për "Perëndesha", "Zonja", ndërsa ''zonja'' ose ''zôja'' me shkronja të vogla përdoret për "zonja" ose "zonjë". Është e ngjashme me ''Zot'' "Perëndi", "Zot", ''zot'' "zot"{{sfn|Demiraj|Starostin|Lubotsky|de Vaan}}{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} (krahaso me perëndinë e qiellit shqiptar ''[[Zojzi (mitologji)|Zoj-z]]'', dhe epitetin e tij të mundshëm ''Zot'' "Atë Qiellor" nga [[Gjuha proto-shqipe|proto-shqipja]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', në fund nga [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropianeja]] ''*Dyḗus ph₂tḗr'').{{sfn|Demiraj|Starostin|Lubotsky|de Vaan}} Termi përdoret në mënyrë të ngjashme për ''[[Prende|Zôja Prende]]'' "Perëndesha/Zonja Prende", e quajtur gjithashtu ''Zôja e Bukuris'' "Perëndesha/Zonja e Bukurisë". Shqipja ''Dheu'' "Toka" është forma e [[Rasa gjinore|caktuar]] e ''dhé'' "tokë", që rrjedh në fund nga [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropianeja]] ''*dʰéǵʰōm'' "tokë";{{sfn|York|1993|p=247}}{{sfn|Witczak|2016|pp=40–41}} ''e Dheut'' është rasa gjinore e caktuar shqipe e ''dhé''. === Epitete === Perëndesha e Tokës përfaqësohej me epitetin "nënë" në shumicën e traditave [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]].{{sfn|Matasović|2018}} Në traditën shqiptare ''mëmë-dheu'' përdoret për "nëna tokë" në kontekste të shenjta.{{sfn|Tako|1988|p=29}} Një epitet i zakonshëm [[Mitologjia indo-evropiane|mitologjik indo-evropian]] për tokën është "e zezë", e cila pasqyrohet gjithashtu në frazën shqipe ''dhé të zi'' "tokë e zezë", që shfaqet në këngët popullore shqiptare.{{sfn|Calin|2017|p=75}}{{sfn|Matasović|2018}} == Historia == {{Fise shqiptare}} Mungesa e ndonjë rrënjë të vetme dhe specifike teonimike për "tokën" në degët e ndryshme të [[Gjuhët indo-evropiane|familjes së gjuhëve indo-evropiane]], mund të jetë për shkak të dominancës së kulteve të [[perëndesha]]ve nënë tokë tashmë ekzistuese dhe të rrënjosura thellësisht midis popujve [[Gjuhët para-indo-evropiane|para-indo-evropianë]] të takuar nga popujt [[Gjuhët indo-evropiane|folës të gjuhëve indo-evropiane]].{{sfn|York|1993|p=247}} Përplasja midis sistemeve të besimit të popullatave para-indo-evropiane—të cilat favorizonin "Kultet e Nënës Tokë" që përfshinin besime tokësore, perëndesha femërore dhe priftërinj—dhe të popullatave indo-evropiane që favorizonin [[Zojzi (mitologji)|Kultet e 'Atit Qiell']] që përfshinin besime qiellore, perëndi mashkullorë dhe priftërinj, në traditën shqiptare mund të pasqyrohet nga dikotomia e [[matriarkati]]t dhe [[patriarkati]]t që del nga dy llojet e luftëtarëve femërorë/personazheve aktivë në [[Poezia dhe këngët popullore shqiptare|epikën shqiptare]], veçanërisht në ''[[Eposi i kreshnikëve|Kângë Kreshnikësh]]''. Në të vërtetë, në epikën shqiptare ka nga njëra anë personazhe femërore që luajnë një rol aktiv në kërkimin dhe vendimet që prekin të gjithë [[Fiset shqiptare|fisin]], nga ana tjetër ata që [[Albanian sworn virgins|i nënshtrohen një procesi maskulinizimi]] si kusht për të qenë në gjendje të marrin pjesë në mënyrë aktive në luftë sipas parimeve të [[Kanuni]]t, ligjit tradicional zakonor shqiptar.{{sfn|Loria-Rivel|2020|pp=47–48, 52}} Fakti që ''dhé'' "tokë" është një fjalë shqipe e trashëguar nga proto-indo-evropianeja, me ritualizim në kontekste të shenjta duke ruajtur stabilitetin dhe dendësinë e saj, nënvizon rolin e rëndësishëm të tokës në kulturën shqiptare.{{sfn|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}} Betimet shumë serioze [[Besa|shqiptare]] të marra nga toka, dhe shumë formula [[mallkimi]] bazuar në tokën, tregojnë gjithashtu rëndësinë e madhe të kultit të tokës në traditën shqiptare.<ref>{{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Pipahi|1993|p=253}}; {{harvnb|Elsie|2001|p=193}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=42, 68, 230, 439}}; {{harvnb|Hysi|2006|pp=349–350}}.</ref> == Kulti, praktika dhe besimet popullore == === Toka e gjallë === Sipas besimeve të vjetra shqiptare që janë ruajtur nga [[Arbëreshët në Zarë|Arbëneshët e Zarës]] ([[Zara]], Kroaci e sotme), ''nxiri'' është një koncept që i referohet syve të gjithëshikues që shikojnë njerëzit nga toka duke ndjekur lëvizjet e tyre kudo, dhe konsiderohet si shikimi i Tokës së gjallë. Disa njerëz besojnë se uji është për Tokën e gjallë ajo çfarë është gjaku për njerëzit.{{sfn|Stipčević|2009|p=506}} === Nëna Tokë === [[Skeda:Broja 06.JPG|thumb|Pamje nga [[Brojë]] drejt luginës së [[Vukli]] dhe [[Nikçi]], [[Kelmendi]], Shqipëri veriore.]] Për banorët e [[Kelmendi]]t, mjedisi ka rëndësi të madhe, dhe ata janë të lidhur thellësisht me territorin e tyre, duke e konsideruar atë si Nënë Tokë. Ata e nderon dhe i kushtojnë nderime të thella në çdo moment dhe përmes çdo veprimi, duke treguar respekt të thellë ndaj peizazheve natyrore dhe kafshëve. Ky ekuilibër përfshin aspekte materiale si dhe aspekte kulturore dhe shpirtërore.{{sfn|Wolff|2022|ff.109, 115}} Sipas një zakoni të vjetër shqiptar, kur një shqiptar emigron në një vend të huaj, ai merr me vete një thes me dhe nga "nëna toka" (shq. ''baltë mëmë-dheu''), e cila në rast se emigranti vdes në të huaj, do të hidhej mbi varr, në mënyrë që toka të jetë e lehtë për të vdekurin.{{sfn|Tako|1988|p=29}} ==== Paraardhësja femërore dhe gjiri amnor ==== Një pasqyrë e adhurimit të [[perëndeshës së tokës]] në besimet popullore shqiptare është kulti i gjirit të nënës.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff.189–190}}.</ref> Të konsideruara si simbol i pjellorisë, gjinjtë riprodhohen në portat prej druri ose guri në shtëpitë shqiptare. Një nga llojet më të rënda të betimit (shq. ''[[Besa|be e rëndë]]'') bëhet me gjirin e nënës.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff.188–189}}.</ref> Një tabu i ndalon shqiptarët të godasin tokën, sepse do të ishte si "të godasësh gjirin e nënës së vdekur".<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff.189–190}}.</ref> Kjo shprehje thuhet gjithmonë në raste të tilla, pavarësisht nga fakti se njerëzit që e përdorin mund të kenë nënën të gjallë apo të vdekur, gjë që përfaqëson një analogji midis tokës si burimi i jetës për njerëzit, dhe nënës në të njëjtën mënyrë si burimi i jetës për njerëzit me lindjen dhe gjirin e saj. Ajo gjithashtu pasqyron kultin e paraardhësve nga perspektiva e qumështit ose linjës së nënës (shq. ''lisi i tamlit'' ose ''gjini bashkë'', sipas [[Kanuni]]t, ligjit tradicional zakonor shqiptar).{{sfn|Tirta|2004|ff.189–190}} Kur një grua me shumë fëmijë vdes, tradita veriore shqiptare kërkon që të afërmit e saj të puthin gjiritë e saj të zhveshur.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=178}}; {{harvnb|Tirta|2004|p=190}}.</ref> Në kulturën shqiptare paraardhësja femërore origjinale e grupit të fisit (shq. [[Fiset shqiptare|''fis'' ose ''farë'']]) referohet si "nëna e shtëpisë" që përfaqëson Nënën e Madhe, dhe ajo shpesh imagjinohet si një gjarpër (shih [[Vitore]] dhe [[Nëna e Votrës]]).{{sfn|Doja|2005|p=458}} Gjarpri është një kafshë totemike e shenjtë e shqiptarëve. I konsideruar si një hyjni e tokës, gjarpri quhet me emra të nxjerrë nga fjalët shqipe për tokë, ''dhé'' dhe ''tokë'': ''Dhetokësi'', ''Dheu'', ''Përdhesi'', ''Tokësi'' ose ''Itokësi''.{{sfn|Tirta|2004|ff.147–152, 239, 409}} ==== Gjiri i nënës, murimi dhe ndërtimi ==== [[Skeda:Albania Shkoder.jpg|thumb|Skulpturë me përmasa natyrore nga Skender Kraja, bazuar në [[Kalaja e Shkodrës#Legjenda|Legjendën e Rozafës]], Muzeu i [[Kalaja e Shkodrës|Kalasë së Shkodrës]], [[Shkodra]]. Kulti i gjirit të nënës dhe motivi i murimit janë pasqyra të adhurimit të perëndeshës së tokës në besimet popullore shqiptare.]] Kulti i tokës manifestohet në flijime kafshësh për ndërtime të reja, një praktikë pagane e përhapur ndër shqiptarët. Në fillim të ndërtimit të shtëpisë së re, themeli tradicionalisht fillon me lutje, në një 'ditë të lumtur', duke u përballur me Diellin, duke filluar pas lindjes së diellit, gjatë hënës në rritje, dhe një kafshë therret si fli.{{sfn|Tirta|2004|ff.340–341}} Praktika vazhdon me variacione në varësi të zonës etnografike shqiptare. Për shembull në [[Opojë]] kafsha e flijuar vendoset mbi themel, me kokën e saj të drejtuar nga lindja, ku lind Dielli.{{sfn|Qafleshi|2011|p=55}} Në [[Njësia administrative Brataj|Brataj]] gjaku i kafshës së flijuar derdhet gjatë therjes në cepin që ishte në anën lindore, ku lind Dielli; në mënyrë që shtëpia të qëndrojë dhe për fat të mirë, pronari i shtëpisë hedh monedha argjendi ose ari në të njëjtin cep të shtëpisë; zonja e shtëpisë hedh atje lesh të palarë. Këto gjëra duhet të mbeten të varrosura në themelin e shtëpisë që po ndërtohet. Të afërmit e pronarit të shtëpisë hedhin para mbi themelin e shtëpisë gjithashtu, por ato para merren nga mjeshtri që ndërton shtëpinë. Në [[Lugina Dibër|Dibrë]] theret një dash në themel, dhe koka e dashit vendoset mbi themel.{{sfn|Tirta|2004|ff.340–341}} Në malësitë e [[Lezha|Lezhës]] therret një dash ose një gjel në themel dhe pastaj kokat e tyre varroset atje; pronarët e shtëpisë hedhin monedha si dhe farë të bimëve të ndryshme mbi themel.{{sfn|Tirta|2004|ff.340–341}} Kulti i perëndeshës së tokës pasqyrohet gjithashtu në motivin e njohur ballkanik të murimit, një praktikë që sipas legjendës kërkohet për të siguruar përfundimin e ndërtimit të një ndërtese duke flijuar gruan e kryemjeshtrit ndërtues. Ky motiv dokumentohet në legjendat shqiptare për ndërtimin e kështjellave të [[Shkodra|Shkodrës]] ([[Kalaja e Shkodrës#Legjenda]]), [[Dibra|Dibrës]], dhe [[Berati]]t, por edhe në rajone si [[Bashkia Mirditë|Mirditë]] ose [[Malësia e Madhe]].<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|ff.178–179}}; {{harvnb|Tirta|2004|p=191}}.</ref> Në legjendat shqiptare, gruaja që do të murohet në ndërtesë pranon të flijohet, por e shqetësuar për fëmijën e saj të vogël, ajo bën kërkesën që të lihet një nga gjinjtë e saj pa u muruar, në mënyrë që ajo të mund ta ushqejë djalin, kështjella do të qëndrojë dhe djali do të gëzojë atë, duke u bërë trim dhe duke fituar beteja në të. Njerëzit e konsiderojnë ujin e gëlqeres që rrjedh nga muret e këtyre ndërtesave si qumështi i gruas së muruar, dhe përdoret si ilaç për të aplikuar në gjirin e grave që ushqejnë duke besuar se kjo praktikë do të rriste furnizimin e tyre me qumësht.<ref>{{harvnb|Poghirc|1987|p=179}}; {{harvnb|Tirta|2004|p=191}}.</ref> ==== Pranvera, rinovimi i natyrës dhe pjellorësia e tokës ==== Përkujtimi gjatë ditëve rreth ekuinoksit pranveror (shqip [[Dita e Verës]]), rinovimi i natyrës lidhet me kultin e Perëndeshës së Madhe. Shqiptarët e festojnë me disa rite dhe zakone, veçanërisht nuk mund të pritet dru apo ndonjë gjë nga bima, dhe toka konsiderohet të jetë "shtatzënë" (shq. ''me barrë'') dhe nuk mund të punohet.{{Sfn|Tirta|2004|pp=254–255}} Në rastin e fillimit të lërimit të fushës së grurit, therret një pulë në bishtin e parmendës. Koka e pulës përzihet me farën dhe tokën e marrë nga kalimi i parë i lërimit. Bëhen flijime kafshësh për pjellorinë dhe prodhimin e tokës, për begati, shëndet të kafshëve, etj.{{Sfn|Qafleshi|2011|p=55}} Sipas një zakoni të vjetër shqiptar të praktikuar deri kohët e fundit në fshatra të ndryshëm në [[Mali i Tomorit]], [[Mirditë]], dhe ndoshta edhe në zona të tjera, nga mesi i majit familjet me shumë bagëti thernin bagëti të re si flijime për ta bërë tokën pjellore, në mënyrë që bagëtia të mos dëmtohej gjatë verës dhe të kishte qumësht të bollshëm gjatë kohës së korrjeve në mal. Një ceremonie e tillë varrezore rituale u gjet edhe te popujt e tjerë ballkanikë, dhe është interpretuar si gjurmë e kultit të një hyjnie bujqësore, pasi ishte një flijim që lejonte rinovimin e produkteve të tokës, duke i dhënë forcë bimësisë së fushave, pemëve dhe hardhive.{{Sfn|Tirta|2004|p=260}} Një [[Rituali|ritual]] i shenjtë i quajtur "varrimi i Nënës së Diellit" i kushtohej perëndeshës shqiptare [[Nëna e diellit]]. Ai konsistonte në varrosjen e një figure femërore që ndoshta personifikonte një fazë sezonale të perëndeshës amë. Ndodhur në fund të majit, ishte festa e fundit e ciklit pranveror, që përkonte me festën e [[Rrëshajët|Rrëshajëve]].<ref>{{harvnb|Golan|1991|p=55}}; {{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Golan|2003|pp=93–94}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> Ishte shumë i përhapur në Shqipërinë juglindore deri në shekullin e 20-të.<ref>{{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Tirta|2004|pp=259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> ==== Rituali i vdekjes dhe rilindjes ==== Kulti i tokës manifestohet qartë në një ritual të vjetër shqiptar të vdekjes dhe rilindjes, i praktikuar veçanërisht tek fëmijët e sëmurë në [[Alpet Shqiptare]], posaçërisht në [[Malësia e Madhe|Malësi të Madhe]], dhe gjithashtu në [[Kosova|Kosovë]]. Besohej se duke u varrosur, fëmijët do të merrnin forcë nga toka, duke u bërë rezistent ndaj sëmundjeve. Sipas zakonit, fëmija i sëmurë merret nga një plakë, e cila kryen këtë praktikë magjike "shëruese" arkaike duke mbuluar trupin e fëmijës me tokë, por duke lënë kokën jashtë. Fëmija lihet aty për një kohë, i shoqëruar nga plaka e cila shqipton disa fjalë dhe formula të shenjta. Pas këtyre veprimeve, nëna e merr foshnjën e saj, mbledh të gjitha rrobat e fëmijës së saj së bashku me disa pajisje të tjera në djep, pastaj largohet dhe duhet të kalojë tri përrenj uji. Më pas nëna i lan rrobat dhe kthehet në shtëpi, duke mos folur me askënd që mund të takojë në rrugë.{{Sfn|Tirta|2004|p=217}} === Vendbanimi përfundimtar i njerëzve === [[Skeda:Gjama.jpg|thumb|Praktikimi i [[Gjama e Burrave|gjâmës]] nga burrat e [[Shala|Shalës]] në varrimin e Ujk Vuksanit, 1937.]] Në traditën shqiptare Toka respektohet thellë në mënyrë që të marrë me kujdes të vdekurin në gjirin e saj.{{Sfn|Tirta|2004|pp=230–231}} Për shembull, gjatë fazës së fundit të praktikës së vajtimit tradicional shqiptar – [[Gjama e Burrave|gjâmës së burrave]] – pas një vajtimi të zakonshëm, vajtorët ulen mbi gjunjë në një rresht dhe duke vazhduar thirrjen e fundit të të vdekuri, ulen mbi tokë, vendosin ballët mbi tokë dhe përkëdhelin tokën me duart e tyre, sikur duan të shprehin dashuri dhe kujdes për tokën. Ata qëndrojnë kështu derisa dikush nga shtëpia, i caktuar posaçërisht për këtë detyrë, të shkojë dhe t'i ngrejë.{{Sfn|Tirta|2004|pp=220–221}} Në të gjitha trojet shqiptare zakoni i varrezave kërkonte të vihej një monedhë metali në varr, duke e futur në dorën ose gojën e të vdekuri, ose në një anë të trupit. Një shpjegim i përgjithshëm ishte se shërbeu "për të paguar vendin e varrit" ose "për të paguar Tokën që ajo ta mbajë të vdekurin brenda saj". Kjo është një pasqyrim i kultit të Tokës, i lidhur "me vendin e banimit të ri në [[Jeta e përtejme|jetën e përjetshme]]", me monedhën që përfaqëson një dhuratë simbolike për Tokën. Monedha të këtij lloji janë gjetur edhe nga arkeologët në varret e shqiptarëve në Mesjetë dhe në ato të [[Ilirët|ilirëve]] në antikitet.{{Sfn|Tirta|2004|pp=230–231}} Në malësitë shqiptare besohej se toka nuk i trajton mirë mëkatarët dhe njerëzit e këqij. Në varr ata do të vuajnë duke u shtypur nga toka; varret e tyre gjithashtu mund të ndizen. {{Sfn|Tirta|2004|p=230}} Sipas besimeve popullore toka nuk mund ta durojë brenda saj një të vdekur që ka kryer krime të rënda gjatë jetës së tij, kështu që në atë rast i vdekuri bëhet një [[Lugati|lugat]] endacak, që dëmton njerëzit dhe bagëtinë.{{Sfn|Tirta|2004|pp=230, 375}} Ky besim përfshin edhe formulat e mallkimeve shqiptare, që shfaqen edhe në [[Poezia dhe këngët popullore shqiptare|epikën shqiptare]], posaçërisht në ''[[Eposi i kreshnikëve|Kângë Kreshnikësh]]'', si shprehja ''zirma, tokë, përjashta n'natë të vorr!'' "nxirre jashtë, o tokë, nga ai varr!".{{Sfn|Tirta|2004|p=375}} Nga ana tjetër, të vdekurit që kanë qenë njerëz të mirë gjatë jetës së tyre do të ndjeheshin të lehtësuar në varr duke kaluar "jetën pas vdekjes" në paqe pasi toka i pranon mirë.{{Sfn|Tirta|2004|p=230}} Një kult i veçantë i varreve dhe shenjtërisë së tyre mund të shihet në traditën shqiptare. Varret nuk mund të shkatërrohen kurrë, të cenohen ose të zëvendësohen me një truall shtëpie. Të vdekurit adhurohen dhe respektohen, dhe besohet se ata vazhdojnë jetën e përjetshme në hapësirën hyjnore të tokës ku ndodhen varret e tyre. Ky besim lidhet ngushtë me [[Kulti i të parëve|kultin e të parëve]].{{Sfn|Tirta|2004|p=335}} === Vendet e shenjta të paprekura dhe parcelat e ndërtimit === Sipas besimeve popullore shqiptare, nëse dikush pret dru në një [[Vendi i shenjtë|vend të shenjtë]] të paprekur (shq. ''vend të mirë''), ai do të përjetonte fatkeqësi në jetën e tij. Fatkeqësi do të ndodhnin edhe për ata që ndërtojnë në një tokë të shenjtë, dhe ndërtesa do të vazhdonte t'u sjellte fatkeqësi njerëzve të lidhur.{{sfn|Tirta|2004|pp=333–334}} Disa shembuj të vendeve të shenjta të paprekura, [[pyje të shenjta|pyjeve]] dhe [[pemë të shenjta|pemëve]], midis shqiptarëve janë Lisi i Bardhë në Qarrishtë ([[Mirditë]]), Lisi i Bardhë në [[Komani]], Lisi i Shenjtë në [[Labova e Madhe|Labovë të Madhe]], shumë vende pushimi për bagëtinë dhe stacione në rrugë, pyje dhe fusha të paprekura, ku as një degë nuk mund të merret nga pemët dhe ku një [[Parcela|parcelë toke]] është e ndaluar sepse toka nuk e do ose nuk e toleron.{{sfn|Tirta|2004|p=334}} Edhe në vendet e braktisura ose ku popullsia ka vdekur, një parcelë shtëpie nuk mund të vendoset sepse, sipas besimeve popullore, do të sillte fatkeqësi dhe katastrofa të ndryshme për familjen, madje edhe vdekje të përgjithshme.{{sfn|Tirta|2004|p=334}} Ndërtuesi duhet të gjejë një vend të përshtatshëm për të ndërtuar një shtëpi, përmes shenjave që ofrohen nga toka, të cilat ose lejojnë vendosjen e parcelës së shtëpisë aty ku dikush mendon, ose nuk e lejojnë atë, në mënyrë që ndërtuesi të detyrohet të tërhiqet dhe të gjejë një vend tjetër.{{sfn|Tirta|2004|p=334}} Këto besime janë pasqyra të adhurimit të perëndeshës së tokës, e cila sundon tokën, duke lejuar ose ndaluar njerëzit të vendosin parcelën e një shtëpie të re në një vend të provuar. Nëse dikush nuk i dëgjon shenjat përkatëse, ai do të shkonte kundër kësaj fuqie hyjnore.