Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 1737 3026538 3025813 2026-08-17T23:09:23Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 6 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026538 wikitext text/x-wiki {{multiple image | perrow = 3 | total_width = 382 | footer = Imazhe që lidhen me gjashtë degët kryesore të kimisë, duke filluar nga e majta lart, në kahun e akrepave të orës<ref group="shën"> Informacioni rreth imazheve në fusnotë u shkurtua; përshkrimet e plota janë më poshtë: *'''[[Kimia inorganike]]''': një përfaqësim dydimensional i një rrjeti qelqor prej fluorur berili(II) (BeF₂), që ilustron modelet e lidhjes amorfe (jo-kristalore) karakteristike për qelqet inorganike dhe strukturat e zgjeruara në rrjet. *'''[[Kimia organike]]''': një model molekular topa-shkopinj i [[Kafeina|kafeinës]], që tregon rregullimin e atomeve të [[Karboni|karbonit]] (gri), [[Hidrogjeni|hidrogjenit]] (bardhë), azotit (blu) dhe oksigjenit (kuq) në një heterociklë të zakonshme organike. *'''[[Kimia fizike]]''': një diagram i koordinatës së reaksionit që përshkruan konvertimin e reaktantit A në produktin C përmes një gjendjeje kalimtare, duke theksuar energjinë e aktivizimit (ΔG‡) dhe ndryshimin e energjisë së lirë Gibs (ΔG°), qendrore për kinetikën dhe termodinamikën kimike. *'''[[Kimia analitike]]''': një pjesë e një spektri protonik të rezonancës bërthamore magnetike (NMR, 300 MHz, CDCl₃) të një derivati të nitrobenzenit, që tregon rezonancat aromatike afër 6,6 ppm, përfaqësuese për metodat spektroskopike të përdorura për identifikimin dhe karakterizimin e përbërjeve kimike. *'''[[Biokimia]]''': një diagram me shirita i proteinës RGS4, bazuar në strukturën kristalore me numër PDB 1AGR, që ilustron motive të strukturës sekondare si α-helikset dhe lakoret, të përdorura zakonisht për të vizualizuar palosjen e proteinave. *'''Kimia e aplikuar''': një shkop ndriçues në të cilin peroksidi i hidrogjenit reagon me një ester fenil-oksalati për të formuar 1,2-dioksetandion, i cili dekompozohet dhe transferon energji te një fluoroforë që lëshon dritë si pjesë e një sekuence reaksionesh [[kemiluminishenca|kemiluminishence]]. Këto janë vetëm disa nga degët e shumta të kimisë. Të tjera përfshijnë (pa u kufizuar në): '''kiminë teorike''', '''termokiminë''', '''termodinamikën kimike''', '''kiminë mjekësore dhe farmaceutike''', '''kiminë e materialeve''', '''kiminë e mjedisit''', '''kiminë supramolekulare''', '''elektrokiminë''', '''kiminë kuantike''', '''kiminë e polimereve''', '''gjeokiminë''', '''kiminë bërthamore''' e të tjera. </ref>: një rrjet qelqor BeF₂ ('''kimia inorganike'''), një molekulë kafeine ('''kimia organike'''), një diagram i koordinatës së reaksionit ('''kimia fizike'''), një spektër protonik NMR ('''kimia analitike'''), proteina RGS4 ('''biokimia'''), dhe një shkop ndriçues me kemiluminishencë ('''kimia e aplikuar'''). | image1 = BeF2 glass.svg | image2 = Caffeine Jmol Ball and Stick Model.png | image3 = Reaction Coordinate Diagram.svg | image4 = Purple glowstick on black background in a ring.JPG | image5 = Protein RGS4 PDB 1agr.png | image6 = 4-nitroaniline.png }} '''Kimia''' është studimi shkencor i vetive dhe sjelljes së [[Lënda|materies]].<ref name="brown2018">{{cite book |last1=Brown |first1=Theodore L. |last2=LeMay, Jr. |first2=H. Eugene |last3=Bursten |first3=Bruce E. |last4=Murphy |first4=Catherine J. |last5=Woodward |first5=Patrick M. |last6=Stoltzfus |first6=Matthew W. |last7=Lufaso |first7=Michael W. |chapter=Introduction: Matter, energy, and measurement |title=Chemistry: The Central Science |publisher=Pearson |edition=14th |date=2018 |location=New York |pages=46–85 |isbn=978-0134414232 |language=en}}</ref><ref name="missy2020">{{cite book |url=https://uen.pressbooks.pub/introductorychemistry/ |last1=Kofoed |first1=Melissa |last2=Miller |first2=Shawn |title=Introductory Chemistry |publisher=UEN Pressbooks |date=2020 |location=Utah State University |language=en}}</ref> Është një [[Shkenca fizike|shkencë fizike]] brenda [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] që studion materien: përbërjen, strukturën, vetitë, sjelljen dhe ndryshimet që ajo pëson gjatë [[Reaksioni kimik|reaksioneve]] me [[Substanca|substanca]] të tjera.<ref name="definition">{{cite web |url=http://chemweb.ucc.ie/what_is_chemistry.htm |title=What is Chemistry? |publisher=Chemweb.ucc.ie |access-date=2011-06-12 |language=en |archive-date=3 tetor 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003061822/http://chemweb.ucc.ie/what_is_chemistry.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Definition of CHEMISTRY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/chemistry |website=Merriam-Webster |access-date=2020-08-24 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Definition of chemistry {{!}} Dictionary.com |url=http://dictionary.reference.com/browse/Chemistry |website=www.dictionary.com |access-date=2020-08-24 |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Chemistry Is Everywhere|url=https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/everywhere.html|website=American Chemical Society|access-date=2020-12-01|language=en}}</ref> Kimia trajton gjithashtu natyrën e [[Lidhja kimike|lidhjeve kimike]] në [[Përbërja kimike|përbërjet kimike]]. Në kuadër të lëndës së saj, kimia zë një pozitë të ndërmjetme mes [[Fizika|fizikës]] dhe [[Biologjia|biologjisë]].<ref>Carsten Reinhardt. ''Chemical Sciences in the 20th Century: Bridging Boundaries''. Wiley-VCH, 2001. {{ISBN|3-527-30271-9}}. f.&nbsp;1–2. (gjermanisht/anglisht)</ref> Ndonjëherë quhet "shkenca qendrore" sepse ofron një themel për të kuptuar disiplinat shkencore, si ato bazë ashtu edhe ato të aplikuara, në një nivel themelor.<ref>Theodore L. Brown, H. Eugene Lemay, Bruce Edward Bursten, H. Lemay. ''Chemistry: The Central Science''. Prentice Hall; bot. 8 (1999). {{ISBN|0-13-010310-1}}. f.&nbsp;3–4. (anglisht)</ref> Për shembull, kimia shpjegon aspekte të rritjes së bimëve ([[Botanika|botanikën]]), formimin e shkëmbinjve vullkanikë ([[Gjeologjia|gjeologjinë]]), mënyrën se si formohet [[ozoni]] atmosferik dhe si degradohen ndotësit mjedisorë ([[Ekologjia|ekologjinë]]), vetitë e dheut të Hënës (kozmokiminë), mënyrën se si veprojnë barnat ([[Farmakologjia|farmakologjinë]]), dhe si të mblidhet [[ADN]]-ja si provë në vendin e krimit (shkencën kriminalistike).<ref>{{cite web |title=How to translate chemistry to Indonesian? |url=https://www.kamus.net/english/chemistry?utm_source |access-date=2026-01-05 |website=www.kamus.net |language=en}}</ref> Kimia ka ekzistuar nën emra të ndryshëm që nga kohët e lashta.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/science/chemistry/Chemistry-and-society|title=Chemistry – Chemistry and society |website=Britannica |access-date=2023-05-06 |language=en}}</ref> Ajo është zhvilluar, dhe sot kimia përfshin fusha të ndryshme specializimi, ose nëndisiplina, të cilat vazhdojnë të shtohen në numër dhe të ndërlidhen për të krijuar fusha të reja ndërdisiplinore studimi. Zbatimet e degëve të ndryshme të kimisë përdoren shpesh për qëllime ekonomike në [[industria kimike|industrinë kimike]].<ref>{{cite web |date=2018-05-20 |title=1.1: The Scope of Chemistry |url=https://chem.libretexts.org/Courses/College_of_Marin/CHEM_114%3A_Introductory_Chemistry/01%3A_The_Chemical_World/1.01%3A_The_Scope_of_Chemistry |access-date=2026-01-05 |website=Libretexts |language=en}}</ref> == Etimologjia == Fjala ''kimi'' vjen nga një ndryshim, gjatë [[Rilindja|Rilindjes]], i fjalës ''[[Alkimia|alkimi]]'', e cila i referohej një grupi më të hershëm praktikash që përfshinte elemente të kimisë, [[Metalurgjia|metalurgjisë]], [[filozofia|filozofisë]], [[Astrologjia|astrologjisë]], [[astronomia|astronomisë]], [[mistika|mistikës]] dhe [[mjekësia|mjekësisë]]. Alkimia shoqërohet shpesh me kërkimin për të shndërruar plumbin ose metale të tjera bazë në ar, megjithëse alkimistët interesoheshin edhe për shumë prej çështjeve të kimisë moderne.<ref>{{cite book |last=Ihde |first=Aaron J. |title=The development of modern chemistry |date=1984 |publisher=Dover |isbn=978-0-486-64235-2 |location=New York |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=Calian |first=George-Florin |title='Alkimia Operativa and Alkimia Speculativa'. Some Modern Controversies on the Historiography of Alchemy |url=https://ams.ceu.edu/2010/Calian.pdf |journal=Annual of Medieval Studies at CEU |date=2010 |volume=16 |pages=166–90 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=Newman |first=William R. |date=2011 |title=What Have We Learned from the Recent Historiography of Alchemy? |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/660140 |journal=Isis |volume=102 |issue=2 |pages=313–321 |doi=10.1086/660140 |pmid=21874691 |issn=0021-1753 |language=en}}</ref> Fjala moderne ''alkimi'' rrjedh nga ana e vet nga fjala [[Gjuha arabe|arabishte]] ا. Kjo mund të ketë origjinë [[gjuha egjiptiane|egjiptiane]], pasi al-kīmīā rrjedh nga [[greqishtja e vjetër]] χημία, e cila nga ana e vet rrjedh nga fjala ''Kemet'', emri i lashtë i Egjiptit në gjuhën egjiptiane.<ref name="oed">"alchemy", zë në ''The Oxford English Dictionary'', J.A. Simpson dhe E.S.C. Weiner, vëll. 1, bot. 2, 1989, {{ISBN|0-19-861213-3}}. (anglisht)</ref> Në një version tjetër, al-kīmīā mund të rrjedhë nga greqishtja e vjetër χημεία, "të hedhësh së bashku".<ref>Weekley, Ernest (1967). ''Etymological Dictionary of Modern English''. New York: Dover Publications. {{ISBN|0-486-21873-2}}. (anglisht)</ref> == Parimet moderne == [[File:Lab bench.jpg|thumb|upright=1.15|[[Laboratori|Laborator]] në Institutin e Biokimisë, [[:en:University of Cologne|Universiteti i Këlnit]], [[Gjermania]]]] Modeli aktual i strukturës atomike është modeli kuantomekanik.<ref>{{cite encyclopedia|title=chemical bonding|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/684121/chemical-bonding/43383/The-quantum-mechanical-model|encyclopedia=Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=2012-11-01 |language=en}}</ref> Kimia tradicionale fillon me studimin e [[Grimca elementare|grimcave elementare]], [[Atomi|atomeve]], [[Molekula|molekulave]],<ref>Anthony Carpi. [https://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=49 Matter: Atoms from Democritus to Dalton] (anglisht).</ref> [[Substanca|substancave]], [[Metalet|metaleve]], [[Kristali|kristaleve]] dhe agregateve të tjera të materies. Materia mund të studiohet në gjendje të ngurtë, të lëngët, të gaztë dhe [[Plazma (fizikë)|plazmatike]], e izoluar ose në kombinim. Ndërveprimet, reaksionet dhe transformimet që studiohen në kimi janë zakonisht rezultat i ndërveprimeve mes atomeve, që sjellin rirregullime të lidhjeve kimike që i mbajnë atomet së bashku. Sjellje të tilla studiohen në një [[Laboratori|laborator]] kimie. Laboratori i kimisë përdor stereotipisht forma të ndryshme qelqi laboratorik. Sidoqoftë qelqi nuk është qendror për kiminë, dhe një pjesë e madhe e kimisë eksperimentale (si dhe asaj të aplikuar/industriale) bëhet pa të. [[File:Chemicals in flasks.jpg|thumb|right|Tretësira substancash në shishe reagentësh, përfshirë hidroksidin e amonit dhe acidin nitrik, të ndriçuara në ngjyra të ndryshme]] Një [[Reaksioni kimik|reaksion kimik]] është shndërrimi i disa substancave në një ose më shumë substanca të ndryshme.<ref>IUPAC, ''IUPAC Gold Book'', [http://goldbook.iupac.org/C01033.html Përkufizimi] (anglisht).</ref> Baza e një shndërrimi të tillë kimik është rirregullimi i elektroneve në lidhjet kimike mes atomeve. Ky proces mund të përshkruhet simbolikisht përmes një ekuacioni kimik, i cili zakonisht ka atomet si subjekte. Numri i atomeve në të majtë dhe në të djathtë të ekuacionit për një shndërrim kimik është i barabartë. (Kur numri i atomeve në njërën anë është i pabarabartë, shndërrimi quhet [[Reaksioni bërthamor|reaksion bërthamor]] ose [[Dezintegrimi radioaktiv|zbërthim radioaktiv]].) Lloji i reaksioneve kimike që mund t'i nënshtrohet një substancë dhe ndryshimet e energjisë që mund ta shoqërojnë atë kufizohen nga rregulla themelore të caktuara, të njohura si ligjet kimike. [[Energjia]] dhe [[entropia]] janë konsiderata të rëndësishme pothuajse në të gjitha studimet kimike. Substancat kimike klasifikohen sipas strukturës, fazës, si dhe [[Përbërja kimike|përbërjes kimike]] të tyre. Ato mund të analizohen me anë të mjeteve të analizës kimike, p.sh. [[spektroskopia]] dhe [[kromatografia]]. Shkencëtarët e angazhuar në kërkim kimik njihen si kimistë.<ref>{{cite web |url=http://www.calmis.ca.gov/file/occguide/CHEMIST.HTM |title=California Occupational Guide Number 22: Chemists |publisher=Calmis.ca.gov |date=1999-10-29 |access-date=2011-06-12 |language=en |archive-date=10 qershor 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610111332/http://www.calmis.ca.gov/file/occguide/CHEMIST.HTM |url-status=dead }}</ref> Shumica e kimistëve specializohen në një ose më shumë nëndisiplina. Disa koncepte janë thelbësore për studimin e kimisë; disa prej tyre janë:<ref>{{cite web |url=http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/matter/ |title=General Chemistry Online – Companion Notes: Matter |publisher=Antoine.frostburg.edu |access-date=2011-06-12 |language=en}}</ref> === Materia === {{Main|Lënda}} Në kimi, materia përkufizohet si çdo gjë që ka masë të mbetjes dhe vëllim (zë vend) dhe përbëhet nga [[Grimca|grimca]]. Grimcat që përbëjnë materien kanë gjithashtu masë të mbetjes – jo të gjitha grimcat kanë masë të mbetjes, siç është [[fotoni]]. Materia mund të jetë një [[Substanca|substancë]] kimike e pastër ose një [[përzierje]] substancash.<ref>{{cite book |last=Armstrong |first=James |title=General, Organic, and Biochemistry: An Applied Approach |publisher=Brooks/Cole |year=2012 |isbn=978-0-534-49349-3 |page=48 |language=en}}</ref> ==== Atomi ==== {{Main|Atomi}} [[File:Atom Diagram.svg|thumb|upright=0.75|left|Diagram i një atomi sipas [[Atomi sipas Radhërfordit|modelit të Radhërfordit]]]] [[Atomi]] është njësia bazë e kimisë. Ai përbëhet nga një bërthamë e dendur e quajtur [[Bërthama e atomit|bërthama atomike]], e rrethuar nga një hapësirë e zënë nga një re elektronike. Bërthama përbëhet nga [[Protoni|proton]]e të ngarkuara pozitivisht dhe [[Neutroni|neutron]]e të pangarkuara (së bashku të quajtura [[Nukloni|nukleone]]), ndërsa reja elektronike përbëhet nga [[Elektroni|elektron]]e të ngarkuara negativisht që rrotullohen rreth bërthamës. Në një atom neutral, elektronet e ngarkuara negativisht balancojnë ngarkesën pozitive të protoneve. Bërthama është e dendur; masa e një nukleoni është afërsisht 1.836 herë më e madhe se ajo e një elektroni, ndërkohë që rrezja e një atomi është rreth 10.000 herë më e madhe se ajo e bërthamës së tij.{{sfn|Burrows|Holman|Parsons|Pilling|2009|p=13}}{{sfn|Housecroft|Sharpe|2008|p=2}} Atomi është gjithashtu entiteti më i vogël që mund të konceptohet se ruan vetitë kimike të elementit, siç janë [[Elektronegativiteti|elektronegativiteti]], potenciali i jonizimit, gjendja(t) e preferuara e oksidimit, numri i koordinimit, dhe llojet e preferuara të lidhjeve që formon (p.sh., metalike, [[Lidhja jonike|jonike]], [[Lidhja kovalente|kovalente]]). ==== Elementi ==== [[File:Simple Periodic Table Chart-blocks.svg|thumb|right|upright=1.35|Forma standarde e [[tabela periodike e elementeve|tabelës periodike]] të elementeve kimike. Ngjyrat përfaqësojnë blloqe të ndryshme elementesh.]] {{Main|Lista e elementeve kimikë|l1=Elementi kimik}} Një element kimik është një substancë e pastër e përbërë nga një lloj i vetëm atomi, i karakterizuar nga numri i tij i veçantë i [[Protoni|proton]]eve në bërthamat e atomeve, i njohur si [[numri atomik]] dhe i shënuar me simbolin ''Z''. [[Numri i masës]] është shuma e numrit të protoneve dhe neutroneve në një bërthamë. Megjithëse të gjitha bërthamat e të gjithë atomeve që i përkasin një elementi kanë të njëjtin numër atomik, ato nuk kanë domosdoshmërisht të njëjtin numër mase; atomet e një elementi që kanë numra të ndryshëm mase njihen si [[Izotopi|izotop]]e. Për shembull, të gjithë atomet me 6 protone në bërthamat e tyre janë atome të elementit kimik [[karboni]], por atomet e karbonit mund të kenë numër mase 12 ose 13.{{sfn|Housecroft|Sharpe|2008|p=2}} Paraqitja standarde e elementeve kimike bëhet në [[tabela periodike e elementeve|tabelën periodike]], e cila i rendit elementet sipas numrit atomik. Tabela periodike është e organizuar në grupe, ose kolona, dhe periudha, ose rreshta. Tabela periodike është e dobishme për identifikimin e tendencave periodike.{{sfn|Burrows|Holman|Parsons|Pilling|2009|p=110}} ==== Përbërja ==== [[File:Carbon dioxide structure.png|thumb|left|upright=0.6|[[Dioksidi i karbonit]] (CO₂), një shembull i një përbërjeje kimike]] {{Main|Përbërja kimike}} Një ''përbërje'' është një substancë kimike e pastër e përbërë nga më shumë se një element. Vetitë e një përbërjeje ngjajnë pak me ato të elementeve që e përbëjnë.{{sfn|Burrows|Holman|Parsons|Pilling|2009|p=12}} Nomenklatura standarde e përbërjeve përcaktohet nga [[Bashkimi Ndërkombëtar i Kimisë së Pastër dhe të Aplikuar]] (IUPAC). Përbërjet organike emërtohen sipas sistemit të nomenklaturës organike.<ref>{{cite web |url=http://www.acdlabs.com/iupac/nomenclature/ |title=IUPAC Nomenclature of Organic Chemistry |publisher=Acdlabs.com |access-date=2011-06-12 |language=en}}</ref> Emrat për përbërjet inorganike krijohen sipas sistemit të nomenklaturës inorganike. Kur një përbërje ka më shumë se një përbërës, ata ndahen në dy klasa, përbërësit elektropozitivë dhe elektronegativë.<ref name="IUPAC">{{cite book |last1=Connelly |first1=Neil G. |last2=Damhus |first2=Ture |last3=Hartshom |first3=Richard M. |last4=Hutton |first4=Alan T. |title=Nomenclature of Inorganic Chemistry IUPAC Recommendations 2005 |date=2005 |publisher=Royal Society of Chemistry Publishing / IUPAC |location=Cambridge |isbn=0854044388 |language=en}}</ref> Për më tepër, Shërbimi i Përmbledhjeve Kimike (Chemical Abstracts Service, CAS) ka zhvilluar një metodë për të indeksuar substancat kimike. Sipas kësaj skeme, çdo substancë kimike identifikohet me një numër të njohur si numri i regjistrit CAS. ==== Molekula ==== {{Main|Molekula}} [[File:Caffeine (1) 3D ball.png|upright=1.05|thumb|right|Një përfaqësim topa-shkopinj i molekulës së [[kafeina|kafeinës]] (C₈H₁₀N₄O₂)]] Një ''molekulë'' është pjesa më e vogël e pandashme e një [[Substanca kimike|substance kimike]] të pastër që ka bashkësinë e saj unike të vetive kimike, domethënë, potencialin e saj për t'iu nënshtruar një bashkësie të caktuar reaksionesh kimike me substanca të tjera. Megjithatë, ky përkufizim funksionon mirë vetëm për substancat e përbëra nga molekula, gjë që nuk vlen për shumë substanca (shih më poshtë). Molekulat janë zakonisht një grup atomesh të lidhura së bashku me [[Lidhja kovalente|lidhje kovalente]], në atë mënyrë që struktura të jetë elektrikisht neutrale dhe të gjithë elektronet e valencës të jenë të çiftuar me elektrone të tjera, qoftë në lidhje apo në çifte të vetmuara. Kështu, molekulat ekzistojnë si njësi elektrikisht neutrale, ndryshe nga jonet. Kur ky rregull thyhet, duke i dhënë "molekulës" një ngarkesë, rezultati ndonjëherë quhet jon molekular ose jon poliatomik. Sidoqoftë, natyra diskrete dhe e ndarë e konceptit molekular zakonisht kërkon që jonet molekulare të jenë të pranishme vetëm në formë të mirë-ndarë, si p.sh. një rreze e drejtuar në vakum në një spektrometër mase. Grumbujt poliatomikë të ngarkuar që gjenden në trupa të ngurtë (për shembull, jonet e zakonshme të [[Sulfati|sulfatit]] ose [[Nitrati|nitratit]]) zakonisht nuk konsiderohen "molekula" në kimi. Disa molekula përmbajnë një ose më shumë elektrone të paçiftuara, duke krijuar [[Radikali (kimi)|radikale]]. Shumica e radikaleve janë relativisht reaktive, por disa, si oksidi nitrik (NO), mund të jenë të qëndrueshëm. [[File:Benzene-2D-full.svg|thumb|upright=0.7|left|Formula strukturore dydimensionale e një molekule [[benzeni]] (C₆H₆)]] Elementet e gaztë "inerte", ose [[Grupi i tetëmbëdhjetë i elementeve kimike|fisnikë]] ([[heliumi]], [[neoni]], [[argoni]], [[kriptoni]], [[ksenoni]] dhe [[radoni]]) përbëhen nga atome të vetmuara si njësia e tyre më e vogël diskrete, ndërsa elementet e tjera kimike të izoluara përbëhen ose nga molekula ose nga rrjete atomesh të lidhura me njëri-tjetrin në ndonjë mënyrë. Molekula të identifikueshme përbëjnë substanca të njohura si uji, ajri dhe shumë përbërje organike si alkooli, sheqeri, benzina dhe farmaceutikët e ndryshëm. Sidoqoftë, jo të gjitha substancat apo përbërjet kimike përbëhen nga molekula të veçanta, dhe në fakt shumica e substancave të ngurta që përbëjnë koren, mantelin dhe bërthamën e Tokës janë përbërje kimike pa molekula. Këto lloje të tjera substancash, si përbërjet jonike dhe trupat e ngurtë me rrjet kovalent, organizohen në atë mënyrë që u mungon ekzistenca e molekulave të identifikueshme ''si të tilla''. Në vend të kësaj, këto substanca diskutohen në terma të njësive të formulës ose qelizave njësi si struktura më e vogël përsëritëse brenda substancës. Shembuj të substancave të tilla janë kripërat minerale (si [[Kripa|kripa e tryezës]]), trupa të ngurtë si karboni dhe [[diamanti]], metalet, dhe silika, e njohur si dhe mineralet silikate, si kuarci dhe graniti. Një nga karakteristikat kryesore të një molekule është gjeometria e saj, shpesh e quajtur struktura e saj. Ndërsa struktura e molekulave diatomike, triatomike ose tetra-atomike mund të jetë e thjeshtë (lineare, kënddrejtë piramidale etj.), struktura e molekulave poliatomike, të përbëra nga më shumë se gjashtë atome (të disa elementeve), mund të jetë vendimtare për natyrën e saj kimike. ==== Substanca dhe përzierja ==== {{infobox | data1 = [[File:Cín.png|100px]] [[File:Sulfur-sample.jpg|100px]] | data2 = [[File:Diamants maclés 2(République d'Afrique du Sud).jpg|100px]] [[File:Sugar 2xmacro.jpg|100px]] | data3 = [[File:Sal (close).jpg|100px]] [[File:Sodium bicarbonate.jpg|100px]] | data5 = Shembuj të substancave kimike të pastra. Nga e majta në të djathtë: elementet [[Kallaj|kallaji]] (Sn) dhe [[Sulfuri|squfuri]] (S), [[diamanti]] (një alotrop i karbonit), [[sakaroza]] (sheqeri i pastër), si dhe klorur natriumi (kripa) dhe [[Bikarbonati i natriumit|bikarbonat natriumi]] (soda buke), të cilat janë të dyja përbërje jonike. }} Një substancë kimike është një lloj materie me përbërje dhe bashkësi vetish të caktuara.<ref>{{Cite book |last1=Hill |first1=J. W. |title=General Chemistry |last2=Petrucci |first2=R. H. |last3=McCreary |first3=T. W. |last4=Perry |first4=S. S. |publisher=Pearson Prentice Hall |year=2005 |edition=4th |location=Upper Saddle River, New Jersey |page=37 |language=en}}</ref> Një grumbullim substancash quhet [[përzierje]]. Shembuj përzierjesh janë ajri dhe [[Aliazhi|aliazhet]].<ref>{{cite book |last1=Avedesian |first1=M. M. |title=Magnesium and Magnesium Alloys |last2=Baker |first2=Hugh |publisher=ASM International |page=59 |language=en}}</ref> ==== Moli dhe sasia e substancës ==== {{Main|Moli}} Moli është një njësi matëse që tregon një sasi substance (e quajtur edhe sasi kimike). Një mol përkufizohet të përmbajë saktësisht 6,02214076 × 10²³ grimca (atome, molekula, jone ose elektrone), ku numri i grimcave për mol njihet si konstantja e Avogadros.{{sfn|Burrows|Holman|Parsons|Pilling|2009|p=16}} Përqendrimi molar është sasia e një substance të caktuar për vëllim tretësire, dhe raportohet zakonisht në mol/dm³.{{sfn|Atkins|de Paula|2009|p=9}} === Faza === [[File:Phase changes.svg|thumb|upright=1.25|Diagram që tregon marrëdhëniet ndërmjet fazave dhe termat e përdorura për të përshkruar ndryshimet e fazës]] Përveç vetive specifike kimike që dallojnë klasifikimet e ndryshme kimike, kimikatet mund të ekzistojnë në disa faza. Në pjesën më të madhe, klasifikimet kimike janë të pavarura nga këto klasifikime të fazës në masë; megjithatë, disa faza më ekzotike janë të papajtueshme me disa veti kimike. Një ''fazë'' është një bashkësi gjendjesh e një sistemi kimik që kanë veti të ngjashme strukturore në masë, gjatë një game kushtesh, siç janë presioni ose temperatura. Vetitë fizike, si [[Dendësia|dendësia]] dhe treguesi i thyerjes, priren të bien brenda vlerave karakteristike të fazës. Faza e materies përkufizohet nga ''kalimi i fazës'', që është kur energjia e futur ose e nxjerrë nga sistemi shkon drejt rirregullimit të strukturës së sistemit, në vend që të ndryshojë kushtet në masë. Ndonjëherë dallimi midis fazave mund të jetë i vazhdueshëm në vend që të ketë një kufi diskret; në këtë rast materia konsiderohet të jetë në një gjendje superkritike. Kur tre gjendje takohen bazuar në kushtet, kjo njihet si [[pika trefishe]], dhe meqë kjo është e pandryshueshme, është një mënyrë e përshtatshme për të përcaktuar një grup kushtesh. Shembujt më të njohur të fazave janë trupat e ngurtë, lëngjet dhe gazet. Shumë substanca shfaqin faza të shumta të ngurta. Për shembull, ekzistojnë tre faza të [[Hekuri|hekurit]] të ngurtë (alfa, gama dhe delta) që ndryshojnë sipas temperaturës dhe presionit. Një dallim kryesor midis fazave të ngurta është struktura kristalore, ose rregullimi, i atomeve. Një fazë tjetër e hasur zakonisht në studimin e kimisë është faza "ujore", që është gjendja e substancave të tretura në tretësirë ujore (domethënë, në ujë). Faza më pak të njohura përfshijnë [[Plazma (fizikë)|plazmat]], kondensatet Bose–Ajnshtajn dhe kondensatet fermionike, si dhe fazat [[Paramagnetizmi|paramagnetike]] dhe feromagnetike të materialeve magnetike. Ndërkohë që shumica e fazave të njohura kanë të bëjnë me sisteme tredimensionale, është gjithashtu e mundur të përkufizohen analoge në sisteme dydimensionale, gjë që ka tërhequr vëmendje për rëndësinë e saj në sistemet biologjike. === Lidhjet === {{Main|Lidhja kimike}} [[File:Ionic bonding animation.gif|thumb|right|upright=1.15|Animacion i procesit të lidhjes jonike mes [[natriumi]]t (Na) dhe [[klori]]t (Cl) për të formuar klorur natriumi, ose kripën e zakonshme të tryezës. Lidhja jonike përfshin marrjen e elektroneve të valencës nga një atom te tjetri (në krahasim me ndarjen, që ndodh në lidhjen kovalente).]] Atomet që ngjiten së bashku në molekula ose kristale thuhet se janë të lidhur me njëri-tjetrin. Një lidhje kimike mund të vizualizohet si balanca multipole midis ngarkesave pozitive në bërthama dhe ngarkesave negative që lëkunden rreth tyre.<ref>{{cite web |title=Chemical Bonding by Anthony Carpi, PhD |url=http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=55 |access-date=2011-06-12 |publisher=visionlearning |language=en}}</ref> Më shumë se thjesht tërheqje dhe përzënie, energjitë dhe shpërndarjet karakterizojnë disponueshmërinë e një elektroni për t'u lidhur me një atom tjetër. Lidhja kimike mund të jetë [[Lidhja kovalente|lidhje kovalente]], [[Lidhja jonike|lidhje jonike]], [[Lidhja e hidrogjenit|lidhje hidrogjeni]], ose thjesht për shkak të [[Forcat e Van der Valsit|forcave të Van der Valsit]]. Secilit prej këtyre llojeve të lidhjeve i atribuohet një potencial i caktuar. Këto potenciale krijojnë ndërveprimet që i mbajnë atomet së bashku në molekula ose kristale. Në shumë përbërje të thjeshta, teoria e lidhjes valente, modeli i Përzënies së Çifteve Elektronike të Shtresës së Valencës (VSEPR), dhe koncepti i [[Numri i oksidimit|numrit të oksidimit]] mund të përdoren për të shpjeguar strukturën dhe përbërjen molekulare. Një lidhje jonike formohet kur një metal humbet një ose më shumë elektrone, duke u bërë [[Joni|kation]] i ngarkuar pozitivisht, dhe elektronet fitohen më pas nga atomi jometalik, duke u bërë [[Joni|anion]] i ngarkuar negativisht. Dy jonet e ngarkuara në mënyrë të kundërt tërheqin njëri-tjetrin, dhe lidhja jonike është forca elektrostatike e tërheqjes mes tyre. Për shembull, natriumi (Na), një metal, humbet një elektron për t'u bërë kation Na⁺, ndërsa klori (Cl), një jometal, fiton këtë elektron për t'u bërë Cl⁻. Jonet mbahen së bashku për shkak të tërheqjes elektrostatike, dhe kështu formohet përbërja klorur natriumi (NaCl), ose kripa e zakonshme e tryezës. [[File:Elektronenformel Punkte CH4.svg|thumb|upright=0.75|left|Në molekulën e [[metani]]t (CH₄), atomi i karbonit ndan një çift elektronesh valente me secilin nga katër atomet e hidrogjenit. Kështu, rregulli i oktetit plotësohet për atomin e C-së (ka tetë elektrone në shtresën e tij të valencës), ndërsa rregulli i dyshes plotësohet për atomet e H-së (ato kanë dy elektrone në shtresat e tyre të valencës).]] Në një lidhje kovalente, një ose më shumë çifte elektronesh valente ndahen nga dy atome: grupi elektrikisht neutral i atomeve të lidhura që rezulton quhet molekulë. Atomet do ta ndajnë elektronet e valencës në atë mënyrë që të krijojnë një konfigurim elektronik të [[Grupi i tetëmbëdhjetë i elementeve kimike|gazit fisnik]] (tetë elektrone në shtresën e tyre më të jashtme) për secilin atom. Atomet që priren të kombinohen në atë mënyrë që secili të ketë tetë elektrone në shtresën e vet të valencës thuhet se ndjekin rregullin e oktetit. Sidoqoftë, disa elemente si [[hidrogjeni]] dhe [[litiumi]] kanë nevojë vetëm për dy elektrone në shtresën e tyre më të jashtme për të arritur këtë konfigurim të qëndrueshëm; për këto atome thuhet se ndjekin ''rregullin e dyshes'', dhe në këtë mënyrë ato arrijnë konfigurimin elektronik të gazit fisnik [[heliumi]], i cili ka dy elektrone në shtresën e tij të jashtme. Në mënyrë të ngjashme, teoritë nga [[Fizika klasike|fizika klasike]] mund të përdoren për të parashikuar shumë struktura jonike. Për përbërje më të ndërlikuara, siç janë kompleksët metalikë, teoria e lidhjes valente është më pak e zbatueshme dhe përdoren zakonisht qasje alternative, si teoria e orbitaleve molekulare. === Energjia === {{Main|Energjia}} Në kontekstin e kimisë, energjia është një atribut i një substance si pasojë e strukturës së saj atomike, molekulare ose agregate. Meqë një shndërrim kimik shoqërohet nga një ndryshim në një ose më shumë nga këto lloj strukturash, ai shoqërohet gjithmonë nga një rritje ose ulje e energjisë së substancave të përfshira. Diçka energji transferohet mes mjedisit dhe reaktantëve të reaksionit në formën e nxehtësisë ose dritës; kështu produktet e një reaksioni mund të kenë më shumë ose më pak energji se reaktantët. Një reaksion thuhet se është ekzergonik nëse gjendja përfundimtare është më e ulët në shkallën e energjisë se gjendja fillestare; në rastin e reaksioneve endergonike situata është e kundërt. Një reaksion thuhet se është ekzotermik nëse reaksioni lëshon nxehtësi në mjedis; në rastin e reaksioneve endotermike, reaksioni thith nxehtësi nga mjedisi. Reaksionet kimike janë gjithmonë të pamundura përveçse nëse reaktantët tejkalojnë një pengesë energjie të njohur si energjia e aktivizimit. ''Shpejtësia'' e një reaksioni kimik (në një temperaturë të dhënë T) lidhet me energjinë e aktivizimit E, nëpërmjet faktorit të popullimit të Bolcmanit <math>e^{-E/kT} </math> – që është probabiliteti që një molekulë të ketë energji më të madhe ose të barabartë me E në temperaturën e dhënë T. Kjo varësi eksponenciale e shpejtësisë së reaksionit nga temperatura njihet si ekuacioni i Arrenit. Energjia e aktivizimit e nevojshme që të ndodhë një reaksion kimik mund të jetë në formën e nxehtësisë, dritës, elektricitetit ose forcës mekanike në formën e ultrazërit.<ref>Reilly, Michael. (2007). [https://www.newscientist.com/article/dn11427-mechanical-force-induces-chemical-reaction.html Mechanical force induces chemical reaction] (anglisht), NewScientist.com news service.</ref> Një koncept i lidhur, energjia e lirë, i cili përfshin gjithashtu konsiderata entropie, është një mjet shumë i dobishëm për të parashikuar realizueshmërinë e një reaksioni dhe për të përcaktuar gjendjen e ekuilibrit të një reaksioni kimik, në termodinamikën kimike. Një reaksion është i realizueshëm vetëm nëse ndryshimi total në energjinë e lirë të Gibsit është negativ, <math> \Delta G \le 0 \,</math>; nëse është i barabartë me zero, reaksioni kimik thuhet se është në [[Ekuilibri kimik|ekuilibër]]. Ekzistojnë vetëm gjendje të kufizuara të mundshme energjie për elektronet, atomet dhe molekulat. Këto përcaktohen nga rregullat e [[mekanika kuantike|mekanikës kuantike]], të cilat kërkojnë kuantizimin e energjisë së një sistemi të lidhur. Atomet/molekulat në një gjendje më të lartë energjie thuhet se janë të eksituara. Molekulat/atomet e një substance në një gjendje energjie të eksituar janë shpesh shumë më reaktive; domethënë, më të prirura ndaj reaksioneve kimike. Faza e një substance përcaktohet gjithmonë nga energjia e saj dhe energjia e mjedisit të saj. Kur forcat ndërmolekulare të një substance janë të tilla që energjia e mjedisit nuk mjafton për t'i kapërcyer, ajo ndodh në një fazë më të renditur, si e lëngët apo e ngurtë, siç është rasti me ujin (H₂O); një lëng në temperaturën e dhomës sepse molekulat e tij lidhen me lidhje hidrogjeni.<ref>[http://www.chem4kids.com/files/matter_changes.html Changing States of Matter] (anglisht), Chemforkids.com.</ref> Ndërsa [[Acidi Sulfhidrik|hidrogjensulfuri]] (H₂S) është gaz në temperaturën e dhomës dhe presionin standard, pasi molekulat e tij lidhen me ndërveprime më të dobëta dipol-dipol. Transferimi i energjisë nga një substancë kimike te tjetra varet nga ''madhësia'' e kuanteve të energjisë të lëshuara nga një substancë. Sidoqoftë, energjia termike shpesh transferohet më lehtë nga pothuajse çdo substancë te tjetra, sepse fononet përgjegjëse për nivelet e energjisë vibruese dhe rrotulluese në një substancë kanë shumë më pak energji se [[Fotoni|foton]]et e përfshira në transferimin e energjisë elektronike. Kështu, meqë nivelet e energjisë vibruese dhe rrotulluese janë më afër njëra-tjetrës se nivelet e energjisë elektronike, nxehtësia transferohet më lehtë mes substancave në krahasim me dritën ose forma të tjera të energjisë elektronike. Për shembull, [[Rrezet ultravjollcë|rrezatimi ultravjollcë]] elektromagnetik nuk transferohet me aq efikasitet nga një substancë te tjetra sa energjia termike apo elektrike. Ekzistenca e niveleve karakteristike të energjisë për substanca të ndryshme kimike është e dobishme për identifikimin e tyre përmes analizës së vijave spektrale. Lloje të ndryshme spektrash përdoren shpesh në spektroskopinë kimike, p.sh. IR, mikrovalë, NMR, ESR, etj. Spektroskopia përdoret gjithashtu për të identifikuar përbërjen e objekteve të largëta – si yjet dhe galaktikat e largëta – duke analizuar spektrat e tyre të rrezatimit. [[File:Emission spectrum-Fe.svg|thumb|upright=2.2|Spektri i emetimit të [[hekuri]]t]] Termi energjia kimike përdoret shpesh për të treguar potencialin e një substance kimike për t'iu nënshtruar një shndërrimi përmes një reaksioni kimik, ose për të shndërruar substanca të tjera kimike. === Reaksioni === {{Main|Reaksioni kimik}} [[File:VysokePece1.jpg|thumb|right|Gjatë reaksioneve kimike, lidhjet mes atomeve thyhen dhe formohen, duke rezultuar në substanca të ndryshme me veti të ndryshme. Në një furrë të lartë, oksidi i hekurit, një përbërje, reagon me monoksidin e karbonit për të formuar hekur, një nga elementet kimike, dhe dioksid karboni.]] Kur një substancë kimike shndërrohet si rezultat i ndërveprimit të saj me një substancë tjetër ose me energji, thuhet se ka ndodhur një reaksion kimik. Një ''reaksion kimik'' është pra një koncept i lidhur me "reagimin" e një substance kur ajo vjen në kontakt të ngushtë me një tjetër, qoftë si përzierje apo si tretësirë; ekspozimi ndaj ndonjë forme energjie, ose të dyja. Kjo rezulton në një shkëmbim energjie mes përbërësve të reaksionit, si dhe me mjedisin e sistemit, i cili mund të jetë enë të projektuara – shpesh qelq laboratorik. Reaksionet kimike mund të rezultojnë në formimin ose disociimin e molekulave, domethënë, molekulat që copëtohen për të formuar dy ose më shumë molekula, ose rirregullimin e atomeve brenda ose mes molekulave. Reaksionet kimike zakonisht përfshijnë krijimin ose thyerjen e lidhjeve kimike. [[Oksido-Reduktimi|Oksidimi, reduktimi]], disociimi, neutralizimi acid-bazë dhe rirregullimi molekular janë disa shembuj reaksionesh kimike të zakonshme. Një reaksion kimik mund të përshkruhet simbolikisht përmes një ekuacioni kimik. Ndërsa në një reaksion kimik jo-bërthamor numri dhe lloji i atomeve në të dyja anët e ekuacionit janë të barabartë, për një reaksion bërthamor kjo vlen vetëm për grimcat bërthamore, domethënë protonet dhe neutronet.<ref>[http://goldbook.iupac.org/C01034.html Chemical Reaction Equation] (anglisht), IUPAC Goldbook.</ref> Sekuenca e hapave në të cilën mund të ndodhë rirregullimi i lidhjeve kimike gjatë një reaksioni kimik quhet mekanizmi i reaksionit. Një reaksion kimik mund të imagjinohet të zhvillohet në një numër hapash, secili prej të cilëve mund të ketë një shpejtësi të ndryshme. Shumë ndërmjetës reaksioni me qëndrueshmëri të ndryshueshme mund të imagjinohen kështu gjatë rrjedhës së një reaksioni. Mekanizmat e reaksioneve propozohen për të shpjeguar kinetikën dhe përzierjen relative të produkteve të një reaksioni. Shumë kimistë fizikë specializohen në eksplorimin dhe propozimin e mekanizmave të reaksioneve të ndryshme kimike. Disa rregulla empirike, si rregullat Vudvard–Hofman, shpesh vijnë në ndihmë gjatë propozimit të një mekanizmi për një reaksion kimik. Sipas librit të artë të IUPAC-ut, një reaksion kimik është "një proces që rezulton në ndërkonvertimin e specieve kimike".<ref>Libri i Artë [http://goldbook.iupac.org/C01033.html Chemical Reaction] (anglisht), IUPAC Goldbook.</ref> Prandaj, një reaksion kimik mund të jetë një reaksion elementar ose një reaksion me hapa. Bëhet edhe një kualifikim shtesë, në atë që ky përkufizim përfshin rastet kur ndërkonvertimi i konformerëve është i vëzhgueshëm eksperimentalisht. Reaksione të tilla kimike të zbulueshme normalisht përfshijnë grupe entitetesh molekulare, siç tregohet nga ky përkufizim, por shpesh është konceptualisht e përshtatshme të përdoret termi edhe për ndryshime që përfshijnë entitete të vetme molekulare (domethënë "ngjarje kimike mikroskopike"). === Jonet dhe kripërat === [[File:Potassium-chloride-3D-ionic.png|thumb|upright=0.75|Struktura e rrjetit kristalor të klorur kaliumi (KCl), një kripë e formuar për shkak të tërheqjes së kationeve K⁺ dhe anioneve Cl⁻. Ngarkesa e përgjithshme e përbërjes jonike është zero.]] {{Main|Joni}} Një ''jon'' është një specie e ngarkuar, një atom ose një molekulë, që ka humbur ose fituar një ose më shumë elektrone. Kur një atom humbet një elektron dhe kështu ka më shumë protone se elektrone, atomi është një jon i ngarkuar pozitivisht, ose kation. Kur një atom fiton një elektron dhe kështu ka më shumë elektrone se protone, atomi është një jon i ngarkuar negativisht, ose anion. Kationet dhe anionet mund të formojnë një rrjet kristalor kripërash neutrale, siç është rasti i joneve Na⁺ dhe Cl⁻ që formojnë klorur natriumin, ose NaCl. Shembuj jonesh poliatomike që nuk ndahen gjatë reaksioneve acid-bazë janë hidroksidi (OH⁻) dhe [[Fosfati|fosfati]] (PO₄³⁻). [[Plazma (fizikë)|Plazma]] përbëhet nga materie e gaztë që është jonizuar plotësisht, zakonisht përmes temperaturës së lartë. === Aciditeti dhe baziciteti === [[File:Hydrogen-bromide-3D-vdW.svg|thumb|left|upright=0.8|[[Bromidi i hidrogjenit]] ekziston në fazën e gaztë si molekulë diatomike.]] {{Main|Acidet dhe Bazat}} Një substancë shpesh mund të klasifikohet si [[Acidi|acid]] ose bazë. Ekzistojnë disa teori të ndryshme që shpjegojnë sjelljen acid-bazë. Më e thjeshta është teoria e Arrenit, sipas së cilës një acid është një substancë që prodhon jone hidroniumi kur tretet në ujë, dhe një bazë është ajo që prodhon jone hidroksidi kur tretet në ujë. Sipas teorisë acid-bazë Bronsted–Louri, acidet janë substanca që dhurojnë një jon pozitiv hidrogjeni te një substancë tjetër në një reaksion kimik; nga ana tjetër, një bazë është substanca që merr atë jon hidrogjeni. Një teori e tretë e zakonshme është teoria acid-bazë e Luisit, e cila bazohet në formimin e lidhjeve të reja kimike. Teoria e Luisit shpjegon se një acid është një substancë e aftë të pranojë një çift elektronesh nga një substancë tjetër gjatë procesit të formimit të lidhjes, ndërsa një bazë është një substancë që mund të japë një çift elektronesh për të formuar një lidhje të re. Ekzistojnë disa mënyra të tjera në të cilat një substancë mund të klasifikohet si acid ose bazë, siç dëshmohet në historinë e këtij koncepti.<ref>{{cite web |url=https://h2g2.com/edited_entry/A708257 |title=History of Acidity |publisher=BBC |date=2004-05-27 |access-date=2011-06-12 |language=en}}</ref> Forca e acidit matet zakonisht me dy metoda. Një matje, e bazuar në përkufizimin e Arrenit të aciditetit, është [[PH|pH-ja]], e cila është një matje e përqendrimit të joneve hidronium në një tretësirë, e shprehur në një shkallë logaritmike negative. Kështu, tretësirat që kanë pH të ulët kanë përqendrim të lartë jonesh hidroniumi dhe mund të thuhet se janë më acide. Matja tjetër, e bazuar në përkufizimin Bronsted–Louri, është konstantja e disociimit të acidit (K_a), e cila mat aftësinë relative të një substance për të vepruar si acid sipas përkufizimit Bronsted–Louri të një acidi. Domethënë, substancat me K_a më të lartë kanë më shumë gjasa të dhurojnë jone hidrogjeni në reaksione kimike sesa ato me vlera K_a më të ulëta. === Redoksi === {{Main|Reaksionet redoks}} Reaksionet redoks (''red''uktim-''oks''idim) përfshijnë të gjitha reaksionet kimike në të cilat atomet ndryshojnë gjendjen e tyre të oksidimit, qoftë duke fituar elektrone (reduktim) ose duke humbur elektrone (oksidim). Substancat që kanë aftësinë të oksidojnë substanca të tjera thuhet se janë oksiduese dhe njihen si agjentë oksidues, oksidantë ose oksidues. Një oksidant heq elektrone nga një substancë tjetër. Në mënyrë të ngjashme, substancat që kanë aftësinë të reduktojnë substanca të tjera thuhet se janë reduktuese dhe njihen si agjentë reduktues, reduktantë, ose reduktues. Një reduktant transferon elektrone te një substancë tjetër dhe kështu oksidohet vetë. Dhe meqë "dhuron" elektrone, quhet gjithashtu dhurues elektronesh. Oksidimi dhe reduktimi i referohen mirëfilli një ndryshimi në numrin e oksidimit – transferimi i vërtetë i elektroneve mund të mos ndodhë kurrë. Kështu, oksidimi përkufizohet më mirë si rritje e numrit të oksidimit, dhe reduktimi si ulje e numrit të oksidimit. === Ekuilibri === {{Main|Ekuilibri kimik}} Megjithëse koncepti i ekuilibrit përdoret gjerësisht në shkenca të ndryshme, në kontekstin e kimisë, ai lind sa herë që janë të mundshme disa gjendje të ndryshme të përbërjes kimike, si për shembull, në një përzierje disa përbërjesh kimike që mund të reagojnë me njëra-tjetrën, ose kur një substancë mund të jetë e pranishme në më shumë se një lloj faze. Një sistem substancash kimike në ekuilibër, edhe pse ka një përbërje të pandryshuar, më së shpeshti nuk është statik; molekulat e substancave vazhdojnë të reagojnë me njëra-tjetrën, duke krijuar kështu një [[Ekuilibri dinamik|ekuilibër dinamik]]. Kështu koncepti përshkruan gjendjen në të cilën parametra si përbërja kimike mbeten të pandryshuar me kalimin e kohës. === Ligjet kimike === Reaksionet kimike qeverisen nga ligje të caktuara, të cilat janë bërë koncepte themelore në kimi. Disa prej tyre janë: {{div col|colwidth=30em}} * Ligji i Avogadros * Ligji Bir–Lambert * [[Ligji i Bojl-Mariotit|Ligji i Bojlit]] (1662, që lidh presionin dhe vëllimin) * Ligji i Çarllit (1787, që lidh vëllimin dhe temperaturën) * [[Ligji i Daltonit]] (1803, ligji i presioneve të pjesshme) * Ligjet e Fikut të difuzionit * Ligji i Gei-Lysakut (1809, që lidh presionin dhe temperaturën) * [[Ligji i gazit ideal|Ligji i gazeve ideale]] * Parimi i Le Shatelierit * Ligji i Henrit * [[Ligji i Hesit]] * [[Ligji i ruajtjes së energjisë]], që çon te konceptet e rëndësishme të ekuilibrit, termodinamikës, dhe kinetikës kimike. * [[Ligji i ruajtjes së masës]] vazhdon të respektohet në sisteme të izoluara, edhe në fizikën moderne. Megjithatë, [[Teoria speciale e relativitetit|relativiteti special]] tregon se, për shkak të ekuivalencës masë-energji, sa herë që "energji" jomateriale (nxehtësi, dritë, energji kinetike) hiqet nga një sistem jo-i-izoluar, do të humbasë me të edhe një sasi mase. Humbjet e larta të energjisë rezultojnë në humbje sasish mase të matshme, temë e rëndësishme në kiminë bërthamore. * Ligji i përpjesëtimeve të caktuara, megjithëse në shumë sisteme (veçanërisht biomakromolekulat dhe mineralet) raportet priren të kërkojnë numra të mëdhenj, dhe shpesh paraqiten si thyesa. * Ligji i Raultit {{div col end}} == Historia == {{Main|Historia e kimisë}} [[Historia e kimisë|Historia]] e kimisë përfshin një periudhë nga e kaluara e lashtë deri në ditët e sotme. Që nga disa mijëvjeçarë para erës sonë, qytetërimet përdornin teknologji që me kohë do të formonin bazën e degëve të ndryshme të kimisë. Shembuj përfshijnë nxjerrjen e metaleve nga xeherorët, prodhimin e qeramikave dhe smalteve, fermentimin e birrës dhe verës, nxjerrjen e substancave kimike nga bimët për mjekësi dhe parfum, shndërrimin e yndyrës në sapun, prodhimin e qelqit, dhe prodhimin e aliazheve si [[bronzi]]. Kimia u paraprijë nga protoshkenca e saj, [[alkimia]], e cila operonte me një qasje jo-shkencore ndaj kuptimit të përbërësve të materies dhe ndërveprimeve të tyre. Megjithëse nuk arriti të shpjegonte natyrën e materies dhe shndërrimet e saj, alkimistët hodhën themelet për kiminë moderne duke kryer eksperimente dhe duke regjistruar rezultatet. [[Robert Boyle]], megjithëse skeptik ndaj elementeve dhe i bindur nga alkimia, luajti një rol kyç në ngritjen e "artit të shenjtë" si një disiplinë e pavarur, themelore dhe filozofike, në veprën e tij ''The Sceptical Chymist'' (1661).<ref name=":0">{{Cite journal |last=Principe |first=L. |date=2011 |title=In retrospect: The Sceptical Chymist |journal=Nature |volume=469 |issue=7328 |pages=30–31 |doi=10.1038/469030a |bibcode=2011Natur.469...30P |s2cid=6490305 |issn=1476-4687|doi-access=free |language=en}}</ref> Ndërkohë që si alkimia ashtu edhe kimia merreshin me materien dhe shndërrimet e saj, dallimi vendimtar ishte [[metoda shkencore]] që përdornin kimistët në punën e tyre. Kimia, si trup njohurish i dallueshëm nga alkimia, u bë një shkencë e themeluar me punën e Antoine Lavoazisë, i cili zhvilloi një ligj të ruajtjes së masës që kërkonte matje të kujdesshme dhe vëzhgime sasiore të dukurive kimike. Historia e kimisë më pas është e ndërthurur me historinë e termodinamikës, veçanërisht përmes punës së Willard Gibsit.<ref>{{Cite web |url=http://web.lemoyne.edu/~giunta/papers.html |title=Selected Classic Papers from the History of Chemistry |access-date=2017-10-08 |language=en}}</ref> === Përkufizimi === Përkufizimi i kimisë ka ndryshuar me kalimin e kohës, ndërkohë që zbulime dhe teori të reja i shtohen funksionalitetit të shkencës. Termi "chymistry", sipas shkencëtarit të njohur Robert Boyle në vitin 1661, nënkuptonte lëndën e parimeve materiale të trupave të përzier.<ref>{{Cite book |last=Boyle |first=Robert |title=The Sceptical Chymist |publisher=Dover Publications, Incorporated (ribotim) |year=1661 |isbn=978-0-486-42825-3 |location=New York |language=en}}</ref> Në vitin 1663, kimisti Christopher Glaser e përshkroi "chymistry"-n si një art shkencor, me anë të të cilit dikush mëson të tretë trupat, dhe të nxjerrë prej tyre substancat e ndryshme sipas përbërjes së tyre, si dhe si t'i bashkojë sërish dhe t'i çojë drejt një përsosurie më të lartë.<ref>{{Cite book| last=Glaser | first = Christopher |title= Traite de la chymie|location=Paris | year=1663 |language=fr}} siç gjendet në: {{Cite book| last = Kim | first = Mi Gyung | title = Affinity, That Elusive Dream – A Genealogy of the Chemical Revolution | publisher = The MIT Press | year = 2003 | isbn = 978-0-262-11273-4 |language=en}}</ref> Përkufizimi i vitit 1730 i fjalës "kimi", siç e përdori Georg Ernst Shtali, nënkuptonte artin e zgjidhjes së trupave të përzier, të përbërë ose të agreguar në parimet e tyre, dhe të përbërjes së trupave të tillë nga këto parime.<ref>{{Cite book |last=Stahl |first=George |title=Philosophical Principles of Universal Chemistry |year=1730 |location=London, England |language=en}}</ref> Në vitin 1837, Zhan-Batist Dyma e konsideroi fjalën "kimi" t'i referohej shkencës që merret me ligjet dhe efektet e forcave molekulare.<ref>Dumas, J. B. (1837). 'Affinite' (shënime leksioni), vii, f. 4. "Statique chimique", Paris, Francë: Académie des Sciences. (frëngjisht)</ref> Ky përkufizim vazhdoi të evoluonte deri sa, në vitin 1947, erdhi të nënkuptonte shkencën e substancave: strukturën, vetitë dhe reaksionet e tyre që i shndërrojnë në substanca të tjera – një karakterizim i pranuar nga [[Linus Pauling]].<ref>{{Cite book | last = Pauling | first = Linus | title = General Chemistry | publisher = Dover Publications, Inc. | year = 1947 | isbn = 978-0-486-65622-9 | url = https://archive.org/details/generalchemistry00paul_0 |language=en}}</ref> Më kohët e fundit, në vitin 1998, profesor Rejmond Çangu e zgjeroi përkufizimin e "kimisë" për të nënkuptuar studimin e materies dhe ndryshimeve që ajo pëson.<ref>{{Cite book|author=Chang, Raymond |title=Chemistry, 6th Ed.|location=New York | publisher=McGraw Hill|year=1998|isbn=978-0-07-115221-1|language=en}}</ref> === Sfondi === [[File:Epicurus Louvre.jpg|thumb|upright=0.8|Filozofia atomiste e [[Demokriti]]t u përqafua më pas nga [[Epikuri]] (341–270 p.e.s.).]] Qytetërimet e hershme, si [[Egjipti i Lashtë|egjiptianët]],<ref>[https://www.newscientist.com/article/mg16121734.300-first-chemists.html First chemists] (anglisht), 13 shkurt 1999, New Scientist.</ref> babilonasit, dhe indianët,<ref>{{cite book|title=Textiles in Indian Ocean Societies|year=2004|url=https://archive.org/details/textilesindianoc00barn|url-access=limited|first=Ruth|last=Barnes|page=1|publisher=Routledge|isbn=978-0415297660|language=en}}</ref> grumbulluan njohuri praktike lidhur me artet e metalurgjisë, qeramikës dhe bojrave, por nuk zhvilluan një teori sistematike. Një hipotezë bazë kimike u shfaq për herë të parë në [[Greqinë e Lashtë|Greqinë klasike]] me teorinë e [[Katër elementet|katër elementeve]], siç u shpreh përfundimisht nga [[Aristoteli]], sipas së cilës zjarri, ajri, dheu dhe uji ishin elementet themelore nga kombinimi i të cilave formohej gjithçka. Atomizmi grek daton që në vitin 440 p.e.s., duke lindur në veprat e filozofëve si Demokriti dhe Epikuri. Në vitin 50 p.e.s., filozofi romak [[Lukreci]] e zgjeroi teorinë në poemën e tij ''De rerum natura'' (Mbi natyrën e gjërave).<ref>{{cite web|url=http://classics.mit.edu/Carus/nature_things.html|title=de Rerum Natura (On the Nature of Things)|last=Lucretius|publisher=Massachusetts Institute of Technology|work=The Internet Classics Archive|access-date=2007-01-09|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Simpson|first=David|title=Lucretius (c. 99–55 BCE)|work=The Internet History of Philosophy|date=2005-06-29|url=https://iep.utm.edu/lucretiu/|access-date=2020-11-10|language=en}}</ref> Ndryshe nga konceptet moderne të shkencës, atomizmi grek ishte thjesht filozofik në natyrë, me pak interes për vëzhgimet empirike dhe pa asnjë interes për eksperimentet kimike.<ref>{{cite book|last=Strodach|first=George K.|title=The Art of Happiness|year=2012|publisher=Penguin Classics|isbn=978-0-14-310721-7|pages=7–8|location=New York|language=en}}</ref> Një formë e hershme e idesë së ligjit të ruajtjes së masës është nocioni se "asgjë nuk vjen nga asgjëja" në filozofinë e lashtë greke, që gjendet te Empedokli (rreth shekullit të 4-t p.e.s.): "Sepse është e pamundur që diçka të vijë nga ajo çka nuk është, dhe nuk mund të sillet apo dëgjohet që ajo çka është të shkatërrohet plotësisht."<ref>Fr. 12; shih f. 291–292 të {{Cite book |last1=Kirk |first1=G. S. |title=The Presocratic Philosophers |last2=Raven |first2=J. E. |last3=Schofield |first3=Malcolm |publisher=Cambridge University Press |year=1983 |isbn=978-0-521-27455-5 |edition=2nd |location=Cambridge |language=en}}</ref> dhe Epikuri (shekulli i 3-të p.e.s.), i cili, duke përshkruar natyrën e Universit, shkroi se "tërësia e gjërave ka qenë gjithmonë siç është tani, dhe do të jetë gjithmonë".<ref>{{Cite book |last1=Long |first1=A. A. |title=The Hellenistic Philosophers. Vol 1: Translations of the principal sources with philosophical commentary |last2=Sedley |first2=D. N. |publisher=Cambridge University Press |year=1987 |isbn=978-0-521-27556-9 |location=Cambridge |pages=25–26 |chapter=Epicureanism: The principals of conservation |language=en}}</ref> [[File:Man Florence, Ashburnham 1166 fol 12r.jpg|left|thumb|250x250px|Përshtypje artistike e shekullit XV e [[Xhabir ibën Hajan]]it (Geberi), alkimist perso-arab dhe pionier i kimisë organike]] Në botën helenistike u përhap për herë të parë arti i alkimisë, që ndërthurte magjinë dhe okultizmin me studimin e substancave natyrore, me qëllimin përfundimtar për të shndërruar elementet në ar dhe për të zbuluar eliksirin e jetës së përjetshme.<ref>{{cite web|url=http://www.laboratory-journal.com/science/chemistry-physics/international-year-chemistry-history-chemistry|title=International Year of Chemistry – The History of Chemistry|publisher=G.I.T. Laboratory Journal Europe|date=2011-02-25|access-date=2013-03-12|language=en|archive-date=15 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615150135/http://www.laboratory-journal.com/science/chemistry-physics/international-year-chemistry-history-chemistry|url-status=dead}}</ref> Puna, veçanërisht zhvillimi i distilimit, vazhdoi në periudhën e hershme bizantine, me praktikuesin më të famshëm grek-egjiptian të shekullit IV, Zosimi nga Panopolisi.<ref>{{cite book |last1=Bunch |first1=Bryan H. |url=https://archive.org/details/isbn_9780618221233/page/88 |title=The History of Science and Technology |last2=Hellemans |first2=Alexander |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |year=2004 |isbn=978-0-618-22123-3 |page=88 |language=en}}</ref> Alkimia vazhdoi të zhvillohej dhe të praktikohej në të gjithë botën arabe pas pushtimeve myslimane të hershme,<ref>Morris Kline (1985) [https://books.google.com/books?id=f-e0bro-0FUC&pg=PA284 ''Mathematics for the nonmathematician''] (anglisht). Courier Dover Publications. f. 284. {{ISBN|0-486-24823-2}}.</ref> dhe që andej, si dhe nga mbetjet bizantine,<ref>Marcelin Berthelot, ''Collection des anciens alchimistes grecs'' (3 vëll., Paris, Francë, 1887–1888, f. 161) (frëngjisht); F. Sherwood Taylor, "The Origins of Greek Alchemy", ''Ambix'' 1 (1937), f. 40. (anglisht)</ref> u përhap në Evropën mesjetare dhe të Rilindjes përmes përkthimeve latine. Veprat arabe që i atribuohen [[Xhabir ibën Hajan]]it prezantuan një klasifikim sistematik të substancave kimike, dhe dhanë udhëzime për nxjerrjen e një përbërjeje inorganike (klorur amoni) nga substanca organike (si bimë, gjak dhe flokë) me anë kimike.<ref>{{cite journal |last1=Stapleton |first1=Henry Enest |last2=Azo |first2=R. F. |last3=Hidayat Husain |first3=M. |year=1927 |title=Chemistry in Iraq and Persia in the Tenth Century A.D. |url=http://www.southasiaarchive.com/Content/sarf.100203/231270 |journal=Memoirs of the Asiatic Society of Bengal |volume=VIII |issue=6 |pages=317–418 |oclc=706947607 |language=en}} f. 338–340; {{Cite book |last=Kraus |first=Paul |title=Jâbir ibn Hayyân: Contribution à l'histoire des idées scientifiques dans l'Islam. I. Le corpus des écrits jâbiriens. II. Jâbir et la science grecque |publisher=Institut Français d'Archéologie Orientale |year=1942–1943 |isbn=978-3-487-09115-0 |location=Cairo |oclc=468740510 |language=fr}} vëll. II, f. 41–42.</ref> Disa vepra arabe xhabiriane (p.sh., "Libri i Mëshirës" dhe "Libri i Shtatëdhjetës") u përkthyen më vonë në latinisht nën emrin e latinizuar "Geber",<ref>Darmstaedter, Ernst. "Liber Misericordiae Geber: Eine lateinische Übersetzung des gröβeren Kitâb l-raḥma", ''Archiv für Geschichte der Medizin'', 17/4, 1925, f. 181–197 (gjermanisht); Berthelot, Marcellin. "Archéologie et Histoire des sciences", ''Mémoires de l'Académie des sciences de l'Institut de France'', 49, 1906, f. 308–363 (frëngjisht); shih edhe Forster, Regula. [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/jabir-b-hayyan-COM_32665 "Jābir b. Ḥayyān"] (anglisht), ''Encyclopaedia of Islam, Three''.</ref> dhe në shekullin XIII, në Evropë, një shkrimtar anonim, i njohur zakonisht si pseudo-Geberi, filloi të prodhonte shkrime alkimike dhe metalurgjike nën këtë emër.<ref>Newman, William R. "New Light on the Identity of Geber", ''Sudhoffs Archiv'', 1985, 69, f. 76–90; Newman, William R. ''The Summa perfectionis of Pseudo-Geber: A critical ed., translation and study'', Leiden: Brill, 1991, f. 57–103 (anglisht). Është argumentuar nga Ahmad Y. Al-Hassan se veprat pseudo-Geber ishin në fakt përkthyer në latinisht nga arabishtja (shih Al-Hassan, Ahmad Y. "The Arabic Origin of the ''Summa'' and Geber Latin Works: A Refutation of Berthelot, Ruska, and Newman Based on Arabic Sources", në: Ahmad Y. Al-Hassan. ''Studies in al-Kimya': Critical Issues in Latin and Arabic Alchemy and Chemistry''. Hildesheim: Georg Olms Verlag, 2009, f. 53–104).</ref> Filozofë të tjerë myslimanë me ndikim, si [[El-Biruniu|Ebu Rejhan el-Biruni]]<ref>{{cite journal | doi = 10.2307/2851429 | last1 = Marmura | first1 = Michael E. | last2 = Nasr | first2 = Seyyed Hossein| year = 1965 | title = ''An Introduction to Islamic Cosmological Doctrines. Conceptions of Nature and Methods Used for Its Study by the Ikhwan Al-Safa'an, Al-Biruni, and Ibn Sina'' by Seyyed Hossein Nasr | jstor = 2851429| journal = Speculum | volume = 40 | issue = 4| pages = 744–746 |language=en}}</ref> dhe [[Ibn Sina]] (Avicena),<ref>Robert Briffault (1938). ''The Making of Humanity'', f. 196–197. (anglisht)</ref> kundërshtuan teoritë e alkimisë, veçanërisht teorinë e shndërrimit të metaleve. [[File:Georgius Agricola.jpg|thumb|upright=0.8|[[Georgius Agricola]], autor i veprës ''De re metallica'', ishte i pari që hoqi nyjen arabe ''al-'', duke shkruar ekskluzivisht ''chymia'' dhe ''chymista'', duke i dhënë kimisë emrin e saj modern.<ref name="Hexagon2005">{{cite journal |last1=Marshall |first1=James L. |last2=Marshall |first2=Virginia R. |title=Rediscovery of the Elements: Agricola |journal=The Hexagon |date=Autumn 2005 |volume=96 |issue=3 |page=59 |url=https://chemistry.unt.edu/sites/default/files/users/owj0001/agricola.pdf |access-date=2024-01-07 |publisher=Alpha Chi Sigma |issn=0164-6109 |oclc=4478114 |language=en |archive-date=25 prill 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425134735/https://chemistry.unt.edu/sites/default/files/users/owj0001/agricola.pdf |url-status=dead }}</ref>]] Përmirësimi i rafinimit të xeherorëve dhe nxjerrjes së tyre për të shkrirë metale ishte një burim informacioni gjerësisht i përdorur për kimistët e hershëm në shekullin XVI, ndër ta [[Georgius Agricola|Georg Agrikola]] (1494–1555), i cili e botoi veprën e tij kryesore ''De re metallica'' në vitin 1556. Vepra e tij, që përshkruante procese shumë të zhvilluara dhe komplekse të shfrytëzimit të xeherorëve metalikë dhe nxjerrjes së metaleve, ishte kulmi i metalurgjisë së kohës. Qasja e tij hoqi çdo mistikë të lidhur me këtë lëndë, duke krijuar bazën praktike mbi të cilën të tjerë mund të ndërtonin. Vepra përshkruan llojet e ndryshme të furrave të përdorura për të shkrirë xehen, dhe stimuloi interesin për mineralet dhe përbërjen e tyre. Agrikola është përshkruar si "atë i metalurgjisë" dhe themeluesi i gjeologjisë si disiplinë shkencore.<ref>Karl Alfred von Zittel (1901). ''History of Geology and Palaeontology'', f. 15. (anglisht)</ref><ref name="berk">{{cite web |title=Georgius Agricola |url=https://ucmp.berkeley.edu/history/agricola.html |access-date=2019-04-04 |publisher=University of California – Museum of Paleontology |language=en}}</ref><ref name="Rafferty 2012 p. 10">Rafferty, John P. (2012). ''Geological Sciences; Geology: Landforms, Minerals, and Rocks''. New York: Britannica Educational Publishing, f. 10. {{ISBN|9781615305445}} (anglisht)</ref> Nën ndikimin e [[Revolucioni Shkencor|Revolucionit Shkencor]] dhe metodave të tij të reja empirike të propozuara nga [[Francis Bacon|Sir Frensis Bekoni]] dhe të tjerë, një grup kimistësh në [[Oksford]], Robert Boyle, [[Robert Huk|Robert Huku]] dhe John Mayow, filluan të riformësonin traditat e vjetra alkimike në një disiplinë shkencore. Boyle në veçanti vuri në dyshim disa teori kimike të përhapura gjerësisht dhe argumentoi që praktikuesit e kimisë të ishin më "filozofikë" dhe më pak të fokusuar komercialisht, në veprën ''The Sceptical Chymist''.<ref name=":0" /> Ai formuloi [[Ligji i Bojl-Mariotit|ligjin e Boyle-it]], hodhi poshtë "katër elementet" klasike dhe propozoi një alternativë mekanicike të atomeve dhe reaksioneve kimike që mund t'i nënshtroheshin eksperimentit rigoroz.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/boyle_robert.shtml |title=History – Robert Boyle (1627–1691) |publisher=BBC |access-date=2011-06-12 |language=en}}</ref> [[File:David - Portrait of Monsieur Lavoisier (cropped).jpg|thumb|upright=0.8|Antoine-Laurent de Lavoazie konsiderohet "Ati i Kimisë Moderne".<ref>{{Cite journal |last1=Eagle |first1=Cassandra T. |last2=Sloan |first2=Jennifer |year=1998 |title=Marie Anne Paulze Lavoisier: The Mother of Modern Chemistry |journal=The Chemical Educator |volume=3 |issue=5 |pages=1–18 |doi=10.1007/s00897980249a |s2cid=97557390 |language=en}}</ref>]] Në dekadat e mëpasshme, u bënë shumë zbulime të rëndësishme, siç ishte natyra e 'ajrit', i cili u zbulua se përbëhej nga shumë gazra të ndryshëm. Kimisti skocez [[Joseph Black|Joseph Bleku]] dhe flamani [[Johan Baptista van Helmont|Johan Baptista van Helmonti]] zbuluan [[dioksidi i karbonit|dioksidin e karbonit]], ose ç'ka Bleku e quajti 'ajër i fiksuar', në vitin 1754; [[Henry Cavendish|Henry Kevendishi]] zbuloi [[Hidrogjeni|hidrogjenin]] dhe sqaroi vetitë e tij, ndërsa [[Joseph Priestley|Joseph Pristli]] dhe, në mënyrë të pavarur, [[Carl Wilhelm Scheele|Karl Vilhelm Sheele]], izoluan [[Oksigjeni|oksigjenin]] e pastër. Teoria e flogjistonit (një substancë në rrënjë të çdo djegieje) u propozua nga gjermani Georg Ernst Shtal në fillim të shekullit XVIII dhe u përmbys vetëm në fund të shekullit nga kimisti francez Antoine Lavoazie, analogu kimik i Njutonit në fizikë. Lavoazie bëri më shumë se kushdo tjetër për të vendosur shkencën e re mbi baza të përshtatshme teorike, duke sqaruar parimin e ruajtjes së masës dhe duke zhvilluar një sistem të ri nomenklature kimike që përdoret edhe sot.<ref>{{Cite book |author=Kim |first=Mi Gyung |url=https://archive.org/details/affinitythatelus00kimm_807 |title=Affinity, that Elusive Dream: A Genealogy of the Chemical Revolution |publisher=MIT Press |year=2003 |isbn=978-0-262-11273-4 |page=440 |url-access=limited |language=en}}</ref> Shkencëtari anglez [[John Dalton]] propozoi teorinë moderne të atomeve; se të gjitha substancat përbëhen nga 'atome' të pandashme materie dhe se atome të ndryshme kanë pesha atomike të ndryshme. Zhvillimi i teorisë elektrokimike të kombinimeve kimike ndodhi në fillim të shekullit XIX si rezultat i punës së dy shkencëtarëve në veçanti, [[Jöns Jacob Berzelius|Jöns Jakob Berzeliusit]] dhe [[Humphry Davy|Hemfri Dejvit]], i mundësuar nga shpikja e mëparshme e shtyllës voltaike nga [[Alessandro Volta|Alesandro Volta]]. Dejvi zbuloi nëntë elemente të reja, përfshirë [[Metalet alkaline|metalet alkaline]], duke i nxjerrë ato nga oksidet e tyre me anë të rrymës elektrike.<ref>{{cite journal|first=Humphry|last=Davy|title=On some new Phenomena of Chemical Changes produced by Electricity, particularly the Decomposition of the fixed Alkalies, and the Exhibition of the new Substances, which constitute their Bases|pages=1–45|year=1808|volume=98|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society|url=https://books.google.com/books?id=Kg9GAAAAMAAJ|doi=10.1098/rstl.1808.0001|doi-access=free|access-date=2020-11-30|language=en}}</ref> [[File:Дмитрий Иванович Менделеев 4.gif|thumb|left|Në tabelën e tij periodike, [[Dmitri Mendelejev]] parashikoi ekzistencën e 7 elementeve të reja,<ref>{{cite web|work=Chemistry 412 course notes|title=A Brief History of the Development of Periodic Table|publisher=Western Oregon University|url=https://people.wou.edu/~courtna/ch412/perhist.htm|access-date=2015-07-20|language=en}}</ref> dhe i vendosi të gjitha 60 elementet e njohura në atë kohë në vendet e tyre të sakta.<ref>[http://www.rsc.org/education/teachers/resources/periodictable/pre16/develop/index.htm Shënim] (anglisht). "...it is surely true that had Mendeleev never lived modern chemists would be using a Periodic Table" dhe {{cite web |title=Dmitri Mendeleev |url=http://www.rsc.org/education/teachers/resources/periodictable/pre16/develop/mendeleev.htm |access-date=2015-07-18 |publisher=Royal Society of Chemistry |language=en}}</ref>]] Britaniku William Prout propozoi i pari renditjen e të gjitha elementeve sipas peshës së tyre atomike, pasi të gjithë atomet kishin një peshë që ishte një shumëfish i saktë i peshës atomike të hidrogjenit. J.A.R. Newlands hartoi një tabelë të hershme elementesh, e cila më pas u zhvillua në tabelën periodike moderne të elementeve<ref name="WebElements_dot_com">{{cite web |url = http://www.webelements.com/ |title = WebElements: the periodic table on the web |last = Winter |first = Mark |publisher = University of Sheffield |access-date = 2014-01-27 |language = en |archive-date = 4 janar 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ |url-status = dead }}</ref> në vitet 1860 nga Dmitri Mendelejevi dhe në mënyrë të pavarur nga disa shkencëtarë të tjerë, përfshirë Julius Lothar Meyerin.<ref>{{cite web|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/julius-lothar-meyer-and-dmitri-ivanovich-mendeleev|title=Julius Lothar Meyer and Dmitri Ivanovich Mendeleev|publisher=Science History Institute|access-date=2018-03-20|date=June 2016|language=en}}</ref><ref>"What makes these family likenesses among the elements? In the 1860s everyone was scratching their heads about that, and several scientists moved towards rather similar answers. The man who solved the problem most triumphantly was a young Russian called Dmitri Ivanovich Mendeleev, who visited the salt mine at Wieliczka in 1859." {{cite book|title=The Ascent of Man|author=Bronowski, Jacob|publisher=Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-10930-7|year=1973|page=322|language=en}}</ref> [[Grupi i tetëmbëdhjetë i elementeve kimike|Gazrat inertë]], quajtur më vonë gazra fisnikë, u zbuluan nga William Ramsay në bashkëpunim me Lord Rejlin në fund të shekullit, duke plotësuar kështu strukturën bazë të tabelës. Kimia organike u zhvillua nga Justus fon Libigu dhe të tjerë, pas sintezës së ureas nga Friedrich Wöhleri.<ref>{{Cite book| title = The Development of Modern Chemistry | author = Ihde, Aaron John | publisher = Courier Dover Publications | year = 1984 | page = 164 | isbn = 978-0-486-64235-2 |language=en}}</ref> Përparime të tjera vendimtare të shekullit XIX ishin: kuptimi i lidhjes së valencës (Edward Frankland në vitin 1852) dhe zbatimi i termodinamikës në kimi (J. W. Gibbs dhe [[Svante Arrhenius|Svante Arreniusi]] në vitet 1870). [[File:Rutherford gold foil experiment results.svg|right|upright|thumb|''Sipër:'' Rezultatet e pritura: grimcat alfa duke kaluar pa u penguar përmes modelit të "pudingut me kumbulla" të atomit.<br> ''Poshtë:'' Rezultatet e vëzhguara: një pjesë e vogël e grimcave u devijua, duke treguar një ngarkesë të vogël dhe të përqendruar.]] Në kthesën e shekullit XX, themelet teorike të kimisë u kuptuan më në fund, falë një sërë zbulimesh të jashtëzakonshme që arritën të hulumtonin dhe zbulonin vetë natyrën e strukturës së brendshme të atomeve. Në vitin 1897, [[Joseph John Thomson|J.J. Thomson]] i [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetit të Kembrixhit]] zbuloi [[Elektroni|elektron]]in, dhe menjëherë pas kësaj shkencëtari francez [[Bekuerel]] si dhe çifti Pierre dhe [[Marie Curie|Marie Kyri]] hulumtuan dukurinë e [[radioaktiviteti]]t. Në një seri eksperimentesh pioniere të shpërndarjes, [[Ernest Rutherford]] në Universitetin e Mançesterit zbuloi strukturën e brendshme të atomit dhe ekzistencën e protonit, klasifikoi dhe shpjegoi llojet e ndryshme të radioaktivitetit, dhe transmutoi me sukses elementin e parë duke bombarduar [[Azoti|azotin]] me grimca alfa. Punën e tij mbi strukturën atomike e përmirësuan nxënësit e tij, fizikanti danez [[Niels Bohr]], anglezi Henry Moseley, dhe gjermani [[Otto Hahn]], i cili u bë babai i kimisë bërthamore në zhvillim e sipër dhe zbuloi [[fisioni bërthamor|fisionin bërthamor]]. Teoria elektronike e lidhjeve kimike dhe orbitaleve molekulare u zhvillua nga shkencëtarët amerikanë [[Linus Pauling]] dhe [[Gilbert Newton Lewis|Gilbert Njuton Lewis]]. Viti 2011 u shpall nga Kombet e Bashkuara si Viti Ndërkombëtar i Kimisë.<ref>{{Cite web |last=Zielinski |first=Sarah |date=2010-12-30 |title=Looking Forward to the International Year of Chemistry |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/looking-forward-to-the-international-year-of-chemistry-41160497/ |access-date=2026-04-23 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Si një prej shumë emërtimeve të Viteve Ndërkombëtare të Kombeve të Bashkuara, ky ishte një nismë për të zgjeruar informimin dhe kuptimin publik të kimisë. Viti u zgjodh si përvjetori i 100-të i marrjes së [[Çmimi Nobel|Çmimit Nobel]] në Kimi nga Marie Kyri.<ref>{{Cite journal |date=2011 |title=Chemistry's year |url=https://www.nature.com/articles/nchem.933 |journal=Nature Chemistry |volume=3 |issue=1 |pages=1–1 |doi=10.1038/nchem.933 |issn=1755-4349 |language=en}}</ref> Disa vjet më vonë, në vitin 2019, OKB shpalli Vitin Ndërkombëtar të Tabelës Periodike.<ref>{{Cite web |last=Dumé |first=Isabelle |date=2019-02-01 |title=The International Year of the Periodic Table has begun |url=https://physicsworld.com/a/the-international-year-of-the-periodic-table-has-begun/ |access-date=2026-04-23 |website=Physics World |language=en}}</ref> == Praktika == Në praktikën e kimisë, '''kimia e pastër''' është studimi i parimeve themelore të kimisë, ndërsa '''kimia e aplikuar''' zbaton këto njohuri për të zhvilluar teknologji dhe për të zgjidhur probleme të botës reale. === Nëndisiplinat === Kimia zakonisht ndahet në disa nëndisiplina kryesore. Ekzistojnë gjithashtu disa fusha kryesore ndërdisiplinore dhe më të specializuara të kimisë.<ref>{{Cite web |title=Chemistry Subdisciplines |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/chemistry-subdisciplines |access-date=2024-04-01 |website=www.thecanadianencyclopedia.ca |language=en}}</ref> * [[Kimia analitike]] është analiza e mostrave materiale për të kuptuar përbërjen dhe strukturën e tyre kimike. Kimia analitike përfshin metoda eksperimentale të standardizuara në kimi. Këto metoda mund të përdoren në të gjitha nëndisiplinat e kimisë, përveç kimisë thjesht teorike.<ref>{{Cite web |title=Analytical Chemistry |url=https://www.acs.org/careers/chemical-sciences/areas/analytical-chemistry.html |access-date=2024-04-01 |website=American Chemical Society |language=en}}</ref> [[File:DU640_spectrophotometer.jpg|thumb|upright=1.4|Në kiminë analitike, [[spektroskopia]] studion ndërveprimet mes rrezatimit elektromagnetik (dritës) dhe materies.<ref>{{Cite book |last1=Skoog |first1=Douglas A. |title=Principles of instrumental analysis |last2=Holler |first2=F. James |last3=Crouch |first3=Stanley R. |date=2018 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-305-57721-3 |edition=7th |location=Australia |pages=120 |language=en}}</ref> Një spektrofotometer është një makinë e përdorur për të matur efektin që drita ka mbi materien. Modeli i fotografuar është Beckman DU-640.]] * [[Biokimia]] është studimi i kimikateve, reaksioneve kimike dhe ndërveprimeve që ndodhin në organizmat e gjallë. Biokimia është shumë ndërdisiplinore, duke përfshirë kiminë mjekësore, neurokiminë, biologjinë molekulare, mjekësinë ligjore, shkencën e bimëve dhe gjenetikën.<ref>{{Cite web |title=Studying Biochemistry |url=https://www.biochemistry.org/careers-and-education/studying-biochemistry/ |access-date=2024-04-11 |website=www.biochemistry.org |language=en}}</ref> Neurokimia është studimi i neurokimikateve, përfshirë transmetuesit, peptidet, proteinat, lipidet, sheqernat dhe acidet nukleike; ndërveprimet e tyre, dhe rolet që luajnë në formimin, mirëmbajtjen dhe modifikimin e sistemit nervor. * [[Kimia inorganike]] tradicionalisht ishte studimi i metaleve dhe mineraleve,<ref>{{Cite web |title=Inorganic Chemistry |url=https://www.acs.org/careers/chemical-sciences/areas/inorganic-chemistry.html |access-date=2024-04-01 |website=American Chemical Society |language=en}}</ref> por sot merret kryesisht me strukturën dhe sjelljen e përbërjeve të prejardhura nga metalet dhe elementet kryegrupore. Dallimi mes disiplinave organike dhe inorganike nuk është absolut, dhe ka mbivendosje të konsiderueshme, më së shumti në nëndisiplinën e kimisë organometalike. * Kimia e materialeve është përgatitja, karakterizimi dhe kuptimi i përbërësve ose pajisjeve në gjendje të ngurtë me një funksion të dobishëm aktual ose të ardhshëm.<ref>{{Cite book |last=Fahlman |first=Bradley D. |title=Materials Chemistry |date=2011 |publisher=Springer Netherlands Springer e-books Imprint: Springer |isbn=978-94-007-0693-4 |edition=1st |location=Dordrecht |pages=1–4 |language=en}}</ref> Kjo fushë është një drejtim relativisht i ri studimi në programet pasuniversitare, dhe integron elemente nga të gjitha fushat klasike të kimisë, si [[kimia organike]], [[kimia inorganike]] dhe kristalografia, me fokus në çështje themelore unike për materialet. Sistemet kryesore të studimit përfshijnë kiminë e fazave të kondensuara (trupa të ngurtë, lëngje, polimere) dhe ndërfaqet mes fazave të ndryshme. * [[Kimia organike]] është studimi i strukturës, vetive, përbërjes, mekanizmave dhe reaksioneve të përbërjeve organike. Një përbërje organike përkufizohet si çdo përbërje e bazuar në një skelet karboni. Përbërjet organike mund të klasifikohen, organizohen dhe kuptohen në reaksione sipas grupeve të tyre funksionore, atomeve apo molekulave njësi që shfaqin veti kimike karakteristike në një përbërje.<ref>{{Cite book |last1=Brown |first1=William Henry |title=Organic chemistry |last2=Iverson |first2=Brent L. |last3=Anslyn |first3=Eric V. |last4=Foote |first4=Christopher S. |date=2018 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-305-58035-0 |edition=8th |location=Boston, Massachusetts |pages=19 |language=en}}</ref> [[File:Uranium hexafluoride dimensions.svg|thumb|upright=0.7|Heksafluoruri i uraniumit është përbërja inorganike që lejon pastrimin e ²³⁵U-së.]] * [[Kimia fizike]] është studimi i bazës fizike dhe themelore të sistemeve dhe proceseve kimike. Në veçanti, energjetika dhe dinamika e sistemeve dhe proceseve të tilla janë me interes për kimistët fizikë. Fusha të rëndësishme studimi përfshijnë termodinamikën kimike, kinetikën kimike, [[elektrokimia|elektrokiminë]], [[Mekanika statistike|mekanikën statistike]], spektroskopinë, dhe, më së fundi, astrokiminë. Kimia fizike ka mbivendosje të madhe me fizikën molekulare. Kimia fizike përfshin përdorimin e kalkulusit infinitezimal në nxjerrjen e ekuacioneve. Zakonisht shoqërohet me kiminë kuantike dhe kiminë teorike. Kimia fizike është një disiplinë e dallueshme nga fizika kimike, por sërish ka mbivendosje shumë të fortë. * [[Kimia teorike]] është studimi i kimisë përmes arsyetimit themelor teorik (zakonisht brenda matematikës ose fizikës). Në veçanti, zbatimi i mekanikës kuantike në kimi quhet kimia kuantike. Që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, zhvillimi i kompjuterëve ka lejuar një zhvillim sistematik të kimisë kompjuterike, që është arti i zhvillimit dhe zbatimit të programeve kompjuterike për zgjidhjen e problemeve kimike. Kimia teorike ka mbivendosje të madhe me [[Fizika e materies së kondensuar|fizikën e materies së kondensuar]] (teorike dhe eksperimentale) dhe fizikën molekulare. [[File:Solvay_conference_1927.jpg|thumb|upright=1.6|Konferencat e Solvejit i janë kushtuar zgjidhjes së problemeve të pazgjidhura në kimi dhe fizikë që nga themelimi i tyre në vitin 1911. Konferenca e vitit 1927 (pjesëmarrësit në foto) diskutoi elektronet dhe fotonet.]] Nëndarje të tjera përfshijnë [[elektrokimia|elektrokiminë]], femtokiminë, kiminë e aromave, kiminë e rrjedhës, imunohistokiminë, kiminë e hidrogjenizimit, kiminë matematike, mekanikën molekulare, kiminë e produkteve natyrore, kiminë organometalike, petrokiminë, fotokiminë, kiminë fiziko-organike, [[kimia makromolekulare|kiminë e polimereve]], radiokiminë, sonokiminë, kiminë supramolekulare, kiminë sintetike, dhe shumë të tjera. === Ndërdisiplinore === Fushat ndërdisiplinore përfshijnë agrokiminë, astrokiminë (dhe kozmokiminë), kiminë atmosferike, [[inxhinieria kimike|inxhinierinë kimike]], biologjinë kimike, kimoinformatikën, kiminë e mjedisit, [[gjeokimia|gjeokiminë]], kiminë e gjelbër, imunokiminë, [[kimia detare|kiminë e detit]], [[shkenca e materialeve|shkencën e materialeve]], mekanokiminë, kiminë mjekësore, biologjinë molekulare, [[nanoteknologjia|nanoteknologjinë]], enologjinë, [[farmakologjia|farmakologjinë]], fitokiminë, kiminë e trupit të ngurtë, shkencën e sipërfaqes, [[termokimia|termokiminë]], dhe shumë të tjera. === Industria === {{Main|Industria kimike}} [[Industria kimike|Industria kimike]] përfaqëson një aktivitet të rëndësishëm ekonomik në mbarë botën. 50 prodhuesit më të mëdhenj botërorë të kimikateve në vitin 2013 patën shitje prej 980,5 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|dollarësh amerikanë]] (US$), me një marzh fitimi prej 10,3%.<ref name="c&en2013">{{cite news |last=Tullo |first=Alexander H. |date=2014-07-28 |title=C&EN's Global Top 50 Chemical Firms For 2014 |url=https://cen.acs.org/articles/92/i30/CENs-Global-Top-50-Chemical.html |newspaper=Chemical & Engineering News |publisher=American Chemical Society |access-date=2014-08-22 |language=en}}</ref> === Shoqatat profesionale === {{div col|colwidth=25em}} * American Chemical Society (Shoqata Amerikane e Kimisë) * American Society for Neurochemistry * Chemical Institute of Canada * Chemical Society of Peru * [[Bashkimi Ndërkombëtar i Kimisë së Pastër dhe të Aplikuar]] * Royal Australian Chemical Institute * Royal Netherlands Chemical Society * Royal Society of Chemistry * Society of Chemical Industry * World Association of Theoretical and Computational Chemists {{div col end}} == Shiko edhe == {{div col|colwidth=30em}} * [[Lista e kimistëve]] * [[Lista e përbërjeve kimike]] {{div col end}} == Shënime == {{Reflist|group="shën"}} == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == {{Refbegin}} * {{cite book |last1=Atkins |first1=Peter |last2=de Paula |first2=Julio |title=Elements of Physical Chemistry |edition=5th |year=2009 |orig-year=1992 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-922672-6 |language=en}} * {{cite book |last1=Burrows |first1=Andrew |last2=Holman |first2=John |last3=Parsons |first3=Andrew |last4=Pilling |first4=Gwen |last5=Price |first5=Gareth |title=Chemistry³ |year=2009 |publisher=Oxford University Press |location=Italy |isbn=978-0-19-927789-6 |language=en}} * {{cite book |last1=Housecroft |first1=Catherine E. |last2=Sharpe |first2=Alan G. |title=Inorganic Chemistry |edition=3rd |year=2008 |orig-year=2001 |publisher=Pearson Education |location=Harlow, Essex |isbn=978-0-13-175553-6 |language=en}} {{Refend}} == Lexime shtesë == '''Literaturë popullore''' * Atkins, P. W. ''Galileo's Finger'' (Oxford University Press) {{ISBN|0-19-860941-8}} * Atkins, P. W. ''Atkins' Molecules'' (Cambridge University Press) {{ISBN|0-521-82397-8}} * Kean, Sam. ''The Disappearing Spoon – and Other True Tales from the Periodic Table'' (Black Swan) Londër, Angli, 2010 {{ISBN|978-0-552-77750-6}} * Levi, Primo. ''Tabela periodike'' (''The Periodic Table'', Penguin Books) [1975] përkthyer nga italishtja nga Raymond Rosenthal (1984) {{ISBN|978-0-14-139944-7}} * Stwertka, A. ''A Guide to the Elements'' (Oxford University Press) {{ISBN|0-19-515027-9}} * {{cite web |title=Dictionary of the History of Ideas |url=http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-04 |language=en |access-date=15 gusht 2026 |archive-date=10 mars 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310214753/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-04 |url-status=dead }} * {{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |edition=11th |title=Chemistry |volume=6 |pages=33–76 |year=1911 |language=en}} '''Tekste universitare hyrëse''' * Atkins, P.W., Overton, T., Rourke, J., Weller, M. dhe Armstrong, F. ''Shriver and Atkins Inorganic Chemistry'' (bot. 4) 2006 (Oxford University Press) {{ISBN|0-19-926463-5}} * Chang, Raymond. ''Chemistry'' bot. 6. Boston, Massachusetts: James M. Smith, 1998. {{ISBN|0-07-115221-0}} * Clayden, J., Greeves, N., Warren, S. ''Organic Chemistry'' (Oxford University Press) * {{cite book |last=Tucker |first=William |title=Chemistry: Energy, Matter, and Change |year=2024 |isbn=9781003479338 |publisher=CRC Press |url=https://doi.org/10.1201/9781003479338 |language=en}} '''Tekste të nivelit të lartë universitar ose pasuniversitar''' * Atkins, P. W. ''Physical Chemistry'' (Oxford University Press) {{ISBN|0-19-879285-9}} * Atkins, P. W. et al. ''Molecular Quantum Mechanics'' (Oxford University Press) * McWeeny, R. ''Coulson's Valence'' (Oxford Science Publications) {{ISBN|0-19-855144-4}} * Pauling, L. ''The Nature of the chemical bond'' (Cornell University Press) {{ISBN|0-8014-0333-2}} * Pauling, L., dhe Wilson, E. B. ''Introduction to Quantum Mechanics with Applications to Chemistry'' (Dover Publications) {{ISBN|0-486-64871-0}} * Smart dhe Moore. ''Solid State Chemistry: An Introduction'' (Chapman and Hall) {{ISBN|0-412-40040-5}} * Stephenson, G. ''Mathematical Methods for Science Students'' (Longman) {{ISBN|0-582-44416-0}} == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Chemistry|Kiminë}} * [http://www.saylor.org/site/textbooks/General%20Chemistry%20Principles,%20Patterns,%20and%20Applications.pdf Parimet, modelet dhe zbatimet e kimisë së përgjithshme] (anglisht). [[Kategoria:Kimi| ]] [[Kategoria:Shkencë]] j3cw2c205ak5bpljlvbtbmgpiwtsyt8 0 2410 3026317 3020341 2026-08-17T14:30:53Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color:inherit me background:transparent për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026317 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Shtetet e Bashkuara të Amerikës | native_name = United States of America | common_name = Shtetet e Bashkuara | image_flag = Flag of the United States.svg | flag_type = [[Flamuri i Shteteve të Bashkuara|Flamuri]] | image_coat = Greater coat of arms of the United States.svg | symbol_type = [[Vula e Madhe e Shteteve të Bashkuara#Përpara|Emblema]] | national_motto = <div style="padding-bottom:0.5em;text-align:center;">"[[In God We Trust]]"</div>{{collapsible list |title=Moto tjera tradicionale: |titlestyle=background:transparent;color:inherit;text-align:center;line-height:1.15em; |liststyle=text-align:center;white-space:nowrap; |{{native name|la|"[[E pluribus unum]]"|italics=off}}<ref name="de facto Motto">{{cite web|publisher=[[Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara]], [[Byroja e Çështjeve Publike]]|year=2003|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/27807.pdf|title=The Great Seal of the United States|language=en|access-date=12 shkurt 2020}}</ref><br />"Nga shumë, një" |{{native name|la|"[[Annuit cœptis]]"|italics=off}}<ref name="de facto Motto"/><br />"Providenca favorizon ndërmarrjet tona" |{{native name|la|"[[Novus ordo seclorum]]"|italics=off}}<ref name="de facto Motto"/><br />"Rendi i ri i shekujve" }} | national_anthem = "[[The Star-Spangled Banner]]"<ref>{{cite web|date=3 mars 1931|title=An Act To make The Star-Spangled Banner the national anthem of the United States of America|url=https://uscode.house.gov/statviewer.htm?volume=46&page=1508|language=en}}</ref><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Star_Spangled_Banner_instrumental.ogg]]</div> <!-- Commented out, as not [[WP:DUE]] for lead. | march = "[[The Stars and Stripes Forever]]"{{sfn|Kidder|Oppenheim|2007|p=91}}<ref name="urluscode.house.gov">{{cite web|url=https://uscode.house.gov/statviewer.htm?volume=112&page=1263|title=uscode.house.gov|date=12 gusht 1999|website=Public Law 105-225|publisher=uscode.house.gov|pages=112 Stat. 1263|quote=Section 304. "The composition by John Philip Sousa entitled 'The Stars and Stripes Forever' is the national march."|access-date=10 shtator 2017}}</ref><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:March, "The Stars and Stripes Forever" · Colonel John R. Bourgeois, Director · John Philip Sousa · United States Marine Band.ogg]]</div> -->| image_map = {{Switcher|[[File:USA orthographic.svg|frameless|alt=Orthographic map of the U.S. in North America]]|Shfaq globin (vetëm [[Shtetet Federale të Amerikës|shtetet]] dhe [[Washington, D.C.|D.C.]])|[[File:US insular areas SVG.svg|upright=1.15|frameless|alt=World map showing the U.S. and its territories]]|Shfaq SHBA-në [[Territoret e Shteteve të Bashkuara|territoret e saj]]|default=1}}<!-- Consensus map, see talk page. --> | map_width = 220px | capital = [[Washington, D.C.]]<br />{{coord|38|53|N|77|01|W|display=inline}} | largest_city = [[New York City]]<br />{{coord|40|43|N|74|00|W|display=inline}} | official_languages = [[Gjuhët e Shteteve të Bashkuara#Gjuhët zyrtare|Anglisht]] | languages_type = Gjuha kombëtare | languages = [[Anglisht]] (''[[de facto]]'') | demonym = [[Amerikanët|Amerikan]] | government_type = [[Republika|Republika kushtetuese]] [[Sistemi presidencial|presidenciale]] [[Federalizmi në Shtetet e Bashkuara|federale]]<!-- Consensus description; do not change without addressing in talk page first --> | leader_title1 = [[Kryetari i Shteteve të Bashkuara|Presidenti]] | leader_name1 = [[Donald Trump]] ([[Partia Republikane (SHBA)|R]]) | leader_title2 = [[Zëvendëspresidenti i Shteteve të Bashkuara|Zëvendëspresident]] | leader_name2 = [[JD Vance]] ([[Partia Republikane (SHBA)|R]]) | leader_title3 = [[Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara|Kryetari i Dhomës]] | leader_name3 = [[Mike Johnson]] ([[Partia Republikane (ShBA)|R]]) | leader_title4 = [[Shefi i Drejtësisë së Shteteve të Bashkuara|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[John Roberts]] | legislature = [[Kongresi i Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Kongresi]] | upper_house = [[Senati i Shteteve të Bashkuara|Senati]] | lower_house = [[Dhoma e Përfaqësuesve e Shteteve të Bashkuara|Dhoma e Përfaqësuesve]] | sovereignty_type = [[Historia e Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Pavarësia]] | sovereignty_note = nga [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britania e Madhe]] | established_event1 = [[Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara|Deklarata]] | established_date1 = 4 korrik 1776 | established_event2 = [[Periudha e konfederatës|Konfederata]] | established_date2 = 1 mars 1781 | established_event3 = [[Traktati i Parisit (1783)|Traktati i Parisit]] | established_date3 = 3 shtator 1783 | established_event4 = [[Kushtetuta e SHBA-ve|Kushtetuta]] | established_date4 = 21 qershor 1788 | established_event5 = [[Akti i pranimit i Hawaii|Shteti i fundit i pranuar]] | established_date5 = 21 gusht 1959 | area_link = Gjeografia e Shteteve të Bashkuara të Amerikës | area_label = Gjithsej | area_footnote = {{Efn|Sipërfaqet e 50 shteteve dhe Distriktit të Kolumbisë, por jo Puerto Rikos dhe territoreve tjera ishullore sipas<ref>{{cite web|date=gusht 2010|title=State Area Measurements and Internal Point Coordinates|work=[[Census.gov]]|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-area.html|access-date=31 mars 2020|quote=reflect base feature updates made in the MAF/TIGER database through August, 2010.}}</ref>}} | area_rank = 3-ta{{efn|Shtetet e Bashkuara është vendi i tretë më i madh për nga sipërfaqja e përgjithshme, pas [[Rusia|Rusisë]] dhe [[Kanada|Kanadasë]], nëse përfshihen zonat e saj ujore bregdetare dhe territoriale. Nëse përfshihen vetëm ujërat e saj të brendshme (gjiret, soundet, lumenjtë, liqenet dhe [[Liqenet e Mëdha]]), SHBA-ja është e katërta më e madhe, pas Rusisë, Kanadasë dhe [[Kina|Kinës]].}} | area_sq_mi = 3,796,742 | percent_water = 4.66<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|date=2015}}</ref> | area_label2 = Sipërfaqja tokësore | area_data2 = {{convert|3,531,905|sqmi|km2|abbr=on}} (i 3-ti) | population_census = {{IncreaseNeutral}} 331,449,281{{efn|Byroja e Regjistrimit të SHBA-së ofron një orë të azhurnuar vazhdimisht, por jozyrtare të popullsisë, përveç regjistrimit të tij dhjetëvjeçar dhe vlerësimeve vjetore të popullsisë.}}<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.htmlpid=2020CENSUS&src=pt|title=Census Bureau's 2020 Population Count|work=[[Byroja e Regjistrimit të Shteteve të Bashkuara]]|language=en|access-date=26 prill 2021}} Regjistrimi i vitit 2020 është që nga 1 prilli 2020.</ref> | population_census_year = 2020 | population_estimate = 331,893,745{{efn|Përjashtuar [[Portorikoja|Puerto Rikon]] dhe ishujt e tjerë të pa inkorporuar, sepse ato numërohen veçmas në statistikat e regjistrimit të popullsisë të SHBA-së.}}<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2021-population-estimates.html|title=New Vintage 2021 Population Estimates Available for the Nation, States and Puerto Rico|first=US Census|last=Bureau|website=Census.gov|language=en}}</ref> | population_estimate_year = 2021 | population_census_rank = 3-ta | population_density_sq_mi = 87<!-- Figure uses (population/land + water area) as of July 2019. --> | population_density_rank = 185-ta | GDP_PPP = {{increase}} $25.35&nbsp;trillion<ref name="IMF.WEO.US">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/April|title=World Economic Outlook Database, April 2022|date=prill 2022|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|language=en|access-date=19 prill 2022}}</ref> | GDP_PPP_year = 2022 | GDP_PPP_rank = i 2-ti | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $76,027<ref name="IMF.WEO.US"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = i 9-ti | GDP_nominal = {{increase}} $25.35&nbsp;trillion<ref name="IMF.WEO.US"/> | GDP_nominal_year = 2022 | GDP_nominal_rank = i 1-rë | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $76,027<ref name="IMF.WEO.US"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = i 8-të | Gini = 48.5<!-- Number only. --> | Gini_year = 2020 | Gini_change = increase | Gini_ref =<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/2019/09/26/income-inequality-america-highest-its-been-since-census-started-tracking-it-data-show/|title=Income inequality in America is the highest it's been since Census Bureau started tracking it, data shows|newspaper=[[The Washington Post]]|language=en|access-date=27 korrik 2020}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.926<!-- Vetëm numri. --> | HDI_year = 2019<!-- Përdorni vitin për kohën e të dhënave e jo vitin e botimit të tyre. --> | HDI_change = increase<!-- Increase/decrease/steady. --> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020: The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|language=en|publisher=[[Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillimin]]|date=15 dhjetor 2020|access-date=15 dhjetor 2020}}</ref> | HDI_rank = i 17-ti | currency = [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|Dollari amerikan]] ($) | currency_code = USD | utc_offset = −4 to −12, +10, +11 | utc_offset_DST = −4 to −10{{efn|Shih [[Koha në Shtetet e Bashkuara]] për detaje rreth ligjeve që rregullojnë zonat kohore në Shtetet e Bashkuara.}} | date_format = mm/dd/yyyy{{efn|Shih [[Shënimi i datës dhe orës në Shtetet e Bashkuara]].}} | drives_on = Të djathtën{{efn|Një juridiksion i vetëm, [[Ishujt e Virgjër të Shteteve të Bashkuara]], përdor anën e majtë.}} | calling_code = [[Numrat telefonik të Amerikës së Veriut|+1]] | iso3166code = US }} '''Shtetet e Bashkuara të Amerikës'''{{efn|Në anglisht, e ka emrin e plotë ''United States of America'' dhe njihet si '''United States''', '''US''' ose '''Amerika'''.}} (shpesh njohur si '''Shtetet e Bashkuara''', '''SHBA''', ose informalisht '''Amerika''') janë një [[Republika|republikë]] [[federata|federale]] [[kushtetuta|kushtetuese]], e përbërë prej 50 [[shteti|shtetesh]] dhe një qarku federal. Vendi shtrihet kryesisht në [[Amerika Veriore|Amerikën e Veriut]], ku 48 shtete të ngjitura dhe [[Washington, D.C.]], qarku i kryeqytetit, ndodhen midis oqeaneve [[Atlantik]] dhe [[Paqësor]], në kufi me [[Kanada|Kanadanë]] në veri dhe [[Meksika|Meksikën]] në jug. Shteti i [[Alaska|Alaskës]] ndodhet në veriperëndim të kontinentit dhe kufizohet me Kanadanë në lindje dhe [[Rusia|Rusinë]] në perëndim përtej [[Ngushtica e Beringut|Ngushticës së Beringut]]. Shteti i [[Hawai]]t është [[Arkipelagu|arkipelag]] në mes të Paqësorit. SHBA-të gjithashtu zotërojnë disa territore, treva ishullore, në [[Karaibet|Karaibe]] dhe Oqeanin Paqësor. Me sipërfaqe prej 9,83 milion km² dhe me popullsi prej 306 milion banorësh, Shtetet e Bashkuara janë vendi i tretë ose i katërt në botë për nga sipërfaqja, si dhe i treti sipas hapësirës tokësore dhe popullsisë. Shtetet e Bashkuara janë njëri prej vendeve më të spikatur për nga shumëllojshmëria etnike dhe kulturore, si rrjedhojë e emigrimit në shkallë të lartë prej shumë vendeve.<ref name="DD">Adams, J.Q., and Pearlie Strother-Adams (2001). ''Dealing with Diversity''. Chicago: Kendall/Hunt. ISBN 0-7872-8145-X.</ref> Ekonomia e SHBA-së është më e madhja në botë, me [[Prodhimi i brendshëm bruto|prodhim të brendshëm bruto]] (PBB) vlerësuar më 2008 në shumë prej 14,3 trilion dollarësh (23 % e PBB-së nominale të botës dhe gati 21 % sipas barazimit të fuqisë blerëse).<ref name="IMF GDP">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/index.aspx|publisher=International Monetary Fund|title=World Economic Outlook Database|year=2008|accessdate=2008–2010–2027}}</ref><ref>[[Bashkimi Evropian]] ka ekonomi më të madhe mirëpo nuk është shtet i vetëm.</ref> Kombi amerikan u themelua nga trembëdhjetë kolonitë e [[Britania e Madhe|Britanisë së Madhe]], ndodhur përgjatë bregdetit Atlantik. Më 4 korrik 1776, ato nënshkruan [[Deklarata e Pavarësisë në SHBA|Deklaratën e Pavarësisë]], që shpalli pavarësinë e tyre nga Britania e Madhe dhe formimin e një bashkimi kooperativ.<ref>Dull, Jonathan R. (2003). "Diplomacy of the Revolution, to 1783," p. 352, chap. in ''A Companion to the American Revolution'', ed. Jack P. Greene and J. R. Pole. Maiden, Mass.: Blackwell, pp. 352–361. ISBN 1-4051-1674-9.</ref> Shtetet kryengritëse mposhtën Britaninë e Madhe në [[Lufta Revolucionare Amerikane|Luftën Revolucionare Amerikane]], luftën e parë të suksesshme të kolonive për pavarësi. [[Kuvendi i Filadelfias]] përpiloi [[Kushtetuta e SHBA-ve|Kushtetutën e tashme të Shteteve të Bashkuara]] më [[17 shtator]] [[1787]]; miratimi i saj në vitet vijuese i bëri shtetet pjesë të një republike të vetme me qeveri të fuqishme qendrore. [[Karta e të Drejtave]], e përbërë nga 10 amendamentet e para kushtetuese si garanci e të drejtave dhe lirive themelore qytetare, u ratifikua më [[1791]]. Në shekullin XIX, Shtetet e Bashkuara fituan toka nga [[Franca]], [[Spanja]], [[Mbretëria e Bashkuar]], [[Meksika]] dhe [[Rusia]], si dhe aneksuan [[Republika e Teksasit|Republikën e Teksasit]] dhe [[Republika e Hawait|Republikën e Hawait]]. Mosmarrëveshjet mes jugut bujqësor dhe veriut industrial rreth të drejtave të shteteve dhe zgjerimit të institucionit të skllavërisë provokuan [[Lufta Civile Amerikane|Luftën Qytetare Amerikane]] të viteve 1860. Fitorja e veriut parandaloi një ndarje të përhershme të vendit dhe çoi drejt përfundimit të skllavërisë së ligjshme në Shtetet e Bashkuara. Në vitet [[1870]]-të, ekonomia kombëtare ishte më e madhja në botë.<ref>{{cite web|author=Maddison, Angus|url=http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|title=Historical Statistics for the World Economy|year=2006|accessdate=2008–2011-06|archive-date=5 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205205145/http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|url-status=dead}}</ref> [[Lufta Spanjollo-Amerikane]] dhe [[Lufta e Parë Botërore]] konfirmuan statusin e vendit si fuqi ushtarake. Më 1945, Shtetet e Bashkuara dolën nga Lufta e Dytë Botërore si vendi i parë me armë bërthamore, anëtar i përhershëm i [[Këshilli i Sigurimit|Këshillit të Sigurimit]] të [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], si dhe themeluese e [[NATO]]-s. Fundi i [[Lufta e Ftohtë|Luftës së Ftohtë]] dhe shpërbërja e [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]] e la SHBA-në si superfuqinë e vetme. Afro 50% të shpenzimeve ushtarake të rruzullit bëhen nga Shtetet e Bashkuara, që vazhdojnë të jenë forcë drejtuese ekonomike, politike dhe kulturore në botë.<ref>{{cite web|author=Cohen, Eliot A.|url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html|title=History and the Hyperpower|work=Foreign Affairs|accessdate=2006–2007–2014|archive-date=23 korrik 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090723000051/http://www.foreignaffairs.com/articles/59919/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower|url-status=dead}} {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm|title=Country Profile: United States of America|publisher=BBC News|date=2008-04-22|accessdate=2008-05-18}}</ref> == Etimologjia == Më 1507, hartografi gjerman [[Martin Waldseemüller]] punoi hartën e botës dhe përdori emrin Amerikë (''"America"'') për hemisferën perëndimore në nderim të eksploruesit dhe hartografit italian [[Amerigo Vespucci|Amerigo Vespuçi]].<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2007-04-24-america-turns-500_N.htm?csp=34|title=Cartographer Put 'America' on the Map 500 years Ago|work=USA Today|date=2007-04-24|accessdate=2008-11-30}}</ref> Kolonitë e mëparshme britanike e përdorën për herë të parë emrin modern të vendit në Deklaratën e Pavarësisë, duke shpallur "njëzëri pavarësinë e trembëdhjetë Shteteve të bashkuara të Amerikës," miratuar nga "Përfaqësuesit e Shteteve të bashkuara të Amerikës" më 4 korrik 1776.<!--Mos e shkruani me të madhe fjalën "bashkuara" se kështu ndodhet në origjinal--><ref>{{cite web|url=http://www.archives.gov/exhibits/charters/charters.html|title=The Charters of Freedom|publisher=National Archives|accessdate=2007-06-20}}</ref> Emri i sotshëm u finalizua më 15 nëntor 1777, kur Kongresi i Dytë Kontinental nxori Nenet e Konfederatës, i pari prej të cilëve thotë, “Stili [emri] i kësaj Konfederate do të jetë 'Shtetet e Bashkuara të Amerikës'". Forma e shkurtër “Shtetet e Bashkuara” (''United States'') është gjithashtu standarde. Trajta të tjera përfshijnë "U.S.", "USA" dhe "America" në anglisht dhe "SHBA"/"ShBA" e “Amerikë/Amerika” në shqip. Emra bisedimorë në anglisht përfshijnë "U.S. of A." (SH e B të A-së) dhe "''the States''" (Shtetet). "''Columbia''", dikur emër i përhapur për Shtetet e Bashkuara vinte nga emri i Kristofor Kolombit; ai shfaqet në emrin e [[Washington, D.C.|Distriktit të Kolumbias]]. Mënyra standarde për t'iu referuar një qytetari të SHBA-së është "amerikan". Në anglisht si dhe në shqip, është e rrallë të përdoret fjala "amerikan" për t’iu referuar njerëzve që nuk kanë lidhje me Shtetet e Bashkuara. Në anglisht emrat "''United States''", "''American''" dhe "U.S." përdoren edhe në cilësi të mbiemrit për t’iu referuar vendit ("''American values''," "''U.S. forces''").<ref>Wilson, Kenneth G. (1993). ''The Columbia Guide to Standard American English''. New York: Columbia University Press, pp. 27–28. ISBN 0-231-06989-8.</ref> Togfjalëshi "Shtetet e Bashkuara" kryesisht përdoret në shumës në gjuhën shqipe, ndërsa shkurtimi SHBA përdoret në njëjës (SHBA, SHBA-ja, SHBA-së etj.) në Shqipëri ose në shumës (SHBA, SHBA-të, SHBA-ve, etj) në Kosovë. Në anglisht togfjalëshi "United States" u përdor fillimisht në numrin shumës — p. sh. "''the United States are''" — sikur që është rasti në Amendamentin e Trembëdhjetë të [[Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara|Kushtetutës së SHBA-ve]], miratuar më 1865. Pas Luftës Civile u bë e zakontë që emri të përdorej në njëjës — p. sh. "the United States is." Njëjësi është trajta standarde ; shumësi ruhet në frazeologjizma si "these United States" (këto Shtete të Bashkuara).<ref>{{cite web|url=http://itre.cis.upenn.edu/~myl/languagelog/archives/002663.html|author=Zimmer, Benjamin|date=2005–2011–2024|title=Life in These, Uh, This United States|publisher=University of Pennsylvania—Language Log|accessdate=2008-02-22}}</ref> == Gjeografia dhe mjedisi == {{Main|Gjeografia e Shteteve të Bashkuara të Amerikës}}[[Skeda:USATopographicalMap.jpg|left|thumb|Pamje satelitore e topografisë së SHBA-ve kontinentale]] Hapësira e përgjithshme tokësore e SHBA-së kontinentale (pjesa ku shtetet kufizohen drejtpërsëdrejti me njëri-tjetrin) është afro 768 milion hektarë. [[Hawaii]], që përfshin një arkipelag në Paqësorin qendror, në jugperëndim të Amerikës Veriore, ka mbi 1.6 milion hektarë.<ref>{{cite web|author=Lubowski, Ruben, Marlow Vesterby, and Shawn Bucholtz|url=http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|title=AREI Chapter 1.1: Land Use|publisher=Economic Research Service|date=2006–2007–2021|accessdate=2009-03-09|archive-date=8 gusht 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060808222823/http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|url-status=dead}}</ref> Pas [[Kanadaja|Kanadasë]] dhe [[Rusi]]së, Shtetet e Bashkuara janë vendi i tretë ose i katërt më i madh për nga sipërfaqja e përgjithshme, duke u renditur para ose pas Kinës. Renditja varet nga mosmarrëveshja territoriale mes Kinës dhe Indisë dhe mënyra e llogaritjes së sipërfaqes së SHBA-së: “''CIA World Factbook''” jep 9,826,630&nbsp;km²,<ref name="WF">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|title=United States|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-05-31|accessdate=2008-10-14|archive-date=25 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225135647/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html%20|url-status=dead}}</ref> statistikat e Kombeve të Bashkuara tregojnë 9.629.091&nbsp;km²,<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2005/Table03.pdf|title=Population by Sex, Rate of Population Increase, Surface Area and Density|publisher=UN Statistics Division|work=Demographic Yearbook 2005|accessdate=2008-03-25}}</ref> ndërsa Enciklopedia Britanike 9.522.055&nbsp;km².<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|title=United States|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=2008-03-25|archive-date=29 korrik 2012|archive-url=https://archive.today/20120729115512/http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|url-status=dead}}</ref> Duke përfshirë vetëm sipërfaqen tokësore, Shtetet e Bashkuara janë të tretat në madhësi, menjëherë pas Rusisë dhe [[Kinë]]s dhe pak para Kanadasë.<ref>{{cite web|url=http://education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html;_ylt=As1XMsN8kgSx746VWazy_s7PecYF|title=World Factbook: Area Country Comparison Table|publisher=Yahoo Education|accessdate=2007-02-28|archive-date=24 korrik 2009|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090724122121/http://education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html;_ylt=As1XMsN8kgSx746VWazy_s7PecYF|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Barns grand tetons.jpg|thumb|right|Vargmali Teton, pjesë e Maleve Shkëmbore (Rocky Mountains)]] Rrafshi bregdetar i [[Atlantiku]]t zëvendësohet nga pyjet dhe kodrat e përsëritshme të Piemontit. [[Malet Apallaçe|Malet Apalashe]] e ndajnë bregun lindor prej Liqeneve të Mëdha dhe pllajave të Mesperëndimit. Lumi [[Misisipi (lumë)|Misisipi-Mizuri]], sistemi lumor i katërti më i gjatë në botë, rrjedh kryesisht veri-jug përmes qendrës së vendit. Stepat e rrafshëta e pjellore të Rrafshinave të Mëdha zgjerohen drejt perëndimit, të ndërprera nga treva malore në juglindje. Malet Shkëmbore (''Rocky Mountains''), në kufirin perëndimor të Rrafshinave të Mëdha, shtrihe nga veriu në jug përgjatë tërë vendit, duke arritur lartësinë më të madhe se 4.300 metra në Kolorado. Më në perëndim ndodhet Pellgu i Madh dhe shkretëtirat si ajo Mojave. Vargmalet Sierra Nevada dhe Cascade shtrihen në drejtim të bregut të Paqësorit. Në lartësi prej 6.194 metrash, Mali McKinley i [[Alaska|Alaskës]] është maja më e lartë e vendit. Vullkanet aktive janë të zakonshme në ishujt Aleute dhe Aleksandër të Alaskës dhe Havai përbehet nga ishuj vullkanikë. Supervullkani që gjendet në Parkut Kombëtar Yellowstone në Malet Shkëmbore është veçoria më e madhe vullkanike e kontinentit.<ref>{{cite web|url=http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|title=Supervolcano: What's Under Yellowstone?|author=O'Hanlon, Larry|publisher=Discovery Channel|accessdate=2007-06-13|archiveurl=https://archive.today/20120525210051/http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|archivedate=25 maj 2012|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Haliaeetus leucocephalus2.jpg|right|thumb|upright|Shqiponja e shogët, shpendi kombëtar i Shteteve të Bashkuara nga 1782]] Shtetet e Bashkuara, me madhësinë dhe larmninë gjeografike, përfshijnë shumicën e llojeve të klimave. Në lindje të meridianit të 100-të, klima vargon prej asaj të lagësht kontinentale në veri në atë të lagësht nëntropikale në jug. Cepi jugor i Floridës ka klimë tropikale, sikurse Hawaii. Rrafshinat e Mëdha në perëndim të meridianit të 100-të janë gjysmë të thata. Shumë prej maleve perëndimore kanë klimë alpine. Klima është e thatë në Pellgun e Madh, shkretinore në jugperëndim, mesdhetare në bregdetin e Kalifornisë, si dhe oqeanike në bregdetin e Oregonit, Washingtonit dhe në Alaskën jugore. Pjesa dërmuese Alaksës ka klimë nënarktike ose polare. Moti ekstrem nuk është i rrallë — shtetet që lagen nga [[Gjiri i Meksikës]] i nënshtrohet uraganeve dhe shumica e tornedove (dredhëzave) të botës ngjajnë në SHBA, kryesisht në Shtegun e Tornadove në mesperëndim.<ref>{{cite web|author=Perkins, Sid|url=http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701131631/http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archivedate=1 korrik 2007|title=Tornado Alley, USA|accessdate=2006–2009–2020|date=2002-05-11|work=Science News|url-status=live}}</ref> Ekologjia e SHBA-së konsiderohet “megadiverse”: afro 17 mijë specie të bimëve enëzore gjendet në SHBA-në kontinentale dhe në Alaskë, si dhe mbi 1.800 specie bimë lulesh gjenden në Hawaii, prej të cilave disa ndodhen edhe në SHBA-në kontinentale.<ref>{{cite web|author=Morin, Nancy|url=http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf|title=Vascular Plants of the United States|publisher=National Biological Service|work=Plants|accessdate=2008–2010–2027|archive-date=24 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724222726/http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf|url-status=dead}}</ref> Shtetet e Bashkuara janë atdheu i mbi 400 specieve të gjitarëve, 750 shpezëve, 500 zvarranikëve dhe ujëtokësorëve.<ref>{{cite web|url=http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html|title=Global Significance of Selected U.S. Native Plant and Animal Species|publisher=SDI Group|date=2001–2002–2009|accessdate=2009-01-20|archive-date=18 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118023008/http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html|url-status=dead}}</ref> Rreth 91 mijë specie të insekteve janë të njohura.<ref>{{cite web|url=http://www.si.edu/Encyclopedia_SI/nmnh/buginfo/bugnos.htm|title=Numbers of Insects (Species and Individuals)|publisher=Smithsonian Institution|accessdate=2009-01-20}}</ref> Ligji për Speciet e Rrezikuara i vitit 1973 mbron speciet e kërcënuara dhe të rrezikuara si dhe vendbanimet e tyre, që mbikëqyren nga organ i veçantë i qeverisë federale. Ka 58 parqe kombëtare dhe qindra parqe, pyje dhe hapësira zoologjike që menaxhohen nga qeveria federale.<ref>{{cite web|url=http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639|title=National Park Service Announces Addition of Two New Units|publisher=National Park Service|date=2006-02-28|accessdate=2006-06-13|archive-date=1 tetor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061001195645/http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639|url-status=dead}}</ref> Në tërësi, qeveria zotëron 28,8% të hapësirës tokësore.<ref name="FL">{{cite web|url=http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf|title=Federal Land and Buildings Ownership|publisher=Republican Study Committee|date=2005-05-19|accessdate=2009-03-09|archive-date=9 mars 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090309172818/http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf|url-status=dead}}</ref> Kjo hapësirë është kryesisht e mbrojtur, ndonëse disa jepen me qesim për shpime për naftë dhe gaz, xehetari, industrinë e drurit, ose rritjen e gjedheve; 2,4% përdoret për qëllime ushtarake.<ref name="FL"/> == Historia == {{kryesor|Historia e Shteteve të Bashkuara të Amerikës}} === Amerikanët vendës dhe ardhësit evropianë === Popujt indigjenë të dheut amë të SHBA-ve, përfshirë edhe vendësit e Alaskës, mërguan nga Azia. Ata filluan të vinin së paku 12 mijë deri më 40 mijë vjet më parë.<ref>{{cite web|url=http://anthropology.si.edu/HumanOrigins/faq/americas.htm|title=Peopling of Americas|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|year=2004|accessdate=2007-06-19}}</ref> Disa, sikurse kultura parakolumbiane e Misisipit, zhvilluan bujqësi të avancuar, arkitekturë të lartë, si dhe shoqëri të nivelit shtetëror. Pas fillimit të vendosjes së evropianëve në hemisferën perëndimore, miliona amerikanë vendës vdiqën nga epidemi të sëmundjeve të importuara sikurse lija.<ref>{{Cite journal|author=Meltzer, D.J.|year=1992|title=How Columbus Sickened the New World: Why Were Native Americans So Vulnerable to the Diseases European Settlers Brought With Them?|journal=New Scientist|pages=38–38|url=http://www.newscientist.com/article/mg13618424.700-how-columbus-sickened-the-new-world-why-were-nativeamericans-so-vulnerable-to-the-diseases-european-settlers-brought-with-them.html}}</ref> [[Skeda:MayflowerHarbor.jpg|majtas|parapamje|Anija ''Mayflower'' barti pelegrinët (Pilgrims) në Botën e Re më 1620, siç pikturohet nga William Halsall në “Mayflower në limanin e Plymouthit,” 1882]] Më 1492, eksploruesi gjenovez Kristofor Kolombi, i kontraktuar nga kurora spanjolle, mbërriti disa prej ishujve të Karaibeve, duke shënuar kontaktit e parë me popullsinë vendëse. Më 2 prill 1513, konkistadori spanjoll Juan Ponce de León zbarkoi në tokën që e quajti “La [[Florida]]” — ardhje e parë e dokumentuar e evropianëve në trevën amë që sot i përket SHBA-ve. Përnguljet spanjolle në rajon u ndoqën nga koloni në SHBA-të e sotme jugperëndimore, të cilat tërhoqën mijëra banorë përmes Meksikës. Tregtarët francezë të leshit themeluan avanposte në Francën e Re rreth Liqeneve të Mëdha; Franca eventualisht pretendoi një copë të madhe të brendisë së Amerikës së Veriut, deri te [[Gjiri i Meksikës]]. Përngulja e parë e suksesshme e anglezëve ishte kolonia e Virgjinisë në Jamestown më 1607 dhe Plymouth i pelegrinëve më 1620. Më 1628 u dha leja për koloninë e Gjirit të Masaçusetsit, gjë që rezultoi në valë të mërgimeve; kah viti 1634, Anglia e Re kishte rreth 10 mijë kolonë puritanë. Mes fundviteve 1610 dhe Revolucionit Amerikan, rreth 50 mijë të dënuar u shpunë në kolonitë britanike të Amerikës.<ref>{{cite web|work=Butler, James Davie|url=http://www.dinsdoc.com/butler-1.htm|title=British Convicts Shipped to American Colonies|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|work=American Historical Review 2|year=1896|accessdate=2007-06-21}}</ref> Duke filluar më 1614, holandezët u vendosën në rrjedhën e poshtme të lumit Hudson, duke përfshirë Amsterdamin e Ri në ishullin e Manhattanit. Më 1674, holandezët ia lëshuan trevën e tyre në Amerikë Anglisë; krahina e Holandës së Re u riemërua Nju Jork. Shumë imigrantë të ri, sidomos në jug, ishin shërbëtorë me kontratë — rreth dy të tretat e të gjithë imigrantëve të Virgjinisë mes viteve 1630 dhe 1680.<ref>Russell, David Lee (2005). ''The American Revolution in the Southern Colonies''. Jefferson, N.C., and London: McFarland, p. 12. ISBN 0-7864-0783-2.</ref> Kah fundi i shekullit, skllevërit afrikanë po bëheshin burimi parësor i punës së detyruar. Me ndarjen e Karolinës në dy koloni më 1729 dhe kolonizimi i Gjeorgjisë më 1732, u themeluan trembëdhjetë kolonitë britanike që do të krijonin Shtetet e Bashkuara. Të gjitha kishin qeveri vendore me zgjedhje të hapura për shumicën e njerëzve të lirë, me përkushtim në rritje për të drejtat e lashta të anglezëve dhe një ndjesi të vetëqeverisjes që nxiste republikanizmin. Të gjitha kolonitë legalizuan tregtinë me skllevër afrikanë. Lindshmëria e lartë dhe vdekshmëria e ulët, bashkë me imigrimin e vazhdueshëm, bënë që popullsia e kolonive të rritej me shpejtësi. Lëvizja e ringjalljes së krishterë e viteve 1730 dhe 1740 e njohur si Zgjimi i Madh cyti interesim në religjion dhe liri fetare. Në Luftën kundër Francezëve dhe Indianëve, forcat britanike morën Kanadën nga francezët, por popullsia frëngjishtfolëse mbeti politikisht e izoluar nga kolonitë jugore. Duke përjashtuar amerikanët vendës të Shteteve të Bashkuara (të njohur si amerikanët indianë), të cilët qenë zhvendosur, këto trembëdhjetë koloni kishin një popullsi prej 2.6 milion banorësh më 1770, rreth një e treta e popullsisë së Britanisë; gati çdo i pesti amerikan ishte skllav.<ref>Blackburn, Robin (1998). ''The Making of New World Slavery: From the Baroque to the Modern, 1492–1800''. London and New York: Verso, p. 460. ISBN 1-85984-195-3.</ref> Ndonëse të nënshtruar nga tatimit britanik, kolonët amerikanë nuk gëzonin përfaqësim në Parlamentin e Britanisë së Madhe. === Pavarësia dhe zgjerimi === [[Skeda:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|''Shpallja e Pavarësisë'', nga John Trumbull, 1817–18]] Tensione midis kolonive amerikane dhe britanikëve gjatë periudhës revolucionare të viteve 1760 dhe fillimviteve 1770 çuan në [[Lufta Revolucionare Amerikane|Luftën Revolucionare Amerikane]], që zgjati nga 1775 deri më 1781. Më 14 qershor 1775, Kongresi Kontinental, i tubuar në Filadelfi, themeloi Ushtrinë Kontinentale nën komandën e [[George Washington]]it. Duke proklamuar se “të gjithë njerëzit krijohen të barabartë” dhe të pajisur me “të drejta të patjetërsueshme”, Kongresi nxori Deklaratën e Pavarësisë, të hartuar kryesisht prej [[Thomas Jefferson]]it, më 4 korrik 1776. Kjo datë tani festohet çdo vit si Dita e Pavarësisë së Amerikës. Më 1777, Nenet e Konfederatës themeluan një qeveri të dobët federale që funksionoi deri më 1789. Pas disfatës britanike ndaj forcave amerikane të ndihmuara nga francezët, Britania e Madhe njohu pavarësinë e Shteteve të Bashkuara dhe sovranitetin e shteteve mbi trevat në perëndim të lumit Misisipi. Një kuvend kushtetues u organizua më 1787 nga përkrahësit e një qeverie të pushtetshme qendrore, me të drejtën për të tatuar. Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara u ratifikua më 1788, ndërsa Senati, Shtëpia e Përfaqësuesve dhe kryetari — George Washington — për herë të parë morën detyrën më 1789. Karta e të Drejtave, që ia ndalon qeverisë federale kufizimin e të drejtave vetjake dhe garanton një sërë mbrojtjesh ligjore, u miratua më 1791. Qëndrimi ndaj skllavërisë po ndryshonte; një dispozitë kushtetuese e mbronte skllavërinë deri më 1808. Shtetet e veriut e shfuqizuan skllavërinë mes viteve 1780 dhe 1804, duke i lënë shtetet e jugut si mbrojtëse të këtij “institucioni të pazakontë”. Zgjimi i Dytë i Madh, që filloi me shekullin XIX, e bëri evangjelizmin<!--ungjillorët? Nuk është fjala për sektin evangjelist, por për ata që e përhapin fjalën e mirë të Zotit!--> forcë shtytëse për reformave të ndryshme shoqërore, përfshirë çrrënjosjen e skllavërisë. [[Skeda:U.S. Territorial Acquisitions.png|right|thumb|Zgjerimi territorial sipas datave]] Etja amerikane për zgjerim drejt perëndimit parapriu një sërë luftërash me indianët dhe politikën për heqjen e indianëve që i shpronësoi ata nga toka e tyre amtare. Blerja e Luizianës, trevës së pretenduar nga Franca, nën udhëheqjen e kryetarit Thomas Jefferson më 1803, pothuajse e dyfishoi madhësinë e vendit. Lufta e 1812-ës, që u shpall kundër Britanisë për arsye të ndryshme dhe përfundoi me barazim, e forcoi nacionalizmin amerikan. Një varg inkursionesh ushtarake të SHBA-së në Floridë e shtynë Spanjën t’ia kalonte Amerikës Floridën bashkë me treva të tjera të Gjirit të Meksikës më 1819. Shtetet e Bashkuara e aneksuan Republikën e Teksasit më 1845. Koncepti i quajtur “''Manifest Destiny''” (Fati i Qartë) u popullarizua gjatë kësaj kohe.<ref>Morrison, Michael A. (1999). ''Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War''. Chapel Hill: University of North Carolina Press, pp. 13–21. ISBN 0-8078-4796-8.</ref> Traktati i Oregonit më 1846 me Britaninë i dha SHBA-së kontroll mbi veriperëndimin e sotëm amerikan. Fitorja amerikane në Luftën Meksikano-Amerikane rezultoi në shkëputjen më 1848 nga Meksika të Kalifornisë dhe një pjese të mirë të rajonit të sotëm jugperëndimor. Mësymja e Arit në Kaliforni gjatë viteve 1848-49 solli edhe më shumë imigrantë drejt perëndimit. Hekurudhat e reja bënë të mundshëm zhvendosjen për ardhësit dhe rritën konfliktin me amerikanët vendës. Gjatë një gjysmëshekulli, deri në 40 milion bizonë amerikanë (''buffalo'') u therën për lëkurën dhe mishin e tyre dhe për të lehtësuar zgjerimin e hekurudhave. Humbja e bufalëve, si burim parësor për indianët e rrafshinës, ishte goditje ekzistenciale për shumë kultura vendore. === Lufta Civile dhe industrializimi === [[Skeda:Battle of Gettysburg, by Currier and Ives.png|thumb|left|''Beteja e Gettysburgut'', litografi nga Currier & Ives, rr. 1863]] Tensionet mes shteteve skllavopronare dhe atyre të lira shfaqeshin në argumente rreth të drejtave të qeverisë federale dhe atyre shtetërore, si dhe në konflikte të dhunshme rreth zgjerimit të skllavërisë në shtete të reja. [[Abraham Lincoln]]i, kandidat i Partisë Republikane shumicë kundër skllavërisë, u zgjodh kryetar më 1860. Para se të bënte betimin, shtatë shtete skllavopronare shpallën ndarjen e tyre — të cilën qeveria federale e cilësoi ilegale — dhe formuan Shtetet e Konfederatës së Amerikës. Me sulmin e Konfederatës më Fort Sumter, filloi Lufta Civile Amerikane dhe katër shtete të tjera skllavopronare iu bashkëngjitën Konfederatës. Proklamata e Emancipimit e Lincolnit e ngarkoi Unionin me detyrën e përfundimit të skllavërisë. Me fitoren e Unionit më 1865, tri amendamente të Kushtetutës së SHBA-ve siguruan liri për gati katër milion afro-amerikanë, që kishin qenë skllevër,<ref>{{cite web|url=http://www2.census.gov/prod2/decennial/documents/1860a-02.pdf|title=1860 Census|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-06-10}} Page 7 lists a total slave population of 3,953,760.</ref> iu dha shtetësinë amerikane, si dhe të drejtën e votës. Lufta dhe vendimi i saj çoi në rritje të theksuar të pushtetit federal.<ref>De Rosa, Marshall L. (1997). ''The Politics of Dissolution: The Quest for a National Identity and the American Civil War''. Edison, NJ: Transaction, p. 266. ISBN 1-56000-349-9.</ref> [[Skeda:Ellis island 1902.jpg|thumb|Imigrantët zbarkojnë në Ellis Island, Nju Jork, 1902]] Pas luftës, vrasja e Lincolnit radikalizoi politikat republikane të rindërtimit, që synonin riintegrimin dhe ringritjen e shteteve jugore duke siguruar njëherësh edhe të drejtat e skllevërve të sapoçliruar. Kompromisi i 1877-ës rreth zgjedhjeve të kontestuara presidenciale të vitit 1876 i dha fund rindërtimin; ligjet Jim Crow shpejt ua hoqën të drejtat shumë afro-amerikanëve. Në veri, urbanizimi dhe një fluks i paparë imigrantësh nga Evropa jugore dhe lindore përshpejtuan industrializimin e vendit. Vala e imigrimit, që zgjati deri më 1929, ofroi fuqi punëtore dhe e transformoi kulturën amerikane. Zhvillimi i infrastrukturës kombëtare i hapi rrugë rritjes ekonomike. Masakra e ''Wounded Knee'' (Gjurit të Lënduar) më 1890 ishte konflikti i fundit ushtarak i përmasave të mëdha i Luftave Indiane. Më 1893, monarkia indigjene në Paqësor, Mbretëria e Hawait u përmbys nga një grusht shteti udhëhequr nga banorë amerikanë; Shtetet e Bashkuara e aneksuan arkipelagun më 1898. Triumfi në Luftën Spanjollo-Amerikane të njëjtin vit demonstroi se Shtetet e Bashkuara ishin fuqi botërore dhe u përcollën nga aneksimi i Porto Rikos, Guamit dhe Filipineve. Këto të fundit fituan pavarësinë e tyre një gjysmëshekulli më vonë; Porto Riko dhe Guami mbeten territore amerikane. === Lufta e Parë Botërore, kriza ekonomike dhe Lufta e Dytë Botërore === [[Skeda:Dust Bowl - Dallas, South Dakota 1936.jpg|thumb|left|Fermë e braktisur në Dakotën e Jugut gjatë stuhisë së rërës, 1936]] Në nismë të Luftës së Parë Botërore, Shtetet e Bashkuara mbajtën qëndrim neutral. Shumica e amerikanëve simpatizonin britanikët dhe anglezët, ndonëse shumë syresh kundërshtuan intervenimin.<ref>Foner, Eric, and John A. Garraty (1991). ''The Reader's Companion to American History.'' New York: Houghton Mifflin, p. 576. ISBN 0-395-51372-3.</ref> Më 1917, Shtetet e Bashkuara hynë në luftë në krahun e Aleatëve, duke e kthyer rrjedhën kundër Fuqive Qendrore. Pas luftës, Senati nuk e miratoi Traktatin e Versajës (1919), që themeloi Lidhjen e Kombeve. Vendi ndoqi një politikë të vetëveprimit në masa gati izoluese.<ref>McDuffie, Jerome, Gary Wayne Piggrem, and Steven E. Woodworth (2005). ''U.S. History Super Review''. Piscataway, NJ: Research & Education Association, p. 418. ISBN 0-7386-0070-9.</ref> Më 1920, të drejtat e grave shënuan fitore me amendamentin kushtetues që u njihte atyre të drejtën e votës. Përparimi në të Njëzetat e Bujshme (''Roaring Twenties'') përfundoi me dështimin financiar më 1929, që solli Depresionin e Madh. Pas zgjedhjes kryetar më 1932, [[Franklin D. Roosevelt]] u përgjigj me planin “''New Deal''” (Puna e Re), një kolazh politikash që rritën ndërhyrjen e qeverisë në ekonomi. Stuhia e rërës (''Dust Bowl'') e mesviteve 1930 varfëroi shumë bashkësi bujqish dhe shkaktoi një valë të re të mërgimeve drejt perëndimit. [[Skeda:1944 NormandyLST.jpg|thumb|Ushtarë amerikanë zbarkojnë në Normandi në [[Lufta e Dytë Botërore#D-Day - Zbarkimi i Aleat.C3.ABve n.C3.AB Normandi|Ditën D]], 6 qershor 1944]] Shtetet e Bashkuara, neutrale gjatë fillimit të Luftës së Dytë Botërore pas pushtimit të Polonisë nga Gjermania Naziste, filluan në mars 1941 ti furnizonin Aleatët me materiale përmes programit “Lend-Lease” (hua-qira). Më 7 dhjetor 1941, Shtetet e Bashkuara iu bashkëngjitën Aleatëve kundër fuqive të boshtit pas sulmit befasues të japonezëve në Pearl Harbor, Hawai. Pjesëmarrja në luftë nxiti investime kapitale dhe rritje industriale. Prej ndërluftuesve kryesorë, Shtetet e Bashkuara ishin të vetmet që u pasuruan në vend që të varfëroheshin nga lufta.<ref>Kennedy, Paul (1989). ''The Rise and Fall of the Great Powers''. New York: Vintage, p. 358. ISBN 0670728197.</ref> Konferencat e Aleatëve në ''Bretton Woods'' dhe Jaltë vijëzuan një sistem të ri të organizatave ndërkombëtare që vunë Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Sovjetik në qendër të punëve botërore. Meqë u arrit fitore në Evropë, konferenca ndërkombëtare e mbajtur në San Francisco më 1945 përpiloi Kartën e Kombeve të Bashkuara, që hyri në fuqi pas luftës.<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/55407.htm|title=The United States and the Founding of the United Nations, August 1941–October 1945|year=2005|accessdate=2007-06-11|publisher=U.S. Dept. of State, Bureau of Public Affairs, Office of the Historian}}</ref> Shtetet e Bashkuara zhvilluan armët e para bërthamore dhe i përdorën ato në qytetet japoneze të Hiroshimës dhe Nagasakit në gusht të atij viti. Më 2 shtator, Japonia u dorëzua dhe lufta përfundoi.<ref>Pacific War Research Society (2006). ''Japan's Longest Day''. New York: Oxford University Press. ISBN 4-7700-2887-3.</ref> === Lufta e Ftohtë dhe politika e protestave === [[Skeda:Martin Luther King - March on Washington.jpg|thumb|left|upright|[[Martin Luther King, Jr.]] mban fjalimin e tij “I Have a Dream” (Kam një ëndërr), 1963]] Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik garuan për pushtet gjatë Luftës së Ftohtë, duke mbizotëruar në çështjet ushtarake të Evropës përmes NATO-s dhe Paktit të Varshavës. Shtetet e Bashkuar promovuan demokracinë liberale dhe kapitalizmin, ndërsa Bashkimi Sovjetik komunizmin dhe ekonominë e planifikuar nga qendra. Të dyja mbështetën diktatura dhe u përfshinë në luftëra përmes palëve të treta (luftëra të subvencionuara, “''proxy wars''”). Trupat amerikane luftuan kundër forcave komuniste kineze në Luftën e Koresë më 1950-53. Komiteti Kuvendar i Veprimtarive Joamerikane ndoqi një numër hetimesh për armiqësi të dyshuar majtiste, ndërsa Senatori Joseph McCarthy u bë kryefigurë e ndjenjave antikomuniste. Lansimi i fluturimit të parë të njeriut në hapësirë më 1961 e shtyri Kryetarin [[John F. Kennedy]] të përqendrohej në programin amerikan për “njeriun në hënë,” që u arrit më 1969. Kennedy u ballafaqua edhe me krizën bërthamore në Kubë, të provokuar nga sovjetikët. Lëvizja në rritje për të drejtat qytetare, e udhëhequr nga afro-amerikanë si Rosa Parks dhe Martin Luther King, Jr. Luftuan segregimin dhe diskriminimin. Ndjekur nga vrasja e Kennedyt më 1963, Ligji për të Drejtat e Qytetarit i 1964-ës dhe Ligji për të Drejtën e Votës i 1965-ës u miratuan nën Kryetarin [[Lyndon B. Johnson]]. Johnson dhe pasardhësi i tij, [[Richard Nixon]], zgjeruan luftërat e subvencionuara në Azinë Juglindore drejt të pasuksesshmes Luftë të Vietnamit. Një lëvizje e mirëpërhapur kundërkulturore shënoi rritje, e nxitur nga kundërshtimi i luftës, nacionalizmi zezak dhe revolucioni seksual. Betty Friedan, Gloria Steinem dhe të tjerë udhëhoqën një valë të re feminizmi që kërkonte barazi politike, shoqërore dhe ekonomike për femrën. Si pasojë e Skandalit të Watergateit, Nixoni u bë presidenti i parë amerikan që ka dhënë dorëheqje më 1974, duke iu shmangur impedikimit (impeachment) nën akuza për pengim të drejtësisë dhe keqpërdorim të pushtetit; ai u zëvendësua nga nënpresidenti [[Gerald Ford]]. Administrata [[Jimmy Carter]] e fundviteve 1970 u përball me stagflacion dhe krizën e pengjeve në Iran. Zgjedhja e [[Ronald Reagan]] president më 1980 paralajmëroi një zhvendosje drejt djathtizmit në politikën amerikane, që u pasqyrua në ndryshime madhore në tatim dhe përparësi të shpenzimit, të cilat kishin katër synime kryesore: uljen e shpenzimeve qeveritare, uljen e taksave të të ardhurave dhe fitimit kapital, pakësimin e rregullimit qeveritar dhe kontrollin e parase e uljen e inflacionit. Mandati i dytë në detyrë i tij solli skandalin “Iran-Contra,” por edhe përparimin e madh diplomatik me Bashkimin Sovjetik. Shpërbërja që pasoi e Bashkimit Sovjetik përfundoi Luftën e Ftohtë. === Periudha bashkëkohore === [[Skeda:World-Trade-Center 9-11.jpg|thumb|right|Qendra Tregtare Botërore në mëngjesin e 11 shtatorit 2001]] Roli udhëheqës i SHBA-së dhe aleatëve në Luftën e Gjirit, sanksionuar nga OKB-ja, nën drejtimin e presidentit [[George H. W. Bush]], si dhe luftërat e [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavisë]] (përfshirë edhe Luftën për Çlirimin e [[Kosova|Kosovës]]), nën presidentin [[Bill Clinton]], ndihmuan në ruajtjen e pozitës së superfuqisë. Zgjerimi më i madh ekonomik në historinë moderne të SHBA-ve — nga marsi 1991 deri në mars 2001 — shoqëroi administratën Clinton.<ref>{{cite web|author=Voyce, Bill|url=http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&print=1|title=Why the Expansion of the 1990s Lasted So Long|publisher=Iowa Workforce Information Network|date=2006–2008–2021|accessdate=2007-08-16|archive-date=6 tetor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061006020321/http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&print=1|url-status=dead}}</ref> Një padi civile dhe skandali seksual shpunë në përpjekje për shkarkimin e Clintonit më 1998, por ai mbeti në detyrë. Zgjedhjet presidenciale 2000, një prej më të ngushtave në historinë amerikane, u përcaktuan me vendim të Gjykatës Supreme — [[George W. Bush]], i biri i George H. W. Bushit, u bë president. Më [[Sulmet e 11 shtatorit|11 shtator 2001]], terroristët e [[Al-Kaida|al-Kaidës]] goditën Qendrën Botërore të Tregtisë në [[Nju Jork]] dhe Pentagonin në [[Uashington D.C.|Washington, D.C]]., duke vrarë gati tremijë njerëz. Si kundërpërgjigje, administrata e Bushit filloi “Luftën kundër Terrorizmit.” Në fundvitin 2001, forcat amerikane udhëhoqën pushtimin e [[Afganistani|Afganistanit]], përmbysën qeverinë talibane dhe prishën kampet stërvitore të al-Kaidës. Kryengritësit talibanë vazhdojnë të zhvillojnë luftë guerile. Më 2002, administrata Bush filloi të bëjë trysni për ndërrim regjimi në [[Iraku|Irak]] mbi baza kundërthënëse.<ref>{{cite web|title=Many Europeans Oppose War in Iraq|work=USA Today|url=http://www.usatoday.com/news/world/2003-02-14-eu-survey.htm|date=2003-02-14|accessdate=2008-09-01}}{{cite web|author=Springford, John|title='Old’ and ‘New’ Europeans United: Public Attitudes Towards the Iraq War and US Foreign Policy|publisher=Centre for European Reform|url=http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|year=2003|accessdate=2008–2009-01|archive-date=28 mars 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040328182510/http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|url-status=dead}}</ref> Në mungesë të mbështetjes nga [[NATO]] ose të një mandati eksplicit të OKB-së për ndërhyrje ushtarake, Bushi organizoi Koalicionin e të Gatshmëve (''Coalition of the Willing''); forcat e koalicionit preemptivisht invaduan Irakun më 2003 dhe rrëzuan diktatorin ati-amerikan Saddam Hussein. Amnesty International ka akuzuar Shtetet e Bashkuara për shkelje të të drejtave të njeriut gjatë Luftës kundër Terrorizmit dhe në Luftën e Irakut por jo diktatorin Saddam Hussein për vrasjet masive të popullit të tij.<ref>{{cite web|url=http://thereport.amnesty.org/eng/Regions/Americas|title=Amnesty International Report 2007|publisher=Amnesty International|archiveurl=https://archive.today/20120715080730/http://www.amnesty.org/en/annual-report/2012|url-status=dead|access-date=4 qershor 2009|archive-date=15 korrik 2012}}</ref> Më 2005, uragani Katrina shkaktoi shkatërrime të rënda përgjatë të shumtës së bregdetit të Gjirit të Meksikës, duke shkretuar New Orleansin. Më 4 nëntor 2008, në mes të një recensioni ekonomik global, [[Barack Obama]] u zgjodh president. Ai ishte i pari afro-amerikan që zgjidhet president i SHBA-ve. == Qeverisja dhe zgjedhjet == [[Skeda:Capitol Building Full View.jpg|thumb|right|Krahu i djathtë i [[Kapitoli i Shteteve të Bashkuara|Kapitolit]] të Shteteve të Bashkuara, godina e [[Kongresi i Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Kongresit]]]] Shtetet e Bashkuara janë federata më e vjetër e botës. Janë republikë kushtetuese, ku “sundimi i shumicës zbutet nga të drejtat e pakicës, mbrojtur prej ligjit.”<ref>Scheb, John M., and John M. Scheb II (2002). ''An Introduction to the American Legal System''. Florence, KY: Delmar, p. 6. ISBN 0-7668-2759-3.</ref> Shteti federativ është konceptuar dhe funksionon si një demokraci përfaqësuese, ndonëse qytetarët amerikanë që banojnë në territoret janë të përjashtuar nga votimet për zyrtarë federalë.<ref>Raskin, James B. (2003). ''Overruling Democracy: The Supreme Court Vs. the American People''. London and New York: Routledge, pp. 36–38. ISBN 0-415-93439-7.</ref> Qeveria rregullohet nga sistemi i ndarjes së pushteteve, “shqyrtimit dhe baraspeshimit” (''checks and balances''), siç përkufizohet nga Kushtetuta e SHBA-ve, që shërben si dokumenti suprem ligjor i vendit. Në sistemin federativ amerikan, qytetarët u nënshtrohet zakonisht tri niveleve të qeverisë, asaj federale, shtetërore dhe vendore; detyrat e qeverisë vendore zakonisht ndahen mes rretheve dhe qeverive bashkiake. Gati në të gjitha rastet, zyrtarët e ekzekutivit dhe legjislativit zgjidhen me të shumtën e votave (vota plurale) të qytetarëve në një zonë. Nuk ka përfaqësim përpjesëtimor në nivelin federal dhe shumë rrallë ndodhë të ketë në nivele më të ulëta. Zyrtarët e gjyqësorëve federal e shtetërorë dhe të kabineteve janë rëndom të emëruar nga dega ekzekutive dhe të aprovuar nga ligjvënësi, megjithëse disa gjykatës dhe zyrtarë shtetërorë zgjidhen me votë popullore. [[Skeda:WhiteHouseSouthFacade.JPG|thumb|left|Fasada jugore e [[Shtëpia e Bardhë|Shtëpisë së Bardhë]], godinës së banimit dhe punës së kryetarit amerikan]] Qeveria federale përbëhet nga tri degë: * ligjvënëse: [[Kongresi i Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Kongresi dydhomësh]], i përbërë nga [[Senati i Shteteve të Bashkuara|Senati]] dhe Shtëpia e Përfaqësuesve, nxjerr ligje federale, shpall luftë, miraton traktate, ka pushtet mbi arkën shtetërore dhe të drejtën për shkarkimin e Presidentit, ecuri që mundëson heqjen nga detyra të zyrtarëve të qeverisë. * ekzekutivi: [[Kryetari i Shteteve të Bashkuara|Presidenti]] është kryekomandant i forcave të armatosura, mund të vejë veto mbi draftligje para se të bëhen ligje, si dhe emëron kabinetin dhe zyrtarët e tjerë, që administrojnë dhe zbatojnë ligjet dhe polikat federale. * gjyqësori: Gjykata Supreme dhe gjykatat më të ulëta federale, gjykatësit e të cilave caktohen nga kryetari me miratimin e Senatit, interpretojnë ligjet dhe shfuqizojnë ato që i vlerësojnë jokushtetuese. Dhoma e Përfaqësuesve ka 435 anëtarë, secili në përfaqësim të një zone kongresionale për kohëzgjatje dyvjeçare. Ulëset në Shtëpi u shpërndahen shteteve sipas popullsisë çdo dhjet vjet. Sipas regjistrimit të popullsisë më 2000, shtatë shtete kanë minimumin prej një përfaqësuesi, ndërsa Kalifornia, shteti më popullor, ka pesëdhjetetre. Senati ka 100 ligjvënës dhe secili shtet zgjedh nga dy senatorë, të zgjedhur çdo gjashtë vjet. Presidenti mban mandat katërvjeçar dhe nuk mund të zgjidhet më shumë se dy herë. Presidenti nuk zgjidhet drejtpërsëdrejti, por përmes një sistemi indirekt me kolegj zgjedhor, ku votat përcaktuese u shpërndahen shteteve. Gjykata Supreme, e drejtuar nga Kryegjykatësi i Shteteve të Bashkuara dhe ka nëntë pjesëtarë të përjetshëm. Qeveritë shtetërore janë të strukturuara në mënyrë të ngjashme me qeverinë federale. Nebraska është e vetmja që ka legjislaturë njëdhomëshe. Guvernatori, është kreu i ekzekutivit për secilin shtet federativ dhe zgjidhet drejtpërsëdrejti në secilin shtet. Krejt ligjet dhe procedurat e qeverive shtetërore dhe asaj federale i nënshtrohet rishikimit dhe akëcili ligj i pleqëruar nga gjyqësori se shkel Kushtetutën shpallet i pavlefshëm. Teksti origjinal i Kushtetutës specifikon strukturën dhe përgjegjësitë e qeverisë federale dhe marrëdhëniet e saj me shtetet veç-e-veç. Neni Një mbron të drejtën për urdhëresën gjyqësore të quajtur ''habeas corpus'', kurse Neni Tre garanton të drejtën e gjykimin me porotë në të gjitha lëndët kriminale. Për ndryshimin e Kushtetutës nevojitet pëlqimi i tri të katërtave të shteteve. Kushtetuta përmban njëzeteshtatë amendamente; dhjetë të parat, që përbëjnë Kartën e të Drejtave, dhe Amendamenti i Katërmbëdhjetë përbëjnë bazën e të drejtave individuale të amerikanëve. === Partitë, ideologjia dhe politika === Shtetet e Bashkuara kanë operuar nën sistemin dypartiak gjatë pjesës më të madhe të historisë. Për zgjedhjet elektorale në të gjitha nivelet, zgjedhje parësore (primaries) të administruara nga shtetet mbahen për të zgjedhur të nominuarit e partive kryesore për zgjedhjet e përgjithshme të radhës. Që nga zgjedhjet e përgjithshme 1856, partitë kryesore kanë qenë Partia Demokratike, themeluar më 1824, dhe Partia Republikane, themeluar më 1854. Prej Luftës Civile, vetëm një kandidat i një partie të tretë — ish-presidenti Theodore Roosevelt, kandidat i Partisë Progresive më 1912 — ka fituar deri në 20 % të votës popullore. Brenda kulturës politike amerikane, Partia Republikane konsiderohet e qendrës së djathtë ose “konservatore” dhe Partia Demokratike e qendrës së majtë ose “liberale”. Shtetet e verilindjes dhe bregut perëndimor si dhe disa prej shteteve të Liqeneve të Mëdha, të njohura si “shtetet e kaltra,” janë relativisht liberale. “Shtetet e kuqe” të jugut dhe goxha prej Rrafshinave të Mëdha dhe Maleve Shkëmbore janë relativisht konservatore. Fituesi i zgjedhjeve presidenciale 2008, demokrati Barack Obama, është presidenti i 44-të amerikan dhe i pari afro-amerikan që mban këtë post. Të gjithë prijësit e mëparshëm ishin vetëm me prejardhje evropiane. Zgjedhjet 2008 gjithashtu sollën forcimin e kontrollit të demokratëve në dy dhomat e Kongresit. Në Kongresin e 111-të të SHBA-ve, Senati përbëhet prej 57 demokratësh, dy të pavarur që mblidhen me demokratët, si dhe 40 republikanë (një ulëse është nën shqyrtim); Shtëpia ka 256 demokratë dhe 178 republikanë (një ulëse është e zbrazët). == Njësitë politike == {{Main|Shtetet Federale të Amerikës}} Shtetet e Bashkuara janë [[Federata|bashkim federativ]] i pesëdhjetë shteteve. Trembëdhjetë shtetet nismëtare ishin trashëgimtare të trembëdhjetë kolonive që ngritën krye kundra sundimit britanik. Shumica e shteteve tjera janë thadruar nga trualli i fituar me luftë ose blerje nga qeveria amerikane. Prej rasteve të veçanta janë Vermonti, Teksasi dhe Hawai: secili shtet ishte republikë e pavarur para se të futen në bashkim. Përjashtime tjera përbëjnë shtetet e krijuara nga treva e trembëdhjetëshes fillestare. Herët në histori të vendit, tri shtete u themeluan në këtë mënyrë: Kentaki nga Virgjinia; Tenesi nga Karolina Veriore; dhe Mejn nga Masaçusetsi. Gjatë Luftës Civile Amerikane, Virgjinia e Perëndimit u shkëput nga Virgjinia. Shteti më i mbramë — Hawai — fitoi shtetësinë më 21 gusht 1959. Shtetet nuk kanë të drejtën e ndarjes nga unioni. Shtetet përbëjnë pjesën dërmuese të masës tokësore të SHBA-ve; dy hapësira të tjera të konsideruara pjesë integrale e vendit, janë Distrikti i Kolumbisë, qarku federal ku ndodhet kryeqyteti, Washingtoni; dhe Atoli Palmyra, truall i pabanuar por i inkorporuar në Oqeanin Paqësor. Shtetet e Bashkuara posedojnë pesë territore tejdetit: Porto Riko dhe Ishujt Virgjinë të Shteteve të Bashkuara në Karaibe; Samoa Amerikane, Guami dhe Ishujt Veriorë të Marianës në Paqësor. Të lindurit në territore (përveç Samoas Amerikane) mbajnë shtetësi amerikane. {{Shtetet e Bashkuara - Harta}} == Marrëdhëniet ndërkombëtare == Shtetet e Bashkuara ushtrojnë ndikim global në ekonomi, politikë dhe çështje ushtarake. Është anëtare e përhershme e Këshilli të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, që kanë selinë në Qytetin e Nju Jorkut. Gati të gjitha vendet kanë ambasada në Washington, D.C. dhe shumë syresh kanë edhe konsullata në qytete tjera. Gjithashtu, gati të gjitha vendet e botës kanë janë nikoqirë të misioneve diplomatike amerikane. Megjithatë, Kuba, Irani, Koreja e Veriut, Butani, Sudani si dhe Republika e Kinës (Taiwani) nuk kanë marrëdhënie diplomatike zyrtare me Shtetet e Bashkuara. Shtetet e Bashkuara gëzojnë marrëdhënie të veçantë me Mbretërinë e Bashkuar dhe lidhje të ngushtë me Australinë, Zelandën e Re, Japoninë, Izraelin, si dhe bashkanëtarët e NATO-s. Njëherësh, bashkëpunojnë ngushtë me fqinjët përmes Organizatës së Shteteve Amerikane dhe marrëveshjeve të tregtisë së lirë si ajo Marrëveshja trepalëshe Amerikanoveriore për Tregti të Lirë me Kanadën dhe Meksikën. Më 2005, Shtetet e Bashkuara shpenzuan 27 miliard dollarë në ndihmesë zyrtare zhvillimore, më së shumti në botë. Sidoqoftë, krahasuar me Të Hyrat Bruto Kombëtare (HBK, GNI), kontributi amerikan prej 0,22% u rangua i njëzeti prej njëzetedy shteteve donatore. Burimet joqeveritare si fondacionet private, korporatat dhe institucionet arsimore e fetare dhuruan 96 miliard dollarë. Shuma e përgjithshme prej 123 miliard dollarësh është më e larta në botë dhe e shtata sipas përqindjes së HBK-së.<ref>{{cite web|title=Americans Favor Private Giving, People-to-People Contacts|date=2007-05-24|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs|url=http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2007&m=May&x=20070524165115zjsredna0.2997553|accessdate=2007-06-17|archive-date=13 qershor 2007|archive-url=https://archive.today/20070613030525/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2007&m=May&x=20070524165115zjsredna0.2997553|url-status=dead}}</ref> == Forcat e Armatosura== {{kryesor|Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës}}[[Skeda:USS Abraham Lincoln(CVN 72).jpg|thumb|left|Aeroplanmbajtësja USS ''Abraham Lincoln'']] Kryetari i Shteteve të Bashkuara mban titullin e kryekomandantit të forcave të armatosura dhe cakton udhëheqësit e tyre, sekretarin e mbrojtjes dhe Krerët e Shtabit të Përgjithshëm. Departamenti i Mbrojtjes administron forcat e armatosura, përfshirë këtu ushtrinë, forcat detare, marinsat dhe aviacionin. Garda Bregdetare udhëhiqet nga Departamenti i Sigurisë së Atdheut në kohë paqe dhe nga Departamenti i Forcave Detare në kohë lufte. Më 2005, forcat e armatosura kishte 1,38 milion pjesëtarë në detyrë aktive,<ref>{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/empire/tables/2005/1231militarypersonnel.pdf|title=Department of Defense Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country (309A)|date=2005–2012-31|publisher=Global Policy Forum|accessdate=2007-06-21|archive-date=12 nëntor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081112093417/http://www.globalpolicy.org/empire/tables/2005/1231militarypersonnel.pdf|url-status=dead}}</ref> që bashkë me qindra mijëra rezervistë dhe pjesëtarë të Gardës Kombëtare nxjerrin totalin prej 2,3 milion trupash. Departamenti i Mbrojtjes punëson rreth 700 mijë civilë, pa përfshirë këtu kontraktuesit. Shërbimi ushtarak kryhet në baza vullnetare, ndonëse rekrutimi i detyrueshëm mund të përdoret në kohë lufte përmes një sistemi përzgjedhës të shërbimit. Forcat amerikane mund të dërgohen tejdetit përmes flotës së aviacionit që përdoret për bartje të aeroplanëve dhe të tankeve të karburanteve, flotës detare të përbërë nga njëmbëdhjetë avionmbajtëse aktive dhe njësiteve të marsinsave për ekspedita në det, si dhe përmes flotave detare në Atlantik dhe Paqësor. Jashtë Shteteve të Bashkuara, forcat e armatosura janë të stacionuara në 770 baza dhe lehtësore, në çdo kontinent përveç Antarktikut. Zgjerimi i pranisë ushtarake në mbarë rruzullin ka bërë që dijetarët t’i përshkruajnë Shtetet e Bashkuara si mbajtëse të një “perandorie bazash”<ref>{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/empire/intervention/2005/basestructurereport.pdf|title=Department of Defense Base Structure Report, Fiscal Year 2005 Baseline|publisher=Global Policy Forum|accessdate=2007-06-21|archive-date=21 qershor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070621150632/http://www.globalpolicy.org/empire/intervention/2005/basestructurereport.pdf|url-status=dead}}</ref>. Shpenzimet totale ushtarake të SHBA-ve më 2006, në shumën mbi 528 bilion dollarësh, përbënin 46% të shpenzimeve ushtarake globale dhe kalonin në shumë katërmbëdhjetë shtetet tjera me shpenzimet më të larta. (Në barazim të fuqisë blerëse, shpenzimet ishin më të mëdha se gjashtë shtetet tjera në listë së bashku.) Shpenzimet për krye ishin 1.756$, dhjetë herë më të mëdha se mesatarja botërore.<ref>{{cite web|url=http://www.sipri.org/contents/milap/milex/mex_major_spenders.pdf/download|title=The Fifteen Major Spender Countries in 2006|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|year=2007|accessdate=2007-06-20|archive-date=14 gusht 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070814224502/http://www.sipri.org/contents/milap/milex/mex_major_spenders.pdf/download|url-status=dead}}</ref> Me 4,06% të PVB-së, shpenzimet ushtarake amerikane rangohen të 27-at prej 172 vendeve.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html|title=Rank Order—Military Expenditures—Percent of GDP|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-05-31|accessdate=2007-06-13|archive-date=20 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120113336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html|url-status=dead}}</ref> Buxheti bazë propozuar nga Departamenti i Mbrojtjes për 2009, 515,4 bilion dollarë, shënon rritje prej 7% nga 2008 dhe rritje gati 74% nga 2001.<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html|title=Department of Defense|publisher=Office of Management and Budget|work=Budget of the United States Government, FY 2009|accessdate=2008-03-02|archive-date=6 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306191929/http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html|url-status=dead}}</ref> Harxhimet për Luftën në Irak janë vlerësuan se kanë arritur 2,7 trilion $.<ref>{{cite web|author=Goldman, David|url=http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/|title=Iraq War Could Cost Taxpayers $2.7 Trillion|publisher=CNNMoney|date=2008-06-12|accessdate=2009-03-10|archive-date=17 korrik 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080717162004/http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/|url-status=dead}}</ref> Që me 3 maj 2009, Shtetet e Bashkuara pësuan 4.284 fatalitete ushtarake gjatë luftës dhe patën 31.000 ushtarë të lënduar.<ref>{{cite web|url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx|title=Iraq Coalition Casualties|publisher=Iraq Coalition Casualty Count|date=2009-05-03|accessdate=2009-05-03|archive-date=21 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx|url-status=dead}}</ref> == Ekonomia == {{main|Ekonomia e Shteteve të Bashkuara}} {| class="wikitable" border="1" table style="border:1px black; float:right; margin-left:1em;" |- ! style="background:#f99;color:#000" colspan="2"|Treguesit ekonomikë |- |Papunësia||8,9 %^{prill 2009}<ref>{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/empsit.nr0.htm|title=Employment Situation Summary|publisher=U.S. Dept. of Labor|date=2009-04-03|accessdate=2009-04-04}}</ref> |- |Rritja ekonomike||−5,7 %^{1Q 2009} [1,1 %²⁰⁰⁸]<ref>{{cite web|date=2009-05-29|title=Gross Domestic Product|url=http://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826171407/https://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls|archive-date=26 gusht 2009|accessdate=2009-06-03|publisher=Bureau of Economic Analysis}} Change is based on [[Chained dollars|chained 2000 dollars]]. Quarterly growth is expressed as an annualized rate.</ref> |- |Inflacioni||−0,7 %^{prill 2008 – prill 2009}<ref>{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/cpi.nr0.htm|title=Consumer Price Index: April 2009|publisher=Bureau of Labor Statistics|date=2009-05-15|accessdate=2009-05-26}}</ref> |- |Borxhi kombëtar||$11.383 trillion^{2 qershor 2009}<ref>{{cite web|url=http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|title=Debt Statistics|publisher=U.S. Dept. of the Treasury|accessdate=2009-06-03|archive-date=18 prill 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110418203433/http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|url-status=dead}}</ref> |- |[[Varfëria]]||12,5 %²⁰⁰⁷<ref name="CBPR08">{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/income_wealth/012528.html|title=Household Income Rises, Poverty Rate Unchanged, Number of Uninsured Down|publisher=U.S. Census Bureau|date=2008-08-26|accessdate=2008-09-06}}</ref> |} Shtetet e Bashkuara kanë ekonomi të përzier kapitaliste, që mbështetet në burimet e begatshme natyrore, infrastrukturën e mirëzhvilluar dhe prodhueshmërinë e lartë.<ref>{{cite book|title=Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny|url=https://archive.org/details/naturalresources00lede|author=Lederman, Daniel, and William Maloney|publisher=World Bank|year=2007|isbn=0821365452|page=[https://archive.org/details/naturalresources00lede/page/n205 185]}}</ref> Sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, PVB amerikan përbën 23% të prodhimit botëror bruto në kursin e këmbimit tregtar dhe gati 21% të prodhimit botëror bruto me barazim të fuqisë blerëse (BFB, PPP).<ref name="IMF GDP"/> Më e larta e një shteti sovran, PVB-ja e SHBA-ve ishte 4% më e ulët se PVB-ja e kombinuar e Bashkimit Evropian me BFB më 2007.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|title=Rank Order—GDP (Purchasing Power Parity)|publisher=CIA|work=World Factbook|date=2008–2010-09|accessdate=2008-10-21|archive-date=4 qershor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi rangohet i shtatëmbëdhjeti në botë sipas PVB-së nominale për krye dhe i gjashti në botë sipas PVB me BFB.<ref name="IMF GDP"/> Shtetet e Bashkuara janë importuesi më i madh i produkteve dhe eksportuesi i tretë, ndonëse eksporti për kokë banori është i relativisht i ulët. Kanada, Kina, Meksika, Japonia dhe Gjermania janë partnerët kryesorë tregtarë.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html|title=U.S. Top Trading Partners, 2006|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-03-26}}</ref> Mallrat kryesorë që eksportohet janë makineria elektrike, ndërsa automjetet përbëjnë importin parësor.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/foreign.pdf|title=Table 1289. U.S. Exports and General Imports by Selected SITC Commodity Groups: 2002 to 2005|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|year=2006|accessdate=2007–2008–2026}}</ref> Shtetet e Bashkuara zënë vendin e parë në “Raportin e Konkurrencës Botërore”<ref>{{cite web|url=http://gcr.weforum.org/gcr/|title=Rankings: Global Competitiveness Report 2008-2009|publisher=World Economic Forum|accessdate=2008–2010–2012}} Click the link "Rankings" to access the entire list.</ref>. Pas një zgjerimi që zgjati mbi gjashtë vjet, ekonomia amerikane është në recedim prej dhjetorit 2007.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2008/12/02/business/02markets.html|author=Grynbaum, Michael A.|title=Dow Plunges 680 Points as Recession Is Declared|work=New York Times|date=2008–2012-01|accessdate=2008-12-01}}</ref> Në vitin 2009, sektori privat vlerësohet të konstituojë 55,3% të ekonomisë, ku veprimtare e qeverisë federale përbën 24,1% dhe veprimtaria e e qeverive shtetërore dhe vendore (përfshirë transferet federative) përbëjnë 20,6% të mbetura.<ref>{{cite web|url=http://www.usgovernmentspending.com/index.php|title=Government Spending Overview|publisher=usgovernmentspending.com|accessdate=2009-05-09}}</ref> Ekonomia është postindustriale, ku sektorin e shërbimeve kontribuon 67,8% të PVB.<ref name="Econ">{{cite web|url=http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|accessdate=2008-03-12|title=USA Economy in Brief|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs|archive-date=12 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312123609/http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|url-status=dead}}</ref> Rrafshi kryesor i biznesit përkah qarkullimi është tregu me pakicë; përkah të hyrat neto janë financat dhe sigurimet.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/business.pdf|title=Table 726. Number of Returns, Receipts, and Net Income by Type of Business and Industry: 2003|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|year=2006|accessdate=2007–2008–2026}}</ref> Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të jenë fuqi industriale, me produktet kimike si fushën prijëse në prodhimtari.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/manufact.pdf|title=Table 971. Gross Domestic Product in Manufacturing in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2000 to 2005 (2004)|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|year=2006|accessdate=2007–2008–2026}}</ref> Shtetet e Bashkuara janë prodhuesi i tretë i naftës në botë, si dhe importuesi më i madh i saj.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html|title=Rank Order—Oil (Production)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007–2009-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=12 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512233445/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html|url-status=dead}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|title=Rank Order—Oil (Consumption)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007–2009-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=26 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073521/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html%20|url-status=dead}} {{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/pub/oil_gas/petroleum/data_publications/company_level_imports/current/import.html|title=Crude Oil and Total Petroleum Imports Top 15 Countries|publisher=U.S. Energy Information Administration|date=2008-08-26|accessdate=2008-09-10}}</ref> Janë prodhuesi më i madh në botë i rrymës elektrike dhe bërthamore, si dhe gazit të lëngshëm natyror, sulfurit, fosfateve dhe kripës. Ndërsa bujqësia merr pjesë me më pak se 1% në PVB,<ref name="Econ"/> Shtetet e Bashkuara janë prodhuesi kryesor në botë për misër<ref>{{cite web|url=http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn|title=Corn|publisher=U.S. Grains Council|url-status=dead|access-date=4 qershor 2009|archive-date=12 janar 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn}}</ref> dhe sojë.<ref>{{cite web|url=http://www.worldwatch.org/node/5442|title=Soybean Demand Continues to Drive Production|publisher=Worldwatch Institute|date=2007–2011-06|accessdate=2008-03-13|archive-date=16 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442|url-status=dead}}</ref> Bursa e Nju Jorkut është më e madhja në botë përkah vëllimi i dollarëve.<ref>{{cite web|url=http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&p=irol-newsArticle&ID=1036503&highlight=|title=New Release/Ultra Petroleum Corp.,|publisher=NYSE Euronext|date=2007-07-03|accessdate=2007-08-03|archive-date=9 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409073623/http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&p=irol-newsArticle&ID=1036503&highlight=|url-status=dead}}</ref> [[Coca-Cola]] and [[McDonald's]] janë dy firmat më të njohura në rruzull.<ref>{{cite web|url=http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2|title=Sony, LG, Wal-Mart among Most Extendible Brands|publisher=Cheskin|date=2005–2006-06|accessdate=2007-06-19|archive-date=12 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312001935/http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:NYC NYSE.jpg|thumb|Bursa e Nju Jorkut, ndodhur në Wall Street]] Në vitin 2005, 155 milion njerëz ishin të punësuar me pagesë, prej të cilëve 80 % në marrëdhënie të plotë pune.<ref>{{cite web|url=http://pubdb3.census.gov/macro/032006/perinc/new05_001.htm|title=Labor Force and Earnings, 2005|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-05-29|archive-date=5 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205211749/http://pubdb3.census.gov/macro/032006/perinc/new05_001.htm|url-status=dead}}</ref> Shumica, 79 %, ishin të punësuar në sektorin e shërbimeve.<ref name="WF" /> Me rreth 15,5 milion njerëz, shëndetësia dhe asistenca sociale janë fusha kryesore e punësimit.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/business.pdf|title=Table 739. Establishments, Employees, and Payroll by Employment-Size Class and Industry: 2000 to 2003|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|year=2006|accessdate=2007–2008–2026}}</ref> Afro 12% e punëtorëve janë anëtare sindikatash, për dallim nga 30% në Evropën Perëndimore.<ref>{{cite web|author=Fuller, Thomas|url=http://www.iht.com/articles/2005/06/14/news/europe.php|title=In the East, Many EU Work Rules Don't Apply|date=2005–2006–2015|work=International Herald Tribune|accessdate=2007-06-28}}</ref> Banka Botërore i rangon Shtetet e Bashkuara të parat përkah lehtësia e punëdhënies dhe pushimit të punëtorëve.<ref name="EDBI">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/ExploreEconomies/?economyid=197|accessdate=2007-06-28|title=Doing Business in the United States (2006)|publisher=World Bank}}</ref> Mes 1973 dhe 2003, puna vjetore për mesataren kombëtare u rrit për 199 orë.<ref>{{cite web|url=http://www.usnews.com/usnews/opinion/articles/031110/10dobbs.htm|author=Dobbs, Lou|title=The Perils of Productivity|work=U.S. News & World Report|date=2003–2011-02|accessdate=2007-06-30}}</ref> Pjesërisht si rrjedhojë, Shtetet e Bashkuara gëzojnë prodhueshmëri më të lartë të punëtorëve në botë. Megjithatë, nuk udhëheq më në prodhueshmëri në orë sikurse ishte rasti prej viteve 1950 deri në të 1990-at e hershme; punëtorët në Norvegji, Francë dhe Luksemburg tani janë më produktiv brenda orës.<ref>{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf|title=Highlights of Current Labour Market trends|publisher=International Labour Organization|work=Key Indicators of the Labour Market Programme|date=2005–2012-09|accessdate=2007-12-20|archive-date=16 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000018/http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf|url-status=dead}}</ref> Krahasuar me Evropën, tatimi në të hyra për korporata dhe mbi pronën janë zakonisht më të larta, ndërsa taksat e punës, sidomos të konsumimit, janë më të ulëta.<ref>{{cite news|author=Gumbel, Peter|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html|title=Escape from Tax Hell|date=2004–2007–2011|work=Time|accessdate=2007-06-28|archive-date=7 janar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100107005616/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html|url-status=dead}}</ref> === Të ardhurat dhe zhvillimi njerëzor === Sipas Byrosë së Regjistrimeve, mesatarja e të ardhurave para tatimit ishte 50.233$ më 2007. Mesatarja rangon prej 68.080 në Merilend në 36.338$ në Misisipi.<ref name="CBPR08"/> Me barazim të fuqisë blerëse, mesatarja e përgjithshme është e ngjashme me grupin më të pasur të vendeve të zhvilluara. Pas rënies së mprehtë në mes shek. XX, shkalla e [[Varfëria|varfërisë]] nuk kanë lëvizur shumë prej 1970-ave, me 11-15 % të amerikanëve nën kufi të varfërisë për vjet, si dhe 58,5 % të popullsisë në varfëri për të paktën një vit mes moshave 25 dhe 75 vjeç.<ref name="USCB IP&HIC 2007">{{cite web|author=DeNavas-Walt, Carmen, Bernadette D. Proctor, and Jessica Smith|url=http://www.census.gov/prod/2008pubs/p60-235.pdf|format=PDF|title=Income, Poverty, and Health Insurance Coverage in the United States: 2007|publisher=U.S. Census Bureau|year=2008|accessdate=2008–2011–2013}}</ref><ref>{{Cite book|last=Hacker|first=Jacob S.|year=2006|title=The Great Risk Shift: The New Economic Insecurity and the Decline of the American Dream|url=https://archive.org/details/greatriskshiftas00hack|location=New York|publisher=Oxford University Press}}</ref> Më 2007, 37,3 milion amerikanë jetonin në [[Varfëria|varfëri]].<ref name="CBPR08"/> Sistemi i mirëqenies në SHBA është prej më të rreptëve në botën e zhvilluar, duke reduktuar varfërinë relative dhe varfërinë absolute goxha më pak se mesatarja e vendeve të pasura.<ref name="Sme">Smeeding, T. M. (2005). "Public Policy: Economic Inequality and Poverty: The United States in Comparative Perspective." ''Social Science Quarterly'' 86, 955–983.</ref><ref>Kenworthy, L. (1999). "Do Social-Welfare Policies Reduce Poverty? A Cross-National Assessment" ''Social Forces'' 77(3), 1119–1139. Bradley, D., E. Huber, S. Moller, F. Nielsen, and J. D. Stephens (2003). "Determinants of Relative Poverty in Advanced Capitalist Democracies" ''American Sociological Review'' 68(1), 22–51.</ref> Përderisa sistemi i mirëqenies me sukses redukton [[Varfëria|varfërinë]] në mesin e pleqve,<ref>Orr, D. (November–December, 2004). "Social Security Isn't Broken: So Why the Rush to 'Fix' It?" In C. Sturr and R. Vasudevan, eds. (2007). ''Current Economic Issues''. Boston: Economic Affairs Bureau.</ref> të rinjtë përfitojnë relativisht pak nga ndihmesa shtetërore.<ref>{{cite web|url=http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own|author=Starr, Paul|date=2008-02-25|title=A New Deal of Their Own|work=American Prospect|accessdate=2008-07-24|archive-date=5 maj 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080505021735/http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own|url-status=dead}}</ref> Më 2007, studimi i UNICEF-it për mirëqenien e fëmijëve në njëzetedy vende të industrializuara i rangoi SHBA-të të parafundit.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nol/shared/bsp/hi/pdfs/13_02_07_nn_unicef.pdf|title=Child Poverty in Perspective: An Overview of Child Well-Being in Rich Countries|author=UNICEF|work=BBC|year=2007|accessdate=2007–2009–2010}}</ref> Me gjithë ngritjet e dukshme në prodhimtari, papunësinë dhe inflacionin e ulët, rritjet në të hyra nga 1980 kanë qenë më të ngadalshme se në dekadat e mëparshme, më pak të përhapura dhe të përcjella nga pasiguri ekonomike në rritje. Nga 1947 deri më 1979, mesatarja e të hyrave reale u ngrit për mbi 80% për të gjitha shtresat dhe të hyrat e amerikanëve të varfër u rritën më shpejt se ato të të pasurve.<ref name="Bar">Bartels, L. M. (2008). ''Unequal Democracy: The Political Economy of the New Gilded Age''. Princeton, NJ: [[Princeton|Princeton University]] Press.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|author=Hartman, C.|year=2008|title=By the Numbers: Income|accessdate=2008-07-24|archive-date=25 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725230318/http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|url-status=dead}}</ref> Midisi i të hyrave për amvisni është rritur për të gjitha shtresat prej vitit 1980,<ref>{{cite web|author=Henderson, David R.|url=http://www.hoover.org/publications/digest/3522596.html|title=The Rich—and Poor—Are Getting Richer|work=Hoover Digest|year=1998|accessdate=2007-06-19}}</ref> kryesisht në sajë të amvisërive me dy të punësuar, mbylljen e boshllëkut gjinor dhe orëve më të gjata të punës, mirëpo rritja ka qenë më e ngadalshme dhe goxha shumë në leverdi të shtresës së epërme.<ref name="Sme"/><ref name="Bar"/><ref>{{cite web|author=Yellen, J.|year=2006|title=Speech to the Center for the Study of Democracy 2006–2007 Economics of Governance Lecture University of California, Irvine|url=http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205221853/http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html|archive-date=5 dhjetor 2010|accessdate=2008-07-24|publisher=Federal Reserve Board|location=San Francisco}} {{cite web|author=Shapiro, Isaac|date=2005–2010–2017|title=New IRS Data Show Income Inequality Is Again on the Rise|url=http://www.cbpp.org/10-17-05inc.htm|accessdate=2007-05-16|publisher=Center on Budget and Policy Priorities}} Gilbert, D. (1998). ''The American Class Structure''. Belmont, CA: Wadsworth. ISBN 0-534-50520-1.</ref> Rrjedhimisht, hisja e të ardhurave e top 1% — 21.8% e të hyrave gjithsej raportuar më 2005 — është më se dyfishuar nga 1980,<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/03/29/business/29tax.html?ex=1332820800&en=fb472e72466c34c8&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss|title=Income Gap Is Widening, Data Shows|author=Johnston, David Cay|work=New York Times|date=2007-03-29|accessdate=2007-05-16}}</ref> duke i bërë Shtetet e Bashkuara me pabarazinë më të madhe në të hyra në mesin e vendeve të zhvilluara.<ref name="Sme"/><ref>{{cite web|url=http://elsa.berkeley.edu/~saez/TabFig2005prel.xls|author=Saez, E.|title=Table A1: Top Fractiles Income Shares (Excluding Capital Gains) in the U.S., 1913–2005|publisher=UC Berkeley|year=2007|accessdate=2008-07-24}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|title=Field Listing—Distribution of Family Income—Gini Index|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-06-14|accessdate=2007-06-17|archive-date=13 qershor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613005439/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|url-status=dead}}</ref> Top 1% paguan 27,6% të të gjitha taksave federale; top 10% paguan 54,7%.<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/ftpdocs/88xx/doc8885/EffectiveTaxRates.shtml|title=Shares of Federal Tax Liabilities, 2004 and 2005|publisher=Congressional Budget Office|accessdate=2008–2011-02}}</ref> Pasuria, sikur të hyrat, janë tejet të përqendruara: 10% të më pasurve të popullsisë së rritur posedojnë 69,8% të pasurisë së amvisërive të vendit, hisja e dytë më e madhe në mesin e vendeve të zhvilluara.<ref>{{cite web|author=Domhoff, G. William|url=http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html|title=Table 4: Percentage of Wealth Held by the Top 10% of the Adult Population in Various Western Countries|publisher=University of California at Santa Cruz, Sociology Dept.|work=Power in America|year=2006|accessdate=2006–2008–2021|archive-date=20 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111020134522/http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html|url-status=dead}}</ref> Top 1% posedon 33,4% të pasurisë neto.<ref>{{cite web|author=Kennickell, Arthur B.|url=http://www.federalreserve.gov/pubs/oss/oss2/papers/concentration.2004.5.pdf|title=Table11a: Amounts (Billions of 2004 Dollars) and Shares of Net Worth and Components Distributed by Net Worth Groups, 2004|publisher=Federal Reserve Board|work=Currents and Undercurrents: Changes in the Distribution of Wealth, 1989–2004|date=2006–2008-02|accessdate=2007-06-24}}</ref> === Transporti === [[Skeda:Map of current Interstates.svg|thumb|Sistemi i Autostradave Ndërshtetërore (Interstate Highway System), që mbulon 46876 milje rrugë<ref>{{cite web|title=Interstate FAQ (Question #3)|publisher=Federal Highway Administration|year=2006|url=http://www.fhwa.dot.gov/interstate/faq.htm#question3|accessdate=2009-03-04}}</ref>]] Që më 2003, kishte 759 automobila për 1.000 amerikanë, në krahasim me 472 në 1.000 banorë në Bashkimin Evropian vitin tjetër.<ref>{{cite web|url=http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=STAT/06/125|title=Car Free Day 2006: Nearly One Car per Two Inhabitants in the EU25 in 2004|date=2006–2009–2019|publisher=Europa, Eurostat Press Office|accessdate=2007–2008–2015}}</ref> Afro 40% e veturave personale janë furgonë, SUV dhe kamioneta.<ref>{{cite web|url=http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html|title=Household, Individual, and Vehicle Characteristics|publisher=U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work=2001 National Household Travel Survey|accessdate=2007–2008–2015|archive-date=29 shtator 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929125403/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html|url-status=dead}}</ref> Amerikani i rritur (përfshirë vozitësit dhe jovozitësit) kalon mesatarisht 55 minuta duke vozitur çdo ditë dhe bën rreth 29 milje rrugë.<ref>{{cite web|url=http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html|title=Daily Passenger Travel|publisher=U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work=2001 National Household Travel Survey|accessdate=2007–2008–2015|archive-date=29 shtator 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929125646/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html|url-status=dead}}</ref> Sistemi i hekurudhave për udhëtarë në qytetet amerikane është i dobët.<ref>{{cite web|url=http://www.gao.gov/products/GAO-07-15|title=Intercity Passenger Rail: National Policy and Strategies Needed to Maximize Public Benefits from Federal Expenditures|date=2006–2011–2013|publisher=U.S. Government Accountability Office|accessdate=2007-06-20}}</ref> Vetëm 9% e udhëtimeve për në punë në SHBA përdorin transportin publik, në krahasim me 38,8% në Evropë.<ref>{{cite web|url=http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf|format=PDF|author=Renne, John L., and Jan S. Wells|title=Emerging European-Style Planning in the United States: Transit-Oriented Development (p. 2)|year=2003|publisher=Rutgers, The State University of New Jersey|accessdate=2007-06-11|archive-date=12 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912143021/http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf|url-status=dead}}</ref> Përdorimi i biçikletës është minimal, shumë poshtë niveleve evropiane.<ref>{{cite web|url=http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf|author=Pucher, John, and Lewis Dijkstra|title=Making Walking and Cycling Safer: Lessons from Europe|year=2000|publisher=Transportation Alternatives|work=Transportation Quarterly|accessdate=2007–2008–2015|archive-date=16 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000017/http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf|url-status=dead}}</ref> Industria ajrore është tërësisht e privatizuar, ndërsa shumica e aeroporteve janë pronë publike. Pesë aviokompanitë më të mëdha të botës përkah numri i pasagjerëve janë amerikane: [[American Airlines]] është numër një.<ref>{{cite web|url=http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm|title=Scheduled Passengers Carried|publisher=International Air Transport Association (IATA)|year=2006|accessdate=2007–2008–2015|archive-date=23 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323213100/http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm|url-status=dead}}</ref> Prej tridhjetë aeroporteve më të frekuentuara të botës, gjashtëmbëdhjetë janë në Amerikë, duke përfshirë më të ngarkuarin, Aeroportin Ndërkombëtar të Atlantës Hartsfield-Jackson (ATL).<ref>{{cite web|url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-55_666_2__|title=Passenger Traffic 2006 Final|publisher=Airports Council International|date=2007-07-18|accessdate=2007-08-15|archive-date=29 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120429000000/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-55_666_2__|url-status=dead}}</ref> === Energjia === Tregu i energjisë në Shtetet e Bashkuari arrin në 29.000 terawatt për vit. Përdorimi i energjisë për kokë banori është baras me 7,8 ton vaji në vit, në krahasim me 4,2 ton vaji në Gjermani dhe 8,3 në Kanada. Më 2005, 40% e energjisë nxirrej nga karburantet, 23% nga qymyri dhe 22% prej gazit natyror. Pjesa tjetër plotësohej prej fuqisë nukleare dhe burimeve të energjisë së përtëritshme.<ref>{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/emeu/aer/pdf/pages/sec1_3.pdf|title=Diagram 1: Energy Flow, 2007|work=EIA Annual Energy Review 2007|publisher=U.S. Dept. of Energy, Energy Information Administration|accessdate=2008-06-25}}</ref> Shtetet e Bashkuara janë përdoruesit e parë në botë të karburanteve.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|title=Rank Order—Oil (Consumption)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007–2009-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=26 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073521/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html%20|url-status=dead}}</ref> Për shumë kohë, fuqia bërthamore ka luajtur rol të limituar në krahasim me vendet tjera të zhvilluara. Më 2007, u dorëzuan shumë aplikime për uzina bërthamore.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/science/displaystory.cfm?story_id=9762843|title=Atomic Renaissance|work=Economist|accessdate=2007–2009-06}}</ref> == Demografia == [[Skeda:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County-1396x955.png|thumb|right|Prejardhja kombëtare mbizotëruese nëpër qarqe, 2000]] Shtetet e Bashkuara projektohen nga Byroja e Regjistrimeve të kenë 306.560.000 banorë,<ref name="POP">{{cite web|url=http://www.census.gov/population/www/popclockus.html|publisher=U.S. Census Bureau]|title=U.S. POPClock Projection}} Figure updated automatically.</ref> përshirë një vlerësim prej 11,2 milion imigrantësh ilegalë.<ref>{{cite web|url=http://www.cis.org/articles/2008/back808.pdf|author=Camarota, Steven A., and Karen Jensenius|title=Homeward Bound: Recent Immigration Enforcement and the Decline in the Illegal Alien Population|year=2008|publisher=Center for Immigration Studies|accessdate=2008-08-06}}</ref> Shtetet e Bashkuara janë vendi i tretë në botë përkah popullsia, pas Kinës dhe Indisë. Shtimi natyror është 0,89%,<ref name="WF"/> krahasuar me 0,16% në Bashkimin Evropian.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html|title=European Union|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-05-31|accessdate=2007-06-15|archive-date=8 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508140308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html|url-status=dead}}</ref> Lindshmëria prej 14,16 në 1.000 banorë, 30% nën mesataren botërore, është më e lartë se cilitdo shtet në Evropë me përjashtim të [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe [[Irlanda|Irlandës]].<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html|title=Rank Order—Birth Rate|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-05-31|accessdate=2007-06-13|archive-date=10 mars 2013|archive-url=https://www.webcitation.org/6F0FiNNzQ?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html|url-status=dead}}</ref> Në vitin fiskal 2008, 1,1 milion imigrantë u pajisën me leje qëndrimi të përhershëm.<ref>[http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/publications/lpr_fr_2008.pdf “U.S. Legal Permanent Residents: 2008”]. [[Office of Immigration Statistics]] ''Annual Flow Report.''</ref> Meksika është burimi prijës i rezidentëve të rinj prej dy dekadash; nga 1998, Kina, India dhe Filipinet qëndrojnë në top katërshen e vendeve prej nga vijnë mërgimtarët.<ref>{{cite web|url=http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/publications/LPR07.shtm|title=Persons Obtaining Legal Permanent Resident Status by Region and Country of Birth: Fiscal Years 1998 to 2007 (Table 3)|publisher=U.S. Dept. of Homeland Security|accessdate=2008–2009-06|archive-date=6 shtator 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906133358/http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/publications/LPR07.shtm|url-status=dead}}</ref> Shtetet e Bashkuara janë vendi i vetëm i industrializuar ku projektohet shtim i madh i popullsisë.<ref name="PRC">{{cite web|url=http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|title=Executive Summary: A Population Perspective of the United States|publisher=Population Resource Center|year=2000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|url-status=dead|access-date=5 qershor 2009|archive-date=4 qershor 2007}}</ref> Shtetet e Bashkuara kanë popullsi të llojllojshme — tridhjetenjë grupe të prejardhjes kanë më shumë se një milion pjesëtarë.<ref name="An2000">{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|title=Ancestry 2000|publisher=U.S.Census Bureau|year=2004|accessdate=2007-06-13}}</ref> Amerikanët e bardhë janë grupi më i madh racor, ku gjermano-amerikanët, irlandez-amerikanët dhe anglo-amerikanët përbëjnë tri prej katër grupeve më të mëdha të vendit për nga prejardhja kombëtare.<ref name="An2000"/> Afro-amerikanët janë pakica më e madhe racore dhe grupi i tretë përkah prejardhja.<ref name="An2000"/><ref name="Cen2007">{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/national/asrh/NC-EST2007-srh.html|title=Annual Estimates of the Population by Sex, Race, and Hispanic or Latino Origin for the United States: April 1, 2000 to July 1, 2007 (NC-EST2006-03)|publisher=U.S. Census Bureau, Population Division|date=2008-05-01|accessdate=2008-09-05}}</ref> Azatiko-amerikanët janë pakica e dytë më e madhe racore; dy grupet më të mëdha janë kinezët dhe filipinezët.