{{sfn|Tirta|2004|p=335}} Provat për përcaktimin e vendosjes së një parcele shtëpie ishin kryesisht të natyrës mistike, dhe ndonjëherë të natyrës tekniko-praktike. Këto të fundit ishin më të lehta për t'u trajtuar, pasi përbëheshin nga kontrollimi i një vendi me ose pa lagështi, një nënshtresë e fortë ose një tokë e rrëshqitshme, etj. Sa i përket aspekteve mistike, siç janë fati dhe prosperiteti, ato ishin më të vështira për t'u zbuluar, dhe disa shqetësime u shfaqën për to. Pleqtë, të cilët ruajtën shumë njohuri historike dhe legjendare, u konsultuan gjithashtu.{{sfn|Tirta|2004|p=336}} Shtëpitë mund të ndërtoheshin patjetër në tokën e paraardhësve, prosperiteti i përhershëm i të cilëve ishte i njohur mirë, ose në vendin ku ndodhej një stallë e prosperuar e bagëtive.{{sfn|Tirta|2004|p=337}} Një praktikë mistike përbëhej nga futja e katër kazmave në katër qoshet e parcelës së provuar natën, duke lënë vendin dhe duke u kthyer në mëngjes; nëse kazmat mbetën të fiksuara në mëngjes ishte një shenjë e mirë, përndryshe duhej provuar një vend tjetër.{{sfn|Tirta|2004|p=337}} Një praktikë tjetër përbëhej nga mbushja e një, ose alternativisht katër enëve, me një lëng, shpesh ujë (por ndonjëherë edhe verë, vaj ulliri, gjalpë i shkrirë, mjaltë, ose qumësht, në varësi të traditës rajonale), dhe vendosja e saj në qendër të parcelës së provuar ose alternativisht në katër qoshet e saj; kur të ktheheshin në mëngjes, nëse lëngu në enë(t) mbeti i pandryshuar, ishte një shenjë e mirë.{{sfn|Tirta|2004|pp=337–338}} Këto praktika mistike kryheshin gjithmonë në netët e hënës së re.{{sfn|Tirta|2004|pp=337–338}} Një provë tjetër mistike, e përhapur në të gjitha tokat shqiptare, përbëhej nga kryerja e një rituali të veçantë me hi të derdhur në zonën e vatrës së ardhshme shtëpiake (shq. ''[[Votra|vatër]]''), duke e përsëritur atë tre herë gjatë tre netëve, dhe kishte njerëz të veçantë që dinin të deshifronin shenjat që shfaqeshin në hi.{{sfn|Tirta|2004|p=338}} Një provë tjetër kryhej duke përdorur zjarrin, i cili ndiztej në qendër të parcelës së provuar në një natë të qetë dhe pa erë me hënë të re. Nëse tymi përhapej mbi tokë në mënyrë të butë dhe uniforme, ishte një shenjë e mirë; nëse tymi shkonte lart dhe vetëm nga një anë, ishte një shenjë e keqe dhe duhej provuar një vend tjetër. Hiri dhe zjarri janë qartësisht të lidhur me kultin shqiptar të zjarrit dhe vatrës, të konsideruar si simbole të vazhdimësisë së jetës brez pas brezi, duke treguar nëse brezat e ardhshëm do të prosperojnë në parcelën e re apo do të hasin fatkeqësi, ndoshta edhe deri në zhdukje ose braktisje të shtëpisë së re.{{sfn|Tirta|2004|p=338}} Një provë tjetër përbëhej nga lëvrimi ritual i tokës që dëshirohet të përdoret për të bërë shtëpinë e re, duke përdorur qe për të tërhequr parmendën. Nëse qet bërtisnin gjatë këtij procesi, ishte një shenjë e keqe; nëse ecën në heshtje pa bërtitur, ishte një shenjë e mirë dhe toka konsiderohej e përshtatshme për ndërtimin e një shtëpie.{{sfn|Tirta|2004|p=339}} Të gjitha këto rite të ndryshme konvergojnë në komunikimin misterioz dhe mbinatyror të njerëzve me perëndinë e tokës që u konsultua për pritjen e ndërtimit, dhe që përgjigjej ose duke pranuar praninë e njerëzve duke u dhënë atyre prosperitet, ose duke i dëbuar.{{sfn|Tirta|2004|p=339}} === Çiftëzimi i Tokës dhe Qiellit === {{Shiko gjithashtu|Zojza|l1=Zojza}} Toka shpesh çiftëzohet me qiellin në betimet shqiptare, p.sh.: ''për qiell e dhé'', ''pasha tokën e pasha qiellin'', etj.<ref>{{harvnb|Ushaku|1988|pp=92, 95–97}}; {{harvnb|Pipahi|1993|p=253}}; {{harvnb|Elsie|2001|p=193}}; {{harvnb|Hysi|2006|pp=349–350}}.</ref> == Shiko gjithashtu == * [[E bukura e dheut]] == Referime == {{Reflist|30em}} == Bibliografia == {{Refbegin|30em|indent=yes}} *{{cite book| title = Fjalor i temave poetike dhe fetare indo-evropiane | last = Calin | first = Didier | year = 2017 | publisher = Les Cent Chemins | place = Paris | isbn = 978-1-976106-34-7 | language = en }} *{{cite book| title = Shqipëria mes kryqit dhe gjysmëhënës | last = Daum | first = Werner | year = 1998 | publisher = Staatliches Museum für Völkerkunde | url = https://books.google.com/books?id=QIppAAAAMAAJ | isbn = 978-3-7016-2461-4 | language = de }} *{{cite web|title=Fjalori trashëgimor i shqipes|type=Bazë e të dhënave|url=https://www.win.tue.nl/~aeb/natlang/ie/alb.html|last1=Demiraj|first1=Bardhyl|last2=Starostin|first2=Sergei|last3=Lubotsky|first3=Alexander|last4=de Vaan|author-link1=Bardhyl Demiraj|author-link2=Sergei Starostin|author-link3=Alexander Lubotsky|author-link4=Michiel de Vaan|first4=Michiel|language=en}} *{{cite journal | title = Mitologjia dhe fati | last = Doja | first = Albert | journal = Anthropos | year = 2005 | volume = 100 | number = 2 | pages = 449–462 | url = http://discovery.ucl.ac.uk/18364/1/18364.pdf | doi = 10.5771/0257-9774-2005-2-449 | jstor = 40466549 | s2cid = 115147696 | language = en }} *{{cite book| title = Fjalor i fesë, mitologjisë dhe kulturës popullore shqiptare | last = Elsie | first = Robert | year = 2001 | author-link = Robert Elsie | publisher = Hurst & Company | place = London | url = https://books.google.com/books?id=ve4SAQAAIAAJ | isbn = 1-85065-570-7 | language = en }} *{{Cite book| title = Mit dhe simbol: Simbolizmi në fetë parahistorike | last = Golan | first = Ariel | year = 1991 | publisher = A. Golan | url = https://books.google.com/books?id=FBPM0_fQ19IC | isbn = 978-965222245-9 | language = en }} *{{cite book| title = Fetë parahistorike: Mitologjia, simbolizmi | last = Golan | first = Ariel | year = 2003 | publisher = A. Golan | url = https://books.google.com/books?id=vfgoAAAAYAAJ | isbn = 978-965905550-0 | language = en }} *{{cite journal | title = Kulte tradicionale shqiptare | trans-title = Kultet tradicionale shqiptare | last = Hysi | first = Shyqyri | journal = Gjurmime Albanologjike – Folklor Dhe Etnologji | publisher = Instituti Albanologjik i Prishtinës | via = [[:en:Central and Eastern European Online Library|Central and Eastern European Online Library]] | year = 2006 | issue = 36 | pages = 349–361 | language = sq | url = https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=275246 }} *{{cite book| chapter = ''Dede Korkut'' dhe paralelet me traditat epike shqiptare. Luftëtarët femra në epet shqiptare dhe turke | last = Loria-Rivel | first = Gustavo Adolfo | year = 2020 | title = Penser le multiculturalisme dans les marges de l'Europe | editor-last = Nikol Dziub | editor-first = Greta Komur-Thilloy | publisher = LIT Verlag Münster | volume = 26 | series = Studies on South East Europe | pages = 45–53 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=zHjrDwAAQBAJ&pg=PA45 | url = https://books.google.com/books?id=zHjrDwAAQBAJ | isbn = 978-3-643-91293-0 | language = en }} *{{cite book| title = Një fjalor historik shqip-anglisht | last = Mann | first = Stuart E. | year = 1948 | publisher = Longmans, Green and Co. | volume = II, N – Z | url = https://books.google.com/books?id=XdhItAEACAAJ | language = en }} *{{cite book| title = Një lexues i fesë krahasuese indo-evropiane | last = Matasović | first = Ranko | year = 2018 | author-link = Ranko Matasović | publisher = University of Zagreb | url = http://mudrac.ffzg.unizg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf | language = en }} *{{cite book| title = Lirika gojore shqiptare | last = Neziri | first = Zeqirja | year = 2015 | publisher = Interlingua | place = Skopje | language = sq | isbn = 978-9989-173-52-3 }} *{{cite book| chapter = Mitologjia e Shqipërisë | last = Pipahi | year = 1993 | title = Mitologjitë amerikane, afrikane dhe të Evropës së Vjetër | editor-last = Bonnefoy | editor-first = Yves | publisher = [[:en:University of Chicago Press|University of Chicago Press]] | chapter-url-access = registration | chapter-url = https://archive.org/details/americanafricano00bonn/page/253/mode/1up | via = [[Internet Archive]] | isbn = 0-226-06457-3 | language = en }} *{{cite encyclopedia| title = Feja shqiptare | last = Poghirc | first = Cicerone | year = 1987 | encyclopedia = Enciklopedia e Fesë | editor-last = Eliade | editor-first = Mircea | publisher = MacMillan Publishing Co | place = New York | volume = 1 | pages = 178–180 | isbn = 978-0-02-909700-7 | language = en }} <!-- Q --> *{{cite book|last=Qafleshi|first=Muharrem|title=Opoja dhe Gora ndër shekuj|trans-title=Opoja dhe Gora gjatë shekujve|publisher=[[Instituti Albanologjik i Prishtinës]]|year=2011|isbn=978-9951-596-51-0|language=sq}} *{{cite journal | title = Elementët parahistorike në besimet e arbëreshëve të Zarës | last = Stipčević | first = Aleksandar | author-link = Aleksandar Stipčević | journal = AKTET | year = 2009 | pages = 505–509 | language = sq | issn = 2073-2244 }} *{{cite book| title = Themistokli Gërmenji | last = Tako | first = Piro | year = 1988 | publisher = Shtëpia Botuese "8 Nëntori" | language = sq | url = https://books.google.com/books?id=Ypy4AAAAIAAJ }} *{{cite book| title = Mitologjia ndër shqiptarë | last = Tirta | first = Mark | year = 2004 | editor-last = Bezhani | editor-first = Petrit | publisher = Mësonjëtorja | place = Tirana | language = sq | isbn = 99927-938-9-9 }} *{{cite journal | title = Mbi strukturën leksiko-semantike dhe etimologjike të tipit të togfjalëshit të shqipes burri i dheut (Mundësia për një rindërtim) | last = Ushaku | first = Ruzhdi | journal = Gjurmime Albanologjike | year = 1988 | volume = 17–18 | pages = 63–76 | url = https://books.google.com/books?id=Da1iAAAAMAAJ | language = sq }} *{{Cite journal | title = Huazimet më të hershme shqipe në greqisht | last = Witczak | first = Krzysztof | journal = Konferenca Ndërkombëtare për Kontaktet Gjuhësore në Ballkan dhe Azi të Vogël | year = 2016 | volume = 1 | url = https://www.academia.edu/31212816 | language = en }} *{{cite book| chapter = Transhumanca në Kelmend, Shqipëri e Veriut: Traditat, sfidat bashkëkohore dhe zhvillimi i qëndrueshëm | last = Wolff | first = Martine | year = 2022 | title = Komunitete kullotëse: Kullotja në lëvizje dhe fërkimet e trashëgimisë biokulturore | editor-last = Bindi | editor-first = Letizia | publisher = Berghahn Books | volume = 29 | series = Antropologjia Mjedisore dhe Etnobiologjia | pages = 102–120 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=RadFEAAAQBAJ&pg=PA102 | isbn = 978-1-80073-476-0 | language = en }} *{{Cite journal | title = Drejt një fjalori të shenjtë proto-indo-evropian | last = York | first = Michael | journal = WORD | year = 1993 | volume = 44 | issue = 2 | pages = 235–254 | doi = 10.1080/00437956.1993.11435902 | issn = 0043-7956 | doi-access = free | language = en }} {{refend}} [[Kategoria:Mitologji shqiptare]] kfkead20nqmym3f6wn1cg9s0pwbrb2v 1 405338 3025875 2026-08-15T12:36:48Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3025875 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Dheu|10 maj 2026|1353521946}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:36 (CEST) cuzh4vy1436t8a5359ssc34r9bijmtg 0 405339 3025915 2026-08-15T13:08:20Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Nëna e Diellit, versioni i datës 31 korrik 2024 (revizioni 1237837816) 3025915 wikitext text/x-wiki '''Nëna e Diellit''' (ose "E Ëma e Diellit") është një perëndeshë amtare në besimet popullore shqiptare, e ëma e [[Dielli (paganizëm shqiptar)|Diellit]]. Një [[Rituali|ritual]] i shenjtë i quajtur "varrimi i Nënës së Diellit" ishte shumë i përhapur në juglindje të [[Shqipëria|Shqipërisë]] deri në shekullin e 20-të.<ref>{{harvnb|Golan|1991|p=55}}; {{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Golan|2003|ff. 93–94}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> Ajo është përshkruar nga studiuesit si një perëndeshë e qiellit<ref>{{harvnb|Golan|1991|p=55}}; {{harvnb|Golan|2003|ff. 93–94}}</ref> dhe si një perëndeshë e bujqësisë, blegtorisë dhe pjellorisë së tokës, siç sugjeron rituali i shenjtë i kushtuar asaj.<ref>{{harvnb|Tirta|2004|ff. 259–260}}</ref> Nëna e Diellit shfaqet gjithashtu si një hyjneshë në përrallat popullore shqiptare.<ref>{{harvnb|Lambertz|1952|p=138}}</ref><ref>{{harvnb|Elsie|2001|p=98}}</ref> Nëna e Diellit përfaqëson një manifestim të [[personifikimi]]t të Diellit në mitologjinë shqiptare.{{sfn|Bovan|1985|p=241}} == Rituali == Një [[Rituali|ritual]] i shenjtë i quajtur "varrimi i Nënës së Diellit" konsistonte në varrosjen e një figure femërore që me sa duket personifikonte një fazë sezonale të perëndeshës amtare. Ky ritual, që zhvillohej në fund të majit, ishte festa e fundit e ciklit pranveror, që përkonte me festën e [[Rrëshajët|Rrëshajëve]] (''Rusica'').<ref>{{harvnb|Golan|1991|p=55}}; {{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Golan|2003|ff. 93–94}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> Ai ishte shumë i përhapur në juglindje të Shqipërisë deri në shekullin e 20-të.<ref>{{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> Gjatë këtij zakoni, vajzat dhe gratë e reja mblidhnin lule, vallëzonin dhe këndonin, duke festuar së bashku me vaktet. Pas drekës ose në fund të ditës, ato bënin një kukull prej balte që e quanin ''Nëna e Diellit'', e vendosnin mbi një tullë dhe dilnin jashtë fshatit për të varrosur figurën femërore.<ref>{{harvnb|Daum|1998|p=236}}; {{harvnb|Tirta|2004|ff. 259–260}}; {{harvnb|Neziri|2015|p=124}}.</ref> Ai kryhej në heshtje dhe me gjithë seriozitetin e duhur të një ceremonie vdekjeje.<ref>{{harvnb|Tirta|2004|ff. 259–260}}</ref> Vajzat dhe gratë e reja [[Vajtimi|vajtonin]] perëndeshën amtare, duke shqiptuar vargjet tipike ''Nënë moj nënë, kuku / erdhi dielli e s'të gjeti''.<ref>{{harvnb|Neziri|2015|p=124}}</ref> == Përrallat == Nëna e Diellit shfaqet si një hyjneshë në disa përralla popullore shqiptare. Njëra prej tyre është mbledhur nga albanologu [[Maksimilian Lamberci]] dhe është botuar me titullin ''"Bei der Sonnenmutter"'' ("Te Nëna e Diellit") në koleksionin ''Die geflügelte Schwester und die Dunklen der Erde: Albanische Volksmärchen'' (Motra me krahë dhe të errëtit e tokës: Përralla popullore shqiptare).<ref>{{harvnb|Lambertz|1952|p=138}}</ref> Një tjetër është mbledhur nga albanologu [[Robert Elsie]] dhe është botuar me titullin "[[:en:Tulisa, the Wood-Cutter's Daughter#Albania|Gjarpri dhe bija e mbretit]]" në koleksionin ''Albanian Folktales and Legends''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001|p=98}}</ref> == Shiko edhe == * [[Zonja e Dheut]] == Referime == === Citimet === {{Reflist}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em|indent=yes}} <!-- B --> *{{cite journal|last=Bovan|first=Vlladimir|title=Branisllav Kërstiq, Indeks motiva narodnih pesama balkanskih Slovena SANU, Beograd 1984|journal=Gjurmime Albanologjike: Folklor Dhe Etnologji|volume=15|publisher=[[:en:Albanological Institute of Prishtina|Instituti Albanologjik i Prishtinës]]|year=1985|language=sq|url=https://books.google.com/books?id=O5biAAAAMAAJ}} <!-- D --> *{{cite book|last=Daum|first=Werner |author-link=Werner Daum |title=Albanien zwischen Kreuz und Halbmond|publisher=Staatliches Museum für Völkerkunde |year=1998 |isbn=978-3-7016-2461-4 |url=https://books.google.com/books?id=QIppAAAAMAAJ|language=de }} <!-- E --> *{{cite book|last=Elsie|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=ve4SAQAAIAAJ|title=Albanian Folktales and Legends|year=2001|publisher=Dukagjini Publishing House|language=en}} <!-- G --> *{{Cite book|last=Golan|first=Ariel|title=Myth and Symbol: Symbolism in Prehistoric Religions|year=1991|publisher=A. Golan |isbn=9789652222459|url=https://books.google.com/books?id=FBPM0_fQ19IC|language=en}} *{{cite book|last=Golan|first=Ariel|title=Prehistoric Religion: Mythology, Symbolism|year=2003|publisher=A. Golan |isbn=9789659055500|url=https://books.google.com/books?id=vfgoAAAAYAAJ|language=en}} <!-- L --> *{{cite book|last=Lambertz|first=Maximilian|title=Die geflügelte Schwester und die Dunklen der Erde: Albanische Volksmärchen|series=Das Gesicht der Völker|volume=9|publisher=Im Erich|year=1952|language=German|url=https://books.google.com/books?id=IHLgAAAAMAAJ}} <!-- N --> *{{cite book|last=Neziri|first=Zeqirja|title=Lirika gojore shqiptare|publisher=Interlingua|year=2015|place=Skopje|language=sq|isbn=978-9989-173-52-3}} <!-- T --> *{{cite book|last=Tirta|first=Mark|title=Mitologjia ndër shqiptarë|language=Albanian|editor=Petrit Bezhani|publisher=Mësonjëtorja|year=2004|place=Tirana|isbn=99927-938-9-9}} {{Refend}} [[Kategoria:Paganizëm shqiptar]] [[Kategoria:Mitologji shqiptare]] [[Kategoria:Perëndesha]] d8ez738ka4m9yxep3oyu3jrtjch0y7i 1 405340 3025916 2026-08-15T13:08:47Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3025916 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Nëna e Diellit|31 korrik 2024|1237837816}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 15 gusht 2026 15:08 (CEST) jyczxbjop0ij6tv6z0j0qfdmdvyu3kf 0 405341 3025921 2026-08-15T13:33:45Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Kukudh, versioni i datës 20 korrik 2026 (revizioni 1365146536) 3025921 wikitext text/x-wiki '''Kukudhi''' (pashquar: '''Kukudh''') në [[mitologjia shqiptare|mitologjinë shqiptare]] është një krijesë e pavdekur. == Etimologjia == E papërcaktuar. Me shumë gjasa një derivat nga shqipja [[wikt:kuku|kuku]] ("vajtoj, qaj."), siç sugjeron sinonimi i tij [[wikt:kukuvriq|kukuvriq]]. Në folklorin [[tosk]] dhe [[geg]], Kukudhi lidhet me ëndrrat e këqija dhe vdekjen, duke e lidhur atë me zogun nate, [[Bufi|bufin]], dhe [[Qyqja|qyqen]], të cilat konsiderohen si shenja të këqija; lajmëtarë të lajmeve të këqija. == Paraqitja == Kukudhi është një shpirt i varfër i një [[koprrac]]i që përndjek shtëpinë e tij pas vdekjes së tij. Për këtë arsye, njerëzit i frikësoheshin shtëpisë së një koprraci dhe do të shmangeshin të qëndronin gjatë natës nga frika se do të vriteshin. Vetëm një djalë i guximshëm mund ta mposhtë krijesën dhe t'i sjellë paqen e përjetshme shpirtit të saj të mallkuar, duke u emëruar trashëgimtar si shpërblim.<ref name="lambertz">{{citation | editor=[[Hans Wilhelm Haussig]] | author=[[Maksimilian Lamberci]] | title=Wörterbuch der Mythologie | chapter=Die Mythologie der Albaner |volume=2 | year=1973 | pages=455–509 | language=de}}</ref> Në dhe rreth [[Mali i Tomorit|Tomorrit]], ekziston një legjendë se një [[Lugati|lugat]] që nuk digjet në kohën e duhur do të bëhet një Kukudh.