<ref name="An2000"/> Më 2007, popullsia amerikane përbëhej, sipas vlerësimeve, edhe nga 4,5 milion amerindianë dhe indigjenë të Alaskës (2,9 milion vetëm të këtij grupi) dhe mbi 1 milion vendës të Hawait ose të ujdhesave të Paqësorit (ekskluzivisht 0,5 milion).<ref name="Cen2007"/><ref name="Minority">{{cite web|url=http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=July&x=20060707160631jmnamdeirf0.2887079|author=Friedman, Michael Jay|title=Minority Groups Now One-Third of U.S. Population|publisher=U.S. Dept. of State, Bureau of International Information Programs|date=2006–2007–2014|accessdate=2007-06-13|archive-date=13 qershor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613222159/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=July&x=20060707160631jmnamdeirf0.2887079|url-status=dead}}</ref> <div style="font-size: 90%"> {| class="wikitable" border="1" table style="border:1px black; float:right; margin-left:1em;" |- ! style="background:#f99;color:#000" colspan="2"|Raca/Etnia (2007)<ref name="Cen2007"/> |- |Të bardhë||80,0 % |- |Afro-amerikanë||12,8 % |- |Aziatikë||4,4 % |- |Amerindianë dhe Alaskas vendorë||1,0 % |- |Hawaianë vendorë dhe ishullorë të Paqësorit||0,2 % |- |Shumëracorë||1,6 % |- |Hispanikë dhe latino (''të çfarëdo race'')||15,1 % |} </div> Shtimi i popullatës hispanike dhe latine (termet janë zyrtarisht të këmbyeshme) është trend madhor demografik. 45,4 milion amerikanë me prejardhje hispanike identifikohen si etni e veçantë nga Byroja e Regjistrimeve; 64 % të hispanikëve janë me origjinë meksikane.<ref name="CB2007">{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&-redoLog=true&-geo_id=01000US&-geo_id=04000US48&-format=&-_lang=en&-SubjectID=15233304|title=B03001. Hispanic or Latino Origin by Specific Origin|work=2007 American Community Survey|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2008–2009–2026|archive-date=12 shkurt 2020|archive-url=https://archive.today/20200212040125/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&-redoLog=true&-geo_id=01000US&-geo_id=04000US48&-format=&-_lang=en&-SubjectID=15233304|url-status=dead}}</ref> Mes viteve 2000 dhe 2007, popullata hispanike në vend u rrit për 27 %, ndërsa ajo johispanike për vetëm 3,6 %.<ref name="Cen2007"/> Rritja kryesisht i atribuohet imigrimit; që më 2007, 12,4 % e popullsisë amerikane qe lindur jashtë vendit, 54 % prej të cilëve në Amerikën Latine.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/compendia/statab/cats/population/native_and_foreignborn_populations.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071225193714/http://www.census.gov/compendia/statab/cats/population/native_and_foreignborn_populations.html|archivedate=25 dhjetor 2007|title=Population: Native and Foreign-born Populations (Tables 42 and 43)|publisher=U.S. Census Bureau|work=2009 Statistical Abstract|date=2008–2012–2023|accessdate=2009-01-21|url-status=live}}</ref> Pjelloria është gjithashtu faktor; femra hispanike mesatarisht lind tre fëmijë gjatë jetës së saj. Shkalla e pjellorisë në krahasim është 2,2 për femra zezake johispanike dhe 1,8 për femra të bardha johispanike (nën shkallën e nevojshme për zëvendësim, 2,1).<ref name="PRC"/> Minoritetet (të përkufizuara nga Byroja e Regjistrimit, të gjithë tjerët veç hispanikëve, hispanikët, të bardhët joshumëracorë) përbëjnë 34 % të popullsisë; priten të bëhen shumicë kah viti 2042.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/012496.html|title=An Older and More Diverse Nation by Midcentury|publisher=U.S. Census Bureau|date=2008-08-14|accessdate=2008-09-06}}</ref> Rreth 79 % e amerikanëve jetojnë në hapësira urbane (sipas përkufizimit, këto përfshijnë edhe periferitë); gjysma e tyre banojnë në qytete me popullsi mbi 50.000.<ref>{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-state=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_box_head_nbr=GCT-P1&-mt_name=&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-1&-_lang=en|title=United States—Urban/Rural and Inside/Outside Metropolitan Area (GCT-P1. Population, Housing Units, Area, and Density: 2000)|publisher=U.S. Census Bureau|date=2000–2004-01|accessdate=2008-09-23|archive-date=12 shkurt 2020|archive-url=https://archive.today/20200212044207/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-state=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_box_head_nbr=GCT-P1&-mt_name=&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-1&-_lang=en|url-status=dead}}</ref> Më 2006, 254 vendbanime të rregullta kishin mbi 100 mijë banorë, nëntë qytetet ishin milionëshe dhe katër qytete botërore kishin mbi 2 milion banorë (New York, Los Angeles, Chicago dhe Houston).<ref name="PopEstBigCities">{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/2007/cb07-91table1.pdf|format=PDF|title=Table 1: Population Estimates for the 25 Largest U.S. Cities Based on July 1, 2006, Population Estimates: April 1, 2000 to July 1, 2006|work=2006 Population Estimates|publisher=U.S. Census Bureau, Population Division|date=2007-06-28|accessdate=2007-09-08}}</ref> Në SHBA ekzistojnë pesëdhjetë hapësira metropolitane me popullsi më të madhe se 1 milion.<ref name="PopEstMSA">{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/cb07-51tbl2.pdf|format=PDF|title=Table 2. Population Estimates for the 100 Most Populous Metropolitan Statistical Areas Based on July 1, 2006, Population Estimates|work=2006 Population Estimates|publisher=U.S. Census Bureau|date=2007-04-05|accessdate=2007-06-17}}</ref> Prej pesëdhjetë metropoleve me rritjen më të shpejtë, njëzetetri janë në perëndim dhe njëzetepesë në jug. Metropolet Atlanta, Dallas, Houston, Phoenix dhe Inland Empire në Kaliforni të gjitha u shtuan në popullsi për tri të katërtat nga 2000 më 2006.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/009865.html|title=50 Fastest-Growing Metro Areas Concentrated in West and South|publisher=U.S. Census Bureau|date=2007-04-05|accessdate=2007-01-26}}</ref> [[Skeda:USpop2010.svg|thumb|300px|Piramida e pupullsisë së SHBA-ve]] === Gjuha === <div style="font-size: 90%"> {| class="wikitable" border="1" table style="border:1px black; float:right; margin-left:1em;" ! style="background:#f99;color:#000" colspan="2"|Gjuhët (2005)<ref name="USCB Lang">{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2007pubs/08statab/pop.pdf|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2006|title=Table 52—Languages Spoken at Home by Language: 2005|accessdate=2008–2010–2018}}</ref> |- |anglisht (''gjuhë të vetme'')||216,2 milion |- |spanjisht dhe kreola spanjolle||32,2 milion |- |kinezisht||2,3 million |- |frëngjisht dhe kreola frënge||1,9 milion |- |tagalogisht (filipinisht)||1,4 milion |- |vietnamisht||1,1 milion |- |gjermanisht||1,1 milion |} </div> [[Anglishtja]] është ''de facto'' gjuha kombëtare. Ndonëse nuk ka gjuhë zyrtare në nivelin federal, disa ligje — si kërkesat për natyralizim në SHBA — venë anglishten si standard. Më 2005, rreth 216 milion, ose 81 % e popullsisë pesë vjeç e sipër, fliste vetëm anglisht në shtëpi. Spanjishtja, folur nga 12 % e popullsisë në shtëpi, është gjuha e dytë më e përhapur dhe gjuha e huaj më së shpeshti e mësuar.<ref name="USCB Lang"/><ref>{{cite web|url=http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf|title=Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning|publisher=MLA|accessdate=2006–2010–2016|archive-date=3 gusht 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080803020358/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf|url-status=dead}}</ref> Disa amerikanë avokojnë bërjen e anglishtes gjuhë zyrtare të vendit, siç është rasti në së paku njëzetetetë shtete.<ref name="ILW">{{cite web|author=Feder, Jody|url=http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf|title=English as the Official Language of the United States—Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress|date=2007-01-25|publisher=ILW.COM (Congressional Research Service)|accessdate=2007-06-19|archive-date=18 qershor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618133418/http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf|url-status=dead}}</ref> Hawaishtja dhe anglishtja, që të dyja, janë gjuhë zyrtare në Hawai sipas ligjit shtetëror.<ref>{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html|title=The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4|publisher=Hawaii Legislative Reference Bureau|date=1978-11-07|accessdate=2007-06-19|archive-date=24 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724231656/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html|url-status=dead}}</ref> Përderisa asnjëri shtet nuk kanë gjuhë zyrtare, Meksika e Re ka ligje që mundësojnë përdorimin e anglishtes dhe spanjishtes, sikurse bën Luiziana për anglisht dhe frëngjisht.<ref>{{cite book|author=Dicker, Susan J.|title=Languages in America: A Pluralist View|url=https://archive.org/details/languagesinameri00dick|year=2003|pages=[https://archive.org/details/languagesinameri00dick/page/216 216], 220–25|location=Clevedon, UK|publisher=Multilingual Matters|isbn=1853596515}}</ref> Shtetet tjera, si Kalifornia, mandatojnë botimin e versioneve spanjisht të dokumenteve të caktuara qeveritare, përfshirë formularët në gjykata.<ref>{{cite web|url=http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/waisgate?WAISdocID=90544325063+0+0+0&WAISaction=retrieve|title=California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6)|publisher=Legislative Counsel, State of California|accessdate=2007–2012–2017}} {{cite web|url=http://www.courtinfo.ca.gov/forms/allforms.htm|title=California Judicial Council Forms|publisher=Judicial Council, State of California|accessdate=2007–2012–2017}}</ref> Disa treva ishullore janë të garantuara njohje zyrtare të gjuhëve të tyre vendore, krahas anglishtes: samoishtja dhe gjuha çamorro njihen në Samoan Amerikane, përkatësisht në Guam; gjuhët karoline dhe çamorro njihen në Ishujt Veriorë të Marianës; spanjishtja është gjuhë zyrtare në Porto Riko. === Feja === [[Skeda:Pisgah.jpg|thumb|right|Kishë Baptiste Jugore; shumica e amerikanëve identifikohen si të krishterë.]] Shtetet e Bashkuara janë zyrtarisht komb shekullar; Amendamenti i Parë i Kushtetutës së SHBA-ve garanton ushtrimin e lirë të fesë dhe ndalon vendosjen e qeverisjes fetare. Në një studimi më 2002, 59 % e amerikanëve thanë se feja luan “rol shumë të rëndësishëm në jetët e tyre,” figurë shumë më e lartë sesa në cilindo vend tjetër të pasur.<ref>{{cite web|url=http://pewglobal.org/reports/display.php?ReportID=167|title=Among Wealthy Nations…U.S. Stands Alone in its Embrace of Religion|publisher=Pew Research Center|work=Pew Global Attitudes Project|date=2002–2012–2019|accessdate=2008-10-23|archive-date=22 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110822083255/http://pewglobal.org/2002/12/19/among-wealthy-nations/|url-status=dead}}</ref> Sipas një sondazhi më 2007, 78,4 % të të rriturve identifikoheshin si të krishterë,<ref name="Pew">{{cite web|url=http://religions.pewforum.org/pdf/affiliations-all-traditions.pdf|title=Religious Composition of the U.S.|publisher=Pew Forum on Religion & Public Life|work=U.S. Religious Landscape Survey|year=2007|accessdate=2008–2010–2023}}</ref> më pask se 86,4 % sa ishin më 1990.<ref name="ARIS">{{cite web|url=http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm|title=American Religious Identification Survey|publisher=CUNY Graduate Center|year=2001|accessdate=2007-06-17|archive-date=24 tetor 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051024031359/http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm|url-status=dead}}</ref> Konfesionet protestante përbënin 51,3 %, ndërsa katolicizmi romak, me 23,9 %, ishte konfesioni më i madh individual. Studimi kategorizon evangjelikët e bardhë, 26,3 % e popullsisë, si kohortën më të madhe religjioze të vendit;<ref name="Pew"/> një studim tjetër vlerëson evangjelikët e të gjitha racave në 30-35%.<ref>{{cite web|url=http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|author=Green, John C|title=The American Religious Landscape and Political Attitudes: A Baseline for 2004|publisher=University of Akron|accessdate=2007-06-18|archive-date=7 dhjetor 2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5lpvuMoCD?url=http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|url-status=dead}}</ref> Totali i religjioneve jo të krishtera raportuar më 2007 ishte 4,7 %, në ngritje prej 3,3 % më 1990.<ref name="ARIS"/> Fetë tjera prijëse ishin judaizmi (1,7 %), budizmi (0,7 %), islami (0,6 %), hinduizmi (0,4 %) dhe unitarianizmi universal (0,3 %).<ref name="Pew"/> Nga 8,2 % më 1990,<ref name="ARIS"/> 16,1 % më 2007 përshkruan veten si agnostikë, ateistë, ose thjesht si të pareligjion,<ref name="Pew"/> përmbajtësisht më pak sesa në shtetet tjera postindustriale si Britania e Madhe (2005: 44 %), por më shumë se në mbarë botën (2005: 12 %).<ref>{{cite web|url=http://www.adherents.com/Na/Na_46.html|title=Studies on Agnostics and Atheists in Selected Countries|publisher=Adherents.com|accessdate=2007-06-14|archive-date=14 qershor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614114021/http://www.adherents.com/Na/Na_46.html|url-status=dead}}</ref> === Arsimi === [[Skeda:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|thumb|right|Afro 80 % e studentëve universitarë amerikanë studiojnë në institucione publike si Universiteti i Virgjinisë, ngrehim i trashëgimisë botërore, themeluar nga Thomas Jeffersoni.<ref>{{cite web|title=Public Education for the Common Good|author=Rosenstone, Steven J.|publisher=University of Minnesota|url=http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php|date=2009–2012–2017|accessdate=2009-03-06|archive-date=1 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801114734/http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php|url-status=dead}}</ref>]] Arsimi publik amerikan mirëmbahet nga qeveritë shtetërore dhe vendore, rregulluar nga Departamenti Amerikan i Arsimit përmes kufizimeve në grante federale. Fëmijët janë të obliguar në shumicën e shteteve të vijojnë mësimet nga mosha gjatë ose shtatë vjeç (në përgjithësi, duke filluar me sistemin parashkollor ose klasën e parë) deri sa të mbushin tetëmbëdhjetë vjet (zakonisht deri në mbarim të klasës së dymbëdhjetë, shkollës së mesme); disa shtete i lejojnë fëmijët ta lënë shkollën në moshën gjashtëmbëdhjetë ose shtatëmbëdhjetë vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp|title=Ages for Compulsory School Attendance...|accessdate=2007-06-10|publisher=U.S. Dept. of Education, National Center for Education Statistics}}</ref> Afro 12 % e fëmijëve janë të regjistrual në shkolla private famullore ose josektare. Pak mbi 2 % të fëmijëve shkollohen në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.ed.gov/about/offices/list/oii/nonpublic/statistics.html|title=Statistics About Non-Public Education in the United States|accessdate=2007-06-05|publisher=U.S. Dept. of Education, Office of Non-Public Education}}</ref> Shtetet e Bashkuara kanë shumë institucione të arsimit të lartë, private e publike, si dhe kolegje të komunitetit, të hapura për të gjithë të interesuarit. Ndër amerikanët njëzetepesë vjeç e mbi, 84,6 % kanë diplomuar nga shkolla e mesme, 52,6 % kanë vijuar studime universitare, 27,2 % kanë grada baçelor, si dhe 9,6 % kanë grada postdiplomike.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/p20-550.pdf|title=Educational Attainment in the United States: 2003|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2006–2008-01}}</ref> Shkalla e alfabetizmit bazik është përafërsisht 99 %.<ref name="WF" /><ref>Për më shumë detaje në alfabetizmin në SHBA, shihni [http://nces.ed.gov/NAAL/PDF/2006470.PDF A First Look at the Literacy of America’s Adults in the 21st century], U.S. Department of Education (2003).</ref> Kombet e Bashkuara i kanë caktuar SHBA-ve treguesin arsimor prej 0,97, që i bën të 12-tat në botë.<ref>{{cite web|title=Human Development Indicators|year=2005|publisher=United Nations Development Programme, Human Development Reports|accessdate=2008-01-14|url=http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070620235428/http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archivedate=20 qershor 2007|url-status=live}}</ref> === Shëndetësia === Mesatarja e jetës në Shtetet e Bashkuara prej 77,8 vjetësh<ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus06.pdf#027|title=Health, United States, 2006|year=2006|publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics|accessdate=2007–2008–2015}}</ref> është një vit më i shkurtër se figurat e përgjithshme për Evropën Perëndimore, si dhe tri deri në katër vjet më e shkurtër sesa në Norvegji, Zvicër dhe Kanada.<ref>{{cite web|author=Eberstadt, Nicholas, and Hans Groth|url=http://www.iht.com/articles/2007/04/19/opinion/edeber.php|title=Healthy Old Europe|date=2007-04-19|work=International Herald Tribune|accessdate=2007-06-19}}</ref> Gjatë dy dekadave të fundit, rangimi i vendit sipas jetëgjatësisë së popullsisë ka rënë nga vendi i 11-të në të 42-tën në botë.<ref>{{cite web|author=MacAskill, Ewen|url=http://www.guardian.co.uk/world/2007/aug/13/usa.ewenmacaskill|title=US Tumbles Down the World Ratings List for Life Expectancy|date=2007–2008–2013|work=Guardian|accessdate=2007–2008–2015}}</ref> Vdekshmëria e foshnjave prej 6,37 në njëmijë gjithashtu i vë SHBA-të në vendin e 42-të prej 221 entiteve politike, prapa të gjitha vendeve të Evropës Perëndimore.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html|title=Rank Order—Infant Mortality Rate|date=2007-06-14|publisher=CIA|work=The World Factbook|accessdate=2007-06-19|archive-date=7 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html|url-status=dead}}</ref> Shkalla e mbijetesës së kancerit në SHBA është më e larta në botë.<ref> {{cite news|first=Nicole|last=Martin|title=UK Cancer Survival Rate Lowest in Europe|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1560849/UK-cancer-survival-rate-lowest-in-Europe.html|work=The Daily Telegraph|date=2007–2008–2024}} {{cite journal|last=Gatta|first=Gemma|year=2006|title=Survival from Rare Cancer in Adults: A Population-Based Study|journal=The Lancet Oncology|volume=7|issue=2|pages=132–140|doi=10.1016/S1470-2045(05)70471-X}}</ref> Përfarësisht një e treta e popullsisë së rritur është e dhjamosur (obeze), si dhe një e treta tjetër është mbipeshë;<ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/nchs/products/pubs/pubd/hestats/overweight/overwght_adult_03.htm|title=Prevalence of Overweight and Obesity Among Adults: United States, 2003–2004|accessdate=2007-06-05|publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics}}</ref> shkalla e obezitetit, më e larta në botën e industrializuar, është më se dyfishuar në çerekshekullin e fundit.<ref>{{cite book|author=Schlosser, Eric|year=2002|title=Fast Food Nation|url=https://archive.org/details/fastfoodnationti00eric|publisher=Perennial|location=New York|isbn=0060938455|page=[https://archive.org/details/fastfoodnationti00eric/page/240 240]}}</ref> Diabeti tip 2, i lidhur me obezitetin, merret parasysh si epidemik nga profesionistët shëndetësorë.<ref>{{cite web|url=http://atvb.ahajournals.org/cgi/content/full/25/12/2451#R3-101329|title=Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity|year=2005|accessdate=2007-06-17|work=Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology|publisher=American Heart Association}}</ref> Shkalla e shtatzënisë adoleshente, 79,8 në 1.000 femra, është gati katër herë ajo e Francës dhe pesë herë ajo e Gjermanisë.<ref>{{cite web|url=http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm|title=Adolescent Sexual Health in Europe and the U.S.—Why the Difference?|year=2001|accessdate=2007-06-17|publisher=Advocates for Youth|archive-date=20 maj 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070520020329/http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm|url-status=dead}}</ref> Aborti është i ligjshëm kur e vendos nëna. Shumë shtete ndalojnë fonde publike për këtë procedurë dhe kërkojnë të kalojë një periudhë pritjeje para kryerjes së abortit. Ndonëse shkalla e abortit po bie, thyesa e abortit prej 241 në 1.000 lindje të gjalla dhe 15 në 1.000 femra të moshës 15-44 mbetet më e lartë se në shumicën e vendeve të Evropës Perëndimore.<ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/ss5511a1.htm|author=Strauss, Lilo T.|display-authors=etal|title=Abortion Surveillance—United States, 2003|accessdate=2007-06-17|publisher=Centers for Disease Control, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Division of Reproductive Health|work=MMWR|date=2006–2011–2024}}</ref> [[Skeda:FlightHoustontoDallas086.jpg|thumb|right|Qendra Mjekësore e Teksasit në Houston, më e madhja qendër klinike e botës<ref>{{cite web|url=http://www.texmedctr.tmc.edu/root/en/GetToKnow/FactsandFigures/Facts+and+Figures.htm|title=2007 Facts & Figures|accessdate=2008–2011-07|publisher=Texas Medical Center|archive-date=23 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100623171812/http://www.texmedctr.tmc.edu/root/en/GetToKnow/FactsandFigures/Facts+and+Figures.htm|url-status=dead}}</ref>]] Sistemi i shëndetësisë amerikane ia kalon në të madhe secilit vend të botës për nga shpenzimet, llogaritur për kokë banori dhe përqindje të PVB-së.<ref>''OECD Health Data 2000: A Comparative Analysis of 29 Countries'' [CD-ROM] (OECD: Paris, 2000). See also {{cite web|url=http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf|title=The U.S. Healthcare System: The Best in the World or Just the Most Expensive?|year=2001|accessdate=2006–2011-29|publisher=University of Maine|archive-date=4 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604233313/http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf|url-status=dead}}</ref> Organizata Botërore e Shëndetësisë e cilësoi sistemin shëndetësor amerikan si të parin për nga reagueshmëria më 2000, por të 37-in sipas vëmendjes së përgjithshme. Shtetet e Bashkuara udhëheqin me risi mjekësore. Më 2004, sektori joindustrial shpenzoi tri herë më shumë se në Evropë për kokë banori në hulumtime biomjekësore.<ref>{{cite journal|author=Groves, Trish|year=2008|title=Stronger European Medical Research|url=https://archive.org/details/sim_british-medical-journal_2008-02-09_336_7639/page/n60|journal=British Medical Journal|volume=336|pages=341–342|doi=10.1136/bmj.39489.505208.80|pmid=18276671|pmc=2244738}}</ref> Për dallim nga vendet tjera të zhvilluara, mbulimi me sigurim shëndetësor në Shtetet e Bashkuara nuk është i përgjithshëm. Më 2004, sigurimi privat pagoi 36 % të shpenzimeve personale, pagesat private prej xhepit mbuluan 15 %, ndërsa qeveritë federale, shtetërore dhe vendore paguan 44 %.<ref name="CDC H">{{cite web|url=http://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus06.pdf|title=Health, United States, 2006|accessdate=2006–2011–2024|publisher=Centers for Disease Control, National Center for Health Statistics}}</ref> Më 2005, 46,6 milion amerikanë, 15,9 % të popullsisë, ishin pa sigurim, 5,4 milion më shumë se më 2001. Shkaktari kryesor i kësaj rritje është rënia e numrit të amerikanëve me sigurim të paguar nga punëdhënësit.<ref name="CBPP">{{cite web|url=http://www.cbpp.org/8-29-06pov.htm|title=Poverty Remains Higher, and Median Income for Non-Elderly Is Lower, Than When Recession Hit Bottom: Poor Performance Unprecedented for Four-Year Recovery Period|publisher=Center for Budget and Policy Priorities|date=2006–2009-01|accessdate=2007-06-24}}</ref> Çështja e amerikanëve të pasiguruar dhe të nënsiguruar — vlerësimet për të cilët varen për së gjeri — është çështje madhore politike.<ref>{{cite news|author=Abelson, Reed|url=http://www.nytimes.com/2008/06/10/health/policy/10health.html|title=Ranks of Underinsured Are Rising, Study Finds|date=2008-06-10|work=New York Times|accessdate=2008–2010–2025}} {{cite journal|author=Blewett, Lynn A.|display-authors=etal|title=How Much Health Insurance Is Enough? Revisiting the Concept of Underinsurance|url=https://archive.org/details/sim_medical-care-research-and-review_2006-12_63_6/page/n4|year=2006|work=Medical Care Research and Review|volume=63|issue=6|pages=663–700|doi=10.1177/1077558706293634|pmid=17099121}}</ref> Më 2006, Masaçusetsi u bë shteti i parë në vend për të mandatuar mbulim universal me sigurim shëndetësor.<ref>{{cite web|author=Fahrenthold, David A.|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/04/AR2006040401937.html|title=Mass. Bill Requires Health Coverage|date=2006-04-05|work=Washington Post|accessdate=2007-06-19}}</ref> == Kultura == [[Skeda:Motherhood and apple pie.jpg|thumb|Ikona kulturore amerikane: pitja me mollë, bejsbolli dhe flamuri]] Shtetet e Bashkuara janë komb shumëkulturor, shtëpi e një llojllojshmërie të gjerë të grupeve etnike, tradita dhe vlerave.<ref name="DD"/><ref name="Society in Focus">Thompson, William, and Joseph Hickey (2005). ''Society in Focus''. Boston: Pearson. ISBN 0-205-41365-X.</ref> Nuk ka etni “amerikane”; veç popullatave tash të vogla të amerikanëve dhe hawaianëve vendës, gati të gjithë amerikanët janë pasardhës imigrantësh të pesë shekujve të fundit.<ref>Fiorina, Morris P., and Paul E. Peterson (2000). ''The New American Democracy''. London: Longman, p. 97. ISBN 0-321-07058-5.</ref> Kultura e përbashkët e shumicës së amerikanëve — kultura qendrore amerikane — është kulturë perëndimore kryesisht e prejardhur nga traditat e imigrantëve evropianë me ndikimi nga burime tjera, siç janë traditat e skllevërve të sjellë nga Afrika.<ref name="DD"/><ref>Holloway, Joseph E. (2005). ''Africanisms in American Culture'', 2d ed. Bloomington: Indiana University Press, pp. 18–38. ISBN 0-253-34479-4. Johnson, Fern L. (1999). ''Speaking Culturally: Language Diversity in the United States''. Thousand Oaks, Calif., London, and New Delhi: Sage, p. 116. ISBN 0-8039-5912-5.</ref> Imigrimi më i vonë nga Azia dhe veçanërisht nga Amerika Latine e kanë zgjeruar përzierjen kulturore, që është përshkruar si kazan i shkrirjes homogjenizues (melting pot) dhe sahan sallate heterogjene (salad bowl), ku imigrantët dhe pasaardhësit e tyre ruajnë karakteristika të veçanta kulturore.<ref name="DD"/> Shfaqja e parë filmike komerciale u dha në qytetin e Nju Jorkut më 1894, duke përdorur kinetoskopin e Thomas Edisonit. Viti vijues shënoi shfaqjen e filmin të parë të projektuar, gjithashtu në Nju Jork, ndërsa Shtetet e Bashkuara prinë në zhvillimin e filmave me zë në dekadad në vijim. Prej fillimshekullit XX, industria filmike e SHBA-ve është bazuar kryesisht në Hollywood, Kaliforni. Prej fundshekullit XIX, bejsbolli është cilësuar si sporti kombëtar; futbolli amerikan, basketbolli dhe hokeji në akull janë tri sportet tjera ekipore më të popullarizuara. Futbolli dhe basketbolli universitar tërheqin më së shumti shikues. Ndërkaq, futbolli amerikan vlerësohet të jetë sporti më i shikuar. Boksi dhe garat e kuajve ishin sportet më të popullarizuara individuale, mirëpo tani i kanë lënë radhën golfit dhe garave automobilistike. Futbolli luhet me të madhe nga të rinjtë dhe nivele amatore; tenisi dhe sporte tjera janë gjithashtu të pëlqyera. == Shih edhe == * [[Qeveria e Shteteve të Bashkuara]] == Lidhje të jashtme == {{Commons|United States|{{PAGENAME}}}} * [http://www.usa.gov/ Portali zyrtar i qeverisë së Shteteve të Bashkuara], shtegdalje për në sajtet e qeverisë ** [http://www.pueblo.gsa.gov/multilanguage/multilang_list.htm#Albanian General Information in Other Languages Albanian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528041822/http://www.pueblo.gsa.gov/multilanguage/multilang_list.htm#Albanian |date=28 maj 2010 }} == Shënime == {{notelist}} == Referime == {{reflist|2}} {{AmerikaVeriore}} <!--{{Shtetat Federale të Amerikës}}--> {{Artikull i përkryer|dita=4|muaj=07|viti=2009}} [[Kategoria:Shtete të Bashkuara| ]] [[Kategoria:Vende në Amerikën Veriore]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1776]] r7pmkltjdkva8yx2i5r819j2gd3tg8w 0 2658 3026311 2940809 2026-08-17T14:29:38Z Smallem 126080 Heqja e titlestyle me sfond, njësim me enwiki (pa stil sfondi) përmes Claude AI 3026311 wikitext text/x-wiki {{Ky Artikull|Rumanisë. Fjala Rumania ka më shumë kuptime, për kuptimet tjera të fjalës shihe: [[Rumania (kthjellim)]].}} {{Infobox country | conventional_long_name = Rumania | common_name = Rumania | native_name = România ([[Gjuha rumune|Rumanisht]]) | image_flag = Flag of Romania.svg | image_coat = Coat of arms of Romania.svg | flag_type = [[Flamuri i Rumanisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Rumanisë|Stema]] | coa_size = 70 | national_anthem = "[[Deșteaptă-te, române!]]"<br />("Awaken thee, Romanian!")<br /> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Desteapta-te, romane!.ogg]]</div> | image_map = {{Switcher|[[Skeda:EU-Romania (orthographic projection).svg|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:EU-Romania.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|default=2}} | map_caption = {{map caption|location_color=dark green|region=Europe|region_color=dark grey|subregion=the [[European Union]]|subregion_color=green|legend=EU-Romania.svg}} | capital = [[Bukureshti]] | coordinates = {{Coord|44|25|N|26|06|E|type:city}} | largest_city = Kryqyteti | official_languages = [[Gjuha rumune|Rumanisht]]<ref>{{cite web|url=http://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?den=act2_2&par1=1#t1c0s0a13|title=Constitution of Romania|publisher=Cdep.ro|access-date=2 tetor 2013|url-status=live|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907214119/http://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?den=act2_2&par1=1#t1c0s0a13|archive-date=7 shtator 2017}}</ref> | languages2_type = Gjuhët e njohura<br />të pakicave<!--Gjuhë të mbrojtura dhe/ose bashkëzyrtare (rajonale).--><ref>{{cite web|title=Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages|url=http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|website=Council of Europe|publisher=Council of Europe|language=en|access-date=3 dhjetor 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208122308/http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/148/declarations?p_auth=63PpH3zN|archive-date=8 dhjetor 2015}}</ref> | languages2 = {{Collapsible list | title= ''Shiko këty'' | [[Gjuha armene|Armenisht]] | [[Gjuha bullgare|Bullgarisht]] | [[Gjuha kroate|Kroacisht]] | [[Gjuha çeke|Çekisht]] | [[Gjuha gjermane|Gjermanisht]] | [[Gjuha greke|Greqisht]] | [[Gjuha italiane|Italisht]] | [[Jidish]] | [[Gjuha maqedonase|Maqedonisht]] | [[Gjuha hungareze|Hungarisht]] | [[Gjuha polake|Polonisht]] | [[Gjuha rome|Rome]] | [[Gjuha ruse|Rusisht]] | [[Gjuha rusyn|Rutenisht]] | [[Gjuha serbe|Serbisht]] | [[Gjuha sllovake|Sllovakisht]] | [[Gjuha shqipe|Shqip]] | [[Gjuha tatare e Krimesë|Tatarisht]] | [[Gjuha turke|Turqisht]] | [[Gjuha ukrainase|Ukrainisht]] }} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 89.3% [[rumunë]] | 6.0% [[Hungarezët në Rumani|hungarezë]] | 3.4% [[Romët në Rumani|romë]] | 1.2% [[Pakicat e Rumanisë|Të tjerët]] }} | ethnic_groups_year = 2021 | ethnic_groups_ref =<ref name="Census2021"/> | demonym = Romanian | religion = {{ublist |item_style=white-space; |{{Tree list}} * 84,8% [[Krishterimi]] ** 73.4% [[Kisha Ortodokse Rumune|Ortodoksia Rumune]] ** 6.2% [[Protestantizmi]] ** 4,5% [[Kisha Katolike në Rumani|Katolicizëm]] ** 0,7% [[Të krishterë]] të tjerë {{Tree list/end}} |9.0% [[Afetaria|të pafe]] |5.8% nuk janë përgjigjur |0.5% [[Feja në Rumani|të tjerëë]] }} | religion_year = 2021 | religion_ref =<ref name="Census2021"/> | government_type = [[Republika]] [[Republika gjysmë-presidenciale|gjysmë presidenciale]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[President i Rumanisë|Presidento]] | leader_name1 = [[Klaus Iohannis]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Rumanisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Marcel Ciolacu]] | legislature = [[Parlamenti i Rumanisë|Parlamenti]] | upper_house = [[Senati i Rumanisë|Senati]] | lower_house = [[Dhoma e Deputetëve (Rumani)|Dhoma e Deputetëve]] | sovereignty_type = [[Historia e Rumanisë|Historia e themelimit]] | established_event1 = [[Vllahia (Rumani)|Principata e Vllahisë]] | established_date1 = 1330 | established_event2 = [[Moldavia (rajon historik)|Principata e Moldavisë]] | established_date2 = 1346 | established_event3 = [[Principatat e Bashkuara të Moldavisë dhe Vllahisë|Bashkimi]] | established_date3 = 24 janar 1859 | established_event4 = [[Lufta për Pavarësi Rumune|Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date4 = 9 maj 1877/1878 | established_event5 = [[Rumania e Madhe]] | established_date5 = 1918/1921 | established_event6 = [[Mbretëria e Rumanisë|Diktaturë ushtarake]] | established_date6 = 1941 | established_event7 = [[Republika Popullore e Rumanisë|Rumani Komuniste]] | established_date7 = 30 dhjetor 1947 | established_event8 = [[Rezoluta 109 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara|U bashkua]] me [[Kombet e Bashkuara]] | established_date8 = 14 dhjetor 1955 | established_event9 = [[Revolucioni rumun|Forma aktuale e shtetit]] | established_date9 = 27 dhjetor 1989<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=IsJADwAAQBAJ&pg=PA218|title=Political Leadership: A Pragmatic Institutionalist Approach|first=Robert|last=Elgie|date=28 nëntor 2017|publisher=Springer|isbn=9781137346223|via=Google Books|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Qu3TAAAAMAAJ&q=emblem|title=Romania Directory|date=1 prill 1990|publisher=Editura Cronos|isbn=9789739000000|via=Google Books|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocumentAfis/20050|title=DECRET-LEGE 2 27/12/1989 - Portal Legislativ|website=legislatie.just.ro|language=ro}}</ref> | established_event10 = [[Kushtetuta rumune|Kushtetuta e miratuar]] | established_date10 = 8 dhjetor 1991 | established_event11 = [[Zgjerimi i Bashkimit Evropian 2007|U bashkua]] me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] | established_date11 = 1 janar 2007 | area_km2 = 238,397 | area_footnote =<ref>{{Cite web|url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/field/publicatii/anuarul_statistic_al_romaniei_carte-ed.2022.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook (2022) – 1.8 Administrative organisation of Romanian territory, on December 31, 2021 (pg.17)|publisher=[[Instituti Kombëtar i Statistikave (Rumani)|INS]] (www.insse.ro/cms/en)|language=en|access-date=20 mars 2023|url-status=live}}</ref> | area_rank = 81-të <!-- Renditja e sipërfaqes duhet të përputhet me [[Lista e vendeve sipas sipërfaqes]]--> | area_sq_mi = 92,043 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = 3 | population_estimate = | population_census = {{decreaseNeutral}} 19,053,815<ref name="Census2021">{{cite web|url=https://insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/cp-date-provizorii-rpl2021.pdf|title=2021 Romanian Census (preliminary results)|publisher=INSSE|access-date=7 janar 2023|language=ro}}</ref> | population_estimate_year = | population_estimate_rank = 63-të | population_census_year = 2021 | population_census_rank = | population_density_km2 = 79.9 | population_density_sq_mi = 218.6 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | population_density_rank = 136th | GDP_PPP = {{increase}} $783.903 trilionë<ref name="IMFWEORO"/> | GDP_PPP_year = 2023 | GDP_PPP_rank = 35th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $41,633<ref name="IMFWEORO"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 47th | GDP_nominal = {{increase}} $348.902 billion<ref name="IMFWEORO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=968,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2023 Edition. (Romania)|publisher=[[Fondi Monetar Ndërkombëtar]]|website=IMF.org|language=en|access-date=11 prill 2023|url-status=live}}</ref> | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_nominal_rank = 45th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $18,530<ref name="IMFWEORO"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 54th | Gini = 34.3 <!--number only--> | Gini_year = 2021 | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|language=en|access-date=16 gusht 2022}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.821 <!--number only--> | HDI_year = 2021<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|publisher=[[Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillimin]]|date=8 shtator 2022|access-date=8 shtator 2022|language=en}}</ref> | HDI_rank = 49-të | currency = [[Leu rumun]] | currency_code = RON | time_zone = [[Zona kohore në Evropën Lindore|EET]] | utc_offset = +2 | utc_offset_DST = +3 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Lindore|EEST]] | date_format = dd.mm.yyyy&nbsp;([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = Right | calling_code = [[Numrat e telefonit në Rumani|+40]] | patron_saint = [[Ndreu|Shën Ndreu]] | iso3166code = RO | cctld = [[.ro]]^a | footnote_a = Gjithashtu [[.eu]], i ndarë me shtetet e tjera anëtare të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]]. | today = }} '''Rumania''' ([[Gjuha rumune|rumanisht]]: ''România'') është shtet i pavarur në pjesën [[Evropa juglindore|juglindore]] të [[Evropë]]s dhe shtrihet në qendër të [[Gadishulli Ballkanik|Siujdhesës Ballkanike]], ku kufizohet me [[Ukraina|Ukrainën]] dhe [[Moldavia|Moldavinë]] në veri-lindje, [[Hungaria|Hungarinë]] dhe [[Serbia|Serbinë]] në perëndim dhe [[Bullgaria|Bullgarinë]] në jug. Rumania ka dalje të ngushtë në [[Detin e Zi]] dhe shtrihet deri në [[Fusha e Panonisë|Fushën e Panonisë]]. Ky vend ka një sipërfaqe prej 238,397&nbsp;km² dhe me një popullsi prej nën 18.9 milionë banorë (2023), prej të cilëve afro 2 milion banojnë dhe jetojnë në [[Bukuresht]], kryeqyteti dhe qendra më e rëndësishme e vendit. Shteti modern rumun u formua në vitin 1859 përmes një bashkimi personal të [[Principatat e Bashkuara të Moldavisë dhe Vllahisë|Principatave Danubiane]] të [[Moldavia (rajon historik)|Moldavisë]] dhe [[Vllahia (Rumani)|Vllahisë]]. Shteti i ri, i quajtur zyrtarisht Rumania që nga viti 1866, fitoi [[Lufta për Pavarësi Rumune|pavarësinë]] nga [[Perandoria Osmane]] në vitin 1877. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], pasi shpalli [[Shteti neutral|neutralitetin]] e saj më 1914, Rumania [[Rumania në Luftën e Parë Botërore|luftoi]] së bashku me [[Aleatët e Luftës së Parë Botërore|Fuqitë Aleate]] nga viti 1916. Pas luftës, [[Bukovina]], [[Besarabia]], [[Transilvania]] dhe pjesë të [[Banati]]t, [[Crișana]] dhe [[Maramureș]] u bënë pjesë e [[Mbretëria e Rumanisë|Mbretërisë së Rumanisë]].<ref>{{Cite web|url=https://europecentenary.eu/romania-during-the-period-of-neutrality/|title=Romania during the period of neutrality|last=Stoleru|first=Ciprian|date=13 shtator 2018|website=Europe Centenary|language=en-US|access-date=4 mars 2020}}</ref> Në qershor-gusht 1940, si pasojë e [[Pakti Molotov-Ribbentrop|Paktit Molotov-Ribbentrop]] dhe [[Çmimi i Dytë i Vjenës|Çmimit të Dytë të Vjenës]], Rumania u detyrua t'i lëshonte Besarabinë dhe Bukovinën Veriore [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]] dhe [[Transilvania Veriore|Transilvaninë Veriore]] Hungarisë. Në nëntor 1940, Rumania nënshkroi [[Pakti Trepalësh|Paktin Trepalësh]] dhe, rrjedhimisht, në qershor 1941 hyri në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] në [[Fuqitë e Boshtit|anën e Boshtit]], [[Rumania në Luftën e Dytë Botërore|duke luftuar kundër Bashkimit Sovjetik]] deri në gusht 1944, kur u [[Grusht shteti rumun i vitit 1944|bashkua]] me [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|aleatët]] dhe rimori Transilvaninë e Veriut. Pas luftës dhe pushtimit nga [[Ushtria e Kuqe]], Rumania u bë një [[Republika Socialiste e Rumanisë|republikë socialiste]] dhe anëtare e [[Pakti i Varshavës|Paktit të Varshavës]]. Pas [[Revolucioni rumun|revolucionit të vitit 1989]], Rumania filloi një [[Historia e Rumanisë (1989–tani)|tranzicion]] drejt [[Demokracia|demokracisë]] dhe [[Ekonomia e tregut|ekonomisë së tregut]]. Rumania është një [[vend i zhvilluar]]<ref>[https://www.un.org/development/desa/dpad/wp-content/uploads/sites/45/publication/WESP2021_FullReport-optimized.pdf United Nations: World Economic Situation and Prospects 2021], p. 125</ref><ref>[https://www.un-ilibrary.org/content/books/9789210011839c008/read United Nations: World Economic Situation and Prospects 2022], p.153</ref><ref>[https://desapublications.un.org/file/1098/download United Nations: World Economic Situation and Prospects 2023], p. 117.</ref> dhe një [[Fuqia e mesme|fuqi e mesme]] e mundshme në çështjet ndërkombëtare.<ref>{{Cite web|title=Middle Powers Realities in the EU amid Great Power Ambitions|url=http://ier.gov.ro/wp-content/uploads/2021/02/Opinie_Radu-Magdin.pdf|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=A Balancing Act {{!}} Strategic Monitor 2018-2019|url=https://www.clingendael.org/pub/2018/strategic-monitor-2018-2019/a-balancing-act/|access-date=2023-04-01|website=www.clingendael.org|language=en}}</ref> Ajo ka një ekonomi me të ardhura të larta, duke qenë e [[Lista e vendeve sipas PBB|45-ta në botë për nga PBB-ja nominale]]. Rumania përjetoi rritje të shpejtë ekonomike në fillim të viteve 2000; ekonomia e saj tani bazohet kryesisht në shërbime. Është një prodhues dhe eksportues neto i makinave dhe energjisë elektrike nëpërmjet kompanive si [[Automobile Dacia]] dhe OMV [[Petrom]]. Shumica e popullsisë së Rumanisë janë [[rumunë]] etnikë dhe e identifikojnë veten fetarisht si [[Ortodoksia Lindore|të krishterë ortodoksë lindorë]], që flasin [[Gjuha rumune|rumanishten]], një [[Gjuhët neolatine|gjuhë romane]] (më konkretisht [[Gjuhët romane lindore|romane lindore]]/[[Gjuhët dako-romane|dako-romane]]). [[Kisha Ortodokse Rumune]] është besimi më i madh fetar në vend. Rumania është anëtare e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], [[NATO]]-s, [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Organizata e Bashkëpunimit Ekonomik të Detit të Zi|BSEC]] dhe [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së. == Etimologjia == "Rumania" rrjedh nga emri lokal për [[Gjuha rumune|rumanishten]] (rumanisht: ''român''), i cili nga ana e tij rrjedh nga [[Gjuha latine|latinishtja]] ''romanus'', që do të thotë "[[Romakët|Romak]]" ose "i [[Roma e lashtë|Romës]]".<ref>{{cite web|url=http://dexonline.ro/search.php?cuv=rom%C3%A2n|title=''Explanatory Dictionary of the Romanian Language'', 1998; ''New Explanatory Dictionary of the Romanian Language'', 2002|publisher=Dexonline.ro|access-date=25 shtator 2010|language=ro|url-status=live|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517200517/http://dexonline.ro/search.php?cuv%3Drom%25C3%25A2n|archive-date=17 maj 2016}}</ref> Ky etnonim për rumunët është vërtetuar për herë të parë në shekullin e 16-të nga humanistët italianë që udhëtonin në [[Transilvania|Transilvani]], [[Moldavia|Moldavi]] dhe [[Vllahia (Rumani)|Vllahi]].<ref>{{Cite journal|quote=... si dimandano in lingua loro Romei ... se alcuno dimanda se sano parlare in la lingua valacca, dicono a questo in questo modo: Sti Rominest ? Che vol dire: Sai tu Romano, ...|author=Cl. Isopescu|title=Notizie intorno ai romeni nella letteratura geografica italiana del Cinquecento|journal=Bulletin de la Section Historique|volume=XVI|year=1929|language=ro|pages=1–90}}</ref><ref>{{Cite book|quote=Anzi essi si chiamano romanesci, e vogliono molti che erano mandati quì quei che erano dannati a cavar metalli ...|first=Maria|last=Holban|title=Călători străini despre Țările Române|publisher=Ed. Științifică și Enciclopedică|year=1983|volume=II|language=ro|pages=158–161}}</ref><ref>{{Cite journal|quote=Tout ce pays la Wallachie et Moldavie et la plus part de la Transilvanie a eté peuplé des colonies romaines du temps de Traian l'empereur ... Ceux du pays se disent vrais successeurs des Romains et nomment leur parler romanechte, c'est-à-dire romain ...|title=Voyage fait par moy, Pierre Lescalopier l'an 1574 de Venise a Constantinople, fol 48|first=Paul|last=Cernovodeanu|journal=Studii și Materiale de Istorie Medievală|volume=IV|year=1960|page=444|language=ro}}</ref> Dokumenti më i vjetër i njohur i mbijetuar i shkruar në [[Gjuha rumune|rumanisht]], një letër e vitit 1521 e njohur si "[[Letra e Neacșu|Letra e Neacșu nga Câmpulung]]",<ref>Ion Rotaru, ''Literatura română veche'', [http://www.cimec.ro/istorie/neacsu/eng/people.htm "The Letter of Neacșu from Câmpulung"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609023008/https://www.cimec.ro/Istorie/neacsu/eng/people.htm |date= 9 June 2011 }}, București, 1981, pp. 62–65</ref> është e dukshme për përfshirjen e shfaqjes së parë të dokumentuar të rumanishtes në një emër vendi: Vllahia përmendet si ''Țeara Rumânească''. == Historia == Historia e Rumanisë mund të ndahet nga historia e përgjithshme e kësaj hapësire që nga shekulli XIX (1862), kur dy principatat e Danubit, ajo e [[Moldavia (rajon historik)|Moldavisë]] dhe e Vllahisë, u bashkuan. Sipas kushtetutës së nxjerrë më 21 gusht 1965, Rumania ishte një [[Republikë|Republikë Socialiste]] ndërsa më parë ishte Republikë Popullore. Organ kryesor në këtë kohë kishte Kuvendin e Madhë Kombëtar me 349 të dërguar që kishin mandatin katër vjeçar. Ky organ kishte edhe të drejtën mbi nxjerrjen e ligjeve. Sipas statutit ky kuvend duhej të takohej së paku dy herë në vit dhe duhej të zgjidhte 28 anëtarët të Këshillit me mandate prej katërvjeçare. Ky këshill përfaqësonte Kuvendin e Madhë Kombëtarë dhe merrte përsipër detyrat e kryetarit të shtetit, nxirrte dekrete e nxirrte ligje pa pasur të drejtë ndryshimi të Kushtetutës. Me ndryshimet e bëra më 1974 në kushtetutë, funksioni i krytarit të shtetit lidhej ngushtë me funksionin e presidentit të republikës. Kështu që presidenti i republikës tani kishte më shumë ente dhe të drejta nën kontrollin e tij. Bashke ketu mund te permendim edhe titon. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Rumanisë}} Sipërfaqja e përgjithshme e Rumanisë është 237,500&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 46 00 '''V''', 25 00 '''L''' dhe 230,340&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 7,160&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Rumanisë është 225&nbsp;km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 2,508&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Rumanisë është klimë e ndryshueshme, kryesisht me dimër të ftohtë e reshje bore dhe verë të ngrohtë me reshje shiu. Pjesa qendrore e jugut të Transilvanisë është e ndarë nga rrafshi i Moldavisë në lindje me malet e Karpateve dhe nga rrafshi i Vllahisë me Alpet e Transilvanisë. Pika më e ultë e relievit (0m) gjendet përgjatë bregut të detit të Zi dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,499 metrave në vendin e quajtur Moldoveanu. == Qeverisja == {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Rumani}} {{Multiple image | direction = horizontal | align = left | caption_align = center | total_width = 340 | image1 = Klaus Iohannis in 2019.jpg | image2 = | caption1 = [[Klaus Iohannis]]<br /><small>[[Presidendi i Rumanisë|Presidenti]]</small> | caption2 = [[Marcel Ciolacu]]<br /><small>[[Kryeministri i Rumanisë|Kryeministri]]</small> | alt1 = | alt2 = }} [[Kushtetuta e Rumanisë]] bazohet në [[Kushtetuta e Francës|kushtetutën e Republikës së Pestë të Francës]] dhe u miratua në një referendum kombëtar më 8 dhjetor 1991 dhe u amendua në tetor 2003 për ta sjellë atë në përputhje me legjislacionin e BE-së. Vendi qeveriset mbi bazën e një sistemi demokratik shumëpartiak dhe ndarjes së pushteteve ndërmjet pushtetit legjislativ, ekzekutiv dhe gjyqësor. Është një republikë [[Republika gjysmë-presidenciale|gjysmë-presidenciale]] ku funksionet ekzekutive mbahen nga [[Qeveria e Rumanisë|qeveria]] dhe [[Presidendi i Rumanisë|presidenti]].<ref>{{cite book|first=Tony|last=Verheijen|url=http://www.oxfordscholarship.com/oso/public/content/politicalscience/9780198293866/acprof-9780198293866-chapter-10.html|title=Oxford Scholarship Online: Semi-Presidentialism in Europe|publisher=Oxfordscholarship.com|date=14 mars 1990|access-date=29 gusht 2011|language=en|isbn=9780191599156}}</ref> Ky i fundit zgjidhet me votë popullore për maksimum dy mandate pesëvjeçare dhe emëron kryeministrin, i cili nga ana e tij emëron [[Qeveria e Rumanisë|Këshillin e Ministrave]]. Dega legjislative e qeverisë, e njohur kolektivisht si [[Parlamenti i Rumanisë|Parlamenti]] (që banon në [[Pallati i Parlamentit|Pallatin e Parlamentit]]), përbëhet nga [[Dydhomësia|dy dhoma]] ([[Senati i Rumanisë|Senati]] dhe [[Dhoma e Deputetëve (Rumani)|Dhoma e Deputetëve]]) anëtarët e të cilëve zgjidhen çdo katër vjet me shumicë të thjeshtë.<ref name="Europaworld">{{Cite encyclopedia|encyclopedia=The Europa World Year Book|year=2007|volume=2|edition=48|publisher=[[Routledge]]|location=London and New York|title=Romania|language=en|pages=3734–3759|isbn=978-1-85743-412-5}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.antena3.ro/politica/se-schimba-sistemul-de-vot-deputatii-au-adoptat-noua-lege-electorala-propusa-de-usl-168053.html|title=Se schimbă sistemul de vot. Deputații au adoptat noua Lege Electorală propusă de USL|publisher=Antena3.ro|language=ro|access-date=12 tetor 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031132827/http://www.antena3.ro/politica/se-schimba-sistemul-de-vot-deputatii-au-adoptat-noua-lege-electorala-propusa-de-usl-168053.html|archive-date=31 tetor 2012}}</ref> Sistemi i drejtësisë është i pavarur nga degët e tjera të qeverisjes dhe përbëhet nga një sistem hierarkik gjykatash me [[Gjykata e Lartë e Kasacionit dhe e Drejtësisë|Gjykatën e Lartë të Kasacionit dhe të Drejtësisë]] si gjykata e lartë e Rumanisë.<ref>{{cite web|url=http://www.scj.ro/monogr_en.asp|archive-url=https://archive.today/20120910190947/http://www.scj.ro/monogr_en.asp|url-status=dead|archive-date=10 shtator 2012|publisher=[[Gjykata e Lartë e Kasacionit dhe e Drejtësisë]] -—Romania|title=Presentation|language=en|access-date=31 gusht 2008}}</ref> Ekzistojnë gjithashtu gjykata të apelit, gjykata të qarkut dhe gjykata lokale. Sistemi gjyqësor rumun është i ndikuar fuqishëm nga [[Ligji francez|modeli francez]], bazohet në të drejtën civile dhe ka natyrë inkuizitore. [[Curtea Constituțională|Gjykata kushtetuese]] (''Curtea Constituțională'') është përgjegjëse për të gjykuar përputhshmërinë e ligjeve dhe rregulloreve të tjera shtetërore me kushtetutën, e cila është ligji themelor i vendit dhe mund të ndryshohet vetëm përmes një referendumi publik.<ref name="Europaworld" /><ref>{{cite web|url=http://permanent.access.gpo.gov/lps35389/2000//legal_system.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080125081126/http://permanent.access.gpo.gov/lps35389/2000/legal_system.html|url-status=dead|archive-date=25 janar 2008|title=Romanian Legal system|publisher=CIA Factbook|year=2000|language=en|access-date=11 janar 2008}}</ref> Hyrja e Rumanisë në BE në vitin 2007 ka pasur një ndikim të rëndësishëm në politikën e saj të brendshme, duke përfshirë reformat gjyqësore, rritjen e bashkëpunimit gjyqësor me shtetet e tjera anëtare dhe masat për të luftuar korrupsionin.<ref>{{Cite journal|url=https://www.cairn.info/revue-l-europe-en-formation-2012-2-page-243.htm#|title=Post-Accession (Anti-)Corruption Record in Romania and Bulgaria|journal=L'Europe en Formation|volume=364|language=en|issue=2|last1=Tanasoiu|first1=Cosmina|last2=Racovita|first2=Mihaela}}</ref> === Ushtria === {{Kryesor|Historia ushtarake e Rumanisë}} [[File:Exercitiu de debarcare a infanteristilor marini pe plaja de la Vadu.jpg|parapamje|Trupa detarë rumunë gjatë një stërvitje të kombinuar holandez-rumune në plazhin [[Corbu, Constanța|Vadu]]]] [[Forcat e Armatosura Rumune]] përbëhen nga [[Forcat Tokësore Rumune|forcat tokësore]], [[Forcat Ajrore Rumune|ajrore]] dhe [[Forcat Detare Rumune|detare]] të udhëhequra nga një [[Komandanti i përgjithshëm|Komandant i Përgjithshëm]] nën mbikëqyrjen e [[Ministria e Mbrojtjes Kombëtare (Rumani)|Ministrisë së Mbrojtjes Kombëtare]] dhe nga presidenti si Komandant Suprem gjatë kohës së luftës. Forcat e Armatosura përbëhen nga afërsisht 15,000 civilë dhe 75,000 personel ushtarak—45,800 për tokë, 13,250 për ajër, 6,800 për forcat detare dhe 8,800 në fusha të tjera.<ref>{{cite press release|publisher=Ministry of National Defence of Romania|url=http://www.mapn.ro/briefing/030122/030121conf.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080403205407/http://www.mapn.ro/briefing/030122/030121conf.htm|archive-date=3 prill 2008|title=Press conference|date=21 janar 2003|language0en|access-date=31 gusht 2008|url-status=dead}}</ref> Shpenzimet totale të mbrojtjes në vitin 2007 përbënin 2.05% të PBB-së totale kombëtare, ose afërsisht 2.9 miliardë dollarë, me një total prej 11 miliardë dollarësh të shpenzuar midis 2006 dhe 2011 për modernizimin dhe blerjen e pajisjeve të reja.<ref name="ZF">{{cite web|url=http://www.zf.ro/articol_99920/bugetul_mapn__2_05__din_pib__in_2007.html|title=MoND Budget as of 2007|publisher=[[Ziarul Financiar]]|date=30 tetor 2006|language=ro|access-date=31 gusht 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080422075245/http://www.zf.ro/articol_99920/bugetul_mapn__2_05__din_pib__in_2007.html|archive-date=22 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Forcat Ajrore operojnë avionë luftarakë sovjetikë të modernizuar [[MiG-218]] Lancer.<ref>{{Cite web|url=https://www.ainonline.com/aviation-news/2013-10-18/romania-finally-settles-portuguese-f-16s|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806190518/http://www.ainonline.com/aviation-news/2013-10-18/romania-finally-settles-portuguese-f-16s|url-status=dead|title=Romania Finally Settles On Portuguese F-16s|first=David|last=Donald|archive-date=6 gusht 2016|website=Aviation International News|language=en}}</ref> Forcat Ajrore blenë shtatë avionë të rinj taktikë [[C-27J Spartan]],<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/articles/2010/04/12/340509/pictures-romania-accepts-first-c-27j-spartans.html|title=PICTURES: Romania accepts first C-27J Spartans-12/04/2010-London|publisher=Flightglobal.com|language=en|access-date=28 shtator 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100415191636/http://www.flightglobal.com/articles/2010/04/12/340509/pictures-romania-accepts-first-c-27j-spartans.html|archive-date=15 prill 2010}}</ref> ndërsa Forcat Detare blenë dy [[Fregata Tipi 22]] të modernizuara nga [[Marina Mbretërore]] Britanike.<ref name="awst_20061211">{{cite magazine|title=Spartan Order|magazine=[[Aviation Week & Space Technology]]|date=11 dhjetor 2006|language=en}}</ref> === Njësitë administrative === {{Kryesor|Njësitë administrative në Rumani}} Rumania ndahet në 41 [[Qarqet e Rumanisë|qarqe]] (rumanisht: ''judeţe'') dhe komuna e [[Bukureshti]]t. Çdo qark administrohet nga një këshill qarku, përgjegjës për çështjet vendore, si dhe një [[Prefekti (Rumani)|prefekt]] përgjegjës për administrimin e çështjeve kombëtare në nivel qarku. Çdo qark ndahet më tej në [[Lista e qyteteve dhe qytezave të Rumanisë|qytete]] dhe [[Komunat e Rumanisë|komuna]], të cilat kanë kryetarin e tyre dhe këshillin vendor. Ka gjithsej 320 qytete dhe 2,861 komuna në Rumani. Gjithsej 103 nga qytetet më të mëdha kanë statusin e bashkisë, gjë që u jep atyre pushtet më të madh administrativ mbi çështjet lokale. Bashkia e Bukureshtit është një rast i veçantë, pasi gëzon një status të barabartë me atë të qarkut. Ai është i ndarë më tej në gjashtë sektorë dhe ka një prefekt, një kryetar të përgjithshëm (''primar'') dhe një këshill të përgjithshëm të qytetit. == Demografia == Rumania është e banuar nga rumunët, cilit grup të popujve u takojnë, kurse në viset kufitare ka edhe hungarez (rreth 1,2 milion), gjerman dhe serbë etj. Përbërja etnike e popullsisë së Rumanisë (sipas numrimit të vitit [[2011]]):<ref>[http://www.recensamantromania.ro/rezultate-2/]</ref> * [[Rumunët|Rumunë]] 83.5%; * [[Hungarezët|Hungarezë]] 6.1%; * [[Romë]] ([[Jevgit]]) 3.1%; * [[Ukrainasit|Ukrainas]] 0.3%; * [[Gjermanët|Gjermanë]] 0.2%; * [[Rusët|Rusë]] 0.1%; * [[Turqët|Turq]] dhe [[Tatarët|Tatarë]] 0.1%. === Gjuhët === Gjuha zyrtare e Rumanisë është [[gjuha rumune]], një gjuhë romance lindore e ngjajshme me [[Vllahishtja|Vllahishtën]] (gjuha Arumune). Gjuha Rumane ngjan edhe me gjuhët tjera romance, si për shembull gjuhët [[Gjuha italiane|Italiane]], [[Gjuha spanjolle|Spanjolle]], [[Gjuha frënge|Franceze]], dhe [[Gjuha portugeze|Portugeze]]. Alfabeti Ruman i ka 31 shkronja. 85% e popullit e kan gjuhën Rumane gjuhë të parë, kurse gjuha hungareze flitet nga 6.2% i popullit. Anglishtja dhe Frengjishtja jan gjuhët kryesore që studentet mësojn në Rumani. 31% e Rumuneve flasin gjuhën Angleze, 17% flasin frengjisht, dhe 7% flasin italisht. === Feja === {{Kryesor|Feja në Rumani}} Rumania është një [[Shteti laik|shtet laik]] dhe nuk ka [[Feja shtetërore|fe shtetërore]]. Një shumicë dërrmuese e popullsisë e identifikon veten si të krishterë. Në regjistrimin e vitit 2021 të vendit,<ref name="Census2021"/> 73,86% e të anketuarve u identifikuan si [[Kisha Ortodokse Lindore|të krishterë ortodoksë]], me 73,42% që i përkisnin [[Kisha Ortodokse Rumune|Kishës Ortodokse Rumune]]. Emërtime të tjera përfshijnë [[protestantizmi]]n (6.22%), [[Kisha Katolike në Rumani|katolicizmin romak]] (3.89%) dhe [[Kisha Katolike Greke Rumune|katolicizmin grek]] (0.61%). Nga popullsia e mbetur, 128,291 njerëz i përkasin besimeve të tjera të krishtera ose kanë një fe tjetër, e cila përfshin 58,335 [[Islami në Rumani|myslimanë]] (kryesisht të etnisë turke dhe tatare) dhe 2,707 [[Historia e hebrenjve në Rumani|hebrenj]] (hebrenjtë përbënin dikur 4% të popullsisë rumune - 728,115 persona në regjistrimin e vitit 1930). Përveç kësaj, 71,417 njerëz janë [[Afetaria|jofetarë]], 57,205 janë [[Ateizmi|ateistë]], 25,485 janë [[Agnosticizmi|agnostikë]] dhe 2,895,539 njerëz zgjodhën të mos deklarojnë fenë e tyre.<ref name="Census2021"/> Kisha Ortodokse Rumune është një [[Kisha Ortodokse Lindore|Kishë Ortodokse Lindore]] [[Autoqefalia|autoqefale]] në kungim të plotë me kishat e tjera ortodokse, me një [[Patriarku i Gjithë Rumanisë|Patriark]] si udhëheqës. Është kisha e tretë më e madhe ortodokse lindore në botë,<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2017/11/08/orthodox-christianitys-geographic-center-remains-in-central-and-eastern-europe/|title=Orthodox Christianity in the 21st Century|date=8 nëntor 2017|website=pewforum.org|access-date=25 mars 2020|language=en}}</ref> dhe ndryshe nga kishat e tjera ortodokse, ajo funksionon brenda një kulture latine dhe përdor një gjuhë liturgjike [[Gjuhët neolatine|romane]].<ref>[http://www.cnewa.org/default.aspx?ID=3643&pagetypeID=4&sitecode=HQ&pageno=1 Profiles of the Eastern Churches] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161229100346/http://www.cnewa.org/default.aspx?ID=3643&pagetypeID=4&sitecode=HQ&pageno=1 |date=29 dhjetor 2016 }} at cnewa.org</ref> Juridiksioni i saj kanonik mbulon territoret e Rumanisë dhe Moldavisë.<ref>{{Cite web|url=http://www.uio.no/studier/emner/jus/humanrights/HUMR5508/v14/teaching-material/case-of-metropolitan-church-of-bessarabia.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230001948/http://www.uio.no/studier/emner/jus/humanrights/HUMR5508/v14/teaching-material/case-of-metropolitan-church-of-bessarabia.pdf|url-status=dead|title=European Court of Human Rights – Case of Metropolitan Church of Bessarabia|language=en|archive-date=30 dhjetor 2016}}</ref> Rumania ka popullsinë e tretë më të madhe ortodokse lindore në botë.<ref>{{cite web|title=Religious Belief and National Belonging in Central and Eastern Europe|url=http://www.pewforum.org/2017/05/10/religious-belief-and-national-belonging-in-central-and-eastern-europe/|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|date=10 maj 2017|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Orthodox Christianity in the 21st Century|url=https://www.pewforum.org/2017/11/08/orthodox-christianity-in-the-21st-century/|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|date=10 nëntor 2017|language=en}}</ref> == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Rumanisë}} === Kultura shqiptare në Rumani === {{kryesor|Mërgata në Rumani|Islami në Rumani}} Për shqiptarët në Rumani përkujdeset Liga e shqiptarëve në Rumani ([[Liga Albanezilor din România]]) e cila zhvillon aktivitete të ndryshme kulturore.<ref>{{Cite web|url=http://www.alar.ro/comunitatea.html|title=Amëza e Ligës Shqiptare në Rumani : alar.ro|language=ro|url-status=dead|access-date=9 shtator 2007|archive-date=27 shtator 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927034749/http://www.alar.ro/comunitatea.html}}</ref> Përndryshe Bukureshti rumunë ka traditë në zhvillimin kulturorë të etniciteteve. Në të kaluaren ai ishte qendër për [[Mërgata shqiptare|mërgatën]], pas Stambollit. Në këtë qytet ishin themeluarë shoqëri të ndryshme kulturore që shtrin ndikimin e tyre kulturor në tërë hapsirën e Rumanis. Nga këto shoqëri kulturore e bamirës dallohen dega e Shoqërisë së Stambollit ''[[Deg' e shoqërisë së Stambollit për vivlla shqipe]]'' (1884) pastaj shoqëria e studentëve shqiptarë të lindur në Rumani ''[[Qarku i studentëvet shqiptarë dhe maqedono-rumunë]]'' (1889) apo shoqëria bamirës ''Drenova'' (1894) si dhe shumë shoqata tjera që kishin arritur të ndihmonin lloj-llojshmërin kulturore Ballkanike, jo vetëm të Bukureshtit por edhe më gjërë. == Referime == {{Reflist|30em}} == Lidhje të jashtme == <!-- Lidhje me projektet tjera --> {{Commonsart| Romania |{{PAGENAME}}}} <!--Lidhje me fletat zyrtare të shtetit--> * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Romania Romania travel guide te Wikivoyage] * [https://web.archive.org/web/20061004115558/http://www.gov.ro/engleza/ Qeveria] * [http://www.presidency.ro/?lang=en Kryetari] * [http://www.senat.ro/ Senati] * [http://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?id=103&idl=2 Parlamenti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207033814/http://www.cdep.ro/pls/dic/site.page?id=103&idl=2 |date=7 dhjetor 2006 }} * [http://www.mtromania.ro/page.html?lg=eng Ministria e Turizmit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305192745/http://www.mtromania.ro/page.html?lg=eng |date=5 mars 2005 }} * [http://www.mae.ro/index.php?lang=en Ministria e Punëve të Jashtme] * [https://web.archive.org/web/20060111120813/http://www.patzinakia.ro/ Rumania në Mesjeta] - Dokumente historike * [https://web.archive.org/web/20050305224425/http://numismondo.com/pm/rom/ Monedhat e Rumanisë] - 1877 deri më 2000 * [https://web.archive.org/web/20081028213802/http://www.bnro.ro/en/Info/curs_ext.asp Exchange Rates] - nga Banka Kombëtare e Rumanisë * [https://web.archive.org/web/20080423015759/http://www.cavnic.go.ro/ Cavnic (Maramures) - Pamje nga Rumania] == Shih edhe == [[Shqiptarët e Rumanisë]] {{VendeEvropa}}{{Rumania - Artikuj të lidhur}} [[Kategoria:Rumani| ]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Iniciativës së Tre Deteve]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1859]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] j2ouhtop5da8freuu7ffyqfwytduzgi 0 2712 3026542 2984993 2026-08-17T23:15:53Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026542 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika Kirgize | common_name = Kirgistani | native_name = Кыргыз Республикасы ([[Gjuha kirgize|Kirgizisht]])<br/>Кыргызская Республика ([[Gjuha ruse|Rusisht]]) | image_flag = Flag of Kyrgyzstan.svg | flag_type = [[Flamuri i Kirgistanit|Flamuri]] | image_coat = Emblem of Kyrgyzstan.svg | symbol_type = [[Emblema e Kirgistanit|Emblema]] | national_anthem = Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гимни (Kirgizisht)<br />''Kyrgyz Respublikasynyn Mamlekettik Gimni''<br />"[[Himni Kombëtar i Republikës Kirgize]]"{{parabr}}{{center|[[Skeda:National anthem of Kyrgyzstan.ogg]]}} | image_map = Kyrgyzstan (orthographic projection).svg | capital = [[Bishkeku]] | coordinates = {{Coord|42|52|N|74|36|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | official_languages = {{hlist|[[Gjuha kirgize|Kirgizisht]] (shtetëror)<br />[[Gjuha ruse|Rusisht]] (zyrtar)<ref>{{Cite web|title=Kyrgyzstan's Constitution of 2010 with Amendments through 2016|url=https://www.constituteproject.org/constitution/Kyrgyz_Republic_2016.pdf?lang=en|access-date=2 shtator 2020|language=en|website=Constitute Project}}</ref>}} | languages_type = [[Sistemi i shkrimit|Skripti zyrtar]] | languages = [[Alfabeti cirilik|Cirilik]] | ethnic_groups = {{unbulleted list | 77.8% [[Kirgizë]] | 14.2% [[Uzbekë]] | 3.8% [[Rusët në Kirgistan|Rusët]] | 1.0% [[Dunganë]] | 0.9% [[Taxhikë]] | 2.3% të tjerë }} | ethnic_groups_ref =<ref name="KyrgyzStatistics">[https://stat.gov.kg/media/publicationarchive/a2d756a0-9549-4b37-8884-4e777b8c90a8.pdf Statistics of the Kyrgyz Republic]. National Statistics Committee of the Kyrgyz Republic.</ref> | ethnic_groups_year = 2025 | religion = {{ubl|90% [[Islami në Kirgistan|Islami]] | 7% [[Krishterimi në Kirgistan|Krishterimi]] | 3% [[Feja në Kirgistan|të tjerë]]}} | religion_year = 2021 | religion_ref =<ref>{{Cite web|title=2021 Report on International Religious Freedom: Kyrgyz Republic|url=https://www.state.gov/reports/2021-report-on-international-religious-freedom/kyrgyzstan/|access-date=2022-09-18|language=en|website=United States Department of State}}</ref> | demonym = {{hlist|[[Kirgizët|Kirgiz/e]]|Kyrgyzstani}}<ref>[https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/kyrgyzstani Definition of Kyrgyzstani noun from the Oxford Advanced American Dictionary] [[Oxford Learner's Dictionaries]]. [[Oxford University Press]].</ref> | government_type = [[Republikë presidenciale]] unitare | leader_title1 = [[Presidenti i Kirgistanit|President]] | leader_name1 = [[Sadyr Japarov]] | leader_title2 = [[Kryetari i Kabinetit të Ministrave të Kirgistanit|Kryetari i Kabinetit të Ministrave]] | leader_name2 = [[Adylbek Kasymaliev]] | leader_title3 = Kryetari i Këshillit Suprem | leader_name3 = [[Nurlanbek Turgunbek uulu]] | legislature = [[Këshilli i Lartë (Kirgistani)|Këshilli i Lartë]] | sovereignty_type = [[Historia e Kirgistanit|Formimi]] | established_event1 = [[Hakanati Kirgiz]] | established_date1 = Rreth shekullit të 7-të e.r. | established_event2 = [[Hanati Kara-Kirgiz]] | established_date2 = 1842–1867 | established_event3 = Anexuar nga [[Perandoria Ruse]] | established_date3 = 1876 | established_event4 = [[Oblasti Autonom Kara-Kirgiz]] | established_date4 = 14 tetor 1924 | established_event5 = [[Republika Socialiste Sovjetike Autonome Kirgize (1926–1936)|RSSA Kirgize]] | established_date5 = 11 shkurt 1926 | established_event6 = [[Republika Socialiste Sovjetike e Kirgistanit|RSS e Kirgistanit]] | established_date6 = 5 dhjetor 1936 | established_event7 = [[Republika Socialiste e Kirgistanit|Shpallja e sovranitetit]] | established_date7 = 30 dhjetor 1990 | established_event8 = [[Dita e Pavarësisë (Kirgistani)|Shpallja e pavarësisë nga BRSS]] | established_date8 = 31 gusht 1991 | established_event9 = [[Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik|Pavarësia u njoh]] | established_date9 = 26 dhjetor | established_event10 = [[Kushtetuta e Kirgistanit|Kushtetuta e tanishme]] | established_date10 = 11 prill 2021 | area_km2 = 200,105 | area_footnote =<ref>[https://www.vb.kg/doc/424615_bezyslovno_eto_pobeda_ploshad_kyrgyzstana_dostigla_20_mln_gektarov.html Безусловно, это победа! Площадь Кыргызстана достигла 20 млн гектаров]. 18 nëntor 2022.</ref> | area_rank = 85-të | area_water_km2 = 7,198 | percent_water = 3.6 | population_estimate = 7.3&nbsp;million<ref>[https://stat.gov.kg/ru/statistics/download/operational/769/ Statistics of the Kyrgyz Republic]. National Statistics Committee of the Kyrgyz Republic.</ref> | population_estimate_year = 2025 | population_estimate_rank = 107-të | population_density_km2 = 37 | population_density_sq_mi = 97 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | population_density_rank = 109th | GDP_PPP = {{increase}} $55.2&nbsp;billion<ref name="auto">[https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=917,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 Report for Selected Countries and Subjects]. IMF.</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 128th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $7,744<ref name="auto"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 136th | GDP_nominal = {{increase}} $17.5&nbsp;billion<ref name="auto"/> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 126-të | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $2,500<ref name="auto"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 139th | Gini = 26.4 | Gini_year = 2022 | Gini_change = decrease | Gini_ref =<ref name="WBKG 2">{{Cite web|title=GINI index (World Bank estimate) – Kyrgyz Republic|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=KG&name_desc=false|access-date=26 shtator 2022|website=data.worldbank.org|publisher=[[World Bank]]|language=en}}</ref> | HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.720 <!--number only--> | HDI_ref =<ref>{{Cite web|date=26 maj 2025|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/KGZ|access-date=25 maj 2025|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 117th | currency = [[Som kirgiz]] (<u>c</u>) | currency_code = KGS | time_zone = [[Koha në Kirgistan|KGT]] | utc_offset = +6 | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Kirgistan|+996]] | iso3166code = KG | cctld = [[.kg]] }} '''Kirgistani'''{{efn|{{bulleted list|[[Gjuha kirgize|Kirgizisht]]: Кыргызстан, [[Romanizimi i kirgizishtes|romanizuar]]: ''Kyrgyzstan''; [[Gjuha ruse|Rusisht]]: Кыргызстан, [[Romanizimi i rusishtes|romanizuar]]: ''Kyrgyzstan''}}}} zyrtarisht '''Republika Kirgize''',{{efn|Që nga 5 maji 1993.{{bulleted list|[[Gjuha kirgize|Kirgizisht]]: Кыргыз Республикасы, [[Romanizimi i kirgizishtes|romanizuar]]: ''Kyrgyz Respublikasy'';|[[Gjuha ruse|Rusisht]] Кыргызская Республика, [[Romanizimi i rusishtes|romanizuar]]: ''Kyrgyzskaya Respublika''}}}}<ref>Article 1 of the Constitution of the Kyrgyz Republic states: "1. Kyrgyzstan (Kyrgyz Republic)...". [http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/112213?cl=ky-kg 2021–жылдын 5-майындагы Кыргыз Республикасынын Конституциясы (2021–жылдын 11-апрелиндеги референдумда (бүткүл элдик добуш берүүдө) кабыл алынган]</ref> është një [[shtet pa dalje në det]] në [[Azia Qendrore|Azinë Qendrore]], i shtrirë në vargmalet Tian Shan dhe [[Malet Pamir|Pamir]]. Kufizohet në lindje me [[Kina|Kinën]], në veri me [[Kazakistani]]n, në perëndim me [[Uzbekistani]]n, ndërsa në jug me [[Taxhikistani]]n. [[Historia e Kirgistanit]] përfshin një larmi kulturash dhe perandorish. Edhe pse gjeografikisht i izoluar nga terreni i tij shumë malor, Kirgistani ka qenë në udhëkryqin e disa qytetërimeve të mëdha si pjesë e [[Rruga e Mëndafshit|Rrugës së Mëndafshit]] së bashku me rrugë të tjera tregtare. I banuar nga një sërë fisesh dhe klanesh, Kirgistani ka rënë periodikisht nën dominim më të madh, për shembull nomadët turkikë, të cilët e kanë prejardhjen e tyre nga shumë shtete turkike. Fillimisht u krijua si [[Hakanati Kirgiz Jenisei]]. Më vonë, në shekullin e 13-të, Kirgistani u pushtua nga [[Perandoria Mongole]] dhe nën disa dinasti mongole; ai rifitoi pavarësinë, por më vonë u pushtua nga [[Hanati Dzungar]]. Pas rënies së Dzungarëve, Kirgistanët dhe Kipçakët ishin një pjesë integrale e [[Hanati Kokand|Hanatit Kokand]]. Në vitin 1876, Kirgistani u bë pjesë e [[Perandoria Ruse|Perandorisë Ruse]], dhe në vitin 1936, [[Republika Socialiste Sovjetike Kirgize]] u formua për t'u bërë një republikë përbërëse e [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]]. Pas reformave demokratike të [[Mikhail Gorbachev]] në BRSS, në vitin 1990 kandidati pro-pavarësisë [[Askar Akayev]] u zgjodh president. Më 31 gusht 1991, Kirgistani shpalli pavarësinë nga BRSS dhe u krijua një qeveri demokratike. Kirgistani fitoi sovranitetin si shtet kombëtar pas [[Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik|shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik]] në vitin 1991. == Etimologjia == Ekzistojnë shumë teori rreth origjinës së fjalës ''Kyrgyz''. Një etimologji e propozuar është se do të thotë "dyzet fise",<ref>{{cite journal|jstor=41927731|author=Pulleyblank, E. G.|title=The Name of the Kirghiz|year=1990|journal=Central Asiatic Journal|volume=34|issue=1/2|pages=98–108|issn=0008-9192|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/41927731|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117153726/https://www.jstor.org/stable/41927731|archive-date=2021-01-17}}</ref> që mund t'i referohet dyzet klaneve të [[Epika e Manasit|Manasit]], një hero legjendar që bashkoi dyzet klane rajonale. Prapashtesa [[Gjuha persiane|persiane]] ''[[-stan]]'' do të thotë "vend i".<ref>{{cite web|url=https://www.worldtranslationcenter.com/languages/kyrgyz/kyrgyz-translation|title=World Translation Center|website=worldtranslationcenter.com|language=en|access-date=2025-06-08}}</ref> Dielli me 40 rreze në [[Flamuri i Kirgistanit|flamurin e Kirgistanit]] është një referencë për të njëjtat dyzet fise dhe elementi grafik në qendër të diellit përshkruan kurorën prej druri, të quajtur tunduk, të një [[yurt]] - një banesë e lëvizshme e përdorur tradicionalisht nga nomadët në [[Stepa Euroaziatike|stepat e Azisë Qendrore]]. == Historia == === Historia e hershme === Shteti kirgiz arriti zgjerimin e tij më të madh pasi mposhti [[Hakanati Ujgur|Hakanatin Ujgur]] në vitin 840 e.r..<ref name="Kyrgyzstan timeline">{{Cite news|date=12 qershor 2010|title=Kyrgyzstan timeline|work=BBC News|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16185772}}</ref> Nga shekulli i dhjetë, kirgizët migruan deri në vargmalin Tian Shan dhe ruajtën dominimin e tyre mbi këtë territor për rreth 200 vjet. Ekziston një traditë rrëfimi i [[Epika e Manasit|Epikës së Manasit]], e cila përfshin një luftëtar që bashkoi të gjitha fiset e shpërndara në një komb të vetëm në shekullin e 9-të. Trilogjia, një element i [[Listat e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të UNESCO-s|Listës së Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të UNESCO-s]], shpreh kujtimin e popullit nomad kirgiz<ref>{{Cite web|title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices|url=https://ich.unesco.org/en/lists|access-date=2025-04-01|language=en|website=unesco.org}}</ref> Në shekullin e 12-të, sundimi kirgiz ishte tkurrur në vargmalin [[Malet Altay|Altay]] dhe [[Malet Sayan]] si rezultat i zgjerimit mongol. Me ngritjen e [[Perandoria Mongole|Perandorisë Mongole]] në shekullin e trembëdhjetë, kirgizët migruan në jug. Kirgizët u bënë në mënyrë paqësore pjesë e Perandorisë Mongole në vitin 1207. [[Liqeni Issyk Kul]] ishte një ndalesë në [[Rruga e Mëndafshit|Rrugën e Mëndafshit]], një rrugë tokësore për tregtarët dhe udhëtarët të tjerë nga Lindja e Largët në Evropë. Fiset kirgize u pushtuan në shekullin e 17-të nga mongolët, në mesin e shekullit të 18-të nga [[dinastia Qing]] e Kinës e udhëhequr nga [[Mançu]] dhe në fillim të shekullit të 19-të nga [[Hanati i Kokandit]] uzbek.<ref>{{Cite web|title=Kyrgyzstan – Mongol Domination|url=https://countrystudies.us/kyrgyzstan/2.htm|access-date=2025-05-19|language=en|website=countrystudies.us}}</ref> Në vitin 1842, fiset kirgize u shkëputën nga Kokandi dhe u bashkuan në [[Hanati Kara-Kirgiz|Hanatin Kara-Kirgiz]] të udhëhequr nga [[Ormon Khan]]. Pas vdekjes së Ormonit në vitin 1854, hanati u shpërbë.<ref>{{Cite book|last=Osmonov|first=Oskon Dzhusupbekovich|url=https://books.google.com/books?id=3KWqAQAACAAJ|title=A History of Kyrgyzstan: From Stone Age to the Present|publisher=Sarybaev TT|year=2016|isbn=978-9967-04-680-1|edition=2|location=Bishkek|language=en|access-date=3 tetor 2022}}</ref> === Pushtimi rus === Në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë, pjesa lindore e asaj që sot është Kirgistani, kryesisht [[Rajoni Issyk-Kul]], iu cedua [[Perandoria Ruse|Perandorisë Ruse]] nga [[Dinastia Qing|Kina Qing]] nëpërmjet [[Traktati i Tarbagatait|Traktatit të Tarbagatait]].<ref>{{Cite web|title=Chinese Empire.|url=https://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~29863~1140598:Chinese-Empire-|access-date=2025-05-19|language=en|website=www.davidrumsey.com}}</ref> Territori, i njohur atëherë në rusisht si "Kirgizia", ​​u përfshi zyrtarisht në Perandori në vitin 1876. Pushtimi rus u prit me revolta të shumta dhe shumë kirgizë zgjodhën të zhvendoseshin në [[Malet Pamir]] dhe Afganistan. Përveç kësaj, shtypja e [[Kryengritja e Azisë Qendrore e vitit 1916|rebelimit të vitit 1916]] kundër sundimit rus në Azinë Qendrore bëri që shumë kirgizë më vonë të emigronin në Kinë.<ref>{{Cite web|title=Uzbekistan – The Jadidists and Basmachis|url=https://countrystudies.us/uzbekistan/10.htm|access-date=2025-05-19|language=en|website=countrystudies.us}}</ref> Meqenëse shumë grupe etnike në rajon ishin, dhe ende janë, të ndara midis shteteve fqinje në një kohë kur kufijtë ishin më porozë dhe më pak të rregulluar, ishte e zakonshme të lëvizje para dhe mbrapa nëpër male, varësisht nga vendi ku jeta perceptohej si më e mirë; kjo mund të nënkuptojë shira më të mirë për kullota ose qeverisje më të mirë gjatë shtypjes. === Periudha sovjetike === Pushteti sovjetik u vendos fillimisht në rajon në vitin 1919 dhe [[Oblasti Autonom Kara-Kirgiz]] u krijua brenda [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|Republikës Socialiste Federative Sovjetike Ruse]] (RSFS). Shprehja Kara-Kirgiz u përdor deri në mesin e viteve 1920 nga rusët për t'i dalluar ata nga kazakët, të cilët quheshin edhe kirgizë. Më 5 dhjetor 1936, [[Republika Socialiste Sovjetike Kirgize]] u krijua si një [[Republikat e Bashkimit Sovjetik|republikë unioni]] përbërëse e [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]]. Pas [[Lufta Civile Ruse|Luftës Civile Ruse]], filloi periudha e [[Politika e Re Ekonomike|Politikës së Re Ekonomike]] (PRE), e cila zgjati afërsisht deri në vitin 1928.<ref name="Thomas 1">{{Cite book|last=Thomas|first=Alun|title=Nomads and Soviet Rule: Central Asia under Lenin and Stalin|publisher=Bloomsbury Academic|year=2019|isbn=978-1350143685|edition=Paperback|language=en}}</ref> [[Bolshevikët]] bënë një përpjekje për të krijuar një sistem të standardizuar tatimor, me taksa më të larta për nomadët për të dekurajuar jetesën endacake dhe e ndanë rajonin e Azisë Qendrore në pesë shtete kombëtare.<ref name="Thomas 1" /><ref name=":0">{{Cite book|last=Stolberg|first=Eva-Maria|url=https://www.hsozkult.de/publicationreview/id/reb-7534|title=Book review – Edgar, Adrienne Lynn: Tribal Nation. The Making of Soviet Turkmenistan, Princeton 2004: Princeton University Press <!--|work=Fachinformation für die Geschichtswissenschaften -->|year=2004|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691117751|access-date=2022-12-09|language=en}}</ref><ref name="Edgar 2004 296">{{Cite book|last=Edgar|first=Adrienne|url=http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/rezensionen/2005-4-012|title=Tribal Nation|publisher=Princeton University Press|year=2004|isbn=978-0-691-11775-1|location=Princeton, NJ|language=en|page=296|access-date=23 shtator 2025|archive-date=16 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216132121/http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/rezensionen/2005-4-012|url-status=dead}}</ref> Kirgistani u zhvillua ndjeshëm në jetën kulturore, arsimore dhe shoqërore, shkrim-leximi u përmirësua shumë. Zhvillimi ekonomik dhe shoqëror ishte gjithashtu i dukshëm.<ref name="USSR National and Language Policies in the Early Period" /> Nën [[Josif Stalin|Stalinin]], një fokus i madh iu kushtua [[Korenizatsiya|identitetit kombëtar]] kirgiz. Shteti sovjetik po luftonte tribalizmin: organizimi i tij shoqëror i bazuar në lidhjen patrilineale kundërshtonte konceptin e shtetit kombëtar modern.<ref name=":0" /><ref name="USSR National and Language Policies in the Early Period">{{Cite journal|last=Shelestyuk|first=Elena|date=4 nëntor 2019|title=National in Form, Socialist in Content: USSR National and Language Policies in the Early Period|url=https://www.shs-conferences.org/articles/shsconf/abs/2019/10/shsconf_cildiah2019_00104/shsconf_cildiah2019_00104.html|journal=SHS Web of Conferences|volume=69|language=en|pages=00104|doi=10.1051/shsconf/20196900104|s2cid=211378423|via=www.shs-conferences.org|doi-access=free|issn=2261-2424|access-date=23 shtator 2025|archive-date=17 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717090538/https://www.shs-conferences.org/articles/shsconf/abs/2019/10/shsconf_cildiah2019_00104/shsconf_cildiah2019_00104.html|url-status=dead}}</ref> Në një rajon që më parë nuk njihte institucione ose vetëdije kombëtare, procesi i ndërtimit të kombit ishte, nga perspektiva indigjene, i vështirë dhe ambivalent.<ref name="Edgar 2004 296" /> Sipas regjistrimit të fundit sovjetik të vitit 1989, kirgizët etnikë përbënin vetëm 22% të banorëve të qytetit verior të [[Bishkeku|Frunzes]] (tani Bishkek), ndërsa më shumë se 60% ishin rusë, ukrainasë dhe njerëz nga kombe të tjera sllave. Gati 10% e popullsisë së kryeqytetit ishin jehudë (shumë e pazakontë në Bashkimin Sovjetik, me përjashtim të [[Oblasti Autonom Jehud|Oblastit Autonom Jehud]]). === Pavarësia === Kirgistani fitoi pavarësi të plotë më 25 dhjetor 1991. Të nesërmen, më 26 dhjetor 1991, Bashkimi Sovjetik pushoi së ekzistuari. Në vitin 1992, Kirgistani iu bashkua Kombeve të Bashkuara dhe [[Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë|Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë]] (OSBE). Më 5 maj 1993, emri zyrtar ndryshoi nga ''Republika e Kirgistanit'' në ''Republika Kirgize'' pas miratimit të një [[Kushtetuta e Kirgistanit|kushtetute]] të re.<ref>{{cite book|last1=Czerewacz-Filipowicz|first1=Katarzyna|last2=Konopelko|first2=Agnieszka|title=Regional Integration Processes in the Commonwealth of Independent States: Economic and Political Factors|date=26 nëntor 2016|publisher=Springer|isbn=978-3-319-47563-9|page=103|language=en|url=https://books.google.com/books?id=dbedDQAAQBAJ}}</ref> Kirgistani feston Ditën e Pavarësisë çdo vit më 31 gusht, përvjetorin e shpalljes së pavarësisë në vitin 1991.<ref>[https://minurso.unmissions.org/minurso%E2%80%99s-peacekeepers-national-day-kyrgyzstan MINURSO’S PEACEKEEPERS: NATIONAL DAY OF KYRGYZSTAN]{{Lidhje e vdekur}} 31 August 2024. United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara</ref> == Politika == == Ndarja administrative == {{Harta e Ndarjes Administrative të Kirgizistanit}} Kirgistani është i ndarë në shtatë [[Rajonet e Kirgistanit|rajone]] (kirgizisht: облустар). Rajonet ndahen në 44 [[Distriktet e Kirgistanit|distrikte]] (kirgizisht: аймактар, ''aymaqtar'';). Distriktet ndahen më tej në distrikte rurale në nivelin më të ulët të administratës, të cilat përfshijnë të gjitha vendbanimet rurale (''aýyl ökmötü'') dhe fshatrat pa një qeveri komunale të asociuar. Qytetet e Bishkekut dhe Oshit kanë statusin "me rëndësi shtetërore" dhe nuk i përkasin asnjë rajoni. Çdo rajon drejtohet nga një akim (guvernator rajonal) i emëruar nga presidenti. Akimët e distrikteve emërohen nga akimët rajonalë. Rajonet dhe qytetet e pavarura janë si më poshtë, me nënndarje: # Qyteti i Bishkekut ## [[Distrikti Lenin, Bishkek|Distrikti Lenin]] ## [[Distrikti Oktyabr, Bishkek|Distrikti Oktyabr]] ## [[Distrikti Birinchi May, Bishkek|Distrikti Birinchi May]] ## [[Distrikti Sverdlov, Bishkek|Distrikti Sverdlov]] # [[Rajoni Batken]] ## [[Distrikti Batken]] ## [[Distrikti Kadamjay]] ## [[Distrikti Leylek]] # [[Rajoni Chüy]] ## [[Distrikti Alamüdün]] ## [[Distrikti Chüy]] ## [[Distrikti Jayyl]] ## [[Distrikti Kemin]] ## [[Distrikti Moskva, Kirgistan|Distrikti Moskva]] ## [[Panfilov District, Kirgistan|Distrikti Panfilov]] ## [[Distrikti Sokuluk]] ## [[Distrikti Ysyk-Ata]] # [[Rajoni Jalal-Abad]] ## [[Distrikti Aksy]] ## [[Distrikti Ala-Buka]] ## [[Distrikti Bazar-Korgon]] ## [[Distrikti Chatkal]] ## [[Distrikti Nooken]] ## [[Distrikti Suzak]] ## [[Distrikti Toguz-Toro]] ## [[Distrikti Toktogul]] # [[Rajoni Naryn]] ## [[Distrikti Ak-Talaa]] ## [[Distrikti At-Bashy]] ## [[Distrikti Jumgal]] ## [[Distrikti Kochkor]] ## [[Distrikti Naryn]] # Rajoni Osh ## [[Distrikti Alay]] ## [[Distrikti Aravan]] ## [[Distrikti Chong-Alay]] ## [[Distrikti Kara-Kulja]] ## [[Distrikti Kara-Suu]] ## [[Distrikti Nookat]] ## [[Distrikti Özgön]] # [[Rajoni Talas]] ## [[Distrikti Bakay-Ata]] ## [[Distrikti Kara-Buura]] ## [[Distrikti Manas]] ## [[Distrikti Talas, Kirgistan|Talas]] # Rajoni Issyk-Kul ## [[Distrikti Ak-Suu]] ## [[Distrikti Issyk-Kul]] ## [[Distrikti Jeti-Ögüz]] ## [[Distrikti Tong]] ## [[Distrikti Tüp]] # Qyteti i Oshit == Gjeografia == [[Skeda:Bringing the sheep home, on the southern shore of Issy-Kol. (3968109583).jpg|parapamje|Në bregun jugor të liqenit Issyk Kul]] Kirgistani është një shtet pa dalje në det në Azinë Qendrore, në kufi me Kazakistanin, Kinën, Taxhikistanin dhe Uzbekistanin. Është më larg detit se çdo vend tjetër individualisht dhe është një pellg endorheik në të cilin të gjithë lumenjtë e tij rrjedhin në sisteme të mbyllura kulluese të cilat nuk arrijnë në det. Rajoni malor i Tian Shan mbulon mbi 80% të vendit (si rezultat, Kirgistani herë pas here quhet "Zvicra e Azisë Qendrore"),<ref>{{Cite web|last=Escobar|first=Pepe|date=26 mars 2005|title=The Tulip Revolution takes root|url=http://www.atimes.com/atimes/Central_Asia/GC26Ag03.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050327033351/http://www.atimes.com/atimes/Central_Asia/GC26Ag03.html|archive-date=27 mars 2005|publisher=Asia Times Online|language=en}}</ref> ndërsa pjesa tjetër përbëhet nga lugina dhe pellgje. [[Liqeni Issyk-Kul]], ose Ysyk-Köl në kirgizisht, në Tian Shan verilindor është liqeni më i madh në Kirgistan dhe liqeni i dytë më i madh malor në botë pas [[Liqeni Titikaka|Titikakës]]. Pika më e ulët është në [[Kara-Daryya]] (''Karadar'ya'') në 132 metra dhe majat më të larta janë në vargmalin Kakshaal-Too, duke formuar kufirin kinez. Maja [[Jengish Chokusu]], në 7,439 m, është pika më e lartë dhe konsiderohet nga gjeologët si maja më veriore mbi 7,000 m në botë. Reshjet e dendura të dëborës në dimër çojnë në përmbytje pranverore të cilat shpesh shkaktojnë dëme serioze në rrjedhën e poshtme. Rrjedhja nga malet përdoret gjithashtu për hidroelektrike. Kirgistani ka depozita të konsiderueshme metalesh, përfshirë arin dhe metalet e rralla të tokës. Për shkak të terrenit kryesisht malor të vendit, më pak se 8% e tokës është e kultivuar, dhe kjo është e përqendruar në ultësirat veriore dhe në periferi të [[Lugina e Ferganës|Luginës së Ferganës]]. [[Bishkeku]] në veri është kryeqyteti dhe qyteti më i madh, me 1,321,900 banorë (që nga viti 2025). Qyteti i dytë është qyteti i lashtë i [[Osh]]it, i vendosur në Luginën e Ferganës pranë kufirit me Uzbekistanin. Lumi kryesor është Kara Darya, i cili rrjedh në perëndim përmes Luginës së Ferganës në Uzbekistan. Përtej kufirit në Uzbekistan, ai takohet me një tjetër lumë të madh kirgiz, [[Naryn (lum)|Naryn]]. === Klima === Klima ndryshon sipas rajonit. Lugina e ulët e Ferganës në jugperëndim është subtropikale dhe jashtëzakonisht e nxehtë në verë, me temperatura që arrijnë në 40 °C (104 °F). Kodrat veriore janë të buta dhe Tian Shan ndryshon nga klima e thatë kontinentale në atë polare, varësisht nga lartësia. Në zonat më të ftohta, temperaturat e dimrit bien nën zero për afërsisht 40 ditë, dhe madje disa zona shkretinore përjetojnë reshje të vazhdueshme bore gjatë kësaj periudhe. Në ultësira temperatura varion nga rreth −6 °C (21 °F) në janar deri në 24 °C (75 °F) në korrik. == Ekonomia == == Demografia == Grupi më i madh etnik në Kirgistanit janë [[kirgizët]], një popull turkik, të cilët përbëjnë 77.8% të popullsisë. Grupet të tjera etnike janë [[rusët]] (3.8%) të përqëndruar në veri dhe uzbekët (14.2%) që jetojnë në jug. Pakica të vogla por të dukshme përfshijnë [[dunganët]] (1.0%), [[taxhikët]] (0.9%), [[ujgurët]] (0.5%), [[kazakët]] (0.4%)) dhe pakica të tjera më të vogla etnike.