<ref name="lambertz" /> Në disa zona, Kukudhi shfaqet si një njeri i fortë dhe me këmbë të shkurtra me bisht dhi. Ai është i pavulnerueshëm dhe mund të mbytet vetëm me një lak të bërë nga [[Hardhia e rrushit|hardhia e rrushit]]. Meqenëse sjell trazira, një njeri i keq quhet gjithashtu zakonisht Kukudh.<ref name="lambertz" /> Kukudhi dhe Karkanxholli (etimologjikisht i lidhur me Kallikantzarosin, greqisht: καλικάντζαρος, i njohur gjithashtu si ''Karkançoli'') janë gjithashtu kufoma [[Romët|evgje]] të pavdekura, të cilët shkojnë vërdallë në janar, të ngarkuar me zinxhirë dhe që lëshojnë një frymë vdekjeprurëse, të njohur veçanërisht në mes të [[Arbëreshët në Itali|shqiptarëve në Kalabri]]. Sipas një versioni tjetër, Karkançoli është i veshur me rroba hekuri, prandaj [[parzmore|parzmorja]] njihet si ''këmishë karkançoli'' në [[Gjuha shqipe|shqip]].<ref name="lambertz" /> Në Shqipërinë e Jugut, Kukudhi është një [[Demoni|demone]] e verbër femërore e sëmundjes, që bart [[Murtaja (sëmundje)|murtajën]]. "Kukudh" është gjithashtu emri i një sëmundjeje si [[Kolera|kolera]], por më e keqe. Tuhet se atë e solli [[Aleksandri i Madh]], pasi kishte përdhunuar kufomën e një princeshe [[Epiri|epirote]], e cila nuk do t'i kthente dashurinë e tij gjatë jetës së saj. Si pasojë, ekziston një thënie tallëse [[tosk]], ''As të ha kukudhi!'', që përkthehet: "As murtaja nuk do të të hajë!".<ref name="lambertz" /> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Krijesa mitologjike shqiptare]] [[Kategoria:Folklori shqiptar]] [[Kategoria:Krijesa të pafundme]] [[Kategoria:Demonë]] 5ndzs25kcu25o7a6n6uftr5shxzq4vg 3025923 3025921 2026-08-15T13:36:07Z Arianit 106 3025923 wikitext text/x-wiki '''Kukudhi''' (pashquar: '''Kukudh''') në [[mitologjia shqiptare|mitologjinë shqiptare]] është një krijesë e pavdekur. == Etimologjia == E papërcaktuar. Me shumë gjasa një derivat nga shqipja [[wikt:kuku|kuku]] ("vajtoj, qaj."), siç sugjeron sinonimi i tij [[wikt:kukuvriq|kukuvriq]]. Në folklorin [[tosk]] dhe [[geg]], Kukudhi lidhet me ëndrrat e këqija dhe vdekjen, duke e lidhur atë me zogun nate, [[Bufi|bufin]], dhe [[Qyqja|qyqen]], të cilat konsiderohen si shenja të këqija; lajmëtarë të lajmeve të këqija. == Paraqitja == Kukudhi është një shpirt i varfër i një [[koprrac]]i që përndjek shtëpinë e tij pas vdekjes së tij. Për këtë arsye, njerëzit i frikësoheshin shtëpisë së një koprraci dhe do të shmangeshin të qëndronin gjatë natës nga frika se do të vriteshin. Vetëm një djalë i guximshëm mund ta mposhtë krijesën dhe t'i sjellë paqen e përjetshme shpirtit të saj të mallkuar, duke u emëruar trashëgimtar si shpërblim.<ref name="lambertz">{{citation | editor=[[Hans Wilhelm Haussig]] | author=[[Maksimilian Lamberci]] | title=Wörterbuch der Mythologie | chapter=Die Mythologie der Albaner |volume=2 | year=1973 | pages=455–509 | language=de}}</ref> Në dhe rreth [[Mali i Tomorit|Tomorrit]], ekziston një legjendë se një [[Lugati|lugat]] që nuk digjet në kohën e duhur do të bëhet një Kukudh.<ref name="lambertz" /> Në disa zona, Kukudhi shfaqet si një njeri i fortë dhe me këmbë të shkurtra me bisht dhi. Ai është i pavulnerueshëm dhe mund të mbytet vetëm me një lak të bërë nga [[Hardhia e rrushit|hardhia e rrushit]]. Meqenëse sjell trazira, një njeri i keq quhet gjithashtu zakonisht Kukudh.<ref name="lambertz" /> Kukudhi dhe Karkanxholli (etimologjikisht i lidhur me Kallikantzarosin, greqisht: καλικάντζαρος, i njohur gjithashtu si ''Karkançoli'') janë gjithashtu kufoma [[Romët|evgje]] të pavdekura, të cilët shkojnë vërdallë në janar, të ngarkuar me zinxhirë dhe që lëshojnë një frymë vdekjeprurëse, të njohur veçanërisht në mes të [[Arbëreshët në Itali|shqiptarëve në Kalabri]]. Sipas një versioni tjetër, Karkançoli është i veshur me rroba hekuri, prandaj [[parzmorja]] njihet si ''këmishë karkançoli'' në [[Gjuha shqipe|shqip]].<ref name="lambertz" /> Në Shqipërinë e Jugut, Kukudhi është një [[Demoni|demone]] e verbër femërore e sëmundjes, që bart [[Murtaja (sëmundje)|murtajën]]. "Kukudh" është gjithashtu emri i një sëmundjeje si [[Kolera|kolera]], por më e keqe. Tuhet se atë e solli [[Aleksandri i Madh]], pasi kishte përdhunuar kufomën e një princeshe [[Epiri|epirote]], e cila nuk do t'i kthente dashurinë e tij gjatë jetës së saj. Si pasojë, ekziston një thënie tallëse [[tosk]], ''As të ha kukudhi!'', që përkthehet: "As murtaja nuk do të të hajë!".<ref name="lambertz" /> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Krijesa mitologjike shqiptare]] [[Kategoria:Folklor shqiptar]] [[Kategoria:Demonë]] hr3hadglih61t12lutc4etufd3pa8xh 1 405342 3025922 2026-08-15T13:34:06Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3025922 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Kukudh|20 korrik 2026|1365146536}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 15 gusht 2026 15:34 (CEST) hzbz14fspcojkxlewwkxktbptuv185y 10 405343 3025933 2026-08-15T14:09:27Z Fallbackintoreality 102113 Faqe e re: {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{uses TemplateStyles|Template:Helpbox/styles.css}} {{Generic template demo |title |group1 |list1 |group2 |list2 |list3={{longitem|{{{list3}}}<br/>''without {{{group3}}}''}} |list4=''ditto'' {{{list4}}} |group5<!--={{longitem|{{{group5}}}<br/>{{nobold|''without {{{list5}}}''}}}}--> |group6 |list6={{{list6}}}<br/>''...... etc ......'' |group20 |list20}} This template allows a help-related [[Wikipedia:Navigation template|navigation template]]... 3025933 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{uses TemplateStyles|Template:Helpbox/styles.css}} {{Generic template demo |title |group1 |list1 |group2 |list2 |list3={{longitem|{{{list3}}}<br/>''without {{{group3}}}''}} |list4=''ditto'' {{{list4}}} |group5<!--={{longitem|{{{group5}}}<br/>{{nobold|''without {{{list5}}}''}}}}--> |group6 |list6={{{list6}}}<br/>''...... etc ......'' |group20 |list20}} This template allows a help-related [[Wikipedia:Navigation template|navigation template]] to be set up relatively quickly by supplying it with one or more lists of links. == Usual syntax == <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Helpbox | name = <!-- or: | templatename = --> | title = <!-- or, if templatename used: | name = --> | group1 = | list1 = | group2 = | list2 = <!-- etc, to: --> | group20 = | list20 = }} </syntaxhighlight> == Parameters == ===Required=== ; ''title'' &nbsp;{{nobold|(or, if ''templatename'' used (see below),}} ''name''{{nobold|)}} : The template's title, centered at the top of the template. ; ''list_n'' : (i.e. ''list1'', ''list2'', etc.) The body of the template, usually a list of links. Format is inline, although the text can be entered on separate lines if the entire list is enclosed within {{tag|div}}. At least one ''list'' parameter is required. Each ''list_n'' may be preceded by a corresponding ''group_n'' parameter, if provided (see below). There is a limit of 20 lists/groups in a template. ===Optional=== ; ''group_n'' : (i.e. ''group1'', ''group2'', etc.) If specified, text appears in a header displayed above ''list_n''. ; first unnamed parameter : Inline [[CSS]] for the template. ; ''name'' &nbsp;{{nobold|(or, if ''name'' used as above,}} ''templatename''{{nobold|)}} : The template's pagename, activating the inclusion of the {{smaller|V•T•E}} links in its bottom righthand corner. [[Template:Helpbox]]'s pagename, for example, is "Helpbox". == Example == {{Helpbox |width:17.5em | name = Helpbox/doc | class = plainlist | title = [[:Category:Wikipedia policies|Wikipedia policy]] | group1 = Article standards | list1 = *[[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] *[[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]] *[[Wikipedia:No original research|No original research]] *[[Wikipedia:Biographies of living persons|Biographies of living persons]] | group2 = Working with others | list2 = *[[Wikipedia:Civility|Civility]] *[[Wikipedia:Consensus|Consensus]] *[[Wikipedia:No personal attacks|No personal attacks]] *[[Wikipedia:Dispute resolution|Dispute resolution]] *[[WP:LEGAL|No legal threats]] | group3 = Global principles | list3 = *[[Wikipedia:What Wikipedia is not|What Wikipedia is not]] *[[Wikipedia:Ignore all rules|Ignore all rules]] }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Helpbox |width:17.5em | name = Helpbox/doc | class = plainlist | title = [[:Category:Wikipedia policies|Wikipedia policy]] | group1 = Article standards | list1 = *[[Wikipedia:Neutral point of view|Neutral point of view]] *[[Wikipedia:Verifiability|Verifiability]] *[[Wikipedia:No original research|No original research]] *[[Wikipedia:Biographies of living persons|Biographies of living persons]] | group2 = Working with others | list2 = *[[Wikipedia:Civility|Civility]] *[[Wikipedia:Consensus|Consensus]] *[[Wikipedia:No personal attacks|No personal attacks]] *[[Wikipedia:Dispute resolution|Dispute resolution]] *[[WP:LEGAL|No legal threats]] | group3 = Global principles | list3 = *[[Wikipedia:What Wikipedia is not|What Wikipedia is not]] *[[Wikipedia:Ignore all rules|Ignore all rules]] }} </syntaxhighlight> == Tracking category == * {{clc|Faqe që përdorin helpbox me parametra të panjohura}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Stampa anësore meta]] }}</includeonly> 8hbwfkcx0l5ftvk3aqkfffmqnikic5f 0 405344 3025943 2026-08-15T15:52:06Z Falemënderit 170047 Falemënderit zhvendosi faqen [[Tre vetë kapërcejnë malin]] te [[Tre vetë kapërcejnë malin (1988)]] 3025943 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Tre vetë kapërcejnë malin (1988)]] j4j812ucnjeswhnqmdskz4meqgyafbg 3025953 3025943 2026-08-15T16:30:51Z Falemënderit 170047 Removed redirect to [[Tre vetë kapërcejnë malin (1988)]] 3025953 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' mund ti referohet: * [[Tre vetë kapërcejnë malin (libër)]] nga shkrimtari [[Naum Prifti]] * [[Tre vetë kapërcejnë malin (1981)]] film nga [[Radio Televizioni i Prishtinës]] * [[Tre vetë kapërcejnë malin (1988)]] film nga [[Kinostudio Shqipëria e Re]] {{kthjellim}} qiba8kd9cjju5yzu1w5tazlna7l2iq8 1 405345 3025946 2026-08-15T16:03:03Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025946 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025945 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230922072703/https://news.trust.org/item/20191118073049-nsxvm/ për lidhjen http://news.trust.org/item/20191118073049-nsxvm/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 18:03 (CEST) j8li5v21vfx27b37m3nspm2nwnacu46 0 405346 3025947 2026-08-15T16:06:32Z Falemënderit 170047 Faqe e re: '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike Kosovafilm dhe RTP (Radio Televizioni i Prishtinës) në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain... 3025947 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike Kosovafilm dhe RTP (Radio Televizioni i Prishtinës) në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: Kosovafilm / RTP * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka 6k4ckabn42rbl8dq5fo4adz0gswezrr 3025948 3025947 2026-08-15T16:07:41Z Falemënderit 170047 3025948 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike Kosovafilm dhe RTP (Radio Televizioni i Prishtinës) në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=2026-08-15}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: Kosovafilm / RTP * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka jnkt38k4kruhcunwc30my8z0l5r42e8 3025949 3025948 2026-08-15T16:08:47Z Falemënderit 170047 3025949 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike Kosovafilm dhe RTP (Radio Televizioni i Prishtinës) në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: Kosovafilm / RTP * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Referime == mj8j7but99nl2qp8b84vqwjo0yw3nmc 3025950 3025949 2026-08-15T16:10:34Z Falemënderit 170047 /* Aktorët dhe rolet */ 3025950 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike Kosovafilm dhe RTP (Radio Televizioni i Prishtinës) në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: Kosovafilm / RTP * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} == Referime == cqkp9t64yldjhr1ko970bg4h98uevjf 3025951 3025950 2026-08-15T16:13:49Z Falemënderit 170047 /* Lidhje të jashtme */ 3025951 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike Kosovafilm dhe RTP (Radio Televizioni i Prishtinës) në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: Kosovafilm / RTP * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} * {{Citation |title=Three People Overpass the Mountain (1981) {{!}} MUBI |url=https://mubi.com/en/us/films/three-people-overpass-the-mountain-1981 |language=en |access-date=15 gusht 2026}} == Referime == 4k3jdr1kh1jun4eja1esk4c6th36csm 3025952 3025951 2026-08-15T16:20:53Z Falemënderit 170047 /* Përmbajtja */ 3025952 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike Kosovafilm dhe RTP (Radio Televizioni i Prishtinës) në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: Kosovafilm / RTP * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} * {{Citation |title=Three People Overpass the Mountain (1981) {{!}} MUBI |url=https://mubi.com/en/us/films/three-people-overpass-the-mountain-1981 |language=en |access-date=15 gusht 2026}} * {{Citation |last=*Ben Ben* |title=Tre Vete Kapercejne Malin me Aktor te Kosoves |date=2025-11-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CqBDa5Z-xAc |access-date=15 gusht 2026|lang=sq}} == Referime == ntqoiejps6sxzaobr0wg1qmq3beyxje 3025954 3025952 2026-08-15T16:32:53Z Falemënderit 170047 3025954 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike RTP ([[Radio Televizioni i Prishtinës]]) dhe Kosovafilmi në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: RTP / Kosovafilm * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} * {{Citation |title=Three People Overpass the Mountain (1981) {{!}} MUBI |url=https://mubi.com/en/us/films/three-people-overpass-the-mountain-1981 |language=en |access-date=15 gusht 2026}} * {{Citation |last=*Ben Ben* |title=Tre Vete Kapercejne Malin me Aktor te Kosoves |date=2025-11-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CqBDa5Z-xAc |access-date=15 gusht 2026|lang=sq}} == Referime == jq0q75b3nkdwh9fube248p5k703cvmw 3025955 3025954 2026-08-15T16:33:26Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma shqip]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025955 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike RTP ([[Radio Televizioni i Prishtinës]]) dhe Kosovafilmi në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: RTP / Kosovafilm * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} * {{Citation |title=Three People Overpass the Mountain (1981) {{!}} MUBI |url=https://mubi.com/en/us/films/three-people-overpass-the-mountain-1981 |language=en |access-date=15 gusht 2026}} * {{Citation |last=*Ben Ben* |title=Tre Vete Kapercejne Malin me Aktor te Kosoves |date=2025-11-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CqBDa5Z-xAc |access-date=15 gusht 2026|lang=sq}} == Referime == [[Kategoria:Filma shqip]] 3vgab60g98245yj5f907xdyxab41gtg 3025956 3025955 2026-08-15T16:34:03Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma 1981]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025956 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike RTP ([[Radio Televizioni i Prishtinës]]) dhe Kosovafilmi në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: RTP / Kosovafilm * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} * {{Citation |title=Three People Overpass the Mountain (1981) {{!}} MUBI |url=https://mubi.com/en/us/films/three-people-overpass-the-mountain-1981 |language=en |access-date=15 gusht 2026}} * {{Citation |last=*Ben Ben* |title=Tre Vete Kapercejne Malin me Aktor te Kosoves |date=2025-11-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CqBDa5Z-xAc |access-date=15 gusht 2026|lang=sq}} == Referime == [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma 1981]] oy33yfjyds29pfit305e98khzf544vz 3025957 3025956 2026-08-15T16:34:22Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma kosovarë dramë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025957 wikitext text/x-wiki '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike RTP ([[Radio Televizioni i Prishtinës]]) dhe Kosovafilmi në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: RTP / Kosovafilm * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} * {{Citation |title=Three People Overpass the Mountain (1981) {{!}} MUBI |url=https://mubi.com/en/us/films/three-people-overpass-the-mountain-1981 |language=en |access-date=15 gusht 2026}} * {{Citation |last=*Ben Ben* |title=Tre Vete Kapercejne Malin me Aktor te Kosoves |date=2025-11-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CqBDa5Z-xAc |access-date=15 gusht 2026|lang=sq}} == Referime == [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma 1981]] [[Kategoria:Filma kosovarë dramë]] ihhx12j41tb5ifpgg1vigib9k06uohq 3025959 3025957 2026-08-15T16:43:12Z Falemënderit 170047 3025959 wikitext text/x-wiki {{Shiko gjithashtu|Tre vetë kapërcejnë malin (1988)}} '''Tre vetë kapërcejnë malin''' është film televiziv artistik kosovar i vitit 1980–1981, i prodhuar nga shtëpia filmike RTP ([[Radio Televizioni i Prishtinës]]) dhe Kosovafilmi në Prishtinë. Filmi është me regji të Besim Sahatçiut dhe skenar të Skënder Blakajt, i bazuar në motive e tematikën e prozës së shkrimtarit Naum Prifti. <ref>{{Citation |last=Kosova Arkiv |title=Film shqip - Tre vete kapercejne malin (1980) |date=2019-06-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=FaEDsLlRqjg |access-date=15 gusht 2026 |lang=sq}}</ref> == Të dhënat teknike == * Titulli origjinal: Tre vetë kapërcejnë malin * Titulli ndërkombëtar: Three People Overpass the Mountain * Viti i prodhimit: 1980 / 1981 * Shtëpia prodhuese: RTP / Kosovafilm * Gjuha: Shqip * Zhanri: Dramë / Luftarak * Regjia: Besim Sahatçiu * Skenari: Skënder Blakaj * Muzika: Rauf Dhomi * Kamera / Fotografia: Rudolf Sopi == Përmbajtja == Sfondi i filmit vendoset gjatë Luftës së Dytë Botërore në trevat shqiptare. Përmes kushteve të vështira të motit dhe terrenit të ashpër malor të mbuluar nga dëbora, tre persona marrin përsipër një mision me rrezik të lartë njerëzor e ushtarak. Ngjarja përqendrohet në përballjen e tyre me rreziqet e natyrës, pushtuesin dhe konfliktet e brendshme psikologjike përgjatë kapërcimit të malit. == Aktorët dhe rolet == Në film interpretojnë disa nga aktorët më të njohur të skenës dhe kinematografisë së Kosovës: * Abdurrahman Shala * Hazir Miftari * Shani Pallaska * Xhevat Qorraj * Ragip Loxha * Selman Lokaj * Malo Gami * Nexhmije Pagarusha * Luan Daka == Lidhje të jashtme == * {{imdb titull|tt0271837}} * {{Citation |title=Three People Overpass the Mountain (1981) {{!