<ref name="KyrgyzStatistics"/> Kirgizistani ka mbi 80 grupe të ndryshme etnike..<ref>[http://www.rferl.org/content/10_Things_You_Need_To_Know_About_The_Ethnic_Unrest_In_Kyrgyzstan/2071323.html "10 Things You Need To Know About The Ethnic Unrest In Kyrgyzstan"]. RFERL. 14 qershor 2010.</ref> Gjuha e kirgizëve është shumë e ngjashme me atë kazake. Feja tradicionale e kirgizëve është islami sunit. == Kultura == == Shënime == {{notelist}} == Referime == {{reflist|30em}} == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Kyrgyzstan|{{PAGENAME}}}} * [http://www.president.kg/ Presidenti i Kirgistanit] faqja zyrtare * [http://www.gov.kg/ Qeveria e Kirgistanit] faqja zyrtare * [http://kenesh.kg/ Parlamenti i Kirgistanit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129115900/http://kenesh.kg/ |date=29 nëntor 2020 }} {{VendeAzise}}{{Bashkësia e Shteteve të Pavarura}} [[Kategoria:Kirgistan| ]] [[Kategoria:Vende në Azi]] [[Kategoria:Vende pa dalje në det]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Komonuelthit të Shteteve të Pavarura]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Shteteve Turkike]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1991]] t24z5w2chm1t6mfkgx3hx5zg20lwoaw 3 3117 3026294 3026216 2026-08-17T13:03:21Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Perandoria Mongole */ 3026294 wikitext text/x-wiki Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Greqia e Lashtë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026068|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Greqia e Lashtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndryshimet klimatike]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026209|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndryshimet klimatike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametri display|Parametri display]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin display. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: display-names|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2017:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 19:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nelson Mandela]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026214|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nelson Mandela]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2018:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 20:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Mongole]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026290|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Mongole]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2013:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 15:03 (CEST) ep2i1ghu03py55v9djm8vp2mm2h1pmz 3026388 3026294 2026-08-17T18:27:17Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Perandoria Osmane */ 3026388 wikitext text/x-wiki Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Greqia e Lashtë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026068|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Greqia e Lashtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndryshimet klimatike]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026209|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndryshimet klimatike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametri display|Parametri display]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin display. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: display-names|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2017:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 19:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nelson Mandela]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026214|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nelson Mandela]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2018:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 20:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Mongole]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026290|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Mongole]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2013:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 15:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Osmane]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Osmane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2018:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:27 (CEST) qghl3t3qox8exijdiqbs4jt1xx61x8t 10 4459 3026595 495848 2026-08-18T08:14:56Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026595 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 0.5em 1em;" |- style="text-align:center;" |colspan="2"|<div class="toccolours" style="background:#FFFFFF; width:100px; margin:0 auto;color:#000">[[Figura:{{{Emblema}}}|100px|Emblema]]</div> |- |'''Themeluar më'''||[[{{{Themeluarmë}}}]] |- |'''Anëtarsuar në [[FIFA]] më'''||[[{{{AnëtarsiminëFIFA}}}]] |- |style="padding-right:1em;"|'''Anëtarsuar në {{{AnëtarsiminëKontinetin}}} më '''||[[{{{AnëtarsimimëKontinetin}}}]] |- style="text-align:center;" |colspan="2"|'''Kryetar'''<br />{{{Kryetari}}} |- style="text-align:center;" |colspan="2"|'''Trainer'''<br />{{{Traineri}}} |- |style="border-top:2px solid #800;" style="text-align: right; background:#e0e0e0;color:#000" colspan="13"|{{redaktoni|Federata nacionale e futbollit|kutinë}} |} <!---------------------------------------------------------------------[SHEMBULL-----------------------------------------------> <noinclude> {| |- | <noinclude> <pre> {{Federata nacionale e futbollit |Emblema = emblema.jpg |Themeluarmë = 1989 |AnëtarsiminëFIFA = 1990 |AnëtarsiminëKontinetin = Evropiane |AnëtarsimimëKontinetin = 1991 |Kryetari = Filan Fisteku |Traineri = Otto Baric |rezerv = }} </pre> |} <!----------------------------------------------------------------------[CATEGORY]----------------------------------------------> [[Category:Stampa në futboll|{{PAGENAME}}]] </noinclude> jd6jo0gd4onxdcpaptvwtlrrub1uza7 3026606 3026595 2026-08-18T08:22:01Z Klein Muçi 52109 Kthim i ndryshimit të mëparshëm sipas kërkesës përmes Claude AI 3026606 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 0.5em 1em;" |- style="text-align:center;" |colspan="2"|<div class="toccolours" style="background:#FFFFFF; width:100px; margin:0 auto;">[[Figura:{{{Emblema}}}|100px|Emblema]]</div> |- |'''Themeluar më'''||[[{{{Themeluarmë}}}]] |- |'''Anëtarsuar në [[FIFA]] më'''||[[{{{AnëtarsiminëFIFA}}}]] |- |style="padding-right:1em;"|'''Anëtarsuar në {{{AnëtarsiminëKontinetin}}} më '''||[[{{{AnëtarsimimëKontinetin}}}]] |- style="text-align:center;" |colspan="2"|'''Kryetar'''<br />{{{Kryetari}}} |- style="text-align:center;" |colspan="2"|'''Trainer'''<br />{{{Traineri}}} |- |style="border-top:2px solid #800;" style="text-align: right; background:#e0e0e0;" colspan="13"|{{redaktoni|Federata nacionale e futbollit|kutinë}} |} <!---------------------------------------------------------------------[SHEMBULL-----------------------------------------------> <noinclude> {| |- | <noinclude> <pre> {{Federata nacionale e futbollit |Emblema = emblema.jpg |Themeluarmë = 1989 |AnëtarsiminëFIFA = 1990 |AnëtarsiminëKontinetin = Evropiane |AnëtarsimimëKontinetin = 1991 |Kryetari = Filan Fisteku |Traineri = Otto Baric |rezerv = }} </pre> |} <!----------------------------------------------------------------------[CATEGORY]----------------------------------------------> [[Category:Stampa në futboll|{{PAGENAME}}]] </noinclude> cfeabqs5yt3fe0dsd3ihffsa88jryrf 0 7275 3026381 2988642 2026-08-17T17:54:41Z Cahani 24024 /* Traditat dhe zakonet e Hasit */ 3026381 wikitext text/x-wiki {{coord|42.11|N|20.23|E|source:wikidata|display=title}} {{Pp}} {{Shkronja}} [[Skeda:Has Municipality within Kukës County.svg|parapamje|Bashkia e Hasit në qarkun e Kukësit]] Rrethi i Hasit ishte, sipas ndarjes së re territoriale, 1 nga 61 bashkitë e Republikës së Shqipërisë. Bashkia e Hasit ka 23.100 banorë (deri në vitin 2026, sipas gjendjes civile Has), një sipërfaqe prej 374 km² dhe kryeqendër Krumën. Hasi është një krahinë etno-gjeografike me kufij të përcaktuar shumë qartë, i rrethuar pothuajse rreth e qark. I gjithë Hasi me lumenj në mes ngrihet madhështor mali i Pashtrikut, me lartësi 1989 m mbi nivelin e detit. Në veri dhe në lindje, Drini i Bardhë dhe dega e tij Ereniku që e ndajnë nga Krahina e Rekës dhe Podrimës (Rrafshi i Drinit). Në jug dhe në perëndim kufizohet me krahinën e Lumës dhe Malëziut, me të cilat i ndan Drini i Bardhë dhe i bashkuar, dhe sot liqeni i Fierzës, ndërsa në veri-perëndim përroi i Skatinës e ndan nga Bytyçi i rrethit të Tropojës. Bashkia e Hasit, duke u ndodhur në verilindje të Shqipërisë, bën pjesë në Qarkun e Kukësit (brenda territorit të Shqipërisë, ndërsa pjesa tjetër e Hasit është në vartësi të Komunës së Gjakovës dhe një pjesë në vartësi të Komunës së Prizrenit). Hasi që ndodhet në Republikën e Shqipërisë nuk plotëson njësinë etnografike të Hasit. Krahina e plotë e Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913. Mu në lindje, Hasi i Shqipërisë, nëpërmjet vijës kufitare të vënë që në vitin 1913 (që ndau Kombin përgjysmë), kufizohet me Republikën e Kosovës, përkatësisht mund të themi me vetveten. Gjymtimi i territorit të Hasit gjatë shekullit XX nuk krijoi vetëm një izolim të paparë, por, më thellë akoma, një ndarje shpirtërore, kulturore dhe etnografike me vetveten, ndarje e cila u përjetua jo më pak dhimbje. Sot, pas 100 vjetësh, gjysma e Hasit, rreth 375 km² dhe popullsi rreth 50.000 banorë, bën pjesë në Republikën e Kosovës. Ndërsa në R. Sh. Hasi ka 374 km² me popullsi 22.000 banorë. I gjithë Hasi është 645 m² me një popullsi rreth 72.000 banorë, pra është zona me popullsinë më të madhe në verilindje, në rast se nuk do të ishte i ndarë në dy shtete. Shtrihet në mes gjerësive gjeografike veriore 42° 05’ 45" në fshatin Brrut dhe 42° 17’ 57" në veri në majën e Krajlicës, si dhe në gjatësinë gjeografike lindore 20° 13’ 11" në Kosturr (Bregu i Drinit) dhe 20° 32’ 50" në majën e Pashtrikut në lindje. Ka një sipërfaqe prej 393 km², gjatësi e vijës kufitare është 85,8 km, nga këto kufij tokësorë 27,8 km me Hasin e Rrafshit, lumorë 14 km me rrethin e Tropojës dhe 44 km kufij liqenorë me rrethin e Kukësit (Lumën e Malëziun). === raditat dhe zakonet e Hasit === Artikulli kryesor: Kultura e Hasit Hasi ka një ndryshim të qartë dhe të dallueshëm me krahinat kufitare, ai identifikohet nga traditat e zakonet, nga dialekti i tij karakteristik, nga veshjet e tij dhe nga këngët dhe vallet e tij. Ka një kulturë shumë të zhvilluar dhe të pasur dhe të veçantë nga krahinat tjera, gjë që është një vlerë e shtuar në mbarë kulturën shqiptare, por fatkeqësisht nuk ka shumë studime në këtë drejtim dhe mund të themi që është krahina më e pastudiuar në Shqipëri dhe për shkaqet që thamë më lart (ku Hasi i Shqipërisë ishte në vartësi të Kukësit) dhe, si pasojë, shumë tradita e zakone Hasjane janë identifikuar deri më sot si Kuksiane, ku në të vërtetë ato dallojnë dukshëm me ato të Kukësit (Lumës), por pas përmbysjes së komunizmit edhe Hasi filloi të shpalosë kulturën e vet, kështu që tani më ajo ka filluar të njihet mirë. Kjo duhet të theksohet vetëm për në Shqipëri, sepse në Kosovë njihen mjaft mirë traditat dhe zakonet Hasjane, pasi vetë lidhjet tradicionale të Hasit me Kosovën e kanë bërë që kjo krahinë të jetë një dhe e pandarë me Kosovën e sidomos me Gjakovën. === Karakteristikat e veshjes dhe këngës e valles Hasiane === Një studim i bërë në vitin 1971 nga studiuesi R. Bogdani në fshatrat e Hasit të Shqipërisë dhe të Kosovës, ai e ka vlerësuar shumë kulturën Hasjane dhe e ka shkruar atë në detaje, sidomos për veshjet, vallet e këngët e Hasit. Më poshtë po citojmë pjesë nga karakteristikat e valleve Hasjane. Vallet e kësaj krahine marrin përparësi, sepse, duke pasur një shtrat të njësuar, bëjnë jetë artistike folklorike brenda dhe jashtë kufijve të sotëm shtetërorë. Kërcimet njëshe (si për burrat, ashtu dhe për gratë) përbëjnë dukurinë më tipike e më të kristalizuar. Ka rëndësi të theksohet se struktura e tyre, ashtu si e tërë vallëzimeve të këtij sistemi, kudo ku praktikohen, është elastike dhe lejon në një masë të konsiderueshme improvizimin dhe spontanitetin dhe një thurje të motiveve dhe figurave koreografike. Megjithatë, ato kanë një bazë karakteristike hasjane, që e dallon në njëfarë mase nga vallet e krahinave fqinje. Në Has, vallet e grave, në krahasim me ato të burrave, janë më të shumta në numër dhe më të begata në aspektin krijues dhe interpretues, sepse dallohen sidomos për shprehësinë dhe lëvizjet e lirshme. Si të tilla, ato gjejnë praktikim më të dendur. Zakonisht vendasit përdorin për to emërtimin “kcim” ose “kcim grash”. Kërcimet e grave të Hasit, ashtu si përgjithësisht ato të krahinave të Shqipërisë së Veriut (duke përfshirë “Kosovën”, “Maqedoninë” dhe Malësinë), në të cilat praktikohet i njëjti sistem vallëzimi, shquajnë për tri tipare karakteristike. Së pari, formën më të hershme dhe më origjinale të kërcimeve e përbën ekzekutimi nga një grua e vetme, në mënyrë vetjake. Së dyti, kur gratë kërcejnë në dasma, është rregull që të ngrihen të parat “bijat” e shtëpisë (nuset që kanë dalë nga ajo shtëpi ku zhvillohet dasma), të cilat, në krahasim me të tjerat, kërcejnë e këndojnë më fort. Së treti, fillimi dhe ekzekutimi i kërcimit nga një valltare, reagimi i të pranishmëve përreth dhe lidhja e valltares me mjedisin e dasmës, të gjitha këto të shoqëruara me këngë e të kryera si mbas një rendi të caktuar, kanë ndikuar në kristalizimin e formës artistike të këtij vallëzimi, i cili ka marrë përmasat e plota të një spektakli popullor. Kjo mënyrë kërcimi nis zakonisht në Has me këngën e parë “Shka ka defi, mori, çi po krat? (kërcet)”. Pastaj pason vargu i dytë: “Ani, po k’saj Razës (emrin i asaj që do kërcejë), mori po i vikat (thërret)”, që këndohet nga të pranishmet përreth. Kërcimet e grave hasjane praktikohen edhe nga dy veta, dy gra ose dy vajza, dhe më rrallë nga tri veta. Në rastin e fundit, kur ato luhen njëherësh nga një vajzë, një nuse dhe një plakë, diferencohen më së miri tri plane kërcimesh, që i japin vallëzimit një pamje të larmishme. Në vallet e grave (pa përjashtuar edhe ato të burrave), spikasin edhe të tilla që, për shkak të përmbajtjes së tyre, kanë marrë një fizionomi pak a shumë më të qenësishme koreografike, aq sa në disa raste dalin me emërtime të veçanta. Si të tilla përmendim vallet e kënduara: “Nama ni pikë uj-e”, “Çitma kamën përmi kamë”, “Moj e mira bardh’ si pllumi”, “I mjeri unë’ xingth’ i vetëm”, “Plaku i dasmës”, “Moj Hatixhe n’shami t’kuçe”, “Kcimi i shotës” (dy vallet e fundit luhen kryesisht në Hasin e Shqipërisë Veriore). Po kështu, një studim për veshjet e Hasit ka bërë dhe Drita Statovci. Sipas kësaj autoreje, edhe veshja e Hasit nuk është shumë më ndryshe krahasuar me veshjen e rajonit të Gjakovës dhe të Pejës. Dhe se ajo nuk përbën shumë ndryshime në strukturën e veshjes. Veshja e grave të Hasit (zonë kodrinore ndërmjet Gjakovës e Prizrenit në anën e djathtë të Drinit të Bardhë) është aq origjinale, saqë gati nuk ka asgjë të përbashkët me veshjen e Dukagjinit e të Podrimës, vise në të cilat kufizohet. Drenica, Prekorupa (Llapusha), Morava, Gora, Opoja, Llapi, Gollaku, Luma etj., gjithashtu i kanë disa tipare rajonale në veshjen e tyre, por edhe shumë elemente të përbashkëta. Përveç Rugovës, Dukagjinit dhe Hasit, viset e tjera të Kosovës nuk dallojnë shumë për nga veshja popullore. Veshja e grave të Hasit, duke mos përzier Malësinë e Gjakovës, paraqet një variant të veçantë dhe tipologjikisht i takon veshjes me këmishë të gjatë e një dy futa. Këtu pështjellakët s’janë të zymtë, por kryesisht të ndritshëm, të kuq. Të pasmin e quajnë “pshtallak”, kurse të përparmin “kanac” e “bohçe”. Veshja e burrave të Hasit ka pak ndryshime me veshjet e Malësisë së Gjakovës dhe të Dukagjinit, ku përbëhen me jelekë të kuq dhe tirq me gajtane, opinga të qepura me pej, kapuç të bardhë me majë, shoke (brez) dhe shami të kuqe të mbështjellë rreth kapuçit e qafës etj. === Kushtet Natyrore === Ndërtim dhe strukturë gjeologjike të larmishme, tepër të ndërlikuar, me evolucion kompleks dhe jo të njëjtë; Pasuri të larmishme minerare dhe me vlera industriale; Reliev malor, me kontraste të mëdha, shumë i copëtuar, me mundësi tepër të kufizuar për toka të punueshme, por me mundësi të pasur për zhvillimin e turizmit, blegtorisë, pemëtarisë, pylltarisë etj.; Klimë e larmishme, me mundësi të pasur për zhvillimin e disa degëve të bujqësisë dhe sidomos të turizmit; Pasuri të mëdha ujore e potencial të madh hidroenergjetik. Toka të degraduara nga erozioni; Bimësi e larmishme, e pasur me pyje ahu, dushku; Veçori të përgjithshme. Botë e larmishme shtazore, me rëndësi ekonomike dhe turistike; Vendbanime të rralla, të vogla, me arkitekturë karakteristike; Popullsi e rrallë e vendosur kryesisht në lugina dhe gropa, me prirje pakësimi të vazhdueshëm nga emigrimi. Relievi i Hasit vjen si rezultat i veprimtarisë së përbashkët të faktorëve endogjenë dhe ekzogjenë (të brendshëm dhe të jashtëm) në periudha të ndryshme gjeologjike. Veprimtaria e dendur vullkanike dhe lëvizjet e reja tektonike i kanë dhënë relievit të Hasit konfiguracionin e sotëm që paraqitet mjaft interesant. Është reliev kodrinoro-malor me lartësi mesatare 400–500 m mbi nivelin e detit. Në mes shtrihet fushëgropa e Hasit (Krumës) e që rrethohet nga veriu, lindja e jugu me një rrjet kodrinoro-malor. Kjo fushëgropë me origjinë fundore se ka formë pak a shumë të sheshtë. Relievi i saj ulet gradualisht nga lindja drejt perëndimit. Si rezultat i veprimtarisë erozive të lumit të Krumës dhe degëve të shumta të tij, kjo fushëgropë është e ndarë në blloqe paralele. Këto blloqe njihen nga banorët me emrin “pod” që do të thotë rrafsh ose “pla”. Këto rrafshe emërtohen nga banorët sipas përroit që i ndan ose fshatrave që i përkasin, të tillë janë: Podi i Shahjës, Breshezës, Vranishtit, Zahrishtit ose Plani i Krumës, Nikoliqit, Pates etj. Në perëndim të lumit të Krumës, në fshatrat Vranisht, Fajza dhe Tregtan, relievi është me kodrinor dhe ulet nga jugu drejt veriut deri në Vaspas, duke formuar rrafshe të ndara nga përrenjtë. Kjo sipërfaqe ka qenë e mbuluar me pyje të shumta lisi që përbënin një pasuri të madhe. Në vitet ’60–’70 të shekullit XX këto pyje u prenë duke u kthyer në toka buke. Malet që e rrethojnë në veri janë të ulëta. Dallohet një varg që fillon nga Kosturri deri në Letaj, ku lartësohen maja e Aplasit (1043 m), e Sarajt e Sukut. Këto maja ndahen nga ulje dhe qafa si në fushën e druve, qafë e Zgjeçit e Letajve, që e lidhin pellgun e Krumës me luginën e Skatinës e më larg. Në lindje një kordon kodrinoro-malor me drejtim meridional e ndan fushëgropën e Krumës. Fillon në veri me majën e Krajlicës (1002 m), vazhdon me majën e Kishës, majën e Zesë dhe, pasi kalon Qafën e Murrizit, lartësohet maja e Kalazarit (1295 m), rrethi i Kunorës (1512 m) dhe arrin lartësinë më të madhe në malin e Pashtrikut, 1989 m. Ky varg ulet në Qafën e Prushit (651 m), me Qafën e Dobrunes, nëpër të cilat ndodhen rrugëkalimet që lidhin dy njësitë gjeografike të Hasit. Në jug të Hasit ngrihet në formën e një horsti pllaja e Hasit, e formuar nga gëlqerorë kretakë me lartësi mesatare 900–1000 m mbi nivelin e detit. Mbi këtë pllajë lartësohen disa maja si ajo e Murit, e Kështelit, e Bitorrit, për të arritur lartësinë më të madhe në mesin e saj në majën e Qytezës, 1435 m. Është një pllajë karstike me shumë gropa (hurdha) që, po t’i shohim nga larg, duken si hojet e bletës. Ka shpella të shumta si ajo e Dajcit, e Dajanit, e Pëllumbave me oborr me dy dyer, shpella që tingëllon, Shpella e Cahanit, e cila është dhjetëra metra e thellë etj. Si rezultat i dukurive karstike, kjo pllajë është e varfër në burime sipërfaqësore. Shpatet bien thikë mbi gropën e Krumës dhe luginën e Drinit në jug. Është e pasur me pyje dhe kullota. Pjesën kryesore të territorit e zënë dushqet. Ato kanë kapur gjithë fushëgropën e Hasit ku ka pasur masive pyjesh lisi (qarr, bung) dhe pyje të përziera si shkozë, frashër, panë, mullëz, krekëz etj. Këto pyje u prenë në vitet ’60–’70, duke u kthyer në toka buke. Në lartësitë mbi 1000–1200 m shtrohen pyjet e Hasit të përhapura në bjeshkën e Krumës, Vranishtit, Gjinajve, Dajcit, Mujajve, Cahanit & Kishajve etj. Ka pasur pyje halore në shpatin verior të Pashtrikut, të cilët janë dëmtuar në vitin 1943; është djegur plotësisht dhe nga kjo ditë aty ka shumë pak rrënjë bredhi e pishe. Në lartësitë e Pashtrikut kanë përhapje kullotat alpine; aty ka bimë të ndryshme mjekësore. Lumi kryesor është Kruma, 6 km i gjatë, pasi derdhet në liqenin e Fierzës, dhe degët e tij Rusmani 11 km, Vlahna 13 km, Përroi i Vranishtit 5 km, Leshnica 6 km dhe Skatina 14 km. Gjatësia e tyre është shkurtuar me futjen në luginat e tyre të ujërave të liqenit të Fierzës. Janë të shkurtër dhe me prurje të pakta, sidomos në verë, ku niveli i tyre është mjaft i ulët. Gjatë reshjeve të shumta ata rriten në mënyrë të menjëhershme dhe po ashtu ulen shpejt, pasi burimet e tyre nëntokësore janë të varfra. Kanë qenë vetëm 2 H/C, një në fshatin Domaj-Has me fuqi 30 kw/orë dhe një tjetër në Krumë, që momentalisht janë të shkatërruar plotësisht, por që ka tentativë për rindërtimin e tyre. Megjithëse një pjesë e madhe e territorit të Hasit është e mbuluar me gurë e shkëmbinj, por nëntoka fsheh pasuri minerale jo të vogla, shfrytëzimi i të cilave mund të përmirësojë ndjeshëm jetesën e banorëve të kësaj zone. Duke qenë larg ndikimit të detit, edhe pse lartësia nuk është e madhe, i përket klimës mesdhetare paramalore. Karakterizohet me verë të nxehtë dhe të thatë e me dimër të ftohtë e me reshje, pra merr pak a shumë tipare kontinentale. Rreth 2/3 e reshjeve bien në vjeshtë të vonë dhe në dimër, kryesisht në formë shiu, ku nuk mungojnë edhe reshjet e dëborës; trashësia e secilës në lartësi i kalon 1 m e më shumë në zonën e Cahanit. Sasia mesatare vjetore e reshjeve lëkundet nga 900–1000 mm në vit. Ajo rritet drejt lindjes së Hasit në shpatet malore të ekspozuara nga perëndimi. Temperatura mesatare vjetore është 11,4 °C. Mesatarja e janarit është (0–1 °C) dhe e korrikut (23–24 °C). Minimumi absolut ka qenë (–21 °C) në janar 1985 dhe maksimumi absolut (41 °C) në korrik 2004. Pasuritë Nëntokësore I. Edhe në këtë rreth ka mjaft objekte minerale, por më kryesori është ai i Vlanës, me rreth 3.000.000 ton rezerva kromi, me përmbajtje 30–32 % Cr₂O₃ dhe në trupa të veçantë me mbi 40 %. Në këtë rreth ka dhe objekte të tjera si në Gajrep, Gzhime, Perollaj, Mac etj., ku njihen rreth 300.000 ton rezerva me mineral kromi. II. Përveç mineralit të kromit janë të njohur dhe mjaft objekte të bakrit damaror kuarc-sulfur në masivin gabror të Kaptinës, në zonën e Nikoliq 1 dhe 2, me rreth 2.000.000 ton rezerva, Golaj me 1.000.000 ton. Si miniera e Golajt, ashtu dhe e Krumës janë të mbyllura dhe nuk shfrytëzohen. Gjithashtu edhe në shkëmbinjtë efuzivë Helshan janë takuar një sërë objektesh, trupash mineral bakri si në Spas, Helshan dhe Kosturr. Pasuritë nëntokësore të këtij rajoni kanë nisur të shfrytëzohen në vitet ’30 nga italianët. Deri në mesin e viteve ’90 ka funksionuar miniera dhe fabrika e pasurimit të bakrit në Golaj, në 6 kilometra larg qytetit të Krumës, si dhe disa miniera më të vogla ku ishin të punësuar mbi 3000 punëtorë gjithsej. Jo vetëm banorët, por edhe specialistët, thonë se nëntoka ende nuk është prekur, është ende e virgjër. Këtë e tregojnë edhe kërkimet e kompanisë australiane “Jab Resources”, që këmbëngul prej dy vjetësh që pasuritë e nëntokës së verilindjes të vihen në funksionim e në shërbim të popullit. Vetëm për vitin 2008 u investuan 3,5 milionë dollarë. Në varësi të rezervave të këtij sektori, kompania synon ngritjen e industrisë së ferrokromit që do të mundësojë punësimin e qindra punëtorëve, duke përmirësuar rrënjësisht jetesën e banorëve. Jo të pakta janë rezervat e nëntokës sonë. Për mineralin e bakrit dallohen zona Nikoliq-Golaj, Krumë, Zahrisht, në rrethin e Hasit. Shqipëria është vendburim i madh i kromit; ndër këto vendburime janë dhe Vlahna e Perollaj, në rrethin e Hasit. Vëmendja ka nisur të kthehet edhe nga hekurnikeli dhe nikel-silikati, me vendburimet e Myç-Hasit dhe Gjinaj, Domajve, përgjatë bregut të liqenit të Fierzës. Vendburimet e bakrit i Golajt e Krumës, edhe pse me shumë rezerva, janë jashtë interesit të shfrytëzimit nga biznesi për shkak të cilësisë së dobët të mineralit. Vendburimi i Vlahnës ka një sasi rezervash të mineralit të kromit me disa milionë ton me cilësi mbi 28 për qind. Sipas specialistëve, aktualisht shumë prej vendburimeve nuk mund të shfrytëzohen për shkak të teknologjisë që duhet ripërtërirë rrënjësisht. Nëntoka e rrethit të Hasit llogaritet se ka 14 milionë tonë rezerva të mineralit të kromit, milion. Flora & Fauna Kafshët që rriten në zonën e Hasit janë të përshtatura me klimën dhe bimësinë, të cilat më të përhapura janë Ahu, Qarri, Bunga, Plepi, Blini, Shkoza, Mulleza, Frashëri, Lajthia e egër etj. dhe më pak janë të përhapura haloret. Janë të përhapura kafshët e egra si (lepuj, dhelpra, ujku, derri i egër, ariu, kaprolli, dhia e egër, macja e egër etj.) dhe shpendë të egër si thellëza, shqiponja, pëllumbi, skifteri, harabeli, mullëza etj. Shfrytëzimi i pyjeve të dushkut, (Dushkajën e Hasit) dhe i resurseve natyrore, thjesht për nevoja ekonomike, si rruga më e lehtë dhe pa shpenzime, çoi në dëmtime të konsiderueshme. Me planifikimin e centralizuar u shfrytëzuan miliona metër kub lëndë druri për ndërtimet e minierat, dru zjarri për ngrohje e gatim, u hapën toka të reja në pyjet më të mira (rreth 5500 ha), u krijuan kullota dhe livadhe në kurriz të pyjeve dhe u mbështet zhvillimi ekstensiv i blegtorisë e sidomos i dhisë, shkatërrueses së pyllit. Të gjitha këto rrezikuan e zhdukën disa lloje bimësh e kafshësh të egra. Natyra dhe bukuria e saj pësuan ndryshime të dukshme, saqë u krijua një kufi ndarës i dallueshëm midis natyrës sonë dhe shteteve fqinje. Ky shkatërrim i natyrës u thellua në fillimin e viteve ’90, ku shfrytëzimi e keqtrajtimi i burimeve natyrore për qëllime ekonomike (jashtë kontrollit të shtetit) u shoqërua me pakësime e zhdukje të potencialeve biologjike, si dhe të një numri të konsiderueshëm ekosistemesh. Shkatërrimi gradual i një pjese të mirë të habitateve është shkaku bazë i uljes së popullatave të faunës së egër. Kjo vihet re te derri i egër, kaprolli etj. Këto veprime i ndjen kudo, ku krahas llojeve të përmendura, ulje ka edhe lepuri i egër, thellëza e malit e ajo e fushës, si dhe disa lloje të tjera që shërbejnë si objekt gjuetie. Por drejt zhdukjes janë edhe kafshët e egra që nuk janë objekt gjuetie, si macja e egër, rrëqebulli etj. Një faktor shkatërrues i faunës së egër në Rrethin e Hasit është gjuetia e paligjshme, si nëpërmjet përdorimit të armëve luftarake, por edhe atyre të gjahut. Sot në rrethin e Hasit ka 296 armë gjahu, të dhëna me leje, nga të cilat vetëm 70 gjuetarë janë pajisur me këto armë në shoqatën e gjuetarëve dhe paguajnë të gjithë detyrimet, duke iu nënshtruar ligjeve dhe rregullave në fuqi, ndërsa pjesa tjetër që ka armë gjahu, nuk i mban për stoli, siç pretendohet, por i përdor. Brenda këtyre kufijve ka një sipërfaqe 674 kilometra katrore, nga të cilat 393 kilometra katrore i takojnë Republikës së Shqipërisë dhe 371 kilometra katrore i përkasin Hasit të Rrafshit të Dukagjinit në Republikën e Kosovës. === Luftërat e Hasit në Shekuj dhe pasojat që i sollën === Territori i Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913, vendimet e së cilës iu vunë shpatën e pamëshirshme truallit shqiptar, duke copëtuar për të plotësuar lakmitë shoviniste të shteteve të Ballkanit dhe lanë jashtë gati gjysmën e territorit shqiptar dhe më shumë se gjysmën e popullsisë së tij. Këtë fat të hidhur e pati edhe Hasi, një pjesë e të cilit iu dha Serbisë, pavarësisht se përbënte një njësi unike me territor, gjuhë, kulturë e tradita të përcaktuara qartë dhe me trashëgimi që nga lashtësia. Pushtimet e gjata romake, bizantine, sllave e turke e kanë detyruar popullsinë e kësaj treve që të lëvizë, duke lëshuar shpesh ose rralluar vendbanimet e duke u strehuar në thellësitë e Dukagjinit e duke u rikthyer përsëri. Shumë kronistë të mesjetës, studiues e historianë e kanë përcaktuar Hasin si vendin e origjinës së Kastriotëve. Me këtë çështje janë marrë shumë studiues, kanë dalë me mendime të ndryshme, por versioni më bindës është origjina hasjane e Kastriotëve, siç shprehet Fran Bardhi në vitin 1636: “Pas një parashtrimi polemik arrij në përfundim se Kastriotët ishin nga Hasi i Prizrenit dhe ky është edhe sot si variant më i besueshëm dhe kjo padyshim është si vlerë e një burimi të dorës së parë.” Pas betejës së Fushë-Kosovës së vitit 1389, pushtimi turk në trojet shqiptare u bë i shpejtë dhe territoret e Hasit u bënë pre e këtij pushtimi. U vendos sistemi feudal ushtarak. Banorët paguanin taksa të shumta, në mënyrë të theksuar procesi i myslimanizmit u bë i dhunshëm dhe një pjesë e banorëve u tërhoq në viset malore ku krishterimi ende rezistonte, ndërsa banorët që mbetën ndërruan fenë, në fillim në dukje e më vonë me zemër. Në këto vise gjatë shekullit të XVI u vendosën malësorë nga fiset Berishë, Bytyç, Gash, Krasniq, Kastrat, Morinë, Shalë, Thaç, popullsi e cila u rrit dhe u konsolidua në territorin e Hasit. Në fund të shekullit të XVII dhe në fillim të shekullit të XVIII Hasi u përfshi në sistemin e bajraqeve. Bajraku si njësi administrative me funksione ushtarake dhe pleqërore (gjyqësore), në thelb të të cilit qëndronte organizimi i vjetër shoqëror, ku në përgjithësi mbetej e paprekur struktura e shoqërisë së lirë malësore. Bajraqet u ndërtuan jashtë administratës shtetërore vetëm si një lidhje fisesh a vëllazërish. Ishte koha kur filloi shthurja e sistemit të timareve. Në këto kushte, pushteti turk, për të shmangur mundësitë e kryengritjeve, zgjodhi si rrugë krijimin e bajraqeve, ku iu lejua malësorëve të rregullonin marrëdhëniet me njëri-tjetrin sipas të drejtës kanunore, kundrejt detyrimit të një takse të vogël dhe dhënies së luftëtarëve në kohë lufte. === Hasi u nda në dy bajraqe === Artikulli kryesor: Historia e Hasit Bajraku i madh me qendër në Vlahen, ku përfshinte fshatrat nga Përroi i Rosmanit (Golaj) e deri në fshatrat e Drinit të Bardhë, dhe bajraku i vogël me qendër në Helshan, përfshinte fshatrat nga Përroi i Skatinës e deri tek Përroi i Rosmanit e deri në periferi të Gjakovës. Organizimi i jetës në këto territore u shoqërua me probleme të shkaktuara nga vështirësitë dhe pushtuesit turq, taksat e shumta, shkuarja nizam u bënë shkak i pjesëmarrjes aktive në kryengritjet e shumta. Ndër të tjera shquhet ajo e vitit 1837, ku Hasi u shkëput përkohësisht nga varësia e administratës turke në Gjakovë. Ishte koha e kryengritjeve të mëdha fshatare kundër Turqisë, reformat e marra nuk rregulluan jetën e fshatarëve. Gjysma e dytë e shekullit të XIX u karakterizua nga përpjekje të mëdha me pushkë dhe penë të shqiptarëve për liri e pavarësi. Këto përpjekje kulmojnë me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit në vitin 1878, ku shqiptarët u vunë përballë rrezikut të copëtimit. Në këtë kuvend kombëtar, ku morën pjesë figura të shquara politike edhe ushtarake nga i gjithë kombi, morën pjesë edhe përfaqësues nga Hasi, si Ali Sahit Bajraktari, Sulejman Haxhi Brasha, Syl Liman Peka, Shaban Spahija (Cahani) etj., ndërsa luftuan për luftën e trojeve nga copëtimi shumë hasjanë. Përmendet pjesëmarrja e gjerë në aksionin e Gjakovës më 06.09.1878, ku, i rrethuar në sarajet e Abdulla Drenit, vritet Marshalli turk Mehmet Ali Pasha dhe lufta për mbrojtjen e Plavës dhe Gucisë. Në vitin 1885 u luftua kundër forcave të Vesel Pashës. Në këtë betejë u varën në litar edhe trimat nga Helshani Musli Isufi, Zek Ademi, Murat Sadiku. Kontribut në këto beteja dha edhe familja Kurpali në Letaj, kulla e të cilëve u bë qendër qëndrese. Hasjanët morën pjesë në Lidhjen e Pejës më 1899. Në Kuvendet e vitit 1903, ku u morën vendime të rëndësishme për organizimin e qëndresës ndaj turqve. Në pranverën e vitit 1909 hasjanët kundërshtuan taksat, shkuarjen ushtarake dhe dorëzimin e armëve. Në maj–qershor 1909 luftohet me forcat e Xhavit Pashës, të cilët dogjën shtëpi e fshatra, prishën kulla dhe morën me dhunë ushtarë. Më 1910 luftohet në Qafën e Ahmatit me forcat e Shefqet Durgut Pashës. Rritja e valës kryengritëse arrin kulmin në vitin 1912. Më 19.03.1912 fshatarët e Hasit, të drejtuar nga Rexh Bajraktari dhe Tahir Hoxha, sulmuan forcat turke në Krumë. Lufta zgjati dy ditë, duke i detyruar të tërhiqen në Gjakovë. Mbas pak ditësh Kajmekami i Gjakovës me dy taborre e topa shkoi në Krumë dhe e ripushtoi atë. Në këtë betejë u vra Zeqir Qema. Më 21.04.1912 në Krumë u mbajt Kuvendi i IV (katër) bajraqeve, ku morën pjesë 20 përfaqësues nga bajraqet e Hasit, Bytycit dhe Rekës. Këta kërkuan me shkrim nga Porta e Lartë që shqiptarëve t’u kthehen armët, shërbimi ushtarak të bëhej në vend, mësimi në shkolla të bëhej në gjuhën shqipe, kudo të ngrihej flamuri shqiptar, nëpunësit medoemos të njohin gjuhën shqipe, amnistimi i të burgosurve politikë dhe t’u kompensohen shqiptarëve dëmet e bëra nga ushtria turke gjatë këtyre viteve. Më 21–28 maj 1912 u mbajt Kuvendi i Junikut, ku u vendos që, përveç vendimeve të marra në Krumë, edhe dy kërkesa me rëndësi jetike si: caktimi i kufijve të shtetit shqiptar dhe garantimi nga shtetet e mëdha. Në Junik u vendos për fillimin e kryengritjes së armatosur, e cila do të çonte në largimin përfundimtar të turqve nga tokat shqiptare. Drejtimin e kryengritjes e morën Hasan Prishtina, Bajram Curri, Isa Buletini e shumë të tjerë. Në fillim të qershorit 1912 forcat e Bajram Currit me luftëtarët nga Hasi, Bytyci, Krasniqa e Reka sulmuan garnizonin turk në Qafën e Prushit, pasi i thyen ata sulmuan Gjakovën dhe pas pak ditësh ajo kaloi në duart e kryengritësve. Njëri pas tjetrit u çliruan gjithë qytetet e Kosovës dhe më 12.08.1912 sulmuan Shkupin e pushtuan atë, hapën burgjet dhe depot e armatimeve, duke e vënë qeverinë turke përballë faktit të kryer. Qeveria turke, duke mos qenë e gatshme të plotësojë kërkesat e shqiptarëve, i mashtroi ata. Duke e parë se Turqia ishte në prag të kapitullimit, shtetet e Ballkanit i shpallën luftë Turqisë. Trojet shqiptare u sulmuan nga serbët e malazezët. Shumë hasjanë luftuan në Qafë të Diellit kundër ushtrisë malazeze, ku u vra Zenel Ukpera. Ushtria serbe pushtoi Hasin deri në Drin, ku zhvilluan beteja te Ura e Vezirit në Tregtan, por më e rëndësishmja është ajo në Vaspas (Qafeqyteti). Pas shpalljes së pavarësisë, Rexh Bajraktari në krye të përfaqësuesve të Hasit shkuan në Vlorë dhe morën kontakte me qeverinë e Ismail Qemalit. Gjatë Luftës së Parë Botërore Hasi u pushtua nga Austro-Hungarezët, që populli e njeh me emrin koha e “nemces”. Gjatë pushtimit austriak, Krumë, qendër e Hasit, u bë qendër administrative shumë e madhe, ku u vendosën komanda ushtarake dhe disa institucione të kohës, deri dhe gjykatat krahinore, dhe kishte nën administrim nga Zhuri deri në Tropojë; e gjithë kjo zonë administrohej me qendër Krumën. Nga viti 1918–1921 Hasi u pushtua nga Serbia, që populli e njeh me emrin Serbia e II-të. Në vitin 1921 Serbia u largua në kufijtë e 1913. Krumë u shpall qendër e prefekturës së Kosovës (Drinit), që përfshinte Hasin, Lumën e Tropojën deri në vitin 1925. Krumë u bë qendër e lëvizjes antifeudale dhe kundër qëndrimeve të qeverisë së Tiranës për mbështetjen e politikës jugosllave. Veprimtari të dendur zhvilluan Hasan Prishtina, Bajram Curri, Hysni Curri dhe çetat kosovare të Azem Galicës, Sadik Ramës, Zefi i Vogël, të cilat luftonin për ruajtjen e tërësisë tokësore dhe bashkimin me Shqipërinë. E rëndësishme qe kryengritja e marsit 1923 kundër Zogut, e cila rrezikoi përmbysjen e pushtetit. Aktivitet të rëndësishëm zhvilluan Riza Cerova, Ali Kelmendi, Zylyftar Veleshnja, Ibrahim Gjakova, Tahir Zajmi etj., që megjithëse mbanin funksione në administratë, mbështetën lëvizjet e masave. Në zgjedhjet për Asamblenë Kushtetuese të vitit 1923, në këtë prefekturë fituan figura si Hoxhë Kadriu, Dr. Fariu, Niman Ferizi dhe Avni Rustemi, që përbënin krahun demokrat. Më 1923 u krijua në Krumë shoqëria arsimore “Shkëlzeni”, e përbërë nga patriotë dhe intelektualë që punonin në këtë prefekturë. Ajo kishte për qëllim edukimin dhe përmirësimin e jetës ekonomike e politike të masave të varfra. # '''Veprimtaria e Hasit në Revolucionin e Nolit, Regjimit Monarkist dhe atij Komunist''' Pushka e parë e këtij revolucioni filloi në Krumë, ku forca të udhëhequra nga Bajram Curri më 25.05.1924 pushtuan qendrën e prefekturës, komandën e xhandarmërisë, kaluan në Lumë, Lurë, Dibër, Mat dhe më 10.06.1924 hynë në Tiranë, duke shënuar fitoren e revolucionit. Në dhjetor të vitit 1924 forcat zogiste, të mbështetura nga Serbia dhe bjellogardistët rusë, sulmuan nga të gjitha pikat kufitare dhe pushtuan Tiranën, duke vendosur regjimin 15-vjeçar të Zogut. Menjëherë filloi hakmarrja ndaj kryengritësve, ku në Krumë u burgosën 40 veta, ndërsa Hoxhë Zogu dhe Gjelosh Rama u varën në litar. Në një relacion të datës 29.01.1925, dërguar Ministrisë së Punëve të Brendshme në Tiranë, shkruhej: “U lajmëroi se gjyqi ushtarak dënoi me vdekje Hoxhë Zogun nga Bytyçi e Gjelosh Ramën nga Nikaj, të përmendurit janë qenë kundërshtarët më të rreptë. Dënimi i tyre u zbatue sot ora 06.30 me litar.” Komandanti i operacionit të veriut, Ceno Kryeziu. Më 29.03.1925 vritet tradhtisht në Dragobi Bajram Curri nga forcat zogiste, i cili varroset në Krumë në gjirin e popullit me të cilin luftoi, ku kufoma e tij është bërë e mundur të transportohej nga bashkëluftëtarët e tij hasianë me krah, duke e sfiduar hapur regjimin e Zogut. Por më vonë Hasit kjo kundërshti ndaj Zogut i kushtoi, pasi Qeveria e Ahmet Zogut, me kërkesën e Bajraktarit të Lumës, Muharrem Bajraktait, duke parë influencën e dobët që kishte Hasi në qeverinë e Zogut, kërkoi të hiqet Prefektura nga Krumë (Hasi) dhe të dërgohej në Bicaj të Lumës, ku dhe shkoi për pak kohë, por më vonë Prefektura u vendos në Kukës dhe kështu Hasi ngeli jashtë vëmendjes së qeverisë së asaj kohe. Gjatë viteve të qeverisë shqiptare të Ahmet Zogut gjendja ekonomike e fshatarëve qe e rënduar, mungesa e tokës bujqësore, thatësira dhe mungesa e vaditjes bëri që fshatarët të vuanin për bukë. Vendin kryesor në prodhim e zinte blegtoria. Vështirësi të mëdha për ekonominë e kësaj zone krijoi edhe mbyllja e kufirit, duke veçuar këtë popull nga tregjet tradicionale të Gjakovës dhe Prizrenit. Fshatarët u detyruan me shumë mundime të zhvillojnë tregtinë në Shkodër. Këto kushte të vështira ia paraqitën Mbretit Zog një përfaqësi e Hasit e kryesuar nga Dem Zenuni dhe duhet pranuar se Mbreti Zog mori në konsideratë kërkesat e paraqitura nga përfaqësia e Hasit dhe për disa kohë hoqi taksat për këtë zonë. Përhapje mori arsimi, pasi u hapën shkollat fillore në shumë fshatra. Me rëndësi ishte hapja e Internatit “Kosova”, ku studiuan bursistë nga Hasi, Luma, Tropoja e sidomos të rinj gjakovarë. Kjo shkollë u bë qendër e rëndësishme e arsimimit dhe edukimit patriotik. === Kontributet e Hasit gjatë luftës së Kosovës, 1998–1999 === Hasi, si gjithmonë, ka qenë mbështetës i popullsisë së Kosovës, e kjo jo për pozitën e vet gjeografike, por se populli i Hasit ka qenë gjithmonë përkrahës i Kosovës, se tek ky popull ka gjetur vetveten. Hasin e bashkon me Kosovën tradita, dialekti, zakonet, doket e gjithçka. Hasi lidhet më shumë se me këdo me Kosovën e popullin e saj, kështu që për periudhën e fundit të luftës Hasi nuk mund të bënte gjë tjetër, vetëm se do të bënte detyrën e tij në ndihmë të vëllezërve kosovarë. Menjëherë pas demokratizimit të vendit, në vitet ’90, populli i Hasit rifilloi lidhjet tradicionale me Kosovën. Rifilluan lidhjet miqësore, jo vetëm ato të vjetra, por lidhje të reja që ishin ndërprerë dhunshëm në vitet e komunizmit. Hasi u bë trampolinë e kalimit të kufirit të kosovarëve nga Kosova për në Shqipëri e pastaj për në Perëndim e anasjelltas. Këto lëvizje të popullit kosovar, luftëtarët kosovarë patriotë si Adem Jashari, Zahir Pajaziti e Luan Haradinaj, bënë lidhjet e para me patriotë hasianë për ta shfrytëzuar këtë territor si korridorin kryesor të furnizimit të Kosovës me armatime e municione dhe, më në fund, të arrihej qëllimi i përgatitjes së UÇK-së për luftën vendimtare. Si rezultat i kësaj vetëdijeje për lirinë e Kosovës, shumë djem hasianë dhanë jetën duke shoqëruar djemtë kosovarë nga Shqipëria për në Kosovë, që nga viti 1992, kur askush nuk e dinte se në Kosovë po përgatitej një luftë e madhe. Për shoqërimin e këtyre luftëtarëve kosovarë u varën 8 djem të rinj nga Pogajt, Vlahën, Golaj, Kishaj etj. Populli hasian kurrë nuk ndejti duarkryq për çdo vrasje në kufi të djemve hasianë. Në të njëjtin vend, menjëherë, bashkëluftëtarët e të njëjtin qëllim, me gjithë vështirësitë që ishin, ata i kanë goditur patrullat serbe në çdo vend dhe, sipas vetë deklarimeve të palës serbe në takimet dypalëshe, nga viti 1992 e deri në vitin 1997 janë vrarë mbi 4 dhe janë plagosur 3 ushtarë të tjerë. Si dhe nga policia kufitare e PKK Vlahën, në gusht të vitit 1994, janë kapur robër një patrullë prej 3 kufitarësh serbë, e cila po patrullonte brenda territorit shqiptar, dhe më pas, me marrëveshjen e 2 qeverive, është bërë e mundur dorëzimi i tyre në Vermicë. Këto goditje të patrullave serbe janë bërë nga djemtë hasianë, ish-bashkëluftëtarë të UÇK-së. Popullsia hasiane ishte e gatshme, pa asnjë shpërblim, që të sakrifikonte për lirinë e Kosovës. Menjëherë pas ardhjes së forcave të UÇK-së në Has, të cilat në fillim u dislokuan në Cahan dhe më pas në Vlahën, Krumë dhe Helshan, të gjithë djemtë e rinj u angazhuan në ndihmë të ushtrisë kosovare dhe në këtë luftë, në ndihmë të Kosovës, direkt në front të luftës kanë dhënë jetën 14 djem hasianë për lirinë e Kosovës. Kontributi i Hasit për Kosovën nuk ishte vetëm në frontin e luftës, por kur kosovarëve po u rrezikohej ekzistenca dhe barbarët serbë po dëbonin me dhunë nga trojet e tyre shekullore popullsinë civile, hasianët, i madh dhe i vogël, u angazhuan për strehimin e popullsisë kosovare të shpërngulur. Vetëm nëpërmjet VKK Qaf-Prush kanë hyrë nga Kosova për në Shqipëri 57.000 veta, ku të gjithë u strehuan në shtëpitë hasiane. Mendoni që Hasi vetë kishte rreth 21.000 banorë. Në Has, përgjatë vijës kufitare, u zhvilluan shumë përleshje me armë mes ushtrisë serbe dhe forcave kufitare shqiptare. Megjithë epërsinë numerike dhe në armatime të ushtrisë serbe, ajo nuk arriti asnjëherë që të largonte nga pozicionet e zjarrit policinë kufitare, megjithëse ajo u mundua që të kalonte kufirin dhe të dislokohej në territorin tonë, me qëllim që ta kishte më të lehtë minosjen e vijës kufitare brenda territorit tonë, por policia kufitare, me veprime luftarake, e pengoi atë që të bëhej i mundur dislokimi në territorin tonë. Nga policia dhe forcat e zbulimit shqiptar pati vetëm 6 të plagosur, ndërsa nga pala serbe, të raportuar në takimet dypalëshe, janë vrarë 3 ushtarë serbë, si në rajonin e Qaf-Prushit dhe të Dobrunës, të cilët kishin dalë brenda territorit tonë duke minuar territorin. Momenti më kulminant për UÇK-në dhe luftëtarët hasianë që ishin të inkuadruar në luftë ka qenë mësymja që u mor kundër ushtrisë serbe për të hapur korridorin nëpërmjet Pashtrikut, ku aty, mes luftëtarëve të Kosovës, kanë marrë pjesë afërsisht direkt në luftë rreth 50 luftëtarë me armë në dorë nga Hasi. Duhet theksuar këtu se vetëm nga fshati Cahan, ditën e parë të sulmit, kanë qenë direkt në luftë dhe në prapavijë, për furnizimin e luftëtarëve me armatim e municion e ushqime, mbi 30 djem të rinj të fshatit, si rrallë ndonjë fshat në Shqipëri që mund të ketë dhënë ndihmë kaq të madhe për lirinë e Kosovës. '''Arkeologjia''' Në fillim të shekullit të XIII (1208) krahina në mes Gjakovës dhe Prizrenit, Drinit të Bardhë, Erenikut dhe Valbonës, në dokumentet sllave shënohet si “Patkovo”, emërtim që ruhet edhe një shekull më vonë në Krisovulën e Deçanit në vitin 1330, si dhe në manastirin e Shën Arhangjelit në Prizren më 1348. Brenda këtij territori shtrihej edhe Hasi. Emërtimi Has del në pah në një dokument të vitit 1570. Shumë kronistë të fillimit të shekullit të XVII, në argumentimin e origjinës së Kastriotëve, e përmendin me emrin “Az” apo “Ass” dhe popullin si Askol, që në të vërtetë, nga mungesa e përdorimit të (h), (s) në latinisht, nënkupton emërtimin Has.Në vitet e para të shekullit të XVII Hasi njihej edhe me emrin Shullaa, që në latinisht do të thotë “Vende të thata” e që, për shkak të natyrës së tij, këtë e ka ruajtur edhe në ditët e sotme duke u quajtur Hasi i Thatë. Studiuesi S. Pulaha e lidh emrin e krahinës me “Nahije e Hasseve”, sipas regjistrave kadastralë osmanë të shekullit XV–XVI, që ndaheshin pronat. Këto territore që njiheshin si nahije e Hassejve qenë Rudina, Domeshtici dhe Pashtriku, të cilat, me kalimin e kohës, si prona në vete, u unifikuan duke dhënë emërtimin e sotëm Has. Të dhëna për banorët e Hasit janë disa, por interes paraqet relacioni i Pjetër Mazrekut, arkipeshkv i Tivarit (1586–1637), i cili në vitin 1633 ka shkruar: “Si të kalohet ky mal e ky lum, hyhet në krahinën që gjetiu quhet Shullaa ose Has, në kufij të Serbisë, ky Hasi është banue nga një numër i pakufij shqiptarësh, nënshtetas të turkut”.Po ky arkipeshkv më poshtë shkruan se Hasi përfshin shumë katunde. Asht i banuem prej shqiptarësh.Territori i Hasit është i banuar prej kohësh të lashta dhe ruhen dëshmi e të dhëna arkeologjike që nga eneoliti (epoka e bakrit) (2600–2200) p.e.r. Studimi i kulturës së hershme, në mënyrë të veçantë nga gjurmime dhe eksplorime i vendbanimeve dhe varrezave, është përfituar një material i pasur me përkatësi kohore dhe hapësinore të tilla që hedh dritë mbi formimin e kulturës dhe etnosit ilir. Për studimin e lashtësisë së banimit të kësaj krahine, përveç gjetjeve të rastit në Golaj, Helshan, Fajza e Brrut, janë ndërmarrë edhe ekspedita arkeologjike nga studiues të njohur që kanë ardhur në përfundimin se ky popull i përket Dardanisë së lashtë. Në Has gjenden vendbanime të lashta të fortifikuara, të hapura dhe shpellore.Qendrat arkeologjike të cilat janë studiuar në Has veçojnë: Vendbanimi i Krumës (Ulez) në vitin 1967, ku u eksploruan tetë Tuma (kodërvarre) nga 24 të tilla dhe u gjet një inventar i pasur në qeramikë, armë, stoli dhe mjete metalike që datojnë në periudhën e parë të hekurit, shek. XII–VIII p.e.r. Në vitin (1970–1972) u eksplorua Tuma e Romajës, nekropoli i së cilës dha material të pasur arkeologjik të ngjashëm me atë të Krumës, etj. Në vitin 1987 u eksploruan tre Tuma në Mujaj, ku dhanë material të pakët, por kronologjikisht mirë të përcaktuar si të periudhës së hekurit, kryesisht të shekullit VI–V p.e.r. Tuma të tilla të paeksploruara ka me shumicë në territorin e Hasit, si Golaj, Perollaj, Helshan, Fajza, Tregtan, Brrut, etj. Janë studiuar vendbanime të tilla edhe në Ujz e Rugovë të Hasit.Vendbanimet shpellore kanë përhapje në zonën e lartë të Hasit. E tillë është Shpella e Dajcit, e studiuar në vitin 1985–1987, e cila është banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Vendbanime të tilla ka në Qytetez, në Dobrunë e Lipavec.Vendbanimet e fortifikuara kanë filluar nga jeta paraqytetare dhe janë vendosur në pika dominuese, duke i ndërtuar me gurë, llaç e gëlqere. Njiheshin nga sllavët me emrin “Gradina” dhe kodrat ku janë vendosur quheshin Gradishta. Autorët antikë i përmendin me emrin CASTELLUM. Të tilla janë vendbanimi i fortifikuar në Gradisht të Ura e Fshejtë, fortifikimi në Gradisht të Madh të Krumës, në lartësinë 928 m, që turqit i dhanë emrin “Hisarllik”, prandaj dhe quhet Kalaja e Hisarit. Fortifikim të tillë kemi edhe në murin e Dajcit, në Kështel, etj. Gjatë antikitetit të vonë dhe mesjetës kemi kala në Kosturr e Pus të Thatë, ndërsa më vonë u ndërtua Kalaja e Lekës (Qafa e Qytetit).Vendbanime të tjera të njohura në këtë rreth janë: Komuna Golaj me fshatrat: Golaj, Nikoliq, Vlahen, Dobrunë, Helshan, Kosturr, Perollaj, Zjeç, Letaj, Qarr, Bardhaj. Komuna Fajza dhe Komuna Gjinaj. Shumë historianë e lidhin vendorigjinën e Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu me rrethin e Hasit, ku fisi Mazrreku mendohet se ka lidhje me fisin e Skënderbeut '''Vendet turistike të Hasit''' '''Bjeshkët e Krumës''' Ofrojnë gjithashtu peizazhe të bukura, ajër të pastër dhe destinacion të favorshëm veror për banorët vendas. Potencialet turistike të zonës përfshijnë: klimë të shëndetshme dhe bukuri natyrore, destinacione pelegrinazhi, kullota të pasura, shpella, si dhe pamje natyrore dhe arkeologjike, ngjitje alpinistike në majë të Qytezës etj. Ngjitja në mal bëhet me makinë nga Cahan-i ose në këmbë e me kafshë nga Kruma === Mali i Pashtrikut === Ky mal legjendar, përpos bukurive të rralla, me luginat, kreshtat e maleve, bimësinë dhe faunën e pasur, si dhe burimin e tij karakteristik, Dragavodin, ka një peizazh mahnitës. Nga maja e këtij mali duken pllajat e bukura të Kosovës dhe qytetet e Gjakovës, Prizrenit, Kukësit e Krumës. Në majën e këtij mali gjendet një vend pelegrinazhi, i cili është i përvitshëm dhe frekuentohet nga të gjithë banorët e trevave të Kosovës dhe të Hasit, sidomos nga besimtarët e sektit bektashi. Ky mal është legjendar, sepse nga këtu është nisur edhe lufta për çlirimin e Kosovës në vitet 1997–1999. Në këtë rajon ka shumë lapidarë, ku përkujtohen dëshmorët e lirisë. Çdo pëllëmbë tokë e Pashtrikut është e larë me gjak. '''Shpella e Daçit''' Shpella e Dajçit (2600 p.e.s.–1200 p.e.s.), rreth 10 km në lindje të Krumës. Kjo shpellë gjendet në lagjen Dajç të fshatit Mujaj. Është një shpellë shumë karakteristike në llojin e vet. Ajo daton që në kohë shumë të lashta. Nga gërmimet arkeologjike të kryera këtu tregojnë se kjo shpellë është banuar që në lashtësi dhe gjithë zona përreth ka tuma të ndryshme. Në këtë shpellë janë bërë kërkime në vitin 1985–1987 nga arkeologu Muhamet Bela dhe, sipas kërkimeve, kjo shpellë është e banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Gjatë kërkimeve të këtyre viteve janë zbuluar shpata, thika dhe lloje të ndryshme qeramikash.Si kjo shpellë e ngjashme është dhe një në Qytezën e Dajçit dhe quhet Shpella me Oborr, për të cilën nuk është folur dhe kontrolluar asnjëherë. Në afërsi të kësaj lagjeje, te Fushat e Robit, ndodhen disa tuma të pakontrolluara . '''Shpella e Pëllumbave (Shpella e Llapatanavë)''' Kjo shpellë ka marrë emrin Shpella e Pëllumbave (ose, në të folmen e Hasit, quhet Shpella e Llapatanavë, sepse aty qëndrojnë shumë pëllumba të egër në dimër dhe në verë). Ajo shtrihet në vargmalin e Pashtrikut, në kufirin mes fshatrave Vlahen, Dobrunë, Nikoliq dhe Greçinë.Ajo shtrihet mes një pylli të dendur dhe një bimësie shumë të rrallë, e cila është shumë e larmishme. Në pranverë, pamja e luleve karakteristike të kësaj zone është një bukuri e veçantë dhe shumë tërheqëse. Kjo zonë vazhdimisht është përdorur si vend ekskursioni turistik nga shkollat e rrethit tonë.Kjo shpellë nuk është e eksploruar nga asnjë njeri deri më sot, të paktën nuk ka të dhëna të tilla. Megjithatë, në pamje të jashtme dhe kur futesh brenda, ajo ka disa karakteristika të veçanta që të joshin të eksplorosh në të.. '''Pisha e Gjinit''' Kjo ka një pamje shumë të bukur, e cila është shumë karakteristike për zonën, sepse e gjithë zona përreth është e zhveshur dhe e mbuluar me shkurre të vogla. Kjo pishë është si kurorë mes tyre dhe fshatit prej mëse një shekulli. Ajo është dhe mes dy burimeve, të cilët janë në mes të fshatit Gjinaj. '''Burimet karakteristike''' '''Lumi i Krumës (Vrella)''' Në vendin ku buron ky lumë ka një pamje shumë të mahnitshme, por, për shkak të shfrytëzimit të saj për ujë të pijshëm, ajo e ka humbur shumë bukurinë. Por, po të vazhdosh në rrjedhën e saj deri në lumin Drin (Liqeni i Fierzës), ajo ka pamje shumë të bukura, ku përgjatë gjithë rrjedhjes ka shumë pemë dhe veçanërisht arrat e saj karakteristike. Uji i këtij lumi përdoret nga fermerët për vaditjen e tokave bujqësore. Gurra e Domaj '''Gurra e Domajve''' Është një burim shumë karakteristik me ujë të kristaltë, që akoma dhe sot ruan origjinalitetin e saj, pasi ajo nuk është transformuar si ajo e Krumës. '''Gurra e Dodes.''' Ky burim i rralle ndodhet ne mes te fshatit Vranisht e Fajza i cili eshte ne mesin e nje pylli te bukur me nje uje shume karkteristik dhe pejsazh shume te bukur . Legjendat thonë se këto dy burime vijnë nga bjeshkët e Cahanit dhe kanë të njëjtin ujë dhe rrjedhin nga i njëjti burim i nëndheshëm. Për të vërtetuar këtë, dhjetëra vjet më parë, në një shpellë në qendër të Cahanit është hedhur bojë në shpellë dhe kjo bojë ka dalë në Vrellën e Krumës dhe në Gurrën e Domajve. Ky burim karakteristik, përgjatë gjithë rrjedhjes së tij deri në derdhjen në Drin, shtohet me disa burime të tjera, burime të vogla me ujë shumë karakteristik për pastërtinë e tij. === Lugina e Zahrishit === Kjo luginë krijohet aty ku bashkohen Përroi (Lumi i Vlahenës) dhe Përroi i Rosmanit (Lumi i Rosmanit) dhe vazhdon deri në derdhjen e lumit Drin në Va-Spas. Aty, liqeni i Fierzës, në kuotat e tij më të larta, krijon një peizazh mahnitës, të rrethuar me një kurorë pyjesh shumë të larmishme. Po kështu, kur ulet niveli i liqenit, aty shfaqet një bukuri e rrallë, me kanionet e bukura që kanë një thellësi nga 4–12 m, ku në mes rrjedh një lumë i vogël që nuk shteron kurrë. Kjo luginë vazhdon deri te fshatrat e Liqenit të Kuq dhe te Kalaja e Lekës, në Va-Spas. === Kullat === Kullat e bukura të Kurpalëve, të Bajraktarit të Hasit, si dhe kullat e tjera në fshatrat Golaj, Kosturr, Krumë etj., i japin një dimension tjetër historisë së lashtë dhe kulturës së pasur të Hasit. Ndarja administrative # Bashkia e Hasit, me ndarjen e re territoriale, përfshihet në një njësi administrative dhe ka në përbërjen e vet 4 njësi administrative: #* Njësia Administrative Qendër Krume #* Njësia Administrative Golaj #* Njësia Administrative Fajzë #* Njësia Administrative Gjinaj '''Literatura dhe autori i shkrimit''' Këto materiale janë grumbulluar për rrethin e Hasit nga Ramiz Cahani. Është bërë një studim shumë i gjatë, ku janë shfrytëzuar disa dokumente studimore, kryesisht të studiuesve: #* R. Bogdani #* Sh. Hoxha #* Studime Gjeologjike #* Studime Gjeografike #* Harta Topografike #* Harta Gjeologjike #* si dhe gojëdhëna. == Shiko edhe == {{Shqipëria}} [[Kategoria:Rrethe në Shqipëri|H]] frtc0ogbt1gr04mowvdbe05dz4zilyl 3026382 3026381 2026-08-17T17:55:27Z Cahani 24024 /* raditat dhe zakonet e Hasit */ 3026382 wikitext text/x-wiki {{coord|42.11|N|20.23|E|source:wikidata|display=title}} {{Pp}} {{Shkronja}} [[Skeda:Has Municipality within Kukës County.svg|parapamje|Bashkia e Hasit në qarkun e Kukësit]] Rrethi i Hasit ishte, sipas ndarjes së re territoriale, 1 nga 61 bashkitë e Republikës së Shqipërisë. Bashkia e Hasit ka 23.100 banorë (deri në vitin 2026, sipas gjendjes civile Has), një sipërfaqe prej 374 km² dhe kryeqendër Krumën. Hasi është një krahinë etno-gjeografike me kufij të përcaktuar shumë qartë, i rrethuar pothuajse rreth e qark. I gjithë Hasi me lumenj në mes ngrihet madhështor mali i Pashtrikut, me lartësi 1989 m mbi nivelin e detit. Në veri dhe në lindje, Drini i Bardhë dhe dega e tij Ereniku që e ndajnë nga Krahina e Rekës dhe Podrimës (Rrafshi i Drinit). Në jug dhe në perëndim kufizohet me krahinën e Lumës dhe Malëziut, me të cilat i ndan Drini i Bardhë dhe i bashkuar, dhe sot liqeni i Fierzës, ndërsa në veri-perëndim përroi i Skatinës e ndan nga Bytyçi i rrethit të Tropojës. Bashkia e Hasit, duke u ndodhur në verilindje të Shqipërisë, bën pjesë në Qarkun e Kukësit (brenda territorit të Shqipërisë, ndërsa pjesa tjetër e Hasit është në vartësi të Komunës së Gjakovës dhe një pjesë në vartësi të Komunës së Prizrenit). Hasi që ndodhet në Republikën e Shqipërisë nuk plotëson njësinë etnografike të Hasit. Krahina e plotë e Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913. Mu në lindje, Hasi i Shqipërisë, nëpërmjet vijës kufitare të vënë që në vitin 1913 (që ndau Kombin përgjysmë), kufizohet me Republikën e Kosovës, përkatësisht mund të themi me vetveten. Gjymtimi i territorit të Hasit gjatë shekullit XX nuk krijoi vetëm një izolim të paparë, por, më thellë akoma, një ndarje shpirtërore, kulturore dhe etnografike me vetveten, ndarje e cila u përjetua jo më pak dhimbje. Sot, pas 100 vjetësh, gjysma e Hasit, rreth 375 km² dhe popullsi rreth 50.000 banorë, bën pjesë në Republikën e Kosovës. Ndërsa në R. Sh. Hasi ka 374 km² me popullsi 22.000 banorë. I gjithë Hasi është 645 m² me një popullsi rreth 72.000 banorë, pra është zona me popullsinë më të madhe në verilindje, në rast se nuk do të ishte i ndarë në dy shtete. Shtrihet në mes gjerësive gjeografike veriore 42° 05’ 45" në fshatin Brrut dhe 42° 17’ 57" në veri në majën e Krajlicës, si dhe në gjatësinë gjeografike lindore 20° 13’ 11" në Kosturr (Bregu i Drinit) dhe 20° 32’ 50" në majën e Pashtrikut në lindje. Ka një sipërfaqe prej 393 km², gjatësi e vijës kufitare është 85,8 km, nga këto kufij tokësorë 27,8 km me Hasin e Rrafshit, lumorë 14 km me rrethin e Tropojës dhe 44 km kufij liqenorë me rrethin e Kukësit (Lumën e Malëziun). === Traditat dhe zakonet e Hasit === Artikulli kryesor: Kultura e Hasit Hasi ka një ndryshim të qartë dhe të dallueshëm me krahinat kufitare, ai identifikohet nga traditat e zakonet, nga dialekti i tij karakteristik, nga veshjet e tij dhe nga këngët dhe vallet e tij. Ka një kulturë shumë të zhvilluar dhe të pasur dhe të veçantë nga krahinat tjera, gjë që është një vlerë e shtuar në mbarë kulturën shqiptare, por fatkeqësisht nuk ka shumë studime në këtë drejtim dhe mund të themi që është krahina më e pastudiuar në Shqipëri dhe për shkaqet që thamë më lart (ku Hasi i Shqipërisë ishte në vartësi të Kukësit) dhe, si pasojë, shumë tradita e zakone Hasjane janë identifikuar deri më sot si Kuksiane, ku në të vërtetë ato dallojnë dukshëm me ato të Kukësit (Lumës), por pas përmbysjes së komunizmit edhe Hasi filloi të shpalosë kulturën e vet, kështu që tani më ajo ka filluar të njihet mirë. Kjo duhet të theksohet vetëm për në Shqipëri, sepse në Kosovë njihen mjaft mirë traditat dhe zakonet Hasjane, pasi vetë lidhjet tradicionale të Hasit me Kosovën e kanë bërë që kjo krahinë të jetë një dhe e pandarë me Kosovën e sidomos me Gjakovën. === Karakteristikat e veshjes dhe këngës e valles Hasiane === Një studim i bërë në vitin 1971 nga studiuesi R. Bogdani në fshatrat e Hasit të Shqipërisë dhe të Kosovës, ai e ka vlerësuar shumë kulturën Hasjane dhe e ka shkruar atë në detaje, sidomos për veshjet, vallet e këngët e Hasit. Më poshtë po citojmë pjesë nga karakteristikat e valleve Hasjane. Vallet e kësaj krahine marrin përparësi, sepse, duke pasur një shtrat të njësuar, bëjnë jetë artistike folklorike brenda dhe jashtë kufijve të sotëm shtetërorë. Kërcimet njëshe (si për burrat, ashtu dhe për gratë) përbëjnë dukurinë më tipike e më të kristalizuar. Ka rëndësi të theksohet se struktura e tyre, ashtu si e tërë vallëzimeve të këtij sistemi, kudo ku praktikohen, është elastike dhe lejon në një masë të konsiderueshme improvizimin dhe spontanitetin dhe një thurje të motiveve dhe figurave koreografike. Megjithatë, ato kanë një bazë karakteristike hasjane, që e dallon në njëfarë mase nga vallet e krahinave fqinje. Në Has, vallet e grave, në krahasim me ato të burrave, janë më të shumta në numër dhe më të begata në aspektin krijues dhe interpretues, sepse dallohen sidomos për shprehësinë dhe lëvizjet e lirshme. Si të tilla, ato gjejnë praktikim më të dendur. Zakonisht vendasit përdorin për to emërtimin “kcim” ose “kcim grash”. Kërcimet e grave të Hasit, ashtu si përgjithësisht ato të krahinave të Shqipërisë së Veriut (duke përfshirë “Kosovën”, “Maqedoninë” dhe Malësinë), në të cilat praktikohet i njëjti sistem vallëzimi, shquajnë për tri tipare karakteristike. Së pari, formën më të hershme dhe më origjinale të kërcimeve e përbën ekzekutimi nga një grua e vetme, në mënyrë vetjake. Së dyti, kur gratë kërcejnë në dasma, është rregull që të ngrihen të parat “bijat” e shtëpisë (nuset që kanë dalë nga ajo shtëpi ku zhvillohet dasma), të cilat, në krahasim me të tjerat, kërcejnë e këndojnë më fort. Së treti, fillimi dhe ekzekutimi i kërcimit nga një valltare, reagimi i të pranishmëve përreth dhe lidhja e valltares me mjedisin e dasmës, të gjitha këto të shoqëruara me këngë e të kryera si mbas një rendi të caktuar, kanë ndikuar në kristalizimin e formës artistike të këtij vallëzimi, i cili ka marrë përmasat e plota të një spektakli popullor. Kjo mënyrë kërcimi nis zakonisht në Has me këngën e parë “Shka ka defi, mori, çi po krat? (kërcet)”. Pastaj pason vargu i dytë: “Ani, po k’saj Razës (emrin i asaj që do kërcejë), mori po i vikat (thërret)”, që këndohet nga të pranishmet përreth. Kërcimet e grave hasjane praktikohen edhe nga dy veta, dy gra ose dy vajza, dhe më rrallë nga tri veta. Në rastin e fundit, kur ato luhen njëherësh nga një vajzë, një nuse dhe një plakë, diferencohen më së miri tri plane kërcimesh, që i japin vallëzimit një pamje të larmishme. Në vallet e grave (pa përjashtuar edhe ato të burrave), spikasin edhe të tilla që, për shkak të përmbajtjes së tyre, kanë marrë një fizionomi pak a shumë më të qenësishme koreografike, aq sa në disa raste dalin me emërtime të veçanta. Si të tilla përmendim vallet e kënduara: “Nama ni pikë uj-e”, “Çitma kamën përmi kamë”, “Moj e mira bardh’ si pllumi”, “I mjeri unë’ xingth’ i vetëm”, “Plaku i dasmës”, “Moj Hatixhe n’shami t’kuçe”, “Kcimi i shotës” (dy vallet e fundit luhen kryesisht në Hasin e Shqipërisë Veriore). Po kështu, një studim për veshjet e Hasit ka bërë dhe Drita Statovci. Sipas kësaj autoreje, edhe veshja e Hasit nuk është shumë më ndryshe krahasuar me veshjen e rajonit të Gjakovës dhe të Pejës. Dhe se ajo nuk përbën shumë ndryshime në strukturën e veshjes. Veshja e grave të Hasit (zonë kodrinore ndërmjet Gjakovës e Prizrenit në anën e djathtë të Drinit të Bardhë) është aq origjinale, saqë gati nuk ka asgjë të përbashkët me veshjen e Dukagjinit e të Podrimës, vise në të cilat kufizohet. Drenica, Prekorupa (Llapusha), Morava, Gora, Opoja, Llapi, Gollaku, Luma etj., gjithashtu i kanë disa tipare rajonale në veshjen e tyre, por edhe shumë elemente të përbashkëta. Përveç Rugovës, Dukagjinit dhe Hasit, viset e tjera të Kosovës nuk dallojnë shumë për nga veshja popullore. Veshja e grave të Hasit, duke mos përzier Malësinë e Gjakovës, paraqet një variant të veçantë dhe tipologjikisht i takon veshjes me këmishë të gjatë e një dy futa. Këtu pështjellakët s’janë të zymtë, por kryesisht të ndritshëm, të kuq. Të pasmin e quajnë “pshtallak”, kurse të përparmin “kanac” e “bohçe”. Veshja e burrave të Hasit ka pak ndryshime me veshjet e Malësisë së Gjakovës dhe të Dukagjinit, ku përbëhen me jelekë të kuq dhe tirq me gajtane, opinga të qepura me pej, kapuç të bardhë me majë, shoke (brez) dhe shami të kuqe të mbështjellë rreth kapuçit e qafës etj. === Kushtet Natyrore === Ndërtim dhe strukturë gjeologjike të larmishme, tepër të ndërlikuar, me evolucion kompleks dhe jo të njëjtë; Pasuri të larmishme minerare dhe me vlera industriale; Reliev malor, me kontraste të mëdha, shumë i copëtuar, me mundësi tepër të kufizuar për toka të punueshme, por me mundësi të pasur për zhvillimin e turizmit, blegtorisë, pemëtarisë, pylltarisë etj.; Klimë e larmishme, me mundësi të pasur për zhvillimin e disa degëve të bujqësisë dhe sidomos të turizmit; Pasuri të mëdha ujore e potencial të madh hidroenergjetik. Toka të degraduara nga erozioni; Bimësi e larmishme, e pasur me pyje ahu, dushku; Veçori të përgjithshme. Botë e larmishme shtazore, me rëndësi ekonomike dhe turistike; Vendbanime të rralla, të vogla, me arkitekturë karakteristike; Popullsi e rrallë e vendosur kryesisht në lugina dhe gropa, me prirje pakësimi të vazhdueshëm nga emigrimi. Relievi i Hasit vjen si rezultat i veprimtarisë së përbashkët të faktorëve endogjenë dhe ekzogjenë (të brendshëm dhe të jashtëm) në periudha të ndryshme gjeologjike. Veprimtaria e dendur vullkanike dhe lëvizjet e reja tektonike i kanë dhënë relievit të Hasit konfiguracionin e sotëm që paraqitet mjaft interesant. Është reliev kodrinoro-malor me lartësi mesatare 400–500 m mbi nivelin e detit. Në mes shtrihet fushëgropa e Hasit (Krumës) e që rrethohet nga veriu, lindja e jugu me një rrjet kodrinoro-malor. Kjo fushëgropë me origjinë fundore se ka formë pak a shumë të sheshtë. Relievi i saj ulet gradualisht nga lindja drejt perëndimit. Si rezultat i veprimtarisë erozive të lumit të Krumës dhe degëve të shumta të tij, kjo fushëgropë është e ndarë në blloqe paralele. Këto blloqe njihen nga banorët me emrin “pod” që do të thotë rrafsh ose “pla”. Këto rrafshe emërtohen nga banorët sipas përroit që i ndan ose fshatrave që i përkasin, të tillë janë: Podi i Shahjës, Breshezës, Vranishtit, Zahrishtit ose Plani i Krumës, Nikoliqit, Pates etj. Në perëndim të lumit të Krumës, në fshatrat Vranisht, Fajza dhe Tregtan, relievi është me kodrinor dhe ulet nga jugu drejt veriut deri në Vaspas, duke formuar rrafshe të ndara nga përrenjtë. Kjo sipërfaqe ka qenë e mbuluar me pyje të shumta lisi që përbënin një pasuri të madhe. Në vitet ’60–’70 të shekullit XX këto pyje u prenë duke u kthyer në toka buke. Malet që e rrethojnë në veri janë të ulëta. Dallohet një varg që fillon nga Kosturri deri në Letaj, ku lartësohen maja e Aplasit (1043 m), e Sarajt e Sukut. Këto maja ndahen nga ulje dhe qafa si në fushën e druve, qafë e Zgjeçit e Letajve, që e lidhin pellgun e Krumës me luginën e Skatinës e më larg. Në lindje një kordon kodrinoro-malor me drejtim meridional e ndan fushëgropën e Krumës. Fillon në veri me majën e Krajlicës (1002 m), vazhdon me majën e Kishës, majën e Zesë dhe, pasi kalon Qafën e Murrizit, lartësohet maja e Kalazarit (1295 m), rrethi i Kunorës (1512 m) dhe arrin lartësinë më të madhe në malin e Pashtrikut, 1989 m. Ky varg ulet në Qafën e Prushit (651 m), me Qafën e Dobrunes, nëpër të cilat ndodhen rrugëkalimet që lidhin dy njësitë gjeografike të Hasit. Në jug të Hasit ngrihet në formën e një horsti pllaja e Hasit, e formuar nga gëlqerorë kretakë me lartësi mesatare 900–1000 m mbi nivelin e detit. Mbi këtë pllajë lartësohen disa maja si ajo e Murit, e Kështelit, e Bitorrit, për të arritur lartësinë më të madhe në mesin e saj në majën e Qytezës, 1435 m. Është një pllajë karstike me shumë gropa (hurdha) që, po t’i shohim nga larg, duken si hojet e bletës. Ka shpella të shumta si ajo e Dajcit, e Dajanit, e Pëllumbave me oborr me dy dyer, shpella që tingëllon, Shpella e Cahanit, e cila është dhjetëra metra e thellë etj. Si rezultat i dukurive karstike, kjo pllajë është e varfër në burime sipërfaqësore. Shpatet bien thikë mbi gropën e Krumës dhe luginën e Drinit në jug. Është e pasur me pyje dhe kullota. Pjesën kryesore të territorit e zënë dushqet. Ato kanë kapur gjithë fushëgropën e Hasit ku ka pasur masive pyjesh lisi (qarr, bung) dhe pyje të përziera si shkozë, frashër, panë, mullëz, krekëz etj. Këto pyje u prenë në vitet ’60–’70, duke u kthyer në toka buke. Në lartësitë mbi 1000–1200 m shtrohen pyjet e Hasit të përhapura në bjeshkën e Krumës, Vranishtit, Gjinajve, Dajcit, Mujajve, Cahanit & Kishajve etj. Ka pasur pyje halore në shpatin verior të Pashtrikut, të cilët janë dëmtuar në vitin 1943; është djegur plotësisht dhe nga kjo ditë aty ka shumë pak rrënjë bredhi e pishe. Në lartësitë e Pashtrikut kanë përhapje kullotat alpine; aty ka bimë të ndryshme mjekësore. Lumi kryesor është Kruma, 6 km i gjatë, pasi derdhet në liqenin e Fierzës, dhe degët e tij Rusmani 11 km, Vlahna 13 km, Përroi i Vranishtit 5 km, Leshnica 6 km dhe Skatina 14 km. Gjatësia e tyre është shkurtuar me futjen në luginat e tyre të ujërave të liqenit të Fierzës. Janë të shkurtër dhe me prurje të pakta, sidomos në verë, ku niveli i tyre është mjaft i ulët. Gjatë reshjeve të shumta ata rriten në mënyrë të menjëhershme dhe po ashtu ulen shpejt, pasi burimet e tyre nëntokësore janë të varfra. Kanë qenë vetëm 2 H/C, një në fshatin Domaj-Has me fuqi 30 kw/orë dhe një tjetër në Krumë, që momentalisht janë të shkatërruar plotësisht, por që ka tentativë për rindërtimin e tyre. Megjithëse një pjesë e madhe e territorit të Hasit është e mbuluar me gurë e shkëmbinj, por nëntoka fsheh pasuri minerale jo të vogla, shfrytëzimi i të cilave mund të përmirësojë ndjeshëm jetesën e banorëve të kësaj zone. Duke qenë larg ndikimit të detit, edhe pse lartësia nuk është e madhe, i përket klimës mesdhetare paramalore. Karakterizohet me verë të nxehtë dhe të thatë e me dimër të ftohtë e me reshje, pra merr pak a shumë tipare kontinentale. Rreth 2/3 e reshjeve bien në vjeshtë të vonë dhe në dimër, kryesisht në formë shiu, ku nuk mungojnë edhe reshjet e dëborës; trashësia e secilës në lartësi i kalon 1 m e më shumë në zonën e Cahanit. Sasia mesatare vjetore e reshjeve lëkundet nga 900–1000 mm në vit. Ajo rritet drejt lindjes së Hasit në shpatet malore të ekspozuara nga perëndimi. Temperatura mesatare vjetore është 11,4 °C. Mesatarja e janarit është (0–1 °C) dhe e korrikut (23–24 °C). Minimumi absolut ka qenë (–21 °C) në janar 1985 dhe maksimumi absolut (41 °C) në korrik 2004. Pasuritë Nëntokësore I. Edhe në këtë rreth ka mjaft objekte minerale, por më kryesori është ai i Vlanës, me rreth 3.000.000 ton rezerva kromi, me përmbajtje 30–32 % Cr₂O₃ dhe në trupa të veçantë me mbi 40 %. Në këtë rreth ka dhe objekte të tjera si në Gajrep, Gzhime, Perollaj, Mac etj., ku njihen rreth 300.000 ton rezerva me mineral kromi. II. Përveç mineralit të kromit janë të njohur dhe mjaft objekte të bakrit damaror kuarc-sulfur në masivin gabror të Kaptinës, në zonën e Nikoliq 1 dhe 2, me rreth 2.000.000 ton rezerva, Golaj me 1.000.000 ton. Si miniera e Golajt, ashtu dhe e Krumës janë të mbyllura dhe nuk shfrytëzohen. Gjithashtu edhe në shkëmbinjtë efuzivë Helshan janë takuar një sërë objektesh, trupash mineral bakri si në Spas, Helshan dhe Kosturr. Pasuritë nëntokësore të këtij rajoni kanë nisur të shfrytëzohen në vitet ’30 nga italianët. Deri në mesin e viteve ’90 ka funksionuar miniera dhe fabrika e pasurimit të bakrit në Golaj, në 6 kilometra larg qytetit të Krumës, si dhe disa miniera më të vogla ku ishin të punësuar mbi 3000 punëtorë gjithsej. Jo vetëm banorët, por edhe specialistët, thonë se nëntoka ende nuk është prekur, është ende e virgjër. Këtë e tregojnë edhe kërkimet e kompanisë australiane “Jab Resources”, që këmbëngul prej dy vjetësh që pasuritë e nëntokës së verilindjes të vihen në funksionim e në shërbim të popullit. Vetëm për vitin 2008 u investuan 3,5 milionë dollarë. Në varësi të rezervave të këtij sektori, kompania synon ngritjen e industrisë së ferrokromit që do të mundësojë punësimin e qindra punëtorëve, duke përmirësuar rrënjësisht jetesën e banorëve. Jo të pakta janë rezervat e nëntokës sonë. Për mineralin e bakrit dallohen zona Nikoliq-Golaj, Krumë, Zahrisht, në rrethin e Hasit. Shqipëria është vendburim i madh i kromit; ndër këto vendburime janë dhe Vlahna e Perollaj, në rrethin e Hasit. Vëmendja ka nisur të kthehet edhe nga hekurnikeli dhe nikel-silikati, me vendburimet e Myç-Hasit dhe Gjinaj, Domajve, përgjatë bregut të liqenit të Fierzës. Vendburimet e bakrit i Golajt e Krumës, edhe pse me shumë rezerva, janë jashtë interesit të shfrytëzimit nga biznesi për shkak të cilësisë së dobët të mineralit. Vendburimi i Vlahnës ka një sasi rezervash të mineralit të kromit me disa milionë ton me cilësi mbi 28 për qind. Sipas specialistëve, aktualisht shumë prej vendburimeve nuk mund të shfrytëzohen për shkak të teknologjisë që duhet ripërtërirë rrënjësisht. Nëntoka e rrethit të Hasit llogaritet se ka 14 milionë tonë rezerva të mineralit të kromit, milion. Flora & Fauna Kafshët që rriten në zonën e Hasit janë të përshtatura me klimën dhe bimësinë, të cilat më të përhapura janë Ahu, Qarri, Bunga, Plepi, Blini, Shkoza, Mulleza, Frashëri, Lajthia e egër etj. dhe më pak janë të përhapura haloret. Janë të përhapura kafshët e egra si (lepuj, dhelpra, ujku, derri i egër, ariu, kaprolli, dhia e egër, macja e egër etj.) dhe shpendë të egër si thellëza, shqiponja, pëllumbi, skifteri, harabeli, mullëza etj. Shfrytëzimi i pyjeve të dushkut, (Dushkajën e Hasit) dhe i resurseve natyrore, thjesht për nevoja ekonomike, si rruga më e lehtë dhe pa shpenzime, çoi në dëmtime të konsiderueshme. Me planifikimin e centralizuar u shfrytëzuan miliona metër kub lëndë druri për ndërtimet e minierat, dru zjarri për ngrohje e gatim, u hapën toka të reja në pyjet më të mira (rreth 5500 ha), u krijuan kullota dhe livadhe në kurriz të pyjeve dhe u mbështet zhvillimi ekstensiv i blegtorisë e sidomos i dhisë, shkatërrueses së pyllit. Të gjitha këto rrezikuan e zhdukën disa lloje bimësh e kafshësh të egra. Natyra dhe bukuria e saj pësuan ndryshime të dukshme, saqë u krijua një kufi ndarës i dallueshëm midis natyrës sonë dhe shteteve fqinje. Ky shkatërrim i natyrës u thellua në fillimin e viteve ’90, ku shfrytëzimi e keqtrajtimi i burimeve natyrore për qëllime ekonomike (jashtë kontrollit të shtetit) u shoqërua me pakësime e zhdukje të potencialeve biologjike, si dhe të një numri të konsiderueshëm ekosistemesh. Shkatërrimi gradual i një pjese të mirë të habitateve është shkaku bazë i uljes së popullatave të faunës së egër. Kjo vihet re te derri i egër, kaprolli etj. Këto veprime i ndjen kudo, ku krahas llojeve të përmendura, ulje ka edhe lepuri i egër, thellëza e malit e ajo e fushës, si dhe disa lloje të tjera që shërbejnë si objekt gjuetie. Por drejt zhdukjes janë edhe kafshët e egra që nuk janë objekt gjuetie, si macja e egër, rrëqebulli etj. Një faktor shkatërrues i faunës së egër në Rrethin e Hasit është gjuetia e paligjshme, si nëpërmjet përdorimit të armëve luftarake, por edhe atyre të gjahut. Sot në rrethin e Hasit ka 296 armë gjahu, të dhëna me leje, nga të cilat vetëm 70 gjuetarë janë pajisur me këto armë në shoqatën e gjuetarëve dhe paguajnë të gjithë detyrimet, duke iu nënshtruar ligjeve dhe rregullave në fuqi, ndërsa pjesa tjetër që ka armë gjahu, nuk i mban për stoli, siç pretendohet, por i përdor. Brenda këtyre kufijve ka një sipërfaqe 674 kilometra katrore, nga të cilat 393 kilometra katrore i takojnë Republikës së Shqipërisë dhe 371 kilometra katrore i përkasin Hasit të Rrafshit të Dukagjinit në Republikën e Kosovës. === Luftërat e Hasit në Shekuj dhe pasojat që i sollën === Territori i Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913, vendimet e së cilës iu vunë shpatën e pamëshirshme truallit shqiptar, duke copëtuar për të plotësuar lakmitë shoviniste të shteteve të Ballkanit dhe lanë jashtë gati gjysmën e territorit shqiptar dhe më shumë se gjysmën e popullsisë së tij. Këtë fat të hidhur e pati edhe Hasi, një pjesë e të cilit iu dha Serbisë, pavarësisht se përbënte një njësi unike me territor, gjuhë, kulturë e tradita të përcaktuara qartë dhe me trashëgimi që nga lashtësia. Pushtimet e gjata romake, bizantine, sllave e turke e kanë detyruar popullsinë e kësaj treve që të lëvizë, duke lëshuar shpesh ose rralluar vendbanimet e duke u strehuar në thellësitë e Dukagjinit e duke u rikthyer përsëri. Shumë kronistë të mesjetës, studiues e historianë e kanë përcaktuar Hasin si vendin e origjinës së Kastriotëve. Me këtë çështje janë marrë shumë studiues, kanë dalë me mendime të ndryshme, por versioni më bindës është origjina hasjane e Kastriotëve, siç shprehet Fran Bardhi në vitin 1636: “Pas një parashtrimi polemik arrij në përfundim se Kastriotët ishin nga Hasi i Prizrenit dhe ky është edhe sot si variant më i besueshëm dhe kjo padyshim është si vlerë e një burimi të dorës së parë.” Pas betejës së Fushë-Kosovës së vitit 1389, pushtimi turk në trojet shqiptare u bë i shpejtë dhe territoret e Hasit u bënë pre e këtij pushtimi. U vendos sistemi feudal ushtarak. Banorët paguanin taksa të shumta, në mënyrë të theksuar procesi i myslimanizmit u bë i dhunshëm dhe një pjesë e banorëve u tërhoq në viset malore ku krishterimi ende rezistonte, ndërsa banorët që mbetën ndërruan fenë, në fillim në dukje e më vonë me zemër. Në këto vise gjatë shekullit të XVI u vendosën malësorë nga fiset Berishë, Bytyç, Gash, Krasniq, Kastrat, Morinë, Shalë, Thaç, popullsi e cila u rrit dhe u konsolidua në territorin e Hasit. Në fund të shekullit të XVII dhe në fillim të shekullit të XVIII Hasi u përfshi në sistemin e bajraqeve. Bajraku si njësi administrative me funksione ushtarake dhe pleqërore (gjyqësore), në thelb të të cilit qëndronte organizimi i vjetër shoqëror, ku në përgjithësi mbetej e paprekur struktura e shoqërisë së lirë malësore. Bajraqet u ndërtuan jashtë administratës shtetërore vetëm si një lidhje fisesh a vëllazërish. Ishte koha kur filloi shthurja e sistemit të timareve. Në këto kushte, pushteti turk, për të shmangur mundësitë e kryengritjeve, zgjodhi si rrugë krijimin e bajraqeve, ku iu lejua malësorëve të rregullonin marrëdhëniet me njëri-tjetrin sipas të drejtës kanunore, kundrejt detyrimit të një takse të vogël dhe dhënies së luftëtarëve në kohë lufte. === Hasi u nda në dy bajraqe === Artikulli kryesor: Historia e Hasit Bajraku i madh me qendër në Vlahen, ku përfshinte fshatrat nga Përroi i Rosmanit (Golaj) e deri në fshatrat e Drinit të Bardhë, dhe bajraku i vogël me qendër në Helshan, përfshinte fshatrat nga Përroi i Skatinës e deri tek Përroi i Rosmanit e deri në periferi të Gjakovës. Organizimi i jetës në këto territore u shoqërua me probleme të shkaktuara nga vështirësitë dhe pushtuesit turq, taksat e shumta, shkuarja nizam u bënë shkak i pjesëmarrjes aktive në kryengritjet e shumta. Ndër të tjera shquhet ajo e vitit 1837, ku Hasi u shkëput përkohësisht nga varësia e administratës turke në Gjakovë. Ishte koha e kryengritjeve të mëdha fshatare kundër Turqisë, reformat e marra nuk rregulluan jetën e fshatarëve. Gjysma e dytë e shekullit të XIX u karakterizua nga përpjekje të mëdha me pushkë dhe penë të shqiptarëve për liri e pavarësi. Këto përpjekje kulmojnë me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit në vitin 1878, ku shqiptarët u vunë përballë rrezikut të copëtimit. Në këtë kuvend kombëtar, ku morën pjesë figura të shquara politike edhe ushtarake nga i gjithë kombi, morën pjesë edhe përfaqësues nga Hasi, si Ali Sahit Bajraktari, Sulejman Haxhi Brasha, Syl Liman Peka, Shaban Spahija (Cahani) etj., ndërsa luftuan për luftën e trojeve nga copëtimi shumë hasjanë. Përmendet pjesëmarrja e gjerë në aksionin e Gjakovës më 06.09.1878, ku, i rrethuar në sarajet e Abdulla Drenit, vritet Marshalli turk Mehmet Ali Pasha dhe lufta për mbrojtjen e Plavës dhe Gucisë. Në vitin 1885 u luftua kundër forcave të Vesel Pashës. Në këtë betejë u varën në litar edhe trimat nga Helshani Musli Isufi, Zek Ademi, Murat Sadiku. Kontribut në këto beteja dha edhe familja Kurpali në Letaj, kulla e të cilëve u bë qendër qëndrese. Hasjanët morën pjesë në Lidhjen e Pejës më 1899. Në Kuvendet e vitit 1903, ku u morën vendime të rëndësishme për organizimin e qëndresës ndaj turqve. Në pranverën e vitit 1909 hasjanët kundërshtuan taksat, shkuarjen ushtarake dhe dorëzimin e armëve. Në maj–qershor 1909 luftohet me forcat e Xhavit Pashës, të cilët dogjën shtëpi e fshatra, prishën kulla dhe morën me dhunë ushtarë. Më 1910 luftohet në Qafën e Ahmatit me forcat e Shefqet Durgut Pashës. Rritja e valës kryengritëse arrin kulmin në vitin 1912. Më 19.03.1912 fshatarët e Hasit, të drejtuar nga Rexh Bajraktari dhe Tahir Hoxha, sulmuan forcat turke në Krumë. Lufta zgjati dy ditë, duke i detyruar të tërhiqen në Gjakovë. Mbas pak ditësh Kajmekami i Gjakovës me dy taborre e topa shkoi në Krumë dhe e ripushtoi atë. Në këtë betejë u vra Zeqir Qema. Më 21.04.1912 në Krumë u mbajt Kuvendi i IV (katër) bajraqeve, ku morën pjesë 20 përfaqësues nga bajraqet e Hasit, Bytycit dhe Rekës. Këta kërkuan me shkrim nga Porta e Lartë që shqiptarëve t’u kthehen armët, shërbimi ushtarak të bëhej në vend, mësimi në shkolla të bëhej në gjuhën shqipe, kudo të ngrihej flamuri shqiptar, nëpunësit medoemos të njohin gjuhën shqipe, amnistimi i të burgosurve politikë dhe t’u kompensohen shqiptarëve dëmet e bëra nga ushtria turke gjatë këtyre viteve. Më 21–28 maj 1912 u mbajt Kuvendi i Junikut, ku u vendos që, përveç vendimeve të marra në Krumë, edhe dy kërkesa me rëndësi jetike si: caktimi i kufijve të shtetit shqiptar dhe garantimi nga shtetet e mëdha. Në Junik u vendos për fillimin e kryengritjes së armatosur, e cila do të çonte në largimin përfundimtar të turqve nga tokat shqiptare. Drejtimin e kryengritjes e morën Hasan Prishtina, Bajram Curri, Isa Buletini e shumë të tjerë. Në fillim të qershorit 1912 forcat e Bajram Currit me luftëtarët nga Hasi, Bytyci, Krasniqa e Reka sulmuan garnizonin turk në Qafën e Prushit, pasi i thyen ata sulmuan Gjakovën dhe pas pak ditësh ajo kaloi në duart e kryengritësve. Njëri pas tjetrit u çliruan gjithë qytetet e Kosovës dhe më 12.08.1912 sulmuan Shkupin e pushtuan atë, hapën burgjet dhe depot e armatimeve, duke e vënë qeverinë turke përballë faktit të kryer. Qeveria turke, duke mos qenë e gatshme të plotësojë kërkesat e shqiptarëve, i mashtroi ata. Duke e parë se Turqia ishte në prag të kapitullimit, shtetet e Ballkanit i shpallën luftë Turqisë. Trojet shqiptare u sulmuan nga serbët e malazezët. Shumë hasjanë luftuan në Qafë të Diellit kundër ushtrisë malazeze, ku u vra Zenel Ukpera. Ushtria serbe pushtoi Hasin deri në Drin, ku zhvilluan beteja te Ura e Vezirit në Tregtan, por më e rëndësishmja është ajo në Vaspas (Qafeqyteti). Pas shpalljes së pavarësisë, Rexh Bajraktari në krye të përfaqësuesve të Hasit shkuan në Vlorë dhe morën kontakte me qeverinë e Ismail Qemalit. Gjatë Luftës së Parë Botërore Hasi u pushtua nga Austro-Hungarezët, që populli e njeh me emrin koha e “nemces”. Gjatë pushtimit austriak, Krumë, qendër e Hasit, u bë qendër administrative shumë e madhe, ku u vendosën komanda ushtarake dhe disa institucione të kohës, deri dhe gjykatat krahinore, dhe kishte nën administrim nga Zhuri deri në Tropojë; e gjithë kjo zonë administrohej me qendër Krumën. Nga viti 1918–1921 Hasi u pushtua nga Serbia, që populli e njeh me emrin Serbia e II-të. Në vitin 1921 Serbia u largua në kufijtë e 1913. Krumë u shpall qendër e prefekturës së Kosovës (Drinit), që përfshinte Hasin, Lumën e Tropojën deri në vitin 1925. Krumë u bë qendër e lëvizjes antifeudale dhe kundër qëndrimeve të qeverisë së Tiranës për mbështetjen e politikës jugosllave. Veprimtari të dendur zhvilluan Hasan Prishtina, Bajram Curri, Hysni Curri dhe çetat kosovare të Azem Galicës, Sadik Ramës, Zefi i Vogël, të cilat luftonin për ruajtjen e tërësisë tokësore dhe bashkimin me Shqipërinë. E rëndësishme qe kryengritja e marsit 1923 kundër Zogut, e cila rrezikoi përmbysjen e pushtetit. Aktivitet të rëndësishëm zhvilluan Riza Cerova, Ali Kelmendi, Zylyftar Veleshnja, Ibrahim Gjakova, Tahir Zajmi etj., që megjithëse mbanin funksione në administratë, mbështetën lëvizjet e masave. Në zgjedhjet për Asamblenë Kushtetuese të vitit 1923, në këtë prefekturë fituan figura si Hoxhë Kadriu, Dr. Fariu, Niman Ferizi dhe Avni Rustemi, që përbënin krahun demokrat. Më 1923 u krijua në Krumë shoqëria arsimore “Shkëlzeni”, e përbërë nga patriotë dhe intelektualë që punonin në këtë prefekturë. Ajo kishte për qëllim edukimin dhe përmirësimin e jetës ekonomike e politike të masave të varfra. # '''Veprimtaria e Hasit në Revolucionin e Nolit, Regjimit Monarkist dhe atij Komunist''' Pushka e parë e këtij revolucioni filloi në Krumë, ku forca të udhëhequra nga Bajram Curri më 25.05.1924 pushtuan qendrën e prefekturës, komandën e xhandarmërisë, kaluan në Lumë, Lurë, Dibër, Mat dhe më 10.06.1924 hynë në Tiranë, duke shënuar fitoren e revolucionit. Në dhjetor të vitit 1924 forcat zogiste, të mbështetura nga Serbia dhe bjellogardistët rusë, sulmuan nga të gjitha pikat kufitare dhe pushtuan Tiranën, duke vendosur regjimin 15-vjeçar të Zogut. Menjëherë filloi hakmarrja ndaj kryengritësve, ku në Krumë u burgosën 40 veta, ndërsa Hoxhë Zogu dhe Gjelosh Rama u varën në litar. Në një relacion të datës 29.01.1925, dërguar Ministrisë së Punëve të Brendshme në Tiranë, shkruhej: “U lajmëroi se gjyqi ushtarak dënoi me vdekje Hoxhë Zogun nga Bytyçi e Gjelosh Ramën nga Nikaj, të përmendurit janë qenë kundërshtarët më të rreptë. Dënimi i tyre u zbatue sot ora 06.30 me litar.” Komandanti i operacionit të veriut, Ceno Kryeziu. Më 29.03.1925 vritet tradhtisht në Dragobi Bajram Curri nga forcat zogiste, i cili varroset në Krumë në gjirin e popullit me të cilin luftoi, ku kufoma e tij është bërë e mundur të transportohej nga bashkëluftëtarët e tij hasianë me krah, duke e sfiduar hapur regjimin e Zogut. Por më vonë Hasit kjo kundërshti ndaj Zogut i kushtoi, pasi Qeveria e Ahmet Zogut, me kërkesën e Bajraktarit të Lumës, Muharrem Bajraktait, duke parë influencën e dobët që kishte Hasi në qeverinë e Zogut, kërkoi të hiqet Prefektura nga Krumë (Hasi) dhe të dërgohej në Bicaj të Lumës, ku dhe shkoi për pak kohë, por më vonë Prefektura u vendos në Kukës dhe kështu Hasi ngeli jashtë vëmendjes së qeverisë së asaj kohe. Gjatë viteve të qeverisë shqiptare të Ahmet Zogut gjendja ekonomike e fshatarëve qe e rënduar, mungesa e tokës bujqësore, thatësira dhe mungesa e vaditjes bëri që fshatarët të vuanin për bukë. Vendin kryesor në prodhim e zinte blegtoria. Vështirësi të mëdha për ekonominë e kësaj zone krijoi edhe mbyllja e kufirit, duke veçuar këtë popull nga tregjet tradicionale të Gjakovës dhe Prizrenit. Fshatarët u detyruan me shumë mundime të zhvillojnë tregtinë në Shkodër. Këto kushte të vështira ia paraqitën Mbretit Zog një përfaqësi e Hasit e kryesuar nga Dem Zenuni dhe duhet pranuar se Mbreti Zog mori në konsideratë kërkesat e paraqitura nga përfaqësia e Hasit dhe për disa kohë hoqi taksat për këtë zonë. Përhapje mori arsimi, pasi u hapën shkollat fillore në shumë fshatra. Me rëndësi ishte hapja e Internatit “Kosova”, ku studiuan bursistë nga Hasi, Luma, Tropoja e sidomos të rinj gjakovarë. Kjo shkollë u bë qendër e rëndësishme e arsimimit dhe edukimit patriotik. === Kontributet e Hasit gjatë luftës së Kosovës, 1998–1999 === Hasi, si gjithmonë, ka qenë mbështetës i popullsisë së Kosovës, e kjo jo për pozitën e vet gjeografike, por se populli i Hasit ka qenë gjithmonë përkrahës i Kosovës, se tek ky popull ka gjetur vetveten. Hasin e bashkon me Kosovën tradita, dialekti, zakonet, doket e gjithçka. Hasi lidhet më shumë se me këdo me Kosovën e popullin e saj, kështu që për periudhën e fundit të luftës Hasi nuk mund të bënte gjë tjetër, vetëm se do të bënte detyrën e tij në ndihmë të vëllezërve kosovarë. Menjëherë pas demokratizimit të vendit, në vitet ’90, populli i Hasit rifilloi lidhjet tradicionale me Kosovën. Rifilluan lidhjet miqësore, jo vetëm ato të vjetra, por lidhje të reja që ishin ndërprerë dhunshëm në vitet e komunizmit. Hasi u bë trampolinë e kalimit të kufirit të kosovarëve nga Kosova për në Shqipëri e pastaj për në Perëndim e anasjelltas. Këto lëvizje të popullit kosovar, luftëtarët kosovarë patriotë si Adem Jashari, Zahir Pajaziti e Luan Haradinaj, bënë lidhjet e para me patriotë hasianë për ta shfrytëzuar këtë territor si korridorin kryesor të furnizimit të Kosovës me armatime e municione dhe, më në fund, të arrihej qëllimi i përgatitjes së UÇK-së për luftën vendimtare. Si rezultat i kësaj vetëdijeje për lirinë e Kosovës, shumë djem hasianë dhanë jetën duke shoqëruar djemtë kosovarë nga Shqipëria për në Kosovë, që nga viti 1992, kur askush nuk e dinte se në Kosovë po përgatitej një luftë e madhe. Për shoqërimin e këtyre luftëtarëve kosovarë u varën 8 djem të rinj nga Pogajt, Vlahën, Golaj, Kishaj etj. Populli hasian kurrë nuk ndejti duarkryq për çdo vrasje në kufi të djemve hasianë. Në të njëjtin vend, menjëherë, bashkëluftëtarët e të njëjtin qëllim, me gjithë vështirësitë që ishin, ata i kanë goditur patrullat serbe në çdo vend dhe, sipas vetë deklarimeve të palës serbe në takimet dypalëshe, nga viti 1992 e deri në vitin 1997 janë vrarë mbi 4 dhe janë plagosur 3 ushtarë të tjerë. Si dhe nga policia kufitare e PKK Vlahën, në gusht të vitit 1994, janë kapur robër një patrullë prej 3 kufitarësh serbë, e cila po patrullonte brenda territorit shqiptar, dhe më pas, me marrëveshjen e 2 qeverive, është bërë e mundur dorëzimi i tyre në Vermicë. Këto goditje të patrullave serbe janë bërë nga djemtë hasianë, ish-bashkëluftëtarë të UÇK-së. Popullsia hasiane ishte e gatshme, pa asnjë shpërblim, që të sakrifikonte për lirinë e Kosovës. Menjëherë pas ardhjes së forcave të UÇK-së në Has, të cilat në fillim u dislokuan në Cahan dhe më pas në Vlahën, Krumë dhe Helshan, të gjithë djemtë e rinj u angazhuan në ndihmë të ushtrisë kosovare dhe në këtë luftë, në ndihmë të Kosovës, direkt në front të luftës kanë dhënë jetën 14 djem hasianë për lirinë e Kosovës. Kontributi i Hasit për Kosovën nuk ishte vetëm në frontin e luftës, por kur kosovarëve po u rrezikohej ekzistenca dhe barbarët serbë po dëbonin me dhunë nga trojet e tyre shekullore popullsinë civile, hasianët, i madh dhe i vogël, u angazhuan për strehimin e popullsisë kosovare të shpërngulur. Vetëm nëpërmjet VKK Qaf-Prush kanë hyrë nga Kosova për në Shqipëri 57.000 veta, ku të gjithë u strehuan në shtëpitë hasiane. Mendoni që Hasi vetë kishte rreth 21.000 banorë. Në Has, përgjatë vijës kufitare, u zhvilluan shumë përleshje me armë mes ushtrisë serbe dhe forcave kufitare shqiptare. Megjithë epërsinë numerike dhe në armatime të ushtrisë serbe, ajo nuk arriti asnjëherë që të largonte nga pozicionet e zjarrit policinë kufitare, megjithëse ajo u mundua që të kalonte kufirin dhe të dislokohej në territorin tonë, me qëllim që ta kishte më të lehtë minosjen e vijës kufitare brenda territorit tonë, por policia kufitare, me veprime luftarake, e pengoi atë që të bëhej i mundur dislokimi në territorin tonë. Nga policia dhe forcat e zbulimit shqiptar pati vetëm 6 të plagosur, ndërsa nga pala serbe, të raportuar në takimet dypalëshe, janë vrarë 3 ushtarë serbë, si në rajonin e Qaf-Prushit dhe të Dobrunës, të cilët kishin dalë brenda territorit tonë duke minuar territorin. Momenti më kulminant për UÇK-në dhe luftëtarët hasianë që ishin të inkuadruar në luftë ka qenë mësymja që u mor kundër ushtrisë serbe për të hapur korridorin nëpërmjet Pashtrikut, ku aty, mes luftëtarëve të Kosovës, kanë marrë pjesë afërsisht direkt në luftë rreth 50 luftëtarë me armë në dorë nga Hasi. Duhet theksuar këtu se vetëm nga fshati Cahan, ditën e parë të sulmit, kanë qenë direkt në luftë dhe në prapavijë, për furnizimin e luftëtarëve me armatim e municion e ushqime, mbi 30 djem të rinj të fshatit, si rrallë ndonjë fshat në Shqipëri që mund të ketë dhënë ndihmë kaq të madhe për lirinë e Kosovës. '''Arkeologjia''' Në fillim të shekullit të XIII (1208) krahina në mes Gjakovës dhe Prizrenit, Drinit të Bardhë, Erenikut dhe Valbonës, në dokumentet sllave shënohet si “Patkovo”, emërtim që ruhet edhe një shekull më vonë në Krisovulën e Deçanit në vitin 1330, si dhe në manastirin e Shën Arhangjelit në Prizren më 1348. Brenda këtij territori shtrihej edhe Hasi. Emërtimi Has del në pah në një dokument të vitit 1570. Shumë kronistë të fillimit të shekullit të XVII, në argumentimin e origjinës së Kastriotëve, e përmendin me emrin “Az” apo “Ass” dhe popullin si Askol, që në të vërtetë, nga mungesa e përdorimit të (h), (s) në latinisht, nënkupton emërtimin Has.Në vitet e para të shekullit të XVII Hasi njihej edhe me emrin Shullaa, që në latinisht do të thotë “Vende të thata” e që, për shkak të natyrës së tij, këtë e ka ruajtur edhe në ditët e sotme duke u quajtur Hasi i Thatë. Studiuesi S. Pulaha e lidh emrin e krahinës me “Nahije e Hasseve”, sipas regjistrave kadastralë osmanë të shekullit XV–XVI, që ndaheshin pronat. Këto territore që njiheshin si nahije e Hassejve qenë Rudina, Domeshtici dhe Pashtriku, të cilat, me kalimin e kohës, si prona në vete, u unifikuan duke dhënë emërtimin e sotëm Has. Të dhëna për banorët e Hasit janë disa, por interes paraqet relacioni i Pjetër Mazrekut, arkipeshkv i Tivarit (1586–1637), i cili në vitin 1633 ka shkruar: “Si të kalohet ky mal e ky lum, hyhet në krahinën që gjetiu quhet Shullaa ose Has, në kufij të Serbisë, ky Hasi është banue nga një numër i pakufij shqiptarësh, nënshtetas të turkut”.Po ky arkipeshkv më poshtë shkruan se Hasi përfshin shumë katunde. Asht i banuem prej shqiptarësh.Territori i Hasit është i banuar prej kohësh të lashta dhe ruhen dëshmi e të dhëna arkeologjike që nga eneoliti (epoka e bakrit) (2600–2200) p.e.r. Studimi i kulturës së hershme, në mënyrë të veçantë nga gjurmime dhe eksplorime i vendbanimeve dhe varrezave, është përfituar një material i pasur me përkatësi kohore dhe hapësinore të tilla që hedh dritë mbi formimin e kulturës dhe etnosit ilir. Për studimin e lashtësisë së banimit të kësaj krahine, përveç gjetjeve të rastit në Golaj, Helshan, Fajza e Brrut, janë ndërmarrë edhe ekspedita arkeologjike nga studiues të njohur që kanë ardhur në përfundimin se ky popull i përket Dardanisë së lashtë. Në Has gjenden vendbanime të lashta të fortifikuara, të hapura dhe shpellore.Qendrat arkeologjike të cilat janë studiuar në Has veçojnë: Vendbanimi i Krumës (Ulez) në vitin 1967, ku u eksploruan tetë Tuma (kodërvarre) nga 24 të tilla dhe u gjet një inventar i pasur në qeramikë, armë, stoli dhe mjete metalike që datojnë në periudhën e parë të hekurit, shek. XII–VIII p.e.r. Në vitin (1970–1972) u eksplorua Tuma e Romajës, nekropoli i së cilës dha material të pasur arkeologjik të ngjashëm me atë të Krumës, etj. Në vitin 1987 u eksploruan tre Tuma në Mujaj, ku dhanë material të pakët, por kronologjikisht mirë të përcaktuar si të periudhës së hekurit, kryesisht të shekullit VI–V p.e.r. Tuma të tilla të paeksploruara ka me shumicë në territorin e Hasit, si Golaj, Perollaj, Helshan, Fajza, Tregtan, Brrut, etj. Janë studiuar vendbanime të tilla edhe në Ujz e Rugovë të Hasit.Vendbanimet shpellore kanë përhapje në zonën e lartë të Hasit. E tillë është Shpella e Dajcit, e studiuar në vitin 1985–1987, e cila është banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Vendbanime të tilla ka në Qytetez, në Dobrunë e Lipavec.Vendbanimet e fortifikuara kanë filluar nga jeta paraqytetare dhe janë vendosur në pika dominuese, duke i ndërtuar me gurë, llaç e gëlqere. Njiheshin nga sllavët me emrin “Gradina” dhe kodrat ku janë vendosur quheshin Gradishta. Autorët antikë i përmendin me emrin CASTELLUM. Të tilla janë vendbanimi i fortifikuar në Gradisht të Ura e Fshejtë, fortifikimi në Gradisht të Madh të Krumës, në lartësinë 928 m, që turqit i dhanë emrin “Hisarllik”, prandaj dhe quhet Kalaja e Hisarit. Fortifikim të tillë kemi edhe në murin e Dajcit, në Kështel, etj. Gjatë antikitetit të vonë dhe mesjetës kemi kala në Kosturr e Pus të Thatë, ndërsa më vonë u ndërtua Kalaja e Lekës (Qafa e Qytetit).Vendbanime të tjera të njohura në këtë rreth janë: Komuna Golaj me fshatrat: Golaj, Nikoliq, Vlahen, Dobrunë, Helshan, Kosturr, Perollaj, Zjeç, Letaj, Qarr, Bardhaj. Komuna Fajza dhe Komuna Gjinaj. Shumë historianë e lidhin vendorigjinën e Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu me rrethin e Hasit, ku fisi Mazrreku mendohet se ka lidhje me fisin e Skënderbeut '''Vendet turistike të Hasit''' '''Bjeshkët e Krumës''' Ofrojnë gjithashtu peizazhe të bukura, ajër të pastër dhe destinacion të favorshëm veror për banorët vendas. Potencialet turistike të zonës përfshijnë: klimë të shëndetshme dhe bukuri natyrore, destinacione pelegrinazhi, kullota të pasura, shpella, si dhe pamje natyrore dhe arkeologjike, ngjitje alpinistike në majë të Qytezës etj. Ngjitja në mal bëhet me makinë nga Cahan-i ose në këmbë e me kafshë nga Kruma === Mali i Pashtrikut === Ky mal legjendar, përpos bukurive të rralla, me luginat, kreshtat e maleve, bimësinë dhe faunën e pasur, si dhe burimin e tij karakteristik, Dragavodin, ka një peizazh mahnitës. Nga maja e këtij mali duken pllajat e bukura të Kosovës dhe qytetet e Gjakovës, Prizrenit, Kukësit e Krumës. Në majën e këtij mali gjendet një vend pelegrinazhi, i cili është i përvitshëm dhe frekuentohet nga të gjithë banorët e trevave të Kosovës dhe të Hasit, sidomos nga besimtarët e sektit bektashi. Ky mal është legjendar, sepse nga këtu është nisur edhe lufta për çlirimin e Kosovës në vitet 1997–1999. Në këtë rajon ka shumë lapidarë, ku përkujtohen dëshmorët e lirisë. Çdo pëllëmbë tokë e Pashtrikut është e larë me gjak. '''Shpella e Daçit''' Shpella e Dajçit (2600 p.e.s.–1200 p.e.s.), rreth 10 km në lindje të Krumës. Kjo shpellë gjendet në lagjen Dajç të fshatit Mujaj. Është një shpellë shumë karakteristike në llojin e vet. Ajo daton që në kohë shumë të lashta. Nga gërmimet arkeologjike të kryera këtu tregojnë se kjo shpellë është banuar që në lashtësi dhe gjithë zona përreth ka tuma të ndryshme. Në këtë shpellë janë bërë kërkime në vitin 1985–1987 nga arkeologu Muhamet Bela dhe, sipas kërkimeve, kjo shpellë është e banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Gjatë kërkimeve të këtyre viteve janë zbuluar shpata, thika dhe lloje të ndryshme qeramikash.Si kjo shpellë e ngjashme është dhe një në Qytezën e Dajçit dhe quhet Shpella me Oborr, për të cilën nuk është folur dhe kontrolluar asnjëherë. Në afërsi të kësaj lagjeje, te Fushat e Robit, ndodhen disa tuma të pakontrolluara . '''Shpella e Pëllumbave (Shpella e Llapatanavë)''' Kjo shpellë ka marrë emrin Shpella e Pëllumbave (ose, në të folmen e Hasit, quhet Shpella e Llapatanavë, sepse aty qëndrojnë shumë pëllumba të egër në dimër dhe në verë). Ajo shtrihet në vargmalin e Pashtrikut, në kufirin mes fshatrave Vlahen, Dobrunë, Nikoliq dhe Greçinë.Ajo shtrihet mes një pylli të dendur dhe një bimësie shumë të rrallë, e cila është shumë e larmishme. Në pranverë, pamja e luleve karakteristike të kësaj zone është një bukuri e veçantë dhe shumë tërheqëse. Kjo zonë vazhdimisht është përdorur si vend ekskursioni turistik nga shkollat e rrethit tonë.Kjo shpellë nuk është e eksploruar nga asnjë njeri deri më sot, të paktën nuk ka të dhëna të tilla. Megjithatë, në pamje të jashtme dhe kur futesh brenda, ajo ka disa karakteristika të veçanta që të joshin të eksplorosh në të.. '''Pisha e Gjinit''' Kjo ka një pamje shumë të bukur, e cila është shumë karakteristike për zonën, sepse e gjithë zona përreth është e zhveshur dhe e mbuluar me shkurre të vogla. Kjo pishë është si kurorë mes tyre dhe fshatit prej mëse një shekulli. Ajo është dhe mes dy burimeve, të cilët janë në mes të fshatit Gjinaj. '''Burimet karakteristike''' '''Lumi i Krumës (Vrella)''' Në vendin ku buron ky lumë ka një pamje shumë të mahnitshme, por, për shkak të shfrytëzimit të saj për ujë të pijshëm, ajo e ka humbur shumë bukurinë. Por, po të vazhdosh në rrjedhën e saj deri në lumin Drin (Liqeni i Fierzës), ajo ka pamje shumë të bukura, ku përgjatë gjithë rrjedhjes ka shumë pemë dhe veçanërisht arrat e saj karakteristike. Uji i këtij lumi përdoret nga fermerët për vaditjen e tokave bujqësore. Gurra e Domaj '''Gurra e Domajve''' Është një burim shumë karakteristik me ujë të kristaltë, që akoma dhe sot ruan origjinalitetin e saj, pasi ajo nuk është transformuar si ajo e Krumës. '''Gurra e Dodes.''' Ky burim i rralle ndodhet ne mes te fshatit Vranisht e Fajza i cili eshte ne mesin e nje pylli te bukur me nje uje shume karkteristik dhe pejsazh shume te bukur . Legjendat thonë se këto dy burime vijnë nga bjeshkët e Cahanit dhe kanë të njëjtin ujë dhe rrjedhin nga i njëjti burim i nëndheshëm. Për të vërtetuar këtë, dhjetëra vjet më parë, në një shpellë në qendër të Cahanit është hedhur bojë në shpellë dhe kjo bojë ka dalë në Vrellën e Krumës dhe në Gurrën e Domajve. Ky burim karakteristik, përgjatë gjithë rrjedhjes së tij deri në derdhjen në Drin, shtohet me disa burime të tjera, burime të vogla me ujë shumë karakteristik për pastërtinë e tij. === Lugina e Zahrishit === Kjo luginë krijohet aty ku bashkohen Përroi (Lumi i Vlahenës) dhe Përroi i Rosmanit (Lumi i Rosmanit) dhe vazhdon deri në derdhjen e lumit Drin në Va-Spas. Aty, liqeni i Fierzës, në kuotat e tij më të larta, krijon një peizazh mahnitës, të rrethuar me një kurorë pyjesh shumë të larmishme. Po kështu, kur ulet niveli i liqenit, aty shfaqet një bukuri e rrallë, me kanionet e bukura që kanë një thellësi nga 4–12 m, ku në mes rrjedh një lumë i vogël që nuk shteron kurrë. Kjo luginë vazhdon deri te fshatrat e Liqenit të Kuq dhe te Kalaja e Lekës, në Va-Spas. === Kullat === Kullat e bukura të Kurpalëve, të Bajraktarit të Hasit, si dhe kullat e tjera në fshatrat Golaj, Kosturr, Krumë etj., i japin një dimension tjetër historisë së lashtë dhe kulturës së pasur të Hasit. Ndarja administrative # Bashkia e Hasit, me ndarjen e re territoriale, përfshihet në një njësi administrative dhe ka në përbërjen e vet 4 njësi administrative: #* Njësia Administrative Qendër Krume #* Njësia Administrative Golaj #* Njësia Administrative Fajzë #* Njësia Administrative Gjinaj '''Literatura dhe autori i shkrimit''' Këto materiale janë grumbulluar për rrethin e Hasit nga Ramiz Cahani. Është bërë një studim shumë i gjatë, ku janë shfrytëzuar disa dokumente studimore, kryesisht të studiuesve: #* R. Bogdani #* Sh. Hoxha #* Studime Gjeologjike #* Studime Gjeografike #* Harta Topografike #* Harta Gjeologjike #* si dhe gojëdhëna. == Shiko edhe == {{Shqipëria}} [[Kategoria:Rrethe në Shqipëri|H]] ov92hc9auk2jeqvve1jme8ki438qwmk 3026387 3026382 2026-08-17T18:23:24Z Cahani 24024 /* Luftërat e Hasit në Shekuj dhe pasojat që i sollën */ 3026387 wikitext text/x-wiki {{coord|42.11|N|20.23|E|source:wikidata|display=title}} {{Pp}} {{Shkronja}} [[Skeda:Has Municipality within Kukës County.svg|parapamje|Bashkia e Hasit në qarkun e Kukësit]] Rrethi i Hasit ishte, sipas ndarjes së re territoriale, 1 nga 61 bashkitë e Republikës së Shqipërisë. Bashkia e Hasit ka 23.100 banorë (deri në vitin 2026, sipas gjendjes civile Has), një sipërfaqe prej 374 km² dhe kryeqendër Krumën. Hasi është një krahinë etno-gjeografike me kufij të përcaktuar shumë qartë, i rrethuar pothuajse rreth e qark. I gjithë Hasi me lumenj në mes ngrihet madhështor mali i Pashtrikut, me lartësi 1989 m mbi nivelin e detit. Në veri dhe në lindje, Drini i Bardhë dhe dega e tij Ereniku që e ndajnë nga Krahina e Rekës dhe Podrimës (Rrafshi i Drinit). Në jug dhe në perëndim kufizohet me krahinën e Lumës dhe Malëziut, me të cilat i ndan Drini i Bardhë dhe i bashkuar, dhe sot liqeni i Fierzës, ndërsa në veri-perëndim përroi i Skatinës e ndan nga Bytyçi i rrethit të Tropojës. Bashkia e Hasit, duke u ndodhur në verilindje të Shqipërisë, bën pjesë në Qarkun e Kukësit (brenda territorit të Shqipërisë, ndërsa pjesa tjetër e Hasit është në vartësi të Komunës së Gjakovës dhe një pjesë në vartësi të Komunës së Prizrenit). Hasi që ndodhet në Republikën e Shqipërisë nuk plotëson njësinë etnografike të Hasit. Krahina e plotë e Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913. Mu në lindje, Hasi i Shqipërisë, nëpërmjet vijës kufitare të vënë që në vitin 1913 (që ndau Kombin përgjysmë), kufizohet me Republikën e Kosovës, përkatësisht mund të themi me vetveten. Gjymtimi i territorit të Hasit gjatë shekullit XX nuk krijoi vetëm një izolim të paparë, por, më thellë akoma, një ndarje shpirtërore, kulturore dhe etnografike me vetveten, ndarje e cila u përjetua jo më pak dhimbje. Sot, pas 100 vjetësh, gjysma e Hasit, rreth 375 km² dhe popullsi rreth 50.000 banorë, bën pjesë në Republikën e Kosovës. Ndërsa në R. Sh. Hasi ka 374 km² me popullsi 22.000 banorë. I gjithë Hasi është 645 m² me një popullsi rreth 72.000 banorë, pra është zona me popullsinë më të madhe në verilindje, në rast se nuk do të ishte i ndarë në dy shtete. Shtrihet në mes gjerësive gjeografike veriore 42° 05’ 45" në fshatin Brrut dhe 42° 17’ 57" në veri në majën e Krajlicës, si dhe në gjatësinë gjeografike lindore 20° 13’ 11" në Kosturr (Bregu i Drinit) dhe 20° 32’ 50" në majën e Pashtrikut në lindje. Ka një sipërfaqe prej 393 km², gjatësi e vijës kufitare është 85,8 km, nga këto kufij tokësorë 27,8 km me Hasin e Rrafshit, lumorë 14 km me rrethin e Tropojës dhe 44 km kufij liqenorë me rrethin e Kukësit (Lumën e Malëziun). === Traditat dhe zakonet e Hasit === Artikulli kryesor: Kultura e Hasit Hasi ka një ndryshim të qartë dhe të dallueshëm me krahinat kufitare, ai identifikohet nga traditat e zakonet, nga dialekti i tij karakteristik, nga veshjet e tij dhe nga këngët dhe vallet e tij. Ka një kulturë shumë të zhvilluar dhe të pasur dhe të veçantë nga krahinat tjera, gjë që është një vlerë e shtuar në mbarë kulturën shqiptare, por fatkeqësisht nuk ka shumë studime në këtë drejtim dhe mund të themi që është krahina më e pastudiuar në Shqipëri dhe për shkaqet që thamë më lart (ku Hasi i Shqipërisë ishte në vartësi të Kukësit) dhe, si pasojë, shumë tradita e zakone Hasjane janë identifikuar deri më sot si Kuksiane, ku në të vërtetë ato dallojnë dukshëm me ato të Kukësit (Lumës), por pas përmbysjes së komunizmit edhe Hasi filloi të shpalosë kulturën e vet, kështu që tani më ajo ka filluar të njihet mirë. Kjo duhet të theksohet vetëm për në Shqipëri, sepse në Kosovë njihen mjaft mirë traditat dhe zakonet Hasjane, pasi vetë lidhjet tradicionale të Hasit me Kosovën e kanë bërë që kjo krahinë të jetë një dhe e pandarë me Kosovën e sidomos me Gjakovën. === Karakteristikat e veshjes dhe këngës e valles Hasiane === Një studim i bërë në vitin 1971 nga studiuesi R. Bogdani në fshatrat e Hasit të Shqipërisë dhe të Kosovës, ai e ka vlerësuar shumë kulturën Hasjane dhe e ka shkruar atë në detaje, sidomos për veshjet, vallet e këngët e Hasit. Më poshtë po citojmë pjesë nga karakteristikat e valleve Hasjane. Vallet e kësaj krahine marrin përparësi, sepse, duke pasur një shtrat të njësuar, bëjnë jetë artistike folklorike brenda dhe jashtë kufijve të sotëm shtetërorë. Kërcimet njëshe (si për burrat, ashtu dhe për gratë) përbëjnë dukurinë më tipike e më të kristalizuar. Ka rëndësi të theksohet se struktura e tyre, ashtu si e tërë vallëzimeve të këtij sistemi, kudo ku praktikohen, është elastike dhe lejon në një masë të konsiderueshme improvizimin dhe spontanitetin dhe një thurje të motiveve dhe figurave koreografike. Megjithatë, ato kanë një bazë karakteristike hasjane, që e dallon në njëfarë mase nga vallet e krahinave fqinje. Në Has, vallet e grave, në krahasim me ato të burrave, janë më të shumta në numër dhe më të begata në aspektin krijues dhe interpretues, sepse dallohen sidomos për shprehësinë dhe lëvizjet e lirshme. Si të tilla, ato gjejnë praktikim më të dendur. Zakonisht vendasit përdorin për to emërtimin “kcim” ose “kcim grash”. Kërcimet e grave të Hasit, ashtu si përgjithësisht ato të krahinave të Shqipërisë së Veriut (duke përfshirë “Kosovën”, “Maqedoninë” dhe Malësinë), në të cilat praktikohet i njëjti sistem vallëzimi, shquajnë për tri tipare karakteristike. Së pari, formën më të hershme dhe më origjinale të kërcimeve e përbën ekzekutimi nga një grua e vetme, në mënyrë vetjake. Së dyti, kur gratë kërcejnë në dasma, është rregull që të ngrihen të parat “bijat” e shtëpisë (nuset që kanë dalë nga ajo shtëpi ku zhvillohet dasma), të cilat, në krahasim me të tjerat, kërcejnë e këndojnë më fort. Së treti, fillimi dhe ekzekutimi i kërcimit nga një valltare, reagimi i të pranishmëve përreth dhe lidhja e valltares me mjedisin e dasmës, të gjitha këto të shoqëruara me këngë e të kryera si mbas një rendi të caktuar, kanë ndikuar në kristalizimin e formës artistike të këtij vallëzimi, i cili ka marrë përmasat e plota të një spektakli popullor. Kjo mënyrë kërcimi nis zakonisht në Has me këngën e parë “Shka ka defi, mori, çi po krat? (kërcet)”. Pastaj pason vargu i dytë: “Ani, po k’saj Razës (emrin i asaj që do kërcejë), mori po i vikat (thërret)”, që këndohet nga të pranishmet përreth. Kërcimet e grave hasjane praktikohen edhe nga dy veta, dy gra ose dy vajza, dhe më rrallë nga tri veta. Në rastin e fundit, kur ato luhen njëherësh nga një vajzë, një nuse dhe një plakë, diferencohen më së miri tri plane kërcimesh, që i japin vallëzimit një pamje të larmishme. Në vallet e grave (pa përjashtuar edhe ato të burrave), spikasin edhe të tilla që, për shkak të përmbajtjes së tyre, kanë marrë një fizionomi pak a shumë më të qenësishme koreografike, aq sa në disa raste dalin me emërtime të veçanta. Si të tilla përmendim vallet e kënduara: “Nama ni pikë uj-e”, “Çitma kamën përmi kamë”, “Moj e mira bardh’ si pllumi”, “I mjeri unë’ xingth’ i vetëm”, “Plaku i dasmës”, “Moj Hatixhe n’shami t’kuçe”, “Kcimi i shotës” (dy vallet e fundit luhen kryesisht në Hasin e Shqipërisë Veriore). Po kështu, një studim për veshjet e Hasit ka bërë dhe Drita Statovci. Sipas kësaj autoreje, edhe veshja e Hasit nuk është shumë më ndryshe krahasuar me veshjen e rajonit të Gjakovës dhe të Pejës. Dhe se ajo nuk përbën shumë ndryshime në strukturën e veshjes. Veshja e grave të Hasit (zonë kodrinore ndërmjet Gjakovës e Prizrenit në anën e djathtë të Drinit të Bardhë) është aq origjinale, saqë gati nuk ka asgjë të përbashkët me veshjen e Dukagjinit e të Podrimës, vise në të cilat kufizohet. Drenica, Prekorupa (Llapusha), Morava, Gora, Opoja, Llapi, Gollaku, Luma etj., gjithashtu i kanë disa tipare rajonale në veshjen e tyre, por edhe shumë elemente të përbashkëta. Përveç Rugovës, Dukagjinit dhe Hasit, viset e tjera të Kosovës nuk dallojnë shumë për nga veshja popullore. Veshja e grave të Hasit, duke mos përzier Malësinë e Gjakovës, paraqet një variant të veçantë dhe tipologjikisht i takon veshjes me këmishë të gjatë e një dy futa. Këtu pështjellakët s’janë të zymtë, por kryesisht të ndritshëm, të kuq. Të pasmin e quajnë “pshtallak”, kurse të përparmin “kanac” e “bohçe”. Veshja e burrave të Hasit ka pak ndryshime me veshjet e Malësisë së Gjakovës dhe të Dukagjinit, ku përbëhen me jelekë të kuq dhe tirq me gajtane, opinga të qepura me pej, kapuç të bardhë me majë, shoke (brez) dhe shami të kuqe të mbështjellë rreth kapuçit e qafës etj. === Kushtet Natyrore === Ndërtim dhe strukturë gjeologjike të larmishme, tepër të ndërlikuar, me evolucion kompleks dhe jo të njëjtë; Pasuri të larmishme minerare dhe me vlera industriale; Reliev malor, me kontraste të mëdha, shumë i copëtuar, me mundësi tepër të kufizuar për toka të punueshme, por me mundësi të pasur për zhvillimin e turizmit, blegtorisë, pemëtarisë, pylltarisë etj.; Klimë e larmishme, me mundësi të pasur për zhvillimin e disa degëve të bujqësisë dhe sidomos të turizmit; Pasuri të mëdha ujore e potencial të madh hidroenergjetik. Toka të degraduara nga erozioni; Bimësi e larmishme, e pasur me pyje ahu, dushku; Veçori të përgjithshme. Botë e larmishme shtazore, me rëndësi ekonomike dhe turistike; Vendbanime të rralla, të vogla, me arkitekturë karakteristike; Popullsi e rrallë e vendosur kryesisht në lugina dhe gropa, me prirje pakësimi të vazhdueshëm nga emigrimi. Relievi i Hasit vjen si rezultat i veprimtarisë së përbashkët të faktorëve endogjenë dhe ekzogjenë (të brendshëm dhe të jashtëm) në periudha të ndryshme gjeologjike. Veprimtaria e dendur vullkanike dhe lëvizjet e reja tektonike i kanë dhënë relievit të Hasit konfiguracionin e sotëm që paraqitet mjaft interesant. Është reliev kodrinoro-malor me lartësi mesatare 400–500 m mbi nivelin e detit. Në mes shtrihet fushëgropa e Hasit (Krumës) e që rrethohet nga veriu, lindja e jugu me një rrjet kodrinoro-malor. Kjo fushëgropë me origjinë fundore se ka formë pak a shumë të sheshtë. Relievi i saj ulet gradualisht nga lindja drejt perëndimit. Si rezultat i veprimtarisë erozive të lumit të Krumës dhe degëve të shumta të tij, kjo fushëgropë është e ndarë në blloqe paralele. Këto blloqe njihen nga banorët me emrin “pod” që do të thotë rrafsh ose “pla”. Këto rrafshe emërtohen nga banorët sipas përroit që i ndan ose fshatrave që i përkasin, të tillë janë: Podi i Shahjës, Breshezës, Vranishtit, Zahrishtit ose Plani i Krumës, Nikoliqit, Pates etj. Në perëndim të lumit të Krumës, në fshatrat Vranisht, Fajza dhe Tregtan, relievi është me kodrinor dhe ulet nga jugu drejt veriut deri në Vaspas, duke formuar rrafshe të ndara nga përrenjtë. Kjo sipërfaqe ka qenë e mbuluar me pyje të shumta lisi që përbënin një pasuri të madhe. Në vitet ’60–’70 të shekullit XX këto pyje u prenë duke u kthyer në toka buke. Malet që e rrethojnë në veri janë të ulëta. Dallohet një varg që fillon nga Kosturri deri në Letaj, ku lartësohen maja e Aplasit (1043 m), e Sarajt e Sukut. Këto maja ndahen nga ulje dhe qafa si në fushën e druve, qafë e Zgjeçit e Letajve, që e lidhin pellgun e Krumës me luginën e Skatinës e më larg. Në lindje një kordon kodrinoro-malor me drejtim meridional e ndan fushëgropën e Krumës. Fillon në veri me majën e Krajlicës (1002 m), vazhdon me majën e Kishës, majën e Zesë dhe, pasi kalon Qafën e Murrizit, lartësohet maja e Kalazarit (1295 m), rrethi i Kunorës (1512 m) dhe arrin lartësinë më të madhe në malin e Pashtrikut, 1989 m. Ky varg ulet në Qafën e Prushit (651 m), me Qafën e Dobrunes, nëpër të cilat ndodhen rrugëkalimet që lidhin dy njësitë gjeografike të Hasit. Në jug të Hasit ngrihet në formën e një horsti pllaja e Hasit, e formuar nga gëlqerorë kretakë me lartësi mesatare 900–1000 m mbi nivelin e detit. Mbi këtë pllajë lartësohen disa maja si ajo e Murit, e Kështelit, e Bitorrit, për të arritur lartësinë më të madhe në mesin e saj në majën e Qytezës, 1435 m. Është një pllajë karstike me shumë gropa (hurdha) që, po t’i shohim nga larg, duken si hojet e bletës. Ka shpella të shumta si ajo e Dajcit, e Dajanit, e Pëllumbave me oborr me dy dyer, shpella që tingëllon, Shpella e Cahanit, e cila është dhjetëra metra e thellë etj. Si rezultat i dukurive karstike, kjo pllajë është e varfër në burime sipërfaqësore. Shpatet bien thikë mbi gropën e Krumës dhe luginën e Drinit në jug. Është e pasur me pyje dhe kullota. Pjesën kryesore të territorit e zënë dushqet. Ato kanë kapur gjithë fushëgropën e Hasit ku ka pasur masive pyjesh lisi (qarr, bung) dhe pyje të përziera si shkozë, frashër, panë, mullëz, krekëz etj. Këto pyje u prenë në vitet ’60–’70, duke u kthyer në toka buke. Në lartësitë mbi 1000–1200 m shtrohen pyjet e Hasit të përhapura në bjeshkën e Krumës, Vranishtit, Gjinajve, Dajcit, Mujajve, Cahanit & Kishajve etj. Ka pasur pyje halore në shpatin verior të Pashtrikut, të cilët janë dëmtuar në vitin 1943; është djegur plotësisht dhe nga kjo ditë aty ka shumë pak rrënjë bredhi e pishe. Në lartësitë e Pashtrikut kanë përhapje kullotat alpine; aty ka bimë të ndryshme mjekësore. Lumi kryesor është Kruma, 6 km i gjatë, pasi derdhet në liqenin e Fierzës, dhe degët e tij Rusmani 11 km, Vlahna 13 km, Përroi i Vranishtit 5 km, Leshnica 6 km dhe Skatina 14 km. Gjatësia e tyre është shkurtuar me futjen në luginat e tyre të ujërave të liqenit të Fierzës. Janë të shkurtër dhe me prurje të pakta, sidomos në verë, ku niveli i tyre është mjaft i ulët. Gjatë reshjeve të shumta ata rriten në mënyrë të menjëhershme dhe po ashtu ulen shpejt, pasi burimet e tyre nëntokësore janë të varfra. Kanë qenë vetëm 2 H/C, një në fshatin Domaj-Has me fuqi 30 kw/orë dhe një tjetër në Krumë, që momentalisht janë të shkatërruar plotësisht, por që ka tentativë për rindërtimin e tyre. Megjithëse një pjesë e madhe e territorit të Hasit është e mbuluar me gurë e shkëmbinj, por nëntoka fsheh pasuri minerale jo të vogla, shfrytëzimi i të cilave mund të përmirësojë ndjeshëm jetesën e banorëve të kësaj zone. Duke qenë larg ndikimit të detit, edhe pse lartësia nuk është e madhe, i përket klimës mesdhetare paramalore. Karakterizohet me verë të nxehtë dhe të thatë e me dimër të ftohtë e me reshje, pra merr pak a shumë tipare kontinentale. Rreth 2/3 e reshjeve bien në vjeshtë të vonë dhe në dimër, kryesisht në formë shiu, ku nuk mungojnë edhe reshjet e dëborës; trashësia e secilës në lartësi i kalon 1 m e më shumë në zonën e Cahanit. Sasia mesatare vjetore e reshjeve lëkundet nga 900–1000 mm në vit. Ajo rritet drejt lindjes së Hasit në shpatet malore të ekspozuara nga perëndimi. Temperatura mesatare vjetore është 11,4 °C. Mesatarja e janarit është (0–1 °C) dhe e korrikut (23–24 °C). Minimumi absolut ka qenë (–21 °C) në janar 1985 dhe maksimumi absolut (41 °C) në korrik 2004. '''Pasuritë Nëntokësore''' I. Edhe në këtë rreth ka mjaft objekte minerale, por më kryesori është ai i Vlanës, me rreth 3.000.000 ton rezerva kromi, me përmbajtje 30–32 % Cr₂O₃ dhe në trupa të veçantë me mbi 40 %. Në këtë rreth ka dhe objekte të tjera si në Gajrep, Gzhime, Perollaj, Mac etj., ku njihen rreth 300.000 ton rezerva me mineral kromi. II. Përveç mineralit të kromit janë të njohur dhe mjaft objekte të bakrit damaror kuarc-sulfur në masivin gabror të Kaptinës, në zonën e Nikoliq 1 dhe 2, me rreth 2.000.000 ton rezerva, Golaj me 1.000.000 ton. Si miniera e Golajt, ashtu dhe e Krumës janë të mbyllura dhe nuk shfrytëzohen. Gjithashtu edhe në shkëmbinjtë efuzivë Helshan janë takuar një sërë objektesh, trupash mineral bakri si në Spas, Helshan dhe Kosturr. Pasuritë nëntokësore të këtij rajoni kanë nisur të shfrytëzohen në vitet ’30 nga italianët. Deri në mesin e viteve ’90 ka funksionuar miniera dhe fabrika e pasurimit të bakrit në Golaj, në 6 kilometra larg qytetit të Krumës, si dhe disa miniera më të vogla ku ishin të punësuar mbi 3000 punëtorë gjithsej. Jo vetëm banorët, por edhe specialistët, thonë se nëntoka ende nuk është prekur, është ende e virgjër. Këtë e tregojnë edhe kërkimet e kompanisë australiane “Jab Resources”, që këmbëngul prej dy vjetësh që pasuritë e nëntokës së verilindjes të vihen në funksionim e në shërbim të popullit. Vetëm për vitin 2008 u investuan 3,5 milionë dollarë. Në varësi të rezervave të këtij sektori, kompania synon ngritjen e industrisë së ferrokromit që do të mundësojë punësimin e qindra punëtorëve, duke përmirësuar rrënjësisht jetesën e banorëve. Jo të pakta janë rezervat e nëntokës sonë. Për mineralin e bakrit dallohen zona Nikoliq-Golaj, Krumë, Zahrisht, në rrethin e Hasit. Shqipëria është vendburim i madh i kromit; ndër këto vendburime janë dhe Vlahna e Perollaj, në rrethin e Hasit. Vëmendja ka nisur të kthehet edhe nga hekurnikeli dhe nikel-silikati, me vendburimet e Myç-Hasit dhe Gjinaj, Domajve, përgjatë bregut të liqenit të Fierzës. Vendburimet e bakrit i Golajt e Krumës, edhe pse me shumë rezerva, janë jashtë interesit të shfrytëzimit nga biznesi për shkak të cilësisë së dobët të mineralit. Vendburimi i Vlahnës ka një sasi rezervash të mineralit të kromit me disa milionë ton me cilësi mbi 28 për qind. Sipas specialistëve, aktualisht shumë prej vendburimeve nuk mund të shfrytëzohen për shkak të teknologjisë që duhet ripërtërirë rrënjësisht. Nëntoka e rrethit të Hasit llogaritet se ka 14 milionë tonë rezerva të mineralit të kromit, milion. '''Flora & Fauna''' Kafshët që rriten në zonën e Hasit janë të përshtatura me klimën dhe bimësinë, të cilat më të përhapura janë Ahu, Qarri, Bunga, Plepi, Blini, Shkoza, Mulleza, Frashëri, Lajthia e egër etj. dhe më pak janë të përhapura haloret. Janë të përhapura kafshët e egra si (lepuj, dhelpra, ujku, derri i egër, ariu, kaprolli, dhia e egër, macja e egër etj.) dhe shpendë të egër si thellëza, shqiponja, pëllumbi, skifteri, harabeli, mullëza etj. Shfrytëzimi i pyjeve të dushkut, (Dushkajën e Hasit) dhe i resurseve natyrore, thjesht për nevoja ekonomike, si rruga më e lehtë dhe pa shpenzime, çoi në dëmtime të konsiderueshme. Me planifikimin e centralizuar u shfrytëzuan miliona metër kub lëndë druri për ndërtimet e minierat, dru zjarri për ngrohje e gatim, u hapën toka të reja në pyjet më të mira (rreth 5500 ha), u krijuan kullota dhe livadhe në kurriz të pyjeve dhe u mbështet zhvillimi ekstensiv i blegtorisë e sidomos i dhisë, shkatërrueses së pyllit. Të gjitha këto rrezikuan e zhdukën disa lloje bimësh e kafshësh të egra. Natyra dhe bukuria e saj pësuan ndryshime të dukshme, saqë u krijua një kufi ndarës i dallueshëm midis natyrës sonë dhe shteteve fqinje. Ky shkatërrim i natyrës u thellua në fillimin e viteve ’90, ku shfrytëzimi e keqtrajtimi i burimeve natyrore për qëllime ekonomike (jashtë kontrollit të shtetit) u shoqërua me pakësime e zhdukje të potencialeve biologjike, si dhe të një numri të konsiderueshëm ekosistemesh. Shkatërrimi gradual i një pjese të mirë të habitateve është shkaku bazë i uljes së popullatave të faunës së egër. Kjo vihet re te derri i egër, kaprolli etj. Këto veprime i ndjen kudo, ku krahas llojeve të përmendura, ulje ka edhe lepuri i egër, thellëza e malit e ajo e fushës, si dhe disa lloje të tjera që shërbejnë si objekt gjuetie. Por drejt zhdukjes janë edhe kafshët e egra që nuk janë objekt gjuetie, si macja e egër, rrëqebulli etj. Një faktor shkatërrues i faunës së egër në Rrethin e Hasit është gjuetia e paligjshme, si nëpërmjet përdorimit të armëve luftarake, por edhe atyre të gjahut. Sot në rrethin e Hasit ka 296 armë gjahu, të dhëna me leje, nga të cilat vetëm 70 gjuetarë janë pajisur me këto armë në shoqatën e gjuetarëve dhe paguajnë të gjithë detyrimet, duke iu nënshtruar ligjeve dhe rregullave në fuqi, ndërsa pjesa tjetër që ka armë gjahu, nuk i mban për stoli, siç pretendohet, por i përdor. Brenda këtyre kufijve ka një sipërfaqe 674 kilometra katrore, nga të cilat 393 kilometra katrore i takojnë Republikës së Shqipërisë dhe 371 kilometra katrore i përkasin Hasit të Rrafshit të Dukagjinit në Republikën e Kosovës. === Luftërat e Hasit në Shekuj dhe pasojat që i sollën === Territori i Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913, vendimet e së cilës iu vunë shpatën e pamëshirshme truallit shqiptar, duke copëtuar për të plotësuar lakmitë shoviniste të shteteve të Ballkanit dhe lanë jashtë gati gjysmën e territorit shqiptar dhe më shumë se gjysmën e popullsisë së tij. Këtë fat të hidhur e pati edhe Hasi, një pjesë e të cilit iu dha Serbisë, pavarësisht se përbënte një njësi unike me territor, gjuhë, kulturë e tradita të përcaktuara qartë dhe me trashëgimi që nga lashtësia. Pushtimet e gjata romake, bizantine, sllave e turke e kanë detyruar popullsinë e kësaj treve që të lëvizë, duke lëshuar shpesh ose rralluar vendbanimet e duke u strehuar në thellësitë e Dukagjinit e duke u rikthyer përsëri. Shumë kronistë të mesjetës, studiues e historianë e kanë përcaktuar Hasin si vendin e origjinës së Kastriotëve. Me këtë çështje janë marrë shumë studiues, kanë dalë me mendime të ndryshme, por versioni më bindës është origjina hasjane e Kastriotëve, siç shprehet Fran Bardhi në vitin 1636: “Pas një parashtrimi polemik arrij në përfundim se Kastriotët ishin nga Hasi i Prizrenit dhe ky është edhe sot si variant më i besueshëm dhe kjo padyshim është si vlerë e një burimi të dorës së parë.” Pas betejës së Fushë-Kosovës së vitit 1389, pushtimi turk në trojet shqiptare u bë i shpejtë dhe territoret e Hasit u bënë pre e këtij pushtimi. U vendos sistemi feudal ushtarak. Banorët paguanin taksa të shumta, në mënyrë të theksuar procesi i myslimanizmit u bë i dhunshëm dhe një pjesë e banorëve u tërhoq në viset malore ku krishterimi ende rezistonte, ndërsa banorët që mbetën ndërruan fenë, në fillim në dukje e më vonë me zemër. Në këto vise gjatë shekullit të XVI u vendosën malësorë nga fiset Berishë, Bytyç, Gash, Krasniq, Kastrat, Morinë, Shalë, Thaç, popullsi e cila u rrit dhe u konsolidua në territorin e Hasit. Në fund të shekullit të XVII dhe në fillim të shekullit të XVIII Hasi u përfshi në sistemin e bajraqeve. Bajraku si njësi administrative me funksione ushtarake dhe pleqërore (gjyqësore), në thelb të të cilit qëndronte organizimi i vjetër shoqëror, ku në përgjithësi mbetej e paprekur struktura e shoqërisë së lirë malësore. Bajraqet u ndërtuan jashtë administratës shtetërore vetëm si një lidhje fisesh a vëllazërish. Ishte koha kur filloi shthurja e sistemit të timareve. Në këto kushte, pushteti turk, për të shmangur mundësitë e kryengritjeve, zgjodhi si rrugë krijimin e bajraqeve, ku iu lejua malësorëve të rregullonin marrëdhëniet me njëri-tjetrin sipas të drejtës kanunore, kundrejt detyrimit të një takse të vogël dhe dhënies së luftëtarëve në kohë lufte. === Hasi u nda në dy bajraqe === Artikulli kryesor: Historia e Hasit Bajraku i madh me qendër në Vlahen, ku përfshinte fshatrat nga Përroi i Rosmanit (Golaj) e deri në fshatrat e Drinit të Bardhë, dhe bajraku i vogël me qendër në Helshan, përfshinte fshatrat nga Përroi i Skatinës e deri tek Përroi i Rosmanit e deri në periferi të Gjakovës. Organizimi i jetës në këto territore u shoqërua me probleme të shkaktuara nga vështirësitë dhe pushtuesit turq, taksat e shumta, shkuarja nizam u bënë shkak i pjesëmarrjes aktive në kryengritjet e shumta. Ndër të tjera shquhet ajo e vitit 1837, ku Hasi u shkëput përkohësisht nga varësia e administratës turke në Gjakovë. Ishte koha e kryengritjeve të mëdha fshatare kundër Turqisë, reformat e marra nuk rregulluan jetën e fshatarëve. Gjysma e dytë e shekullit të XIX u karakterizua nga përpjekje të mëdha me pushkë dhe penë të shqiptarëve për liri e pavarësi. Këto përpjekje kulmojnë me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit në vitin 1878, ku shqiptarët u vunë përballë rrezikut të copëtimit. Në këtë kuvend kombëtar, ku morën pjesë figura të shquara politike edhe ushtarake nga i gjithë kombi, morën pjesë edhe përfaqësues nga Hasi, si Ali Sahit Bajraktari, Sulejman Haxhi Brasha, Syl Liman Peka, Shaban Spahija (Cahani) etj., ndërsa luftuan për luftën e trojeve nga copëtimi shumë hasjanë. Përmendet pjesëmarrja e gjerë në aksionin e Gjakovës më 06.09.1878, ku, i rrethuar në sarajet e Abdulla Drenit, vritet Marshalli turk Mehmet Ali Pasha dhe lufta për mbrojtjen e Plavës dhe Gucisë. Në vitin 1885 u luftua kundër forcave të Vesel Pashës. Në këtë betejë u varën në litar edhe trimat nga Helshani Musli Isufi, Zek Ademi, Murat Sadiku. Kontribut në këto beteja dha edhe familja Kurpali në Letaj, kulla e të cilëve u bë qendër qëndrese. Hasjanët morën pjesë në Lidhjen e Pejës më 1899. Në Kuvendet e vitit 1903, ku u morën vendime të rëndësishme për organizimin e qëndresës ndaj turqve. Në pranverën e vitit 1909 hasjanët kundërshtuan taksat, shkuarjen ushtarake dhe dorëzimin e armëve. Në maj–qershor 1909 luftohet me forcat e Xhavit Pashës, të cilët dogjën shtëpi e fshatra, prishën kulla dhe morën me dhunë ushtarë. Më 1910 luftohet në Qafën e Ahmatit me forcat e Shefqet Durgut Pashës. Rritja e valës kryengritëse arrin kulmin në vitin 1912. Më 19.03.1912 fshatarët e Hasit, të drejtuar nga Rexh Bajraktari dhe Tahir Hoxha, sulmuan forcat turke në Krumë. Lufta zgjati dy ditë, duke i detyruar të tërhiqen në Gjakovë. Mbas pak ditësh Kajmekami i Gjakovës me dy taborre e topa shkoi në Krumë dhe e ripushtoi atë. Në këtë betejë u vra Zeqir Qema. Më 21.04.1912 në Krumë u mbajt Kuvendi i IV (katër) bajraqeve, ku morën pjesë 20 përfaqësues nga bajraqet e Hasit, Bytycit dhe Rekës. Këta kërkuan me shkrim nga Porta e Lartë që shqiptarëve t’u kthehen armët, shërbimi ushtarak të bëhej në vend, mësimi në shkolla të bëhej në gjuhën shqipe, kudo të ngrihej flamuri shqiptar, nëpunësit medoemos të njohin gjuhën shqipe, amnistimi i të burgosurve politikë dhe t’u kompensohen shqiptarëve dëmet e bëra nga ushtria turke gjatë këtyre viteve. Më 21–28 maj 1912 u mbajt Kuvendi i Junikut, ku u vendos që, përveç vendimeve të marra në Krumë, edhe dy kërkesa me rëndësi jetike si: caktimi i kufijve të shtetit shqiptar dhe garantimi nga shtetet e mëdha. Në Junik u vendos për fillimin e kryengritjes së armatosur, e cila do të çonte në largimin përfundimtar të turqve nga tokat shqiptare. Drejtimin e kryengritjes e morën Hasan Prishtina, Bajram Curri, Isa Buletini e shumë të tjerë. Në fillim të qershorit 1912 forcat e Bajram Currit me luftëtarët nga Hasi, Bytyci, Krasniqa e Reka sulmuan garnizonin turk në Qafën e Prushit, pasi i thyen ata sulmuan Gjakovën dhe pas pak ditësh ajo kaloi në duart e kryengritësve. Njëri pas tjetrit u çliruan gjithë qytetet e Kosovës dhe më 12.08.1912 sulmuan Shkupin e pushtuan atë, hapën burgjet dhe depot e armatimeve, duke e vënë qeverinë turke përballë faktit të kryer. Qeveria turke, duke mos qenë e gatshme të plotësojë kërkesat e shqiptarëve, i mashtroi ata. Duke e parë se Turqia ishte në prag të kapitullimit, shtetet e Ballkanit i shpallën luftë Turqisë. Trojet shqiptare u sulmuan nga serbët e malazezët. Shumë hasjanë luftuan në Qafë të Diellit kundër ushtrisë malazeze, ku u vra Zenel Ukpera. Ushtria serbe pushtoi Hasin deri në Drin, ku zhvilluan beteja te Ura e Vezirit në Tregtan, por më e rëndësishmja është ajo në Vaspas (Qafeqyteti). Pas shpalljes së pavarësisë, Rexh Bajraktari në krye të përfaqësuesve të Hasit shkuan në Vlorë dhe morën kontakte me qeverinë e Ismail Qemalit. Gjatë Luftës së Parë Botërore Hasi u pushtua nga Austro-Hungarezët, që populli e njeh me emrin koha e “nemces”. Gjatë pushtimit austriak, Krumë, qendër e Hasit, u bë qendër administrative shumë e madhe, ku u vendosën komanda ushtarake dhe disa institucione të kohës, deri dhe gjykatat krahinore, dhe kishte nën administrim nga Zhuri deri në Tropojë; e gjithë kjo zonë administrohej me qendër Krumën. Nga viti 1918–1921 Hasi u pushtua nga Serbia, që populli e njeh me emrin Serbia e II-të. Në vitin 1921 Serbia u largua në kufijtë e 1913. Krumë u shpall qendër e prefekturës së Kosovës (Drinit), që përfshinte Hasin, Lumën e Tropojën deri në vitin 1925. Krumë u bë qendër e lëvizjes antifeudale dhe kundër qëndrimeve të qeverisë së Tiranës për mbështetjen e politikës jugosllave. Veprimtari të dendur zhvilluan Hasan Prishtina, Bajram Curri, Hysni Curri dhe çetat kosovare të Azem Galicës, Sadik Ramës, Zefi i Vogël, të cilat luftonin për ruajtjen e tërësisë tokësore dhe bashkimin me Shqipërinë. E rëndësishme qe kryengritja e marsit 1923 kundër Zogut, e cila rrezikoi përmbysjen e pushtetit. Aktivitet të rëndësishëm zhvilluan Riza Cerova, Ali Kelmendi, Zylyftar Veleshnja, Ibrahim Gjakova, Tahir Zajmi etj., që megjithëse mbanin funksione në administratë, mbështetën lëvizjet e masave. Në zgjedhjet për Asamblenë Kushtetuese të vitit 1923, në këtë prefekturë fituan figura si Hoxhë Kadriu, Dr. Fariu, Niman Ferizi dhe Avni Rustemi, që përbënin krahun demokrat. Më 1923 u krijua në Krumë shoqëria arsimore “Shkëlzeni”, e përbërë nga patriotë dhe intelektualë që punonin në këtë prefekturë. Ajo kishte për qëllim edukimin dhe përmirësimin e jetës ekonomike e politike të masave të varfra. '''Veprimtaria e Hasit në Revolucionin e Nolit, Regjimit Monarkist dhe atij Komunist''' Pushka e parë e këtij revolucioni filloi në Krumë, ku forca të udhëhequra nga Bajram Curri më 25.05.1924 pushtuan qendrën e prefekturës, komandën e xhandarmërisë, kaluan në Lumë, Lurë, Dibër, Mat dhe më 10.06.1924 hynë në Tiranë, duke shënuar fitoren e revolucionit. Në dhjetor të vitit 1924 forcat zogiste, të mbështetura nga Serbia dhe bjellogardistët rusë, sulmuan nga të gjitha pikat kufitare dhe pushtuan Tiranën, duke vendosur regjimin 15-vjeçar të Zogut. Menjëherë filloi hakmarrja ndaj kryengritësve, ku në Krumë u burgosën 40 veta, ndërsa Hoxhë Zogu dhe Gjelosh Rama u varën në litar. Në një relacion të datës 29.01.1925, dërguar Ministrisë së Punëve të Brendshme në Tiranë, shkruhej: “U lajmëroi se gjyqi ushtarak dënoi me vdekje Hoxhë Zogun nga Bytyçi e Gjelosh Ramën nga Nikaj, të përmendurit janë qenë kundërshtarët më të rreptë. Dënimi i tyre u zbatue sot ora 06.30 me litar.” Komandanti i operacionit të veriut, Ceno Kryeziu. Më 29.03.1925 vritet tradhtisht në Dragobi Bajram Curri nga forcat zogiste, i cili varroset në Krumë në gjirin e popullit me të cilin luftoi, ku kufoma e tij është bërë e mundur të transportohej nga bashkëluftëtarët e tij hasianë me krah, duke e sfiduar hapur regjimin e Zogut. Por më vonë Hasit kjo kundërshti ndaj Zogut i kushtoi, pasi Qeveria e Ahmet Zogut, me kërkesën e Bajraktarit të Lumës, Muharrem Bajraktait, duke parë influencën e dobët që kishte Hasi në qeverinë e Zogut, kërkoi të hiqet Prefektura nga Krumë (Hasi) dhe të dërgohej në Bicaj të Lumës, ku dhe shkoi për pak kohë, por më vonë Prefektura u vendos në Kukës dhe kështu Hasi ngeli jashtë vëmendjes së qeverisë së asaj kohe. Gjatë viteve të qeverisë shqiptare të Ahmet Zogut gjendja ekonomike e fshatarëve qe e rënduar, mungesa e tokës bujqësore, thatësira dhe mungesa e vaditjes bëri që fshatarët të vuanin për bukë. Vendin kryesor në prodhim e zinte blegtoria. Vështirësi të mëdha për ekonominë e kësaj zone krijoi edhe mbyllja e kufirit, duke veçuar këtë popull nga tregjet tradicionale të Gjakovës dhe Prizrenit. Fshatarët u detyruan me shumë mundime të zhvillojnë tregtinë në Shkodër. Këto kushte të vështira ia paraqitën Mbretit Zog një përfaqësi e Hasit e kryesuar nga Dem Zenuni dhe duhet pranuar se Mbreti Zog mori në konsideratë kërkesat e paraqitura nga përfaqësia e Hasit dhe për disa kohë hoqi taksat për këtë zonë. Përhapje mori arsimi, pasi u hapën shkollat fillore në shumë fshatra. Me rëndësi ishte hapja e Internatit “Kosova”, ku studiuan bursistë nga Hasi, Luma, Tropoja e sidomos të rinj gjakovarë. Kjo shkollë u bë qendër e rëndësishme e arsimimit dhe edukimit patriotik. Gjatë regjimit komunist, Hasi, për nga ndarja administrative, ngeli në juridiksionin e Kukësit, ku për shumë vite mbeti ndër zonat më të pazhvilluara. Për këtë zonë pati një trajtim të veçantë, pasi konsiderohej si një zonë që ishte kundër regjimit. Duke pasur të gjitha lidhjet me Kosovën, Hasi nuk e mbështeti regjimin komunist, sepse kërkonte bashkimin e trojeve, pasi e gjithë pjesa kryesore dhe natyrale e Hasit kishte mbetur në ish-Jugosllavi.Edhe pse gjatë Luftës Nacionalçlirimtare Hasi ka dhënë një kontribut të madh, ku djemtë hasianë morën pjesë edhe për çlirimin e Kosovës dhe Hasi dha dhjetëra dëshmorë për çlirimin e Atdheut, ai nuk u pajtua me politikat e kohës. Për këtë arsye, kjo zonë u persekutua.Megjithatë, pas viteve 1960, edhe ndaj Hasit pati një vëmendje më të madhe, me ndërtimin e shkollave, fabrikave dhe punishteve të ndryshme. Çpyllëzimi i disa zonave, hapja e tokave të reja dhe krijimi i NB Krumë bënë të mundur punësimin e popullsisë.Pas vitit 1970, krijimi i qytetit të Krumës hapi një perspektivë më të madhe për Hasin, pasi u hapën edhe shkollat e mesme të përgjithshme dhe profesionale, duke krijuar mundësinë e arsimimit të një mase më të madhe të popullsisë.<ref>{{Cite journal |last=Malaj |first=Edmond |date=2017-06-30 |title=DUKAGJINËT GJATË MESJETËS. SHTRIRJA GJEOGRAFIKE E TROJEVE DHE DISA KARAKTERISTIKA |url=https://doi.org/10.61773/sb49q674 |journal=Studime Historike / Historical Studies |volume=1 |issue=1 |doi=10.61773/sb49q674 |issn=3005-8481}}</ref> Por regjimi komunist goditi herë pas here intelektualët më të mirë, për arsye të bindjeve të tyre. Pas ardhjes së demokracisë, në vitin 1990, Hasi u krijua si rreth më vete dhe mundi të administronte vetë resurset e tij. Tani kjo zonë ka një zhvillim të njëjtë me të gjitha krahinat e tjera të Shqipërisë.Hasianët kanë emigruar, pa harruar kurrë vendlindjen, ku edhe kanë investuar në ndërtimtari dhe në drejtime të tjera. === Kontributet e Hasit gjatë luftës së Kosovës, 1998–1999 === Hasi, si gjithmonë, ka qenë mbështetës i popullsisë së Kosovës, e kjo jo për pozitën e vet gjeografike, por se populli i Hasit ka qenë gjithmonë përkrahës i Kosovës, se tek ky popull ka gjetur vetveten. Hasin e bashkon me Kosovën tradita, dialekti, zakonet, doket e gjithçka. Hasi lidhet më shumë se me këdo me Kosovën e popullin e saj, kështu që për periudhën e fundit të luftës Hasi nuk mund të bënte gjë tjetër, vetëm se do të bënte detyrën e tij në ndihmë të vëllezërve kosovarë. Menjëherë pas demokratizimit të vendit, në vitet ’90, populli i Hasit rifilloi lidhjet tradicionale me Kosovën. Rifilluan lidhjet miqësore, jo vetëm ato të vjetra, por lidhje të reja që ishin ndërprerë dhunshëm në vitet e komunizmit. Hasi u bë trampolinë e kalimit të kufirit të kosovarëve nga Kosova për në Shqipëri e pastaj për në Perëndim e anasjelltas. Këto lëvizje të popullit kosovar, luftëtarët kosovarë patriotë si Adem Jashari, Zahir Pajaziti e Luan Haradinaj, bënë lidhjet e para me patriotë hasianë për ta shfrytëzuar këtë territor si korridorin kryesor të furnizimit të Kosovës me armatime e municione dhe, më në fund, të arrihej qëllimi i përgatitjes së UÇK-së për luftën vendimtare. Si rezultat i kësaj vetëdijeje për lirinë e Kosovës, shumë djem hasianë dhanë jetën duke shoqëruar djemtë kosovarë nga Shqipëria për në Kosovë, që nga viti 1992, kur askush nuk e dinte se në Kosovë po përgatitej një luftë e madhe. Për shoqërimin e këtyre luftëtarëve kosovarë u varën 8 djem të rinj nga Pogajt, Vlahën, Golaj, Kishaj etj. Populli hasian kurrë nuk ndejti duarkryq për çdo vrasje në kufi të djemve hasianë. Në të njëjtin vend, menjëherë, bashkëluftëtarët e të njëjtin qëllim, me gjithë vështirësitë që ishin, ata i kanë goditur patrullat serbe në çdo vend dhe, sipas vetë deklarimeve të palës serbe në takimet dypalëshe, nga viti 1992 e deri në vitin 1997 janë vrarë mbi 4 dhe janë plagosur 3 ushtarë të tjerë. Si dhe nga policia kufitare e PKK Vlahën, në gusht të vitit 1994, janë kapur robër një patrullë prej 3 kufitarësh serbë, e cila po patrullonte brenda territorit shqiptar, dhe më pas, me marrëveshjen e 2 qeverive, është bërë e mundur dorëzimi i tyre në Vermicë. Këto goditje të patrullave serbe janë bërë nga djemtë hasianë, ish-bashkëluftëtarë të UÇK-së. Popullsia hasiane ishte e gatshme, pa asnjë shpërblim, që të sakrifikonte për lirinë e Kosovës. Menjëherë pas ardhjes së forcave të UÇK-së në Has, të cilat në fillim u dislokuan në Cahan dhe më pas në Vlahën, Krumë dhe Helshan, të gjithë djemtë e rinj u angazhuan në ndihmë të ushtrisë kosovare dhe në këtë luftë, në ndihmë të Kosovës, direkt në front të luftës kanë dhënë jetën 14 djem hasianë për lirinë e Kosovës. Kontributi i Hasit për Kosovën nuk ishte vetëm në frontin e luftës, por kur kosovarëve po u rrezikohej ekzistenca dhe barbarët serbë po dëbonin me dhunë nga trojet e tyre shekullore popullsinë civile, hasianët, i madh dhe i vogël, u angazhuan për strehimin e popullsisë kosovare të shpërngulur. Vetëm nëpërmjet VKK Qaf-Prush kanë hyrë nga Kosova për në Shqipëri 57.000 veta, ku të gjithë u strehuan në shtëpitë hasiane. Mendoni që Hasi vetë kishte rreth 21.000 banorë. Në Has, përgjatë vijës kufitare, u zhvilluan shumë përleshje me armë mes ushtrisë serbe dhe forcave kufitare shqiptare. Megjithë epërsinë numerike dhe në armatime të ushtrisë serbe, ajo nuk arriti asnjëherë që të largonte nga pozicionet e zjarrit policinë kufitare, megjithëse ajo u mundua që të kalonte kufirin dhe të dislokohej në territorin tonë, me qëllim që ta kishte më të lehtë minosjen e vijës kufitare brenda territorit tonë, por policia kufitare, me veprime luftarake, e pengoi atë që të bëhej i mundur dislokimi në territorin tonë. Nga policia dhe forcat e zbulimit shqiptar pati vetëm 6 të plagosur, ndërsa nga pala serbe, të raportuar në takimet dypalëshe, janë vrarë 3 ushtarë serbë, si në rajonin e Qaf-Prushit dhe të Dobrunës, të cilët kishin dalë brenda territorit tonë duke minuar territorin. Momenti më kulminant për UÇK-në dhe luftëtarët hasianë që ishin të inkuadruar në luftë ka qenë mësymja që u mor kundër ushtrisë serbe për të hapur korridorin nëpërmjet Pashtrikut, ku aty, mes luftëtarëve të Kosovës, kanë marrë pjesë afërsisht direkt në luftë rreth 50 luftëtarë me armë në dorë nga Hasi. Duhet theksuar këtu se vetëm nga fshati Cahan, ditën e parë të sulmit, kanë qenë direkt në luftë dhe në prapavijë, për furnizimin e luftëtarëve me armatim e municion e ushqime, mbi 30 djem të rinj të fshatit, si rrallë ndonjë fshat në Shqipëri që mund të ketë dhënë ndihmë kaq të madhe për lirinë e Kosovës. '''Arkeologjia''' Në fillim të shekullit të XIII (1208) krahina në mes Gjakovës dhe Prizrenit, Drinit të Bardhë, Erenikut dhe Valbonës, në dokumentet sllave shënohet si “Patkovo”, emërtim që ruhet edhe një shekull më vonë në Krisovulën e Deçanit në vitin 1330, si dhe në manastirin e Shën Arhangjelit në Prizren më 1348. Brenda këtij territori shtrihej edhe Hasi. Emërtimi Has del në pah në një dokument të vitit 1570. Shumë kronistë të fillimit të shekullit të XVII, në argumentimin e origjinës së Kastriotëve, e përmendin me emrin “Az” apo “Ass” dhe popullin si Askol, që në të vërtetë, nga mungesa e përdorimit të (h), (s) në latinisht, nënkupton emërtimin Has.Në vitet e para të shekullit të XVII Hasi njihej edhe me emrin Shullaa, që në latinisht do të thotë “Vende të thata” e që, për shkak të natyrës së tij, këtë e ka ruajtur edhe në ditët e sotme duke u quajtur Hasi i Thatë. Studiuesi S. Pulaha e lidh emrin e krahinës me “Nahije e Hasseve”, sipas regjistrave kadastralë osmanë të shekullit XV–XVI, që ndaheshin pronat. Këto territore që njiheshin si nahije e Hassejve qenë Rudina, Domeshtici dhe Pashtriku, të cilat, me kalimin e kohës, si prona në vete, u unifikuan duke dhënë emërtimin e sotëm Has. Të dhëna për banorët e Hasit janë disa, por interes paraqet relacioni i Pjetër Mazrekut, arkipeshkv i Tivarit (1586–1637), i cili në vitin 1633 ka shkruar: “Si të kalohet ky mal e ky lum, hyhet në krahinën që gjetiu quhet Shullaa ose Has, në kufij të Serbisë, ky Hasi është banue nga një numër i pakufij shqiptarësh, nënshtetas të turkut”.Po ky arkipeshkv më poshtë shkruan se Hasi përfshin shumë katunde. Asht i banuem prej shqiptarësh.Territori i Hasit është i banuar prej kohësh të lashta dhe ruhen dëshmi e të dhëna arkeologjike që nga eneoliti (epoka e bakrit) (2600–2200) p.e.r. Studimi i kulturës së hershme, në mënyrë të veçantë nga gjurmime dhe eksplorime i vendbanimeve dhe varrezave, është përfituar një material i pasur me përkatësi kohore dhe hapësinore të tilla që hedh dritë mbi formimin e kulturës dhe etnosit ilir. Për studimin e lashtësisë së banimit të kësaj krahine, përveç gjetjeve të rastit në Golaj, Helshan, Fajza e Brrut, janë ndërmarrë edhe ekspedita arkeologjike nga studiues të njohur që kanë ardhur në përfundimin se ky popull i përket Dardanisë së lashtë. Në Has gjenden vendbanime të lashta të fortifikuara, të hapura dhe shpellore.Qendrat arkeologjike të cilat janë studiuar në Has veçojnë: Vendbanimi i Krumës (Ulez) në vitin 1967, ku u eksploruan tetë Tuma (kodërvarre) nga 24 të tilla dhe u gjet një inventar i pasur në qeramikë, armë, stoli dhe mjete metalike që datojnë në periudhën e parë të hekurit, shek. XII–VIII p.e.r. Në vitin (1970–1972) u eksplorua Tuma e Romajës, nekropoli i së cilës dha material të pasur arkeologjik të ngjashëm me atë të Krumës, etj. Në vitin 1987 u eksploruan tre Tuma në Mujaj, ku dhanë material të pakët, por kronologjikisht mirë të përcaktuar si të periudhës së hekurit, kryesisht të shekullit VI–V p.e.r. Tuma të tilla të paeksploruara ka me shumicë në territorin e Hasit, si Golaj, Perollaj, Helshan, Fajza, Tregtan, Brrut, etj. Janë studiuar vendbanime të tilla edhe në Ujz e Rugovë të Hasit.Vendbanimet shpellore kanë përhapje në zonën e lartë të Hasit. E tillë është Shpella e Dajcit, e studiuar në vitin 1985–1987, e cila është banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Vendbanime të tilla ka në Qytetez, në Dobrunë e Lipavec.Vendbanimet e fortifikuara kanë filluar nga jeta paraqytetare dhe janë vendosur në pika dominuese, duke i ndërtuar me gurë, llaç e gëlqere. Njiheshin nga sllavët me emrin “Gradina” dhe kodrat ku janë vendosur quheshin Gradishta. Autorët antikë i përmendin me emrin CASTELLUM. Të tilla janë vendbanimi i fortifikuar në Gradisht të Ura e Fshejtë, fortifikimi në Gradisht të Madh të Krumës, në lartësinë 928 m, që turqit i dhanë emrin “Hisarllik”, prandaj dhe quhet Kalaja e Hisarit. Fortifikim të tillë kemi edhe në murin e Dajcit, në Kështel, etj. Gjatë antikitetit të vonë dhe mesjetës kemi kala në Kosturr e Pus të Thatë, ndërsa më vonë u ndërtua Kalaja e Lekës (Qafa e Qytetit).Vendbanime të tjera të njohura në këtë rreth janë: Komuna Golaj me fshatrat: Golaj, Nikoliq, Vlahen, Dobrunë, Helshan, Kosturr, Perollaj, Zjeç, Letaj, Qarr, Bardhaj. Komuna Fajza dhe Komuna Gjinaj. Shumë historianë e lidhin vendorigjinën e Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu me rrethin e Hasit, ku fisi Mazrreku mendohet se ka lidhje me fisin e Skënderbeut '''Vendet turistike të Hasit''' '''Bjeshkët e Krumës''' Ofrojnë gjithashtu peizazhe të bukura, ajër të pastër dhe destinacion të favorshëm veror për banorët vendas. Potencialet turistike të zonës përfshijnë: klimë të shëndetshme dhe bukuri natyrore, destinacione pelegrinazhi, kullota të pasura, shpella, si dhe pamje natyrore dhe arkeologjike, ngjitje alpinistike në majë të Qytezës etj. Ngjitja në mal bëhet me makinë nga Cahan-i ose në këmbë e me kafshë nga Kruma === Mali i Pashtrikut === Ky mal legjendar, përpos bukurive të rralla, me luginat, kreshtat e maleve, bimësinë dhe faunën e pasur, si dhe burimin e tij karakteristik, Dragavodin, ka një peizazh mahnitës. Nga maja e këtij mali duken pllajat e bukura të Kosovës dhe qytetet e Gjakovës, Prizrenit, Kukësit e Krumës. Në majën e këtij mali gjendet një vend pelegrinazhi, i cili është i përvitshëm dhe frekuentohet nga të gjithë banorët e trevave të Kosovës dhe të Hasit, sidomos nga besimtarët e sektit bektashi. Ky mal është legjendar, sepse nga këtu është nisur edhe lufta për çlirimin e Kosovës në vitet 1997–1999. Në këtë rajon ka shumë lapidarë, ku përkujtohen dëshmorët e lirisë. Çdo pëllëmbë tokë e Pashtrikut është e larë me gjak. '''Shpella e Daçit''' Shpella e Dajçit (2600 p.e.s.–1200 p.e.s.), rreth 10 km në lindje të Krumës. Kjo shpellë gjendet në lagjen Dajç të fshatit Mujaj. Është një shpellë shumë karakteristike në llojin e vet. Ajo daton që në kohë shumë të lashta. Nga gërmimet arkeologjike të kryera këtu tregojnë se kjo shpellë është banuar që në lashtësi dhe gjithë zona përreth ka tuma të ndryshme. Në këtë shpellë janë bërë kërkime në vitin 1985–1987 nga arkeologu Muhamet Bela dhe, sipas kërkimeve, kjo shpellë është e banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Gjatë kërkimeve të këtyre viteve janë zbuluar shpata, thika dhe lloje të ndryshme qeramikash.Si kjo shpellë e ngjashme është dhe një në Qytezën e Dajçit dhe quhet Shpella me Oborr, për të cilën nuk është folur dhe kontrolluar asnjëherë. Në afërsi të kësaj lagjeje, te Fushat e Robit, ndodhen disa tuma të pakontrolluara . '''Shpella e Pëllumbave (Shpella e Llapatanavë)''' Kjo shpellë ka marrë emrin Shpella e Pëllumbave (ose, në të folmen e Hasit, quhet Shpella e Llapatanavë, sepse aty qëndrojnë shumë pëllumba të egër në dimër dhe në verë). Ajo shtrihet në vargmalin e Pashtrikut, në kufirin mes fshatrave Vlahen, Dobrunë, Nikoliq dhe Greçinë.Ajo shtrihet mes një pylli të dendur dhe një bimësie shumë të rrallë, e cila është shumë e larmishme. Në pranverë, pamja e luleve karakteristike të kësaj zone është një bukuri e veçantë dhe shumë tërheqëse. Kjo zonë vazhdimisht është përdorur si vend ekskursioni turistik nga shkollat e rrethit tonë.Kjo shpellë nuk është e eksploruar nga asnjë njeri deri më sot, të paktën nuk ka të dhëna të tilla. Megjithatë, në pamje të jashtme dhe kur futesh brenda, ajo ka disa karakteristika të veçanta që të joshin të eksplorosh në të.. '''Pisha e Gjinit''' Kjo ka një pamje shumë të bukur, e cila është shumë karakteristike për zonën, sepse e gjithë zona përreth është e zhveshur dhe e mbuluar me shkurre të vogla. Kjo pishë është si kurorë mes tyre dhe fshatit prej mëse një shekulli. Ajo është dhe mes dy burimeve, të cilët janë në mes të fshatit Gjinaj. '''Burimet karakteristike''' '''Lumi i Krumës (Vrella)''' Në vendin ku buron ky lumë ka një pamje shumë të mahnitshme, por, për shkak të shfrytëzimit të saj për ujë të pijshëm, ajo e ka humbur shumë bukurinë. Por, po të vazhdosh në rrjedhën e saj deri në lumin Drin (Liqeni i Fierzës), ajo ka pamje shumë të bukura, ku përgjatë gjithë rrjedhjes ka shumë pemë dhe veçanërisht arrat e saj karakteristike. Uji i këtij lumi përdoret nga fermerët për vaditjen e tokave bujqësore. Gurra e Domaj '''Gurra e Domajve''' Është një burim shumë karakteristik me ujë të kristaltë, që akoma dhe sot ruan origjinalitetin e saj, pasi ajo nuk është transformuar si ajo e Krumës. '''Gurra e Dodes.''' Ky burim i rralle ndodhet ne mes te fshatit Vranisht e Fajza i cili eshte ne mesin e nje pylli te bukur me nje uje shume karkteristik dhe pejsazh shume te bukur . Legjendat thonë se këto dy burime vijnë nga bjeshkët e Cahanit dhe kanë të njëjtin ujë dhe rrjedhin nga i njëjti burim i nëndheshëm. Për të vërtetuar këtë, dhjetëra vjet më parë, në një shpellë në qendër të Cahanit është hedhur bojë në shpellë dhe kjo bojë ka dalë në Vrellën e Krumës dhe në Gurrën e Domajve. Ky burim karakteristik, përgjatë gjithë rrjedhjes së tij deri në derdhjen në Drin, shtohet me disa burime të tjera, burime të vogla me ujë shumë karakteristik për pastërtinë e tij. === Lugina e Zahrishit === Kjo luginë krijohet aty ku bashkohen Përroi (Lumi i Vlahenës) dhe Përroi i Rosmanit (Lumi i Rosmanit) dhe vazhdon deri në derdhjen e lumit Drin në Va-Spas. Aty, liqeni i Fierzës, në kuotat e tij më të larta, krijon një peizazh mahnitës, të rrethuar me një kurorë pyjesh shumë të larmishme. Po kështu, kur ulet niveli i liqenit, aty shfaqet një bukuri e rrallë, me kanionet e bukura që kanë një thellësi nga 4–12 m, ku në mes rrjedh një lumë i vogël që nuk shteron kurrë. Kjo luginë vazhdon deri te fshatrat e Liqenit të Kuq dhe te Kalaja e Lekës, në Va-Spas. === Kullat === Kullat e bukura të Kurpalëve, të Bajraktarit të Hasit, si dhe kullat e tjera në fshatrat Golaj, Kosturr, Krumë etj., i japin një dimension tjetër historisë së lashtë dhe kulturës së pasur të Hasit. Ndarja administrative # Bashkia e Hasit, me ndarjen e re territoriale, përfshihet në një njësi administrative dhe ka në përbërjen e vet 4 njësi administrative: #* Njësia Administrative Qendër Krume #* Njësia Administrative Golaj #* Njësia Administrative Fajzë #* Njësia Administrative Gjinaj #** #** #* '''Referenca''' #* '''Literatura dhe autori i shkrimit''' Këto materiale janë grumbulluar për rrethin e Hasit nga Ramiz Cahani. Është bërë një studim shumë i gjatë, ku janë shfrytëzuar disa dokumente studimore, kryesisht të studiuesve: #* R. Bogdani #* Sh. Hoxha #* Studime Gjeologjike #* Studime Gjeografike #* Harta Topografike #* Harta Gjeologjike #* si dhe gojëdhëna. == Shiko edhe == {{Shqipëria}} [[Kategoria:Rrethe në Shqipëri|H]] 22oi4de4lzo4unx01arcklth25sjixj 3026583 3026387 2026-08-18T06:55:31Z Cahani 24024 3026583 wikitext text/x-wiki {{coord|42.11|N|20.23|E|source:wikidata|display=title}} {{Pp}} {{Shkronja}} [[Skeda:Has Municipality within Kukës County.svg|parapamje|Bashkia e Hasit në qarkun e Kukësit]] Rrethi i Hasit ishte, sipas ndarjes së re territoriale, 1 nga 61 bashkitë e Republikës së Shqipërisë. Bashkia e Hasit ka 23.100 banorë (deri në vitin 2026, sipas gjendjes civile Has), një sipërfaqe prej 374 km² dhe kryeqendër Krumën. Hasi është një krahinë etno-gjeografike me kufij të përcaktuar shumë qartë, i rrethuar pothuajse rreth e qark. I gjithë Hasi me lumenj në mes ngrihet madhështor mali i Pashtrikut, me lartësi 1989 m mbi nivelin e detit. Në veri dhe në lindje, Drini i Bardhë dhe dega e tij Ereniku që e ndajnë nga Krahina e Rekës dhe Podrimës (Rrafshi i Drinit). Në jug dhe në perëndim kufizohet me krahinën e Lumës dhe Malëziut, me të cilat i ndan Drini i Bardhë dhe i bashkuar, dhe sot liqeni i Fierzës, ndërsa në veri-perëndim përroi i Skatinës e ndan nga Bytyçi i rrethit të Tropojës. Bashkia e Hasit, duke u ndodhur në verilindje të Shqipërisë, bën pjesë në Qarkun e Kukësit (brenda territorit të Shqipërisë, ndërsa pjesa tjetër e Hasit është në vartësi të Komunës së Gjakovës dhe një pjesë në vartësi të Komunës së Prizrenit). Hasi që ndodhet në Republikën e Shqipërisë nuk plotëson njësinë etnografike të Hasit. Krahina e plotë e Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913. Mu në lindje, Hasi i Shqipërisë, nëpërmjet vijës kufitare të vënë që në vitin 1913 (që ndau Kombin përgjysmë), kufizohet me Republikën e Kosovës, përkatësisht mund të themi me vetveten. Gjymtimi i territorit të Hasit gjatë shekullit XX nuk krijoi vetëm një izolim të paparë, por, më thellë akoma, një ndarje shpirtërore, kulturore dhe etnografike me vetveten, ndarje e cila u përjetua jo më pak dhimbje. Sot, pas 100 vjetësh, gjysma e Hasit, rreth 375 km² dhe popullsi rreth 50.000 banorë, bën pjesë në Republikën e Kosovës. Ndërsa në R. Sh. Hasi ka 374 km² me popullsi 22.000 banorë. I gjithë Hasi është 645 m² me një popullsi rreth 72.000 banorë, pra është zona me popullsinë më të madhe në verilindje, në rast se nuk do të ishte i ndarë në dy shtete. Shtrihet në mes gjerësive gjeografike veriore 42° 05’ 45" në fshatin Brrut dhe 42° 17’ 57" në veri në majën e Krajlicës, si dhe në gjatësinë gjeografike lindore 20° 13’ 11" në Kosturr (Bregu i Drinit) dhe 20° 32’ 50" në majën e Pashtrikut në lindje. Ka një sipërfaqe prej 393 km², gjatësi e vijës kufitare është 85,8 km, nga këto kufij tokësorë 27,8 km me Hasin e Rrafshit, lumorë 14 km me rrethin e Tropojës dhe 44 km kufij liqenorë me rrethin e Kukësit (Lumën e Malëziun). === Traditat dhe zakonet e Hasit === Artikulli kryesor: Kultura e Hasit Hasi ka një ndryshim të qartë dhe të dallueshëm me krahinat kufitare, ai identifikohet nga traditat e zakonet, nga dialekti i tij karakteristik, nga veshjet e tij dhe nga këngët dhe vallet e tij. Ka një kulturë shumë të zhvilluar dhe të pasur dhe të veçantë nga krahinat tjera, gjë që është një vlerë e shtuar në mbarë kulturën shqiptare, por fatkeqësisht nuk ka shumë studime në këtë drejtim dhe mund të themi që është krahina më e pastudiuar në Shqipëri dhe për shkaqet që thamë më lart (ku Hasi i Shqipërisë ishte në vartësi të Kukësit) dhe, si pasojë, shumë tradita e zakone Hasjane janë identifikuar deri më sot si Kuksiane, ku në të vërtetë ato dallojnë dukshëm me ato të Kukësit (Lumës), por pas përmbysjes së komunizmit edhe Hasi filloi të shpalosë kulturën e vet, kështu që tani më ajo ka filluar të njihet mirë. Kjo duhet të theksohet vetëm për në Shqipëri, sepse në Kosovë njihen mjaft mirë traditat dhe zakonet Hasjane, pasi vetë lidhjet tradicionale të Hasit me Kosovën e kanë bërë që kjo krahinë të jetë një dhe e pandarë me Kosovën e sidomos me Gjakovën. === Karakteristikat e veshjes dhe këngës e valles Hasiane === Një studim i bërë në vitin 1971 nga studiuesi R. Bogdani në fshatrat e Hasit të Shqipërisë dhe të Kosovës, ai e ka vlerësuar shumë kulturën Hasjane dhe e ka shkruar atë në detaje, sidomos për veshjet, vallet e këngët e Hasit. Më poshtë po citojmë pjesë nga karakteristikat e valleve Hasjane. Vallet e kësaj krahine marrin përparësi, sepse, duke pasur një shtrat të njësuar, bëjnë jetë artistike folklorike brenda dhe jashtë kufijve të sotëm shtetërorë. Kërcimet njëshe (si për burrat, ashtu dhe për gratë) përbëjnë dukurinë më tipike e më të kristalizuar. Ka rëndësi të theksohet se struktura e tyre, ashtu si e tërë vallëzimeve të këtij sistemi, kudo ku praktikohen, është elastike dhe lejon në një masë të konsiderueshme improvizimin dhe spontanitetin dhe një thurje të motiveve dhe figurave koreografike. Megjithatë, ato kanë një bazë karakteristike hasjane, që e dallon në njëfarë mase nga vallet e krahinave fqinje. Në Has, vallet e grave, në krahasim me ato të burrave, janë më të shumta në numër dhe më të begata në aspektin krijues dhe interpretues, sepse dallohen sidomos për shprehësinë dhe lëvizjet e lirshme. Si të tilla, ato gjejnë praktikim më të dendur. Zakonisht vendasit përdorin për to emërtimin “kcim” ose “kcim grash”. Kërcimet e grave të Hasit, ashtu si përgjithësisht ato të krahinave të Shqipërisë së Veriut (duke përfshirë “Kosovën”, “Maqedoninë” dhe Malësinë), në të cilat praktikohet i njëjti sistem vallëzimi, shquajnë për tri tipare karakteristike. Së pari, formën më të hershme dhe më origjinale të kërcimeve e përbën ekzekutimi nga një grua e vetme, në mënyrë vetjake. Së dyti, kur gratë kërcejnë në dasma, është rregull që të ngrihen të parat “bijat” e shtëpisë (nuset që kanë dalë nga ajo shtëpi ku zhvillohet dasma), të cilat, në krahasim me të tjerat, kërcejnë e këndojnë më fort. Së treti, fillimi dhe ekzekutimi i kërcimit nga një valltare, reagimi i të pranishmëve përreth dhe lidhja e valltares me mjedisin e dasmës, të gjitha këto të shoqëruara me këngë e të kryera si mbas një rendi të caktuar, kanë ndikuar në kristalizimin e formës artistike të këtij vallëzimi, i cili ka marrë përmasat e plota të një spektakli popullor. Kjo mënyrë kërcimi nis zakonisht në Has me këngën e parë “Shka ka defi, mori, çi po krat? (kërcet)”. Pastaj pason vargu i dytë: “Ani, po k’saj Razës (emrin i asaj që do kërcejë), mori po i vikat (thërret)”, që këndohet nga të pranishmet përreth. Kërcimet e grave hasjane praktikohen edhe nga dy veta, dy gra ose dy vajza, dhe më rrallë nga tri veta. Në rastin e fundit, kur ato luhen njëherësh nga një vajzë, një nuse dhe një plakë, diferencohen më së miri tri plane kërcimesh, që i japin vallëzimit një pamje të larmishme. Në vallet e grave (pa përjashtuar edhe ato të burrave), spikasin edhe të tilla që, për shkak të përmbajtjes së tyre, kanë marrë një fizionomi pak a shumë më të qenësishme koreografike, aq sa në disa raste dalin me emërtime të veçanta. Si të tilla përmendim vallet e kënduara: “Nama ni pikë uj-e”, “Çitma kamën përmi kamë”, “Moj e mira bardh’ si pllumi”, “I mjeri unë’ xingth’ i vetëm”, “Plaku i dasmës”, “Moj Hatixhe n’shami t’kuçe”, “Kcimi i shotës” (dy vallet e fundit luhen kryesisht në Hasin e Shqipërisë Veriore). Po kështu, një studim për veshjet e Hasit ka bërë dhe Drita Statovci. Sipas kësaj autoreje, edhe veshja e Hasit nuk është shumë më ndryshe krahasuar me veshjen e rajonit të Gjakovës dhe të Pejës. Dhe se ajo nuk përbën shumë ndryshime në strukturën e veshjes. Veshja e grave të Hasit (zonë kodrinore ndërmjet Gjakovës e Prizrenit në anën e djathtë të Drinit të Bardhë) është aq origjinale, saqë gati nuk ka asgjë të përbashkët me veshjen e Dukagjinit e të Podrimës, vise në të cilat kufizohet. Drenica, Prekorupa (Llapusha), Morava, Gora, Opoja, Llapi, Gollaku, Luma etj., gjithashtu i kanë disa tipare rajonale në veshjen e tyre, por edhe shumë elemente të përbashkëta. Përveç Rugovës, Dukagjinit dhe Hasit, viset e tjera të Kosovës nuk dallojnë shumë për nga veshja popullore. Veshja e grave të Hasit, duke mos përzier Malësinë e Gjakovës, paraqet një variant të veçantë dhe tipologjikisht i takon veshjes me këmishë të gjatë e një dy futa. Këtu pështjellakët s’janë të zymtë, por kryesisht të ndritshëm, të kuq. Të pasmin e quajnë “pshtallak”, kurse të përparmin “kanac” e “bohçe”. Veshja e burrave të Hasit ka pak ndryshime me veshjet e Malësisë së Gjakovës dhe të Dukagjinit, ku përbëhen me jelekë të kuq dhe tirq me gajtane, opinga të qepura me pej, kapuç të bardhë me majë, shoke (brez) dhe shami të kuqe të mbështjellë rreth kapuçit e qafës etj. === Kushtet Natyrore === Ndërtim dhe strukturë gjeologjike të larmishme, tepër të ndërlikuar, me evolucion kompleks dhe jo të njëjtë; Pasuri të larmishme minerare dhe me vlera industriale; Reliev malor, me kontraste të mëdha, shumë i copëtuar, me mundësi tepër të kufizuar për toka të punueshme, por me mundësi të pasur për zhvillimin e turizmit, blegtorisë, pemëtarisë, pylltarisë etj.; Klimë e larmishme, me mundësi të pasur për zhvillimin e disa degëve të bujqësisë dhe sidomos të turizmit; Pasuri të mëdha ujore e potencial të madh hidroenergjetik. Toka të degraduara nga erozioni; Bimësi e larmishme, e pasur me pyje ahu, dushku; Veçori të përgjithshme. Botë e larmishme shtazore, me rëndësi ekonomike dhe turistike; Vendbanime të rralla, të vogla, me arkitekturë karakteristike; Popullsi e rrallë e vendosur kryesisht në lugina dhe gropa, me prirje pakësimi të vazhdueshëm nga emigrimi. Relievi i Hasit vjen si rezultat i veprimtarisë së përbashkët të faktorëve endogjenë dhe ekzogjenë (të brendshëm dhe të jashtëm) në periudha të ndryshme gjeologjike. Veprimtaria e dendur vullkanike dhe lëvizjet e reja tektonike i kanë dhënë relievit të Hasit konfiguracionin e sotëm që paraqitet mjaft interesant. Është reliev kodrinoro-malor me lartësi mesatare 400–500 m mbi nivelin e detit. Në mes shtrihet fushëgropa e Hasit (Krumës) e që rrethohet nga veriu, lindja e jugu me një rrjet kodrinoro-malor. Kjo fushëgropë me origjinë fundore se ka formë pak a shumë të sheshtë. Relievi i saj ulet gradualisht nga lindja drejt perëndimit. Si rezultat i veprimtarisë erozive të lumit të Krumës dhe degëve të shumta të tij, kjo fushëgropë është e ndarë në blloqe paralele. Këto blloqe njihen nga banorët me emrin “pod” që do të thotë rrafsh ose “pla”. Këto rrafshe emërtohen nga banorët sipas përroit që i ndan ose fshatrave që i përkasin, të tillë janë: Podi i Shahjës, Breshezës, Vranishtit, Zahrishtit ose Plani i Krumës, Nikoliqit, Pates etj. Në perëndim të lumit të Krumës, në fshatrat Vranisht, Fajza dhe Tregtan, relievi është me kodrinor dhe ulet nga jugu drejt veriut deri në Vaspas, duke formuar rrafshe të ndara nga përrenjtë. Kjo sipërfaqe ka qenë e mbuluar me pyje të shumta lisi që përbënin një pasuri të madhe. Në vitet ’60–’70 të shekullit XX këto pyje u prenë duke u kthyer në toka buke. Malet që e rrethojnë në veri janë të ulëta. Dallohet një varg që fillon nga Kosturri deri në Letaj, ku lartësohen maja e Aplasit (1043 m), e Sarajt e Sukut. Këto maja ndahen nga ulje dhe qafa si në fushën e druve, qafë e Zgjeçit e Letajve, që e lidhin pellgun e Krumës me luginën e Skatinës e më larg. Në lindje një kordon kodrinoro-malor me drejtim meridional e ndan fushëgropën e Krumës. Fillon në veri me majën e Krajlicës (1002 m), vazhdon me majën e Kishës, majën e Zesë dhe, pasi kalon Qafën e Murrizit, lartësohet maja e Kalazarit (1295 m), rrethi i Kunorës (1512 m) dhe arrin lartësinë më të madhe në malin e Pashtrikut, 1989 m. Ky varg ulet në Qafën e Prushit (651 m), me Qafën e Dobrunes, nëpër të cilat ndodhen rrugëkalimet që lidhin dy njësitë gjeografike të Hasit. Në jug të Hasit ngrihet në formën e një horsti pllaja e Hasit, e formuar nga gëlqerorë kretakë me lartësi mesatare 900–1000 m mbi nivelin e detit. Mbi këtë pllajë lartësohen disa maja si ajo e Murit, e Kështelit, e Bitorrit, për të arritur lartësinë më të madhe në mesin e saj në majën e Qytezës, 1435 m. Është një pllajë karstike me shumë gropa (hurdha) që, po t’i shohim nga larg, duken si hojet e bletës. Ka shpella të shumta si ajo e Dajcit, e Dajanit, e Pëllumbave me oborr me dy dyer, shpella që tingëllon, Shpella e Cahanit, e cila është dhjetëra metra e thellë etj. Si rezultat i dukurive karstike, kjo pllajë është e varfër në burime sipërfaqësore. Shpatet bien thikë mbi gropën e Krumës dhe luginën e Drinit në jug. Është e pasur me pyje dhe kullota. Pjesën kryesore të territorit e zënë dushqet. Ato kanë kapur gjithë fushëgropën e Hasit ku ka pasur masive pyjesh lisi (qarr, bung) dhe pyje të përziera si shkozë, frashër, panë, mullëz, krekëz etj. Këto pyje u prenë në vitet ’60–’70, duke u kthyer në toka buke. Në lartësitë mbi 1000–1200 m shtrohen pyjet e Hasit të përhapura në bjeshkën e Krumës, Vranishtit, Gjinajve, Dajcit, Mujajve, Cahanit & Kishajve etj. Ka pasur pyje halore në shpatin verior të Pashtrikut, të cilët janë dëmtuar në vitin 1943; është djegur plotësisht dhe nga kjo ditë aty ka shumë pak rrënjë bredhi e pishe. Në lartësitë e Pashtrikut kanë përhapje kullotat alpine; aty ka bimë të ndryshme mjekësore. Lumi kryesor është Kruma, 6 km i gjatë, pasi derdhet në liqenin e Fierzës, dhe degët e tij Rusmani 11 km, Vlahna 13 km, Përroi i Vranishtit 5 km, Leshnica 6 km dhe Skatina 14 km. Gjatësia e tyre është shkurtuar me futjen në luginat e tyre të ujërave të liqenit të Fierzës. Janë të shkurtër dhe me prurje të pakta, sidomos në verë, ku niveli i tyre është mjaft i ulët. Gjatë reshjeve të shumta ata rriten në mënyrë të menjëhershme dhe po ashtu ulen shpejt, pasi burimet e tyre nëntokësore janë të varfra. Kanë qenë vetëm 2 H/C, një në fshatin Domaj-Has me fuqi 30 kw/orë dhe një tjetër në Krumë, që momentalisht janë të shkatërruar plotësisht, por që ka tentativë për rindërtimin e tyre. Megjithëse një pjesë e madhe e territorit të Hasit është e mbuluar me gurë e shkëmbinj, por nëntoka fsheh pasuri minerale jo të vogla, shfrytëzimi i të cilave mund të përmirësojë ndjeshëm jetesën e banorëve të kësaj zone. Duke qenë larg ndikimit të detit, edhe pse lartësia nuk është e madhe, i përket klimës mesdhetare paramalore. Karakterizohet me verë të nxehtë dhe të thatë e me dimër të ftohtë e me reshje, pra merr pak a shumë tipare kontinentale. Rreth 2/3 e reshjeve bien në vjeshtë të vonë dhe në dimër, kryesisht në formë shiu, ku nuk mungojnë edhe reshjet e dëborës; trashësia e secilës në lartësi i kalon 1 m e më shumë në zonën e Cahanit. Sasia mesatare vjetore e reshjeve lëkundet nga 900–1000 mm në vit. Ajo rritet drejt lindjes së Hasit në shpatet malore të ekspozuara nga perëndimi. Temperatura mesatare vjetore është 11,4 °C. Mesatarja e janarit është (0–1 °C) dhe e korrikut (23–24 °C). Minimumi absolut ka qenë (–21 °C) në janar 1985 dhe maksimumi absolut (41 °C) në korrik 2004. '''Pasuritë Nëntokësore''' I. Edhe në këtë rreth ka mjaft objekte minerale, por më kryesori është ai i Vlanës, me rreth 3.000.000 ton rezerva kromi, me përmbajtje 30–32 % Cr₂O₃ dhe në trupa të veçantë me mbi 40 %. Në këtë rreth ka dhe objekte të tjera si në Gajrep, Gzhime, Perollaj, Mac etj., ku njihen rreth 300.000 ton rezerva me mineral kromi. II. Përveç mineralit të kromit janë të njohur dhe mjaft objekte të bakrit damaror kuarc-sulfur në masivin gabror të Kaptinës, në zonën e Nikoliq 1 dhe 2, me rreth 2.000.000 ton rezerva, Golaj me 1.000.000 ton. Si miniera e Golajt, ashtu dhe e Krumës janë të mbyllura dhe nuk shfrytëzohen. Gjithashtu edhe në shkëmbinjtë efuzivë Helshan janë takuar një sërë objektesh, trupash mineral bakri si në Spas, Helshan dhe Kosturr. Pasuritë nëntokësore të këtij rajoni kanë nisur të shfrytëzohen në vitet ’30 nga italianët. Deri në mesin e viteve ’90 ka funksionuar miniera dhe fabrika e pasurimit të bakrit në Golaj, në 6 kilometra larg qytetit të Krumës, si dhe disa miniera më të vogla ku ishin të punësuar mbi 3000 punëtorë gjithsej. Jo vetëm banorët, por edhe specialistët, thonë se nëntoka ende nuk është prekur, është ende e virgjër. Këtë e tregojnë edhe kërkimet e kompanisë australiane “Jab Resources”, që këmbëngul prej dy vjetësh që pasuritë e nëntokës së verilindjes të vihen në funksionim e në shërbim të popullit. Vetëm për vitin 2008 u investuan 3,5 milionë dollarë. Në varësi të rezervave të këtij sektori, kompania synon ngritjen e industrisë së ferrokromit që do të mundësojë punësimin e qindra punëtorëve, duke përmirësuar rrënjësisht jetesën e banorëve. Jo të pakta janë rezervat e nëntokës sonë. Për mineralin e bakrit dallohen zona Nikoliq-Golaj, Krumë, Zahrisht, në rrethin e Hasit. Shqipëria është vendburim i madh i kromit; ndër këto vendburime janë dhe Vlahna e Perollaj, në rrethin e Hasit. Vëmendja ka nisur të kthehet edhe nga hekurnikeli dhe nikel-silikati, me vendburimet e Myç-Hasit dhe Gjinaj, Domajve, përgjatë bregut të liqenit të Fierzës. Vendburimet e bakrit i Golajt e Krumës, edhe pse me shumë rezerva, janë jashtë interesit të shfrytëzimit nga biznesi për shkak të cilësisë së dobët të mineralit. Vendburimi i Vlahnës ka një sasi rezervash të mineralit të kromit me disa milionë ton me cilësi mbi 28 për qind. Sipas specialistëve, aktualisht shumë prej vendburimeve nuk mund të shfrytëzohen për shkak të teknologjisë që duhet ripërtërirë rrënjësisht. Nëntoka e rrethit të Hasit llogaritet se ka 14 milionë tonë rezerva të mineralit të kromit, milion. '''Flora & Fauna''' Kafshët që rriten në zonën e Hasit janë të përshtatura me klimën dhe bimësinë, të cilat më të përhapura janë Ahu, Qarri, Bunga, Plepi, Blini, Shkoza, Mulleza, Frashëri, Lajthia e egër etj. dhe më pak janë të përhapura haloret. Janë të përhapura kafshët e egra si (lepuj, dhelpra, ujku, derri i egër, ariu, kaprolli, dhia e egër, macja e egër etj.) dhe shpendë të egër si thellëza, shqiponja, pëllumbi, skifteri, harabeli, mullëza etj. Shfrytëzimi i pyjeve të dushkut, (Dushkajën e Hasit) dhe i resurseve natyrore, thjesht për nevoja ekonomike, si rruga më e lehtë dhe pa shpenzime, çoi në dëmtime të konsiderueshme. Me planifikimin e centralizuar u shfrytëzuan miliona metër kub lëndë druri për ndërtimet e minierat, dru zjarri për ngrohje e gatim, u hapën toka të reja në pyjet më të mira (rreth 5500 ha), u krijuan kullota dhe livadhe në kurriz të pyjeve dhe u mbështet zhvillimi ekstensiv i blegtorisë e sidomos i dhisë, shkatërrueses së pyllit. Të gjitha këto rrezikuan e zhdukën disa lloje bimësh e kafshësh të egra. Natyra dhe bukuria e saj pësuan ndryshime të dukshme, saqë u krijua një kufi ndarës i dallueshëm midis natyrës sonë dhe shteteve fqinje. Ky shkatërrim i natyrës u thellua në fillimin e viteve ’90, ku shfrytëzimi e keqtrajtimi i burimeve natyrore për qëllime ekonomike (jashtë kontrollit të shtetit) u shoqërua me pakësime e zhdukje të potencialeve biologjike, si dhe të një numri të konsiderueshëm ekosistemesh. Shkatërrimi gradual i një pjese të mirë të habitateve është shkaku bazë i uljes së popullatave të faunës së egër. Kjo vihet re te derri i egër, kaprolli etj. Këto veprime i ndjen kudo, ku krahas llojeve të përmendura, ulje ka edhe lepuri i egër, thellëza e malit e ajo e fushës, si dhe disa lloje të tjera që shërbejnë si objekt gjuetie. Por drejt zhdukjes janë edhe kafshët e egra që nuk janë objekt gjuetie, si macja e egër, rrëqebulli etj. Një faktor shkatërrues i faunës së egër në Rrethin e Hasit është gjuetia e paligjshme, si nëpërmjet përdorimit të armëve luftarake, por edhe atyre të gjahut. Sot në rrethin e Hasit ka 296 armë gjahu, të dhëna me leje, nga të cilat vetëm 70 gjuetarë janë pajisur me këto armë në shoqatën e gjuetarëve dhe paguajnë të gjithë detyrimet, duke iu nënshtruar ligjeve dhe rregullave në fuqi, ndërsa pjesa tjetër që ka armë gjahu, nuk i mban për stoli, siç pretendohet, por i përdor. Brenda këtyre kufijve ka një sipërfaqe 674 kilometra katrore, nga të cilat 393 kilometra katrore i takojnë Republikës së Shqipërisë dhe 371 kilometra katrore i përkasin Hasit të Rrafshit të Dukagjinit në Republikën e Kosovës. === Luftërat e Hasit në Shekuj dhe pasojat që i sollën === Territori i Hasit u nda padrejtësisht pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit XX, kjo ndarje u sanksionua në Konferencën e Ambasadorëve në Londër në vitin 1913, vendimet e së cilës iu vunë shpatën e pamëshirshme truallit shqiptar, duke copëtuar për të plotësuar lakmitë shoviniste të shteteve të Ballkanit dhe lanë jashtë gati gjysmën e territorit shqiptar dhe më shumë se gjysmën e popullsisë së tij. Këtë fat të hidhur e pati edhe Hasi, një pjesë e të cilit iu dha Serbisë, pavarësisht se përbënte një njësi unike me territor, gjuhë, kulturë e tradita të përcaktuara qartë dhe me trashëgimi që nga lashtësia. Pushtimet e gjata romake, bizantine, sllave e turke e kanë detyruar popullsinë e kësaj treve që të lëvizë, duke lëshuar shpesh ose rralluar vendbanimet e duke u strehuar në thellësitë e Dukagjinit e duke u rikthyer përsëri. Shumë kronistë të mesjetës, studiues e historianë e kanë përcaktuar Hasin si vendin e origjinës së Kastriotëve. Me këtë çështje janë marrë shumë studiues, kanë dalë me mendime të ndryshme, por versioni më bindës është origjina hasjane e Kastriotëve, siç shprehet Fran Bardhi në vitin 1636: “Pas një parashtrimi polemik arrij në përfundim se Kastriotët ishin nga Hasi i Prizrenit dhe ky është edhe sot si variant më i besueshëm dhe kjo padyshim është si vlerë e një burimi të dorës së parë.” Pas betejës së Fushë-Kosovës së vitit 1389, pushtimi turk në trojet shqiptare u bë i shpejtë dhe territoret e Hasit u bënë pre e këtij pushtimi. U vendos sistemi feudal ushtarak. Banorët paguanin taksa të shumta, në mënyrë të theksuar procesi i myslimanizmit u bë i dhunshëm dhe një pjesë e banorëve u tërhoq në viset malore ku krishterimi ende rezistonte, ndërsa banorët që mbetën ndërruan fenë, në fillim në dukje e më vonë me zemër. Në këto vise gjatë shekullit të XVI u vendosën malësorë nga fiset Berishë, Bytyç, Gash, Krasniq, Kastrat, Morinë, Shalë, Thaç, popullsi e cila u rrit dhe u konsolidua në territorin e Hasit. Në fund të shekullit të XVII dhe në fillim të shekullit të XVIII Hasi u përfshi në sistemin e bajraqeve. Bajraku si njësi administrative me funksione ushtarake dhe pleqërore (gjyqësore), në thelb të të cilit qëndronte organizimi i vjetër shoqëror, ku në përgjithësi mbetej e paprekur struktura e shoqërisë së lirë malësore. Bajraqet u ndërtuan jashtë administratës shtetërore vetëm si një lidhje fisesh a vëllazërish. Ishte koha kur filloi shthurja e sistemit të timareve. Në këto kushte, pushteti turk, për të shmangur mundësitë e kryengritjeve, zgjodhi si rrugë krijimin e bajraqeve, ku iu lejua malësorëve të rregullonin marrëdhëniet me njëri-tjetrin sipas të drejtës kanunore, kundrejt detyrimit të një takse të vogël dhe dhënies së luftëtarëve në kohë lufte. === Hasi u nda në dy bajraqe === Artikulli kryesor: Historia e Hasit Bajraku i madh me qendër në Vlahen, ku përfshinte fshatrat nga Përroi i Rosmanit (Golaj) e deri në fshatrat e Drinit të Bardhë, dhe bajraku i vogël me qendër në Helshan, përfshinte fshatrat nga Përroi i Skatinës e deri tek Përroi i Rosmanit e deri në periferi të Gjakovës. Organizimi i jetës në këto territore u shoqërua me probleme të shkaktuara nga vështirësitë dhe pushtuesit turq, taksat e shumta, shkuarja nizam u bënë shkak i pjesëmarrjes aktive në kryengritjet e shumta. Ndër të tjera shquhet ajo e vitit 1837, ku Hasi u shkëput përkohësisht nga varësia e administratës turke në Gjakovë. Ishte koha e kryengritjeve të mëdha fshatare kundër Turqisë, reformat e marra nuk rregulluan jetën e fshatarëve. Gjysma e dytë e shekullit të XIX u karakterizua nga përpjekje të mëdha me pushkë dhe penë të shqiptarëve për liri e pavarësi. Këto përpjekje kulmojnë me Lidhjen Shqiptare të Prizrenit në vitin 1878, ku shqiptarët u vunë përballë rrezikut të copëtimit. Në këtë kuvend kombëtar, ku morën pjesë figura të shquara politike edhe ushtarake nga i gjithë kombi, morën pjesë edhe përfaqësues nga Hasi, si Ali Sahit Bajraktari, Sulejman Haxhi Brasha, Syl Liman Peka, Shaban Spahija (Cahani) etj., ndërsa luftuan për luftën e trojeve nga copëtimi shumë hasjanë. Përmendet pjesëmarrja e gjerë në aksionin e Gjakovës më 06.09.1878, ku, i rrethuar në sarajet e Abdulla Drenit, vritet Marshalli turk Mehmet Ali Pasha dhe lufta për mbrojtjen e Plavës dhe Gucisë. Në vitin 1885 u luftua kundër forcave të Vesel Pashës. Në këtë betejë u varën në litar edhe trimat nga Helshani Musli Isufi, Zek Ademi, Murat Sadiku. Kontribut në këto beteja dha edhe familja Kurpali në Letaj, kulla e të cilëve u bë qendër qëndrese. Hasjanët morën pjesë në Lidhjen e Pejës më 1899. Në Kuvendet e vitit 1903, ku u morën vendime të rëndësishme për organizimin e qëndresës ndaj turqve. Në pranverën e vitit 1909 hasjanët kundërshtuan taksat, shkuarjen ushtarake dhe dorëzimin e armëve. Në maj–qershor 1909 luftohet me forcat e Xhavit Pashës, të cilët dogjën shtëpi e fshatra, prishën kulla dhe morën me dhunë ushtarë. Më 1910 luftohet në Qafën e Ahmatit me forcat e Shefqet Durgut Pashës. Rritja e valës kryengritëse arrin kulmin në vitin 1912. Më 19.03.1912 fshatarët e Hasit, të drejtuar nga Rexh Bajraktari dhe Tahir Hoxha, sulmuan forcat turke në Krumë. Lufta zgjati dy ditë, duke i detyruar të tërhiqen në Gjakovë. Mbas pak ditësh Kajmekami i Gjakovës me dy taborre e topa shkoi në Krumë dhe e ripushtoi atë. Në këtë betejë u vra Zeqir Qema. Më 21.04.1912 në Krumë u mbajt Kuvendi i IV (katër) bajraqeve, ku morën pjesë 20 përfaqësues nga bajraqet e Hasit, Bytycit dhe Rekës. Këta kërkuan me shkrim nga Porta e Lartë që shqiptarëve t’u kthehen armët, shërbimi ushtarak të bëhej në vend, mësimi në shkolla të bëhej në gjuhën shqipe, kudo të ngrihej flamuri shqiptar, nëpunësit medoemos të njohin gjuhën shqipe, amnistimi i të burgosurve politikë dhe t’u kompensohen shqiptarëve dëmet e bëra nga ushtria turke gjatë këtyre viteve. Më 21–28 maj 1912 u mbajt Kuvendi i Junikut, ku u vendos që, përveç vendimeve të marra në Krumë, edhe dy kërkesa me rëndësi jetike si: caktimi i kufijve të shtetit shqiptar dhe garantimi nga shtetet e mëdha. Në Junik u vendos për fillimin e kryengritjes së armatosur, e cila do të çonte në largimin përfundimtar të turqve nga tokat shqiptare. Drejtimin e kryengritjes e morën Hasan Prishtina, Bajram Curri, Isa Buletini e shumë të tjerë. Në fillim të qershorit 1912 forcat e Bajram Currit me luftëtarët nga Hasi, Bytyci, Krasniqa e Reka sulmuan garnizonin turk në Qafën e Prushit, pasi i thyen ata sulmuan Gjakovën dhe pas pak ditësh ajo kaloi në duart e kryengritësve. Njëri pas tjetrit u çliruan gjithë qytetet e Kosovës dhe më 12.08.1912 sulmuan Shkupin e pushtuan atë, hapën burgjet dhe depot e armatimeve, duke e vënë qeverinë turke përballë faktit të kryer. Qeveria turke, duke mos qenë e gatshme të plotësojë kërkesat e shqiptarëve, i mashtroi ata. Duke e parë se Turqia ishte në prag të kapitullimit, shtetet e Ballkanit i shpallën luftë Turqisë. Trojet shqiptare u sulmuan nga serbët e malazezët. Shumë hasjanë luftuan në Qafë të Diellit kundër ushtrisë malazeze, ku u vra Zenel Ukpera. Ushtria serbe pushtoi Hasin deri në Drin, ku zhvilluan beteja te Ura e Vezirit në Tregtan, por më e rëndësishmja është ajo në Vaspas (Qafeqyteti). Pas shpalljes së pavarësisë, Rexh Bajraktari në krye të përfaqësuesve të Hasit shkuan në Vlorë dhe morën kontakte me qeverinë e Ismail Qemalit. Gjatë Luftës së Parë Botërore Hasi u pushtua nga Austro-Hungarezët, që populli e njeh me emrin koha e “nemces”. Gjatë pushtimit austriak, Krumë, qendër e Hasit, u bë qendër administrative shumë e madhe, ku u vendosën komanda ushtarake dhe disa institucione të kohës, deri dhe gjykatat krahinore, dhe kishte nën administrim nga Zhuri deri në Tropojë; e gjithë kjo zonë administrohej me qendër Krumën. Nga viti 1918–1921 Hasi u pushtua nga Serbia, që populli e njeh me emrin Serbia e II-të. Në vitin 1921 Serbia u largua në kufijtë e 1913. Krumë u shpall qendër e prefekturës së Kosovës (Drinit), që përfshinte Hasin, Lumën e Tropojën deri në vitin 1925. Krumë u bë qendër e lëvizjes antifeudale dhe kundër qëndrimeve të qeverisë së Tiranës për mbështetjen e politikës jugosllave. Veprimtari të dendur zhvilluan Hasan Prishtina, Bajram Curri, Hysni Curri dhe çetat kosovare të Azem Galicës, Sadik Ramës, Zefi i Vogël, të cilat luftonin për ruajtjen e tërësisë tokësore dhe bashkimin me Shqipërinë. E rëndësishme qe kryengritja e marsit 1923 kundër Zogut, e cila rrezikoi përmbysjen e pushtetit. Aktivitet të rëndësishëm zhvilluan Riza Cerova, Ali Kelmendi, Zylyftar Veleshnja, Ibrahim Gjakova, Tahir Zajmi etj., që megjithëse mbanin funksione në administratë, mbështetën lëvizjet e masave. Në zgjedhjet për Asamblenë Kushtetuese të vitit 1923, në këtë prefekturë fituan figura si Hoxhë Kadriu, Dr. Fariu, Niman Ferizi dhe Avni Rustemi, që përbënin krahun demokrat. Më 1923 u krijua në Krumë shoqëria arsimore “Shkëlzeni”, e përbërë nga patriotë dhe intelektualë që punonin në këtë prefekturë. Ajo kishte për qëllim edukimin dhe përmirësimin e jetës ekonomike e politike të masave të varfra. '''Veprimtaria e Hasit në Revolucionin e Nolit, Regjimit Monarkist dhe atij Komunist''' Pushka e parë e këtij revolucioni filloi në Krumë, ku forca të udhëhequra nga Bajram Curri më 25.05.1924 pushtuan qendrën e prefekturës, komandën e xhandarmërisë, kaluan në Lumë, Lurë, Dibër, Mat dhe më 10.06.1924 hynë në Tiranë, duke shënuar fitoren e revolucionit. Në dhjetor të vitit 1924 forcat zogiste, të mbështetura nga Serbia dhe bjellogardistët rusë, sulmuan nga të gjitha pikat kufitare dhe pushtuan Tiranën, duke vendosur regjimin 15-vjeçar të Zogut. Menjëherë filloi hakmarrja ndaj kryengritësve, ku në Krumë u burgosën 40 veta, ndërsa Hoxhë Zogu dhe Gjelosh Rama u varën në litar. Në një relacion të datës 29.01.1925, dërguar Ministrisë së Punëve të Brendshme në Tiranë, shkruhej: “U lajmëroi se gjyqi ushtarak dënoi me vdekje Hoxhë Zogun nga Bytyçi e Gjelosh Ramën nga Nikaj, të përmendurit janë qenë kundërshtarët më të rreptë. Dënimi i tyre u zbatue sot ora 06.30 me litar.” Komandanti i operacionit të veriut, Ceno Kryeziu. Më 29.03.1925 vritet tradhtisht në Dragobi Bajram Curri nga forcat zogiste, i cili varroset në Krumë në gjirin e popullit me të cilin luftoi, ku kufoma e tij është bërë e mundur të transportohej nga bashkëluftëtarët e tij hasianë me krah, duke e sfiduar hapur regjimin e Zogut. Por më vonë Hasit kjo kundërshti ndaj Zogut i kushtoi, pasi Qeveria e Ahmet Zogut, me kërkesën e Bajraktarit të Lumës, Muharrem Bajraktait, duke parë influencën e dobët që kishte Hasi në qeverinë e Zogut, kërkoi të hiqet Prefektura nga Krumë (Hasi) dhe të dërgohej në Bicaj të Lumës, ku dhe shkoi për pak kohë, por më vonë Prefektura u vendos në Kukës dhe kështu Hasi ngeli jashtë vëmendjes së qeverisë së asaj kohe. Gjatë viteve të qeverisë shqiptare të Ahmet Zogut gjendja ekonomike e fshatarëve qe e rënduar, mungesa e tokës bujqësore, thatësira dhe mungesa e vaditjes bëri që fshatarët të vuanin për bukë. Vendin kryesor në prodhim e zinte blegtoria. Vështirësi të mëdha për ekonominë e kësaj zone krijoi edhe mbyllja e kufirit, duke veçuar këtë popull nga tregjet tradicionale të Gjakovës dhe Prizrenit. Fshatarët u detyruan me shumë mundime të zhvillojnë tregtinë në Shkodër. Këto kushte të vështira ia paraqitën Mbretit Zog një përfaqësi e Hasit e kryesuar nga Dem Zenuni dhe duhet pranuar se Mbreti Zog mori në konsideratë kërkesat e paraqitura nga përfaqësia e Hasit dhe për disa kohë hoqi taksat për këtë zonë. Përhapje mori arsimi, pasi u hapën shkollat fillore në shumë fshatra. Me rëndësi ishte hapja e Internatit “Kosova”, ku studiuan bursistë nga Hasi, Luma, Tropoja e sidomos të rinj gjakovarë. Kjo shkollë u bë qendër e rëndësishme e arsimimit dhe edukimit patriotik. Hasi si gjithe shqiperia pas pushtimit fashiste rroku armet per çlirimin e vendit ne Has u krijua çeta e Hasit dhe me vone dhe bataloni 'Hakmares" ( rethe muajt qershore u formua çeta e Hasit ne Gjonaj te Hasit te Kosoves me luftetar nga dy anet e teritorit te hasit , dhe ne shtator te vitit 1943 ajo u transferua ne Krume qe çyditrishte njihet si date e formimit te çetes se Hasit) dhe ndoqi pushtuesin dhe matan kufirit gjeografik ne kosove dhe ne Sanxhak deri ne çlirimin e plote te atdheut. Pas çlirimit te vendit dhe Hasi u angazhua ne rindertimin e vendit, ne Has u ngriten shkolla fillore dhe te mesme dhe mori perparsi te madhe arsimi shume djem hasian u arsimuan ne deget e arsimit, bujqesise , kultures dhe ndertimatarise ,inxhenierise mekanike e elektrike, dhe ne shkollat ushtarake si dhe ne fushen e mjeksise pati shume perparesi dhjetra djem hasian mbaruan shkollat mjeksore qe kontribuan ne shendetin e popullit hasin,nje zhvillim te hovshem mori ne has gjate kohes komuniste bujqesia ku hasi u be hambari kryesore i drithrave te bukes ne shqiperine verilindjes. Por duhet theksuar se dhe regjimi Hoxhiste ndoqi te njejten startegji te ndarjes teritorile lokale duke e lene Hasin ne vartesi te Kukesit padrejtesishte , pasi dhe ne kete kohe regjimi komuniste kishte shume kundershtar te hapur ne kete zone dhe nuk kishte influenc ne qeveri, keshtu qe ne Has mund te themi qe per numer popullsie ka patur numerin me te vogel te intelektualve per shkaqet qe tham me larte pasi bursat nuk jepeshin ne Has, por hasi eshte trajtur si dore e dyte duke ngelur nen infuencat lokale e krahinore te ish rrethit te asaj kohe. Por duhet theksuar se regjimi komuniste presukutoj shume intekual hasian dhe shtepite me te mira u goditen dhe u ben kolak u denuan dhe u internuan pa te drejte vetem e vetem se nuk mundonin si pushteti , nje rol te madhe per presekutimin e kesaj zone ka ndikuar dhe lidhjet tona zakonore e shpirtrore me pjesn e tjeter te hasit qe ndodhet ne Kosove , keshtu qe pas çlirimit te vendit e deri vone njerzit e kesaj zone jane denuar vetem pse kan patur te aferme ne Kosove. Gjatë regjimit komunist, Hasi, për nga ndarja administrative, ngeli në juridiksionin e Kukësit, ku për shumë vite mbeti ndër zonat më të pazhvilluara. Për këtë zonë pati një trajtim të veçantë, pasi konsiderohej si një zonë që ishte kundër regjimit. Duke pasur të gjitha lidhjet me Kosovën, Hasi nuk e mbështeti regjimin komunist, sepse kërkonte bashkimin e trojeve, pasi e gjithë pjesa kryesore dhe natyrale e Hasit kishte mbetur në ish-Jugosllavi.Edhe pse gjatë Luftës Nacionalçlirimtare Hasi ka dhënë një kontribut të madh, ku djemtë hasianë morën pjesë edhe për çlirimin e Kosovës dhe Hasi dha dhjetëra dëshmorë për çlirimin e Atdheut, ai nuk u pajtua me politikat e kohës. Për këtë arsye, kjo zonë u persekutua.Megjithatë, pas viteve 1960, edhe ndaj Hasit pati një vëmendje më të madhe, me ndërtimin e shkollave, fabrikave dhe punishteve të ndryshme. Çpyllëzimi i disa zonave, hapja e tokave të reja dhe krijimi i NB Krumë bënë të mundur punësimin e popullsisë.Pas vitit 1970, krijimi i qytetit të Krumës hapi një perspektivë më të madhe për Hasin, pasi u hapën edhe shkollat e mesme të përgjithshme dhe profesionale, duke krijuar mundësinë e arsimimit të një mase më të madhe të popullsisë.