}} MUBI |url=https://mubi.com/en/us/films/three-people-overpass-the-mountain-1981 |language=en |access-date=15 gusht 2026}} * {{Citation |last=*Ben Ben* |title=Tre Vete Kapercejne Malin me Aktor te Kosoves |date=2025-11-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CqBDa5Z-xAc |access-date=15 gusht 2026|lang=sq}} == Referime == [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma 1981]] [[Kategoria:Filma kosovarë dramë]] o2yse9j6rqn2y4zeet52nh7tdr6flm9 0 405347 3025965 2026-08-15T17:26:45Z Qendrimi15 122927 Faqe e re: {{Infobox film | image = | caption = | director = [[Pete Docter]] | producer = [[Dana Murray]] | writer = {{Plainlist| * Pete Docter * [[Mike Jones (screenwriter)|Mike Jones]] * [[Kemp Powers]] }} | starring = {{Plainlist| * [[Jamie Foxx]] * [[Tina Fey]] * [[Graham Norton]] * [[Rachel House]] * [[Alice Braga]] * [[Richard Ayoade]] * [[Phylicia Rashad]] * [[Donnell Rawlings]] * [[Questlove]] * [[Angela Bassett]] }} | music = {{Pla... 3025965 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = | director = [[Pete Docter]] | producer = [[Dana Murray]] | writer = {{Plainlist| * Pete Docter * [[Mike Jones (screenwriter)|Mike Jones]] * [[Kemp Powers]] }} | starring = {{Plainlist| * [[Jamie Foxx]] * [[Tina Fey]] * [[Graham Norton]] * [[Rachel House]] * [[Alice Braga]] * [[Richard Ayoade]] * [[Phylicia Rashad]] * [[Donnell Rawlings]] * [[Questlove]] * [[Angela Bassett]] }} | music = {{Plainlist| * [[Trent Reznor]] * [[Atticus Ross]] * [[Jon Batiste]] }} | cinematography = {{Plainlist| * Matt Aspbury * Ian Megibben }} | editing = Kevin Nolting | production_companies = [[Pixar Animation Studios]] | distributor = [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Studios<br />Motion Pictures]] | released = 11 tetor 2020 [[BFI London Film Festival|BFI]]<br />25 tetor 2020 ([[Disney+]] | runtime = 101 minuta | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | budget = $150 million | gross = $122 million }} '''''Shpirti''''' (anglisht: '''Soul''') është një film [[komedi-dramë]] [[Film fantazi|fantazi]] i animuar amerikan i vitit 2020, i prodhuar nga [[Pixar Animation Studios]] për [[Walt Disney Pictures]]. Me regji nga [[Pete Docter]], i cili e shkroi bashkë me [[Mike Jones (screenwriter)|Mike Jones]] dhe [[Kemp Powers]], filmi luan me zërat e [[Jamie Foxx]], [[Tina Fey]], [[Graham Norton]], [[Rachel House]], [[Alice Braga]], [[Richard Ayoade]], [[Phylicia Rashad]], [[Donnell Rawlings]], [[Questlove]], dhe [[Angela Bassett]]. Ai ndjek Joe Gardner (Foxx), një mësues shkolle të mesme dhe një pianist aspirant i cili bie në koma pas një aksidenti dhe kërkon të ribashkojë shpirtin dhe trupin e tij të ndarë në kohë për suksesin e tij të madh si muzikant xhazi. ''Shpirti'' u shfaq premierë në [[London Film Festival|BFI Festivalin e Filmit në Londër]] më 11 tetor 2020 dhe ishte planifikuar të shfaqej në kinema më 19 qershor dhe 20 nëntor; megjithatë, u shty për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]]. U shfaq drejtpërdrejt në [[Disney+]] më 25 dhjetor 2020, i shoqëruar nga filmi i shkurtër ''[[Burrow (film)|Burrow]]'', dhe në kinematë e vendeve pa shërbimin e transmetimit. U shfaq në kinema në Shtetet e Bashkuara më 12 janar 2024 dhe fitoi 122 milionë dollarë kundrejt një buxheti prej 150 milionë dollarësh, duke e bërë atë një zhgënjim në arkë. Pavarësisht kësaj, filmi mori vlerësime kritike për animacionin, skenarin, subjektin, thellësinë emocionale, muzikën dhe temat e pjekura. [[Bordi Kombëtar i Rishikimit]] dhe [[Instituti Amerikan i Filmit]] e emëruan ''Soul'' një nga dhjetë filmat më të mirë të vitit 2020. Ai u nominua për tre [[Academy Awards]] në [[Academy Award i 93-të]], duke fituar dy, dhe mori shumë çmime të tjera. == Përmbajtja == Në [[New York City]], pianisti Joe Gardner jep mësim muzike me kohë të pjesshme në një shkollë të mesme, ndërsa ëndërron të luajë xhaz profesionalisht. Kur merr një ofertë për të dhënë mësim me kohë të plotë, nëna e tij Libba e nxit të pranojë, megjithëse Joe kundërshton. Joe mëson se muzikantja e famshme e xhazit Dorothea Williams ka një vend të lirë në kuartetin e saj dhe audicionet në një klub xhazi. I impresionuar nga interpretimi i tij në piano, Dorothea e punëson atë për shfaqjen e asaj nate. Ndërsa Joe largohet, ngallëzimi i tij e shpërqendron dhe ai vdes duke rënë në një pus të hapur. Joe e gjen veten një shpirt të pa trup duke shkuar në një [[Jeta e përtejme|jetë të përtejme]] të quajtur "E Mëdha Përtej". Duke mos dashur të vdesë, ai përpiqet të shpëtojë, por përfundon në "E Mëdha Përpara" (i njohur edhe si "Seminari Ju"), një mbretëri ku [[Paraekzistenca|shpirtra të rinj përgatiten]] për jetën në Tokë me udhëzime nga këshilltarë të botës tjetër - të gjithë të quajtur Jerry - dhe shpirtra me përvojë që veprojnë si mentorë. Çdo shpirt i ri ka një distinktiv që i jep kalimin në Tokë pasi të jetë mbushur plotësisht me interesa dhe tipare të personalitetit. I ngatërruar me një mentor, Joe caktohet te 22, një shpirt kokëfortë që ka qenë në Më të Madhen Përpara për mijëra vjet dhe shpreson të shmangë Tokën. I intriguar nga dëshpërimi i Joe-s për t'u rikthyer në një jetë të zakonshme, 22 pranon ta lejojë Joe-n të gjejë "shkëndijën" e saj, e cila do ta plotësojë distinktivin e saj dhe do t'i mundësojë Joe-s ta përdorë atë për t'u rikthyer në shtëpi. Pasi Joe dështon disa përpjekje për të gjetur një pasion, ata vizitojnë "Zonën", një vend ku hyjnë shpirtrat kur pasionet e tyre krijojnë një trans euforik, por që bëhet një kurth për shpirtrat e fiksuar dhe të humbur. Ata takojnë Moonwind, një krijesë shenjash që hyn rregullisht në Zonë për të shpëtuar shpirtrat e humbur, dhe ndihmon dyshen të gjejë trupin pa shpirt të Joe-s në një spital. Joe kthehet në Tokë, por aksidentalisht sjell 22 me vete, dhe ata zgjohen në dhomën e spitalit të Joe në trupat e gabuar, me 22 që banojnë në trupin e Joe dhe Joe që banon në trupin e një maceje terapie. Ata gjejnë Moonwind, i cili pranon të takohet në klubin e xhazit atë natë për ta rikthyer Joe në trupin e tij. Ndërkohë, 22 vendoset në trupin e Joe dhe fillon të gjejë kënaqësi në gjëra të parëndësishme si ushqimi, era dhe muzika. Ajo zhvillon biseda prekëse me Libbën, studenten e Joe, Connie, dhe berberin e Joe-s, Dez-in, duke thelluar kuptimin e saj për jetën. Ndërkohë, Terry, qenia përgjegjëse për numërimin e shpirtrave, zbulon se numërimi është çaktivizuar dhe mbërrin në Tokë për të gjetur Joe. Ndërsa dita mbaron, Joe dhe 22 vizitojnë Moonwind-in për ta kthyer Joe në trupin e tij, por 22, pasi më në fund ka zbuluar gëzimin e jetës, refuzon të largohet nga trupi i Joe dhe ikën. Ndërsa Joe e ndjek atë përmes një stacioni metroje, Terry i shkëput ata nga jeta dhe i kthen në të kaluarën e madhe. 22 zbulon se distinktivi i saj është i plotë, por Joe këmbëngul me hidhërim se kjo ishte rezultat i përjetimit të jetës në trupin e tij me preferencat e tij dhe se ajo nuk ka asnjë qëllim të vetin. E shqetësuar, 22 ia hedh distinktivin dhe tërhiqet në Zonë. Një Xheri i tregon Xhoit se një shkëndijë nuk është qëllimi i një shpirti në jetë, por Xhoi refuzon ta besojë këtë dhe në mënyrë diskrete përdor distinktivin e 22-shit për t'u kthyer në Tokë. Shfaqja në klubin e xhazit është e suksesshme, por Xhoi është i hutuar kur nuk sjell përmbushjen që ai priste. Duke parë objekte të vogla që 22 mblodhi ndërsa zinte trupin e tij, ai kujton momentet që kishin shijuar së bashku dhe kupton se këto përvoja i dhanë 22 shkëndijën e saj. Xhoi luan në piano dhe hyn në Zonë për t'i kthyer distinktivin e 22-shit, por zbulon se ajo është bërë një shpirt i humbur, i fiksuar me idenë se nuk ka asnjë qëllim. Xhoi e ndjek atë dhe i tregon një farë panje që ajo mblodhi për t'i kujtuar kohën e saj në Tokë. Ata e kuptojnë se një shkëndijë nuk është qëllimi i një shpirti, por thjesht një dëshirë për të jetuar. Veprimet e Xhoit e rikthejnë 22-shin në normalitet; ai ia kthen distinktivin dhe e shoqëron atë për aq kohë sa të mundet në udhëtimin e saj poshtë në Tokë. Ndërsa Joe përgatitet të hyjë në Përtej Madh, një Jerry e ndalon atë dhe i ofron një shans tjetër në jetë në shenjë falënderimi që më në fund frymëzoi 22 të jetonin (ndërsa një tjetër Jerry e shpërqendron Terrin për të manipuluar numërimin). Joe kthehet në trupin e tij në Tokë, i përkushtuar për të jetuar plotësisht jetën. Në një skenë pas titrave, Terry shfaqet papritur, u thotë shikuesve se filmi ka mbaruar dhe i urdhëron të shkojnë në shtëpi, pastaj ikën me vrap. == Zërat == {| class="wikitable" |+ !Karakteri !Zëri anglisht !Zëri shqip |- |Joe Gardner |[[Jamie Foxx]] |[[Florjan Binaj]] |- |22 |[[Tina Fey]] |[[Laura Nezh]] |- |Moonwind |[[Graham Norton]] |[[Xhelil Aliu]] |- |Terry |[[Rachel House]] |[[Genti Deçka]] |- |Jerry A |[[Alice Braga]] |[[Suela Xhonuzi]] |- |Jerry B |[[Richard Ayoade]] |[[Ervin Bejleri]] |- |Jerry C |[[Wes Studi]] |[[Jorke Broka]] |- |Jerry D |[[Fortune Feimster]] |[[Algiona Aga]] |- |Jerry |[[Zenobia Shroff]] | |- |Libba Gardner |[[Phylicia Rashad]] |[[Sonjela Leço]] |- |Dez |[[Donnell Rawlings]] |[[Erbi Ago]] |- |Lamont "Curley" Baker |[[Questlove]] |Jorke Broka |- |Dorothea Williams |[[Angela Bassett]] |Sonjela Leço |- |Paul |[[Daveed Diggs]] |[[Ilir Muhametaj]] |- |Connie |Cora Champommie |[[Megi Mysliu]] |- |Melba |Margo Hall |[[Albana Aliu]] |- |Lulu |Rhodessa Jones |[[Anisa Dervishi]] |- |Gerel |[[June Squibb]] |Albana Aliu |- |Miho |[[Esther K. Chae|Esther Chae]] | |- |Doctor |[[Sakina Jaffrey]] |Albana Aliu |- |Hedge Fund Manager |Calum Grant |Ilir Muhametaj |- |Therapy Cat Lady |Laura Mooney |Anisa Dervishi |- |Marge |Peggy Flood | |- |Dancerstar |Ochuwa Oghie | |- |Principal Arroyo |[[Jeannie Tirado]] |Algiona Aga |- |Dreamerwind |[[Cathy Cavadini]] | |- |Ray Gardner |Marcus Shelby |Xhuliano Brisku |} === Zëra shtesë === *[[Erion Dushi]] *[[Kristen Shalavaci]] *[[Jurgen Caka]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.imdb.com/title/tt2948372/ ''Shpirti''] në [[IMDb]] * [https://www.disney.se/filmer/sjalen Faqja zyrtare] në [[Disney]] * [https://www.pixar.com/soul Faqja zyrtare] në [[Pixar]] {{Pixar}} [[Kategoria:Filma 2020]] [[Kategoria:Filma të animuar 2020]] [[Kategoria:Filma të animuar amerikanë]] [[Kategoria:Filma të animuar për fëmijë]] [[Kategoria:Filma amerikanë të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma anglisht të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma me regji nga Kemp Powers]] [[Kategoria:Filma me regji nga Pete Docter]] [[Kategoria:Filma të prodhuar nga Dana Murray]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Atticus Ross]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Trent Reznor]] [[Kategoria:Filma të Pixar]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Kemp Powers]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Mike Jones (skenarist)]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Pete Docter]] b7fotqzmh6yuwxiqf1vfw4xr2m4v19l 1 405348 3025969 2026-08-15T18:03:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025969 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ambasada e Shqipërisë në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025968 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230615202058/https://gigafox.ru/sq/management-of-pregnancy/benito-mussolini-biografiya-politicheskaya-deyatelnost-semya/ për lidhjen https://gigafox.ru/sq/management-of-pregnancy/benito-mussolini-biografiya-politicheskaya-deyatelnost-semya/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 20:03 (CEST) 4ipamkkzv22mz2aiaefm3zv6u5isb2t 1 405349 3025974 2026-08-15T18:48:30Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025974 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anisa Bahiti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025973 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231211093054/https://www.gjc.org.tr/foreign-representatives/ për lidhjen https://www.gjc.org.tr/foreign-representatives/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.gjc.org.tr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 20:48 (CEST) luyksvm4x9iaf1ddtp6azob1myo789u 1 405350 3025983 2026-08-15T20:13:16Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3025983 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e rrjetit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3025982 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260220001959/https://www.techtarget.com/searchnetworking/definition/OSI për lidhjen https://www.techtarget.com/searchnetworking/definition/OSI. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2026 22:13 (CEST) s0iou6a2bsmrhw7ttqin3vw7ti24yo6 0 405351 3025988 2026-08-15T21:02:05Z Falemënderit 170047 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1347107395|Sisterhood (2021 film)]]" 3025988 wikitext text/x-wiki '''''Sisterhood''''' është një film dramë i vitit 2021, i shkruar dhe drejtuar nga [[Dina Duma]] . <ref name="Variety">{{Cite web |date=September 2021 |title='Sisterhood' Review: A Dark, Moody Coming of Age for the (Anti)Social Media Generation |url=https://variety.com/2021/film/reviews/sisterhood-review-sestri-1235052005/ |access-date=13 October 2021 |website=Variety}}</ref> Ai u zgjodh si filmi maqedonas për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 94-ta të Akademisë . <ref name="North Macedonia">{{Cite web |date=13 October 2021 |title=Сестри" на Дина Дума ќе биде македонскиот кандидат за Оскар |url=https://www.radiomof.mk/sestri-na-dina-duma-kje-bide-makedonskiot-kandidat-za-oskar/ |access-date=13 October 2021 |website=Radio MOF}}</ref> == Rolet == * [[Antonija Belazelkoska]] në rolin e Majës * [[Mia Giraud]] në rolin e Jana-s * [[Marija Jancevska|Marija Jançevska]] në rolin e Elenës * [[Hanis Bagashov]] në rolin e Kris == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull|14953090|Sisterhood}} [[Kategoria:Filma kosovarë dramë]] [[Kategoria:Filma maqedonasë dramë]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2021]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma maqedonisht]] ho4nap5gjcppkied2esg8tyuy8vpfai 3025989 3025988 2026-08-15T21:02:38Z Falemënderit 170047 3025989 wikitext text/x-wiki '''''Sisterhood''''' është një film dramë i vitit 2021, i shkruar dhe drejtuar nga [[Dina Duma]] . <ref name="Variety">{{Cite web |date=September 2021 |title='Sisterhood' Review: A Dark, Moody Coming of Age for the (Anti)Social Media Generation |url=https://variety.com/2021/film/reviews/sisterhood-review-sestri-1235052005/ |access-date=13 October 2021 |website=Variety}}</ref> Ai u zgjodh si filmi maqedonas për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 94-ta të Akademisë . <ref name="North Macedonia">{{Cite web |date=13 October 2021 |title=Сестри" на Дина Дума ќе биде македонскиот кандидат за Оскар |url=https://www.radiomof.mk/sestri-na-dina-duma-kje-bide-makedonskiot-kandidat-za-oskar/ |access-date=13 October 2021 |website=Radio MOF}}</ref> == Rolet == * [[Antonija Belazelkoska]] në rolin e Majës * [[Mia Giraud]] në rolin e Jana-s * [[Marija Jancevska|Marija Jançevska]] në rolin e Elenës * [[Hanis Bagashov]] në rolin e Kris == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull|14953090|Sisterhood}} == Referime == [[Kategoria:Filma kosovarë dramë]] [[Kategoria:Filma maqedonasë dramë]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2021]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma maqedonisht]] kwv1mgdkrv7y86lh3spm765j9r8dlea 14 405352 3025990 2026-08-15T21:03:30Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Filma sipas gjuhës]] 3025990 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma sipas gjuhës]] mmqaz04pqz4vjvhs945s46c8s3mxjtm 3025991 3025990 2026-08-15T21:03:47Z Falemënderit 170047 added [[Category:Filma maqedonasë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3025991 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma sipas gjuhës]] [[Kategoria:Filma maqedonasë]] 25vfq3v0q6xpbdlc62ml257xt4lozei 14 405353 3025992 2026-08-15T21:05:16Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Filma malazezë]] 3025992 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma malazezë]] d77rbm17zmizcwbseyu2k6apkxjg0sa 14 405354 3025995 2026-08-15T21:06:30Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Filma sipas vendit]] 3025995 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma sipas vendit]] qgrkr50x3jyd9j8quooegdjos4u43tq 3026001 3025995 2026-08-15T21:26:22Z Falemënderit 170047 added [[Category:Kinematografia e Malit të Zi]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026001 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma sipas vendit]] [[Kategoria:Kinematografia e Malit të Zi]] dhqj18mlgu5or78h40x81inxb9tckag 0 405355 3025997 2026-08-15T21:19:27Z Falemënderit 170047 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1361400029|The Tower of Strength]]" 3025997 wikitext text/x-wiki '''''Fytyra''''' (The Tower of Strength - Kulla e Forcës, {{Langx|srp|Obraz}} ) është një film dramatik [[Jetëshkrimi|biografik]] i vitit 2024 me regji nga Nikola Vukčević . Skenari i frymëzuar nga një tregim antologjik i akademikut {{Interlanguage link|Zuvdija Hodžić|sr|Зувдија Хоџић}}, është shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević. <ref>{{Cite web |last=Jelena Kontic |date=19 May 2023 |title=Film "Obraz" Nikole Vukčevića kreće iz Kana |trans-title=Nikola Vukčević's film "Obraz" starts in Cannes |url=https://www.vijesti.me/vijesti/kultura/657242/film-obraz-nikole-vukcevica-krece-iz-kana |access-date=18 September 2025 |website=[[Vijesti]] |language=sr}}</ref> Filmi, i kompletuar me një mesazh humanist, zhvillohet rreth [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore në Jugosllavi]] . Ai ndjek një fëmijë të krishterë që i shpëton një sulmi [[SS Skënderbeu|të divizionit SS shqiptar]] që shkatërroi fshatin e tij dhe vrau prindërit e tij, dhe një të huaj [[Shqiptarët e Malit të Zi|shqiptar]] [[Islami në Mal të Zi|mysliman]], Nuredin Doka, tek i cili ai strehohet. <ref>{{Cite web |date=7 November 2024 |title=Nikola Vukčević: The Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/film/470237/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Rolet == Filmi pati premierën botërore në Festivalin e Filmit në Cottbus më 7 nëntor 2024, në Garën e Filmit Metrazh të Gjatë, ku konkurroi për çmimin kryesor për filmin më të mirë. <ref>{{Cite web |date=7 November 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://www.filmfestivalcottbus.de/en/component/festivalmanager/movie/2546.html |access-date=18 September 2025 |website=[[FilmFestival Cottbus]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tanjug |date=4 November 2024 |title="Kadrovi i likovi uporedivi sa Gospodarom prstenova": Premijera filma "Obraz" Nikole Vukčevuća na festivalu u Nemačkoj |trans-title="Shoots and characters comparable to The Lord of the Rings": The premiere of the film "The Face" by Nikola Vukčevuč at the festival in Germany |url=https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/143980/kadrovi-i-likovi-uporedivi-sa-gospodarom-prstenova-premijera-filma-obraz-nikole-vukcevuca-na-festivalu-u-nemackoj/vest |access-date=18 September 2025 |website=[[Euronews]] |language=sr}}</ref> U zgjodh si filmi i Malit të Zi për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 98-ta të Akademisë, por nuk u nominua. <ref>{{Cite web |title=MK: Film ,,Obraz” crnogorski kandidat za nagradu Oskar |url=https://mnemagazin.me/2025/09/16/mk-film-obraz-crnogorski-kandidat-za-nagradu-oskar/ |access-date=18 September 2025 |website=MNE Magazin |language=sr-ltn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 September 2025 |title=European titles submitted for the Oscars race |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/482180#european-countries |access-date=26 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> * Edon Rizvanolli në rolin e Nuredin Dokës * Elez Axhović në rolin e Mehmetit * [[Alban Ukaj]] në rolin e Sokol Gjonajt * Aleksandar Radulović në rolin e Abidit * Selman Jusufi në rolin e babait të Nuredinit * Vuk Bulajić në rolin e Petërit * Branimir Popoviq si komandant ushtrie * Nikola Ristanovski si gjyqtar i fshatit == Prodhimi == Në vitin 2018, Qendra e Filmit e Malit të Zi njoftoi financimin prej 20,000 eurosh për zhvillimin e projektit, për filmin. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=17 November 2018 |title=Montenegro announces funding for 23 projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/360419/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në vitin 2019, filmi mori përsëri një fond prej 120,000 eurosh nga Mali i Zi për zhvillimin e projektit. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=25 September 2019 |title=Montenegro funds new projects by Ivan Marinović, Milan Todorović, Ivan Salatić and Srdjan Vuletić |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/378641/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në nëntor 2023, Industry@Tallinn & Baltic Event në seksionin e saj International Works in Progress dhuroi 7,000 euro, të përbëra nga 6,000 euro shërbime nga Studio Beep dhe 1,000 euro si pagesë udhëtimi për filmin. <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=27 October 2023 |title=Industry@Tallinn & Baltic Event reveals its Works in Progress projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/451671/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Publikimi == ''Kulla e Forcës'' u prezantua në seksionin Jashtë Konkurrencës në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro më 16 nëntor 2024. <ref>{{Cite web |date=3 November 2024 |title=Cairo International Film Festival Unveils The Lineup Of The 45th Edition |url=https://nilefm.com/entertainment/article/11465/cairo-international-film-festival-unveils-the-lineup-of-the-45th-edition |access-date=18 September 2025 |website=[[Nile FM]] |language=en}}</ref> Më vonë, më 26 nëntor, pati premierën e tij aziatike në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi . <ref>{{Cite web |date=26 November 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |access-date=18 September 2025 |website=[[International Film Festival of India]] |language=en}}</ref> Më 20 mars 2025, ai garoi në seksionin e Garës Ballkanike të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Sofje . <ref>{{Cite web |date=20 March 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |access-date=18 September 2025 |website=[[Sofia International Film Festival]] |language=en}}</ref> Më 2 korrik 2025, u shfaq në seksionin "Location Denied" të Festivalit të Filmit në Ischia . <ref>{{Cite web |last=Scarpa |first=Vittoria |date=23 June 2025 |title=The 23rd Ischia Film Festival lends a voice to forgotten regions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480487/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 July 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://www.ischiafilmfestival.it/index.php/it/i-film/item/obraz |access-date=18 September 2025 |website=[[Ischia Film Festival]] |language=en}}</ref> Filmi garoi në seksionin Awards Buzz – Filmi më i Mirë Ndërkombëtar i Festivalit të 37-të Ndërkombëtar të Filmit në Palm Springs më 3 janar 2026. <ref>{{Cite web |date=3 December 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |access-date=4 December 2025 |website=[[Palm Springs International Film Festival]] |language=en}}</ref> == Jehona == Marko Stojiljković i Cineuropa, duke e recenzuar filmin në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro, e përshkroi filmin si "një vepër kinemaje shumë të modës së vjetër, për mirë a për keq". Ai vuri në dukje se skenari, i shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević me ndihmën e regjisores Vukčević, herë pas here ndihej "i mbishkruar, i mirëfilltë dhe teatral". Megjithatë, Stojiljković vlerësoi kastin për ngritjen e filmit, duke theksuar Edon Rizvanollin, [[Alban Ukaj]] dhe Aleksandar Radulović në rolet kryesore, si dhe Selman Jusufi, Branimir Popović dhe Nikola Ristanovski në interpretimet dytësore. Stojiljković vërejti se regjia përdori "vizatime të gjera", duke përfshirë muzikën me tinguj etnik të Dušan Maksimovskit dhe kinematografinë vizualisht tërheqëse të Đorđe Stojiljković. U lavdërua gjithashtu edhe përkushtimi i filmit ndaj autenticitetit të periudhës, me vëmendjen ndaj detajeve të dukshme në prodhimin dhe dizajnin e kostumeve, si dhe në zgjedhjen e vendeve. Duke përfunduar vlerësimin e tij, Stojiljković e përshkroi filmin si "një vepër të ngushtë kinemaje që evokon zhanret tradicionale të një filmi lufte dhe një filmi western, pa e tepruar kurrë me qasjen e zhanrit në dëm të dramës në thelb të filmit". <ref>{{Cite web |last=Stojiljković |first=Marko |date=20 November 2024 |title=Review: Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/470428/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull}} [[Kategoria:Filma në gjuhën serbokroate]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2024]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Mal të Zi]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të popullit shqiptarë]] awlgor1zg3pvfj6h3ppe3yv78ralxno 3025998 3025997 2026-08-15T21:20:23Z Falemënderit 170047 3025998 wikitext text/x-wiki '''''Fytyra''''' (The Tower of Strength - Kulla e Forcës, {{Langx|srp|Obraz}} ) është një film dramatik [[Jetëshkrimi|biografik]] i vitit 2024 me regji nga Nikola Vukčević . Skenari i frymëzuar nga një tregim antologjik i akademikut {{Interlanguage link|Zuvdija Hodžić|sr|Зувдија Хоџић}}, është shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević. <ref>{{Cite web |last=Jelena Kontic |date=19 May 2023 |title=Film "Obraz" Nikole Vukčevića kreće iz Kana |trans-title=Nikola Vukčević's film "Obraz" starts in Cannes |url=https://www.vijesti.me/vijesti/kultura/657242/film-obraz-nikole-vukcevica-krece-iz-kana |access-date=18 September 2025 |website=[[Vijesti]] |language=sr}}</ref> Filmi, i kompletuar me një mesazh humanist, zhvillohet rreth [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore në Jugosllavi]] . Ai ndjek një fëmijë të krishterë që i shpëton një sulmi [[SS Skënderbeu|të divizionit SS shqiptar]] që shkatërroi fshatin e tij dhe vrau prindërit e tij, dhe një të huaj [[Shqiptarët e Malit të Zi|shqiptar]] [[Islami në Mal të Zi|mysliman]], Nuredin Doka, tek i cili ai strehohet. <ref>{{Cite web |date=7 November 2024 |title=Nikola Vukčević: The Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/film/470237/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Filmi pati premierën botërore në Festivalin e Filmit në Cottbus më 7 nëntor 2024, në Garën e Filmit Metrazh të Gjatë, ku konkurroi për çmimin kryesor për filmin më të mirë. <ref>{{Cite web |date=7 November 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://www.filmfestivalcottbus.de/en/component/festivalmanager/movie/2546.html |access-date=18 September 2025 |website=[[FilmFestival Cottbus]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tanjug |date=4 November 2024 |title="Kadrovi i likovi uporedivi sa Gospodarom prstenova": Premijera filma "Obraz" Nikole Vukčevuća na festivalu u Nemačkoj |trans-title="Shoots and characters comparable to The Lord of the Rings": The premiere of the film "The Face" by Nikola Vukčevuč at the festival in Germany |url=https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/143980/kadrovi-i-likovi-uporedivi-sa-gospodarom-prstenova-premijera-filma-obraz-nikole-vukcevuca-na-festivalu-u-nemackoj/vest |access-date=18 September 2025 |website=[[Euronews]] |language=sr}}</ref> U zgjodh si filmi i Malit të Zi për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 98-ta të Akademisë, por nuk u nominua. <ref>{{Cite web |title=MK: Film ,,Obraz” crnogorski kandidat za nagradu Oskar |url=https://mnemagazin.me/2025/09/16/mk-film-obraz-crnogorski-kandidat-za-nagradu-oskar/ |access-date=18 September 2025 |website=MNE Magazin |language=sr-ltn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 September 2025 |title=European titles submitted for the Oscars race |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/482180#european-countries |access-date=26 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Rolet == * Edon Rizvanolli në rolin e Nuredin Dokës * Elez Axhović në rolin e Mehmetit * [[Alban Ukaj]] në rolin e Sokol Gjonajt * Aleksandar Radulović në rolin e Abidit * Selman Jusufi në rolin e babait të Nuredinit * Vuk Bulajić në rolin e Petërit * Branimir Popoviq si komandant ushtrie * Nikola Ristanovski si gjyqtar i fshatit == Prodhimi == Në vitin 2018, Qendra e Filmit e Malit të Zi njoftoi financimin prej 20,000 eurosh për zhvillimin e projektit, për filmin. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=17 November 2018 |title=Montenegro announces funding for 23 projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/360419/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në vitin 2019, filmi mori përsëri një fond prej 120,000 eurosh nga Mali i Zi për zhvillimin e projektit. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=25 September 2019 |title=Montenegro funds new projects by Ivan Marinović, Milan Todorović, Ivan Salatić and Srdjan Vuletić |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/378641/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në nëntor 2023, Industry@Tallinn & Baltic Event në seksionin e saj International Works in Progress dhuroi 7,000 euro, të përbëra nga 6,000 euro shërbime nga Studio Beep dhe 1,000 euro si pagesë udhëtimi për filmin. <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=27 October 2023 |title=Industry@Tallinn & Baltic Event reveals its Works in Progress projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/451671/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Publikimi == ''Kulla e Forcës'' u prezantua në seksionin Jashtë Konkurrencës në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro më 16 nëntor 2024. <ref>{{Cite web |date=3 November 2024 |title=Cairo International Film Festival Unveils The Lineup Of The 45th Edition |url=https://nilefm.com/entertainment/article/11465/cairo-international-film-festival-unveils-the-lineup-of-the-45th-edition |access-date=18 September 2025 |website=[[Nile FM]] |language=en}}</ref> Më vonë, më 26 nëntor, pati premierën e tij aziatike në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi . <ref>{{Cite web |date=26 November 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |access-date=18 September 2025 |website=[[International Film Festival of India]] |language=en}}</ref> Më 20 mars 2025, ai garoi në seksionin e Garës Ballkanike të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Sofje . <ref>{{Cite web |date=20 March 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |access-date=18 September 2025 |website=[[Sofia International Film Festival]] |language=en}}</ref> Më 2 korrik 2025, u shfaq në seksionin "Location Denied" të Festivalit të Filmit në Ischia . <ref>{{Cite web |last=Scarpa |first=Vittoria |date=23 June 2025 |title=The 23rd Ischia Film Festival lends a voice to forgotten regions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480487/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 July 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://www.ischiafilmfestival.it/index.php/it/i-film/item/obraz |access-date=18 September 2025 |website=[[Ischia Film Festival]] |language=en}}</ref> Filmi garoi në seksionin Awards Buzz – Filmi më i Mirë Ndërkombëtar i Festivalit të 37-të Ndërkombëtar të Filmit në Palm Springs më 3 janar 2026. <ref>{{Cite web |date=3 December 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |access-date=4 December 2025 |website=[[Palm Springs International Film Festival]] |language=en}}</ref> == Jehona == Marko Stojiljković i Cineuropa, duke e recenzuar filmin në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro, e përshkroi filmin si "një vepër kinemaje shumë të modës së vjetër, për mirë a për keq". Ai vuri në dukje se skenari, i shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević me ndihmën e regjisores Vukčević, herë pas here ndihej "i mbishkruar, i mirëfilltë dhe teatral". Megjithatë, Stojiljković vlerësoi kastin për ngritjen e filmit, duke theksuar Edon Rizvanollin, [[Alban Ukaj]] dhe Aleksandar Radulović në rolet kryesore, si dhe Selman Jusufi, Branimir Popović dhe Nikola Ristanovski në interpretimet dytësore. Stojiljković vërejti se regjia përdori "vizatime të gjera", duke përfshirë muzikën me tinguj etnik të Dušan Maksimovskit dhe kinematografinë vizualisht tërheqëse të Đorđe Stojiljković. U lavdërua gjithashtu edhe përkushtimi i filmit ndaj autenticitetit të periudhës, me vëmendjen ndaj detajeve të dukshme në prodhimin dhe dizajnin e kostumeve, si dhe në zgjedhjen e vendeve. Duke përfunduar vlerësimin e tij, Stojiljković e përshkroi filmin si "një vepër të ngushtë kinemaje që evokon zhanret tradicionale të një filmi lufte dhe një filmi western, pa e tepruar kurrë me qasjen e zhanrit në dëm të dramës në thelb të filmit". <ref>{{Cite web |last=Stojiljković |first=Marko |date=20 November 2024 |title=Review: Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/470428/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull}} == Referime == [[Kategoria:Filma në gjuhën serbokroate]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2024]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Mal të Zi]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të popullit shqiptarë]] 56tlas3dkwye3p0cp82k7mn57f1b6ny 3026004 3025998 2026-08-15T21:32:34Z Falemënderit 170047 3026004 wikitext text/x-wiki '''''Fytyra''''' (The Tower of Strength - Kulla e Forcës, {{Langx|srp|Obraz}} ) është një film dramatik [[Jetëshkrimi|biografik]] i vitit 2024 me regji nga Nikola Vukčević . Skenari i frymëzuar nga një tregim antologjik i akademikut [[Zuvdija Hoxhiq (Berisha)]], është shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević. <ref>{{Cite web |last=Jelena Kontic |date=19 May 2023 |title=Film "Obraz" Nikole Vukčevića kreće iz Kana |trans-title=Nikola Vukčević's film "Obraz" starts in Cannes |url=https://www.vijesti.me/vijesti/kultura/657242/film-obraz-nikole-vukcevica-krece-iz-kana |access-date=18 September 2025 |website=[[Vijesti]] |language=sr}}</ref> Filmi, i kompletuar me një mesazh humanist, zhvillohet rreth [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore në Jugosllavi]] . Ai ndjek një fëmijë të krishterë që i shpëton një sulmi [[SS Skënderbeu|të divizionit SS shqiptar]] që shkatërroi fshatin e tij dhe vrau prindërit e tij, dhe një të huaj [[Shqiptarët e Malit të Zi|shqiptar]] [[Islami në Mal të Zi|mysliman]], Nuredin Doka, tek i cili ai strehohet. <ref>{{Cite web |date=7 November 2024 |title=Nikola Vukčević: The Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/film/470237/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Filmi pati premierën botërore në Festivalin e Filmit në Cottbus më 7 nëntor 2024, në Garën e Filmit Metrazh të Gjatë, ku konkurroi për çmimin kryesor për filmin më të mirë. <ref>{{Cite web |date=7 November 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://www.filmfestivalcottbus.de/en/component/festivalmanager/movie/2546.html |access-date=18 September 2025 |website=[[FilmFestival Cottbus]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tanjug |date=4 November 2024 |title="Kadrovi i likovi uporedivi sa Gospodarom prstenova": Premijera filma "Obraz" Nikole Vukčevuća na festivalu u Nemačkoj |trans-title="Shoots and characters comparable to The Lord of the Rings": The premiere of the film "The Face" by Nikola Vukčevuč at the festival in Germany |url=https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/143980/kadrovi-i-likovi-uporedivi-sa-gospodarom-prstenova-premijera-filma-obraz-nikole-vukcevuca-na-festivalu-u-nemackoj/vest |access-date=18 September 2025 |website=[[Euronews]] |language=sr}}</ref> U zgjodh si filmi i Malit të Zi për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 98-ta të Akademisë, por nuk u nominua. <ref>{{Cite web |title=MK: Film ,,Obraz” crnogorski kandidat za nagradu Oskar |url=https://mnemagazin.me/2025/09/16/mk-film-obraz-crnogorski-kandidat-za-nagradu-oskar/ |access-date=18 September 2025 |website=MNE Magazin |language=sr-ltn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 September 2025 |title=European titles submitted for the Oscars race |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/482180#european-countries |access-date=26 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Rolet == * Edon Rizvanolli në rolin e Nuredin Dokës * Elez Axhović në rolin e Mehmetit * [[Alban Ukaj]] në rolin e Sokol Gjonajt * Aleksandar Radulović në rolin e Abidit * Selman Jusufi në rolin e babait të Nuredinit * Vuk Bulajić në rolin e Petërit * Branimir Popoviq si komandant ushtrie * Nikola Ristanovski si gjyqtar i fshatit == Prodhimi == Në vitin 2018, Qendra e Filmit e Malit të Zi njoftoi financimin prej 20,000 eurosh për zhvillimin e projektit, për filmin. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=17 November 2018 |title=Montenegro announces funding for 23 projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/360419/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në vitin 2019, filmi mori përsëri një fond prej 120,000 eurosh nga Mali i Zi për zhvillimin e projektit. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=25 September 2019 |title=Montenegro funds new projects by Ivan Marinović, Milan Todorović, Ivan Salatić and Srdjan Vuletić |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/378641/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në nëntor 2023, Industry@Tallinn & Baltic Event në seksionin e saj International Works in Progress dhuroi 7,000 euro, të përbëra nga 6,000 euro shërbime nga Studio Beep dhe 1,000 euro si pagesë udhëtimi për filmin. <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=27 October 2023 |title=Industry@Tallinn & Baltic Event reveals its Works in Progress projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/451671/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Publikimi == ''Kulla e Forcës'' u prezantua në seksionin Jashtë Konkurrencës në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro më 16 nëntor 2024. <ref>{{Cite web |date=3 November 2024 |title=Cairo International Film Festival Unveils The Lineup Of The 45th Edition |url=https://nilefm.com/entertainment/article/11465/cairo-international-film-festival-unveils-the-lineup-of-the-45th-edition |access-date=18 September 2025 |website=[[Nile FM]] |language=en}}</ref> Më vonë, më 26 nëntor, pati premierën e tij aziatike në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi . <ref>{{Cite web |date=26 November 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |access-date=18 September 2025 |website=[[International Film Festival of India]] |language=en}}</ref> Më 20 mars 2025, ai garoi në seksionin e Garës Ballkanike të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Sofje . <ref>{{Cite web |date=20 March 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |access-date=18 September 2025 |website=[[Sofia International Film Festival]] |language=en}}</ref> Më 2 korrik 2025, u shfaq në seksionin "Location Denied" të Festivalit të Filmit në Ischia . <ref>{{Cite web |last=Scarpa |first=Vittoria |date=23 June 2025 |title=The 23rd Ischia Film Festival lends a voice to forgotten regions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480487/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 July 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://www.ischiafilmfestival.it/index.php/it/i-film/item/obraz |access-date=18 September 2025 |website=[[Ischia Film Festival]] |language=en}}</ref> Filmi garoi në seksionin Awards Buzz – Filmi më i Mirë Ndërkombëtar i Festivalit të 37-të Ndërkombëtar të Filmit në Palm Springs më 3 janar 2026. <ref>{{Cite web |date=3 December 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |access-date=4 December 2025 |website=[[Palm Springs International Film Festival]] |language=en}}</ref> == Jehona == Marko Stojiljković i Cineuropa, duke e recenzuar filmin në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro, e përshkroi filmin si "një vepër kinemaje shumë të modës së vjetër, për mirë a për keq". Ai vuri në dukje se skenari, i shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević me ndihmën e regjisores Vukčević, herë pas here ndihej "i mbishkruar, i mirëfilltë dhe teatral". Megjithatë, Stojiljković vlerësoi kastin për ngritjen e filmit, duke theksuar Edon Rizvanollin, [[Alban Ukaj]] dhe Aleksandar Radulović në rolet kryesore, si dhe Selman Jusufi, Branimir Popović dhe Nikola Ristanovski në interpretimet dytësore. Stojiljković vërejti se regjia përdori "vizatime të gjera", duke përfshirë muzikën me tinguj etnik të Dušan Maksimovskit dhe kinematografinë vizualisht tërheqëse të Đorđe Stojiljković. U lavdërua gjithashtu edhe përkushtimi i filmit ndaj autenticitetit të periudhës, me vëmendjen ndaj detajeve të dukshme në prodhimin dhe dizajnin e kostumeve, si dhe në zgjedhjen e vendeve. Duke përfunduar vlerësimin e tij, Stojiljković e përshkroi filmin si "një vepër të ngushtë kinemaje që evokon zhanret tradicionale të një filmi lufte dhe një filmi western, pa e tepruar kurrë me qasjen e zhanrit në dëm të dramës në thelb të filmit". <ref>{{Cite web |last=Stojiljković |first=Marko |date=20 November 2024 |title=Review: Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/470428/ |access-date=18 September 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull}} == Referime == [[Kategoria:Filma në gjuhën serbokroate]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2024]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Mal të Zi]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të popullit shqiptarë]] fyvz2f2vz7ux9t851k100cg1893ht59 3026006 3026004 2026-08-15T21:42:14Z Falemënderit 170047 3026006 wikitext text/x-wiki '''''Fytyra''''' (The Tower of Strength - Kulla e Forcës, {{Langx|srp|Obraz}} ) është një film dramatik [[Jetëshkrimi|biografik]] i vitit 2024 me regji nga Nikola Vukčević . Skenari i frymëzuar nga një tregim antologjik i akademikut [[Zuvdija Hoxhiq (Berisha)]], është shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević. <ref>{{Cite web |last=Jelena Kontic |date=19 Mmaj 2023 |title=Film "Obraz" Nikole Vukčevića kreće iz Kana |trans-title=Nikola Vukčević's film "Obraz" starts in Cannes |url=https://www.vijesti.me/vijesti/kultura/657242/film-obraz-nikole-vukcevica-krece-iz-kana |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Vijesti]] |language=sr}}</ref> Filmi, i kompletuar me një mesazh humanist, zhvillohet rreth [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore në Jugosllavi]] . Ai ndjek një fëmijë të krishterë që i shpëton një sulmi [[SS Skënderbeu|të divizionit SS shqiptar]] që shkatërroi fshatin e tij dhe vrau prindërit e tij, dhe një të huaj [[Shqiptarët e Malit të Zi|shqiptar]] [[Islami në Mal të Zi|mysliman]], Nuredin Doka, tek i cili ai strehohet. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=Nikola Vukčević: The Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/film/470237/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Filmi pati premierën botërore në Festivalin e Filmit në Cottbus më 7 nëntor 2024, në Garën e Filmit Metrazh të Gjatë, ku konkurroi për çmimin kryesor për filmin më të mirë. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://www.filmfestivalcottbus.de/en/component/festivalmanager/movie/2546.html |access-date=18 shtator 2025 |website=[[FilmFestival Cottbus]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tanjug |date=4 nëntor 2024 |title="Kadrovi i likovi uporedivi sa Gospodarom prstenova": Premijera filma "Obraz" Nikole Vukčevuća na festivalu u Nemačkoj |trans-title="Shoots and characters comparable to The Lord of the Rings": The premiere of the film "The Face" by Nikola Vukčevuč at the festival in Germany |url=https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/143980/kadrovi-i-likovi-uporedivi-sa-gospodarom-prstenova-premijera-filma-obraz-nikole-vukcevuca-na-festivalu-u-nemackoj/vest |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Euronews]] |language=sr}}</ref> U zgjodh si filmi i Malit të Zi për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 98-ta të Akademisë, por nuk u nominua. <ref>{{Cite web |title=MK: Film ,,Obraz” crnogorski kandidat za nagradu Oskar |url=https://mnemagazin.me/2025/09/16/mk-film-obraz-crnogorski-kandidat-za-nagradu-oskar/ |access-date=18 shtator 2025 |website=MNE Magazin |language=sr-ltn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 shtator 2025 |title=European titles submitted for the Oscars race |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/482180#european-countries |access-date=26 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Rolet == * Edon Rizvanolli në rolin e Nuredin Dokës * Elez Axhović në rolin e Mehmetit * [[Alban Ukaj]] në rolin e Sokol Gjonajt * Aleksandar Radulović në rolin e Abidit * Selman Jusufi në rolin e babait të Nuredinit * Vuk Bulajić në rolin e Petërit * Branimir Popoviq si komandant ushtrie * Nikola Ristanovski si gjyqtar i fshatit == Prodhimi == Në vitin 2018, Qendra e Filmit e Malit të Zi njoftoi financimin prej 20,000 eurosh për zhvillimin e projektit, për filmin. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=17 nëntor 2018 |title=Montenegro announces funding for 23 projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/360419/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në vitin 2019, filmi mori përsëri një fond prej 120,000 eurosh nga Mali i Zi për zhvillimin e projektit. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=25 shtator 2019 |title=Montenegro funds new projects by Ivan Marinović, Milan Todorović, Ivan Salatić and Srdjan Vuletić |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/378641/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në nëntor 2023, Industry@Tallinn & Baltic Event në seksionin e saj International Works in Progress dhuroi 7,000 euro, të përbëra nga 6,000 euro shërbime nga Studio Beep dhe 1,000 euro si pagesë udhëtimi për filmin. <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=27 tetor 2023 |title=Industry@Tallinn & Baltic Event reveals its Works in Progress projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/451671/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Publikimi == ''Kulla e Forcës'' u prezantua në seksionin Jashtë Konkurrencës në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro më 16 nëntor 2024. <ref>{{Cite web |date=3 nëntor 2024 |title=Cairo International Film Festival Unveils The Lineup Of The 45th Edition |url=https://nilefm.com/entertainment/article/11465/cairo-international-film-festival-unveils-the-lineup-of-the-45th-edition |access-date=18 September 2025 |website=[[Nile FM]] |language=en}}</ref> Më vonë, më 26 nëntor, pati premierën e tij aziatike në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi . <ref>{{Cite web |date=26 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |access-date=18 shtator 2025 |website=[[International Film Festival of India]] |language=en}}</ref> Më 20 mars 2025, ai garoi në seksionin e Garës Ballkanike të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Sofje . <ref>{{Cite web |date=20 mars 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |access-date=18 htator 2025 |website=[[Sofia International Film Festival]] |language=en}}</ref> Më 2 korrik 2025, u shfaq në seksionin "Location Denied" të Festivalit të Filmit në Ischia . <ref>{{Cite web |last=Scarpa |first=Vittoria |date=23 qershor 2025 |title=The 23rd Ischia Film Festival lends a voice to forgotten regions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480487/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 korrik 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://www.ischiafilmfestival.it/index.php/it/i-film/item/obraz |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Ischia Film Festival]] |language=en}}</ref> Filmi garoi në seksionin Awards Buzz – Filmi më i Mirë Ndërkombëtar i Festivalit të 37-të Ndërkombëtar të Filmit në Palm Springs më 3 janar 2026. <ref>{{Cite web |date=3 dhjetor 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |access-date=4 dhjetor 2025 |website=[[Palm Springs International Film Festival]] |language=en}}</ref> == Jehona == Marko Stojiljković i Cineuropa, duke e recenzuar filmin në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro, e përshkroi filmin si "një vepër kinemaje shumë të modës së vjetër, për mirë a për keq". Ai vuri në dukje se skenari, i shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević me ndihmën e regjisores Vukčević, herë pas here ndihej "i mbishkruar, i mirëfilltë dhe teatral". Megjithatë, Stojiljković vlerësoi kastin për ngritjen e filmit, duke theksuar Edon Rizvanollin, [[Alban Ukaj]] dhe Aleksandar Radulović në rolet kryesore, si dhe Selman Jusufi, Branimir Popović dhe Nikola Ristanovski në interpretimet dytësore. Stojiljković vërejti se regjia përdori "vizatime të gjera", duke përfshirë muzikën me tinguj etnik të Dušan Maksimovskit dhe kinematografinë vizualisht tërheqëse të Đorđe Stojiljković. U lavdërua gjithashtu edhe përkushtimi i filmit ndaj autenticitetit të periudhës, me vëmendjen ndaj detajeve të dukshme në prodhimin dhe dizajnin e kostumeve, si dhe në zgjedhjen e vendeve. Duke përfunduar vlerësimin e tij, Stojiljković e përshkroi filmin si "një vepër të ngushtë kinemaje që evokon zhanret tradicionale të një filmi lufte dhe një filmi western, pa e tepruar kurrë me qasjen e zhanrit në dëm të dramës në thelb të filmit". <ref>{{Cite web |last=Stojiljković |first=Marko |date=20 nëntor 2024 |title=Review: Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/470428/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull}} == Referime == [[Kategoria:Filma në gjuhën serbokroate]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2024]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Mal të Zi]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të popullit shqiptarë]] b7f3yv7nyyi7weyd48ta2q3n50pid97 3026009 3026006 2026-08-15T21:44:36Z Falemënderit 170047 3026009 wikitext text/x-wiki '''''Fytyra''''' (The Tower of Strength - Kulla e Forcës, {{Langx|srp|Obraz}} ) është një film dramatik [[Jetëshkrimi|biografik]] i vitit 2024 me regji nga Nikola Vukčević . Skenari i frymëzuar nga një tregim antologjik i akademikut [[Zuvdija Hoxhiq (Berisha)]], është shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević. <ref>{{Cite web |last=Jelena Kontic |date=19 maj 2023 |title=Film "Obraz" Nikole Vukčevića kreće iz Kana |trans-title=Nikola Vukčević's film "Obraz" starts in Cannes |url=https://www.vijesti.me/vijesti/kultura/657242/film-obraz-nikole-vukcevica-krece-iz-kana |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Vijesti]] |language=sr}}</ref> Filmi, i kompletuar me një mesazh humanist, zhvillohet rreth [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore në Jugosllavi]] . Ai ndjek një fëmijë të krishterë që i shpëton një sulmi [[SS Skënderbeu|të divizionit SS shqiptar]] që shkatërroi fshatin e tij dhe vrau prindërit e tij, dhe një të huaj [[Shqiptarët e Malit të Zi|shqiptar]] [[Islami në Mal të Zi|mysliman]], Nuredin Doka, tek i cili ai strehohet. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=Nikola Vukčević: The Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/film/470237/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Filmi pati premierën botërore në Festivalin e Filmit në Cottbus më 7 nëntor 2024, në Garën e Filmit Metrazh të Gjatë, ku konkurroi për çmimin kryesor për filmin më të mirë. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://www.filmfestivalcottbus.de/en/component/festivalmanager/movie/2546.html |access-date=18 shtator 2025 |website=[[FilmFestival Cottbus]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tanjug |date=4 nëntor 2024 |title="Kadrovi i likovi uporedivi sa Gospodarom prstenova": Premijera filma "Obraz" Nikole Vukčevuća na festivalu u Nemačkoj |trans-title="Shoots and characters comparable to The Lord of the Rings": The premiere of the film "The Face" by Nikola Vukčevuč at the festival in Germany |url=https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/143980/kadrovi-i-likovi-uporedivi-sa-gospodarom-prstenova-premijera-filma-obraz-nikole-vukcevuca-na-festivalu-u-nemackoj/vest |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Euronews]] |language=sr}}</ref> U zgjodh si filmi i Malit të Zi për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 98-ta të Akademisë, por nuk u nominua. <ref>{{Cite web |title=MK: Film ,,Obraz” crnogorski kandidat za nagradu Oskar |url=https://mnemagazin.me/2025/09/16/mk-film-obraz-crnogorski-kandidat-za-nagradu-oskar/ |access-date=18 shtator 2025 |website=MNE Magazin |language=sr-ltn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 shtator 2025 |title=European titles submitted for the Oscars race |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/482180#european-countries |access-date=26 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Rolet == * Edon Rizvanolli në rolin e Nuredin Dokës * Elez Axhović në rolin e Mehmetit * [[Alban Ukaj]] në rolin e Sokol Gjonajt * Aleksandar Radulović në rolin e Abidit * Selman Jusufi në rolin e babait të Nuredinit * Vuk Bulajić në rolin e Petërit * Branimir Popoviq si komandant ushtrie * Nikola Ristanovski si gjyqtar i fshatit == Prodhimi == Në vitin 2018, Qendra e Filmit e Malit të Zi njoftoi financimin prej 20,000 eurosh për zhvillimin e projektit, për filmin. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=17 nëntor 2018 |title=Montenegro announces funding for 23 projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/360419/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në vitin 2019, filmi mori përsëri një fond prej 120,000 eurosh nga Mali i Zi për zhvillimin e projektit. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=25 shtator 2019 |title=Montenegro funds new projects by Ivan Marinović, Milan Todorović, Ivan Salatić and Srdjan Vuletić |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/378641/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në nëntor 2023, Industry@Tallinn & Baltic Event në seksionin e saj International Works in Progress dhuroi 7,000 euro, të përbëra nga 6,000 euro shërbime nga Studio Beep dhe 1,000 euro si pagesë udhëtimi për filmin. <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=27 tetor 2023 |title=Industry@Tallinn & Baltic Event reveals its Works in Progress projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/451671/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Publikimi == ''Kulla e Forcës'' u prezantua në seksionin Jashtë Konkurrencës në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro më 16 nëntor 2024. <ref>{{Cite web |date=3 nëntor 2024 |title=Cairo International Film Festival Unveils The Lineup Of The 45th Edition |url=https://nilefm.com/entertainment/article/11465/cairo-international-film-festival-unveils-the-lineup-of-the-45th-edition |access-date=18 September 2025 |website=[[Nile FM]] |language=en}}</ref> Më vonë, më 26 nëntor, pati premierën e tij aziatike në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi . <ref>{{Cite web |date=26 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |access-date=18 shtator 2025 |website=[[International Film Festival of India]] |language=en}}</ref> Më 20 mars 2025, ai garoi në seksionin e Garës Ballkanike të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Sofje . <ref>{{Cite web |date=20 mars 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Sofia International Film Festival]] |language=en}}</ref> Më 2 korrik 2025, u shfaq në seksionin "Location Denied" të Festivalit të Filmit në Ischia . <ref>{{Cite web |last=Scarpa |first=Vittoria |date=23 qershor 2025 |title=The 23rd Ischia Film Festival lends a voice to forgotten regions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480487/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 korrik 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://www.ischiafilmfestival.it/index.php/it/i-film/item/obraz |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Ischia Film Festival]] |language=en}}</ref> Filmi garoi në seksionin Awards Buzz – Filmi më i Mirë Ndërkombëtar i Festivalit të 37-të Ndërkombëtar të Filmit në Palm Springs më 3 janar 2026. <ref>{{Cite web |date=3 dhjetor 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |access-date=4 dhjetor 2025 |website=[[Palm Springs International Film Festival]] |language=en}}</ref> == Jehona == Marko Stojiljković i Cineuropa, duke e recenzuar filmin në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro, e përshkroi filmin si "një vepër kinemaje shumë të modës së vjetër, për mirë a për keq". Ai vuri në dukje se skenari, i shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević me ndihmën e regjisores Vukčević, herë pas here ndihej "i mbishkruar, i mirëfilltë dhe teatral". Megjithatë, Stojiljković vlerësoi kastin për ngritjen e filmit, duke theksuar Edon Rizvanollin, [[Alban Ukaj]] dhe Aleksandar Radulović në rolet kryesore, si dhe Selman Jusufi, Branimir Popović dhe Nikola Ristanovski në interpretimet dytësore. Stojiljković vërejti se regjia përdori "vizatime të gjera", duke përfshirë muzikën me tinguj etnik të Dušan Maksimovskit dhe kinematografinë vizualisht tërheqëse të Đorđe Stojiljković. U lavdërua gjithashtu edhe përkushtimi i filmit ndaj autenticitetit të periudhës, me vëmendjen ndaj detajeve të dukshme në prodhimin dhe dizajnin e kostumeve, si dhe në zgjedhjen e vendeve. Duke përfunduar vlerësimin e tij, Stojiljković e përshkroi filmin si "një vepër të ngushtë kinemaje që evokon zhanret tradicionale të një filmi lufte dhe një filmi western, pa e tepruar kurrë me qasjen e zhanrit në dëm të dramës në thelb të filmit". <ref>{{Cite web |last=Stojiljković |first=Marko |date=20 nëntor 2024 |title=Review: Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/470428/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull}} == Referime == [[Kategoria:Filma në gjuhën serbokroate]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2024]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Mal të Zi]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të popullit shqiptarë]] glw606jaxe76xx4pzmxu6r7ngcm0skq 3026010 3026009 2026-08-15T21:47:48Z Falemënderit 170047 3026010 wikitext text/x-wiki '''''Fytyra''''' (The Tower of Strength - Kulla e Forcës, {{Langx|srp|Obraz}} ) është një film dramatik [[Jetëshkrimi|biografik]] i vitit 2024 me regji nga Nikola Vukčević . Skenari i frymëzuar nga një tregim antologjik i akademikut [[Zuvdija Hoxhiq (Berisha)]], është shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević. <ref>{{Cite web |last=Jelena Kontic |date=19 maj 2023 |title=Film "Obraz" Nikole Vukčevića kreće iz Kana |trans-title=Nikola Vukčević's film "Obraz" starts in Cannes |url=https://www.vijesti.me/vijesti/kultura/657242/film-obraz-nikole-vukcevica-krece-iz-kana |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Vijesti]] |language=sr}}</ref> Filmi, i kompletuar me një mesazh humanist, zhvillohet rreth [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore në Jugosllavi]] . Ai ndjek një fëmijë të krishterë që i shpëton një sulmi [[SS Skënderbeu|të divizionit SS shqiptar]] që shkatërroi fshatin e tij dhe vrau prindërit e tij, dhe një të huaj [[Shqiptarët e Malit të Zi|shqiptar]] [[Islami në Mal të Zi|mysliman]], Nuredin Doka, tek i cili ai strehohet. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=Nikola Vukčević: The Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/film/470237/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Filmi pati premierën botërore në Festivalin e Filmit në Cottbus më 7 nëntor 2024, në Garën e Filmit Metrazh të Gjatë, ku konkurroi për çmimin kryesor për filmin më të mirë. <ref>{{Cite web |date=7 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://www.filmfestivalcottbus.de/en/component/festivalmanager/movie/2546.html |access-date=18 shtator 2025 |website=[[FilmFestival Cottbus]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Tanjug |date=4 nëntor 2024 |title="Kadrovi i likovi uporedivi sa Gospodarom prstenova": Premijera filma "Obraz" Nikole Vukčevuća na festivalu u Nemačkoj |trans-title="Shoots and characters comparable to The Lord of the Rings": The premiere of the film "The Face" by Nikola Vukčevuč at the festival in Germany |url=https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/143980/kadrovi-i-likovi-uporedivi-sa-gospodarom-prstenova-premijera-filma-obraz-nikole-vukcevuca-na-festivalu-u-nemackoj/vest |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Euronews]] |language=sr}}</ref> U zgjodh si filmi i Malit të Zi për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar në Çmimet e 98-ta të Akademisë, por nuk u nominua. <ref>{{Cite web |title=MK: Film ,,Obraz” crnogorski kandidat za nagradu Oskar |url=https://mnemagazin.me/2025/09/16/mk-film-obraz-crnogorski-kandidat-za-nagradu-oskar/ |access-date=18 shtator 2025 |website=MNE Magazin |language=sr-ltn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 shtator 2025 |title=European titles submitted for the Oscars race |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/482180#european-countries |access-date=26 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Rolet == * Edon Rizvanolli në rolin e Nuredin Dokës * Elez Axhović në rolin e Mehmetit * [[Alban Ukaj]] në rolin e Sokol Gjonajt * Aleksandar Radulović në rolin e Abidit * Selman Jusufi në rolin e babait të Nuredinit * Vuk Bulajić në rolin e Petërit * Branimir Popoviq si komandant ushtrie * Nikola Ristanovski si gjyqtar i fshatit == Prodhimi == Në vitin 2018, Qendra e Filmit e Malit të Zi njoftoi financimin prej 20,000 eurosh për zhvillimin e projektit, për filmin. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=17 nëntor 2018 |title=Montenegro announces funding for 23 projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/360419/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në vitin 2019, filmi mori përsëri një fond prej 120,000 eurosh nga Mali i Zi për zhvillimin e projektit. <ref>{{Cite web |last=Petković |first=Vladan |date=25 shtator 2019 |title=Montenegro funds new projects by Ivan Marinović, Milan Todorović, Ivan Salatić and Srdjan Vuletić |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/378641/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> Në nëntor 2023, Industry@Tallinn & Baltic Event në seksionin e saj International Works in Progress dhuroi 7,000 euro, të përbëra nga 6,000 euro shërbime nga Studio Beep dhe 1,000 euro si pagesë udhëtimi për filmin. <ref>{{Cite web |last=Economou |first=Vassilis |date=27 tetor 2023 |title=Industry@Tallinn & Baltic Event reveals its Works in Progress projects |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/451671/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Publikimi == ''Kulla e Forcës'' u prezantua në seksionin Jashtë Konkurrencës në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro më 16 nëntor 2024. <ref>{{Cite web |date=3 nëntor 2024 |title=Cairo International Film Festival Unveils The Lineup Of The 45th Edition |url=https://nilefm.com/entertainment/article/11465/cairo-international-film-festival-unveils-the-lineup-of-the-45th-edition |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Nile FM]] |language=en}}</ref> Më vonë, më 26 nëntor, pati premierën e tij aziatike në Festivalin e 55-të Ndërkombëtar të Filmit në Indi . <ref>{{Cite web |date=26 nëntor 2024 |title=The Tower of Strength |url=https://iffigoa.org/international-cinema/competition/the_tower_of_strength |access-date=18 shtator 2025 |website=[[International Film Festival of India]] |language=en}}</ref> Më 20 mars 2025, ai garoi në seksionin e Garës Ballkanike të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Sofje . <ref>{{Cite web |date=20 mars 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://siff.bg/en/movies/balkan-competition/tower-of-strength |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Sofia International Film Festival]] |language=en}}</ref> Më 2 korrik 2025, u shfaq në seksionin "Location Denied" të Festivalit të Filmit në Ischia . <ref>{{Cite web |last=Scarpa |first=Vittoria |date=23 qershor 2025 |title=The 23rd Ischia Film Festival lends a voice to forgotten regions |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/480487/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 korrik 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://www.ischiafilmfestival.it/index.php/it/i-film/item/obraz |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Ischia Film Festival]] |language=en}}</ref> Filmi garoi në seksionin Awards Buzz – Filmi më i Mirë Ndërkombëtar i Festivalit të 37-të Ndërkombëtar të Filmit në Palm Springs më 3 janar 2026. <ref>{{Cite web |date=3 dhjetor 2025 |title=The Tower of Strength |url=https://psfilmfest.org/film-festival-2026/film-finder/the-tower-of-strength |access-date=4 dhjetor 2025 |website=[[Palm Springs International Film Festival]] |language=en}}</ref> == Jehona == Marko Stojiljković i Cineuropa, duke e recenzuar filmin në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në Kajro, e përshkroi filmin si "një vepër kinemaje shumë të modës së vjetër, për mirë a për keq". Ai vuri në dukje se skenari, i shkruar nga Ana Vujadinović dhe Melina Pota Koljević me ndihmën e regjisores Vukčević, herë pas here ndihej "i mbishkruar, i mirëfilltë dhe teatral". Megjithatë, Stojiljković vlerësoi kastin për ngritjen e filmit, duke theksuar Edon Rizvanollin, [[Alban Ukaj]] dhe Aleksandar Radulović në rolet kryesore, si dhe Selman Jusufi, Branimir Popović dhe Nikola Ristanovski në interpretimet dytësore. Stojiljković vërejti se regjia përdori "vizatime të gjera", duke përfshirë muzikën me tinguj etnik të Dušan Maksimovskit dhe kinematografinë vizualisht tërheqëse të Đorđe Stojiljković. U lavdërua gjithashtu edhe përkushtimi i filmit ndaj autenticitetit të periudhës, me vëmendjen ndaj detajeve të dukshme në prodhimin dhe dizajnin e kostumeve, si dhe në zgjedhjen e vendeve. Duke përfunduar vlerësimin e tij, Stojiljković e përshkroi filmin si "një vepër të ngushtë kinemaje që evokon zhanret tradicionale të një filmi lufte dhe një filmi western, pa e tepruar kurrë me qasjen e zhanrit në dëm të dramës në thelb të filmit". <ref>{{Cite web |last=Stojiljković |first=Marko |date=20 nëntor 2024 |title=Review: Tower of Strength |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/470428/ |access-date=18 shtator 2025 |website=[[Cineuropa]] |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Kinematografia]] == Lidhje të jashtme == * {{Imdb titull}} == Referime == [[Kategoria:Filma në gjuhën serbokroate]] [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2024]] [[Kategoria:Filma malazezë dramë]] [[Kategoria:Filma të vendosur në Mal të Zi]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të popullit shqiptarë]] 55ycxxz99abqaon7om9ln9hg3z5fhud 14 405356 3025999 2026-08-15T21:22:25Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Kinematografia e Malit të Zi]] 3025999 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Kinematografia e Malit të Zi]] po7c644af24okv5jr6p6rjhozvo7x2s 14 405357 3026000 2026-08-15T21:25:05Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Kinematografia sipas vendit]] 3026000 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Kinematografia sipas vendit]] bp8nzobo5g0cwfx8ws05whkg4phw2g8 14 405358 3026002 2026-08-15T21:28:16Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Kulturë popullore]] 3026002 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Kulturë popullore]] rmw75nl4kif7u866j6qyblzlzynpap9 0 405359 3026003 2026-08-15T21:31:13Z Falemënderit 170047 Faqja u ridrejtua te [[Zuvdija Hoxhiq (Berisha)]] 3026003 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Zuvdija Hoxhiq (Berisha)]] 0zdsi6gefvk9argr31cn78qb02decw5 1 405360 3026028 2026-08-16T03:20:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026028 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Burrnesha (film)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026027 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241218054154/https://www.indiewire.com/criticism/culture/berlin-review-sworn-virgin-with-alba-rohrwacher-a-subtle-compassionate-study-of-gender-culture-267134/ për lidhjen https://www.indiewire.com/criticism/culture/berlin-review-sworn-virgin-with-alba-rohrwacher-a-subtle-compassionate-study-of-gender-culture-267134/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 05:20 (CEST) 8u2yfc4pwlm36danpe1iwe99pvtn6v4 1 405361 3026031 2026-08-16T03:59:40Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026031 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Carlo Acutis]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026030 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210413075503/https://www.catholicnewsagency.com/news/44881/mom-of-carlo-acutis-says-son-led-her-back-to-the-catholic-faith për lidhjen https://www.catholicnewsagency.com/news/44881/mom-of-carlo-acutis-says-son-led-her-back-to-the-catholic-faith. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 05:59 (CEST) k5zhlmkfv59d3jc2lno81dc7nododrj 1 405362 3026034 2026-08-16T04:18:03Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Arsimi profesional]] 3026034 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Arsimi profesional]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1989218 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070306021402/http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/services/votech.htm te http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/services/votech.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 16:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2450434 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171014134202/http://www.emergeskills.com/ për lidhjen http://www.emergeskills.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 maj 2022 13:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2932977 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151018021003/http://www.aste.usu.edu/htm/graduate/cte për lidhjen https://aste.usu.edu/htm/graduate/cte. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2026 10:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi profesional]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2980258 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2026 22:13 (CEST) k3lm4bi7s6sa0j6mf0gtmdozmm0lfzi 1 405363 3026036 2026-08-16T04:18:33Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Forca Detare Shqiptare]] 3026036 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Forca Detare Shqiptare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2902603 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210307220256/https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Ndihm%C3%AB%3AP%C3%ABrmbajtja%2FFillimi&oldid=2196972 për lidhjen https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja/Fillimi&oldid=2196972. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 shkurt 2026 19:19 (CET) jtpf7pytl1h3z4rplg1bbhjng6rdp7t 1 405364 3026048 2026-08-16T04:23:26Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Arsimi në Kroaci]] 3026048 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2580158 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101129074509/http://usefoundation.org/view/165 për lidhjen http://www.usefoundation.org/view/165. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2023 03:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2583641 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180210234958/http://www.hkk.hr/ për lidhjen http://www.hkk.hr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shtator 2023 04:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2586495 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221130062945/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/30681-e-school-project-increases-digital-literacy-of-croatian-students. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 shtator 2023 04:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kroaci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2906792 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240216034630/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ për lidhjen https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 mars 2026 01:16 (CET) gr55s9iea6hai7s2dwhjpy3d9yklphz 1 405365 3026050 2026-08-16T04:24:16Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kisha Katolike Romake në Shqipëri]] 3026050 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kisha Katolike Romake në Shqipëri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3017967 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf për lidhjen http://www.etd.ceu.hu/2009/mphlae01.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 gusht 2026 15:37 (CEST) k9n4uqggr710q3sk0u22fkp8n35ket3 1 405366 3026052 2026-08-16T04:24:36Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]] 3026052 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|List of equipment of the Serbian Armed Forces|22 korrik 2026|1365426201}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:14 (CEST) om7v5rz0degu82ggf7yalfij97dtldh 1 405367 3026067 2026-08-16T06:50:16Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3026067 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Infection|27 qershor 2026|1361366015}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:50 (CEST) bewxjbezm3eeg7fh5rzvpwub895ebkw 1 405368 3026073 2026-08-16T07:17:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026073 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dhoma e Deputetëve e Italisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026072 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260429084756/https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale për lidhjen https://temi.camera.it/leg19DIL/temi/19_tl18_riforma_elettorale. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 09:17 (CEST) r2d31k6xhczjmqitoknzhh7q8cy21nh 0 405369 3026074 2026-08-16T07:24:51Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Vaccine-preventable disease, versioni i datës 3 qershor 2026 (revizioni 1357552707) 3026074 wikitext text/x-wiki Një '''sëmundje e parandalueshme me vaksinë''' është një {{ill|sëmundje infektive|en|Infectious disease}} për të cilën ekziston një [[Vaksina|vaksinë]] parandaluese efektive.<ref name="Jong2022">{{cite book |last=Hickey |first=Patrick W. |editor1-last=Jong |editor1-first=Elaine C. |editor2-last=Stevens |editor2-first=Dennis L. |title=Netter's Infectious Diseases |date=2022 |publisher=Elsevier |location=Philadelphia |isbn=978-0-323-71159-3 |pages=2–4 |edition=2nd |chapter-url=https://books.google.com/books?id=l8skEAAAQBAJ&pg=PA2 |language=en |chapter=1. Introduction to vaccine preventable diseases in children and adolescents |access-date=2023-09-25 |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925171913/https://books.google.com/books?id=l8skEAAAQBAJ&pg=PA2 |url-status=live }}</ref><ref name="CDC">{{cite web |title=Fast Facts on Global Immunization |url=https://www.cdc.gov/globalhealth/immunization/data/fast-facts.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=2023-09-25 |language=en-us |date=2023-04-20 |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925171248/https://www.cdc.gov/globalhealth/immunization/data/fast-facts.html |url-status=live }}</ref> Nëse një person kontrakton një sëmundje të parandalueshme me vaksinë dhe vdes prej saj, vdekja konsiderohet '''vdekje e parandalueshme me vaksinë'''.{{Citim i duhur|data=qershor 2022}} Sëmundjet e parandalueshme me vaksinë më të zakonshme dhe më të rënda, të ndjekura nga [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] (OBSH), janë: [[difteria]], infeksioni me {{ill|''Haemophilus influenzae'' serotipi b|en|Haemophilus influenzae}}, [[hepatiti B]], [[fruthi]], [[meningjiti]], [[parotiti]], {{ill|pertusisi|en|Pertussis}}, [[poliomieliti]], rubeola, [[tetanosi]], [[tuberkulozi]] dhe {{ill|ethet e verdha|en|Yellow fever}}.<ref name="Vaccine-preventable diseases">{{cite web |url=https://www.who.int/immunization_monitoring/diseases/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20050707082527/http://www.who.int/immunization_monitoring/diseases/en/ |url-status=dead |archive-date=2005-07-07 |title=WHO &#124; Vaccine-preventable diseases |language=en }}</ref> OBSH-ja raporton se ekzistojnë vaksina të licencuara për të parandaluar, ose për të kontribuar në parandalimin dhe kontrollin e, 31 infeksioneve të parandalueshme me vaksinë.<ref name="WHOglobal">{{cite web |title=Global Vaccine Action Plan |url=https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/strategies/global-vaccine-action-plan |access-date=2023-09-06 |website=www.who.int |language=en |archive-date=2017-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171219204322/http://www.who.int/immunization/global_vaccine_action_plan/GVAP_doc_2011_2020/en/ |url-status=live }}</ref> == Sfondi == Në vitin 2012, [[Organizata Botërore e Shëndetësisë]] vlerësoi se vaksinimi parandalon 2,5 milionë vdekje çdo vit.<ref name="WHOglobal" /> Me imunizim 100% dhe efikasitet 100% të vaksinave, një nga çdo shtatë vdekje te fëmijët e vegjël mund të parandalohej, kryesisht në vendet në zhvillim, gjë që e bën këtë një çështje të rëndësishme të shëndetit global.<ref name="Vaccine-preventable diseases" /> Katër sëmundje ishin përgjegjëse për 98% të vdekjeve të parandalueshme me vaksinë: [[fruthi]], ''Haemophilus influenzae'' serotipi b, pertusisi, dhe [[tetanosi]] neonatal.<ref name="Vaccine-preventable diseases" /> Programi i Mbikëqyrjes, Vlerësimit dhe Monitorimit të Imunizimit i OBSH-së mbikëqyr dhe vlerëson sigurinë dhe efektivitetin e programeve dhe vaksinave në uljen e sëmundshmërisë dhe [[Vdekja|vdekjeve]] nga sëmundjet që mund të parandalohen me vaksina.<ref name="urlWHO-immunization-surveillance">{{cite web |url=https://www.who.int/immunization_monitoring/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20050707020426/http://www.who.int/immunization_monitoring/en/ |url-status=dead |archive-date=2005-07-07 |title=Immunization Surveillance, Assessment and Monitoring |access-date=2009-05-16 |language=en }}</ref> Vdekjet e parandalueshme me vaksinë shkaktohen zakonisht nga mosmarrja e vaksinës në kohën e duhur. Kjo mund të vijë nga kufizime financiare ose nga mungesa e qasjes në vaksinë. Një vaksinë që rekomandohet përgjithësisht mund të jetë e papërshtatshme mjekësisht për një numër të vogël njerëzish, për shkak të [[Alergjia|alergjive]] të rënda ose një sistemi imunitar të dëmtuar. Përveç kësaj, një vaksinë kundër një sëmundjeje të caktuar mund të mos rekomandohet për përdorim të përgjithshëm në një vend të caktuar, ose mund të rekomandohet vetëm për popullata të caktuara, si fëmijët e vegjël apo të moshuarit. Çdo vend përcakton rekomandimet e veta të imunizimit, bazuar në sëmundjet e zakonshme në zonën e tij dhe në përparësitë e kujdesit shëndetësor. Nëse një sëmundje e parandalueshme me vaksinë është e rrallë në një vend, atëherë banorët e atij vendi kanë më pak të ngjarë të marrin një vaksinë kundër saj. Për shembull, banorët e Kanadasë dhe të Shteteve të Bashkuara nuk marrin rregullisht vaksina kundër ethe të verdha, gjë që i lë të pambrojtur nëse udhëtojnë në zona ku rreziku i ethes së verdhë është më i lartë (rajone endemike ose kalimtare).<ref>{{cite web |date=2021-03-25 |title=Canadian Immunization Guide: Part 4. Immunizing agents |url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/publications/healthy-living/canadian-immunization-guide-part-4-active-vaccines.html |access-date=2023-09-06 |website=www.canada.ca |language=en |archive-date=2023-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525150651/https://www.canada.ca/en/public-health/services/publications/healthy-living/canadian-immunization-guide-part-4-active-vaccines.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Vaccine-Preventable Diseases – Yellow Fever |url=https://vaccineinformation.org/yellow-fever/ |access-date=2023-09-06 |website=vaccineinformation.org |language=en |archive-date=2017-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707065437/http://www.vaccineinformation.org/yellow-fever/ |url-status=live }}</ref> == Listat e sëmundjeve të parandalueshme me vaksinë == [[Skeda:Poliodrops.jpg|right|thumb|Një fëmijë duke u imunizuar kundër [[poliomieliti]]t]] '''Shiko edhe:''' Lista e normave të vdekshmërisë sipas rasteve për sëmundjet njerëzore === Lista e OBSH-së === [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|OBSH-ja]] rendit 28 sëmundje për të cilat ekzistojnë vaksina:<ref>{{Cite web |title=Vaccine-preventable Diseases |url=https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/diseases |access-date=2024-02-15 |website=www.who.int |language=en }}</ref> # Çikungunja # [[Kolera]] # [[COVID-19]] # Ethet e dengës # [[Difteria]] # ''Haemophilus influenzae'' tipi b # [[Hepatiti]] (vetëm A dhe [[Hepatiti B|B]]) # Infeksioni me papilomavirusin njerëzor # [[Gripi]] # Encefaliti japonez # [[Malaria]] # [[Fruthi]] # Meningjiti meningokoksik # [[Parotiti]] # Pertusisi # Sëmundja pneumokoksike # [[Poliomieliti]] # [[Tërbimi]] # Virusi respirator sincicial (RSV) # Rotavirusi # Rubeola # [[Lia]] dhe [[lia e majmunit]] # [[Tetanosi]] # Encefaliti i transmetuar nga rriqrat # [[Tuberkulozi]] # Ethet tifoide # Lia e dhenve # Ethet e verdha === Përdorimi te kafshët === # Bordetella # Distemperi qenor # Gripi qenor # Parvovirusi qenor # Klamidia # Kalicivirusi i maceve # Distemperi i maceve # Leuçemia e maceve # Rinotrakeiti viral i maceve # [[Leptospirosisi]] # Sëmundja Lyme == Sëmundje të parandalueshme me vaksinë të demonstruara në laborator te kafshë të tjera == {{Zgjerim}} * ''Enterococcus gallinarum'' te [[Miu|minjtë]] (për të parandaluar sëmundjen autoimune të shkaktuar nga bakteret)<ref>{{cite web |last=Wein |first=Harrison |date=2018-03-26 |title=Gut microbe drives autoimmunity |url=https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/gut-microbe-drives-autoimmunity |access-date=2020-07-24 |website=National Institutes of Health (NIH) |language=en |archive-date=2020-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717005122/https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/gut-microbe-drives-autoimmunity |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Kashef |first=Ziba |date=2018-03-08 |title=The enemy within: Gut bacteria drive autoimmune disease |url=https://news.yale.edu/2018/03/08/enemy-within-gut-bacteria-drive-autoimmune-disease |access-date=2020-07-24 |website=YaleNews |language=en |archive-date=2020-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927112645/https://news.yale.edu/2018/03/08/enemy-within-gut-bacteria-drive-autoimmune-disease |url-status=live }}</ref> {{Commonskat|Vaccine-preventable diseases|sëmundjet e parandalueshme me vaksinë}} == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Sëmundjet e parandalueshme me vaksinë| ]] [[Kategoria:Vaksinimi|Sëmundje të parandalueshme]] [[Kategoria:Sëmundjet infektive]] 4fsz5juyr2jy5x6p6yha9uer7tvnm9j 1 405370 3026080 2026-08-16T07:56:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026080 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e Pelikanit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026079 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304043306/http://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2009/1212/The-Day-of-the-Pelican për lidhjen https://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2009/1212/The-Day-of-the-Pelican. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 09:56 (CEST) mbj64engvzv19mi9i5gtxccvq0khkq7 1 405371 3026088 2026-08-16T08:49:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026088 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dua (film)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026087 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://alvafilm.ch/projects/dua. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 10:49 (CEST) 4eyx9jja3uuijl20qoih21awum0msr8 0 405372 3026091 2026-08-16T09:20:39Z NotEnisi2011 169472 Krijuar duke përkthyer seksionin e hyrjes së faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1365352091|2026–27 Kategoria e Parë]]" 3026091 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season|image=|competition=[[Kategoria e Parë]]|season=2026–27|winners=|promoted=|relegated=|matches=|total goals=|league topscorer=|biggest home win=|biggest away win=|highest scoring=|longest wins=|longest unbeaten=|longest winless=|longest losses=|highest attendance=|lowest attendance=|average attendance=|prevseason=[[Kategoria e Parë 2025-26|2025–26]]|nextseason=[[Kategoria e Parë 2027–28|2027–28]]}}'''[[Kategoria e Parë]] 2026–27''' është sezoni i 79-të zyrtar i nivelit të dytë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Sezoni do të fillojë më 5 shtator 2026 dhe do të përfundojë më 2 maj 2027. Janë 12 ekipe që garojnë këtë sezon. Ekipet fituese dhe të dytat do të ngjiten në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027–28]], së bashku me fituesit e ndeshjeve eliminatore. Humbësi i finales së play-off-eve për ngjitje do të luajë një ndeshje play-off për ngjitje kundër ekipit të renditur të 9-të të Kategorisë Superiore 2026–27 . 41gp7vtlkxaaedaet7fgghoymnbt0qz 3026092 3026091 2026-08-16T09:24:49Z NotEnisi2011 169472 3026092 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Kategoria e Parë 2026–27}} {{Infobox football league season|image=|competition=[[Kategoria e Parë]]|season=2026–27|winners=|promoted=|relegated=|matches=|total goals=|league topscorer=|biggest home win=|biggest away win=|highest scoring=|longest wins=|longest unbeaten=|longest winless=|longest losses=|highest attendance=|lowest attendance=|average attendance=|prevseason=[[Kategoria e Parë 2025-26|2025–26]]|nextseason=[[Kategoria e Parë 2027–28|2027–28]]}}'''[[Kategoria e Parë]] 2026–27''' është sezoni i 79-të zyrtar i nivelit të dytë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Sezoni do të fillojë më 5 shtator 2026 dhe do të përfundojë më 2 maj 2027. Janë 12 ekipe që garojnë këtë sezon. Ekipet fituese dhe të dytat do të ngjiten në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027–28]], së bashku me fituesit e ndeshjeve eliminatore. Humbësi i finales së play-off-eve për ngjitje do të luajë një ndeshje play-off për ngjitje kundër ekipit të renditur të 9-të të Kategorisë Superiore 2026–27 . dh4up8rssu3h8ldjaijqhjg4l7z86kg 3026093 3026092 2026-08-16T09:28:48Z NotEnisi2011 169472 NotEnisi2011 zhvendosi faqen [[2026–27 Kategoria e Parë]] te [[Kategoria e Parë 2026–27]] 3026092 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Kategoria e Parë 2026–27}} {{Infobox football league season|image=|competition=[[Kategoria e Parë]]|season=2026–27|winners=|promoted=|relegated=|matches=|total goals=|league topscorer=|biggest home win=|biggest away win=|highest scoring=|longest wins=|longest unbeaten=|longest winless=|longest losses=|highest attendance=|lowest attendance=|average attendance=|prevseason=[[Kategoria e Parë 2025-26|2025–26]]|nextseason=[[Kategoria e Parë 2027–28|2027–28]]}}'''[[Kategoria e Parë]] 2026–27''' është sezoni i 79-të zyrtar i nivelit të dytë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Sezoni do të fillojë më 5 shtator 2026 dhe do të përfundojë më 2 maj 2027. Janë 12 ekipe që garojnë këtë sezon. Ekipet fituese dhe të dytat do të ngjiten në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore 2027–28]], së bashku me fituesit e ndeshjeve eliminatore. Humbësi i finales së play-off-eve për ngjitje do të luajë një ndeshje play-off për ngjitje kundër ekipit të renditur të 9-të të Kategorisë Superiore 2026–27 . dh4up8rssu3h8ldjaijqhjg4l7z86kg 0 405373 3026094 2026-08-16T09:28:48Z NotEnisi2011 169472 NotEnisi2011 zhvendosi faqen [[2026–27 Kategoria e Parë]] te [[Kategoria e Parë 2026–27]] 3026094 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Kategoria e Parë 2026–27]] 1dr21v2ibem7an180fjrrb45h4ebxug 0 405374 3026098 2026-08-16T10:40:01Z Falemënderit 170047 Falemënderit zhvendosi faqen [[I ikuri-Fidani]] te [[Fidani (film)]] 3026098 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Fidani (film)]] lcqf8koz5ucy342zlya6oe358ol8rlc 14 405375 3026106 2026-08-16T10:51:16Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Filma sipas zhanrit]] 3026106 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma sipas zhanrit]] ogvo2agngxr3ifrdxv6qx6wtxlroekg 3026107 3026106 2026-08-16T10:53:25Z Falemënderit 170047 added [[Category:Argëtim për fëmijë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026107 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma sipas zhanrit]] [[Kategoria:Argëtim për fëmijë]] 9yi4pt4avm9rru4d3ynxr707tivoba2 14 405376 3026108 2026-08-16T10:53:57Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Argëtim]] 3026108 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Argëtim]] dxyxdxqq143xmo369658smfilwla45q 3026109 3026108 2026-08-16T10:54:09Z Falemënderit 170047 added [[Category:Fëmijët]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026109 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Argëtim]] [[Kategoria:Fëmijët]] arjn1db08wqd5rd1lfhd018xad3ac2f 1 405377 3026124 2026-08-16T11:01:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026124 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Enciklopedi pa fund : Qytetarët e nderit të Tiranës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026123 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250210110307/https://bum.al/produkti/enciklopedi-pa-fund-qytetaret-e-nderit-te-tiranes/ për lidhjen https://bum.al/produkti/enciklopedi-pa-fund-qytetaret-e-nderit-te-tiranes/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2026 13:01 (CEST) db4ntvfgfvvuxm0uctfq6p4qtbu6zti 14 405378 3026156 2026-08-16T11:43:49Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Filma kosovarë sipas vitit]] 3026156 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma kosovarë sipas vitit]] 9p0d1dhagmalcj29pkvlb0y74v8ggp3 14 405379 3026158 2026-08-16T11:46:15Z Falemënderit 170047 Faqe e re: [[Kategoria:Filma kosovarë sipas vitit]] 3026158 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filma kosovarë sipas vitit]] 9p0d1dhagmalcj29pkvlb0y74v8ggp3