<ref>{{Cite journal |last=Malaj |first=Edmond |date=2017-06-30 |title=DUKAGJINËT GJATË MESJETËS. SHTRIRJA GJEOGRAFIKE E TROJEVE DHE DISA KARAKTERISTIKA |url=https://doi.org/10.61773/sb49q674 |journal=Studime Historike / Historical Studies |volume=1 |issue=1 |doi=10.61773/sb49q674 |issn=3005-8481}}</ref> Por regjimi komunist goditi herë pas here intelektualët më të mirë, për arsye të bindjeve të tyre. Pas ardhjes së demokracisë, në vitin 1990, Hasi u krijua si rreth më vete dhe mundi të administronte vetë resurset e tij. Tani kjo zonë ka një zhvillim të njëjtë me të gjitha krahinat e tjera të Shqipërisë.Hasianët kanë emigruar, pa harruar kurrë vendlindjen, ku edhe kanë investuar në ndërtimtari dhe në drejtime të tjera. === Kontributet e Hasit gjatë luftës së Kosovës, 1998–1999 === Hasi, si gjithmonë, ka qenë mbështetës i popullsisë së Kosovës, e kjo jo për pozitën e vet gjeografike, por se populli i Hasit ka qenë gjithmonë përkrahës i Kosovës, se tek ky popull ka gjetur vetveten. Hasin e bashkon me Kosovën tradita, dialekti, zakonet, doket e gjithçka. Hasi lidhet më shumë se me këdo me Kosovën e popullin e saj, kështu që për periudhën e fundit të luftës Hasi nuk mund të bënte gjë tjetër, vetëm se do të bënte detyrën e tij në ndihmë të vëllezërve kosovarë. Menjëherë pas demokratizimit të vendit, në vitet ’90, populli i Hasit rifilloi lidhjet tradicionale me Kosovën. Rifilluan lidhjet miqësore, jo vetëm ato të vjetra, por lidhje të reja që ishin ndërprerë dhunshëm në vitet e komunizmit. Hasi u bë trampolinë e kalimit të kufirit të kosovarëve nga Kosova për në Shqipëri e pastaj për në Perëndim e anasjelltas. Këto lëvizje të popullit kosovar, luftëtarët kosovarë patriotë si Adem Jashari, Zahir Pajaziti e Luan Haradinaj, bënë lidhjet e para me patriotë hasianë për ta shfrytëzuar këtë territor si korridorin kryesor të furnizimit të Kosovës me armatime e municione dhe, më në fund, të arrihej qëllimi i përgatitjes së UÇK-së për luftën vendimtare. Si rezultat i kësaj vetëdijeje për lirinë e Kosovës, shumë djem hasianë dhanë jetën duke shoqëruar djemtë kosovarë nga Shqipëria për në Kosovë, që nga viti 1992, kur askush nuk e dinte se në Kosovë po përgatitej një luftë e madhe. Për shoqërimin e këtyre luftëtarëve kosovarë u varën 8 djem të rinj nga Pogajt, Vlahën, Golaj, Kishaj etj. Populli hasian kurrë nuk ndejti duarkryq për çdo vrasje në kufi të djemve hasianë. Në të njëjtin vend, menjëherë, bashkëluftëtarët e të njëjtin qëllim, me gjithë vështirësitë që ishin, ata i kanë goditur patrullat serbe në çdo vend dhe, sipas vetë deklarimeve të palës serbe në takimet dypalëshe, nga viti 1992 e deri në vitin 1997 janë vrarë mbi 4 dhe janë plagosur 3 ushtarë të tjerë. Si dhe nga policia kufitare e PKK Vlahën, në gusht të vitit 1994, janë kapur robër një patrullë prej 3 kufitarësh serbë, e cila po patrullonte brenda territorit shqiptar, dhe më pas, me marrëveshjen e 2 qeverive, është bërë e mundur dorëzimi i tyre në Vermicë. Këto goditje të patrullave serbe janë bërë nga djemtë hasianë, ish-bashkëluftëtarë të UÇK-së. Popullsia hasiane ishte e gatshme, pa asnjë shpërblim, që të sakrifikonte për lirinë e Kosovës. Menjëherë pas ardhjes së forcave të UÇK-së në Has, të cilat në fillim u dislokuan në Cahan dhe më pas në Vlahën, Krumë dhe Helshan, të gjithë djemtë e rinj u angazhuan në ndihmë të ushtrisë kosovare dhe në këtë luftë, në ndihmë të Kosovës, direkt në front të luftës kanë dhënë jetën 14 djem hasianë për lirinë e Kosovës. Kontributi i Hasit për Kosovën nuk ishte vetëm në frontin e luftës, por kur kosovarëve po u rrezikohej ekzistenca dhe barbarët serbë po dëbonin me dhunë nga trojet e tyre shekullore popullsinë civile, hasianët, i madh dhe i vogël, u angazhuan për strehimin e popullsisë kosovare të shpërngulur. Vetëm nëpërmjet VKK Qaf-Prush kanë hyrë nga Kosova për në Shqipëri 57.000 veta, ku të gjithë u strehuan në shtëpitë hasiane. Mendoni që Hasi vetë kishte rreth 21.000 banorë. Në Has, përgjatë vijës kufitare, u zhvilluan shumë përleshje me armë mes ushtrisë serbe dhe forcave kufitare shqiptare. Megjithë epërsinë numerike dhe në armatime të ushtrisë serbe, ajo nuk arriti asnjëherë që të largonte nga pozicionet e zjarrit policinë kufitare, megjithëse ajo u mundua që të kalonte kufirin dhe të dislokohej në territorin tonë, me qëllim që ta kishte më të lehtë minosjen e vijës kufitare brenda territorit tonë, por policia kufitare, me veprime luftarake, e pengoi atë që të bëhej i mundur dislokimi në territorin tonë. Nga policia dhe forcat e zbulimit shqiptar pati vetëm 6 të plagosur, ndërsa nga pala serbe, të raportuar në takimet dypalëshe, janë vrarë 3 ushtarë serbë, si në rajonin e Qaf-Prushit dhe të Dobrunës, të cilët kishin dalë brenda territorit tonë duke minuar territorin. Momenti më kulminant për UÇK-në dhe luftëtarët hasianë që ishin të inkuadruar në luftë ka qenë mësymja që u mor kundër ushtrisë serbe për të hapur korridorin nëpërmjet Pashtrikut, ku aty, mes luftëtarëve të Kosovës, kanë marrë pjesë afërsisht direkt në luftë rreth 50 luftëtarë me armë në dorë nga Hasi. Duhet theksuar këtu se vetëm nga fshati Cahan, ditën e parë të sulmit, kanë qenë direkt në luftë dhe në prapavijë, për furnizimin e luftëtarëve me armatim e municion e ushqime, mbi 30 djem të rinj të fshatit, si rrallë ndonjë fshat në Shqipëri që mund të ketë dhënë ndihmë kaq të madhe për lirinë e Kosovës. '''Arkeologjia''' Në fillim të shekullit të XIII (1208) krahina në mes Gjakovës dhe Prizrenit, Drinit të Bardhë, Erenikut dhe Valbonës, në dokumentet sllave shënohet si “Patkovo”, emërtim që ruhet edhe një shekull më vonë në Krisovulën e Deçanit në vitin 1330, si dhe në manastirin e Shën Arhangjelit në Prizren më 1348. Brenda këtij territori shtrihej edhe Hasi. Emërtimi Has del në pah në një dokument të vitit 1570. Shumë kronistë të fillimit të shekullit të XVII, në argumentimin e origjinës së Kastriotëve, e përmendin me emrin “Az” apo “Ass” dhe popullin si Askol, që në të vërtetë, nga mungesa e përdorimit të (h), (s) në latinisht, nënkupton emërtimin Has.Në vitet e para të shekullit të XVII Hasi njihej edhe me emrin Shullaa, që në latinisht do të thotë “Vende të thata” e që, për shkak të natyrës së tij, këtë e ka ruajtur edhe në ditët e sotme duke u quajtur Hasi i Thatë. Studiuesi S. Pulaha e lidh emrin e krahinës me “Nahije e Hasseve”, sipas regjistrave kadastralë osmanë të shekullit XV–XVI, që ndaheshin pronat. Këto territore që njiheshin si nahije e Hassejve qenë Rudina, Domeshtici dhe Pashtriku, të cilat, me kalimin e kohës, si prona në vete, u unifikuan duke dhënë emërtimin e sotëm Has. Të dhëna për banorët e Hasit janë disa, por interes paraqet relacioni i Pjetër Mazrekut, arkipeshkv i Tivarit (1586–1637), i cili në vitin 1633 ka shkruar: “Si të kalohet ky mal e ky lum, hyhet në krahinën që gjetiu quhet Shullaa ose Has, në kufij të Serbisë, ky Hasi është banue nga një numër i pakufij shqiptarësh, nënshtetas të turkut”.Po ky arkipeshkv më poshtë shkruan se Hasi përfshin shumë katunde. Asht i banuem prej shqiptarësh.Territori i Hasit është i banuar prej kohësh të lashta dhe ruhen dëshmi e të dhëna arkeologjike që nga eneoliti (epoka e bakrit) (2600–2200) p.e.r. Studimi i kulturës së hershme, në mënyrë të veçantë nga gjurmime dhe eksplorime i vendbanimeve dhe varrezave, është përfituar një material i pasur me përkatësi kohore dhe hapësinore të tilla që hedh dritë mbi formimin e kulturës dhe etnosit ilir. Për studimin e lashtësisë së banimit të kësaj krahine, përveç gjetjeve të rastit në Golaj, Helshan, Fajza e Brrut, janë ndërmarrë edhe ekspedita arkeologjike nga studiues të njohur që kanë ardhur në përfundimin se ky popull i përket Dardanisë së lashtë. Në Has gjenden vendbanime të lashta të fortifikuara, të hapura dhe shpellore.Qendrat arkeologjike të cilat janë studiuar në Has veçojnë: Vendbanimi i Krumës (Ulez) në vitin 1967, ku u eksploruan tetë Tuma (kodërvarre) nga 24 të tilla dhe u gjet një inventar i pasur në qeramikë, armë, stoli dhe mjete metalike që datojnë në periudhën e parë të hekurit, shek. XII–VIII p.e.r. Në vitin (1970–1972) u eksplorua Tuma e Romajës, nekropoli i së cilës dha material të pasur arkeologjik të ngjashëm me atë të Krumës, etj. Në vitin 1987 u eksploruan tre Tuma në Mujaj, ku dhanë material të pakët, por kronologjikisht mirë të përcaktuar si të periudhës së hekurit, kryesisht të shekullit VI–V p.e.r. Tuma të tilla të paeksploruara ka me shumicë në territorin e Hasit, si Golaj, Perollaj, Helshan, Fajza, Tregtan, Brrut, etj. Janë studiuar vendbanime të tilla edhe në Ujz e Rugovë të Hasit.Vendbanimet shpellore kanë përhapje në zonën e lartë të Hasit. E tillë është Shpella e Dajcit, e studiuar në vitin 1985–1987, e cila është banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Vendbanime të tilla ka në Qytetez, në Dobrunë e Lipavec.Vendbanimet e fortifikuara kanë filluar nga jeta paraqytetare dhe janë vendosur në pika dominuese, duke i ndërtuar me gurë, llaç e gëlqere. Njiheshin nga sllavët me emrin “Gradina” dhe kodrat ku janë vendosur quheshin Gradishta. Autorët antikë i përmendin me emrin CASTELLUM. Të tilla janë vendbanimi i fortifikuar në Gradisht të Ura e Fshejtë, fortifikimi në Gradisht të Madh të Krumës, në lartësinë 928 m, që turqit i dhanë emrin “Hisarllik”, prandaj dhe quhet Kalaja e Hisarit. Fortifikim të tillë kemi edhe në murin e Dajcit, në Kështel, etj. Gjatë antikitetit të vonë dhe mesjetës kemi kala në Kosturr e Pus të Thatë, ndërsa më vonë u ndërtua Kalaja e Lekës (Qafa e Qytetit).Vendbanime të tjera të njohura në këtë rreth janë: Komuna Golaj me fshatrat: Golaj, Nikoliq, Vlahen, Dobrunë, Helshan, Kosturr, Perollaj, Zjeç, Letaj, Qarr, Bardhaj. Komuna Fajza dhe Komuna Gjinaj. Shumë historianë e lidhin vendorigjinën e Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu me rrethin e Hasit, ku fisi Mazrreku mendohet se ka lidhje me fisin e Skënderbeut '''Vendet turistike të Hasit''' '''Bjeshkët e Krumës''' Ofrojnë gjithashtu peizazhe të bukura, ajër të pastër dhe destinacion të favorshëm veror për banorët vendas. Potencialet turistike të zonës përfshijnë: klimë të shëndetshme dhe bukuri natyrore, destinacione pelegrinazhi, kullota të pasura, shpella, si dhe pamje natyrore dhe arkeologjike, ngjitje alpinistike në majë të Qytezës etj. Ngjitja në mal bëhet me makinë nga Cahan-i ose në këmbë e me kafshë nga Kruma === Mali i Pashtrikut === Ky mal legjendar, përpos bukurive të rralla, me luginat, kreshtat e maleve, bimësinë dhe faunën e pasur, si dhe burimin e tij karakteristik, Dragavodin, ka një peizazh mahnitës. Nga maja e këtij mali duken pllajat e bukura të Kosovës dhe qytetet e Gjakovës, Prizrenit, Kukësit e Krumës. Në majën e këtij mali gjendet një vend pelegrinazhi, i cili është i përvitshëm dhe frekuentohet nga të gjithë banorët e trevave të Kosovës dhe të Hasit, sidomos nga besimtarët e sektit bektashi. Ky mal është legjendar, sepse nga këtu është nisur edhe lufta për çlirimin e Kosovës në vitet 1997–1999. Në këtë rajon ka shumë lapidarë, ku përkujtohen dëshmorët e lirisë. Çdo pëllëmbë tokë e Pashtrikut është e larë me gjak. '''Shpella e Daçit''' Shpella e Dajçit (2600 p.e.s.–1200 p.e.s.), rreth 10 km në lindje të Krumës. Kjo shpellë gjendet në lagjen Dajç të fshatit Mujaj. Është një shpellë shumë karakteristike në llojin e vet. Ajo daton që në kohë shumë të lashta. Nga gërmimet arkeologjike të kryera këtu tregojnë se kjo shpellë është banuar që në lashtësi dhe gjithë zona përreth ka tuma të ndryshme. Në këtë shpellë janë bërë kërkime në vitin 1985–1987 nga arkeologu Muhamet Bela dhe, sipas kërkimeve, kjo shpellë është e banuar që në epokën e bronzit, hekurit e deri në antikën e hershme. Gjatë kërkimeve të këtyre viteve janë zbuluar shpata, thika dhe lloje të ndryshme qeramikash.Si kjo shpellë e ngjashme është dhe një në Qytezën e Dajçit dhe quhet Shpella me Oborr, për të cilën nuk është folur dhe kontrolluar asnjëherë. Në afërsi të kësaj lagjeje, te Fushat e Robit, ndodhen disa tuma të pakontrolluara . '''Shpella e Pëllumbave (Shpella e Llapatanavë)''' Kjo shpellë ka marrë emrin Shpella e Pëllumbave (ose, në të folmen e Hasit, quhet Shpella e Llapatanavë, sepse aty qëndrojnë shumë pëllumba të egër në dimër dhe në verë). Ajo shtrihet në vargmalin e Pashtrikut, në kufirin mes fshatrave Vlahen, Dobrunë, Nikoliq dhe Greçinë.Ajo shtrihet mes një pylli të dendur dhe një bimësie shumë të rrallë, e cila është shumë e larmishme. Në pranverë, pamja e luleve karakteristike të kësaj zone është një bukuri e veçantë dhe shumë tërheqëse. Kjo zonë vazhdimisht është përdorur si vend ekskursioni turistik nga shkollat e rrethit tonë.Kjo shpellë nuk është e eksploruar nga asnjë njeri deri më sot, të paktën nuk ka të dhëna të tilla. Megjithatë, në pamje të jashtme dhe kur futesh brenda, ajo ka disa karakteristika të veçanta që të joshin të eksplorosh në të.. '''Pisha e Gjinit''' Kjo ka një pamje shumë të bukur, e cila është shumë karakteristike për zonën, sepse e gjithë zona përreth është e zhveshur dhe e mbuluar me shkurre të vogla. Kjo pishë është si kurorë mes tyre dhe fshatit prej mëse një shekulli. Ajo është dhe mes dy burimeve, të cilët janë në mes të fshatit Gjinaj. '''Burimet karakteristike''' '''Lumi i Krumës (Vrella)''' Në vendin ku buron ky lumë ka një pamje shumë të mahnitshme, por, për shkak të shfrytëzimit të saj për ujë të pijshëm, ajo e ka humbur shumë bukurinë. Por, po të vazhdosh në rrjedhën e saj deri në lumin Drin (Liqeni i Fierzës), ajo ka pamje shumë të bukura, ku përgjatë gjithë rrjedhjes ka shumë pemë dhe veçanërisht arrat e saj karakteristike. Uji i këtij lumi përdoret nga fermerët për vaditjen e tokave bujqësore. Gurra e Domaj '''Gurra e Domajve''' Është një burim shumë karakteristik me ujë të kristaltë, që akoma dhe sot ruan origjinalitetin e saj, pasi ajo nuk është transformuar si ajo e Krumës. '''Gurra e Dodes.''' Ky burim i rralle ndodhet ne mes te fshatit Vranisht e Fajza i cili eshte ne mesin e nje pylli te bukur me nje uje shume karkteristik dhe pejsazh shume te bukur . Legjendat thonë se këto dy burime vijnë nga bjeshkët e Cahanit dhe kanë të njëjtin ujë dhe rrjedhin nga i njëjti burim i nëndheshëm. Për të vërtetuar këtë, dhjetëra vjet më parë, në një shpellë në qendër të Cahanit është hedhur bojë në shpellë dhe kjo bojë ka dalë në Vrellën e Krumës dhe në Gurrën e Domajve. Ky burim karakteristik, përgjatë gjithë rrjedhjes së tij deri në derdhjen në Drin, shtohet me disa burime të tjera, burime të vogla me ujë shumë karakteristik për pastërtinë e tij. === Lugina e Zahrishit === Kjo luginë krijohet aty ku bashkohen Përroi (Lumi i Vlahenës) dhe Përroi i Rosmanit (Lumi i Rosmanit) dhe vazhdon deri në derdhjen e lumit Drin në Va-Spas. Aty, liqeni i Fierzës, në kuotat e tij më të larta, krijon një peizazh mahnitës, të rrethuar me një kurorë pyjesh shumë të larmishme. Po kështu, kur ulet niveli i liqenit, aty shfaqet një bukuri e rrallë, me kanionet e bukura që kanë një thellësi nga 4–12 m, ku në mes rrjedh një lumë i vogël që nuk shteron kurrë. Kjo luginë vazhdon deri te fshatrat e Liqenit të Kuq dhe te Kalaja e Lekës, në Va-Spas. === Kullat === Kullat e bukura të Kurpalëve, të Bajraktarit të Hasit, si dhe kullat e tjera në fshatrat Golaj, Kosturr, Krumë etj., i japin një dimension tjetër historisë së lashtë dhe kulturës së pasur të Hasit. Ndarja administrative # Bashkia e Hasit, me ndarjen e re territoriale, përfshihet në një njësi administrative dhe ka në përbërjen e vet 4 njësi administrative: #* Njësia Administrative Qendër Krume #* Njësia Administrative Golaj #* Njësia Administrative Fajzë #* Njësia Administrative Gjinaj #** #** #* '''Referenca''' #* '''Literatura dhe autori i shkrimit''' Këto materiale janë grumbulluar për rrethin e Hasit nga Ramiz Cahani. Është bërë një studim shumë i gjatë, ku janë shfrytëzuar disa dokumente studimore, kryesisht të studiuesve: #* R. Bogdani #* Sh. Hoxha #* Studime Gjeologjike #* Studime Gjeografike #* Harta Topografike #* Harta Gjeologjike #* si dhe gojëdhëna. == Shiko edhe == {{Shqipëria}} [[Kategoria:Rrethe në Shqipëri|H]] cdx53pfruelstvn2izf19iin0kjpa1y 10 15622 3026619 1679386 2026-08-18T09:00:54Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Presidents of Kosovo përmes Claude AI 3026619 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Kryetarët e Kosovës | title = [[Kryetarii i Kosovës|Kryetarët e Kosovës]] | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} |group1 = {{flag|Republic of Kosova}}<br />{{small|(Recognized only by [[Shqipëria]])}}<br/>(1992–2000) |list1 = * [[Ibrahim Rugova]] |group2 = {{flag icon|Kosovo|UNMIK}} [[Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë|UN-administered Kosovo]]<br/>(2000–2008) |list2 = * [[Ibrahim Rugova]] * [[Nexhat Daci]] <small>(acting)</small> * [[Fatmir Sejdiu]] |group3 = {{flag|Kosovo|name=Republic of Kosovo}}<br />{{small|(Recognized {{Numrec|Kosovo|by|UN member states}})}}<br/>(2008–present) |list3 = * [[Fatmir Sejdiu]] * [[Jakup Krasniqi]] <small>(acting)</small> * [[Behgjet Pacolli]] * [[Jakup Krasniqi]] <small>(acting)</small> * [[Atifete Jahjaga]] * [[Hashim Thaçi]] * [[Vjosa Osmani]] <small>(acting)</small> * [[Glauk Konjufca]] <small>(acting)</small> * [[Vjosa Osmani]] * [[Albulena Haxhiu]] <small>(acting)</small> |group4 = Elections |list4 = *[[Zgjedhjet e përgjithshme në Kosovë 1992|1992]] *[[2002 Kosovan presidential election|2002]] *[[2004 Kosovan presidential election|2004]] *[[2006 Kosovan presidential election|2006]] *[[2008 Kosovan presidential election|2008]] *[[2011 Kosovan presidential elections|2011 (Feb)]] *[[2011 Kosovan presidential elections|2011 (Apr)]] *[[2016 Kosovan presidential election|2016]] *[[2021 Kosovan presidential election|2021]] *[[2026 Kosovan presidential election|''2026'']] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> bfbmtirpuo87wxwrr4pp1xmm0pcxabr 0 15856 3026658 2829567 2026-08-18T09:31:59Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{UNMIK}} (stampë e njëjtë në përmbajtje) përmes Claude AI 3026658 wikitext text/x-wiki {{UNMIK}} '''PSSP''' është shkurtesë për titullin "''përfaqësuesi special i sekretarit të përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara''". shkurtesa në anglisht për të njejtin titull është [[SRSG]]. Këtë titull e mbajnë personat që zgjedhën direkt nga sekretari i përgjithshëm për të udhëhequr misionet e [[Organizata e Kombeve të Bashkuara|Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB)]] nëpër vendet e botës apo për të ndërmjetësuar në negociata ku merr pjesë [[Organizata e Kombeve të Bashkuara|OKB]]. Në Kosovë përfaqësuesi më i lartë i Misionit të Kombeve të Bashkuara në Kosovë ([[Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë|UNMIK]]) mbanë këtë titull. Prania e OKB-së dhe NATO-s në Kosovë bazohet në [[Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit|Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit]] Deri më tani këtë funksion e kanë kryer këta persona: * [[Bernard Kouchner]] [[1999]]-[[2000]] i njohur nga vendasit si Kushner dallavergjia * [[Hans Haekkerup]] [[2001]]-[[2002]] i njohur nga vendasit si Hakerupi * [[Michael Steiner]] [[2002]]-[[2003]] i njohur nga vendasit si Shtajneri me [[çiftelia|çifteli]] * [[Harri Holkeri]] [[2003]]- [[maji|maj]] [[2004]] i njohur nga vendasit si Holkeri i trazirave * [[Søren Jessen-Petersen]] [[qershori|qershor]] [[2004]] - [[qershori|qershor]] [[2006]] i njohur nga vendasit si Petersen akullthyesi * [[Joachim Rücker|Joachim Rüecker]] [[gushti|gusht]] [[2006]] - '''tani''' - i njohur nga vendasit si administratori i fundit ==Lidhje të jashtme== *[http://www.unmikonline.org UNMIK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222015539/http://www.unmikonline.org/ |date=22 shkurt 2011 }} [[Kategoria:Përfaqësues të Posaçëm të Sekretarit të Përgjithshëm për Kosovën]] [[Kategoria:Kryeadministratorë në Kosovë|*]] b7s6f9l14up326zmtecqac9zkduqw3t 0 16091 3026379 2969966 2026-08-17T17:49:11Z Ulisi 2612 Eshte saktesuar data e vdekjes 3026379 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Mirko Gashi | image = [[Figura:M.Gashi.149x180.jpg]] | caption = | name i lindjës = | birth_date = [[2 janar]] [[1939]] | birth_place = [[Kraleva]] [[Serbi]] | death_date = [[6 qershor]] [[1995]] | death_place = [[Prishtinë]] | pseudonym = | nationality = shqiptar | genre = [[Poezi]], [[Teater]], [[Drama]], [[Film]] | website = }} '''Mirko Gashi''' i biri i atdhetarit [[Mark Gashi]], u lind më 2 shkurt 1939 në [[Krilevo Serbia|Kralevë]], [[Serbi]], vdiq në Prishtinë më 6 qershor 1995<ref>{{cite news |publisher=SHSHK |title=Parmbrëmë, në Prishtinë: Vdiq poeti Mirko Gashi |newspaper=Bujku |date=8 June 1995 |page=1 |url=https://books.flossk.org/gazetat/ |access-date=17 August 2026 |language=sq}}</ref>. Shkollën fillore e kreu në [[Preshevë]] ndërsa Gjimnazin në [[Gjilan]]. Ka kryer edhe një shkollë për gazetarë. Ka punuar si mësues në fshatin [[Caravajka|Caravajkë]] të Preshevës, pastaj gazetar në [[Radio Prishtina|Radio Prishtinë]], Në Teatrin e Kombësive në [[Shkup]], në Teatrin Popullor të Prishtinës e së fundit ka redaktuar gazetën “Kosova” të një ndërmarrje ndërtimore në Prishtinë. Me krijime letrare ka filluar të merret qysh herët. Është marr edhe me përkthime nga [[gjuha shqipe]] në atë [[Gjuha Serbe|serbe]] dhe anasjelltas. Punimet e Mirko Gashit janë përkthyer në gjuhët frënge, italiane, [[Gjuha Gjermane|gjermane]], arabe, sllovene, [[Gjuha Angleze|angleze]], turke dhe maqedone. Është prezantuar në shumë vepra të autorëve që kanë shkruara për shkrimtarët shqiptarë. Ka kaluar një jetë prej bohemi, gjatë kohës sa ishte pensionist. Vdiq në vitin [[1995]], në [[Prishtinë]]. == Tituj të veprave == *“Në vorbullën e ujit” [[Prishtinë]] [[1972]] *“Netët e bardha”, Prishtinë [[1975]] *“Liberto për gjenetivin e ujit”(serbisht), Prishtinë [[1977]] *“Gjarpëri i shtëpisë”, Prishtinë, [[1980]] *“Arbror vitae”, Prishtinë [[1988]] *“Plagë uji”, Prishtinë [[1990]] == Përkthime == *[[Poezia|Poezitë]] e [[Ali Podrimja|Ali Podrimjes]] *Poezitë e [[Din Mehmeti]]t *Poezitë e [[Qerim Ujkani]]t *Poezitë e [[Sabri Hamiti]]t *Poezitë e [[Ibrahim Kadriu]]t *Drama “Gof” të [[Anton Pashku]]t *“Anija e vjetër” të [[Resul Shabani]]t *“Bregu i pikëllimit” të [[Teki Dervishi|Teki Dërvishit]] *“Memoaret” të [[Ismet Shaqiri]]t etj. == References == {{reflist}} {{Autorë shqiptarë|state=autocollapse}} {{DEFAULTSORT:Gashi Mirko}} [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Kraleva]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjilani]] [[Kategoria:Lindje 1939]] [[Kategoria:Vdekje 1995]] [[Kategoria:Shqiptarë të Serbisë]] [[Kategoria:Njerëz nga Karadaku]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Beogradit]] tf77adrw9e80tzfl4ykap43rsy9eaeu 10 17442 3026649 3020601 2026-08-18T09:22:09Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026649 wikitext text/x-wiki <div class="noprint" style=" border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;color:#000"> <div style="float: left;">[[Figura:Wikinews-logo.png|50px|none|Wikinews]]</div> <div style="margin-left: 60px;">Në [[Wikilajme]] gjeni lajme më aktuale për temën:</div> <div style="margin-left: 10px;"> '''''[[n:{{{1}}}|{{{2}}}]]''''' </div> </div> <noinclude><pre>Vini Re! Paraparë si info/ndërlidhje me atikullin në projektet tjera të Wikipedia</pre></noinclude> <noinclude>[[Kategoria:Wikimedia|Wikilajme]]</noinclude> 7m8has3z79o3z6rt3r93grv19gvgk9g 10 18802 3026534 1429065 2026-08-17T22:14:15Z Smallem 126080 Kalim te class="wikitable" sipas metodologjisë së enwiki (heqje e sfondit inline dhe atributeve të vjetruara) përmes Claude AI 3026534 wikitext text/x-wiki class="wikitable" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse"<noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> me82vz5n2op65blqq2kdobf69kkqdvm 0 18817 3026392 3005284 2026-08-17T19:58:11Z Smallem 126080 Heqja e parametrave të ngjyrës që enwiki nuk i përdor (njësim) përmes Claude AI 3026392 wikitext text/x-wiki {{Infobox planet | name = Venus | image = <!-- Please do not change this image without discussion in the Talk page. This selection is by consensus --> Venus 2 Approach Image.jpg | symbol = [[File:Venus symbol (bold).svg|24px|♀|class=skin-invert]] | caption = Image of Venus, as captured by ''[[MESSENGER]]''. In natural colour, Venus is a featureless sphere.<ref>{{Cite web|title=Venus looks more boring than you think it does|url=https://www.planetary.org/articles/2105|access-date=2026-03-19|website=The Planetary Society|language=en}}</ref> A cloud layer permanently obscures the surface.<ref>{{Cite web|date=5 qershor 2007|title=Approaching Venus Image #2 - NASA Science|url=https://science.nasa.gov/photojournal/approaching-venus-image-2/|access-date=2025-10-29|language=en-US}} "This single frame is part of a color sequence taken to help the MESSENGER team calibrate the camera in preparation for the spacecraft's first flyby of Mercury on January 14, 2008." The image is one of 11 greyscale images. {{Cite web|title=MESSENGER - Unlocking the Mysteries of Planet Mercury|url=https://messenger.jhuapl.edu/Explore/Science-Images-Database/gallery-image-327.html|access-date=2025-10-29|website=messenger.jhuapl.edu}}</ref> | background = #fcbba9 | orbit_ref =<ref name="fact"/><ref name="horizons"/> | epoch = [[J2000]] | aphelion = {{convert|0.728213|AU|e6km|2|abbr=unit|lk=in}} | perihelion = {{convert|0.718440|AU|e6km|2|abbr=unit}} | semimajor = {{convert|0.723332|AU|e6km|2|abbr=unit}} | eccentricity = 0.006772<ref name="VSOP87"/> | period = {{plainlist | * {{val|224.701|u=day}}<ref name="fact"/> * {{val|0.615198|u=[[Julian year (astronomy)|Julian year]]}} * {{val|0.615187|u=[[sidereal year]]}} * 1.92 Venus [[solar day]] }} | synodic_period = 583.92 days<ref name="fact"/> | avg_speed = 35.02{{spaces}}km/s | inclination = {{plainlist | * {{val|3.39458|u=°}} to [[ecliptic]] * 3.86° to [[Sun]]'s [[equator]] * 2.15° to [[invariable plane]]<ref name="Souami_Souchay_2012"/> }} | asc_node = 76.680°<ref name="VSOP87"/> | arg_peri = 54.884° | mean_anomaly = 50.115° | satellites = None | allsatellites = yes | mean_radius = {{plainlist | * {{nowrap|{{val|fmt=commas|6051.8|1.0|u=km}}}}<ref name="Seidelmann2007"/> * {{val|0.9499|u=Earths}} }} | flattening = 0<ref name="Seidelmann2007"/> | surface_area = {{plainlist | * {{val|4.6023|e=8|u=km2}} * 0.902 Earths }} | volume = {{plainlist | * {{val|9.2843|e=11|u=km3}} * 0.857 Earths }} | mass = {{plainlist | * {{val|4.86731|0.00023|e=24|u=kg}}<ref>NASA/JPL [https://ssd.jpl.nasa.gov/?planet_phys_par Planets and Pluto: Physical Characteristics] Last updated 2020-May-29</ref> * 0.815 Earths }} | density = {{val|5.243|u=g/cm3}} | surface_grav = {{cvt|8.87|m/s2|g0|lk=out}} | escape_velocity = {{convert|10.36|km/s|abbr=on}}<ref name="NASA_2015"/> | rotation = {{val|-116.75|u=day}} ([[Retrograde motion|retrograde]])<ref name="planetary-facts"/> <br/>1 Venus solar day | sidereal_day = {{val|-243.0226|u=day}} (retrograde)<ref name="Margot_et_al_2021"/> | rot_velocity = {{cvt|6.52|km/h|m/s|disp=out}}<!--Since rot. vel. = circumference/sidereal day, and circumference is 2πr, rot. vel. = 2π6051km/243.025*24h = 6.52 km/h--> | axial_tilt = 2.64° (for [[Retrograde motion|retrograde]] rotation){{break}}177.36° (to orbit)<ref name="fact"/>{{refn|group=note|Defining the rotation as retrograde, as done by NASA space missions and the USGS, puts [[Ishtar Terra]] in the northern hemisphere and makes the axial tilt 2.64°. Following the [[right-hand rule]] for prograde rotation puts Ishtar Terra in the negative hemisphere and makes the axial tilt 177.36°.}} | right_asc_north_pole = {{plainlist | * {{RA|18|11|2}} * 272.76°<ref name="iauwg_ccrsps2000"/><ref name="iau2015">{{cite journal|last1=Archinal|first1=B. A.|last2=Acton|first2=C. H.|last3=A'Hearn|first3=M. F.|last4=Conrad|first4=A.|last5=Consolmagno|first5=G. J.|last6=Duxbury|first6=T.|last7=Hestroffer|first7=D.|last8=Hilton|first8=J. L.|last9=Kirk|first9=R. L.|last10=Klioner|first10=S. A.|last11=McCarthy|first11=D.|last12=Meech|first12=K.|last13=Oberst|first13=J.|last14=Ping|first14=J.|last15=Seidelmann|first15=P. K.|last16=Tholen|first16=D. J.|last17=Thomas|first17=P. C.|last18=Williams|first18=I. P.|title=Report of the IAU Working Group on Cartographic Coordinates and Rotational Elements: 2015|journal=Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy|date=mars 2018|volume=130|issue=3|doi=10.1007/s10569-017-9805-5|bibcode=2018CeMDA.130...22A}}</ref> }} | declination = 67.16°<ref name="iau2015"/> | albedo = {{plainlist | * 0.689 ([[Geometric albedo|geometric]])<ref name="Mallama_et_al"/> * 0.76 ([[Bond albedo|Bond]])<ref name="Haus_et_al"/> }} | magnitude = −4.92 to −2.98<ref name="Mallama_and_Hilton"/> | abs_magnitude = −4.4<ref>{{cite web|title=Encyclopedia – the brightest bodies|website=IMCCE|url=https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html|access-date=29 maj 2023|archive-date=24 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230724225002/https://promenade.imcce.fr/en/pages5/572.html|url-status=live}}</ref> | angular_size = {{nowrap|9.7{{pprime}}–66.0{{pprime}}}}<ref name="fact"/> | single_temperature = {{cvt|232|K|°C|0}} ([[Effective temperature|blackbody temperature]])<ref name="American Chemical Society 2013"/> | temp_name1 = [[Kelvin]] | mean_temp_1 = 737 K<ref name="fact"/> | temp_name2 = [[Celsius]] | mean_temp_2 = 464 °C | temp_name3 = [[Fahrenheit]] | mean_temp_3 = 867 °F | surface_equivalent_dose_rate = {{convert |{{#expr:10^(19/54)}}e-9 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}}<br/>{{convert |{{#expr:10^(52/54)}}e-5 |- |{{#expr:10^(19/54)}}e-2 |mSv/h |μSv/h |sigfig=2 |disp=out}} at cloud level<ref name="radiation-levels"/><!-- pixel values measured from the referenced figure --> | surface_absorbed_dose_rate = {{convert |{{#expr:10^(17/54)}}e-9 |mGy/h |μGy/h |sigfig=2 |disp=out}}<ref name="radiation-levels"/> | pronounced = {{IPAc-en|audio=en-us-Venus.ogg|ˈ|v|iː|n|ə|s}} | named_after = [[Venus (mythology)|Venus]] | adjectives = {{nowrap|[[Venusian (disambiguation)|Venusian]] {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|nj|uː|z|i|ə|n|,_|-|ʒ|ə|n}},<ref name="Lexico_Venusian"/>}} rarely [[Cytherean]] {{IPAc-en|s|ɪ|θ|ə|'|r|iː|ə|n}}<ref>{{OED|Cytherean}}</ref> or Venerean / Venerian {{IPAc-en|v|ᵻ|ˈ|n|ɪər|i|ə|n}}<ref>{{OED|Venerean, Venerian}}</ref> | atmosphere = yes | atmosphere_ref =<ref name="fact"/> | surface_pressure = 93&nbsp;[[bar (unit)|bar]] (9.3&nbsp;[[Pascal (unit)|MPa]]){{break}}92 [[atmosphere (unit)|atm]] | atmosphere_composition = {{plainlist | * 96.5% [[carbon dioxide]] * 3.5% [[nitrogen]] * 0.015% [[sulphur dioxide]] * 0.0070% [[argon]] * 0.0020% [[water vapour]] * 0.0017% [[carbon monoxide]] * 0.0012% [[helium]] * 0.0007% [[neon]] * Trace [[carbonyl sulfide]] * Trace [[hydrogen chloride]] * Trace [[hydrogen fluoride]] }} }} '''Venusi''' ose '''Afërdita''' (simboli: [[File:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ëhtë planeti i dytë nga [[Dielli]], që e orbiton atë çdo 224,7 ditë tokësore. Venusi nuk ka satelit natyror. Ai është emëruar sipas perëndeshës romake të dashurisë dhe bukurisë Venera. Pas Hënës, është objekti më i shndritshëm natyror në qiellin e natës, duke arritur një madhësi të dukshme prej -4.6, ndriçim i mjaftueshëm për të bërë hije. Për shkak se Venusi është planet i brendshëm, ai kurrë nuk largohet shumë larg nga Dielli. Zgjatimi i tij arrin një maksimum prej 47,8°. ==Karakteristikat fizike== Venusi është një nga katër planetët tokësore të Sistemit Diellor, që do të thotë se, ai është një trup shkëmbor si Toka. Në madhësi dhe në masë, është i ngjashëm me Tokën, dhe është përshkruar shpesh si "vëllai" i Tokës ose "binjaku". Diametri i Venusit është 12.092&nbsp;km (vetëm 650&nbsp;km më pak se i Tokës) dhe masa e saj është sa 81.5% e masës së Tokës. Kushtet atmosferike në sipërfaqen e Venusit ndryshojnë rrënjësisht nga ato të Tokës, për shkak të atmosferës së tij të dendur nga dioksidi i karbonit. Masa e atmosferës së Venusit është 96.5% dioksid karboni, dhe shumica e 3.5% të mbetur është me azot. ===Gjeografia e Venusit=== Sipërfaqja e Venusit ishte subjekt i spekulimeve derisa disa prej sekreteve të tij u zbuluan nga [[shkenca planetare]] në shekullin e 20. Ai është skicuar përfundimisht në mënyrë të detajuar nga Projekti Magellan më 1990-91. Sipërfaqja tregon dëshmi të një vullkanizimi të gjerë, dhe squfuri në atmosferë mund të tregojë se ka pasur disa shpërthime kohët e fundit. Rreth 80% e sipërfaqes Venusiane është e mbuluar nga një sipërfaqe e sheshtë e lëmuar ose fusha vullkanike, të përbëra nga 70% fusha me kreshta të rrudhura dhe 10% të ulta ose fusha të sheshta. Dy "kontinentet" malore përbëjnë pjesën tjetër të hapësirës së tij, një shtrihet në hemisferën veriore të planetit dhe tjera vetëm pak në jug të ekuatorit. Kontinenti verior quhet Ishtar Terra, sipas Ishtar, perëndeshës së dashurisë babilonase, dhe është afërsisht sa madhësia e Australisë. Mali Maxwell, është mali më i lartë në Venus, shtrihet në Ishtar Terra. Maja e tij është 11&nbsp;km e lartë nga lartësia mesatare e sipërfaqes. Kontinenti jugor është quajtur Afrodite (Afërditë) Terra, sipas perëndeshës greke e dashurisë, dhe është më e madhja e të dy rajoneve malore afërsisht sa madhësia e Amerikës së Jugut. Një masiv malor i thyer përfaqëson deformimin më të madh të sipërfaqes në këtë zonë. Mungesa e provave të rrjedhjes së lavës që shoqëron çdo Kaldera (kaldera quhet gropa e kraterit që formohet nga shembja e vullkanit) të dukshme mbetet një enigmë. Planeti ka pak kratere të formuara nga goditjet metoerike, duke na demonstruar një sipërfaqe relativisht të re, rreth 300-600 milion vjeçare. Përveç kratereve të impakteve, maleve dhe luginave, që gjenden në të gjitha planetet shkëmbore, Venusi ka disa sipërfaqe me karakteristika unike. Ndër to janë malet vullkanikë me majë të sheshtë të quajtur "Farra", në formë keku të stërmadh në madhësi 20–50&nbsp;km të gjerë dhe nga 100 deri në 1.000 m të larta. Sistemet radiale (në forma të rrumbullakëta) të copëzuara si yje të frakturuara quhen "Novae". Karakteristika relievi me dy radiale të copëzuara që ngjajnë me rrjetat e merimangave, të njohura si "arachnoids" dhe "coronae", unaza rrethore të frakturuara ndonjëherë rrethuar nga sedimente nga erozioni i sipërfaqes. Këto karakteristika kanë origjinë vullkanike. Shumica e karakteristikave të sipërfaqes Venusiane janë emëruar sipas grave historike dhe mitologjike. Përjashtimet janë Malet Maxwell, të quajtura sipas James Clerk Maxwell, dhe rajonet malore Alpha Regio, Beta Regio dhe Ovda Regio, që ishin emëruar para se të sistemi aktual të ishte miratuar nga IAU (Unioni Astronomik Ndërkombëtar), organi që mbikqyr nomenklaturën planetare. Gjatësia gjeografike e karakteristikave fizike në Venus është e shprehur në lidhje me meridianin fillestar (0°). Meridiani fillestar fillimisht kalonte në qendër të ovales Eva, që ndodhet në jug të Alpha Regio. Pas përfundimit të misioneve Venera, meridiani fillestar u ridefinua për të kaluar nëpër kulmin qëndror në kraterit Ariadne. [[File:Terrestrial Planets Size Comp True Color.png|thumb|left|upright=1.5|Madhësia e Mërkurrit, Venusit, Tokës dhe Hënës, Marsit dhe Ceresit (planetit xhuxh) më djathtas. Kjo mund të mos jetë madhësia ekzakte sepse disku i dukshëm i Venusit është më i madh se diametri real për shkak të atmosferës.]] {{-}} ===Gjeologjia e sipërfaqes=== [[File:Maat Mons on Venus.jpg|thumb|Mali Maat Mons me një zgjatim vertikal prej 22.5 herë]] Pjesa më e madhe e sipërfaqes Venusiane duket se është formuar nga aktiviteti vullkanik. Venusi ka disa herë më shumë vullkane sesa Toka, atje gjenden 167 vullkane të mëdhenj që janë mbi 100&nbsp;km në gjatësi. Kompleksi vullkanik i vetëm i kësaj madhësie në Tokë është vullkani Big Island në ishujt Havai. Kjo nuk do të thotë se Venusi është më aktiv nga ana vullkanike se Toka, por edhe për shkak se korja e tij është shumë më e vjetër. Korja oqeanike e Tokës është ricikluar vazhdimisht nga lëvizjet në kufijtë e pllakave tektonike dhe ka një moshë mesatare prej rreth 100 milionë vjet, ndërsa sipërfaqja Venusiane është vlerësuar të jetë 300-600 milion vjet e vjetër. Disa pjesë të ndryshme të sipërfaqes janë dëshmi e aktivitetit të vazhdueshëm vullkanik në Venus. Gjatë programit Sovjetik Venera, sondat Venera 11 dhe Venera 12 zbuluan një stuhi të fuqishme me rryma vetëtimash të vazhdueshme kurse Venera 12 regjistroi një goditje të fuqishme të bubullimës menjëherë pasi ajo goditi sipërfaqen. Venus Express e Agjensisë Evropiane Hapësinore rregjistroi rrufe të shumta në atmosferën e sipërme të planetit. Edhe pse stuhitë sjellin reshje në Tokë, në sipërfaqen e Venusit nuk ka reshje (shiu acid sulfurik bie në atmosferën e sipërme, pastaj avullohet rreth 25&nbsp;km mbi sipërfaqe). Një mundësi tjetër është se hiri nga një shpërthim vullkanik ka gjeneruar vetëtimën. Një tjetër dëshmi vjen nga matjet e përqëndrimeve të dioksidit të squfurit në atmosferë, e cila u ul me një njësi nga dhjetë, ndërmjet vitit 1978 dhe 1986. Kjo nënkupton nivelin që ishte rritur më parë nga një shpërthim i madh vullkanik. Gati një mijë kratere goditjesh meteorike në Venus janë të shpërndara në mënyrë të barabartë në të gjithë sipërfaqen e tij. Në objektet e tjera, të tilla si Toka dhe Hëna, krateret tregojnë një varg shkallësh degradimi (gërryeje). Në Hënë, degradimi është shkaktuar nga goditjet e mëvonshme, ndërsa në Tokë kjo është shkaktuar nga era dhe erozioni prej shiut. Në Venus, rreth 85% e kratereve janë në gjendje të pacënuar. Numri i kratereve, së bashku me gjendjet e tyre janë të ruajtura mirë, që tregon një ngjarje globale që pësoi planeti rreth 300-600 milionë vjet më parë, e ndjekur nga një shkatërrim vullkanik. Korja e Tokës është në lëvizje të vazhdueshme, ndërsa Venusi nuk është në gjendje për të mbështetur një proces të tillë. Pa pllakat tektonike për të ulur nxehtësinë nga manteli i tij, Venusi i nënshtrohet një procesi ciklik në të cilin temperatura e mantelit rritet deri sa arrin një nivel kritik që dobëson koren. Pastaj, për një periudhë prej rreth 100 milionë vjetësh, rrjedhja vullkanike ndodh në një shkallë të madhe që riciklon plotësisht koren. Në mars 2014 prova e parë e drejtpërdrejtë për vullkanizimin e vazhdueshëm u gjend, në formën e "fleshimeve" infra të kuqe mbi çarjen e zonës Ganiki Chasma, në afërsi të mbulesës së vullkanit Maat Mons. Këto fleshime shkojnë nga 40-320&nbsp;°C mbi temperaturën e ambientit, besohet të jenë gazra të nxehtë ose lavë e çliruar nga ndonjë shpërthim vullkanik. Krateret Venusiane variojnë nga 3&nbsp;km në 280&nbsp;km diametër. Nuk ka kratere më të vegjël se 3&nbsp;km, për shkak të atmosferës së dendur mbi objektet në hyrje. Objektet me energji të të vogël kinetike ngadalësohen aq shumë nga atmosfera saqë nuk arrijnë të krijojnë një krater goditjeje. Objektet hapësinore më të vogla se 50 metra në diametër fragmentohen dhe digjen në atmosferë para se të arrijnë në sipërfaqen e planetit. {{Multiple image |align=right |direction=vertical |header= |width=230 |footer=<!-- |width1=390 |image1=4 Terrestrial Planets Size Comp True Color.png |alt1=Size comparison of terrestrial planets (left to right): [[Mercury (planet)|Mercury]], Venus, [[Earth]], and [[Mars]] in true colour. |caption1=Size comparison of terrestrial planets (left to right): [[Mercury (planet)|Mercury]], Venus, [[Earth]], and [[Mars]] in true colour.--> |width2=158 |image2=Venuspioneeruv.jpg |alt2=Cloud structure in [[Atmosphere of Venus|the Venusian atmosphere]] in 1979, revealed by ultraviolet observations by [[Pioneer Venus Orbiter]] |caption2=Struktura e reve në atmosferën Venusiane në 1979, fotografuar me ultraviolet nga Pioneer Venus Orbiter |width3=170 |image3=Venus-real color.jpg |alt3=A real-colour image of Venus processed from two filters. The surface is obscured by a thick blanket of clouds |caption3=Një imazh real i ngjyrave të Venusit i bërë pas dy filtrash. Sipërfaqja është e fshehur nga një shtresë e trashë e reve |width4=215 |image4=Mgn p39146.png |alt4=[[Impact crater]]s on the surface of Venus (image reconstructed from radar data) |caption4=Kratere të hapura nga goditjet meteorike në sipërfaqen e Venusit (imazh i ndërtuar nga të dhënat e radarit) }} ===Struktura e brendshme=== Pa të dhëna sizmike apo njohuri të tjera, në dispozicion të studiuesve ka pak informacion të drejtpërdrejtë në lidhje me strukturën e brendshme dhe gjeokiminë e Venusit. Ngjashmëria në madhësi dhe dëndësi midis Venusit dhe Tokës tregon se ata kanë një strukturë të ngjashme të brëndshme. Një bërthamë, mantel, dhe kore. Si ajo e Tokës, bërthama e Venusit është pjesërisht e lëngshme për shkak se dy planetët janë në proçes ftohje me të njëjtin ritëm. Madhësia pak më e vogël e Venusit tregon që presioni është konsiderueshëm më i vogël sesa Toka thellë në brendësi të tij. Dallimi kryesor në mes të dy planeteve është mungesa e provave për pllakat tektonike në Venus, ndoshta për shkak se korja e tij është shumë e fortë për të rrëshkitur për shkak të mungesës së ujit duke e bërë atë më pak viskoze. Kjo rezulton në një humbje të vogël të nxehtësisë nga ana e planetit, duke e parandaluar atë nga ftohja dhe duke siguruar një shpjegim të mundshëm për mungesën e një fushe magnetike të prodhuar nga vetë planeti. Venusi mund ta humbasi nxehtësinë e tij të brendshme në ngjarjet periodike të mëdha që rishfaqen herë pas here. ===Atmosfera dhe klima=== Venusi ka një atmosferë jashtëzakonisht të dendur, e cila përbëhet kryesisht nga dioksid karboni dhe një sasi të vogël azoti. Masa atmosferike është 93 herë më e madhe se e Tokës, ndërsa presioni në sipërfaqen e planetit është rreth 92 herë ai i Tokës, një presion i tillë ekuivalent në Tokë gjendet në një thellësi prej rreth 1 kilometër nën oqeanet e Tokës. Dëndësia në sipërfaqe është 65&nbsp;kg/m³, 6.5% ajo e ujit. Atmosfera është e pasur me dioksid karboni, së bashku me retë e dendura të dioksidit të sulfurit, gjenerojnë efektin serrë më të fuqishëm në Sistemin Diellor, duke krijuar temperaturat e sipërfaqes të paktën 460&nbsp;°C. Kjo e bën sipërfaqen e Venusit më të nxehtë se Mërkurri, i cili ka një temperaturë minimale të sipërfaqes -220&nbsp;°C dhe temperaturë maksimale prej 420&nbsp;°C, edhe pse Venusi është pothuajse dy herë më larg sesa Mërkurri nga Dielli dhe merr vetëm 25% të rrezatimit diellor të Mërkurrit. Sipërfaqja e Venusit është përshkruar shpesh si peisazh ferri. Kjo temperaturë është më e lartë se temperatura që përdoret për sterilizim. Studimet kanë sugjeruar se miliarda vjet më parë, atmosfera e Venusit ishte më e ngjashme me atë të Tokës sesa është tani, megjithëse nuk mund të ketë pasur sasi të konsiderueshme të ujit të lëngshëm në sipërfaqe. Kjo mund të ketë ndodhur në një periudhe prej 600 milionë deri në disa miliardë vjet. Shfaqja e efektit serrë shkaktoi avullimin e ujit, e që çoi në një nivel të lartë të gazrave serrë në atmosferën e Venusit. Edhe pse kushtet në sipërfaqen e planetit nuk janë mikpritëse për gjallesat tokësore që mund të jenë formuar para kësaj ngjarje, është e mundur që jeta mund të ekzistojë në shtresa e poshtme ndërmjet reve të Venusit. Inercia termike dhe transferimi i nxehtësisë nga erërat në atmosferën e ulët do të thotë se temperatura e sipërfaqes Venusiane nuk ndryshon shumë midis natës dhe ditës, pavarësisht rrotullimit jashtëzakonisht të ngadalshëm të planetit. Erërat në sipërfaqe janë të ngadalta, duke lëvizur me disa kilometra në orë, por për shkak të dëndësisë së lartë atmosferike të sipërfaqes së Venusit, ato ushtrojnë forcë të konsiderueshme kundër pengesave, duke transportuar pluhurin dhe gurë të vegjël në gjithë sipërfaqen që përshkrojnë. Vetëm kjo do ta bënte të vështirë për një njeri të ecte, edhe në qoftë se do të përballonte problemin e nxehtësisë, shtypjen atmosferike dhe mungesën e oksigjenit. Mbi shtresën e dendur të dioksidit të karbonit janë retë e dendura të përbëra kryesisht prej dioksidit të squfurit dhe pikave të shiut me përbërje acid sulfurik. Këto re reflektojë dhe shpërndajë rreth 90% të dritës së diellit që bie mbi të, duke e kthyer në hapësirë dhe parandalojnë shikimin vizual të sipërfaqes së Venusit. Retë e përhershme që mbulojnë Venusin tregojnë se edhe pse Venusi është më afër se Toka nga Dielli, sipërfaqja e tij nuk është e ndriçuar mirë. Erëra të forta 300&nbsp;km/h në shtresat e sipërme të reve, përshkruajnë planetin për rreth katër deri në pesë ditë tokësore. Erërat Venusiane lëvizin deri në 60 herë më shpejt se shpejtësia e rrotullimit të planetit, ndërsa erërat më të shpejta në Tokë janë sa 10-20% e shpejtësisë së rrotullimit të Tokës. Sipërfaqja e Venusit është në fakt izotermale që do të thotë se ajo ruan një temperaturë konstante jo vetëm në mes të ditës dhe të natës, por edhe në mes të ekuatorit dhe poleve. Animi i boshtit të planetit është më pak se 3°, krahasuar me 23° që është në Tokë, gjithashtu minimizon ndryshimin e temperaturës sezonale. I vetmi ndryshim i ndjeshëm në temperaturë ndodh në lartësi. Pika më e lartë në Venus, Mali Maksuell (''Maxwell Montes''), është pika më e ftohtë në planet, me një temperaturë prej rreth 380&nbsp;°C dhe një presion atmosferik prej rreth 44 atmosferë. Në vitin 1995, sonda Magellan vuri re një substancë shumë reflektuese në majat e kreshtave të maleve më të larta me një ngjashmëri të fortë me dëborën tokësore. Kjo substancë mendohet se është formuar nga një proces i ngjashëm me dëborën, edhe pse në një temperaturë shumë të lartë. Shumë e paqëndrueshme për tu kondesuar në sipërfaqe, ajo ngrihet në formën e gazit duke u ftohur në lartësi më të mëdha, ku pastaj bie në formën e reshjeve. Identiteti i kësaj substance nuk dihet me siguri, por ka hamendësime që shkojnë nga telur i pastër deri në sulfur plumbi. Retë e Venusit janë të afta për të prodhuar rrufe ashtu si retë në Tokë. Ekzistenca e rrufeve kishte qenë e diskutueshme që nga vetëtimat e para të dyshuara të zbuluara nga vëzhgimet e sondës Sovjetike Venera. Në 2006-2007 Venus Express zbuloi qartësisht valë të gjeneruara nga rrufetë. Pamja e tyre e përhershme tregon një model të lidhur ngushtë me aktivitetin e motit. Shkalla e madhësisë së rrufesë është të paktën sa gjysma e atyre Tokësore. Në vitin 2007, sonda Venus Express zbuloi se një vorbull e madhe e dyfishtë atmosferike ekziston në polin jugor. Një tjetër zbulim është bërë nga sonda Venus Express në 2011 që një shtresë ozoni gjendet në atmosferën e lartë të planetit. Në 29 janar 2013 shkencëtarët e UAE (Unioni Astronomik Europian) zbuluan se jonosfera e planetit Venus nxjerr jashtë gazrat në mënyrë të ngjashme si një bisht komete. {{Multiple image |align=center |direction=horizontal |header=Atmospheric composition |footer=Ngjyra e gjelbër - avuj uji, e kuqja – dioksid karboni |width1=380 |image1=Synthetic atmosphere absorption spectrum.gif |alt1=Synthetic stick absorption spectrum of a simple gas mixture corresponding to [[Atmosphere of Earth|Earth's atmosphere]] |caption1=Përbërja sintetike e një përzjerje gazi që i korespondon atmosferës së Tokës |width2=400 |image2=Synthetic Venus atmosphere absorption spectrum.gif |alt2=[[Atmosphere of Venus|Venusian atmosphere]] composition based on [[HITRAN]] data<ref name="HITRAN">{{cite web|url=http://www.cfa.harvard.edu/hitran/|title=The HITRAN Database|publisher=Atomic and Molecular Physics Division, Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics|accessdate=8 gusht 2012|quote=HITRAN is a compilation of spectroscopic parameters that a variety of computer codes use to predict and simulate the transmission and emission of light in the atmosphere.}}</ref> created using Hitran on the Web system.<ref name="hitraniaoru">{{cite web|url=http://hitran.iao.ru/|title=Hitran on the Web Information System|publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics (CFA), Cambridge, MA, USA; V.E. Zuev Institute of Atmosperic Optics (IAO), Tomsk, Russia|accessdate=11 gusht 2012}}</ref> |caption2=Përbërja e atmosferës Venusiane sipas të dhënave nga HITRAN }} ===Fusha magnetike dhe bërthama=== Në vitin 1967, Venera 4 zbuloi që fusha magnetike e Venusit ishte shumë më e dobët se ajo e Tokës. Kjo fushë magnetike është e gjeneruar nga një bashkëveprim ndërmjet jonosferës dhe erës diellore, dhe jo nga një efekt dinamo në bërthamë si ajo brenda Tokës. Magnetosfera e vogël e Venusit siguron një mbrojtje të papërfillshme të atmosferës nga rrezatimet kozmike. Ky rrezatim mund të shfaqet në shkarkimet e rrufeve midis reve. Mungesa e një fushe magnetike të brendshme në Venus është befasuese duke pasur parasysh se Venusi është i ngjashëm me Tokën në madhësi, dhe pritej gjithashtu të përmbante një dinamo në bërthamën e vet. Një dinamo kërkon tri gjëra: një përcjellës të lëngshëm, rrotullimi, dhe konveksioni (një lloj transporti i materies dhe energjisë që shkaktohet nga presioni dhe tërheqja gravitacionale). Bërthama është menduar të jetë elektrike dhe përçuese, edhe pse rrotullimi i bërthamës është menduar shpesh që të jetë shumë i ngadaltë, simulimet tregojnë se është e mjaftueshme për të prodhuar një efekt dinamo, por efekti dinamo mungon për shkak të mungesës së konveksionit në bërthamën Venusiane. Në Tokë, konveksioni ndodh në shtresën e jashtme të lëngshme të bërthamës sepse shtresa e brendshme e lëngshme është shumë e nxehtë. Në Venus, rishfaqja e një ngjarjeje globale mund të ketë mbyllur pllakat tektonike dhe çuan në një fluks të reduktuar të nxehtësisë nëpër kore. Kjo shkaktoi rritjen e temperaturës së mantelit, duke ulur fluksin e nxehtësisë nga bërthamë. Si rezultat, nuk ka gjeodinamo të brendshme për të drejtuar fushën magnetike. Në vend të kësaj, nxehtësia nga bërthama është përdorur për të rinxehur koren. Një mundësi tjetër është se Venusi nuk ka bërthamë të brendshme solide, bërthama e tij nuk është aktualisht në ftohje dhe ka të njëjtën temperaturë. Një tjetër mundësi është se bërthama e Venusit është plotësisht solide. Gjendja e bërthamës është shumë e varur nga të përqëndrimi i squfurit, i cili është i panjohur për momentin. Magnetosfera e dobët përreth Venusit do të thotë se era diellore ndërvepron drejtpërdrejt me atmosferën e tij të jashtme. Këtu, jonet e hidrogjenit dhe oksigjenit janë krijuar nga shkëputja e molekulave neutrale nga rrezatimi ultravjollcë. Era diellore që furnizon me energji i jep disa joneve shpejtësi të mjaftueshme për të shpëtuar nga fusha gravitacionale e Venusit. Ky proces erozioni rezulton në një humbje kostante të masës së hidrogjenit, heliumit, dhe joneve të oksigjenit, ndërsa molekulat në masë të lartë, të tilla si dioksidi i karbonit, kanë më shumë gjasa që të qëndrojnë. Erozioni atmosferik nga era diellore ndoshta ka çuar në humbjen më të madhe të ujit në Venus gjatë disa miliarda viteve të para pas formimit. Erozioni ka rritur raportin e masës së madhe të deuteriumit të hidrogjenit (hidrogjeni i rëndë) në atmosferën e sipërme me 150 herë në krahasim me raportin në atmosferën e ulët. [[File:Venusorbitsolarsystem.gif|thumb|Venusi orbiton Diellin në një distancë 108 million kilometra (rreth 0.7 Njësi astronomike ) dhe kompleton një orbitë çdo 224.65 ditë. Venusi është planeti i dytë nga Dielli dhe e orbiton atë rreth 1.6 herë (me të verdhë) në 365 ditë të Tokës (me blu)]] ==Orbita dhe rrotullimi== Venusi e orbiton Diellin në një distancë mesatare prej rreth 108 milion km, dhe përfundon një orbitë çdo 224,65 ditë tokësore. Edhe pse të gjitha orbitat planetare janë eliptike, orbita e Venusit është më afër rrethore, me një jashtqëndërsi prej më pak se 0,01. Kur Venusi qëndron mes Tokës dhe Diellit, kjo e bën qasjen më të afërt me Tokën se çdo planet tjetër në një distancë mesatare prej 41 milionë km. Planeti e arrin këtë distancë mesatarisht çdo 584 ditë. Për shkak të jashtqëndërsisë së orbitës së Tokës, distancat minimale sa vijnë dhe do të bëhen më të mëdha në dhjetëra mijëra vjetët e ardhshme. Nga viti 1-5383, ka 526 afrime me më pak se 40 milion km pastaj nuk do të ketë të tilla për rreth 60.158 vjet. Gjatë periudhave të jashtqëndërsive më të mëdha, Venusi mund të arrijë distancën e 38.200.000&nbsp;km. Të gjitha planetet e [[Sistemi diellor|Sistemit Diellor]] rrotullohen rreth Diellit në drejtimin antiorar (drejtim të kundërt me akrepat e orës) siç shihen nga lart polit të veriut të Tokës. Shumica e planeteve rrotullohen edhe në akset e tyre në një drejtim antiorar, por Venusi rrotullohet në drejtimin orar një herë në çdo 243 ditë tokësore periudha më e ngadaltë e rrotullimit nga të gjithë planeteve. Për shkak të këtij rrotullimi të ngadalshëm Venusi është shumë sferik. Një ditë yjore (siderale) Venusiane zgjat kështu më shumë se një vit Venusian (243 kundrejt 224,7 ditë tokësore). Ekuatori i Venusit rrotullohet me 6,5&nbsp;km/h, ndërsa i Tokës me rreth 1670&nbsp;km/h. Rrotullimi i Venusit është ngadalësuar me 6.5 minuta çdo ditë Venusiane që kur anija Magellan e vizitoi atë 16 vjet më parë. Për një vëzhgues në sipërfaqen e Venusit, Dielli lind në perëndim dhe të vendosur në lindje. Venusi mund të jetë formuar nga mjegullnaja diellore me një formë të rrotullimit ndryshe të vorbullës, duke arritur në gjendjen e tij aktuale për shkak të ndryshimeve kaotike të shkaktuara nga turbullimet planetare dhe efektet e valeve baticore në atmosferën e tij të dendur, një ndryshim që do të ketë ndodhur gjatë lëvizjes para miliarda vitesh. Periudha e rrotullimit të Venusit mund të përfaqësojë një gjëndje ekuilibri për shkak të baticës gravitacionale të Diellit, e cila ka tendencë për të ngadalësuar rrotullimin, dhe një batice atmosferike e krijuar nga ngrohja diellore e atmosferës së trashë Venusiane. Intervali mesatar 584 ditor midis afrimeve të njëpasnjëshme me Tokën është pothuajse saktësisht i barabartë me 5 ditë diellore Venusiane (një ditë diellore Venusiane është 116.75 ditë tokësore), por hipoteza e një bashkrendimi orbital me Tokën nuk merret parasysh. Venusi nuk ka satelitë natyrorë, edhe pse aktualisht asteroidi 2002 VE68 ka një marrëdhënie gati orbitale me të. Përveç këtij “sateliti” të ashtuquajtur, ai ka edhe dy orbita të tjera të përbashkëta por të përkohshme me asteroidët 2001 CK32 dhe 2012 XE133. Në shekullin e 17, Giovanni Cassini raportoi për një hënë që orbitonte Venusin, e cila u quajt Neith dhe nga vëzhgimet e shumta që janë raportuar në 200 vitet e ardhshme shumica e përcaktonin në afërsi të Venusit. Studimi i Alex Alemi dhe David Stevenson në vitin 2006 i modeleve të hershme të Sistemit diellor në Institutin e Teknologjisë në Kaliforni tregon se Venusi ka gjasa të ketë pasur të paktën një hënë të krijuar nga ndikimi i një ngjarje të madhe kozmike miliarda vjet më parë. Por, rreth 10 milionë vjet më vonë nga kjo ngjarje, sipas këtij studimi, një tjetër goditje devijoi orbitën e satelitit dhe i shkaktoi hënës Venusiane një lëvizje spirale derisa ajo u përplas dhe u bashkua me Venusin. në qoftë se goditjet e mëvonshme kanë krijuar hëna, ato do të jenë zhdukur në të njëjtën mënyrë. Një shpjegim alternativ për mungesën e satelitëve është efekti i fuqishëm i baticave të forta diellore, të cilat mund të kenë destabilizuar orbitat e mëdha të satelitëve të planeteve të brendshme tokësore. ==Vëzhgimet== [[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|Venusi është gjithmonë më i ndritshëm nga çdo yll, ja siç shihet ai në Oqeanin Paqësor]] [[File:Phases Venus.jpg|thumb|left|Fazat e Venusit]] Venusi është gjithmonë më i ndritshëm se çdo yll (përveç Diellit). Shkëlqimi më i madh ndodh gjatë fazës së re, kur ai është afër Tokës me një madhësi të dukshme -4.9. Venusi zbehet në një magnitudë -3 kur ai është mbas Diellit. Planeti është mjaftueshëm i ndritshëm për t'u parë qartë në qiell në mesditë dhe mund të jetë i lehtë për të parë kur dielli është i ulët në horizont. Si një planet i brëndshëm, ai nuk largohet më shumë se 47° nga Dielli. Venusi "takon" Tokën çdo 584 ditë orbitimi rreth Diellit. Pasi e bën këtë, ai ndryshon nga "Yll i mbrëmjes", i dukshëm pas perëndimit të diellit, në "Yll i mëngjesit", i dukshëm para lindjes së diellit. Edhe pse Mërkurri, planeti tjetër i brëndshëm, arrin një zgjatim maksimal prej vetëm 28° dhe shpesh është i vështirë ta dallosh në muzg, Venusi është i vështirë të humbasë kur ai është në në fazën e zgjatimit më të madh. Zgjatim i tij më i madh maksimal do të thotë se është i dukshëm në qiellin e errët shumë gjatë pas perëndimit të diellit. Si objekti më i ndriçuar në qiell, Venusi zakonisht është raportuar gabim si një "objekt i paidentifikuar fluturues UFO". Presidenti amerikan Jimmy Carter raportoi se kishte parë një disk fluturues në vitin 1969, e cila pas analizave të mëvonshme u mendua se ishte Venusi. Njerëz të tjerë të panumërt e kanë ngatërruar Venusin me diçka më shumë ekzotike. Nga mënyra sesi ai lëviz rreth orbitës së tij, Venusi shfaq faza si ato të Hënës në një pamje me teleskop. Planeti paraqet një imazh të vogël por "të plotë", kur ai është në anën e kundërt të Diellit. Ai tregon një "fazë çerek" kur ai është në zgjatimin e tij maksimal nga Dielli, në këtë fazë është në shkëlqimin më të madh në qiellin e natës. Kur paraqitet një "hënë e hollë" shfaqet më i madh në pamjet me teleskop duke kaluar në distancën më të afërt në mes Tokës dhe Diellit. Venusi është në madhësinë e tij më të madhe të dukshme kur shfaqet në "fazë të re", kur ai gjendet në mes Tokës dhe Diellit. Atmosfera e tij mund të shihet në teleskop si një aureolë e ndritshme rreth tij. ===Tranziti=== [[File:Venustransit 2004-06-08 07-49.jpg|thumb|Viti 2004 tranziti i Venusit]] Orbita Venusiane është pak e pjerrët në krahasim me orbitën e Tokës. Kështu, kur planeti kalon në mes Tokës dhe Diellit, ai zakonisht nuk kalon në mes të Diellit. Tranzitet e Venusit ndodhin kur plani i orbitës së planetit takohet me planin e orbitës së Tokës. Tranzitet e Venusit ndodhin në cikle prej 243 vite me një model unik tranzitimi që përbëhet nga një çift tranzitimi të ndarë nga tetë vite, në intervale prej rreth 105.5 vite ose 121.5 vite një model që e zbuloi i pari në vitin 1639 astronomi Anglez Jeremia Horrocks. Çifti i fundit ishte 8 qershor 2004 dhe 5-6 qershor 2012. Tranziti u pa direkt nga shumë shikues online dhe vëzhgues amatorë të paisur me mjetet e duhura. Çifti i mëparshëm i tranzitimit ka ndodhur në dhjetor 1874 dhe dhjetor 1882,ndërsa ngjarja tjetër do të ndodhë në dhjetor 2117 dhe dhjetor 2125. Historikisht, tranzitet e Venusit kanë qënë të rëndësishme, sepse ato u lejonin astronomëve të përcaktonin madhësinë e njësisë astronomike, dhe të masnin madhësinë e Sistemit Diellor siç u tregua nga Horrocks në vitin 1639. Eksplorimet e kapitenit Cook në bregdetin lindor të Australisë ndodhën pasi ai kishte lundruar për në Tahiti në 1768 për të vëzhguar një tranzit të Venusit. ===Dritat Ashen=== Një mister që qëndron gjatë pa u zgjidhur në Venus është ai i vëzhgimeve të të ashtuquajturave dritat Ashen, një dritë e dukshme e dobët e anën e errët të planetit, shihet kur planeti është në fazën e hënës së re. Vëzhgimi i parë i rregjistruar i dritave Ashen është bërë në vitin 1643, por ekzistenca e dritës asnjëherë nuk është konfirmuar në mënyrë të besueshme. Vëzhguesit kanë spekuluar se mund të rezultojë nga aktiviteti elektrik në atmosferën Venusiane, por mund të jetë edhe iluzion, si rezultat i efektit fiziologjik të dukshëm të dritës, kur Venusi është në fazë kreshente (faza nga hënë e re e në vazhdim). ==Studime== ===Studimet e vjetra=== [[File:Venus Drawing.jpg|thumb|right|"Fenomeni i pikës së zezë" siç është regjistruar gjatë tranzitit të 1769]] Venusi është njohur në qytetërimet e lashta me dy emra si "ylli i mëngjesit" dhe si "ylli i mbrëmjes", emrat pasqyrojnë njohuritë e hershme sikur këto ishin dy objekte të ndryshme. Tabelat e Venusit të astronomit Babilonas Ammisaduqa, datojnë vitin 1581 p.e.s., ai tregoi se të dy ishin një objekt i vetëm, të quajtur në tabelë si "mbretëresha e ndritshme e qiellit", duke e mbështetur këtë pikëpamje me vëzhgime të detajuara. Grekët i mendonin si dy yje të veçanta, Phosphorus dhe Hesperus, deri në kohën e Pitagorës në shek e gjashtë. Romakët emëruan aspektin mëngjesor të Venusit si Lucifer, fjalë për fjalë "dritë-sjellës", dhe si yll i mbrëmjes Vesper, të dy përkthime fjalë për fjalë të emrave respektivë grekë. Tranziti i Venusit u vëzhgua për herë të parë në 1032 nga astronomi Persian Avicenna, i cili arriti në përfundimin se Venusi është më afër Tokës sesa Dielli dhe duke vendosur Venusin, të paktën ndonjëherë, më poshtë Diellit. Në shekullin e 12, astronomi andaluzian Ibn Bajjah vëzhgoi "dy planete si pika të zeza në fytyrën e Diellit", që më vonë u identifikuan si transit i Venusit dhe Mërkurrit nga astronomi Qotb al-Din Shirazi i observatorit Margha në shekullin e 13-të. Tranziti i Venusit u vëzhgua dhe nga Jeremiah Horrocks më 4 dhjetor 1639, së bashku me mikun e tij, William Crabtree, në secilën prej shtëpive të tyre respektive. Kur fizikani italian Galileo Galilei vëzhgoi për herë të parë planetin në fillim të shekullit të 17-të, ai e gjeti atë duke treguar faza si hëna, që ndryshojnë nga gjysëmhënë në fazën kreshente, në gibus (faza kur pjesa e ndriçuar sa vjen e zvogëlohet) dhe anasjelltas. Kur Venusi është më larg nga Dielli në qiell, ai tregon një fazë gjysmëhije dhe kur është më afër Diellit në qiell, ai na shfaqet si një hënë e plotë apo si një hënë e re. Kjo mund të ishte e mundshme vetëm nëse Venusi rrotullohej rreth Diellit dhe kjo ishte ndër vëzhgimet e para që binte qartësisht në kontrakditë me modelin gjeocentrik të Ptolemeut që sistemi diellor ishte koncentrik dhe qëndra e tij ishte Toka. Atmosfera e Venusit u zbulua në 1761 nga dijetar rus Mikhail Lomonosov. Atmosfera e Venusit u vëzhgua në 1790 nga astronomi gjerman Johann Schröter. Schröter zbuloi kur planeti ishte në fazën kreshente kur ishte një hënë e hollë, skajet, që zgjeroheshin me më shumë se 180°. Ai e morri me mend se kjo ndodhte për shkak të shpërndarjes së dritës së diellit në një atmosferë të dendur. Më vonë, astronomi amerikan Chester Smith Lyman vërejti një unazë të plotë për rreth anës së errët të planetit kur ai ishte në të njëjtën drejtim të Diellit me Tokën, duke siguruar dëshmi të tjera për një atmosferë. Atmosfera bën një tentativë të komplikuar për të përfunduar një periudhë rrotullimi në planet dhe vëzhguesit si, astronomi italian Giovanni Cassini dhe Schröter llogaritën gabimisht periudhën prej rreth 24 orësh lëvizjen e dukshme të shënjave në sipërfaqen e planetit. [[File:Phases-of-Venus.svg|thumb|left|Galileo zbuloi fazat e Venusit dhe provoi se ai orbitonte rreth Diellit dhe jo rreth Tokës]] ===Vëzhgimet tokësore=== [[File:Vénus télescope.jpg|thumb|Pamje e Venusit me teleskop marrë nga sipërfaqja e Tokës së fundmi]] Shumë pak gjëra janë zbulua rreth Venusit deri në shekullin e 20-të. Pothuajse një disk pa karakteristika nuk jep ndonjë shenjë se çfarë mund të kenë në sipërfaqen e tij dhe kjo ishte vetëm derisa u shfaqën vëzhgimet spektroskopike, me radar dhe ultravjollcë kjo çoi që shumë nga sekretet e tij të zbulohen. Vëzhgimet e para me ultraviolet u kryen në vitet 1920, kur Frank E. Ross përdori këto fotografi dhe zbuloi hollësi të konsiderueshme të papara ndonjëherë edhe me anë të rrezatimit me rreze infra të kuqe. Ai sugjeroi kjo ishte për shkak të dëndësisë së atmosferës, në të verdhë të dendur në atmosferën e ulët dhe me retë Cirrus (re shtresore të ngatërruara)në pjesën e sipërme. Vëzhgime spektroskopike në vitet 1900 ofruan të dhënat e para mbi rrotullimin e Venusit. Vesto Slipher u përpoq për të matur efektin Doppler e dritës nga Venusi, por ai nuk mundi të zbulojë ndonjë rrotullim. Ai hipotizoi se planeti duhet të kishte një periudhë shumë më të gjatë rrotullimi sesa ishte menduar më parë. Më vonë në vitet 1950 ai tregoi se rrotullimi rreth boshtit ishte në drejtim të kundërt me planetet e tjerë. Vëzhgimet me radar të Venusit u kryen për herë të parë në vitet 1960 dhe u bënë matjet e para të periudhës së rrotullimit, që janë afër vlerës së tanishme. Vëzhgime me radar në vitet 1970 zbuluan detajet e sipërfaqes Venusiane për herë të parë. Pulsimet e valëve të radios u rrezatuan në planet duke përdorur radio teleskopin 300 m të Observatorit Arecibo dhe jehona zbuloi dy rajone shumë reflektive, të caktuara si rajonet Alfa dhe Beta. Gjithashtu vëzhgimet zbuluan një rajon të ndritshme malor, që janë quajtur malet Maxwell. Këto tre karakteristika janë tani të vetmit në Venus që nuk kanë emra të gjinisë femërore. ==Eksplorimi== ===Përpjekjet e hershme=== [[File:Mariner 2.jpg|thumb|upright|Mariner 2, lëshuar në 1962]] Misioni i parë robotik hapësinor për të Venus dhe i pari për çdo planet, filloi më 12 shkurt 1961 me lëshimin e Venera 1. Fluturimi i parë dështoi, (pa marrë parasysh programin e suksesshëm Sovjetik Venera) ishte Venera 1 që u lëshua në një trajektore të drejtpërdrejtë por, kontaktet me të humbën pas shtatë ditëve mision, kur anija ishte rreth 2 milionë km nga Toka. Ishte llogaritur që të kalonte rreth 100.000&nbsp;km afër Venusit në mes të majit 1961. Gjithashtu Shtetet e Bashkuara eksplorimin e Venusit e filluan keq me humbjen e anijes Mariner 1 gjatë lëshimit. Misioni pasues Mariner 2, pas një periudhe 109 ditore ndryshimi orbital më 14 dhjetor 1962, u bë misioni i parë në botë ndërplanetar i suksesshëm, duke kaluar 34,833&nbsp;km mbi sipërfaqen e Venusit. Aparaturat me mikrovalë dhe radiometrat me infra të kuqe zbuluan se edhe pse retë në Venus ishin të ftohta, sipërfaqja ishte shumë e nxehtë, të paktën 425&nbsp;°C. Duke konfirmuar matjet e mëparshme me bazë tokësore duke i dhënë fund çdo shpresë që planeti mund të kishte jetë në sipërfaqe. Mariner 2 gjithashtu morri të dhëna të shumta për masën të tij dhe njësinë astronomike, por nuk ishte në gjendje për të zbuluar fushën magnetike apo brezat e rrezatimit radioaktiv. ===Hyrja në atmosferë=== [[File:Pioneer Venus 2 inspection.jpg|thumb|right|upright|Moduli me shumë sonda Pioneer Venus]] Sonda Sovjetike Venera 3 preku sipërfaqen e Venusit më 1 mars 1966. Ajo ishte i pari objekt i bërë nga njeriu që hyri në atmosferë dhe preku sipërfaqen e një planet tjetër. Sistemi i saj komunikimit ishte dëmtuar para se të ishte në gjendje të dërgonte të dhënat e regjistruara. Më 18 tetor 1967 Venera 4 hyri me sukses në atmosferë dhe zhvilloi eksperimente shkencore. Venera 4 e tregoi temperaturën në sipërfaqe edhe më të nxehtë se Mariner 2, në pothuajse 500&nbsp;°C, atmosfera ishte 90-95% dioksid karboni. Atmosfera Venusiane ishte dukshëm më e dendur seç kishin parashikuar dizenjuesit e Venera 4, por zbritja e ngadaltë me parashutë solli shkarkimin e baterive përpara se sonda të arrinte në sipërfaqe. Gjatë zbritjes ajo dërgoi të dhëna për 93 minuta, presioni i fundit që lexoi Venera 4 ishte 18 bar në një lartësi prej 24,96&nbsp;km. Një ditë më vonë më 19 tetor 1967 Mariner 5 kreu një fluturim në një distancë prej më pak se 4000&nbsp;km lart majave të reve. Mariner 5 u ndërtua fillimisht si rezervë për Mariner 4 drejtuar në Mars, meqë ky mision ishte i suksesshëm, sonda u përshtat për një mision në Venus. Një komplet i instrumenteve shumë më të ndjeshëm se ata të Mariner 2, dërguan të dhëna për përbërjen, presionin dhe dëndësinë e atmosferës Venusiane. Të dhënat e përbashkëta të Venera 4 dhe Mariner 5 u analizuan nga një ekip shkencor i përbashkët Sovjetiko-amerikan në një simpozium gjatë vitit në vijim, duke dhënë shembullin e parë të bashkëpunimit hapësinor. Armatosur me dijet dhe të dhënat e nxjerra nga Venera 4, Bashkimi Sovjetik nisi sondat binjake Venera 5 dhe Venera 6 në distancë pesë ditë nga njëra-tjetra në janar 1969, ato mbërritën në Venus një ditë larg midis tyre më 16 dhe 17 maj 1969. Sondat ishin përforcuar për të arritur një presion shtypjeje 25 bar dhe ishin të pajisura me parashuta më të vogla për të bërë një zbritje më të shpejtë. Modelet e atëhershme atmosferike të Venusit tregonin një presion shtypjeje në sipërfaqe prej 75 deri 100 bar dhe nuk pritej që të mbijetonin në sipërfaqe. Pas dërgimit të të dhënave atmosferike për më pak se 50 minuta, ato u shkatërruan të dyja në një lartësi rreth 20&nbsp;km para se të preknin sipërfaqen në anën e errët të Venusit. ===Sipërfaqja dhe shkenca atmosferike=== [[File:Pioneer Venus orbiter.jpg|thumb|Orbituesi Pioneer Venus]] Venera 7 paraqiste një sfidë për marrjen e të dhënave nga sipërfaqja e planetit dhe u ndërtua në një modul zbritës të përforcuar në gjendje të përballonte një presion prej 180 bar. Moduli u ftoh para hyrjes dhe u pajis me një parashutë treshe posaçërisht për një zbritje të shpejtë 35 minutëshe. Ndërsa hynte në atmosferë më 15 dhjetor 1970, parashuta besohet se u gris pjesërisht dhe sonda u godit në sipërfaqe fuqishëm, por jo në mënyrë fatale. Ka mundësi të ketë rënë mbi antenë, ajo dërgoi një sinjal të dobët dhe siguroi të dhëna për temperaturën për 23 minuta, kjo ishte telemetria e parë e marrë nga sipërfaqja e një planeti tjetër. Programi Venera vazhdoi me Venera 8 me dërgimin e të dhënave nga sipërfaqja për 50 minuta, pas hyrjes në atmosferë më 22 korrik 1972. Venera 9 hyri në atmosferën e Venusit më 22 tetor 1975 kurse Venera 10, hyri në atmosferë tri ditë më vonë, ato dërguan imazhet e para të peisazhit Venusian. Të dy vendet e uljes paraqitën terrene shumë të ndryshme megjithëse ishin afër njëra-tjetrës. Venera 9 zbarkoi në një shpat 20 gradë të përbërë me gur të shpërndarë rreth 30–40&nbsp;cm të mëdhenj. Venera 10 tregoi pllaka shkëmbore me përbërje bazalti të ndërthurura me materiale të imta nga gërryerja. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara kishin dërguar sondën Mariner 10 në një trajektore gravitacionale duke kaluar Venusin gjatë rrugës së saj për në Mërkurr. Më 5 shkurt 1974, Mariner 10 kaloi 5790&nbsp;km afër Venusit, duke dërguar mbi 4000 fotografi. Imazhet, më të mirat që arritën, treguan një planet që pothuajse s’lejon dritën e dukshme të diellit të depërtojë, por me anë të dritës ultravjollcë zbuluan detaje të reve që nuk ishin parë kurrë nga vëzhgimet tokësore. Projekti amerikan Pioneer Venus përbëhej nga dy misione të veçanta. Pioneer Venus Orbiter u vendos në një orbitë eliptike rreth Venusit më 4 dhjetor 1978 dhe mbeti aty për më shumë se 13 vjet, duke studiuar atmosferën dhe hartën e sipërfaqes me radar. Pioneer Venus Multiprobe lëshoi në total katër sonda, që hynë në atmosferë më 9 dhjetor 1978 duke dërguar të dhëna mbi përbërjen e tij, erërat dhe flukset e nxehtësisë. Katër misione të tjera Venera Lander u dërguan gjatë katër viteve të ardhshme, Venera 11 dhe Venera 12 zbuluan stuhitë elektrike Venusiane, Venera 13 dhe Venera 14 u ulën më 1 dhe 5 mars 1982, duke dërguar fotografitë e para me ngjyra të sipërfaqes. Të katër misionet vendosen parashuta për frenim në atmosferën e sipërme, pastaj i liruan ato në një lartësi prej 50&nbsp;km, atmosfera e poshtme e dendur dha fërkime të mjaftueshme për të lejuar një ulje të butë pa ndihmë. Të dy sondat Venera 13 dhe 14 analizuan mostra të tokës me spektromatës fluoreshent me rreze X dhe u përpoqën për të matur ngjeshmërisë së tokës me anë të një goditjeje. Venera 14 goditi veten duke nxjerrë kapakun e lentes së kameras dhe nuk arriti të godiste tokën. Programi Venera u mbyll në tetor 1983 kur Venera 15 dhe Venera 16 u vendosën në orbitë për të kryer hartën të terrenit Venusian me një radar me hapje sintetike. Në vitin 1985 Bashkimi Sovjetik përfitoi nga mundësia dhe kombinoi misionet Venus me ato të Kometës Hallej, e cila kaloi atë vit përmes Sistemit Diellor të brëndshëm. Gjatë rrugës për tek kometa Halley, më 11 dhe 15 qershor 1985 dy anijet e programit Vega lëshuan secila nga një sondë të tipit Venera (nga të cilat Vega 1 dështoi pjesërisht) dhe lëshuan një aerobot të mbështetur në një balonë në atmosferën e sipërme. Balona arriti ekuilibrin në një lartësi prej rreth 53&nbsp;km, ku presioni dhe temperatura janë të krahasueshme me ato në sipërfaqen e Tokës. Ato mbetën operacional për rreth 46 orë dhe zbuluan se atmosfera e Venusit ishte më e trazuar nga sa besohej më parë dhe i nënshtrohen erërave të forta edhe brenda reve të mëdha. ===Harta me radar=== [[File:Venus2 mag big.png|thumb|left|Harta topografike e Venusit dërguar nga Magellan (ngjyrat janë false)]] Radarët me bazë në Tokë ideuan fillimisht sipërfaqen e Venusit. Pioneer Venus dhe misionet Venera e përmirësuan ndjeshëm rezolucionin. Sonda Magellan e Shteteve të Bashkuara u lëshua më 4 maj 1989 me një mision për të hartuar sipërfaqen e Venusit me radar. Imazhet me rezolucion të lartë të marra gjatë 4 viteve e gjysëm të punës së saj kanë tejkaluar të gjitha hartat e mëparshme dhe ishin të krahasueshme me fotografitë me dritë të dukshme të planeteve të tjera. Magellan skicoi mbi 98% të sipërfaqes Venusiane nga radari dhe 95% të fushës së tij të gravitetit. Në vitin 1994, në fund të misionit të tij, Magellan u dërgua të shkatërrohej në atmosferën e Venusit për të përcaktuar dendësinë e tij. Venusi u vëzhgua nga anijet Galileo dhe Cassini gjatë misioneve te tyre në planetet e jashtme , por Magellan ishte misioni i fundit i dedikuar Venusit për mbi një dekadë. ===Misionet aktuale dhe të ardhshme=== Misioni i NASA-s MESSENGER dedikuar Mërkurrit bëri dy ndalesa në Venus në tetor 2006 dhe qershor 2007, për të ngadalësuar trajektorren e tij për një futje të mundshme orbitale në Mërkurr në mars 2011. Ai mblodhi të dhëna shkencore në Venus në të dy fluturrimet. Sonda Venus Express u projektua dhe u ndërtua nga Agjencia Evropiane e Hapësirës. U nis më 9 nëntor të vitit 2005 nga një raketë ruse Sojuz e projektit komercial Starsem, ajo u vendos me sukses në një orbitë polare rreth Venusit më 11 prill 2006. Sonda bëri një studim të detajuar të atmosferës Venusiane dhe reve, duke përfshirë hartën, sipërfaqen dhe karakteristikat e planetit, veçanërisht temperaturat. Një nga rezultatet e para nga Venus Express është zbulimi i ekzistencës së një vorbulle të madhe të dyfishtë atmosferike në polin jugor. [[File:Venus Rover.jpg|thumb|Përfytyrim artistik i Stirling cooler Land Rover i përshtatshëm për Venusin]] Agjencia Japoneze e Eksplorimit Hapësinor (Japan Aerospace Exploration Agency) ideoi një orbitues për Venusin, Akatsuki (më parë quhej "Planet-C"), i cili u nis më 20 maj 2010, por nuk arriti të hyjë në orbitë në dhjetor 2010. Por ata shpresojnë akoma se sonda do të bëjë një përpjekje tjetër në 2016. Sonda është planifikuar për të marrë imazhe të sipërfaqes me një kamera infra të kuqe dhe është projektuar për eksperimente, për të konfirmuar praninë e vetëtimave, si dhe për përcaktimin e ekzistencës së vullkanizimit aktual të sipërfaqes. Agjencia Evropiane Hapësinore (ESA) shpreson të nisë një mision në Mërkurr në vitin 2014, të quajtur BepiColombo, e cila do të kryejë dy ndalesa në Venus para se të arrijë orbitën e Mërkurrit në vitin 2020. Sipas New Frontiers Program, NASA ka për të propozuar një mision zbritës në sipërfaqe të quajtur Venus In-situ Explorer për të studiuar kushtet e sipërfaqes dhe hetuar mbi elementet dhe mineralet e shtresës sipërfaqësore. Sonda do të jetë e pajisur me një aparatutë të brëndëshme për të shpuar në sipërfaqe dhe studiuar mostrat shkëmbore të pacenuara nga gërryerjet dhe kushtet e vështira sipërfaqësore. Venera-D (rusisht: Венера-Д) është propozuar nga Rusia për në Venus rreth vitit 2016, për të bërë vëzhgime rreth planetit dhe vendosjen e një mjeti lëvizës në sipërfaqe, bazuar në dizajnin Venera, e aftë për të mbijetuar për një kohë të gjatë në sipërfaqe. Në fund të vitit 2013 Rocket Experiment Venus Spectral nisi një teleskop hapësinor nënorbital. {| class="wikitable sortable" |+ Misionet drejt Venusit (deri në 2011) ! Vendi ! Misioni ! Lëshimi ! Rezultati ! Shënime |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Sputnik 7 || 4 shkurt 1961 || Shpërtheu (tentativë) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 1 || 12 shkurt 1961 || Fluturoi (humbi kontaktin) || |- | USA {{flagicon|USA}} || Mariner 1 || 22 korrik 1962 || Fluturoi (dështoi në lëshim) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Sputnik 19 || 25 gusht 1962 || Fluturoi (tentativë) || |- | USA {{flagicon|USA }} || Mariner 2 || 27 gusht 1962 || Fluturoi || Fluturimi i parë i suksesshëm planetar |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Sputnik 20 || 1 shtator 1962 || Fluturoi (tentativë) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Sputnik 21 || 12 shtator 1962 || Fluturoi (tentativë) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Cosmos 21 || 11 nëntor 1963 || || Tentoi një fluturim testimi |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 1964A || 19 shkurt 1964 || Fluturoi (dështoi në lëshim) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 1964B || 1 mars 1964 || Fluturoi (dështoi në lëshim) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Cosmos 27 || 27 mars 1964 || Fluturoi (tentativë) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Zond 1 || 2 prill 1964 || Fluturoi (humbi kontaktin) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 2 || 12 nëntor 1965 || Fluturoi (humbi kontaktin) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 3 || 16 nëntor 1965 || Zbriti në sipërfaqe (humbi kontaktin) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Cosmos 96 || 23 nëntor 1965 || Zbriti në sipërfaqe (tentativë?) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 1965A || 23 nëntor 1965 || Fluturoi (dështoi në lëshim) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 4 || 12 qershor 1967 || Lëshoi sondë || |- | USA {{flagicon|USA }} || Mariner 5 || 14 qershor 1967 || Fluturoi || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Cosmos 167 || 17 qershor 1967 || Lëshoi sondë (tentativë) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 5 || 5 janar 1969 || Lëshoi sondë || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 6 || 10 janar 1969 ||Lëshoi sondë || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 7 || 17 gusht 1970 || Zbriti në sipërfaqe || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Cosmos 359 || 17 gusht 1970 || Lëshoi sondë (tentativë) || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 8 || 27 mars 1972 || Zbriti në sipërfaqe || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Cosmos 482 || 31 mars 1972 || Lëshoi sondë (tentativë) || |- | USA {{flagicon|USA }} || Mariner 10 || 4 nëntor 1973 || Fluturoi || Fluturoi drejt Mërkurrit |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 9 || 8 qershor 1975 || Orbitoi dhe Zbriti në sipërfaqe || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 10 || 14 qershor 1975 || Orbitoi dhe Zbriti në sipërfaqe || |- | USA {{flagicon|USA }} || Pioneer Venus 1 || 20 maj 1978 || Orbitoi || |- | USA {{flagicon|USA }} || Pioneer Venus 2 || 8 gusht 1978 || Lëshoi sondë || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 11 || 9 shtator 1978 || Fluturoi dhe Zbriti në sipërfaqe || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 12 || 14 shtator 1978 || Fluturoi dhe Zbriti në sipërfaqe || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 13 || 30 tetor 1981 || Fluturoi dhe Zbriti në sipërfaqe || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 14 || 4 nëntor 1981 || Fluturoi dhe Zbriti në sipërfaqe || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 15 || 2 qershor 1983 || Orbitoi || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Venera 16 || 7 qershor 1983 || Orbitoi || |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Vega 1 || 15 dhjetor 1984 || Zbriti në sipërfaqe dhe lëshoi një balonë|| Fluturoi drejt Kometës Hallei |- | USSR {{flagicon|USSR}} || Vega 2 || 21 dhjetor 1984 || Zbriti në sipërfaqe dhe lëshoi një balonë|| Fluturoi drejt Kometës Hallei |- | USA {{flagicon|USA }} || Magellan || 4 maj 1989 || Orbitoi || |- | USA {{flagicon|USA }} || Galileo || 18 tetor 1989 || Fluturoi || Orbiton Jupiterin |- | USA {{flagicon|USA }} || Cassini || 15 tetor 1997 || Fluturoi || Orbiton Saturnin |- | USA {{flagicon|USA }} || MESSENGER || 3 gusht 2004 || Fluturoi 2 herë || Orbitoi Mërkurrin |- | ESA {{flagicon|Europe}} || Venus Express || 9 nëntor 2005 || Orbitoi || |- | JAPONI || Akatsuki || 7 dhjetor 2010 || Orbitoi (tentativë) || Një tentativë të mundshme në 2016 ose 2018 |- | ESA {{flagicon|Europe}} <br /> JAPONI || BepiColombo || || Dy fluturime të planifikuara || Planifikuar të orbitojë Mërkurrin |} ===Kolonizimi=== Për shkak të kushteve tejet armiqësore, një koloni në sipërfaqen e Venusit nuk është e mundur me teknologjinë aktuale. Presioni atmosferik dhe temperatura përafërsisht pesëdhjetë kilometra mbi sipërfaqe janë të ngjashme me ato të sipërfaqes dhe ajrit të Tokës (azot dhe oksigjen). Kjo çoi në propozime për "qytete lundrues" në atmosferën Venusiane. Aerostatet (më të lehta se balonat me ajër) mund të përdoren për eksplorimin fillestar dhe më vonë për vendbanime të përhershme. Pavarësisht sfidave të shumta inxhinierike sasia e acidit sulfurik është shumë e rrezikshme në këto lartësi.<ref>{{cite book|last1=Petro|first1=Rita|title=Atlas Themelor i Gjeografisë Fizike|date=2006|publisher=Albas|location=Tiranë|isbn=9989-108-37-4}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{Planet}} [[Kategoria:Astronomi]] [[Kategoria:Planetë të Sistemit Diellor]] 559lslgxz2ohwsxu9ah7hsva161z12y 10 20104 3026395 2500554 2026-08-17T20:00:34Z Smallem 126080 Rindërtim mbi {{Sidebar}} sipas metodologjisë së enwiki (Template:History of Kosovo) — heqje e tabelës me ngjyra të kodifikuara përmes Claude AI 3026395 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Historia e Kosovës | title = [[Historia e Kosovës]] | image = [[Figura:Muzeu i Kosovës 25.JPG|130px]] | headingstyle = text-align:center | contentstyle = text-align:center | heading1 = Antikiteti | content1 = * [[Historia e Dardanisë|Dardania]] * [[Dardania]] | heading2 = Mesjeta | content2 = * [[Dardania në Mesjetë|Mesjeta]] | heading3 = Periudha Osmane | content3 = * [[Vilajeti i Kosovës|Per. Osmane]] | heading4 = Shekulli XX | content4 = * [[Kosova në mes luftrave|Shqipëria]] * [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|Jugosllavia]] * [[Lufta e Kosovës|Republika]] | heading5 = Pas luftës | content5 = * [[Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë|UNMIK]] * [[Kosova]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa Kosovë]] </noinclude> 7jyhvaz85s7muhj3x08bzh17kuzdmda 3026465 3026395 2026-08-17T20:53:29Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Historia e Kosovës]] te [[Stampa:History of Kosovo]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026395 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Historia e Kosovës | title = [[Historia e Kosovës]] | image = [[Figura:Muzeu i Kosovës 25.JPG|130px]] | headingstyle = text-align:center | contentstyle = text-align:center | heading1 = Antikiteti | content1 = * [[Historia e Dardanisë|Dardania]] * [[Dardania]] | heading2 = Mesjeta | content2 = * [[Dardania në Mesjetë|Mesjeta]] | heading3 = Periudha Osmane | content3 = * [[Vilajeti i Kosovës|Per. Osmane]] | heading4 = Shekulli XX | content4 = * [[Kosova në mes luftrave|Shqipëria]] * [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|Jugosllavia]] * [[Lufta e Kosovës|Republika]] | heading5 = Pas luftës | content5 = * [[Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë|UNMIK]] * [[Kosova]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa Kosovë]] </noinclude> 7jyhvaz85s7muhj3x08bzh17kuzdmda 3026494 3026465 2026-08-17T20:54:07Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026494 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = History of Kosovo | title = [[Historia e Kosovës]] | image = [[Figura:Muzeu i Kosovës 25.JPG|130px]] | headingstyle = text-align:center | contentstyle = text-align:center | heading1 = Antikiteti | content1 = * [[Historia e Dardanisë|Dardania]] * [[Dardania]] | heading2 = Mesjeta | content2 = * [[Dardania në Mesjetë|Mesjeta]] | heading3 = Periudha Osmane | content3 = * [[Vilajeti i Kosovës|Per. Osmane]] | heading4 = Shekulli XX | content4 = * [[Kosova në mes luftrave|Shqipëria]] * [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|Jugosllavia]] * [[Lufta e Kosovës|Republika]] | heading5 = Pas luftës | content5 = * [[Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë|UNMIK]] * [[Kosova]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa Kosovë]] </noinclude> 80hxourvk4exgdjuknvh5dz1g6zer5g 10 20155 3026451 2266496 2026-08-17T20:52:49Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Ethnic groups in Kosovo — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026451 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Demografia e Kosovës | title = [[Ethnic groupët në Kosovë]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | image = [[File:Kosovo ethnic map 2011 census.GIF|80px|Ethnic map of Kosovo]] | liststyle = padding-left: 80px<!-- to accommodate image --> | list1 = * [[Shqiptarët e Kosovës|Albanians]] * [[Boshnjakët në Kosovë|Bosniaks]] * [[Çerkezët në Kosovë|Circassians]] * [[Janjevët|Croats]] * [[Goranët|Gorani]] * [[Historia e judejve në Kosovë|Jews]] * [[Malazezët në Kosovë|Montenegrins]] * [[Roma in Kosovo|Roma]] ([[Ashkali and Egyptians|Ashkali & Egyptians]]) * [[Serbët në Kosovë|Serbs]] * [[Turqit në Kosovë|Turks]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 43ww4q3k2qnp4fea2l02u8v0510k5ow 3026455 3026451 2026-08-17T20:53:27Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Demografia e Kosovës]] te [[Stampa:Ethnic groups in Kosovo]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026451 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Demografia e Kosovës | title = [[Ethnic groupët në Kosovë]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | image = [[File:Kosovo ethnic map 2011 census.GIF|80px|Ethnic map of Kosovo]] | liststyle = padding-left: 80px<!-- to accommodate image --> | list1 = * [[Shqiptarët e Kosovës|Albanians]] * [[Boshnjakët në Kosovë|Bosniaks]] * [[Çerkezët në Kosovë|Circassians]] * [[Janjevët|Croats]] * [[Goranët|Gorani]] * [[Historia e judejve në Kosovë|Jews]] * [[Malazezët në Kosovë|Montenegrins]] * [[Roma in Kosovo|Roma]] ([[Ashkali and Egyptians|Ashkali & Egyptians]]) * [[Serbët në Kosovë|Serbs]] * [[Turqit në Kosovë|Turks]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 43ww4q3k2qnp4fea2l02u8v0510k5ow 3026490 3026455 2026-08-17T20:54:04Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026490 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ethnic groups in Kosovo | title = [[Ethnic groupët në Kosovë]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | image = [[File:Kosovo ethnic map 2011 census.GIF|80px|Ethnic map of Kosovo]] | liststyle = padding-left: 80px<!-- to accommodate image --> | list1 = * [[Shqiptarët e Kosovës|Albanians]] * [[Boshnjakët në Kosovë|Bosniaks]] * [[Çerkezët në Kosovë|Circassians]] * [[Janjevët|Croats]] * [[Goranët|Gorani]] * [[Historia e judejve në Kosovë|Jews]] * [[Malazezët në Kosovë|Montenegrins]] * [[Roma in Kosovo|Roma]] ([[Ashkali and Egyptians|Ashkali & Egyptians]]) * [[Serbët në Kosovë|Serbs]] * [[Turqit në Kosovë|Turks]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> pcgoq7eahh96h9lh160zeotvp1xwngm 0 20321 3026312 3020322 2026-08-17T14:29:40Z Smallem 126080 Heqja e titlestyle me sfond, njësim me enwiki (pa stil sfondi) përmes Claude AI 3026312 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mali i Zi | common_name = Mali i Zi | native_name = {{lang|cnr|Crna Gora<br />Црна Гора}}{{collapsible list |title = {{resize|1.0 em|3 gjuhë të tjera përveç shqipes në përdorim{{efn|Gjuhët zyrtare në përdorim janë: [[Gjuha serbe|serbishtja]], [[gjuha boshnjake|boshnjakishtja]], [[gjuha shqipe|shqipja]], dhe [[gjuha kroate|kroatishtja]].<ref name="Constitution of Montenegro">{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|trans-title=Kushtetuta e Malit të Zi|language=en|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=Serbian, Bosnian, Albanian and Croatian shall also be in the official use.}}</ref>}}}} |{{Infobox|subbox=yes|bodystyle=font-size:80%;font-weight:normal; |rowclass1 = mergedrow|label1=[[Gjuha serbe|serbisht]]:|data1={{lang|sr|Црна Гора,<br/>Crna Gora}} |rowclass2 = mergedrow|label2=[[gjuha boshnjake|boshnjakisht]]:|data2={{lang|bs|Crna Gora}} |rowclass3 = mergedrow|label4=[[gjuha kroate|kroatisht]]:|data4={{lang|hr|Crna Gora}} }} }} | image_flag = Flag of Montenegro.svg | image_coat = Coat of arms of Montenegro.svg | coa_size = 80 | national_motto = | national_anthem = {{lang|cnr|[[Oj, svijetla majska zoro]]|italic=yes}}<br />({{langx|en|"O Agimi i Ndritur i Majit"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:National Anthem of Montenegro.ogg|center]]</div> | image_map = Europe-Montenegro.svg | map_caption = {{map caption|location_color=green|region=Europe|region_color=dark grey|legend=Europe-Montenegro.svg}} | image_map2 = | capital = [[Podgorica]]<ref>Podgorica është kryeqyteti administrativ ndërsa [[Cetinje]] konsiderohet kryeqyteti i vjetër mbretëror</ref> | coordinates = {{Coord|42|47|N|19|28|E|type:city}} | largest_city = Kryeqyteti | official_languages = [[Gjuha malazeze|Malazisht]]<ref>{{cite book|url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544|title=Constitution of Montenegro|chapter-url=http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=187544#LinkTarget_1506|language=en|chapter=Language and alphabet Article 13|publisher=[[WIPO]]|date=19 tetor 2007|quote=The official language in Montenegro shall be Montenegrin. Cyrillic and Latin alphabet shall be equal.}}</ref> | languages2_type = Gjuhët në përdorim zyrtar<ref name="Constitution of Montenegro"/> | languages2 = {{hlist|[[Shqip]]|[[Boshnjakisht]]|[[Kroatisht]]|[[Serbisht]]}} | ethnic_groups = {{Unbulleted list | 41.1% [[Malazezët|Malazezë]] | 32.9% [[Serbët e Malit e Zi|Serbë]] | 9.4% [[Boshnjakët e Malit të Zi|Boshnjakë]] | 5.0% [[Shqiptarët e Malit të Zi|Shqiptarë]] | 2.0% [[Rusët|Rusë]] | 9.6% [[Popullsia e Malit të Zi|të tjera]] }} | ethnic_groups_ref =<ref name="Monstat">{{cite web|title=Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2023|language=me|url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf|publisher=Monstat|access-date=15 tetor 2024}}</ref> | ethnic_groups_year = 2023 | religion = {{ublist|item_style=white-space;| {{Tree list}} * 74.9% [[Krishterizmi]] ** 71.1% [[Eastern Orthodoxy in Montenegro|Ortodoksia Lindore]] ** 3.2% [[Kisha Katolike në Malin e Zi|Katolicizmi]] ** {{nowrap|0.6% të tjerë [[lista e besimeve të krishterë|të krishterë]]}} {{Tree list/end}} |19.9% [[Islami në Malin e Zi|Islami]]|2.7% [[Irreligion in Montenegro|pa fe]]|0.3% [[Religion in Montenegro|other]]|2.2% të padeklaruar}} | religion_ref =<ref name="Monstat"/> | religion_year = 2023 | demonym = [[Malazezët|malazez]] | government_type = [[Republika unitare parlamentare]] | leader_title1 = [[Presidenti i Malit të Zi|Presidenti]] | leader_name1 = [[Jakov Milatoviq]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Malit të Zi|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Milojko Spajiq]] | leader_title3 = [[Presidenti i Kuvendit i Malit të Zi |Presidenti i Kuvendit]] | leader_name3 = [[Andrija Mandiq]] | legislature = [[Kuvendi i Malit të Zi|Parliament]] | sovereignty_type = [[Historia e Malit të Zi|Establishment history]] | established_event1 = [[Duklja]] | established_date1 = Shekulli X | established_event2 = [[Principata e Zetës|Zeta]] | established_date2 = 1356 | established_event3 = [[Princi-ipeshkvia e Malit të Zi]] | established_date3 = 1516 | established_event4 = [[Principata e Malit të Zi]] | established_date4 = 13 mars 1852 | established_event5 = [[Traktati i Berlinit (1878)|Traktati i Berlinit]] | established_date5 = 13 korrik 1878 | established_event6 = [[Mbretëria e Malit të Zi]] | established_date6 = 28 gusht 1910 | established_event7 = [[Mbretëria e Jugosllavisë]] | established_date7 = 26 nëntor 1918 | established_event8 = [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RFS Jugosllavia]] | established_date8 = 29 nëntor 1945 | established_event9 = [[Serbia dhe Mali i Zi]] | established_date9 = 27 prill 1992 | established_event10 = {{nowrap|[[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|Referendumi i pavarësisë]]}} | established_date10 = 21 maj 2006 | area_rank = I 156-të <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 13883<ref>{{Cite journal|date=2024|title=SY MNE – 2024|url=https://monstat.org/uploads/files/publikacije/godisnjak2024/GODISNJAK%202024_30.12..pdf|journal=Statistički godišnjak|language=me|issn=0354-2076}}</ref> | area_sq_mi = <!--5332.843--> | percent_water = 3.1 | population_census = {{IncreaseNeutral}} 623,633<ref>{{cite web|url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf|language=me|title=Statistical Office of Montenegro – MONSTAT}}</ref> | population_census_year = 2023 | population_census_rank = i 164-rt | population_density_km2 = 43.6 | population_density_sq_mi = 124 | population_density_rank = i 177-të | GDP_PPP = {{increase}} $17.431 billion<ref name="IMFWEO.ME">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=943,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Montenegro)|language=en|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=IMF.org|date=10 tetor 2023}}</ref> | GDP_PPP_year = 2023 | GDP_PPP_rank = i 149-të | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $28,002<ref name="IMFWEO.ME" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 63rd | GDP_nominal = {{increase}} $7.058 billion<ref name="IMFWEO.ME" /> | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_nominal_rank = i 153-të | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $11,338<ref name="IMFWEO.ME" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 73-të | Gini_year = 2023 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 29.4 <!--number only--> | Gini_ref =<ref>{{Cite book|last=Đokić|first=Dunja|url=https://www.monstat.org/uploads/files/SILC/2023/Saop%C5%A1tenje_Anketa_o_dohotku_i_uslovima_%C5%BEivota_EU-SILC_2023.pdf|title=Anketa o dohotku i uslovima života (EU-SILC) 2024|date=3 shtator 2024|publisher=MONSTAT|language=me|access-date=5 mars 2025|archive-date=28 nëntor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128085019/https://www.monstat.org/uploads/files/SILC/2023/Saop%C5%A1tenje_Anketa_o_dohotku_i_uslovima_%C5%BEivota_EU-SILC_2023.pdf|url-status=dead}}</ref> | HDI = 0.844<!--number only--> | HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024}}</ref> | HDI_rank = 50th | currency = [[Euro]] ([[€]])^a | currency_code = EUR | time_zone = [[Koha Evropiane Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[Koha Evropiane Qendrore Verore|CEST]] | calling_code = [[+382]] | cctld = [[.me]] | footnote_a = [[Mali i Zi dhe euro|Adoptuar gjithanshëm]]; Mali i Zi nuk është pjesëtarë e [[Eurozona|Eurozonës]]. | today = }} '''Mali i Zi''' (në [[Gjuha malazeze|gjuhën malazeze]]: ''Crna Gora'', Црна Гора) është një [[shtet i pavarur]] në [[Evropa juglindore|Evropën juglindore]]. Laget nga [[Deti Adriatik]] në jugperëndim dhe kufizohet nga [[Kroacia]] në perëndim, [[Bosnja dhe Hercegovina]] në veriperëndim, [[Serbia]] në verlindje, [[Kosova]] në lindje, dhe [[Shqipëria]] në jug. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh është [[Podgorica]], ndërsa [[Cetina]] njihet si qyteti i fronit.<ref>{{Cite web|url=http://www.me/english/podaci/podaci.htm|title=Basic data of Montenegro|language=en|url-status=dead|access-date=29 gusht 2018|archive-date=20 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420065013/http://www.me/english/podaci/podaci.htm}}</ref> Në shekullin IX, tre principata sllave ishin të vendosura në territorin e sotëm të Malit të Zi: [[Dukla]], duke përfshirë gjysmën jugore, [[Travunia]], në perëndim, dhe [[Rashka]], në veri.<ref name="Luscombe">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=cUl53tLtFukC&pg=PA267|title=The New Cambridge Medieval History: Volume 4, C.1024-c.1198|language=en|date=14 tetor 2004|publisher=Cambridge University Press|pages=266–|author1=David Luscombe|author2=Jonathan Riley-Smith}}</ref><ref name="Sedlar">{{cite book|url=https://books.google.rs/books?id=4NYTCgAAQBAJ&lpg=PP1&dq=East%20Central%20Europe%20in%20the%20Middle%20Ages%2C%201000-1500&hl=sr&pg=PA32#v=onepage&q&f=false|title=East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500|publisher=University of Washington Press|language=en|pages=21–|author1=Jean W Sedlar}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.rs/books?id=RSNpAAAAMAAJ&q=raska+duklja+serbian+principality&dq=raska+duklja+serbian+principality&hl=sr&sa=X&ved=0ahUKEwi0-bryjvbOAhWI8RQKHQqsBqs4ChDoAQgnMAE|title=he early medieval Balkans: a critical survey from the sixth to the late twelfth century|publisher=University of Michigan Press|language=en|pages=194|author1=John Van Antwerp Fine}}</ref> Në vitin 1043, arkoni Stefan Vojislav udhëhoqi një kryengritje, e cila rezultoi në pavarësimin e Duklës nga [[Perandoria Bizantine]] dhe themelimin e dinastisë së Vojislavleviqëve. Pasi u sundua nga disa fuqi rajonale dhe nga [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] në shekujt që pasuan, u bë pjesë e [[Jugosllavia|Mbretërisë së Jugosllavisë]] në vitin 1918, e cila u pasua nga [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë]] pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Pas shpërbërjes së Jugosllavisë në vitin 1992, republika e [[Serbia|Serbisë]] dhe ajo e [[Republika e Malit të Zi|Malit të Zi]] së bashku themeluan një federatë, të quajtur [[Konfederata Serbia dhe Mali i Zi|Republika Federative e Jugosllavisë]], e cila në vitin 2003 u riemërua si [[Konfederata Serbia dhe Mali i Zi|Serbia dhe Mali i Zi]]. Në bazë të referendumit për pavararësi të mbajtur më 21 maj 2006, Mali i Zi u shpall shtet i pavarur fale votuesve shqiptar qe jetojne ne te (9%) më 3 qershor të ati viti. I kategorizuar nga [[Banka Botërore]] si një vend me të ardhura të mesme, Mali i Zi është anëtar i [[Organizata e Kombeve të Bashkuara|OKB]]-së, [[NATO]]-s, [[Organizata Botërore e Tregtisë|Organizatës Botërore të Tregtisë]], [[Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë|OSBE]]-së, [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], dhe [[Bashkimi për Mesdheun|Bashkimit për Mesdheun]]. == Etimologjia == Shumë gjuhë, veçanërisht ata pranë, përdorin përkthimin e tyre të drejtpërdrejtë të termit "mal i zi", shembuj janë [[gjuha shqipe]] e cila përdor emrin ''Mali i Zi'', [[Greqishtja|gjuha greke]] me emrin ''Μαυροβούνιο'', [[gjuha kineze]] me emrin "黑山" (''Hēishān''), dhe [[gjuha turke]] me emrin ''Karadağ''. Në shumicën e gjuhëve [[Evropa Perëndimore|evropiane të perëndimit]], emri i vendit pasqyron një përshtatje të emrit venedikas ''Montenegro'' (italisht ''monte'' „mal“ + ''negro'' „i zi“). Të gjitha [[gjuhët sllave]] përdorin variantin e përshtatur malazez të emrit ''Crna Gora''; shembuj janë [[gjuha çeke]] ''Černá Hora'' dhe [[gjuha polake]] ''Czarnogóra''. Popujt [[Çeçenët|çeçenë]] dhe ingushë e quajn Ӏаьржаламанчоь (''Ъärjalamanchö''). Emri ''Crna Gora'' filloi të përcaktonte shumicën e territorit të sotëm të Malit të Zi vetëm në shekullin XV.<ref name="Fine532">{{harvnb|Fine|1994|p=532}}</ref> Fillimisht, ai emër u përdor vetëm për një rrip të vogël toke nën sundimin e Pashtroviqëve, por emri filloi të përdoret për rajonin më të gjerë malor pasi dinastia e [[Cernojeviqët|Crnojeviqëve]] mori kontorillin e Zetës së Sipërme.<ref name="Fine532" /> Rajoni i lartpërmendur u bë i njohur si "Mali i Zi i Vjetër" (''Stara Crna Gora'') duke filluar nga shekulli XIX, për ta dalluar atë nga territoret e sapopushtuara, të njohur si ''Brda'' ("Malësitë"). Mali i Zi më tej u zgjerua disa herë në shekullin XX, si rezultat i luftërave kundër [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], duke aneksuar Hercegovinën e Vjetër dhe pjesë të [[Rrafshi i Dukagjinit|Rrafshit të Dukagjinit]] dhe [[Rashka|Rashkës]] jugore. Kufijtë e Malit të Zi kanë ndryshuar pak që atëherë, duke humbur Rrafshin e Dukagjinit dhe duke fituar [[Gryka e Kotorrit|Grykën e Kotorrit]]. Kodi ISO Alpha-2 për Malin e Zi është ME dhe kodi Alpha-3 është MNE.<ref>{{Cite web|url=http://www.iso.org/iso/en/prods-services/iso3166ma/03updates-on-iso-3166/nlv12-div.html|title=ISO 3166-1 Newsletter No. V-12, Date: 26 September 2006|language=en|url-status=dead|access-date=15 qershor 2017|archive-date=20 gusht 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080820140547/http://www.iso.org/iso/en/prods-services/iso3166ma/03updates-on-iso-3166/nlv12-div.html}}</ref> == Historia == {{Main|Historia e Malit të Zi}} Mali i Zi është shtet i pavarur dhe sovran. Për të parën herë në burimet historike emri "Mali i Zi" u përmend në shekullin 13. Hapësira që quhej Mal i Zi paraqiste vetëm një krahinë gjeografike. Ai territor përfshinte hapësirën mes [[Liqeni i Shkodrës|liqenit të Shkodrës]] dhe Llovqenit, që ishte pjesë e territorit të Duklës dhe Zetës. Në gjysmën e dytë të shek. 15 në këtë hapësirë zyrtarisht u formua shteti i quajtur Mali i Zi. Kishte sipërfaqen 1,500&nbsp;km². Me forcimin e Malit të Zi si shtet, sipërfaqja u rrit, kështu që kah fundi i shek. 18 dhe fillimi i shek. 19 u dyfishua. Ne betejën e Grahovës në vitin 1858 Mali i Zi zyrtarisht fitoi kufirin me [[Turqia|Turqinë]] dhe u rrit për 1500&nbsp;km² territore të reja të çliruara. Pas këtyre rezultateve Mali i Zi fitoi praninë ndërkombëtare në [[Kongresi i Berlinit|Kongresin e Berlinit]] më 1878 atëherë fitoi zgjerim territorial dhe sipërfaqja e Malit të Zi u bë 9475 km². Në fillim të shekullit 20, mbas luftërave Ballkanike, territori i Malit të Zi u rrit në 14,000&nbsp;km². Në kuadër të Malit të Zi hyri një pjesë e [[Sanxhaku i Pazarit të Ri|Sanxhakut të Pazarit të Ri]], një pjesë e [[Rrafshi i Dukagjinit|Rrafshit të Dukagjinit]], Polimjes, si dhe një pjesë në juglindje të Podgoricës. Qytetet të cilat hynë nën Malin e Zi ishin: [[Plevla|Plevël]], [[Bellopoja (Mal i Zi)|Bellopojë]], [[Berana|Beranë]], Mojkoci, Koloshini, [[Peja|Pejë]], [[Gjakova|Gjakovë]]. Nga viti 1918, Mali i Zi humbi statusin e shtetit dhe hyri në përbërjen e [[Mbretëria e serbëve, kroatëve dhe sllovenëve|Mbretërisë Serbo-Kroato-Sllovene]]. Më vonë ky shtet do të quhet Mbretëria e Jugosllavisë. Mbas Luftës së Dytë Botërore u formua [[Jugosllavia Federale Demokratike|Republika Federative Demokratike e Jugosllavisë]] (më 7 mars 1945), në të cilën Mali i Zi ishte njëra nga gjashtë Republikat Federative. Atëherë territorit të Malit të Zi iu bashkangjit Gryka e Kotorrit. Kufijtë e sotshem të Malit të Zi janë konstatuar më 1945 në kuadër të RF të Jugosllavisë. Shteti përjetoi lulëzimin më të rëndësishëm territorial, shoqëror e kulturor në kohën e pushtetit të familjes Petroviq-Njegosh. Mali i Zi pas shpartallimit të [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë]] më 1992 mbeti në kuadër të RF Jugosllave, deri në vitin 2003 e pastaj së bashku me Serbinë krijoi bashkësinë [[Serbia dhe Mali i Zi]], e cila ekzistoi deri në vitin 2006. Në referendumin e 21 majit 2006, Mali i Zi u pavarësua dhe fitoi praninë ndërkombëtare. Gjatë historisë Mali i Zi ndërroi rregullimin shtetëror, ishte shtet i Vlladikës, i [[Knjazi|knjazit]], mbretëri, republikë sociale. Sot sipas kushtetutës në fuqi është shtet parlamentar. == Politika == === Njësitë territoriale === {{Main|Njësitë administrative të Malit të Zi}} Mali i Zi është i ndarë në 23 [[komuna]] (''opština''), dhe dy komuna urbane (''gradska opština''), pjesë të [[Komuna e Podgoricës|Komunës së Podgoricës]]. Secila komuna mund të përfshijë disa qytete dhe qyteza. Historikisht, territori i vendit ishte i ndarë në [[nahije]].{{Col-begin}}{{Col-3}} * [[Komuna e Andrejevicës]] * [[Komuna e Tivarit]] * [[Komuna e Beranës]] * [[Komuna e Bellopojës]] * [[Komuna e Buduës]] * '''[[Komuna e Cetinës|Qyteti i Fronit Cetina]]''' * [[Komuna e Danilovgradit]] * [[Komuna e Gucisë]] * [[Komuna e Herceg Novit]] * [[Komuna e Koloshinit]] * [[Komuna e Kotorrit]] * [[Komuna e Mojkovacit]] * [[Komuna e Nikshiqit]] {{Col-3}} * [[Komuna e Petnicës]] * [[Komuna e Plavës]] * [[Komuna e Pluzhinës]] * [[Komuna e Plevlës]] * '''[[Komuna e Podgoricës|Kreqyteti Podgorica]]''' ** [[Golluboci|Komuna urbane e Gollubocit]] ** [[Tuzi|Komuna urbane e Tuzit]] * [[Komuna e Rozhajës]] * [[Komuna e Shavnikut]] * [[Komuna e Tivatit]] * [[Komuna e Ulqinit]] * [[Komuna e Zhabjakut]] {{Col-3}}[[Skeda:Montenegro, administrative divisions - sq - colored 2022.svg|frameless|250px|center]]{{Col-end}} === Qeveria === Kryeministri i Malit të Zi është [[Dritan Abazi]]. == Gjeografia == {{Main|Gjeografia e Malit të Zi}} === Relievi === Mali i Zi karakterizohet me male të larta dhe rrafshnalta të larta, lugina të thella lumore dhe me gropën tektoniko-kartike të [[Liqeni i Shkodrës|Liqenit të Shkodrës]]. Pjesa lindore dhe qendrore janë më të larta, kurse bregdeti është i ngushtë dhe më i ulët dhe shtrihet prej Grykës së Kotorrit e deri te [[Lumi Buna]] në kufi me [[Shqipëri]]në. Malet më të njohura të Malit të Zi janë: Sinjaevica, Bjellasica, Durmitori, Komovi, Magnik, Llovqen,Bjeshkët e Nemuna, Orjen e Rumia, kurse fushat e njohura janë: fusha e Podgoricës dhe e Ulqinit, zgjerimet e luginave të lumenjëve të Beranës, Bellopojës, Plevlës, Nikshiqit. === Klima === Klima e Malit të Zi ndryshon varësisht nga relievi dhe afërsia e detit, prej asaj malore, kontinentale, e ndryshuar mesdhetare në fushën e Podgoricës dhe mesdhetare në bregdet. * Në [[Podgorica|Podgoricë]] temperatura mesatare e janarit është 5.0&nbsp;°C, e korrikut 25.9&nbsp;°C ndërsa ajo vjetore 15.3&nbsp;°C . Reshjet vjetore arrijnë 153&nbsp;mm. * Në [[Ulqini|Ulqin]] temperatura mesatare e janarit është 6.4&nbsp;°C , e korrikut 24.2&nbsp;°C ndërsa ajo vjetore 15.6&nbsp;°C . Reshjet vjetore arrijnë 1081&nbsp;mm. === Hidrografia === Mali i Zi i ka këta lumenj: [[Moraça]], [[Limi]], [[Tara]], [[Piva]], [[Zeta]], [[Lumi Cem|Cemi]], Cërnojeviq Rijeka. Këta lumenj kanë rëndësi të madhe ekonomike për Malin e Zi. [[Liqeni i Shkodrës]] i takon Malit të Zi dhe Shqipërisë, është liqeni më i madh në Gadishullin Ballkanik dhe ka prejardhje tektoniko-karstike, kurse [[Liqeni i Plavës]] ka prejardhje glaciale-morenike. Mali i Zi ka edhe shumë liqene të tjera glaciale në malet e larta dhe kanë vlera të mëdha turistike si [[Liqeni i Zi]] ne Durmitor, liqeni i Biogradit ne malin Bjellasicë dhe liqeni i Plavës në Bjeshkët e Nemuna. == Ekonomia == {{Main|Ekonomia e Malit të Zi}} Mali i Zi është vend bujqësoro-industrial i pazhvilluar. Ka pasuri të pakta minerale, si: boksit, plumbzinku në Shupla Stenë dhe sasi të vogla qymyri dhe kripe. Industria bazohet në energjinë e prodhuar nga hidrocentralet. Në Mal të Zi është zhvilluar industria e aluminit (Podgoricë), e hekurit (Nikshiq), elektroenergjetike (Cetinë), industria tekstile (Podgoricë dhe Bjellopole), ajo ushqimore, industria e letrës dhe celulozës (Ivangrad etj.). Bujqësia në Mal të Zi është e pazhvilluar. Mbillen drithëra, pemë dhe perime. Ndër llojet e blegtorisë më të përhapura janë: gjedhët, dhentë, derrat e dhitë. Turizmi përbën një degë të rëndësishme ekonomike. Bregdeti malazias i Adriatikut ka plazhe të gjata ranore, vecanërisht në Ulqin. Në qytetet bregdetare është ngritur infrastruktura e përshtatshme turistike me hotele, restorante, shtëpi pushimi etj. Qendrat më të mëdha turistike janë: Hercegnovi, Igallo, Tivati, Budva, Shën-Stefani, Ulqini etj. == Demografia == {{Main|Demografia e Malit të Zi}}{{Historical populations|1900 | 311564 |1909 | 317856 |1921 | 311341 |1931 | 360044 |1948 | 377189 |1953 | 419873 |1961 | 471894 |1971 | 529604 |1981 | 584310 |1991 | 615035 |2003 | 620145 |2011 | 625266 |type=|footnote=}} === Struktura etnike === [[File:MontenegroEthnic2011.PNG|lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MontenegroEthnic2011.PNG|parapamje|250x250px|Struktura etnike e vendbanimeve të Mali të Zi, 2011]] [[Skeda:Ethnic map of Montenegro by municipality according to 2011 census and 2023 borders (in Albanian).svg|parapamje|241x241px|Struktura etnike e komunave të Mali të Zi, 2011]] Sipas censusit të vitit 2003, Mali i Zi kishte 620,145 banorë. Nëse do të përdorej metodologjia e përdorur deri në vitin 1991, Mali i Zi sipas censusit të vitit 2003 do të kishte 673,094 banorë. Rezultatet e censusit të vitit 2011 treguan se Mali i Zi ka 620,029 banorë. Mali i Zi është shtet multietnik, në të cilin asnjë grup etnik nuk formon një shumicë.<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/agriculture/analysis/external/applicant/montenegro_en.pdf|title=Montenegro, country report|publisher=European Commission|language=en|date=dhjetor 2006|accessdate=24 janar 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://books.google.rs/books?id=xKMtAQAAIAAJ&q=Montenegro+multi+ethnic+country&dq=Montenegro+multi+ethnic+country&hl=sr&sa=X&ved=0ahUKEwiquq_6p8LKAhUFjywKHUb4AZcQ6AEIRDAF|title=Montenegro: A Modern History|publisher=I.B. Tauris|language=en|date=15 shkurt 2009|accessdate=24 janar 2016}}</ref> Grupet më të rëndësishme etnike janë [[malazezët]] dhe [[serbët]], grupet tjera përfshijnë [[boshnjakët]], [[shqiptarët]] dhe [[kroatë]]t. Numri i "malazezëve" dhe "serbëve" luhatet gjerësisht nga censusi në census për shkak të ndryshimeve në mënyrën se si njerëzit e perceptojnë, përjetojnë ose zgjedhin të shprehin identitetin e tyre dhe përkatësinë etnike.<ref>{{cite web|url=http://www.njegos.org/census/index.htm|title=Montenegrin Census' from 1909 to 2003|publisher=Njegos.org|language=en|date=23 shtator 2004|accessdate=11 shtator 2010}}</ref> {| class="wikitable" |+Struktura etnike sipas censusit të vitit 2011<ref name="census2011">{{cite press release|url=http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf|format=PDF|title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine|language=sr|publisher=Statistical office, Montenegro|date=12 korrik 2011|accessdate=30 mars 2011}}</ref> ! ! Numri ! % |- |'''Gjithsej''' |'''620,029''' |100 |- | [[Malazezët|Malazezë]] |278,865 |45.0 |- | [[Serbët|Serbë]] |178,110 |28.7 |- | [[Boshnjakët|Boshnjakë]] |53,605 |8.6 |- | [[Shqiptarët|Shqiptarë]] |30,439 |4.9 |- | Myslimanë sipas kombësisë |20,537 |3.3 |- | [[Kroatë]] |6,021 |0.97 |- | [[Romët|Romë]] |5,251 |0.8 |- | Serbo-malazezë |2,103 |0.34 |- | [[Egjiptianët|Egjiptianë]] |2,054 |0.33 |- | Malazezo-serbë |1,833 |0.30 |- | [[Jugosllavi|Jugosllavë]] |1,154 |0.19 |- | [[Rusët|Rusë]] |946 |0.15 |- | [[Maqedonët (etni sllave)|Maqedonët]] |900 |0.15 |- | [[Bosnja]]nas |427 |0.07 |- | [[Sllovenët|Sllovenë]] |354 |0.06 |- | [[Hungarezët|Hungarezë]] |337 |0.05 |- | Myslimano-malazezë |257 |0.04 |- | [[Goranët|Goranë]] |197 |0.03 |- | Myslimano-boshnjakë |183 |0.03 |- | Boshnjako-myslimanë |181 |0.03 |- | Malazezo-myslimanë |175 |0.03 |- | [[Italian|Italianë]] |135 |0.02 |- | [[Gjermanët|Gjermanë]] |131 |0.02 |- | [[Turqit|Turq]] |104 |0.02 |- | klasifikim rajonal |1.202 |0.19 |- | të padeklaruar |30.170 |4.87 |- | të tjerë |3.358 |0.54 |} === Gjuhët === [[File:MontenegroLanguage2011.PNG|lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MontenegroLanguage2011.PNG|parapamje|250x250px|Struktura gjuhësore e vendbanimeve të Malit të Zi, 2011]] Gjuha zyrtare e Malt të Zi është [[gjuha malazeze]]. Gjithashtu, në përdorim zyrtarë janë [[gjuha serbe]], [[Gjuha boshnjake|boshnjake]], [[Gjuha shqipe|shqipe]] dhe [[Gjuha kroate|kroate]]. Të gjitha këto gjuhë, përveç shqipes, janë të kuptueshme reciprokisht. Sipas censusit të vitit 2011, shumica e qytetarëve deklaruan gjuhën serbe si gjuhë amtare. Gjuha malazeze është gjuhë amtare e shumicës së popullsisë nën 18 vjeç, ndonëse me një diferencë shumë të ngushtë – 39.2% krahasuar me 37.5% të qytetarëve me gjuhë amtare serbishten.<ref>{{Cite web|url=http://www.vijesti.me/vijesti/vecina-mladih-18-godina-govori-crnogorskim-jezikom-clanak-30645|title=Vijesti: The majority of youth below 18 years of age speaks the Montenegrin language (26/07/2011)|language=en|url-status=dead|access-date=15 qershor 2017|archive-date=2 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102151127/http://www.vijesti.me/vijesti/vecina-mladih-18-godina-govori-crnogorskim-jezikom-clanak-30645}}</ref> Në vitin 2013, Amëza malazeze (''Matica crnogorska'') shpalli rezultatet e hulumtimit të opinionit publik në lidhje me qëndrimet e identitetit të qytetarëve të Malit të Zi, duke treguar se shumica e popullatës pretendon gjuhën malazeze si gjuhën e tyre amtare.<ref>{{cite web|url=http://www.maticacrnogorska.me/files/Istrazivanje%20javnog%20mnjenja.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015102305/http://maticacrnogorska.me/files/Istrazivanje%20javnog%20mnjenja.pdf|archive-date=15 tetor 2013|title=Third deep research of public opinion regarding the identity attitudes of the citizens of Montenegro (2013)|publisher=[[Matica crnogorska]]}}</ref> Kushtetutat e mëparshme miratuan [[Gjuha serbokroate|serbokroatishten]] si gjuhë zyrtare në [[Republika Socialiste e Malit të Zi|Republikën Socialiste të Malit të Zi]] dhe standardin ijekav të gjuhës serbe gjatë periudhës 1992–2006. '''Struktura gjuhësore''' sipas censusit të vitit 2011:<ref name="census2011" /> {| class="wikitable" ! ! Numri ! % |- |'''Total''' |'''620,029''' |100 |- | [[Gjuha serbe]] |265,895 |42.88 |- | [[Gjuha malazeze]] |229,251 |36.97 |- | [[Gjuha boshnjake|Gjuha bosnjane]] |33,077 |5.33 |- | [[Gjuha shqipe]] |32,671 |5.27 |- | [[Gjuha serbokroate]] |12,559 |2.03 |- | Gjuha rome |5,169 |0.83 |- | [[Gjuha boshnjake]] |3,662 |0.59 |- | [[Gjuha kroate]] |2,791 |0.45 |- | [[Gjuha ruse]] |1,026 |0.17 |- | Gjuha serbo-malazeze |618 |0.10 |- | [[Gjuha maqedone]] |529 |0.09 |- | Gjuha malazezo-serbe |369 |0.06 |- | [[Gjuha hungareze]] |225 |0.04 |- | Gjuha kroato-serbe |224 |0.04 |- | [[Gjuha angleze]] |185 |0.03 |- | [[Gjuha gjermane]] |129 |0.02 |- | [[Gjuha sllovene]] |107 |0.02 |- | [[Gjuha rumune]] |101 |0.02 |- | gjuha zyrtare |3.318 |0.54 |- | gjuhë rajonale |458 |0.07 |- | të padeklaruar |24.748 |3.99 |- | të tjera |2.917 |0.47 |} === Feja === [[File:MontenegroReligion2011.PNG|lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MontenegroReligion2011.PNG|parapamje|250x250px|Struktura fetare e vendbanimeve të Malit të Zi, 2011]] Mali i Zi ka qenë historikisht në udhëkryq të multikulturalizmit dhe gjatë shekujve është themeluar një formë unike e bashkëjetesës mes popullatës myslimane dhe të krishtere.<ref>{{Cite book|last=Pettifer|first=James|title=Strengthening Religious Tolerance for a Secure Civil Society in Albania and the Southern Balkans|publisher=IOS Press|year=2007|isbn=158603779X|language=en}}</ref> [[Malazezët]], kanë qenë historikisht anëtarë të [[Kisha ortodokse serbe|Kishës ortodokse serbe]] (të qeverisur nga Metropolitanati i Malit të Zi dhe Bregdetit) dhe krishtërimi ortodoks serb është feja më e popullarizuar sot në Mal të Zi. [[Kisha ortodokse malazeze]] u themelua kohët e fundit dhe ndiqet nga një pakicë e vogël e malazezëve edhe pse nuk është në bashkësi me ndonjë kishë tjetër të krishterë ortodokse, pasi ajo nuk është e njohur zyrtarisht. Gjatë tensioneve të intensifikuara midis grupeve fetare gjatë luftës në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje]], Mali i Zi ka mbetur mjaft i qëndrueshëm, kryesisht për shkak se popullsia e tij ka një perspektivë historike mbi tolerancën fetare dhe diversitetin e besimit.<ref>{{Cite book|last=Larkin|first=Barbara|title=International Religious Freedom 2000: Annual Report: Submitted By The U.S. Department Of State|publisher=DIANE Publishing|year=2001|isbn=0756712297|language=en}}</ref> Institucionet fetare nga Mali i Zi kanë të drejta të garantuara dhe janë të ndara nga shteti. Feja e dytë më e madhe është [[Islami]], që përbën 19% të popullsisë së përgjithshme të vendit. Një e treta e [[Shqiptarët|shqiptarëve]] janë [[Katolikë të ritit romak|katolikë]] (8,126 në censusin e vitit 2003) ndërsa dy të tretat (22,267) janë kryesisht [[Synitët|myslimanë synitë]]. Në vitin 2012 një protokoll i miratuar nga qeveria malazeze e njeh Islamin si fe zyrtare në Mal të Zi, siguron që ushqime hallall do të shërbehen në objekte ushtarake, spitale, konvikte dhe të gjitha objektet sociale; si dhe grave myslimane do t'i lejohet mbajtja e shamisë në shkolla dhe institucione publike, si dhe të sigurojnë që myslimanët të kenë të drejtën të marrin të premten ditë pushimi, në mënyrë të pjesmarrjes në [[Xhumaja|namazin e xhumasë]].<ref>[http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action;jsessionid=DA2F43BACD1FEFE22CCCDB093D5DA0B3?newsId=274558 Rifat Fejzic, the reis (president) of the Islamic community in Montenegro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921055243/http://www.todayszaman.com/newsDetail_getNewsById.action;jsessionid=DA2F43BACD1FEFE22CCCDB093D5DA0B3?newsId=274558 |date=21 shtator 2013 }} Today's Zaman</ref> Ekziston edhe një popullsi e vogël katolike, përveç shqiptarëve ka edhe disa kroatë, të ndarë në mes Kryedioqezës së Tivarit dhe Dioqezës së Kotorrit, që është pjesë e Kishës së Kroacisë.<gallery mode="packed" heights="90" style="text-align:left" styles="text-align:left"> Skeda:Kotor, Montenegro (7182668221).jpg|Katedralja e Kotorrit, objekt fetar i katolikëve të ritit romak në [[Kotorri|Kotorr]] Skeda:Pljevlja Mosque 3.JPG|[[Xhamia e Hysen Pashës në Plevël|Xhamia e Hysen Pashës]], objekt fetar i myslimanëve në [[Plevla|Plevël]] Skeda:Monasterio de Ostrog, Montenegro, 2014-04-14, DD 14.JPG|Manastiri i Ostogut, vendi më i rëndësishëm i pelegrinazhit krisitan në Mal të Zi Skeda:PB090045a.jpg|Kisha katolike e Shën Ivanit, objekt fetar i katolikëve të ritit romak në [[Budua]] Skeda:MN, Ulcinj 003.jpg|[[Xhamia e Namazgjahut]], objekt fetar i myslimanëve në [[Ulqin]] </gallery> {| class="wikitable" |+'''Struktura fetare sipas censusit të vitit 2011'''<ref name="census2011" /> | Feja | Numri | % |- style="background:#c1c1c1;color:#000" |'''Gjithsej''' |'''620,029''' |100 |- | [[Kisha ortodokse|Ortodoksë]] |446,858 |72.07 |- | [[Feja islame|Myslimanë]] |118,477 |19.11 |- | [[Kisha Katolike Romake|Katolikë]] |21,299 |3.44 |- | [[Ateizmi|Ateistë]] |7,667 |1.24 |- | [[Krishterimi|Të krishterë]] |1,460 |0.24 |- | Adventistë |894 |0.14 |- | [[Agnosticizmi|Agnostikë]] |451 |0.07 |- | [[Dëshmitarët e Jehovait|Dëshmitarë të Jehovait]] |145 |0.02 |- | [[Protestantizmi|Protestantë]] |143 |0.02 |- | [[Budizmi|Budistë]] |118 |0.02 |- | ''të tjerë'' |6,337 |1.02 |- | ''të padeklaruar'' |16,180 |2.61 |} == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Malit të Zi}} == Të tjera == * [[Telekomunikacioni i Shteteve - {{PAGENAME}}|Telekomunikacioni]]: Si qendër e telekomunikacionit në Mal të Zi ndër tjera merret qendra publike e Radio Televizionit Publik të Malit të Zi (shkurtesa "RTCG"). Nga kjo qendër emitohen emisione në disa kanale. Tri nga to janë televizive dhe dy radiofonike: "TV CG 1", "TV CG 2" "TV CG Sat" (kanal satelitor), "Radio CG 1" dhe "Radio CG 2".<ref>Radio Televizioni "[http://www.rtcg.me RTCG]"</ref> == Marrëdhëniet midis Malit të Zi dhe Shqipërisë == [[Republika e Shqipërisë]] e njohu zyrtarisht Republikën e Malit të Zi si shtet të pavarur dhe sovran me [[ligji]]n nr. 9562 të datës [[19 qershor]] [[2006]], në mbështetje të [[Akti Normativ|Aktit Normativ]] të [[Këshilli i Ministrave|Këshillit të Ministrave]] të Republikës së Shqipërisë, nr.1 të datës [[9 qershor]] [[2006]], duke u shprehur njëkohësisht e gatshme të vendosë [[lidhje diplomatike]] me Malin e Zi. Në datën [[5 korrik]] [[2006]], edhe [[Ish Presidenti i Republikës]], [[Alfred Moisiu]] dekretoi ligjin në formë akti normativ të miratuar nga qeveria dhe [[Kuvendi]] “Për njohjen e Republikës së Malit të Zi”. Republika e Shqipërisë dhe Republika e Malit të Zi vendosën marrëdhënie diplomatike në nivel [[ambasadori|ambasadorësh]]. Vendosja e marrëdhënieve diplomatike mes të dy vendeve u krye me shkëmbimin e [[notë diplomatike|notave diplomatike]] mes [[Ministria e Punëve të Jashtme|Ministrisë së Punëve të Jashtme]] të Republikës së Shqipërisë dhe Ministrisë së Punëve të Jashtme të Republikës së Malit të Zi me datë [[1 gusht]] [[2006]]. == Ndarja administrative == {{Komuna në Mal të Zi}} == Shënime == {{notelist}} == Referime == {{Reflist|30em}} == Lidhje të jashtme == {{Sister project links|Montenegro|voy=Montenegro}} * [https://www.gov.me/en/ Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi (malezisht)] {{VendeEvropa}} {{Shtete në Ballkan}} {{ilirët}} {{coord|42|30|N|19|18|E|display=inline,title}} [[Kategoria:Mali i Zi| ]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 2006]] 0azp8r2p94d521wobxtp5e7ixcha9hd 10 20858 3026647 1508702 2026-08-18T09:22:07Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026647 wikitext text/x-wiki {| {{#if: {{{PËRMBAJTJA|}}} | summary="Shirit navigacioni - {{{PËRMBAJTJA}}}" }} class="toccolours" style="clear: both; width: 95%; margin: 0.5em auto; text-align: center; padding: 0em 0em 0em 0em" ! style="padding-top: 0.2em; padding-bottom: 0.2em; {{ #if: {{{NGJYRA|}}} | background: {{{NGJYRA}}} | background: #CCDDFF }};color:inherit" | {{{TITULLI}}} {{#if: {{{FIGURA|<noinclude>-</noinclude>}}} | <td style="vertical-align: middle; width: 1px" rowspan="2"> {{{FIGURA}}} </td> }} |- | style="font-size: 90%; padding: 0.5em 1em" | {{{LISTA}}} |}<noinclude><br /> == Shpjegimi i parametrave == <pre>{{NavigacionBox |NGJYRA = Ngjyrat e kutizës (fushës). |FIGURA = Figura (p.sh. emblemë, simbol, flamur etj.) shënimi i së cilave bëhet në formën ″[[Figura:Emri i figurës.png|64px|Përshkrimi ose diçitura]]″. |TITULLI = Kryetitulli i kutizës. |LISTA = Përmbajta e kutizës. Përdorni <nowiki>&nbsp;•&nbsp;</nowiki> në vend të vizës ndarëse vertikale. Vendosja e vizës ndarëse vertikale ("|") nuk mund të përdoret tek ″LISTA″ por merret vetëm si ndarëse e parametrave. }}</pre> == Për të kopjuar == <pre>{{NavigacionBox |NGJYRA = |FIGURA = |TITULLI = |LISTA = }}</pre> [[Kategoria:Stampa navigacioni|Navigacion]] </noinclude> jvf6abm016al9a024vdhlt1l4yfmf2s 0 21902 3026665 2879713 2026-08-18T09:33:09Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Reality, versioni i datës 11 gusht 2026 (revizioni 1368850557), nevojitet lekturim 3026665 wikitext text/x-wiki {{Për përmirësim|nevojitet lekturim}} {{Short description|Totaliteti i entiteteve që ekzistojnë}} '''Realiteti''' është totaliteti i egzistencës ose ajo që kanë të përbashkët të gjithë entitetet që ekzistojnë. Shpesh kontrastohet me shfaqjen, duke kundërshtuar atë që është me atë që duket se është, megjithëse saktësia dhe themelorësia e këtij kontrasti janë të diskutueshme. Janë propozuar kritere të ndryshme për dallimin e entiteteve reale nga ato jo-reale, duke përfshirë fuqitë shkakësore, pavarësinë nga mendja, dhe mos-iluzoritetin. Koncepti i ''realitetit'' mbivendoset me nocione të tilla si të qenurit, ekzistenca, [[bota]], aktualiteti, dhe [[e vërteta]]. Debatat rreth përbërësve dhe strukturës së realitetit pyesin çfarë lloj sendesh ekzistojnë dhe si janë organizuar. Përbërësit e propozuar përfshijnë partikularë dhe universale, objektet konkrete dhe abstrakte, faktet, ngjarjet, dhe grimcat elementare. Pyetjet strukturale adresojnë relacionin midis pjesëve dhe të tërës, dallimin midis entiteteve fundamentale dhe jo-fundamentale, idesë se realiteti formon një hierarki nivelesh, dhe rolet e unitetit dhe shumësisë në debate moniste–pluraliste. Diskutime të tjera ekzaminojnë hapësirën dhe kohën si korniza që organizojnë relacionet midis entiteteve, dhe ligjet e natyrës që përshkruajnë rregullsitë ose modelet e përgjithshme se si entitetet ndërveprojnë dhe ndryshimet zhvillohen. Realizmi është pikëpamja se realiteti nuk varet nga [[dija]] ose [[vetëdija]] njerëzore dhe ekziston përveç tyre. Anti-realizmi, në të kundërtën, mban se aspekte të caktuara të realitetit varen nga proceset mendore, perspektivat subjektive, ose konvencionet shoqërore. Debatet midis realistëve dhe anti-realistëve përfshin shumë fusha, duke adresuar ekzistencën objektive të universaleve, objekteve abstrakte, vlerave, dhe entiteteve të pa vëzhgueshme të postuluar nga teoritë shkencore. Një temë e lidhur ka të bëjë me mundësinë dhe kufizimet e dijes si një kontakt kognitiv i suksesshëm me realitetin. Teknologjia bashkëkohore në formën e realitetit të shtuar dhe realitetit virtual mund të informojë përvojën dhe ngre pyetje rreth statusit ontologjik të objekteve virtuale. Koncepti i realitetit është i rëndësishëm për shumë fusha, duke përfshirë metafizikën, epistemologjinë, fizikën, psikologjinë, dhe antropologjinë. Teoritë rreth natyrës së realitetit janë diskutuar që nga antikiteti dhe vazhdojnë të formësojnë kërkimin bashkëkohor, me tradita ndikuese të hershme me burim në filozofitë indiane, kineze, dhe [[Filozofia e lashtë greke|greke]]. == Përkufizimi == Realiteti është totaliteti i entiteteve që ekzistojnë. Përfshin të gjithë kozmosin dhe gjithçka brenda tij, përfshirë shkëmbinj, pemë, njerëz, dhe yje. Në një kuptim paksa ndryshe, realiteti nuk është vetë totaliteti por një aspekt i ndarë nga të gjithë përbërësit e tij. Në këtë kuptim, është gjendja e të qenit real ose ajo që kanë të përbashkët të gjithë entitetet reale, duke i ndarë ato nga ato jo-reale ose iluzore. Kur përdoret si emër i numërueshëm, shprehja ''një realitet'' përcakton një fushë specifike ose një kornizë koherente dhe të ndërlidhur, siç është realiteti shoqëror i një kulture të caktuar ose [[realiteti virtual]] i një bote loje video specifike.<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;6. What Is Reality?}}; {{harvnb|HarperCollins|2022}}; {{harvnb|Penrose|2006|pp=32–34}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA27 27–28]}}; {{harvnb|Cambridge University Press & Assessment|2026}}</ref> Realiteti shpesh kontrastohet me shfaqjen: shfaqja është mënyra se si gjërat duken të jenë, ndërsa realiteti është mënyra se si ato në fakt janë. Është kontroverziale nëse ky kontrast shënon një ndryshim të vërtetë dhe themelor midis një mundi të përjetuar të shfaqjeve dhe një bote të pa arritshme realiteti. Një perspektive tjetër mban se shfaqja dhe realiteti janë mënyra të ndryshme të konsiderimit të së njëjtës ekzistencë, duke vendosur ndryshimin në kornizën konceptuale sesa në një ndarje botësh. Kjo pikëpamje është në përputhje me idenë se shfaqjet e sakta tregojnë gjërat siç janë, duke sugjeruar se shfaqja dhe realiteti mund të përafrohen dhe nuk janë domosdoshmërisht të ndryshme. Edhe shfaqjet e sakta edhe ato të pasaktë mund të jenë vetë pjesë e realitetit, për shembull si ngjarje në tru, sipas një sugjerimi.<ref>{{harvnb|Rescher|2010|pp=1–7, 16}}; {{harvnb|Wilson|2005|pp=43–44}}; {{harvnb|Kennick|2006|loc=Lead section, § Looks and Appearances}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA6 6–8, 23]}}</ref> Entitetet reale zakonisht konsiderohen të ekzistojnë në vetvete, të pavarur nga ç'mendojnë njerëzit për to. Kur një person i takon ato, shfaqjet e tyre mund të zbulojnë vetëm disa karakteristika ndërsa të tjera lënë të fshehura. Ndërsa shfaqjet mund të jenë [[paqartë]], siç është në një pamje të përqarë, shpesh sugjerohet se realiteti është plotësisht i përcaktuar ose i fiksuar në të gjitha detajet.<ref>{{harvnb|Rescher|2010|pp=7–10}}; {{harvnb|Searle|1998|p=398}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA27 27–28]}}; {{harvnb|Rescher|2018|pp=[https://books.google.com/books?id=jVyAEQAAQBAJ&pg=PA1 1–4]}}</ref> Fjala ''realitet'' vjen nga [[Latinishtja|termi latin]] {{lang|la|realitas}}, i rrënjosur në fjalën {{lang|la|res}}, që do të thotë 'sendi', dhe nga [[Gjuha frëngjisht|termi frëngjisht]] {{lang|fr|réalité}}. Përdorimi më i hershëm i njohur në anglisht përfshin fillim të viteve 1500.<ref>{{harvnb|OED staff|2026}}; {{harvnb|Chantrell|2002|p=419}}; {{harvnb|Rescher|2018|p=[https://books.google.com/books?id=jVyAEQAAQBAJ&pg=PA1 1]}}</ref> Koncepti i realitetit është i rëndësishëm për shumë fusha, duke përfshirë metafizikën, një degë të [[filozofisë]] që studion natyren dhe strukturën themeluese të realitetit, dhe [[shkencat empirike]], të cilat examinojnë përbërësit dhe ligjet e natyrës të botës natyrore përmes vëzhgimit dhe eksperimentimit.<ref>{{harvnb|Koons|Pickavance|2017|p=[https://books.google.com/books?id=FLH4DQAAQBAJ&pg=PA3 3–4, 7]}}; {{harvnb|Penrose|2006|pp=32–34}}; {{harvnb|Rescher|2018|pp=[https://books.google.com/books?id=jVyAEQAAQBAJ&pg=PR7 vii, ix–x]}}</ref> === Kriteret === Kriteret e realitetit janë karakteristika ose standarde të propozuara që dallojnë entitetet reale nga ato jo-reale.<ref>{{harvnb|Wilson|2005|pp=43–44}}; {{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;6. What Is Reality?}}</ref> Një kriter shpesh i cituar identifikon fuqitë shkakësore si shenjën e realitetit. Diskutuar në filozofinë e lashtë greke si parimi Eleatic, ai shprehet se të qenit real do të thotë të ish në gjendje të prodhosh ndryshime dhe të preket nga ato. Për shembull, [[Mahatma Gandhi]] ishte real sepse ishte në gjendje të mobilizonte miliona dhe të formësonte luftën e Indisë për pavarësi. Santa Claus, në të kundërtën, nuk është real sepse nuk mund të veprojë mbi botën. Megjithatë, historite rreth Santa Claus, siç janë tekstet e shkruara në librat për fëmijë, janë pjesë e realitetit sepse mund të ndikojnë se si njerëzit mendojnë. Parimi Eleatic është kontrovers sepse zakonisht konsiderohet se mohon se objektet abstrakte të studiuara në fusha siç është [[matematika]], siç janë numrat, janë reale.<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;6. What Is Reality?}}; {{harvnb|Rescher|2010|p=8}}; {{harvnb|Campbell|2006|loc=§ Being Qua Being}}</ref> Një propozim tjetër ndikues trajton pavarësinë nga mendja si një kriter i realitetit, duke argumentuar se entitetet reale nuk varen nga se si njerëzit mendojnë për to. Kjo pikëpamje thekson se realiteti takohet, sase jo shpikja, dhe mund t'i rezistojë ose frustrojë besimet dhe dësirat, ndryshe nga krijesa imagjinare të ndryshueshme. Për shembull, nëse një planet ose një virus është real atëherë ai ekziston në vetvete dhe sillet sipas natyres së tij, edhe nëse njerëzit nuk janë të vetëdijshëm ose kanë besimet e rreme në lidhje me të. Entitetet jo-reale, në të kundërtën, varen nga ekzistenca e tyre në mendime dhe ide; ato nuk do të lindnin ose do të zhdukeshin pa aktivitetin mendor që i krijon ose i përcak. Për shembull, një karakter fiktiv siç është Gandalf nuk do të ishte atje nëse asnjeri nuk do ta ishte menduar ndonjëherë. Një vështirësi për këtë kriter është shpjegimi i realitetit të entiteteve mendore në vetvete, duke pasur parasysh se mendimet, kujtesën, dhe [[emocionet]] duken të jenë pjesë e botës.<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;6. What Is Reality?}}; {{harvnb|Rescher|2010|pp=9–10}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA27 27–28]}}</ref> Një kriter i lidhur ngushtë mban se të qenit real do të thotë të mos jesh iluzor. Ai fokuson se si gjërat duken të jenë, duke dalluar shfaqjet reale, të cilat janë siç duken, nga ato iluzore, të cilat nuk janë siç duken. Në një kuptim të gjerë, shfaqjet nuk kufizohen në atë që njerëzit perceptojnë por mund të përfshijnë edhe kujtesa, besimet, dhe mendimet. Sipas këtij kriteri, perceptimet vërtetues gjurmojnë realitetin duke e paraqitur atë siç është, ndërsa entitetet e gjetura në hallucinatat, ëndrrat, dhe mirazhet numërohen si jo-reale sepse keqparaqesin botën.<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;6. What Is Reality?}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA6 6–8, 23]}}; {{harvnb|Wilson|2005|pp=43–44}}</ref> Një kriter i ndryshëm bën të barabartë realitetin me të qenit autentik. Propozuar nga [[J. L. Austin]] dhe i rrënjosur në filozofinë e gjuhës së zakonshme, ai sugjeron se të qenit real është gjithmonë i relativizuar ndaj një kategorie ose entiteti, siç është një diamant real. Kjo pikëpamje kontrastohet me të qenit real duke qenë i rremë, siç është dallimi midis një pate reale dhe një rreme të përdorur si një zog i rremë. Një sfidë për qasjet e rrënjosura në gjuhën e zakonshme është se termi ''real'' shërben shumë qëllime gjuhësore, jo të gjitha janë relevante ndaj konceptit metafizik të realitetit. Për shembull, mund të shprehë se diçka është e shkëlqyeshme në lidhje me llojin e saj, siç është në thirrjen ''Tani ky është kafja e vërtetë!''<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;6. What Is Reality?}}; {{harvnb|Bennett|1966|pp=501–504}}; {{harvnb|Reynolds|2006|pp=468–469, 476–479}}</ref> Kritere të tjera të sugjeruara identifikojnë realitetin me atë që është i vëzhgueshëm, i matshëm,{{efn|Matësia luan një rol kyç në konceptimet shkencore të realitetit.<ref>{{harvnb|Horák|Rott|2003|pp=1–12}}</ref>}} koherent,{{efn|Për shembull, filozofë siç janë Zenoni i Eleës dhe F. H. Bradley kanë argumentuar se dukuri të caktuara, siç janë [[koha]] dhe [[lëvizja]], janë jo-reale sepse janë inkoherente ose paradoksale.<ref>{{harvnb|Kennick|2006|loc=§ Appearances of the Impossible}}; {{harvnb|Wilson|2005|pp=43–44}}</ref>}} i dobishëm, objektiv, ndërobjektiv, ose themelor.<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=Footnote 115}}; {{harvnb|Rescher|2010|pp=8–10}}; {{harvnb|Wilson|2005|pp=43–44}}</ref> === Konceptet e lidhura === [[Skeda:Alexius Meinong 1900.jpg|alt=Foto e një njeriu me mjekër duke veshur një kostum|thumb|upright=.8|Sipas {{ill|Alexius Meinong|en|Alexius Meinong}}, koncepti i ekzistencës është më i gjerë sesa koncepti i realitetit sepse përfshin edhe objektet jo-ekzistuese.<ref>{{harvnb|Marek|2024|loc=Lead section, §&nbsp;2. Meinong on Philosophy, §&nbsp;5. Object Theory — Ontology beyond Being and Non-Being}}</ref>]] Termi ''realitet'' mbivendoset me koncepte të ndryshme të lidhura, siç janë jenia, egzistenca, [[bota]], aktualiteti, dhe [[e vërteta]]. Në varësi të kontekstit, këto terma mund të funksionojnë si sinonime ose të luajnë role të ndryshme teorike.<ref>{{harvnb|Rescher|2018|pp=[https://books.google.com/books?id=jVyAEQAAQBAJ&pg=PA1 1]}}; {{harvnb|HarperCollins|2022}}; {{harvnb|Campbell|2006|loc=Lead section, § Reality and Actuality}}</ref> Në kuptimin më të gjerë, jenia është kategoria më e përgjithshme që zbatohet në të gjitha dhe kontrastohet vetëm me asgjësinë.<ref>{{harvnb|MacIntyre|2006|loc=Lead section, § 'Being' as a Name}}; {{harvnb|Jaroszyński|2023|pp=[https://books.google.com/books?id=LtL7EAAAQBAJ&pg=PA254 254–255]}}; {{harvnb|Lowe|2005|p=84}}; {{harvnb|Jacquette|2014|pp=[https://books.google.com/books?id=NmPfBQAAQBAJ&pg=PA1 1–2, 12–13]}}</ref> Disa filozofë, siç janë Alexius Meinong, mbajnë se jenia është një koncept më i gjerë sesa realiteti, dhe përfshin edhe objektet jo-ekzistuese, siç janë ato thjesht të mundshme ose jo të plota, përveç atyre reale ose aktuale.<ref>{{harvnb|Marek|2024|loc=Lead section, §&nbsp;2. Meinong on Philosophy, §&nbsp;5. Object Theory — Ontology beyond Being and Non-Being}}</ref> Në një kuptim të ngushtë, jenia kontrastohet me ndryshueshëm, dhe përcakton aspekte të qëndrueshme ose të përhershme të realitetit. Ndryshueshëm, në të kundërtën, mbulon ndryshimin, siç është kur një entitet kalon nga një gjendje jenie në tjetrën.<ref>{{harvnb|MacIntyre|2006|loc=Lead section, § 'Being' as a Name}}; {{harvnb|Zhang|2011|p=[https://books.google.com/books?id=Vl4EEAAAQBAJ&pg=PA220 220]}}; {{harvnb|Hartmann|2012|pp=[https://books.google.com/books?id=4PyJfVZn-rcC&pg=PA46 46–47]}}</ref> Një temë qendrore në ontologji janë Kategoritë e ekzistencës—klasat themelore që hartojnë një inventar të plotë të realitetit.<ref>{{harvnb|Campbell|2006|loc=§ The Categories of Being}}</ref> Egzistenca zakonisht kuptohet si fakti i zhveshur se diçka është, duke treguar se një entitet është pjesë e botës pa përcaktuar natyren e tij. Shpesh kontrastohet me esencën, e cila përcakton natyren ose karakteristikat e një entiteti. Shpesh është e mundur të kuptohet esenca e diçkaje pa ditur nëse ajo ekziston. Ontologët diskutojnë nëse egzistenca mund të kuptohet si një pronë e partikularëve, në mënyrë analoge me karakteristikat e përditshme siç është të jesh i kuq, ose nëse është në vend të kësaj një koncept ose një pajisje sasiorikë që shpreh se një pronë ka shembuj.<ref>{{harvnb|Gibson|1998|p=2}}; {{harvnb|Ceylan|1993|pp=[https://www.jstor.org/stable/20840134 329–337]}}; {{harvnb|Nelson|2022|loc=Lead Section}}; {{harvnb|MacIntyre|2006|loc=§ Is Existence a Predicate?}}</ref> Një botë është një totalitet entitetesh, e konceptualizuar si një situatë maksimalisht e madhe ose një sistem që përfshin të gjithçka në hapësirë dhe kohë si tërësi: të gjitha ajo që ishte, është, dhe do të jetë.<ref>{{harvnb|Menzel|2025|loc=Lead section}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA20 20–21]}}</ref> Disa filozofë mbajnë se realiteti përbëhet nga vetëm një botë: i vetmi univers. Një pikëpamje e ndryshme sugjeron se realiteti përbëhet nga shumë bota që ekzistojnë në paralel me njëra-tjetrën, secila përfaqësim një mënyrë të ndryshme se si gjërat mund të kishin qenë. Për shembull, {{ill|David Lewis|en|David Lewis (philosopher)}} realizmi modal pretendon se ekzistojnë pafundësisht shumë botë të mundshme të unifikuara hapësirëkohor, secila po aq reale sa bota aktuale.<ref>{{harvnb|Menzel|2025|loc=§&nbsp;2. Three Philosophical Conceptions of Possible Worlds}}; {{harvnb|Parent|loc=Lead section, §&nbsp;2. Lewis' Realism}}</ref> Në mënyrë të ngjashme, interpretimi i shumë-botëve i mekanikës kuantike sugjeron se në matje kuantike, jo vetëm një por të gjitha rezultatet e mundshme ndodhin, interpretuar si një degëzim i universit në bota të shumta.<ref>{{harvnb|Vaidman|2021|loc=Lead section, §&nbsp;1. Introduction}}</ref> Aktualiteti përfshin gjendje të entiteteve që realizohen ose shfaqen. Ai kontrastohet me potencialitetin, i cili përcakton dispozicionet që një entitet ka por nuk ushtron. Për shembull, një [[gështenjë]] ka potencialin të rritet në një lis nën kushtet e duhura, por lisi nuk është ende i aktualizuar.<ref>{{harvnb|Feser|2017|pp=35–38}}; {{harvnb|Rée|Urmson|2004|pp=30–31}}; {{harvnb|Campbell|2006|loc=§ Reality and Actuality}}</ref> Në një kuptim paksa ndryshe, aktualiteti shpesh diskutohet në lidhje me mundësinë dhe nevojën si mënyra të ndryshme të ekzistencës. Aktualiteti përfshin ato që është rasti, mundësia përcakton atë që mund të jetë rasti, dhe nevojën konkern atë që duhet të jetë rasti.<ref>{{harvnb|Rescher|2010|p=7}}; {{harvnb|Hartmann|2013|pp=[https://books.google.com/books?id=sL-lJxW_swAC&pg=PA1 1–5]}}; {{harvnb|Horák|Rott|2003|pp=1–2}}</ref> Dallimi shpesh kornizahet në termat e botës të mundshme: një gjendje është e mundshme nëse mban në të paktën një botë të mundshme; ajo është aktuale nëse mban në botën aktuale; dhe ajo është e domosdoshme nëse mban në të gjitha botë të mundshme.<ref>{{harvnb|Menzel|2025|loc=Lead Section, §&nbsp;1. Possible Worlds and Modal Logic}}; {{harvnb|Kuhn|2010|p=[https://books.google.com/books?id=c_eYe6NVaDMC&pg=PA13 13]}}</ref> Ndërsa aktualiteti dhe nevojën shpesh trajtohen si aspekte të realitetit, ka debate rreth masës në të cilën mundësia është pjesë e tij, për shembull, në lidhje me kontrastin midis mundësie reale ose autentike dhe atyre formale ose jo-autentike.<ref>{{harvnb|Rescher|2010|pp=6–7}}; {{harvnb|Horák|Rott|2003|pp=1–2}}; {{harvnb|Gibbs|1970|pp=340–341}}</ref> E vërteta është përputhje me realitetin. Ajo kontrastohet me falsitetin, i cili përfshin keqparaqitjet që nuk përputhen me realitetin. E vërteta zakonisht kuptohet si një pronë të pohimeve ose propozimeve që përshkruajnë botën siç është.<ref>{{harvnb|Simmons|2006|p=534–535}}; {{harvnb|Glanzberg|2018|pp=1–3}}; {{harvnb|Beall|Middleton|2024|pp=6–7}}</ref> Në këtë kuptim, e vërteta nuk është e njëjtë me realitetin por një karakteristikë e përfaqësimeve të sakta të tij: e vërteta varet nga realiteti.<ref>{{harvnb|Rescher|2010|pp=12–14}}; {{harvnb|Asay|2020|pp=[https://books.google.com/books?id=Y13bDwAAQBAJ&pg=PA1 1–2]}}</ref> Në një kuptim të ndryshëm, termi ''e vërteta'' përdoret si sinonim për realitetin, siç është në pohimin ''Në të vërtetë, ai nuk ishte i kualifikuar për punën.''<ref>{{harvnb|HarperCollins|2022a}}</ref> Teoritë e ndryshme rreth natyres të të vërtetës janë propozuar. Sipas teorisë korresponduese, një pohim është i vërtetë nëse përputhet me faktet. Teoria koherent sugjeron se e vërteta përbëhet nga përputhje logjike dhe mbështetje reciproke midis besimeve. Teoritë pragmatike përcaktojnë të vërtetën në lidhje me pasojat, duke mbajtur se e vërteta është ajo që funksionon ose ajo që do t'i rezistonte provës së kërkimit të pakufizuar. Teoritë deflatare mbajnë se e vërteta nuk ka ndonjë natyrë të rëndësishme intrinzike përveç rolit të tij minimal gjuhësor në shprehjet e lidhura me të vërtetën.<ref>{{harvnb|Glanzberg|2025|loc=§&nbsp;1. The Neo-Classical Theories of Truth, §&nbsp;5. Deflationism}}; {{harvnb|Engel|2002|pp=12–15, 26–27, 34–35, 41–42}}</ref> == Përbërësit == Të ndryshme kategoritë e ekzistencës ose përbërës të realitetit diskutohen në diskursin akademik. Ka papajtim rreth cilëve ekzistojnë në nivelin më themelor dhe nëse realiteti përfshin në mënyrë ultimative vetëm një ose disa lloje.<ref>{{harvnb|Campbell|2006|loc=§ The Categories of Being}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=[https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA27 27–28, 74]}}; {{harvnb|Thomasson|2022|loc=Lead Section}}</ref> Një dallim qendror është midis partikularëve dhe universaleve. Partikularë janë entitete të veçanta, jo-të përsëritura, siç janë [[Julius Caesar]], [[lumi Nil]], dhe [[Hëna]]. Si entitete individuale, ato kontrastojnë me universalet, të cilat janë entitete të përgjithshme, të përsëritura që mund të kenë shumë shembuj, siç janë ngjyra blu, forma e rrethëndashit, dhe prona e të qenit një [[gjitarë]]. Partikularët shpesh karakterizohen si entitete që mbajnë universalet por nuk mbajnë vetë në këtë mënyrë. Në këtë kuptim, ata ekzistojnë në vetvete, ndërsa universalet ekzistojnë në diçka tjetër.<ref>{{harvnb|Loux|Crisp|2017|pp=17–19, 82–83}}; {{harvnb|Maurin|2019|loc=Lead Section}}; {{harvnb|Bigelow|1998|loc=Lead Section}}; {{harvnb|Cowling|2019|loc=Lead Section}}</ref> Universalet shpesh analizohen në termat e pronave{{efn|Teoria e tropeve ofron një këndvështrim alternativ duke trajtuar pronat si shembuj të individualizuar, të quajtur ''trope''.<ref>{{harvnb|Maurin|2024}}; {{harvnb|Orilia|Paolini Paoletti|2022|loc=§&nbsp;1.6 Universals versus Tropes}}</ref>}} dhe relacioneve. Një pronë shpreh një karakteristikë ose cilësi të një entiteti tjetër. Për shembull, rrethëndashja është një pronë e partikularëve Hëna dhe [[Dielli]]. Relacionet janë mënyra se në të cilat dy ose më shumë entitete qëndrojnë me njëra-tjetrën. Për shembull, duke qenë më i vogël-sesa është një relacion që mban midis Hënës dhe Diellit.<ref>{{harvnb|Campbell|2006|loc=§ Properties and Relations}}; {{harvnb|Orilia|Paolini Paoletti|2022|loc=Lead Section, §&nbsp;1.5 Relations}}; {{harvnb|Sider|2010|p=[https://books.google.com/books?id=-KkPEAAAQBAJ&pg=PA13 13]}}</ref> Një qasje analizon mbajtesin e universaleve në termat e fakteve ose gjendjeve të punëve. Për shembull, fakti ''Sokrati është i vdekshëm'' ka dy përbërës: partikularun ''Sokrati'' dhe universalin ''vdekshmëria''. Ngjarja janë përbërës të propozuar të realitetit që ndodhin në kohë, siç janë zbulimi i penicillinës dhe [[Lufta e Dytë Botërore]].<ref>{{harvnb|Campbell|2006|loc=§ Complexes}}; {{harvnb|Loux|Crisp|2017|pp=139–145}}; {{harvnb|Armstrong|2010|pp=26–30}}</ref> [[Skeda:(Venice) Aristotele by Francesco Hayez in gallerie Accademia Venice (cropped).jpg|thumb|alt=Piktini me vaj i një njeriu me mjekër në kostum|[[Aristoteli]] propozoi një sistem prej dhjetë kategorish për të përshkruar përbërësit themelorë të realitetit.<ref>{{harvnb|Thomasson|2022|loc=§&nbsp;1.1 Aristotelian Realism}}; {{harvnb|Studtmann|2024|loc=§&nbsp;2. The Ten-Fold Division}}; {{harvnb|Wardy|1998|loc=§&nbsp;1. Categories in Aristotle}}</ref>]] Një dallim tjetër ndikues është midis objekteve konkrete dhe abstrakte. Sipas një pikëpamje të zakonshme, objektet konkrete ekzistojnë në hapësirë dhe kohë, siç janë një lule, një kalë, dhe një anije. Ato mund të pësojnë ndryshime, kanë fuqi shkakësore, dhe ndikojnë njëri-tjetrin, siç është kur një kalë ha një lule dhe e shkatërron atë në proces. Objektet abstrakte mungojnë vendndodhjen hapësire-kohor, nuk ndryshojnë, dhe nuk kanë as shkakë as efekte,{{efn|Përkufizimi i saktë i objekteve abstrakte është i diskutueshëm.<ref>{{harvnb|Oliver|2005|p=3}}</ref>}} siç janë numrat matematikë dhe [[forma]] gjeometrike. Është i diskutueshëm nëse objektet abstrakte janë përbërës themelor të realitetit ose thjesht konstruksionet konceptuale.<ref>{{harvnb|Armstrong|2010|pp=1–2, 5, 8}}; {{harvnb|Campbell|2006|loc=§ Abstract Objects}}; {{harvnb|Oliver|2005|p=3}}</ref> Filozofë kanë propozuar teoritë e ndryshme të kategorive. [[Aristoteli]] zhvilloi një sistem prej dhjetë kategorish, i cili ka substancën si kategorinë qendrore ndërsa kategori të tjera, siç janë sasia, cilësia, dhe vendi, varen nga substancat ose veprojnë si modifikime.<ref>{{harvnb|Thomasson|2022|loc=§&nbsp;1.1 Aristotelian Realism}}; {{harvnb|Studtmann|2024|loc=§&nbsp;2. The Ten-Fold Division}}; {{harvnb|Wardy|1998|loc=§&nbsp;1. Categories in Aristotle}}</ref> [[Immanuel Kant]] përshkruoi një sistem prej dymbëdhjetë kategorish, të cilat ai e konsideronte si konceptet e pastra të të kuptuarit, të ndara në klasat e sasisë, cilësisë, relacionit, dhe modalitetit.<ref>{{harvnb|Thomasson|2022|loc=§&nbsp;1.2 Kantian Conceptualism}}; {{harvnb|Wardy|1998|loc=§&nbsp;1. Categories in Kant}}</ref> Teoritë e tjera në traditën e Perëndimit u propozuan nga {{ill|Edmund Husserl|en|Edmund Husserl}}, Samuel Alexander, Roderick Chisholm, dhe E. J. Lowe.<ref>{{harvnb|Thomasson|2022|loc=§&nbsp;1.3 Husserlian Descriptivism, §&nbsp;1.4 Contemporary Category Systems}}; {{harvnb|Grim|Rescher|2023|loc=[https://books.google.com/books?id=KgPPEAAAQBAJ&pg=PT39 § Various Recents]}}</ref> Në filozofinë hindu antike, shkolla e Samkhya identifikoi vetëdija e pastër dhe [[materia|materien]] si dy parimet themelesat të realitetit,<ref>{{harvnb|Robinson|Weir|2025|loc=§&nbsp;2.1 Dualism in Indian Philosophy}}; {{harvnb|Ruzsa|loc=Lead section, §&nbsp;4d. Evolution, Humanity and the World}}; {{harvnb|Harzer|2005|p=8089}}</ref> ndërsa shkolla e Vaisheshika propozoi një sistem me gjashtë kategori: substanca, cilësi, lëvizje, universale, partikular, dhe rëndësë.<ref>{{harvnb|Kumar|2019|pp=[https://books.google.com/books?id=Jr2YDwAAQBAJ&pg=PA34 34–36]}}; {{harvnb|Leaman|2002|p=269}}; {{harvnb|Westerhoff|2019|loc=§ Three important systems of categories: Vaiśeṣika}}</ref> Në mendimin kinez antik, [[Taoizmi]] e konsideroi Tao si burimin të gjithëpërfshirës, vetë-egzistues, të pa-përceptueshëm, dhe të pakuptueshëm të të gjithë ekzistencës.<ref>{{harvnb|Yijie|2012|pp=[https://books.google.com/books?id=OtkMuSA5pNsC&pg=PA170 149–176]}}; {{harvnb|Dynes|2016|pp=[https://books.google.com/books?id=pxjOEAAAQBAJ&pg=PA60 60–61]}}</ref> Shkolla e lidhur jin dhe jang e trajton jin dhe jang si dy forca të ndërlidhura zbatime e të cilave qëndron në themelin e të gjithë proceseve natyrore.<ref>{{harvnb|Bianchi|2025|loc=§ China}}; {{harvnb|Wang|loc=Lead section, §&nbsp;1. Origins of the Terms Yin and Yang}}</ref> Fizikanë përdorin koncepte siç janë [[grimca elementare]], [[forcë]], fusha, dhe hapësirë-kohë për të analizuar përbërësit themelorë të universit. Në mekanikën kuantike, Modeli Standard përshkruan të gjitha grimcat elementare të njohura, duke i ndarë në dy klasa: fermionet, siç janë [[elektronet]], dhe bosonet, siç janë fotonet. Gjithashtu përshkruan ndërveprimet e tyre përmes të gjithë forcave themelore përveç gravitacionit, i cili shpjegohet me teorinë e relativitetit të përgjithshëm. Teoria e vargut është një përpjekje për t'i bashkuar mekanikën kuantike dhe relativitetin e përgjithshëm, duke supozuar varje të vogla që vibrojnë si përbërësit themelorë bazë ndaj grimcave elementare dhe ndërveprimeve të tyre.<ref>{{harvnb|Sebens|2020|loc=Lead section, § What Electrons Feel}}; {{harvnb|Krause|2014|pp=[https://books.google.com/books?id=wx63CgAAQBAJ&pg=PA227 227, 230–231, 234, 236]}}; {{harvnb|Perkowitz|2019|loc=§&nbsp;20th-century Surprises, § The Next Correlation, § Physics Subdivided, § A Radical Quantum Theory, § Strings and the Multiverse}}</ref> == Struktura == === Përbërja === Struktura e realitetit përfshin modelet themelore të ekzistencës, duke përshkruar se si entitetet janë organizuar dhe ndërveprojnë me njëri-tjetrin. Mereologjia është teoria e relacioneve të pjesëve-të-tërës, duke ekzaminuar se si entitetet përbëhen të tërëm më të mëdhenj dhe ligjet që qeverisin përbërjën e tyre. Shumë objektet e përditshme janë entitete komplekse të përbëra nga disa pjesë. Për shembull, një tavolinë përbëhet nga një sipërfaqe tavoline dhe këmbët që e mbështesin. Pjesët mund të jenë vetë të përbëra nga pjesë më të vogla, siç janë [[molekulat]] që përbëjnë sipërfaqen e tabelës.<ref>{{harvnb|Effingham|Beebee|Goff|2010|pp=121, 156}}; {{harvnb|Heil|2005|p=790}}; {{harvnb|Loux|Crisp|2017|pp=250–251}}; {{harvnb|Cornell|loc=Lead Section, §&nbsp;2. The Special Composition Question}}</ref> Teoritë e ndryshme të parimit mereologjik bazën e përbërjes janë propozuar. Universalizmi mereologjik mban se çdo koleksion i entiteteve përbëhet një e tërë, edhe nëse entitetet janë ndryshe pa lidhje. Sipas moderatizmit mereologjik, grupe entitetesh duhet të përputhen me kushte të caktuara të numërohen si një e tërë. Një kusht i sugjeruar është se pjesët janë në kontakt me njëra-tjetrën, duke përjashtuar grupe arbitrare, siç është një koleksion që përbëhet nga Muri i Madh i Kinës dhe Aeroporti Ndërkombëtar i Qyteti të Meksikës. Nihilistët mereologjik mohojnë se ndonjë e tërë ekziston, duke argumentuar se në themel, ka vetëm entitete të thjeshta dhe asnjë të përbërë.<ref>{{harvnb|Weatherson|2023|loc=Lead section, §&nbsp;3. Overpopulation}}; {{harvnb|Loux|Crisp|2017|pp=82–83}}; {{harvnb|Cornell|loc=Lead Section, §&nbsp;2. The Special Composition Question}}; {{harvnb|Brenner|2015|p=1295}}; {{harvnb|Tallant|2017|pp=19–21, 23–24, 32–33}}</ref> === Themelelorësia === [[Skeda:Fundamental and non-fundamental.svg|thumb|alt=Diagramë me termat "themelor", "jo-themelor", dhe një shigjetë|Sipas disa propozimeve, realiteti ka një strukturë hierarkike në të cilën entitetet themelore mbajnë ato jo-themelore.<ref>{{harvnb|Tahko|2023|loc=§ Lead section}}; {{harvnb|McKenzie|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=bMBgEAAAQBAJ&pg=PA1 1–2]}}; {{harvnb|Schaffer|2010|pp=31–32}}</ref>]] Një karakteristikë tjetër strukturore përfshin idenë se disa entitete varen nga, ose janë mbajtur në, entitete të tjera. Për shembull, një pikëpamje sugjeron se objektet makroskopike, siç është një kërcë, varen nga objektet mikroskopike që qëndrojnë poshtë tyre, siç janë grimcat elementare. Ontologët janë veçanërisht të interesuar në nivelin më themelor të realitetit, i cili përbëhet nga entitete që nuk varen nga asgjë tjetër, nuk mbajnë në entitete të tjera, ose përbëjnë një bazë minimale që përcakton gjithçka tjetër.<ref>{{harvnb|Tahko|2023|loc=§ Lead section}}; {{harvnb|McKenzie|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=bMBgEAAAQBAJ&pg=PA1 1–2]}}; {{harvnb|Schaffer|2010|pp=31–32}}</ref> Ka mënyra të ndryshme për të konceptualizuar relacionin midis entiteteve themelore dhe jo-themelore, duke përfshirë idetë e varësisë ontologjike, mbajte metafizike, reduksionit, mbeterje, dhe [[shfaqja]]. Disa pikëpamje sugjerojnë se vetëm niveli themelor është përfundimisht real, duke argumentuar se entitetet jo-themelore janë në një sens të caktuar të eliminueshme sepse realiteti mund të përshkruhet pa to. Një pikëpamje e ndryshme vazhdon se varësia nuk nënkupton eliminueshmëri. Për shembull, teoritë e shfaqjes së fortë pohojnë se entitetet e niveleve më të larta janë përfundimisht novele dhe ndërveprojnë shkakësisht me entitetet e niveleve më të ulëta pa qenë të reduktueshme ndaj tyre.<ref>{{harvnb|Tahko|2023|loc=§ Lead section, §&nbsp;1. Varieties of Fundamentality, §&nbsp;3. Metaphysical Foundationalism}}; {{harvnb|Ioannidis|Vishne|Hemmo|Shenker|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=TD90EAAAQBAJ&pg=PA1 1–3]}}; {{harvnb|Chalmers|2022|loc=§ What Is Reality?, Footnote 115}}; {{harvnb|Vintiadis|loc=§&nbsp;2.a.i. Strong and Weak Emergence}}</ref> Ontologjitë e sheshta mohojnë se ka një strukturë hierarkike ndaj realitetit, duke pretenduar se të gjithë entitetet ekzistojnë në të njëjtin nivel.<ref>{{harvnb|Schaffer|2009|pp=[https://books.google.com/books?id=I_1QEAAAQBAJ&pg=PA54 54–55]}}</ref> Absoluti, një koncept i lidhur ngushtë, kuptohet si një realitet përfundimtar që është vetë-ekzistues, i lirë nga kushte të jashtme, dhe i pavarur nga çdo gjë tjetër. Koncepti diskutohet në idealizmin gjerman dhe në tradita të ndryshme teologjike.<ref>{{harvnb|McInerny|2003|loc=Lead section, § Summary}}; {{harvnb|Sprigge|2005|p=2}}</ref> Në tradita hindu, shpesh identifikohet me [[Brahman]] si realiteti të gjithë-përfshirës dhe parimin e zgjedh që qëndron në themel të të gjithë ekzistencës. Për shembull, shkolla e {{ill|Advaita Vedanta|en|Advaita Vedanta}} dallon realitetin përfundimtar, hyjnor të Brahman nga fusha e shfaqjeve iluzore, e quajtur ''Maya'', në lidhje me sferen empirike të përvojës së përditshme.<ref>{{harvnb|Menon|loc=Lead section, §&nbsp;2. Metaphysics and Philosophy}}; {{harvnb|Pani|1993|pp=[https://books.google.com/books?id=KMb9MmZTAdsC&pg=PA39 17–18, 38–39]}}</ref> ==== Nivelet e realitetit ==== Disa qasje filozofike mbështeten në idenë e themelelorësisë dhe varësisë për të analizuar botën në termat e niveleve ose shtresave, siç janë [[materia]], [[jeta]], [[mendja]], dhe realiteti shoqëror. Një perspektive interpreton këto nivele si një mjet metodologjik ose mënyrë të organizimit të kërkimit shkencor: [[fizika]] studion materien, ndërsa [[biologjia]] hetojnë organizmit, dhe [[psikologjia]] examinon mendjen. Një pikëpamje më metafizike sugjeron se nivelet e ndryshme nuk janë thjesht një komoditet metodologjik por reflektojnë strukturën përbërjeje të realitetit. Sipas këtij këndvështrimi, nivelet më të larta tregojnë kompleksitet më të madh dhe dukuri të reja por varen nga ato më të ulëta dhe nuk mund të ekzistonin pa ato. Nivelet më të ulëta, në të kundërtën, funksionojnë sipas mekanizmave më bazë dhe janë më të radhës se ato më të larta. Në këtë kuptim, mund të ketë materia pa jetë biologjike, ndërsa jeta në ndërton mbi materin dhe varet nga ajo.<ref>{{harvnb|Heil|2005|p=790}}; {{harvnb|Ioannidis|Vishne|Hemmo|Shenker|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=TD90EAAAQBAJ&pg=PA1 1–3]}}; {{harvnb|Peterson|Poli|2026|loc=§&nbsp;5.2 Strata}}</ref> Fizikalistët jo-reduksionistë mbajnë se gjithçka në mënyrë ultimative është fizike ndërsa insistonin se faktet psikologjike të niveleve më të larta nuk mund të reduktohen ndaj fizikës themelore. Sipas kësaj pikëpamje, edhe një kuptim i plotë i fizikës nuk do të bënte shkencat e dedikuara ndaj niveleve më të larta, siç është psikologjia, e të paardheshme. Për shembull, një sugjerim përshkruan [[gjendje mendore]] si funksionet psikologjik të cilat nuk kufizohen në trunqet e njerëzve ose modelet specifike të aktivizimit neural por mund të realizohen nga substrata të ndryshme fizike.<ref>{{harvnb|Ioannidis|Vishne|Hemmo|Shenker|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=TD90EAAAQBAJ&pg=PA7 7–9]}}; {{harvnb|Heil|2004|pp=[https://books.google.com/books?id=xJ9TlR1pMhQC&pg=PA179 179, 188–189]}}; {{harvnb|Ben-Menahem|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=TD90EAAAQBAJ&pg=PA15 15–17]}}</ref> Diskutimet e ngjashme adresojnë pyetjen se si ose ndaj cilit masë një realitet shoqëror i ndarë është i mbajtur në aktivitetet psikologjike të individëve. Realiteti shoqëror përfshin faktet rreth institucioneve dhe normave shoqërore, siç janë [[paratë]], [[ligji]], dhe [[gjuha]]. Sipas një propozimi, ai mbajnë në qëndrimisë psikologjike të ndarë sepse anëtarët e një shoqërie në mënyrë kolektive pranojnë dhe veprojnë në përputhje me këto rregulla institucionale dhe kuptim, siç është kur një copë letre numërohet si para sepse si njerëzit e trajtojnë dhe e përdorin atë.<ref>{{harvnb|Searle|1995|pp=[https://books.google.com/books?id=zrLQwJCcoOsC&pg=PR11 xi–xii, 1–2, 13, 23–24, 27–28]}}; {{harvnb|Koepsell|2016|pp=[https://books.google.com/books?id=_raiDQAAQBAJ&pg=PA79 79–82]}}</ref> === Monizmi dhe pluralizmi === [[Skeda:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|thumb|upright=.8|alt=Pikturë e një njeriu me mjekër dhe flokë të gjatë duke veshy rroba formale të zeza|Sipas dualizmi i substancës të [[René Descartes]], realiteti përbëhet nga dy lloje të entiteteve: materia dhe mendja.<ref>{{harvnb|Hamlyn|2005|p=591}}; {{harvnb|Dehsen|2013|p=[https://books.google.com/books?id=cU7cAAAAQBAJ&pg=PA51 51]}}</ref>]] Monizmi dhe pluralizmi janë familje të pikëpamjeve rreth rolet e unitetit dhe shumësisë në strukturën e realitetit. Monizmi ekzistencial mban se realiteti përfshin në mënyrë ultimative vetëm një entitet të vetëm konkret: i gjithë [[bota]] është një objekti i vetëm, dhe të gjithë entitetet individuale të takuara në jetën e përditshme, siç janë pemë dhe kafshë, nuk janë objektet e pavarur por thjestar karakteristikat e objektit-bota ose mënyra në të cilat shfaqet. Monizmi ekzistencial kontrastohet me pluralizmin ekzistencial, i cili përputhet më ngushtë me përvojën e përditshme duke pohuar se realiteti përbëhet nga shumë objektet.<ref>{{harvnb|Schaffer|2018|loc=Lead section, §&nbsp;1.1 Many Monisms}}; {{harvnb|Meyer|2025|loc=§&nbsp;4.1 Modes and Existence Monism}}</ref> Një debat tjetër mbi spektrin monizmi-pluralizmi përfshin jo numrin e entiteteve por llojeve të cilave këto entitete i përkasin.<ref>{{harvnb|Schaffer|2018|loc=Lead section, §&nbsp;1.1 Many Monisms}}</ref> Dualizmi mendje-trup është një formë e pluralizmit duke pohuar se mendja dhe trupi janë dy lloje përfundimisht të ndryshme që përbëjnë realitetin.<ref>{{harvnb|Schaffer|2018|loc=§&nbsp;1.1 Many Monisms}}; {{harvnb|Nagel|2005|p=221}}; {{harvnb|Robinson|Weir|2025|loc=§&nbsp;1. Dualism and the Mind-Body Problem}}</ref>{{efn|Dualistët e substancës mbajnë se mendja dhe trupi janë substanca të dallueshme, ndërsa dualistët e pronave i konsiderojnë ato si prona të ndryshme të së njëjtës substancë.<ref>{{harvnb|Robinson|Weir|2025|loc=§&nbsp;3.1 Substance Dualism, §&nbsp;3.2 Property Dualism}}; {{harvnb|Lowe|2009|pp=66–68}}</ref>}} Pikëpamjet moniste, në të kundërtën, mbajnë se gjithçka i përket të njëjtit lloj. Idealizmi moniste mban se realiteti në thelb është mendor, ndërsa monizmi neutral propozon se realiteti në thelb nuk është as fizik as mendor por neutral.<ref>{{harvnb|Jaworski|2011|pp=5, 246, 256}}; {{harvnb|Searle|2004|pp=44, 47–48}}</ref> Qasja mbizotruese që nga shekulli i 20-të ka qenë monizmi fizikalist, i cili mban se gjithçka është fizike. Versionet e ndryshme të fizikalizmit ofrojnë shpjegime të ndryshme të vendit dhe rolit të mendjes në një realitet thjesht fizike. Fizikalizmit eliminues mohon ekzistencën e entiteteve mendore, ndërsa reduksionisti dhe fizikalizmit jo-reduksionist i shpjegojnë ata në terma të proceseve fizike. Për shembull, behaviorist reduksionin konceptet mendore për vëtrim të vëzhgueshëm, dhe funksionalizmi sugjeron një shpjegim jo-reduksionist që identifikon konceptet mendore me rolet funksionale të realizueshme nga sistemet e ndryshme.<ref>{{harvnb|Jaworski|2011|pp=68, 71–73, 102–104}}; {{harvnb|Searle|2004|pp=48–52, 62}}; {{harvnb|Kind|2020|loc=§&nbsp;3. Physicalism}}</ref> === Hapësirë-kohë dhe ligjet e natyrës === [[Hapësira]] dhe [[koha]] janë korniza që strukturojnë realitetin duke organizuar se si entitetet e përfaqesim me njëra-tjetrën. Një kuptim klasik i konsiderojnë ato si korniza të dallueshme: hapësira si një kontinuum tre-dimensionale në të cilën vendoset entitetet, dhe koha si një progresion një-dimensionale nga e kaluara, nëpër të tashmen, dhe në të ardhmen. Në fizikën moderne, [[relativiteti i përgjithshëm]] i konsiderojnë ato si një kornizë të unifikuar në të cilën dimensionet hapësinore dhe kohore ndërthohen dhe matjet e hapësirës dhe kohës ndikohën nga lëvizja e vëzhguesit.<ref>{{harvnb|Dowden|loc=§&nbsp;3.a. History of Answers}}; {{harvnb|Weinert|2004|pp=[https://books.google.com/books?id=-R4ANHu-csMC&pg=PA130 130–131]}}; {{harvnb|Clifton|2005|p=887}}</ref> Në filozofi, realistë dhe idealistë debatojnë nëse hapësira dhe koha ekzistojnë në pavarësi të mendjes njerëzore ose janë konstrukte kognitive që organizojnë përvojën njohuese.<ref>{{harvnb|Dainton|2010|pp=245–246}}; {{harvnb|Janiak|2022|loc=§&nbsp;4.2 Absolute/Relational Vs. Real/Ideal}}; {{harvnb|Pelczar|2015|p=[https://books.google.com/books?id=tkjTBgAAQBAJ&pg=PA115 115]}}</ref>{{efn|Për shembull, [[Immanuel Kant]] mbajti se hapësira dhe koha janë forma subjektive përmes të cilave mendja organizon shfaqjet. J. M. E. McTaggart argumentoi se koncepti i kohës përfshin elemente kontraditore dhe përfundoi se koha nuk është reale.<ref>{{harvnb|Guyer|1998|loc=§&nbsp;5. Space, Time and Transcendental Idealism)}}; {{harvnb|Dainton|2010|pp=13–17, 219}}</ref>}} Absolutistë dhe relacionalistë diskutojnë nëse hapësira-kohë është vetë një objekti i dallueshëm, siç është një enë e madhe, ose një rrjet relacionesh midis objekteve.<ref>{{harvnb|Hoefer|Huggett|Read|2023|loc=Lead Section}}; {{harvnb|Benovsky|2016|pp=[https://books.google.com/books?id=4KHWCwAAQBAJ&pg=PA19 19–20]}}; {{harvnb|Romero|2018|p=[https://books.google.com/books?id=5wJ2DwAAQBAJ&pg=PA135 135]}}</ref> Eternalizmi është pikëpamja që e kaluara, e tashja, dhe e ardhja janë po aq reale. Ajo kontrastohet me teorinë e universit në rritje, e cila pretendon se e ardhja nuk është reale, dhe me prezentizmi, i cili mban se vetëm e tashja është reale.<ref>{{harvnb|Merricks|2006|p=[https://books.google.com/books?id=cqOM0YJuzXEC&pg=PA103 103]}}</ref> Koncepti i shkakësisë përshkruan relacionet midis entiteteve në hapësira-kohë. Ajo lidh shkakun dhe efektin në entitete ndërveprojnë dhe ndikojnë njëri-tjetrin, siç është kur një gur i hedhur është shkaku dhe një dritare e këputur efekti.<ref>{{harvnb|Carroll|Markosian|2010|pp=20–22}}; {{harvnb|Tallant|2017|pp=218–219}}</ref> Shkakësia është ngushtë e lidhur me dispozicionet ose fuqi, e cila janë aftësi të entiteteve për të ndryshuar ose sjellë ndryshime në entitete të tjera, siç janë ndezjen ose [[përçueshmëria elektrike]].<ref>{{harvnb|Choi|Fara|2021|loc=Lead, §&nbsp;1. Analyses of Disposition Ascriptions}}</ref> Ligjet e natyrës janë uniformitete ose rregullsitë në strukturën e realitetit: ata përshkruajnë modelet e se si entitetet ndërveprojnë dhe si ndryshimet zhvillohen. Për shembull, [[ligjet e termodinamikës]] përshkruajnë se si [[nxehtësia]] dhe forma të tjera të energjisë sjellin, siç është fakti që [[Ruajtja e energjisë|shuma e përgjithshme e energjisë është gjithmonë i ruajtur]]. Ligjet e natyrës luajnë një rol qendror në shkencat fizike duke siguruar korniza për parashikim rezultate në kushte të specifikuara.<ref>{{harvnb|Swartz|loc=Lead section}}; {{harvnb|Hoefer|2026|loc=§&nbsp;2.4 Laws of Nature}}; {{harvnb|Kreith|West|1996|pp=[https://books.google.com/books?id=PePq7o6mAbwC&pg=PA19 19–21]}}</ref> Determinizmi shkakësor është pikëpamja se çdo ngjarje është plotësisht i përcaktuar ose i domosdoshëm nga ngjarjet e mëparshme. Sipas kësaj pikëpamje, ajo që ndodhi në të kaluar fikson ato që do të ndodhë në të ardhmen, përfshirë sjelljën njerëzore. Ajo kontestohet nëse determinizmi është i vërtetë dhe, nëse është kështu, nëse ajo nënkupton se nuk ka vullnetin e lirë. Disa interpretimeve të mekanikës kuantike mbajnë se rezultatet e matjeve janë të lehta probabilistike, duke mohuar determinizmin shkakësor, por kjo nuk është e vërtetë për të gjithë interpretimet.<ref>{{harvnb|Hoefer|2026|loc=Lead section, §&nbsp;1. Introduction, §&nbsp;2.5 Fixed, §&nbsp;4.4 Quantum Mechanics}}; {{harvnb|Armstrong|2018|pp=[https://books.google.com/books?id=uf7EDwAAQBAJ&pg=PA93 93–94]}}</ref>{{efn|Mbyllja shkakësore, një ide e lidhur, është një parim i propozuar duke shprehur se çdo ngjarje fizike ka shkak të mjaftueshëm fizik. Ajo nënkupton se asnjë entitet jo-fizike nuk mund të ketë efekte fizike.<ref>{{harvnb|Ben-Menahem|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=TD90EAAAQBAJ&pg=PA11 11, 13, 20–21]}}</ref>}} Modelet kosmologjik përshkruajnë strukturën madhësor dhe dinamikën e universit. Teorinë e [[Big Bang]] e gjerësisht të pranuar mban se univers filloi rreth 13.8 miliardë vjet më parë, në fillimet në një gjendje jashtëzakonisht të nxehtë, të dendur, duke u zgjeruar dhe ftohur që atëherë. Propozime për të ardhmen afatgjatë të universit ndryshojnë. Disa parashikojnë se zgjerimi do të vazhdojë pafundësisht. Të tjerat mbajnë se zgjerimi përfundimisht do të ndalojë dhe të kthehet mbrapa, duke rezultuar në një Big Crunch. Teoritë ciklike supozojnë një sekuencë të pafund zgjeruse dhe tkurrjesh, me çdo Big Crunch duke çuar në një Big Bang të ri.<ref>{{harvnb|Steinhardt|2014|loc=§&nbsp;2. The Cyclic Universe}}; {{harvnb|Hooft|Vandoren|2014|pp=[https://books.google.com/books?id=hy-7CgAAQBAJ&pg=PA83 83–84]}}; {{harvnb|Börner|2004|pp=[https://books.google.com/books?id=cDJw3dWjw_UC&pg=PA3 3–4]}}</ref> == Realizmi dhe anti-realizmi == Realizmi dhe anti-realizmi janë familje të pikëpamjeve në lidhje me pavarësinë nga mendja e realitetit. Në kuptimin më të gjerë, realizmi është pikëpamja se bota e jashtme dhe përbërë e saj ekzistojnë siç janë pavarësisht se si njerëzit i perceptojnë ose mendojnë rreth tyre. Në këtë kuptim, realiteti nuk varet nga [[dija]] njerëzore ose [[vetëdija]] dhe ekziston përveç tyre, përfshirë aspekte që asnjeri nuk është i vetëdijshëm.<ref>{{harvnb|Hirst|2006|loc=Lead section, § The Polemic against Idealism}}; {{harvnb|Marshall|2005}}; {{harvnb|Miller|2026|loc=Lead section, §&nbsp;1. Preliminaries}}; {{harvnb|Craig|1998a|loc=Lead section}}</ref> Anti-realizmi mohon këtë pikëpamje, duke argumentuar në vend të asaj se nuk ka bota të jashtme ose se realiteti varet në respekt të caktuar nga proceset mendore, perspektivat subjektive, ose konvencionet shoqërore. Për shembull, idealizmi metafizik pohon se gjithçka në thelb është mendor, për shembull, duke kuptuar objektet materiale si ide në mendjen. Fenomenalizmi, një pikëpamje e lidhur, reduksionin objektet fizike në koleksione të përvojave njohuese aktuale ose të mundshme.<ref>{{harvnb|Hirst|2006|loc=Lead section, § The Polemic against Idealism}}; {{harvnb|Miller|2026|loc=Lead section}}</ref> [[Relativizmi]], një formë tjetër e anti-realizmit, mban se ajo që numërohet si reale ndryshon bazuar në perspektivën e dikujt ose kornizën konceptuale. Konstruktivizmi pohon se realiteti ndërtohet sesa zbulohet.<ref>{{harvnb|Craig|1998|loc=Lead section, §&nbsp;1. Grades of Relativism, §&nbsp;2. The Credibility of Relativism}}; {{harvnb|Goswick|loc=Lead section, §&nbsp;1. What Is Constructivism?}}</ref> Qetësimi merr një qasje të ndryshme duke kërkuar të dobësojë diskutimin midis realizmi dhe anti-realizmi. Ajo mban se debati nuk bazohet në papajtim të substancës por buron si nga konfuzionet konceptuale.<ref>{{harvnb|Miller|2026|loc=§&nbsp;8. Views which Undermine the Debate: Quietism}}</ref> Debates midis realizmi dhe anti-realizmi shpesh fokuson në lloje specifike të entiteteve sesa realiteti si e tërë, përfshirë diskutime nëse universalet, objektet abstrakte, dhe vlerat kanë ekzistencën pavaruar nga mendja. Në këtë kuptim, realizmi dhe anti-realizmi përfshijnë shumë pozicione specifike fushash në fusha të ndryshme. Për shembull, një person mund të jetë realist për universalet dhe anti-realist për vlerat.<ref>{{harvnb|Miller|2026|loc=Lead section}}; {{harvnb|Craig|1998a|loc=Lead section}}</ref> === Universalet === {{multiple image |perrow = 2 |total_width = 350 |image1 = Color yellow.svg |alt1 = Pjatë e verdhë |image2 = FullMoon2010.jpg |alt2 = Foto e Hënës |footer = Realistë dhe anti-realistë debatojnë nëse universalet, siç është ngjyra [[e verdhë]], ekzistojnë përveç partikularëve, siç është [[Hëna]].<ref>{{harvnb|MacLeod|Rubenstein|loc=Lead Section, §&nbsp;2. Versions of Realism, §&nbsp;3. Versions of Anti-Realism}}; {{harvnb|Bigelow|1998a|loc=§&nbsp;4. Nominalism and Realism}}; {{harvnb|Loux|Crisp|2017|pp=17–19, 45–46}}</ref>}} Realizmi rreth universaleve pohon ekzistencën pavaruar nga mendja të entiteteve universale ose të përgjithshme, siç është ngjyra ''e verdhë''. [[Platonizmi]] rreth universaleve mban se ata janë pjesë e realitetit në të drejtën e tyre, të pavarur nga entitetet e partikularit që i mbajnë ato. Kjo pikëpamje mban se nuk janë thjesht objektet e verdha individuale, siç janë bananet dhe lulet dielli, por edhe universalin ''i verdhë'' vetë, i cili, sipas [[Platoni]], ekziston në një realm të ndarë jo-hapësinor-temporal të Formave. Realizmi i moderuar merr me mend që universalet kanë realitet pavaruar nga mendja por mohon ekzistencën e tyre në një realm të ndarë. Në vend të kësaj, pohon se universalet ekzistojnë në shembujt e tyre, do të thotë se nuk do të ketë universalin ''i verdhë'' pa ndonjë objektet e verdha për ta mbajnë atë.<ref>{{harvnb|MacLeod|Rubenstein|loc=Lead Section, §&nbsp;2. Versions of Realism}}; {{harvnb|Bigelow|1998a|loc=§&nbsp;4. Nominalism and Realism}}; {{harvnb|Loux|Crisp|2017|pp=17–19}}; {{harvnb|Hale|2020|loc=§ Universals}}</ref> Anti-realizmi rreth universaleve mohon ekzistencën e tyre pavaruar nga mendja. Sipas konceptualizmit, universalet ekzistojnë në mendjen siç janë koncepte përmes të cilëve njerëzit kategorizojnë dhe rendinë përkeqèsimet e tyre, që veprojnë si instrumente të organizimit kognitiv sesa prona të entiteteve të jashtme. Nominalizmi, një pikëpamje tjetër anti-realist, hedh poshtë interpretimit mendor dhe jo-mendor të universaleve. Ajo argumenton se ka vetëm partikularë, për shembull, duke shpjeguar universalet e dukshme përmes fjalëve të përdorura për të grupuar entitete ose përmes ngjashmëri ndër partikularë.<ref>{{harvnb|MacLeod|Rubenstein|loc=Lead Section, §&nbsp;3. Versions of Anti-Realism}}; {{harvnb|Bigelow|1998a|loc=§&nbsp;4. Nominalism and Realism}}; {{harvnb|Loux|Crisp|2017|pp=17–19, 45–46}}</ref> === Objektet abstrakte === [[Skeda:Number 7.svg|thumb|alt=Numri 7|upright=.6|Në filozofinë e matematikës, realizmi dhe anti-realizmi diskutojnë nëse objektet matematike, siç është numri [[7]], kanë realitetin pavaruar nga mendja.<ref>{{harvnb|Balaguer|2009|pp=[https://books.google.com/books?id=mbn35b2ghgkC&pg=PA35 35–38, 44–46]}}; {{harvnb|Irvine|2009|p=[https://books.google.com/books?id=mbn35b2ghgkC&pg=PR11 xi]}}</ref>]] Realistë dhe anti-realistë rreth objekteve abstrakte debatojnë nëse, ose në çfarë kuptimi, entitete të tilla formojnë pjesë të realitetit. Sipas realizmi, objektet abstrakte, siç janë numrat, bashkësite, dhe funksionet matematike, ekzistojnë në të drejtën e tyre, përveç objekteve konkrete, siç janë lulet dhe makinat. Realistë shpesh argumentojnë se diskurse të përditshme dhe gjuha shkencore shpesh i referohen entiteteve abstrakte të dukshme, duke sugjeruar se ekzistenca e tyre është tashmë supozuar nga këto praktika.{{efn|Kjo ide është qendrore për argumentin e domosdoshmërisë (matematik), i cili pohon ekzistencën e objekteve abstrakte bazuar në pretendimin se entitete të tilla janë të domosdoshme për shpjegimet shkencore.<ref>{{harvnb|Colyvan|2001|pp=[https://books.google.com/books?id=bns8DwAAQBAJ&pg=PA6 6–10]}}</ref>}} Një sfidë ndikuese vjen nga pretensionet e ekzistencës jashtë hapësirës, kohës, dhe shkakësisë, duke ngritur pyetjen se si njerëzit si qenie konkrete mund të dinë për entitete të tilla.<ref>{{harvnb|Plebani|2020|pp=[https://books.google.com/books?id=2pbiDwAAQBAJ&pg=PA1 1–5]}}; {{harvnb|Falguera|Martínez-Vidal|2020|pp=[https://books.google.com/books?id=2pbiDwAAQBAJ&pg=PR6 vi–viii, ix]}}; {{harvnb|Tallant|2017|pp=48–56]}}</ref> Anti-realistë mbajnë se nuk janë objektete abstrakte dhe ofrojnë shpjegime alternative. Fiktionalistë argumentojnë se diskurse rreth objekteve abstrakte përfshin entitete fiktive brenda kornizave të bëjnë-e-besë. Ajo mban se kjo praktikë mund të jetë e dobishme në disa kontekste pa u atribuar realitet të substancës ose pavarësi të kornizës ndaj entiteteve të tilla. Një tjetër qasje është parafrazuar fjali që duket se referohen objekteve abstrakte. Kjo metodë kërkon të tregojë se përkushtimet e dukshme ndaj objekteve abstrakte mund të eliminohen dhe se pretendohet në pyetje janë përfundimisht vetëm rreth entiteteve konkrete.<ref>{{harvnb|Falguera|Martínez-Vidal|2020|pp=[https://books.google.com/books?id=2pbiDwAAQBAJ&pg=PR8 viii–ix]}}; {{harvnb|Tallant|2017|pp=56–59, 69–73}}</ref> Problemi i objekteve abstrakte është qendror për filozofinë e matematikës dhe pyetja nëse deklarata matematike janë rreth entiteteve ekzistuese të vërteta. Platonizmi matematike është një formë e realizmi duke argumentuar se objektet matematike, siç janë numrat, kanë ekzistencën pavaruar nga mendja jashtë hapësirës dhe kohës. Anti-realizmi rreth objekteve abstrakte në matematikë merr forma të ndryshme, duke përfshirë, por jo të kufizimet vetëm në fiktionalizëm. Për shembull, psikologizmi pohon se objektet matematike janë konstruksione mendore ose ide sesa objektete abstrakte. Sipas konventualizmit, e vërteta e deklaratave matematike mbështetet në konvencione gjuhësore ose përkufizime, sesa në relacionin e tyre me realitetin të pavarur nga gjuha. Formalizmi, një formë tjetër e anti-realizmit, kupton matematikën si praktika e manipulimit të simbolit, duke sugjeruar që e vërteta matematike mbështetet në nëse rregullat e manipulimit lejojnë ndërtimin e një prova.<ref>{{harvnb|Balaguer|2009|pp=[https://books.google.com/books?id=mbn35b2ghgkC&pg=PA35 35–38, 44–46]}}; {{harvnb|Irvine|2009|p=[https://books.google.com/books?id=mbn35b2ghgkC&pg=PR11 xi]}}</ref> === Vlerat === Realizmi aksiologjik dhe anti-realizmi diskutojnë statusin ontologjik të vlerave. Disa pozicione përfshin ekzistencën e vlerave në përgjithësi, ndërsa të tjerat kufizohen në fusha specifike, siç janë vlerat morale, estetike, ose [[fetare]].<ref>{{harvnb|Harold|2023|pp=[https://books.google.com/books?id=ZCnPEAAAQBAJ&pg=PA6 1–14]}}; {{harvnb|Rescher|1969|pp=15–16}}; {{harvnb|Zagzebski|2004|p=[https://books.google.com/books?id=KhqPito92b8C&pg=PA11 11]}}; {{harvnb|Oddie|2013|loc=Lead section}}</ref> Realistë mbajnë se vlerat janë karakteristika objektive të realitetit, do të thotë se ka faktet pavaruar nga mendja nëse diçka është mirë ose e keqe, pavarësisht besimeve subjektive ose preferencave personale.<ref>{{harvnb|Zagzebski|2004|p=[https://books.google.com/books?id=KhqPito92b8C&pg=PA11 11]}}; {{harvnb|Oddie|2013|loc=Lead section}}</ref> Naturarizmi argumenton se vlerat janë pjesë e botës natyrore dhe mund të studiohen nga shkencat natyrore përmes vëzhgimit empirik. Jo-naturarizmi, një formë tjetër e realizmi, mban se vlerat ndryshojnë ndjeshëm nga pronë empirike dhe i përkasin një realm të tjera të realitetit.<ref>{{harvnb|Frankena|2006|pp=639–640}}; {{harvnb|DeLapp|loc=§&nbsp;4a. Moral Realisms}}; {{harvnb|FitzPatrick|2011|pp=7–8}}</ref> Pikëpamjet anti-realist hedhin poshtë ekzistencës pavaruar nga mendja e vlerave dhe mund të marrin forma të ndryshme. Sipas subjektivizmit, vlerat varen nga qendrimet dhe preferencat e individëve. Për shembull, emocionalizmit mban se deklarata me vlerë shpreh qëndrim emocionale të miratimit ose kundërshtimi subjektiv në vend të fakteve objektive. Teoria e gabimit pohon se të gjithë deklarata me vlerë janë të rreme sepse nuk janë vlera.{{efn|Pikëpamjet e lidhura përfshijnë nihilizmi ekzistencial, i cili mban se bota nuk ka kuptimin ose qëllimin objektiv,<ref>{{harvnb|Pratt|loc=§&nbsp;3. Existential Nihilism}}; {{harvnb|Crosby|1998|loc=§ Existential Nihilism}}</ref> dhe pesimizmi filozofik, i cili mban se bota është në thelb e keqe dhe se mos-ekzistenca është e përparueshme ndaj ekzistencës.<ref>{{harvnb|Dyck|Malfara|Moya|2026|pp=[https://books.google.com/books?id=4YC-EQAAQBAJ&pg=PA183 183–184]}}; {{harvnb|Berman|2005|pp=693–694}}</ref>}} Një formë tjetër e anti-realizmi mban se deklarata me vlerë nuk janë as të vërteta as të rreme por pa domethënë.<ref>{{harvnb|Oddie|2013|loc=Lead section, § Are Value Claims Truth Evaluable?, § Do Value Claims Have Truth Makers?, § Value Realism by Degrees: a Flow Chart}}; {{harvnb|Oliver|1998}}; {{harvnb|Rønnow-Rasmussen|2015|p=[https://books.google.com/books?id=uvzVBgAAQBAJ&pg=PA34 34]}}</ref> === Shkenca === Realizmi shkencor është pikëpamja se më të mirë teorive shkencore ofrojnë një përshkrim të saktë të një bote të pavarur nga mendja. Ajo mban se pikëpamja shkencore e botës është ose saktësisht ose të paktën afërsisht e vërtetë duke paraqitur realitetin siç është. Ky pozicion është veçanërisht relevant për statusin e objekteve të pa vëzhgueshme—entitete të cilat nuk mund të perceptohen drejtpërdrejt por janë megjithatë postuluar nga teoritë shkencore për shpjeguar dukuri të vëzhgueshme. Për shembull, qenit dhe karriget janë të vëzhgueshme sepse mund të perceptohen drejtpërdrejt nga organet shqisorë njerëzorë në kushte të duhura, ndërsa [[elektronet]] dhe vala e funksionit janë të pa-vëzhgueshme dhe nuk nxirren nga prova indirekte. Prandaj, realistët shkencorë argumentojnë se entitete të pa-vëzhgueshme të postuluar nga teoritë më të mira shkencore nuk janë thjesht fiktione por korrespondin me karakteristika të vërteta të realitetit.<ref>{{harvnb|Chakravartty|Massimi|Sprevak|2025|loc=Lead section, §&nbsp;1. What is Scientific Realism?}}; {{harvnb|Liston|loc=Lead section, §&nbsp;5. Scientific Realism}}</ref> Realizmi struktural është një version ndikues i realizmi shkencor i cili ndrysho se si kuptohet realiteti i entiteteve të pa-vëzhgueshme. Ajo mban se teoritë shkencore janë vetëm afërsisht të vërteta: ata përshkruajnë në mënyrë të saktë strukturën themelore të relacioneve të realitetit por mund të përmbajnë inekstaktë rreth entiteteve të pa-vëzhgueshme të postuluar.<ref>{{harvnb|Ladyman|2023|loc=Lead section, §&nbsp;1. Introduction}}; {{harvnb|Liston|loc=§&nbsp;11.a. Structuralism}}</ref>{{efn|Një motivim kyç për këtë qasje është vëzhgim se përshkrimet e entiteteve të pa-vëzhgueshme në teoritë shkencore të kaluara shpesh kanë qenë të ndryshuat për të akomoduar gjetje të reja empirike, megjithëse ata me saktësi parashikojnë karakteristikat më të përgjithshme strukturale të realitetit.<ref>{{harvnb|Ladyman|2023|loc=Lead section, §&nbsp;1. Introduction, §&nbsp;2. The Best of Both Worlds?}}</ref>}} Anti-realizmi pyet perspektivën e arritjes së përshkrimi i vërtetë të një bote të pavarur nga mendja. Për shembull, instrumentalizmi pohon se teoritë shkencore janë instrumente për të bërë parashikime të sakta. Sipas kësaj pikëpamje, entitete të pa-vëzhgueshme mund të nxirren në ndërtimin teorik për të ndihmuar parashikimin por nuk duhet të merren për të ekzistuar. Përvojë konstruktive, një pikëpamje e lidhur ngushtë, mban se teoritë shkencore kanë për qëllim përshtatshmëri empirike sesa të vërteta të plotë dhe mund të përdorin postulatet teorike përballja që ata prodhojnë përshkrime të sakta të dukurive të vëzhgueshme.<ref>{{harvnb|Liston|loc=§&nbsp;6. Constructive Empiricism, §&nbsp;11.b. Stanford's New Induction}}; {{harvnb|Fine|1998|loc=Lead section}}; {{harvnb|Dent|2005|p=436}}</ref> Realizmi lokal është një pikëpamje se kombinon parimet e lokalitetit me ideja se ka pronë të përcaktuara fizike, pavarësisht nëse ato vëzhgohen nga dikush. Parimi i lokalitetit është ideja se objektet fizike ndikohen vetëm nga rrethimet e tyre të menjëhershëm: nuk ka drejtpërdrejt ose të çastit veprim në distancë; të gjithë ndërveprimet ndodhin dhe përhapen përmes mekanizmash lokal. Gjetje të ndryshme empirike në fizikën kuantike sfidojnë kombinimin e lokalitetit dhe realizmi, duke sugjeruar se observimet janë ose ndikuar nga faktore jo-lokale ose varen nga akti i matjeve.<ref>{{harvnb|Laudisa|2023|pp=Abstract, § Introduction}}; {{harvnb|BESIII Collaboration|2025|loc=§ Introduction}}; {{harvnb|Lambare|2022}}</ref> Në [[shkencat shoqërore]], realizmi kritik mban se ngjarje të vëzhgueshme në botën shoqërore vetëm pjesërisht zbulojnë realitetin. Ajo pohon se ato janë manifestimet e mekanizmave të pa-vëzhgueshme por manipulueshëm, të cilat janë konsideruar po aq reale.<ref>{{harvnb|Zhang|2023|loc=§&nbsp;1. Introduction}}; {{harvnb|Mukumbang|De Souza|Eastwood|2023|loc=§ Critical Realism}}</ref> === Të tjerë === {{ill|Realizmi modal|en|Modal realism}} është pikëpamja se botë të mundshme janë po aq reale sa bota aktuale. Sipas kësaj pikëpamje, realiteti përbëhet nga botë konkrete të pafundësisht të numëruara që ekzistojnë në paralel pa ndërvepruar njëra-tjetrën. E vetmja gjë që dallon botën aktuale nga botë të tjera të mundshme është pozicioni i vëzhguesit: bota aktuale është bota e vëzhguesit, ndërsa botë të tjera të mundshme përshëmbëllen nga kontrapunktualiteti.<ref>{{harvnb|Menzel|2016|loc=§&nbsp;2. Three Philosophical Conceptions of Possible Worlds}}; {{harvnb|Parent|loc=Lead section, §&nbsp;2. Lewis' Realism}}</ref> Realizmi spekulativ është një formë e realizmi në filozofi kontinentale. Ajo i kundërshton ideja se bota dhe mendja janë në thelb të ndërlidhur, duke theksuar natyrën e pavarur të mendjes të realitetit përtej mënyres se si njerëzit e perceptojnë dhe mendojnë rreth asaj.<ref>{{harvnb|Harman|2018|loc=§ Introduction}}</ref> Një qasje semantike ndaj debate midis realizmi dhe anti-realizmi, propozuar nga Michael Dummett, argumenton se papajtimi themelor përfshin kuptimin e deklaratave sesa ekzistencën e entiteteve. Karakterizon realizmi si pikëpamja se e vërteta ose kuptimi i fjalive përcaktohet nga standarde të jashtme ose realitet pavaruar nga mendja. Anti-realizmi kuptohet si pikëpamja që identifikon kuptimin e një deklarate me [[prova]] që do ta mbështesnin atë ose kushtet në të cilat një person është i justifikuar në pohimin e tij. Dummett arrin përfundimin se, sipas realizmi, një deklaratë është ose e vërtetë ose e rreme, ndërsa sipas anti-realizmi, ka një opsion të tretë për deklarata të pa-vendosur të cilat mund të jenë as të verifikuara as të falsifikuara.<ref>{{harvnb|Loux|2005|pp=633–637}}; {{harvnb|Craig|1998a|loc=Lead section, §&nbsp;4. Logical and Semantic Versions}}; {{harvnb|Miller|2026|loc=Lead section, §&nbsp;6. Views Opposing the Independence Dimension (I): Semantic Realism}}</ref> == Dija == [[Dija]] është vetëdije ose njohje që formon se si individët kuptojnë dhe ndërveprojnë me realitetin. Ajo është një kontakt kognitiv i suksesshëm me realitetin, shpesh i shoqëruar me një kuptim i saktë se si gjërat janë dhe me pasjen e arsyeve të mira ose përgjegjesi për perspektivën e dikujt.<ref>{{harvnb|Zagzebski|1999|p=109}}; {{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=Lead section, §&nbsp;1. The Varieties of Cognitive Success}}; {{harvnb|Crumley II|2009|pp=53–54}}</ref> Filozofë diskutojnë burime të ndryshme të dijes si mënyra se si ky kontakt kognitiv themelohej, duke përfshirë perceptimin, vetë-reflektimin, arsyetimin, kujtesën, dhe dëshmitë.<ref>{{harvnb|Kern|2017|pp=[https://books.google.com/books?id=eyh5DQAAQBAJ&pg=PA8 8–10, 133]}}; {{harvnb|Smith|2023|p=3}}; {{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=§&nbsp;5. Sources of Knowledge and Justification}}; {{harvnb|Hetherington|loc=§&nbsp;3. Ways of Knowing}}</ref> Perceptimi mbështetet në organet shqisore për të përftuar informacion empirik rreth botës, duke përfshirë vizionin dhe dëgjimin.<ref>{{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=§&nbsp;5.1 Perception}}; {{harvnb|Hetherington|loc=§&nbsp;3. Ways of Knowing}}</ref> Vetë-reflektimi është një vetëdije e brendshme të gjendjeve mendore të dikujt.<ref>{{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=§&nbsp;5.2 Introspection}}</ref> Arsyetimi është aftësia për të nxjerrë konkluzionin logjik dhe arrita në të vërteta të pavarur nga hyrja shqisore e menjëhershëm.<ref>{{harvnb|Hetherington|loc=§&nbsp;3d. Knowing by Thinking-Plus-Observing}}; {{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=§&nbsp;5.4 Reason}}; {{harvnb|Audi|2002|pp=85, 90–91}}; {{harvnb|Audi|2006|p=[https://books.google.com/books?id=-YPTEeIhOXYC&pg=PA38 38]}}</ref> Kujtesa është aftësia për të ruajtur informacionin nga burime të tjera dhe për ta bërë atë të disponueshëm për proceset kognitive kur nevojitet.<ref>{{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=§&nbsp;5.3 Memory}}; {{harvnb|Audi|2002|pp=72–75}}; {{harvnb|Gardiner|2001|pp=1351–1352}}</ref> Dëshmi është një transmisioni i dijes nga një person ndaj tjetrit përmes komunikimit.<ref>{{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=§&nbsp;5.5 Testimony}}</ref>{{efn|Dëshmi luan një rol qendror në epistemologjinë shoqërore, e cila hetojnë se si proceset shoqërore formësojnë fitimin, transmetimin, dhe vlerësimin e dijes brenda grupeve.<ref>{{harvnb|Tanesini|2017|loc=Lead section}}; {{harvnb|O'Connor|Goldberg|Goldman|2024|loc=Lead section, §&nbsp;1. What Is Social Epistemology?, §&nbsp;3.1 Testimony}}</ref>}} [[Metoda shkencore]] është një qasje rigoroze për të arritë dijet shkencore. Ajo përfshin formulimin e një [[hipotezë]] për shpjeguar një fenomen dhe më pas testimin e tij me prova empirike nga eksperimente të kontrolluar ose vëzhgim. Një aspekt qendror është përseritje: procedurat duhet të dokumentohen në mënyrë që të tjera kërkues mund të riprodhojnë hetimin për të verifikuar ose të refuzojnë gjetjet origjinale.<ref>{{harvnb|Dodd|Zambetti|Deneve|2023|pp=[https://books.google.com/books?id=jXqAEAAAQBAJ&pg=PA11 11–12]}}; {{harvnb|Hatfield|1998}}; {{harvnb|Hepburn|Andersen|2021|loc=Lead Section, §&nbsp;6.1 "The scientific method" in science education and as seen by scientists}}; {{harvnb|Moser|2005|p=390}}</ref> Realizmi i drejtpërdrejtë dhe jo-direkt janë mënyra të ndryshme të kuptimit të relacionit midis objekteve në përvojën perceptive dhe objekteve fizike që i shkaktojnë ato. Sipas realizmi i drejtpërdrejtë, nuk ka ndryshim themelor: objektet e përjetuara janë objektet e vërteta, duke nënkuptuar një lidhje të drejtpërdrejtë midis perceptimit dhe realitetit. Një sfidë për realizmin i drejtpërdrejtë vjen nga perceptim të gabuar, siç janë iluzionet, në të cilat entitetet e përjetuara nuk përputhen me ato të vërteta. Realizmi jo-direkt kërkon të zgjidhë këtë problem duke dalluar midis entiteteve mendore të përfshirë në perceptimin dhe entiteteve fizike të cilat i shkaktojnë ato. Sipas kësaj pikëpamje, lidhja është jo-direkt: entitete siç janë [[ide]] ose të dhënat shqisore ekzistojnë si pjesë e përvojës dhe përfaqësojnë ose tregojnë për objektet e pavaruar të mendjes. Realizmi jo-direkt përballen me sfidat e shpjegimit se si një kontakt i vërtetë me realitetin është i mundur nëse njerëzit vetëm perceptojnë një velo të brendshëm të ideve ose të dhënave shqisore, e cila qëndron midis subjektit dhe realitetit të jashtëm.<ref>{{harvnb|O'Brien|loc=Lead section, §&nbsp;1. Direct Realism; §&nbsp;2. Indirect Realism}}; {{harvnb|Brown|1992|p=341}}; {{harvnb|Crumley II|2009|pp=268–269, 277–278, 300–301}}</ref> === Kufizimet dhe objektiviteti === Filozofë examinojnë kufizimet e ndryshme të dijes ose pengesa ndaj kontaktit kognitiv me realitetin. Disa janë situate specifike, përfshirë informacionin të cilin nuk mund të arrijë. Për shembull, fakte të caktuara rreth të kaluarës mund të jenë të panjohura sot sepse ato nuk u lanë asnjë gjurmë, siç janë faktet se çfarë Caesar kishte për mëngjes në ditën e vrasjes të atij. Përpjekje më të përgjithshme e vijnë nga kufizimet e aftësive kognitive njerëzore në vend të rrethanave specifike situacioni, siç janë faktet shumë komplekse për të kuptuar.<ref>{{harvnb|Rescher|2009|pp=ix, 1–2, 6, 10, 93}}; {{harvnb|Rescher|2009a|pp=x–xi, 57–58, 140–141}}; {{harvnb|Markie|Folescu|2023|loc=§&nbsp;1. Introduction}}</ref> Këto kufizimet tregojnë një boshllëk përmes të cilit realiteti nuk kapohej në plotësi dhe tejkalohet dija.<ref>{{harvnb|Rescher|2010|pp=20–24, 26–28, 50–53}}</ref> Një çështje tjetër përfshin mundësinë e objektivitetit. Për shembull, gjykimet e bazuara në matje zakonisht konsiderohen objektive, siç është pretendimi se temperatura është 20 °C, ndërsa vlerësimet personale vlerësuese shpesh konsiderohen subjektive, siç janë pretendimet se kjo temperaturë është e ftohët ose e këndshme. Një qasje, përshkruar fillimisht nga [[John Locke]], dallon midis pronave themelore objektive dhe atyre dytësore subjektive. Sipas kësaj pikëpamje, pronë themelore, si madhësia dhe forma, janë karakteristika reale të objekteve vetë, ndërsa pronë dytësore, siç janë ngjyrat dhe erërat, janë përvojat e shkaktuara nga karakteristika themelore por ekzistojnë vetëm në mendjen e vëzhguesit. Një qasje e ndryshme, e inspiruar nga filozofia Kantiane, mban se të gjitha fenomenet e përjetuara janë të formësuara nga strukturet e brendshme të njohurit njerëzor dhe nuk mund të kapin natyrën objektive të sendeve në vetvete. Mbrojtsit e dijes objektive shpesh tregojnë në zona ku ekziston marrëveshje e gjerë ndërobjektive ndër vëzhguesit.<ref>{{harvnb|Mulder|loc=Lead section, §&nbsp;2. Epistemological Issues}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=31, 42}}; {{harvnb|Brinkmann|2010|pp=[https://books.google.com/books?id=vuT31alSlQwC&pg=PA41 41–45]}}</ref> Disa interpretimeve të mekanikës kuantike pyesin objektivitetin e matjeve në shkallën mikroskopike. Ato pohojnë se vëzhgimet të dukurive kuantike ndikohën nga proceset e matjeve, duke sfiduar idenë e dijes pavaruar nga vëzhguesi.<ref>{{harvnb|Heelan|2012|pp=[https://books.google.com/books?id=1UrvCAAAQBAJ&pg=PR11 xi–xii]}}; {{harvnb|Chalmers|McQueen|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=gJ6FEAAAQBAJ&pg=PA11 11–14]}}</ref> ==== Skepticizmi ==== [[Skeda:Braininvat.svg|thumb|alt=Diagramë që tregon një tru të lidhur me një kompjuter|Eksperimenti mendim truri në një enë e konsiderojnë mundësinë se të gjithë përvojat janë artificially të gjeneruara përmes stimulimit elektrik të trurit, duke sfiduar idenë se njerëzit mund të dinë realitetin.<ref>{{harvnb|Putnam|1999|pp=30–31}}; {{harvnb|Crumley II|2009|pp=17}}</ref>]] [[Skepticizmi]] është një familje të pikëpamjeve që pyesin mundësinë e dijes. Disa forma synojnë fusha specifike të dijes, siç është skepticizmi religjioz, i cili mohon se besimet rreth Zotit ose doktrinama të tjera fetare arrin dija. Skepticizmi moral është pikëpamja se nuk ka dijena morale, për shembull, se nuk mund të dijë nëse një sjellje e caktuar është moralisht e drejtë ose e gabuar. Skepticizmi rreth metafizikës mban se nuk është e mundur të dihet natyra themelesat të realitetit, siç janë pretendimet rreth kategorive të ekzistencës ose ekzistencës të universaleve.<ref>{{harvnb|Cohen|1998|loc=§ Article Summary}}; {{harvnb|Hookway|2005|p=838}}; {{harvnb|Moser|2011|p=[https://books.google.com/books?id=1ETRCwAAQBAJ&pg=PA200 200]}}</ref> Skepticizmi radikal ose global është forma më e larg e skepticizmit. Ajo mohon ekzistencën e dijes në çfarëdo forme ose fusha, duke argumentuar se dija nuk është e mundur.<ref>{{harvnb|Hookway|2005|p=838}}; {{harvnb|Bergmann|2021|p=57}}; {{harvnb|Moreland|Craig|2003|p=[https://books.google.com/books?id=mPEN_EDiZuQC&pg=PA95 95]}}</ref> Megjithëse nuk është një pozicion i pranuar gjerësisht, të ndryshme eksperimenton mendim që dobësojnë besueshmërinë e aftësive kognitive njerëzore diskutohen në literaturën akademike. Argumenti i ëndrrës pohon se një person nuk mund të jetë kurrë sigurisht ata nuk janë aktualisht ëndrruar, hedhje dyshim të përgjithshëm në aftësinë për të dalluar realitetin nga iluzion në ndonjë moment. Ide të ngjashme janë zbuluar në truri në një enë skenarë, të cilat konsiderojnë mundësinë se të gjitha përvojat janë artificially të gjeneruara përmes stimulimit elektrik të trurit, dhe në demoni i keq eksperimenti mendim, i cili imagjinon të qenit-si në Zot në gjendje të ngatërrohet në jetën e brendshme të një personi për të marrë ato në çdo kthesë.<ref>{{harvnb|Crumley II|2009|pp=17, 53–54}}; {{harvnb|Klein|1998|loc=§&nbsp;8. The Epistemic Principles and Scepticism}}; {{harvnb|Putnam|1999|pp=30–31}}</ref> === Realiteti i shtuar dhe virtual === Ndërsa disa skenarë skeptik përdorin idenë e realitetit të simuluar për të sfiduar besueshmërinë e njohurit njerëzor, teknologjitë bashkëkohore siç janë [[realiteti i shtuar]] dhe [[realiteti virtual]] mund të informojnë edhe përvojën. Realiteti i shtuar përfshin pajisje të cilat sipër informacioni digjital në botën fizike në kohë reale. Për shembull, mund të marrë formën e syzysh të pasurit që provojnë ndihmë navigacionit ose informacionin kontekstual në fushën e vizionit. Realiteti virtual është më larg hyrë nga mjedisi fizik, duke zhytur përdoruesin në një cilësin simuluar, siç është një bota loje video ose një simulim trajnimi.<ref>{{harvnb|Khan|Raouf|Cheng|2011|pp=[https://books.google.com/books?id=cAEKKXHTOVkC&pg=PA1 1–4]}}; {{harvnb|Ghaffar|Mullett|Pei|Roberts|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=YN5mEAAAQBAJ&pg=PA14 14–17]}}</ref> [[Skeda:Virtuality continuum 2-en.svg|thumb|upright=1.6|alt=Diagramë e kontinumit realiteti-virtuality|Kontinumi realitet-virtuality]] Kontinumi realitet-virtuality është një kuadro teorik që supozon një shkallë të vazhdueshme të formave të përziera të realitetit. Për shembull, pajisjet e realitetit të shtuar mund të sigurojnë aleta të rralla ose sipër shtresa të dendur të përmbajtjes digjitale. Në mënyrë të ngjashme, botë të realitetit virtual mund të përfshijnë objektete të botës reale në simulim ose të jenë plotësisht virtuale.<ref>{{harvnb|Khan|Raouf|Cheng|2011|pp=[https://books.google.com/books?id=cAEKKXHTOVkC&pg=PA1 1–4]}}; {{harvnb|Ghaffar|Mullett|Pei|Roberts|2022|pp=[https://books.google.com/books?id=YN5mEAAAQBAJ&pg=PA14 14–17]}}</ref>{{efn|Në filozafi post-moderne, termi ''hyperreality'', i monedhës nga Jean Baudrillard, përshkruan situata në të cilat dallimi midis realitetit dhe përfaqësimeve të tij thyhet, për shembull, sepse imitimet fitojnë më shumë legjitimitet sesa origjinalet.<ref>{{harvnb|Chaput|2003|pp=[https://books.google.com/books?id=9qA_-Rkkq2AC&pg=PA182 182–183]}}</ref>}} Problemet e ndryshme filozofike shoqërohen me statusin ontologjik të objekteve virtuale, siç është një shpatë magjike e gjetur brenda një bote loje video. Një perspektive mban se objekte të tilla janë iluzore ose jo-reale sepse mungojnë ekzistencë në botën fizike jashtë simulimit. Një këndvështrim tjetër mban se ato janë reale si objektete digjitale me ekzistencë të vërtetë dhe fuqi shkakësore, duke qenë në brenda dhe të përbëra nga procese kompjuterike.<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;6. What Is Reality?, §&nbsp;11. Are Virtual Reality Devices Illusion Machines?}}; {{harvnb|Fernandes|2023|loc=§ Introduction}}</ref> === Pikëpamjet botatore dhe teoritë e të gjithëçkaje === Një pikëpamja botatore është një kuadro i përgjithshëm për të kuptuar realitetin dhe vendin e njerëzimit brenda tij. Ajo përfshin besimet, idetë, dhe qëndrimet që formojnë një sfond kundër të cilit njerëzit interpretojnë përvojat, bëjnë vendime, dhe lundrimin jetës. Prandaj, pikëpamjet botatore adresojnë jo vetëm çështjet teorike por edhe perspektiva praktike dhe vlerësuese se ç'ka rëndësi dhe si një duhet të veprojnë. Pikëpamjet e ndryshme botatore ofrojnë përgjigje të dallueshme ndaj pyetjeve ekzistenciale rreth kuptimit, moralës, dhe natyres të realitetit, siç është kontrasti midis [[fetar]] dhe [[laik]] pikëpamjeve botatore.<ref>{{harvnb|Bunge|2010|pp=1–6}}; {{harvnb|McIvor|2008}}; {{harvnb|Wheeler|2020|loc=§&nbsp;1. Introduction to Worldviews}}</ref> Një teori e të gjithëçkaje është një skemë shpjeguese e përgjithshme që integrojnë të gjitha dija në një kuadro teorik të qëndrueshëm. Teoritë të tilla synojnëshënojnë një shpjegim i bashkuar sesa një koleksion faktesh të izoluar, për shembull, duke identifikuar një numër të kufizuar të përbërësve bazë, kategorive, ose parimit si një bazë shpjeguese të të gjithë dukurive. Teoritë filozofike të gjithëçkaje konsiderojnë një gamë të gjerë të dukurive nga fusha të ndryshme, duke përfshirë naturen e lëndës dhe mendjes, të vërteta matematike, vullnetin e lirë, detyrat morale, dhe vlerat. Një ide kyçe që qëndron në themel të kësaj qasjeje është të studiojë të tërën e pakufizuar duke kapërcyer kufizimet e fushave të kufizuara të fushave të tjera të kërkimit, siç janë fizika dhe psikologjia.<ref>{{harvnb|Hunt|1992|pp=219–221}}; {{harvnb|Søvik|2022|pp=3–6, 26}}; {{harvnb|White|2014|pp=3–9}}</ref> Në fizikë, termi ''teoria e të gjithëçkaje'' ka një kuptim më specifik, duke përcaktuar një kuadro që i unifikonin [[fizika kuantike]] me [[teorinë e relativitetit]]. Teoria e relativitetit përshkruan realitetin makroskopik dhe naturen e gravitacionit, ndërsa fizika kuantike përshkruan realitetin mikroskopik dhe të gjithë ndërveprimet themelore të njohura përveç gravitacionit. Unifikimi është i nevojshëm për zona ku të dy fusha mbivendosen, siç janë vrimat e zezë, për të cilat fusha të forta të gravitacionit ndikojnë sjelljen kuantike.<ref>{{harvnb|Stern|2000|pp=[https://books.google.com/books?id=buzuYtjU5o0C&pg=PA174 174–176]}}; {{harvnb|Sanchez|1992|pp=359–360}}</ref> == Në fusha të ndryshme == Koncepti i realitetit është i rëndësishëm për shumë fusha. Në [[filozofi]], [[metafizika]] dhe [[ontologjia]] studiojnë naturen dhe strukturën themeluese të tij. Ato examinojnë çfarë do të thotë për diçka të jetë reale, se si [[entitetet]] ndahen në kategori të ndryshme të ekzistencës, dhe cilët entitete ekzistojnë në nivelin më themelor.<ref>{{harvnb|Rescher|2018|pp=[https://books.google.com/books?id=jVyAEQAAQBAJ&pg=PA1 1–2]}}; {{harvnb|Lowe|2005a|p=671}}; {{harvnb|Koons|Pickavance|2017|pp=1–2}}</ref> [[Skeda:Referential theory of meaning.svg|thumb|alt=Diagramë e termit "mollë" dhe një shigjetë që tregon në një mollë|Filozofia e gjuhës examinojnë se si entitetet gjuhësore, siç është termi ''mollë'', mund të themelojnë kontakt me realitetin duke u referuar me sukses ndaj sendeve në botë.<ref>{{harvnb|Robertson|2013|pp=[https://books.google.com/books?id=czr880lvAPIC&pg=PA189 189–190]}}</ref>]] [[Epistemologjia]], një nënfushe tjetër e filozofisë, eksploron se si njerëzit mund të dinë realitetin. Ajo hetojnë se çfarë është [[dija]], se si nuk rrjedh, dhe çfarë mund ose nuk mund të dihet.<ref>{{harvnb|Steup|Neta|2024|loc=Lead section, §&nbsp;2. What is Knowledge?, §&nbsp;6. The Limits of Cognitive Success}}; {{harvnb|Crumley II|2009|pp=16–17}}</ref> [[Fenomenologjia (filozofi)|Fenomenologjia]] analyzon strukturën subjektive të vetëdijes. Ajo fokuson se si individët përjetojnë realitetin dhe se si gjendje të vetëdishta janë intencionale ose drejtohen drejt entiteteve tjera sesa vete.<ref>{{harvnb|Schmitt|2006|loc=Lead section, § Intentionality}}; {{harvnb|Smith|2018|loc=Lead section}}</ref> Problemi i referimit është një temë e ngjashme në [[filozofia e mendjes]] dhe filozofia e gjuhës. Ajo përfshin pyetjen se si entitete mendore dhe gjuhësore, siç janë mendimet dhe fjalët, mund të themelojnë kontakt me realitetin duke u referuar me sukses ndaj sendeve në botë.<ref>{{harvnb|Blackburn|2005|pp=312}}; {{harvnb|Kim|2011|pp=23–26}}; {{harvnb|Robertson|2013|pp=[https://books.google.com/books?id=czr880lvAPIC&pg=PA189 189–190]}}</ref> Të tjera nënfushe të filozofisë examinojnë fusha specifike të realitetit. Për shembull, teoria e vlerave është e interesuar me realitetin e vlerave,<ref>{{harvnb|Hirose|Olson|2015|pp=[https://books.google.com/books?id=uvzVBgAAQBAJ&pg=PA1 1–4]}}</ref> dhe filozofia e matematikës eksploron në çfarë kuptimi objektet matematike, siç janë numrat dhe bashkëset, formojnë pjesë të realitetit.<ref>{{harvnb|Irvine|2009|p=[https://books.google.com/books?id=mbn35b2ghgkC&pg=PR9 ix–xi]}}</ref> Në shkencat, [[fizika]] studion botën fizike dhe përfshin një gamë të gjerë të dukurive. Në shkallën nënatomike, fizika e grimcave fokuson në grimcat elementare dhe ndërveprimet e tyre. Në shkallën astronomike, kosmologjia analyzon origjinën, strukturën, dhe zhvillimin e universit si tërë.<ref>{{harvnb|Perkowitz|2019|loc=§ Physics Subdivided}}; {{harvnb|Iliopoulos|Tomaras|2021|pp=[https://books.google.com/books?id=y2dHEAAAQBAJ&pg=PA1 1–2]}}</ref> [[Psikologjia]] examinojnë se si individët perceptojnë, interpretojnë, dhe përgjigjen ndaj realitetit, duke përfshirë se si proceset mendore ndërtojnë modele të realitetit dhe se si iluzionet dhe paragjykimet kognitive shtrembërojnë të kuptuarit.<ref>{{harvnb|Bernstein|Nash|2006|pp=86, 117–120}}; {{harvnb|Gross|2020|pp=74, 242, 332–333}}</ref> Ajo mbivendoset me shkencat kognitive, e cila hetojnë se si proceset kognitive transformojnë [[informacionin]] rreth botës, dhe me neuroshencën, e cila studion aktivitetin e trurit që qëndron në themel të proceseve të tilla.<ref>{{harvnb|Friedenberg|Silverman|Spivey|2022|pp=2–3, 17–18}}</ref> Në teorinë psikoanallitike, parimi i realitetit është një mekanizëm i propozuar që kundërshton parimin e kënaqësisë, vonese e kënaqësimit të menjëhershëm kur përplasen me kërkesat e realitetit të jashtëm.<ref>{{harvnb|Roussillon|2005}}</ref> Testimi i realitetit është një funksion tjetër i sugjeruar psikologjik në të cilin individët dallojnë ngjarjet intrapsikike nga ato të jashtme për të vlerësuar se si përjoja e tyre përputhet me realitetin.<ref>{{harvnb|American Psychological Association|2018}}</ref> Shkencëtarët e kompjuterit diskutojnë se si sisteme të përfaqësimit të dijes mund të organizojnë informacionin rreth realitetit dhe ta bëjnë atë të përshtatshëm për proceset kompjuterike.<ref>{{harvnb|Sonneveld|Loening|1993|pp=[https://books.google.com/books?id=BbBBAAAAQBAJ&pg=PA188 188–189]}}; {{harvnb|Shapiro|2006|p=1}}</ref> Të tilla të dhëna mund të përdoren në simulime kompjuteri për të modeluar fenomene të botës reale dhe për të parashikuar rezultate. Hipoteza e simulimit është pikëpamja se e gjitha bota dhe gjithçka brenda tij është një realitet i simuluar, duke përfshirë njerëzit. Një ide e lidhur mban se informacioni është substanca themelesat e realitetit.<ref>{{harvnb|Chalmers|2022|loc=§&nbsp;2. What Is the Simulation Hypothesis?}}; {{harvnb|Dodig-Crnkovic|2007|pp=[https://books.google.com/books?id=fTdhDQAAQBAJ&pg=PA263 263–267]}}</ref> [[Antropologjia]] examinojnë mënyra të ndryshme të jetesës, duke përfshirë pyetjen se si [[kultura]] të dallueshme interpretojnë realitetin. Një fije e fushës analyzon pikëpamjet botatore specifike të kulturës dhe i krahason ato përgjatë [[shoqërisë|shoqërive]].<ref>{{harvnb|Mendelson|2008|loc=Lead section}}; {{harvnb|Sheikh|2022|loc=§ Introductin, § From the Margins to the Center of Conflict Thinking}}</ref> [[Religjioni]] dhe [[teologjia]] janë të interesuar në naturen dhe ekzistencën e [[Zotit]] ose të hyjnorës. Disa doktrina mbajnë se Zoti përbëhet me nivelin më themelor të realitetit si origjina e hyjnore të të gjithë krijimit.<ref>{{harvnb|Meister|2014|pp=[https://link.springer.com/chapter/10.1057/9781137314758_3 19–20]}}</ref> [[Historia]] studion realitetin historik në lidhje kryesore me historinë njerëzore. Të ndryshme debate historiografike adresojnë pyetjen nëse një përshkrim vërtet {{ill|objektiv|en|Objectivity (science)}} të së kaluarës është e mundur.<ref>{{harvnb|Collingwood|1993|p=[https://books.google.com/books?id=pTucAQAAQBAJ&pg=PA9 9]}}; {{harvnb|Kragh|1987|p=[https://books.google.com/books?id=OX7d7u_2rF4C&pg=PA41 41]}}; {{harvnb|Stanford|1998|pp=[https://books.google.com/books?id=PijhEAAAQBAJ&pg=PA50 50–53]}}</ref> Në [[historia e artit]], të ndryshme stile adresojnë problemin e realitetit, duke përfshirë realizëmin, i cili kërkon përfaqësim të saktë të lëndës, dhe [[surrealizmi]], i cili përdor simbolizëm të papritur dhe lidhje irracionale për të zbuluar shtresa më të thellë në lidhje me vetëdija nënkonsciente dhe ëndrrat.<ref>{{harvnb|Frazier|2000|pp=561, 658–659}}; {{harvnb|Sułkowski|Dacko-Pikiewicz|Szczepańska-Woszczyna|2025|loc=§&nbsp;9.5 Surrealist Marketing}}</ref> == Historia == Teoritë e ndryshme të natyres të realitetit përshkruan në antikiteti. Duke filluar në mijëvjeçarin e parë para erës sonë në filozofinë indiane, Upanishadat konceptuan [[Brahman]] si qenie themelesat dhe burimi i të gjithë ekzistencës.<ref>{{harvnb|Perrett|2016|pp=[https://books.google.com/books?id=q7wwCwAAQBAJ&pg=PA7 7–10]}}; {{harvnb|Grayling|2019|loc=§ Indian Philosophy}}; {{harvnb|Andrea|Overfield|2015|pp=[https://books.google.com/books?id=x5-aBAAAQBAJ&pg=PA70 70–71]}}; {{harvnb|Naschak|2023|pp=[https://books.google.com/books?id=ZCOjEAAAQBAJ&pg=PA43 43–44]}}</ref> Shkolla e Vaisheshika ngriti rreth shekullit të 2-të para erës sonë dhe zhvilloi një sistem prej gjashtë kategorive themelore të ekzistencës.<ref>{{harvnb|Kumar|2019|pp=[https://books.google.com/books?id=Jr2YDwAAQBAJ&pg=PA34 34–36]}}; {{harvnb|Leaman|2002|p=269}}; {{harvnb|Westerhoff|2019|loc=§ Three important systems of categories: Vaiśeṣika}}</ref> Samkhya, një shkollë tjetër e filozofisë hinduja sistematikisht formulue rreth 350 pas erës sonë, propozoi një kuadro dualistike, duke përshkruar realitetin si ndërveprim i dy parimit: vetëdija e pastër dhe [[materia]].<ref>{{harvnb|Ruzsa|loc=Lead Section}}; {{harvnb|Grayling|2019|loc=§ Indian Philosophy}}</ref> Në tradita kineze, Taoist mendimet u shfaqën rreth shekullit të 6-të para erës sonë dhe kuptuan Tao si burimi të gjithëpërfshirës, të paartikulueshem të të gjithë realitetit.<ref>{{harvnb|Littlejohn|loc=§&nbsp;5. Fundamental Concepts in the Daodejing}}; {{harvnb|Dynes|2016|pp=[https://books.google.com/books?id=pxjOEAAAQBAJ&pg=PA60 60–61]}}; {{harvnb|Wang|Bao|Guan|2020|p=[https://books.google.com/books?id=gSfXDwAAQBAJ&pg=PA3 3]}}</ref> [[Skeda:Alpharabius in Liber Chronicarum 1493 AD.png|thumb|upright=0.8|alt=Imazh bardh-e-zi i një njeriu të moshuar me mjekër duke veshur një pelerinë|Mendimtarë të ndryshëm mesjetarë, siç ishte [[Al-Farabi]], mbajnë se Zoti është themela i të gjithë ekzistencës.<ref>{{harvnb|Morley|loc=§&nbsp;1.b. Early Christian Thought, §&nbsp;1.c. Medieval Thought}}; {{harvnb|Carroll|2007|pp=678–686}}</ref>]] Në [[Filozofia e lashtë greke|filozofinë e lashtë greke]] duke filluar në shekullin e 6-të para erës sonë, pre-Sokratikë diskutuan parimet e para nga të cilat lindin të gjitha gjërat.<ref>{{harvnb|Hancock|2006|p=183}}; {{harvnb|Hamlyn|2005|p=590}}; {{harvnb|Kirk|2004|pp=[https://books.google.com/books?id=uewoLyIw_DQC&pg=PA308 308–310]}}</ref> Leucippus (fl. shekulli i 5-të para erës sonë) dhe studenti i tij [[Demokriti]] ({{circa|460|370 para erës sonë}}) mbajnë se realiteti në thelb përbëhet nga njësi të pa ndarë, të cilat e quanin ''atomet''.<ref>{{harvnb|Webel|2021|pp=34–35}}</ref> [[Platoni]] ({{circa|427|347 para erës sonë}}) argumentoi për ekzistencën e një realm të formave të përjetshme ose ideve përveç botës materiale të entiteteve të ndryshueshme.<ref>{{harvnb|Hancock|2006|pp=184–185}}; {{harvnb|Hamlyn|2005|p=590}}; {{harvnb|Graham|loc=§&nbsp;3b. Metaphysics}}</ref> Studenti i tij [[Aristoteli]] (384–322 para erës sonë) propozoi një sistem i dhjetë kategorish që përshkruajnë përbërësit themelorë të realitetit.<ref>{{harvnb|Thomasson|2022|loc=§&nbsp;1.1 Aristotelian Realism}}; {{harvnb|Studtmann|2024|loc=§&nbsp;2. The Ten-Fold Division}}; {{harvnb|Wardy|1998|loc=§&nbsp;1. Categories in Aristotle}}</ref> Inspiruar nga realm i formave të Platonit, Plotin ({{circa|204|270 pas erës sonë}}) identifikoi Monadat si parimi i madh që qëndron në themelin e të gjithë realitetit.<ref>{{harvnb|Hancock|2006|pp=187–188}}; {{harvnb|Hamlyn|2005|pp=590–591}}; {{harvnb|Graham|loc=§&nbsp;5. Post-Hellenistic Thought}}</ref> [[Skeda:Raja Ravi Varma - Sankaracharya - cropped.png|thumb|upright=.8|alt=Pikturë e një njeriu duke ulur në këmbë të kryqëzuara duke veshur një pelerinë të kuqe|Shkolla e Advaita Vedanta, siç u zhvillua nga Adi Shankara, mban se bota e shfaqjeve të përditshme është një iluzion dhe se vetëm [[Brahman]] i themël ka realitetin absolut.<ref>{{harvnb|Grayling|2019|loc=§ Indian Philosophy}}; {{harvnb|Perrett|2016|loc=§ The Medieval Period of Indian Philosophy}}; {{harvnb|Dalal|2021|loc=Lead Section, §&nbsp;2.3 Two-Tiered Reality}}; {{harvnb|Rangaswami|2012|p=[https://books.google.com/books?id=2snhxaaWDAYC&pg=PA114 114]}}</ref>]] Gjatë periudhës mesjetare, shumë mendimtarë kuptuan Zotin si realiteti më themelor dhe burimi i të gjithë krijimtarisë. Variacionet e kësaj ideje gjenden në tradita kristiane, propozuar nga filozofë siç janë Augustine i Hipposë (354–430) dhe [[Thomas Aquinas]] (1225–1274), dhe në tradita islame, shqyrtuar nga mendimtarë siç janë [[Al-Farabi]] ({{circa|870|950}}) dhe Avicennë (980–1037).<ref>{{harvnb|Morley|loc=§&nbsp;1.b. Early Christian Thought, §&nbsp;1.c. Medieval Thought}}; {{harvnb|Carroll|2007|pp=678–686}}</ref> Një temë tjetër qendrore në këtë periudhë ishte problemi i universaleve, me realistë, konceptualistë, dhe nominalistë duke diskutuar nëse universalet ekzistojnë si entitete pavaruar nga mendja, si entitete mendore, ose fare.<ref>{{harvnb|Inwagen|2023}}; {{harvnb|MacLeod|Rubenstein|loc=Lead Section, §&nbsp;3. Versions of Anti-Realism}}; {{harvnb|Bigelow|1998a|loc=§&nbsp;4. Nominalism and Realism}}</ref> Në filozofinë hindu, shkolla e Advaita Vedanta u shfaq në shekullin e 8-të dhe mbajti që bota e shfaqjeve të përditshme ishte iluzion, duke e kontrastuar atë me realitetin përfundimtar të Brahman.<ref>{{harvnb|Grayling|2019|loc=§ Indian Philosophy}}; {{harvnb|Perrett|2016|loc=§ The Medieval Period of Indian Philosophy}}; {{harvnb|Dalal|2021|loc=Lead Section, §&nbsp;2.3 Two-Tiered Reality}}; {{harvnb|Rangaswami|2012|p=[https://books.google.com/books?id=2snhxaaWDAYC&pg=PA114 114]}}</ref> Në Kinë, duke filluar përafërsisht në shekullin e 9-të, Neoconfucianizmi mbajti se realiteti ka një renditje racionale të shprehur në parimin ''Li'', i cili vepron si themela i ekzistencës.<ref>{{harvnb|Berthrong|loc=Lead Section, §&nbsp;4. Traits, Themes and Motifs}}; {{harvnb|Wu|2022|p=[https://books.google.com/books?id=zRVmEAAAQBAJ&pg=PA56 56]}}; {{harvnb|Smart|2008|p=99}}</ref> Në filozofia e hershme moderne, [[René Descartes]] (1596–1650) propozoi dualizmi i substancës, duke argumentuar se realiteti përbëhet nga dy lloje të entiteteve: lëndë dhe [[mendja]].<ref>{{harvnb|Hamlyn|2005|p=591}}; {{harvnb|Dehsen|2013|p=[https://books.google.com/books?id=cU7cAAAAQBAJ&pg=PA51 51]}}</ref> Baruch Spinoza (1632–1677) refuzoi dualizmin e Dekartit, duke mbajtur në vend të asaj se bota përbëhet nga një entitet i vetëm, të cilën e thirri ''Zot ose natyrë''.<ref>{{harvnb|Hancock|2006|p=190}}; {{harvnb|Hamlyn|2005|p=591}}</ref> Gottfried Wilhelm Leibniz (1646–1716) e shqyrtoi relacionin midis realitetit dhe mundësisë, duke sugjeruar se botë të mundshme janë ide në mendjen e Zotit, ndërsa vetëm bota aktuale realizohet, e zgjedhur nga Zoti si më e mira nga të gjitha botë të mundshme.<ref>{{harvnb|Brown|Chiek|2016|pp=[https://books.google.com/books?id=i9zMDQAAQBAJ&pg=PA2 2–3]}}</ref> Duke analizuar përvojën njerëzore, [[John Locke]] (1632–1704) bëri dallimin midis pronave themelore dhe dytësore dhe argumentoi se vetëm pronë themelore korrespondin me karakteristika objektive të realitetit.<ref>{{harvnb|Mulder|loc=Lead section, §&nbsp;2.a. Can We Know Objective Reality?}}; {{harvnb|Bunge|2006|p=42}}</ref> Në mekanikën e tij klasike, [[Isaac Newton]] (1643–1727) konceptoi universit si sistem themelor të përcaktuar që qeveritet nga ligjet universale të lëvizjes.<ref>{{harvnb|McCauley|1997|p=[https://books.google.com/books?id=PxytO6eByI8C&pg=PA21 21]}}; {{harvnb|Mossman|2014|p=[https://books.google.com/books?id=ecxLBAAAQBAJ&pg=PA19 19]}}</ref> [[George Berkeley]] (1685–1753) zhvilloi një formë e gjerë të idealizmit subjektiv, duke pohuar se objektet ekzistojnë vetëm si ide në mendje, shprehur në moto të tij ''të jetë është të perceptohet''.<ref>{{harvnb|Cowan|Spiegel|2016|pp=[https://books.google.com/books?id=Ixk2CwAAQBAJ&pg=PA1 1–3]}}</ref> [[Skeda:Russell1907-2.jpg|thumb|alt=Foto bardh-e-zi e një njehu me mjekër duke veshur kostum|upright=.8|Në atomizmin logjik të tij, [[Bertrand Russell]] konceptoi realitetin si një multitud faktesh bazë.<ref>{{harvnb|Livingston|2001|pp=30–36}}</ref>]] [[Immanuel Kant]] (1724–1804) refuzoi mundësinë e njohurit objektiv të sendeve në vetvete, duke argumentuar në vend të asaj se të gjitha përvojat janë të formësuara nga strukturat e brendshme të njohurit njerëzor.<ref>{{harvnb|Mulder|loc=§&nbsp;2.d. Skepticism Regarding Knowledge of Objective Reality}}; {{harvnb|Bunge|2006|pp=31, 42}}; {{harvnb|Brinkmann|2010|pp=[https://books.google.com/books?id=vuT31alSlQwC&pg=PA41 41–45]}}</ref> Duke u përgjigjur filozofisë së Kantit, idealistët gjermanë kërkuan një parim të bashkojnë si themela të të gjithë realitetit.<ref>{{harvnb|Hancock|2006|p=193}}; {{harvnb|Hamlyn|2005|p=592}}; {{harvnb|Critchley|2001|p=[https://books.google.com/books?id=syhsLJ1eMOEC&pg=PA31 31]}}</ref> Një pikëpamje e ngjashme u përqaf nga Francis Herbert Bradley (1846–1924), i cili konceptoi Absolutin si totaliteti i përgjithshëm i përgjithshëm i ekzistencës.<ref>{{harvnb|Hancock|2006|p=193}}; {{harvnb|Hamlyn|2005|p=592}}; {{harvnb|Grayling|2019|loc=§ Idealism}}</ref> Në të kundërtën, [[Arthur Schopenhauer]] (1788–1860) kritikoi idealizmin gjerman dhe mbajti se një vullnet i verbër, irracional është parimi themelor i realitetit.<ref>{{harvnb|Grayling|2019|loc=§ Schopenhauer}}; {{harvnb|Janaway|1999|pp=[https://academic.oup.com/book/2954/chapter-abstract/143638920?redirectedFrom=fulltext 248–249]}}; {{harvnb|Barua|2018|pp=[https://books.google.com/books?id=mqVFDwAAQBAJ&pg=PA2 2–3]}}</ref> Në fillim të shekullit të 20-të, [[Bertrand Russell]] (1872–1970) dhe G. E. Moore (1873–1958) u mbështetën në sensi i përbashkët dhe shkencat empirike për të kundërshtuar idealizmin, duke theksuar se bota ekziston në pavarësi të mendjes.<ref>{{harvnb|Griffin|2013|pp=383, 396, 399–402}}; {{harvnb|Peters|2021|pp=[https://books.google.com/books?id=UakWEAAAQBAJ&pg=PA31 31–32]}}</ref> Krah me studentit të tij [[Ludwig Wittgenstein]] (1889–1951), Russell zhvilloi atomizmi logjik, i cili karakterizon realitetin si një multitud faktesh bazë.<ref>{{harvnb|Livingston|2001|pp=30–36}}</ref> Alfred North Whitehead (1861–1947) përparim një perspektive të ndryshme që e kornizë realitetin si tërë organike e bërë nga proceset.<ref>{{harvnb|MacLean|2012|p=[https://books.google.com/books?id=6n-hQpt6r3sC&pg=PA51 51]}}; {{harvnb|Palmer|1998|p=[https://books.google.com/books?id=ZT2pI9IMiYUC&pg=PA175 175]}}</ref> Alexius Meinong (1853–1920) mbajti se koncepti i ekzistencës është më i gjerë sesa koncepti i realitetit pasi përfshin objektete jo-ekzistuese, siç janë meramente të mundshme dhe objektete jo të plota.<ref>{{harvnb|Marek|2024|loc=Lead section, §&nbsp;2. Meinong on Philosophy, §&nbsp;5. Object Theory — Ontology beyond Being and Non-Being}}</ref> I ndikuar nga Kanti, Edmund Husserl (1859–1938) argumentoi se realiteti lidhej me vetëdijen si një intersubjektive korrelat i përvojës që nuk mund të reduktohet ndaj një substrate plotësisht pavaruar nga mendja.<ref>{{harvnb|Zahavi|2025|loc=§&nbsp;3. The Transcendental Turn: Epoché, Phenomenological Reduction, and Transcendental Idealism}}</ref> Nicolai Hartmann (1882–1950) propozoi një model hierarkik të realitetit, duke e ndarë botën në katër nivele: të palife, të gjalla, psikologjike, dhe shpirtërore.<ref>{{harvnb|Poli|2011|pp=[https://books.google.com/books?id=1Qya55bssVQC&pg=PA1 1, 11, 21–22]}}</ref> I inspiruar nga Leibniz, David Lewis (1941–2001) zhvilloi realizmi modal, duke mbajtur se botë të mundshme janë po aq reale sa bota aktuale.<ref>{{harvnb|Menzel|2025|loc=§&nbsp;2. Three Philosophical Conceptions of Possible Worlds}}; {{harvnb|Parent|loc=Lead section, §&nbsp;2. Lewis' Realism}}</ref> Në fizikë, [[Albert Einstein]] (1879–1955) zhvilloi [[teorinë e relativitetit]], i cili trajton hapësirën dhe kohën si dimensione të ndërthurura gjeometria e të cilit është e lakuar nga materia dhe energjia.<ref>{{harvnb|Weinert|2004|pp=[https://books.google.com/books?id=-R4ANHu-csMC&pg=PA130 130–131]}}; {{harvnb|Petkov|2014|pp=[https://books.google.com/books?id=Gi9nBAAAQBAJ&pg=PA153 153]}}</ref> [[Mekanika kuantike]] filloi në veprat e [[Niels Bohr]] (1885–1962), Werner Heisenberg (1901–1976), dhe [[Erwin Schrödinger]] (1887–1961). Ajo revolucionarizoi kuptimin shkencor të realitetit mikroskopik, duke zbuluar se grimcat mund të shfaqin sjellje të ngjashme me valet, se sasi të caktuara fizike, siç është energjia, marrin vetëm vlera të dalluara sesa një gamë të vazhdueshme, dhe që rezultatet e matjeve janë në thelb [[probabiliteti]].<ref>{{harvnb|Polkinghorne|2002|pp=[https://books.google.com/books?id=Zp7P8LayJJgC&pg=PR11 xi–xii, 11–12, 17–18, 25–26]}}</ref> Në kursin e [[filozofia e shkencës|filozofisë së shkencës]] të shekullit të 20-të, realizmi shkencor fitoi prominencë, duke argumentuar se teoritë më të mira shkencore sigurojnë një përshkrim të saktë të një bote të pavaruar nga mendja.<ref>{{harvnb|Liston|loc=Lead section, §&nbsp;5. Scientific Realism}}; {{harvnb|Saatsi|2017|pp=[https://books.google.com/books?id=SFEPEAAAQBAJ&pg=PA2 2]}}</ref> == Referime == === Shënime === {{notelist|30em}} === Citim === {{reflist|30em}} === Burimet === {{refbegin|30em}} * {{cite web |author1=American Psychological Association |url=https://dictionary.apa.org/reality-testing |title=Reality Testing |website=APA Dictionary of Psychology |language=en |date=2018 |publisher=American Psychological Association }} * {{cite book |last1=Andrea |first1=Alfred J. |author-link1=Alfred J. Andrea |last2=Overfield |first2=James H. |title=The Human Record: Sources of Global History, Volume I: To 1500 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-305-53746-0 |url=https://books.google.com/books?id=x5-aBAAAQBAJ |language=en |date=2015 }} * {{cite book |last1=Armstrong |first1=D. M. |title=Sketch for a Systematic Metaphysics |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-161542-9 |language=en |date=2010 }} * {{cite book |last1=Armstrong |first1=D. M. |title=The Mind-body Problem: An Opinionated Introduction |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-96480-0 |url=https://books.google.com/books?id=uf7EDwAAQBAJ&pg=PA94 |language=en |date=2018 }} * {{cite book |last1=Asay |first1=Jamin |title=A Theory of Truthmaking: Metaphysics, Ontology, and Reality |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-49988-0 |url=https://books.google.com/books?id=Y13bDwAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2020 }} * {{cite book |last1=Audi |first1=Robert |title=The Oxford Handbook of Epistemology |publisher=Oxford University Press |pages=71–94 |chapter=The Sources of Knowledge |date=2002 |isbn=978-0-19-513005-8 |language=en}} * {{cite book |last1=Audi |first1=Robert |editor1-last=Lackey |editor1-first=Jennifer |editor2-last=Sosa |editor2-first=Ernest |title=The Epistemology of Testimony |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-153473-7 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=-YPTEeIhOXYC&pg=PA38 |language=en |chapter=Testimony, Credulity, and Veracity |date=2006 |pages=25–49 |doi=10.1093/acprof:oso/9780199276011.003.0002}} * {{cite book |last1=Balaguer |first1=Mark |editor-last1=Irvine |editor-first1=Andrew D. |title=Philosophy of Mathematics |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-093058-9 |url=https://books.google.com/books?id=mbn35b2ghgkC&pg=PA1 |language=en |chapter=Realism and Anti-Realism in Mathematics |date=2009 |pages=35–102}} * {{cite book |last1=Barua |first1=Arati |editor1-last=Barua |editor1-first=Arati |title=Schopenhauer on Self, World and Morality: Vedantic and Non-Vedantic Perspectives |publisher=Springer Nature Singapore |isbn=978-981-10-5954-4 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=mqVFDwAAQBAJ&pg=PA2 |language=en |chapter=Introducing Schopenhauer's Philosophy of the World, Self, and Morality in the Light of Vedantic and Non-Vedantic Wisdom |date=2018 |pages=1–10 }} * {{cite book |last1=Beall |first1=Jc |last2=Middleton |first2=Ben |title=Truth: The Basics |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-00-381502-0 |language=en |date=2024 }} * {{cite book |last1=Ben-Menahem |first1=Yemima |editor-last1=Ioannidis |editor-first1=Stavros |editor-last2=Vishne |editor-first2=Gal |editor-last3=Hemmo |editor-first3=Meir |editor-last4=Shenker |editor-first4=Orly |title=Levels of Reality in Science and Philosophy: Re-examining the Multi-level Structure of Reality |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-99425-9 |url=https://books.google.com/books?id=TD90EAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=2. Levels of Reality and Levels of Description |date=2022 |pages=11–26}} * {{cite journal |last1=Bennett |first1=Jonathan |title=III.—'Real' |journal=Mind |volume=LXXV |issue=300 |doi=10.1093/mind/LXXV.300.501 |date=1966 |pages=501–515 |language=en}} * {{cite book |last1=Benovsky |first1=Jiri |title=Meta-metaphysics: On Metaphysical Equivalence, Primitiveness, and Theory Choice |publisher=Springer |isbn=978-3-319-25334-3 |url=https://books.google.com/books?id=4KHWCwAAQBAJ&pg=PA19 |language=en |date=2016 }} * {{cite book |last1=Bergmann |first1=Michael |title=Radical Skepticism and Epistemic Intuition |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-265357-4 |url=https://books.google.com/books?id=T7EzEAAAQBAJ&pg=PA57 |language=en |date=2021 }} * {{cite book |last1=Berman |first1=David |chapter=Pessimism and Optimism |page=693–694 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Bernstein |first1=Douglas |last2=Nash |first2=Peggy W. |title=Essentials of Psychology |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-618-71312-7 |url=https://books.google.com/books?id=4Do-bFrt9tUC |language=en |date=2006}} * {{cite encyclopedia |last1=Berthrong |first1=John H. |title=Neo-Confucian Philosophy |url=https://iep.utm.edu/neo-confucian-philosophy/ |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=31 March 2024 |language=en}} * {{cite journal |author=BESIII Collaboration |title=Test of Local Realism via Entangled Λ̄Λ System |journal=Nature Communications |volume=16 |issue=1 |doi=10.1038/s41467-025-59498-4 |doi-access=free|date=2025 |pmc=12119992 |language=en}} * {{cite web |last1=Bianchi |first1=Ugo |title=Dualism |url=https://www.britannica.com/topic/dualism-religion |website=Encyclopedia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=10 December 2025 |language=en |date=2025 }} * {{cite book |last1=Bigelow |first1=John C. |chapter=Particulars |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/particulars/v-1 |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |access-date=24 March 2024 |language=en |date=1998 |doi=10.4324/9780415249126-N040-1 |isbn=978-0-415-25069-6 |publisher=Routledge }} * {{cite book |last1=Bigelow |first1=John C. |chapter=Universals |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/universals/v-1 |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |access-date=25 March 2024 |language=en |doi=10.4324/9780415249126-N065-1 |date=1998a |isbn=978-0-415-25069-6 }} * {{cite book |last1=Blackburn |first1=Simon |date=2005 |title=The Oxford Dictionary of Philosophy |edition=2nd |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-861013-0 |language=en}} * {{cite book |last1=Börner |first1=Gerhard |title=The Early Universe: Facts and Fiction |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-3-540-44197-7 |url=https://books.google.com/books?id=cDJw3dWjw_UC&pg=PA1 |language=en |date=2004 }} * {{cite journal |last1=Brenner |first1=Andrew |title=Mereological Nihilism and the Special Arrangement Question |journal=Synthese |volume=192 |issue=5 |doi=10.1007/s11229-014-0619-7 |date=2015 |pages=1295–1314 |url=https://philarchive.org/rec/BREMNA |language=en}} * {{cite book |last1=Brinkmann |first1=Klaus |title=Idealism Without Limits: Hegel and the Problem of Objectivity |publisher=Springer |isbn=978-90-481-3622-3 |url=https://books.google.com/books?id=vuT31alSlQwC&pg=PA1 |language=en |date=2010 }} * {{cite journal |last1=Brown |first1=Harold I. |title=Direct Realism, Indirect Realism, and Epistemology |journal=Philosophy and Phenomenological Research |volume=52 |issue=2 |doi=10.2307/2107939 |date=1992 |pages=341–363 |jstor=2107939 |issn=1933-1592 |language=en}} * {{cite book |last1=Brown |first1=Gregory |last2=Chiek |first2=Yual |editor1-last=Brown |editor1-first=Gregory |editor2-last=Chiek |editor2-first=Yual |title=Leibniz on Compossibility and Possible Worlds |publisher=Springer |isbn=978-3-319-42695-2 |url=https://books.google.com/books?id=i9zMDQAAQBAJ&pg=PA2 |language=en |chapter=Introduction |date=2016 |pages=1–20}} * {{cite book |last1=Bunge |first1=Mario |title=Chasing Reality: Strife Over Realism |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-0-8020-9075-1 |url=https://books.google.com/books?id=6GraKxazuOQC&pg=PA1 |language=en |date=2006 }} * {{cite book |last1=Bunge |first1=Mario |title=Matter and Mind: A Philosophical Inquiry |publisher=Springer |isbn=978-90-481-9224-3 |language=en |date=2010 }} * {{cite web |author1=Cambridge University Press & Assessment |title=Reality |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/reality |website=Cambridge Dictionary |publisher=Cambridge University Press & Assessment |access-date=3 July 2026 |language=en |date=2026 }} * {{cite book |last1=Campbell |first1=Keith |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |volume=7 |date=2006 |publisher=Thomson Gale, Macmillan Reference |isbn=978-0-02-865780-6 |edition=2nd |url=https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/philosophy/philosophy-terms-and-concepts/ontology |chapter=Ontology |pages=21–27 |language=en}} * {{cite journal |last1=Carroll |first1=William E. |title=Creation and Science in the Middle Ages |journal=New Blackfriars |volume=88 |issue=1018 |doi=10.1111/j.1741-2005.2007.00178.x |date=2007 |pages=678–689 |language=en}} * {{cite book |last1=Carroll |first1=John W. |last2=Markosian |first2=Ned |title=An Introduction to Metaphysics |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-82629-7 |edition=1st |language=en}} * {{cite journal |last1=Ceylan |first1=Yasin |title=A Critical Approach to the Avicennian Distinction of Essence and Existence |journal=Islamic Studies |date=1993 |volume=32 |issue=3 |pages=329–337 |jstor=20840134 |issn=0578-8072 |language=en}} * {{cite web |last1=Chakravartty |first1=Anjan |last2=Massimi |first2=Michaela |last3=Sprevak |first3=Mark |title=Scientific Realism |url=https://plato.stanford.edu/entries/scientific-realism/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=22 June 2026 |date=2025 |language=en}} * {{cite book |last1=Chalmers |first1=David J. |title=Reality+: Virtual Worlds and the Problems of Philosophy |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-63581-2 |language=en |date=2022 }} * {{cite book |last1=Chalmers |first1=David J. |last2=McQueen |first2=Kelvin J. |editor1-last=Gao |editor1-first=Shan |title=Consciousness and Quantum Mechanics |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-750166-5 |url=https://books.google.com/books?id=gJ6FEAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=1. Consciousness and the Collapse of the Wave Function |date=2022 |pages=11–63 }} * {{cite book |last1=Chantrell |first1=Glynnis |title=The Oxford Dictionary of Word Histories |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-9654717-5-6 |language=en |date=2002 }} * {{cite book |last1=Chaput |first1=Catherine |editor1-last=Taylor |editor1-first=Victor E. |editor2-last=Winquist |editor2-first=Charles E. |title=Encyclopedia of Postmodernism |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-30886-1 |url=https://books.google.com/books?id=9qA_-Rkkq2AC&pg=PA183 |language=en |chapter=Hyperreality |date=2003 |pages=182–184}} * {{cite web |last1=Choi |first1=Sungho |last2=Fara |first2=Michael |title=Dispositions |url=https://plato.stanford.edu/entries/dispositions/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=15 June 2026 |date=2021 |language=en}} * {{cite book |last1=Clifton |first1=Robert |chapter=Space-Time |page=887 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Cohen |first1=Stewart |chapter=Scepticism |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/scepticism/v-1 |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |doi=10.4324/9780415249126-P045-1 |date=1998 |isbn=978-0-415-25069-6 |language=en}} * {{cite book |last1=Collingwood |first1=R. G. |title=The Idea of History |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-285306-6 |url=https://books.google.com/books?id=pTucAQAAQBAJ&pg=PA9 |language=en |date=1993 }} * {{cite book |last1=Colyvan |first1=Mark |title=The Indispensability of Mathematics |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516661-3 |url=https://books.google.com/books?id=bns8DwAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2001 }} * {{cite encyclopedia |last1=Cornell |first1=David |title=Material Composition |url=https://iep.utm.edu/mat-comp/ |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=25 March 2024 |archive-date=25 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325135146/https://iep.utm.edu/mat-comp/ |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last1=Cowan |first1=Steven B. |last2=Spiegel |first2=James S. |editor1-last=Cowan |editor1-first=Steven B. |editor2-last=Spiegel |editor2-first=James S. |title=Idealism and Christian Philosophy: Idealism and Christianity Volume 2 |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1-62892-407-7 |url=https://books.google.com/books?id=Ixk2CwAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=Introduction: Idealism and Christian Philosophy |date=2016 |pages=1–10}} * {{cite book |last1=Cowling |first1=Sam |chapter=Universals |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/universals/v-2 |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |language=en |doi=10.4324/9780415249126-N065-2 |date=2019 |isbn=978-0-415-25069-6 |publisher=Routledge }} * {{cite book |last1=Craig |first1=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-25069-6 |edition=1st |doi=10.4324/9780415249126-N050-1 |chapter=Relativism |date=1998 |language=en}} * {{cite book |last1=Craig |first1=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-25069-6 |edition=1st |doi=10.4324/9780415249126-N049-1 |chapter=Realism and Antirealism |date=1998a |language=en}} * {{cite book |last1=Critchley |first1=Simon |title=Continental Philosophy: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-157832-8 |url=https://books.google.com/books?id=syhsLJ1eMOEC&pg=PA31 |language=en |date=2001 }} * {{cite book |last1=Crosby |first1=Donald A. |chapter=Nihilism |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/nihilism/v-1 |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |language=en |doi=10.4324/9780415249126-N037-1 |date=1998 |isbn=978-0-415-25069-6 }} * {{cite book |last1=Crumley II |first1=Jack S. |title=An Introduction to Epistemology |edition=2nd |publisher=Broadview Press |isbn=978-1-77048-156-5 |language=en |date=2009 }} * {{cite book |last1=Dainton |first1=Barry |title=Time and Space |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-94404-0 |language=en |date=2010 |edition=2nd }} * {{cite encyclopedia |last1=Dalal |first1=Neil |title=Śaṅkara |url=https://plato.stanford.edu/entries/shankara/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=2 April 2024 |date=2021 |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127111736/https://plato.stanford.edu/entries/shankara/ |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last1=Dehsen |first1=Christian von |title=Philosophers and Religious Leaders |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-95102-3 |url=https://books.google.com/books?id=cU7cAAAAQBAJ |language=en }} * {{cite web |last1=DeLapp |first1=Kevin M. |title=Metaethics |url=https://iep.utm.edu/metaethi/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=19 December 2023 |archive-date=January 23, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123102700/https://iep.utm.edu/metaethi/ |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last1=Dent |first1=Nicholas |chapter=Instrumentalism |page=436 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Dodd |first1=Ashley C. |last2=Zambetti |first2=Benjamin R. |last3=Deneve |first3=Jeremiah |title=Translational Surgery |date=2023 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-323-90630-2 |language=en |chapter=Scientific Method }} * {{cite book |last1=Dodig-Crnkovic |first1=Gordana |editor1-last=Calude |editor1-first=Cristian S. |editor2-last=Chaitin |editor2-first=Gregory J. |title=Randomness and Complexity: From Leibniz to Chaitin |publisher=World Scientific |isbn=978-981-277-083-7 |language=en |chapter=15. Where Do New Ideas Come From? How Do They Emerge? Epistemology as Computation (Information Processing) |date=2007 |pages=263–280}} * {{cite web |last1=Dowden |first1=Bradley |title=Time |url=https://iep.utm.edu/time/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=15 June 2026 |language=en}} * {{cite book |last1=Dyck |first1=Corey W. |last2=Malfara |first2=Fabio |last3=Moya |first3=Ignacio L. |title=Evil, Suffering, and Pessimism: Readings from the Darker Side of Modern Philosophy |publisher=Broadview Press |isbn=978-1-77048-945-5 |url=https://books.google.com/books?id=4YC-EQAAQBAJ&pg=PA183 |language=en |date=2026 }} * {{cite book |last1=Dynes |first1=Wayne R. |editor1-last=Curta |editor1-first=Florin |editor2-last=Holt |editor2-first=Andrew |title=Great Events in Religion: An Encyclopedia of Pivotal Events in Religious History |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1-61069-566-4 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=pxjOEAAAQBAJ&pg=PA60 |language=en |chapter=Creation of Daoism (6th Century BC) |date=2016 |pages=60–63 }} * {{cite book |last1=Effingham |first1=Nikk |last2=Beebee |first2=Helen |last3=Goff |first3=Philip |title=Metaphysics: The Key Concepts |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-85517-7 |language=en |date=2010 }} * {{cite book |last1=Engel |first1=Pascal |date=2002 |title=Truth |publisher=Acumen |isbn=978-0-7735-2461-3 |language=en}} * {{cite book |last1=Falguera |first1=José L. |last2=Martínez-Vidal |first2=Concha |editor1-last=Falguera |editor1-first=José L. |editor2-last=Martínez-Vidal |editor2-first=Concha |title=Abstract Objects: For and Against |publisher=Springer |isbn=978-3-030-38242-1 |url=https://books.google.com/books?id=2pbiDwAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=Preface |date=2020 |pages=v–xviii}} * {{cite journal |last1=Fernandes |first1=Joshua |title=Reality+ – Virtual Worlds and the Problem of Philosophy |journal=Indo-Pacific Journal of Phenomenology |volume=23 |issue=1 |doi=10.1080/20797222.2024.2326227 |date=2023 |doi-access=free |language=en}} * {{cite book |last1=Feser |first1=Edward |editor1-last=Simpson |editor1-first=William M. R. |editor2-last=Koons |editor2-first=Robert C. |editor3-last=Teh |editor3-first=Nicholas J. |title=Neo-Aristotelian Perspectives on Contemporary Science |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-21162-6 |doi=10.4324/9781315211626-4 |language=en |chapter=Actuality, Potentiality, and Relativity's Block Universe |date=2017 |pages=35–60 }} * {{cite book |last1=Fine |first1=Arthur |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-25069-6 |edition=1st |doi=10.4324/9780415249126-Q094-1 |chapter=Scientific Realism and Antirealism |date=1998 |language=en}} * {{cite book |last1=FitzPatrick |first1=William J. |editor1-last=Brady |editor1-first=Michael |title=New Waves in Metaethics |date=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-29489-9 |language=en |chapter=Ethical Non-Naturalism and Normative Properties |pages=7–35 |doi=10.1057/9780230294899_2 }} * {{cite book |last1=Frankena |first1=William K. |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |volume=9 |date=2006 |publisher=Macmillan |isbn=978-0-02-865789-9 |edition=2nd |chapter=Value and Valuation |pages=636–641 |language=en}} * {{cite book |last1=Frazier |first1=Nancy |title=The Penguin Concise Dictionary of Art History |publisher=Penguin Reference |isbn=978-0-670-10015-6 |language=en |date=2000 }} * {{cite book |last1=Friedenberg |first1=Jay |last2=Silverman |first2=Gordon |last3=Spivey |first3=Michael |title=Cognitive Science: An Introduction to the Study of Mind |publisher=Sage |isbn=978-1-5443-8015-5 |edition=4 |date=2022 |language=en}} * {{cite journal |last1=Gardiner |first1=J. M. |title=Episodic Memory and Autonoetic Consciousness: A First-person Approach |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |date=2001 |volume=356 |issue=1413 |pages=1351–1361 |doi=10.1098/rstb.2001.0955 |pmid=11571027 |pmc=1088519 |issn=0962-8436 |language=en}} * {{cite book |last1=Ghaffar |first1=Seyed Hamidreza |last2=Mullett |first2=Paul |last3=Pei |first3=Eujin |last4=Roberts |first4=John |editor1-last=Ghaffar |editor1-first=Seyed Hamidreza |editor2-last=Mullett |editor2-first=Paul |editor3-last=Pei |editor3-first=Eujin |editor4-last=Roberts |editor4-first=John |title=Innovation in Construction: A Practical Guide to Transforming the Construction Industry |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-95798-8 |url=https://books.google.com/books?id=YN5mEAAAQBAJ&pg=PA14 |language=en |chapter=1. What Is Industry 4.0? |date=2022 |pages=3–26}} * {{cite journal |last1=Gibbs |first1=Benjamin |title=Real Possibility |journal=American Philosophical Quarterly |volume=7 |issue=4 |jstor=20009366 |issn=0003-0481 |date=1970 |pages=340–348 |language=en}} * {{cite book |last1=Gibson |first1=Q. B. |title=The Existence Principle |date=1998 |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-5188-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Glanzberg |first1=Michael |editor1-last=Glanzberg |editor1-first=Michael |title=The Oxford Handbook of Truth |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-174977-3 |url=https://academic.oup.com/edited-volume/41343/chapter-abstract/352423103?redirectedFrom=fulltext |language=en |chapter=Introduction |date=2018 |pages=1–6}} * {{cite web |last1=Glanzberg |first1=Michael |title=Truth |url=https://plato.stanford.edu/entries/truth/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=6 June 2026 |date=2025 |language=en}} * {{cite web |last1=Goswick |first1=Dana |title=Constructivism in Metaphysics |url=https://iep.utm.edu/constructivism-in-metaphysics/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=21 June 2026 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last1=Graham |first1=Jacob N. |title=Ancient Greek Philosophy |url=https://iep.utm.edu/ancient-greek-philosophy/ |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=2 April 2024 |language=en}} * {{cite book |last1=Grayling |first1=A. C. |title=The History of Philosophy |date=2019 |publisher=Penguin UK |isbn=978-0-241-98086-6 |url=https://books.google.com/books?id=bDJwDwAAQBAJ |language=en }} * {{cite book |last1=Griffin |first1=Nicholas |editor1-last=Beaney |editor1-first=Michael |title=The Oxford Handbook of The History of Analytic Philosophy |publisher=Oxford University Press |chapter=Russell and Moore's Revolt against British Idealism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199238842.013.0024 |isbn=978-0-19-174978-0 |date=2013 |pages=383–406 |language=en}} * {{cite book |last1=Grim |first1=Patrick |last2=Rescher |first2=Nicholas |title=Theory of Categories: Key Instruments of Human Understanding |date=2023 |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-83998-815-8 |url=https://books.google.com/books?id=KgPPEAAAQBAJ&pg=PT39 |language=en }} * {{cite book |last1=Gross |first1=Richard |title=Psychology: The Science of Mind and Behaviour |publisher=Hodder Education |isbn=978-1-5104-6846-7 |url=https://books.google.com/books?id=Z7TsDwAAQBAJ |language=en |date=2020 |edition=8th}} * {{cite book |last1=Guyer |first1=Paul |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-25069-6 |edition=1st |doi=10.4324/9780415249126-DB047-1 |chapter=Kant, Immanuel (1724–1804) |date=1998 |language=en}} * {{cite web |last1=Hale |first1=Bob |title=Realism |url=https://www.britannica.com/topic/realism-philosophy |website=Encyclopedia Britannica |publisher=Encyclopedia Britannica, Inc. |access-date=22 June 2026 |language=en |date=2020}} * {{cite book |last1=Hamlyn |first1=D. W. |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |chapter-url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780199264797.001.0001/acref-9780199264797-e-1586 |language=en |chapter=Metaphysics, History of |date=2005 |pages=590–593 }} * {{cite book |last1=Hancock |first1=Roger |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=The Encyclopedia of Philosophy |volume=6 |publisher=Thomson Gale, Macmillan Reference |isbn=978-0-02-865786-8 |edition=2nd |chapter=Metaphysics, History of |date=2006 |pages=183–197 |language=en}} * {{cite book |last1=Harman |first1=Graham |title=Speculative Realism: An Introduction |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-5095-2002-2 |language=en |date=2018 }} * {{cite book |last1=Harold |first1=James |editor1-last=Harold |editor1-first=James |title=The Oxford Handbook of Ethics and Art |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-753979-8 |url=https://books.google.com/books?id=ZCnPEAAAQBAJ&pg=PA6 |language=en |chapter=1. Introduction |date=2023 }} * {{cite web |author1=HarperCollins |title=Reality |url=https://ahdictionary.com/word/search.html?q=reality |website=The American Heritage Dictionary |publisher=HarperCollins |access-date=17 May 2026 |date=2022 |language=en}} * {{cite web |author1=HarperCollins |title=Truth |url=https://ahdictionary.com/word/search.html?q=truth |website=The American Heritage Dictionary |publisher=HarperCollins |access-date=17 May 2026 |date=2022a |language=en}} * {{cite book |last1=Hartmann |first1=Nicolai |title=New Ways of Ontology |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-4128-4704-9 |url=https://books.google.com/books?id=4PyJfVZn-rcC&pg=PA46 |language=en |date=2012 }} * {{cite book |last1=Hartmann |first1=Nicolai |translator-last1=Scott |translator-first1=Alex |translator-last2=Adair |translator-first2=Stephanie |title=Possibility and Actuality |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-024668-1 |url=https://books.google.com/books?id=sL-lJxW_swAC&pg=PA1 |language=en |chapter=Alex Scott; Stephanie Adair |date=2013 }} * {{cite book |last1=Harzer |first1=Edeltraud |editor1-last=Jones |editor1-first=Lindsay |title=Encyclopedia Of Religion |edition=2nd |date=2005 |publisher=Thomson Gale |isbn=978-0-02-865997-8 |chapter=Samkhya |pages=8089–8093 |language=en}} * {{cite book |last1=Hatfield |first1=Gary |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |date=1998 |publisher=Routledge |url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/scientific-method/v-1 |language=en |chapter=Scientific Method |isbn=978-0-415-07310-3 }} * {{cite book |last1=Heelan |first1=Patrick A. |title=Quantum Mechanics and Objectivity: A Study of the Physical Philosophy of Werner Heisenberg |publisher=Springer |isbn=978-94-015-0831-5 |url=https://books.google.com/books?id=1UrvCAAAQBAJ&pg=PR11 |language=en |date=2012 }} * {{cite book |last1=Heil |first1=John |title=Philosophy of Mind: A Contemporary Introduction |publisher=Psychology Press |isbn=978-0-415-28355-7 |url=https://books.google.com/books?id=xJ9TlR1pMhQC&pg=PA1 |language=en |date=2004 }} * {{cite book |last1=Heil |first1=John |chapter=Reality, Levels of |page=790 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite web |last1=Hepburn |first1=Brian |last2=Andersen |first2=Hanne |author2-link=Hanne Andersen (philosopher) |title=Scientific Method |url=https://plato.stanford.edu/entries/scientific-method/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=23 July 2022 |date=2021 |archive-date=26 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226213921/https://plato.stanford.edu/entries/scientific-method/ |url-status=live |language=en}} * {{cite web |last1=Hetherington |first1=Stephen |title=Knowledge |url=https://iep.utm.edu/knowledg/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=18 May 2022 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602105750/https://iep.utm.edu/knowledg/ |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last1=Hirose |first1=Iwao |last2=Olson |first2=Jonas |editor1-last=Hirose |editor1-first=Iwao |editor2-last=Olson |editor2-first=Jonas |title=The Oxford Handbook of Value Theory |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-022143-0 |url=https://books.google.com/books?id=uvzVBgAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=Introduction to Value Theory |date=2015 |pages=1–12}} * {{cite book |last1=Hirst |first1=R. J. |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |volume=8 |date=2006 |publisher=Thomson Gale, Macmillan Reference |isbn=978-0-02-865780-6 |edition=2nd |url=https://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/art-and-architecture/european-art-1600-present/realism |chapter=Realism |pages=260–269 |language=en}} * {{cite web |last1=Hoefer |first1=Carl |title=Causal Determinism |url=https://plato.stanford.edu/entries/determinism-causal/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=15 June 2026 |date=2026 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last1=Hoefer |first1=Carl |last2=Huggett |first2=Nick |last3=Read |first3=James |title=Absolute and Relational Space and Motion: Classical Theories |url=https://plato.stanford.edu/entries/spacetime-theories-classical/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=26 March 2024 |date=2023 |language=en}} * {{cite book |last1=Hooft |first1=Gerard't |last2=Vandoren |first2=Stefan |title=Time In Powers Of Ten : Natural Phenomena And Their Timescales |publisher=World Scientific |isbn=978-981-4494-93-9 |url=https://books.google.com/books?id=hy-7CgAAQBAJ&pg=PA83 |language=en |date=2014 }} * {{cite book |last1=Hookway |first1=C. J. |chapter=Scepticism |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |pages=838–840 |language=en}} * {{cite book |last1=Horák |first1=Vítezslav |editor-last1=Rott |last2=Rott |first2=Hans |editor-first1=Hans |editor-last2=Horák |editor-first2=Vítezslav |title=Possibility and Reality: Metaphysics and Logic |publisher=Ontos |isbn=978-3-937202-24-2 |language=en |chapter=Introduction |date=2003 |pages=1–12 }} * {{cite journal |last1=Hunt |first1=G. M. K. |title=Is Philosophy a 'Theory of Everything'? |journal=Royal Institute of Philosophy Supplement |volume=33 |doi=10.1017/S1358246100002368 |date=1992 |pages=219–231 |language=en}} * {{cite book |last1=Iliopoulos |first1=John |last2=Tomaras |first2=Theodore N. |title=Elementary Particle Physics: The Standard Theory |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-265816-6 |url=https://books.google.com/books?id=y2dHEAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2021 }} * {{cite web |last1=Inwagen |first1=Peter van |title=Problem of Universals |url=https://www.britannica.com/topic/problem-of-universals |website=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |access-date=1 July 2026 |language=en |date=2023}} * {{cite book |last1=Ioannidis |first1=Stavros |last2=Vishne |first2=Gal |last3=Hemmo |first3=Meir |last4=Shenker |first4=Orly |editor-last1=Ioannidis |editor-first1=Stavros |editor-last2=Vishne |editor-first2=Gal |editor-last3=Hemmo |editor-first3=Meir |editor-last4=Shenker |editor-first4=Orly |title=Levels of Reality in Science and Philosophy: Re-examining the Multi-level Structure of Reality |publisher=Springer Nature |isbn=978-3-030-99425-9 |url=https://books.google.com/books?id=TD90EAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=1. Introduction |date=2022 |pages=1–10}} * {{cite book |last1=Irvine |first1=Andrew D. |editor-last1=Irvine |editor-first1=Andrew D. |title=Philosophy of Mathematics |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-093058-9 |url=https://books.google.com/books?id=mbn35b2ghgkC&pg=PA1 |language=en |chapter=Preface |date=2009 |pages=ix–xiii}} * {{cite book |last1=Jacquette |first1=Dale |title=Ontology |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-48959-7 |url=https://books.google.com/books?id=NmPfBQAAQBAJ&pg=PA207 |date=2014 |language=en}} * {{cite book |last1=Janaway |first1=Christopher |title=Self and World in Schopenhauer's Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-825003-6 |chapter-url=https://academic.oup.com/book/2954/chapter-abstract/143638920?redirectedFrom=fulltext |language=en |chapter=10. The Primacy of Will |date=1999 |pages=248–270 }} * {{cite encyclopedia |last1=Janiak |first1=Andrew |title=Kant's Views on Space and Time |url=https://plato.stanford.edu/entries/kant-spacetime/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=26 March 2024 |date=2022 |language=en}} * {{cite book |last1=Jaroszyński |first1=Piotr |title=Culture: A Drama of Nature and Person |publisher=Brill |isbn=978-90-04-69118-6 |url=https://books.google.com/books?id=LtL7EAAAQBAJ&pg=PA254 |language=en |date=2023 }} * {{cite book |last1=Jaworski |first1=William |title=Philosophy of Mind: A Comprehensive Introduction |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-4443-3367-1 |edition=1 |date=2011 |language=en}} * {{cite book |last1=Kennick |first1=W. E. |chapter=Appearance and Reality |url=https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/appearance-and-reality |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |volume=1 |edition=2nd |date=2006 |publisher=Thomson Gale, Macmillan Reference |isbn=978-0-02-865780-6 |pages=229–233 |language=en}} * {{cite book |last1=Kern |first1=Andrea |title=Sources of Knowledge: On the Concept of a Rational Capacity for Knowledge |date=2017 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-41611-6 |url=https://books.google.com/books?id=eyh5DQAAQBAJ&pg=PA8 |language=en }} * {{cite book |last1=Khan |first1=Wasim Ahmed |last2=Raouf |first2=Abdul |last3=Cheng |first3=Kai |title=Virtual Manufacturing |publisher=Springer |isbn=978-0-85729-186-8 |url=https://books.google.com/books?id=cAEKKXHTOVkC&pg=PA1 |language=en |date=2011 }} * {{cite book |last1=Kim |first1=Jaegwon |title=Philosophy of Mind |publisher=Westview Press |isbn=978-0-8133-4458-4 |edition=3rd |date=2011 |language=en}} * {{cite book |last1=Kind |first1=Amy |title=Philosophy of Mind: The Basics |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-61354-1 |url=https://books.google.com/books?id=saPSDwAAQBAJ&pg=PT62 |language=en |date=2020}} * {{cite book |last=Kirk |first=G. S. |editor-last1=Rée |editor-first1=Jonathan |editor-last2=Urmson |editor-first2=J. O. |title=The Concise Encyclopedia of Western Philosophy |date=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-33177-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uewoLyIw_DQC |language=en |chapter=Presocratics |pages=308–317 }} * {{cite book |last=Klein |first=Peter D. |date=1998 |chapter=Knowledge, Concept of |editor1-last=Craig |editor1-first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/knowledge-concept-of/v-1 |doi=10.4324/9780415249126-P031-1 |isbn=978-0-415-25069-6 |language=en}} * {{cite book |last1=Koepsell |first1=David |editor1-last=Zaibert |editor1-first=Leo |title=The Theory and Practice of Ontology |publisher=Springer |isbn=978-1-137-55278-5 |url=https://books.google.com/books?id=_raiDQAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=Social Reality, Law, and Justice |date=2016 |pages=79–94}} * {{cite book |last1=Koons |first1=Robert C. |last2=Pickavance |first2=Timothy |title=The Atlas of Reality: A Comprehensive Guide to Metaphysics |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-11612-7 |url=https://books.google.com/books?id=FLH4DQAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2017 }} * {{cite book |last1=Kragh |first1=Helge |title=An Introduction to the Historiography of Science |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-38921-1 |url=https://books.google.com/books?id=OX7d7u_2rF4C&pg=PA41 |language=en |date=1987}} * {{cite book |last1=Krause |first1=Michael Richard |title=Cern: How We Found The Higgs Boson |publisher=World Scientific |isbn=978-981-4623-48-3 |url=https://books.google.com/books?id=wx63CgAAQBAJ&pg=PA227 |language=en |date=2014 }} * {{cite book |last1=Kreith |first1=Frank |last2=West |first2=Ronald E. |title=CRC Handbook of Energy Efficiency |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8493-2514-4 |url=https://books.google.com/books?id=PePq7o6mAbwC&pg=PA19 |language=en |date=1996 }} * {{cite book |last1=Kuhn |first1=Thomas S. |editor1-last=Sture |editor1-first=Allén |title=Possible Worlds in Humanities, Arts and Sciences: Proceedings of Nobel Symposium 65 |date=2010 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-086685-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=c_eYe6NVaDMC&pg=PA13 |language=en |chapter=Possible Worlds in History of Science |pages=9–32 }} * {{cite book |last1=Kumar |first1=ShashiPrabha |title=Categories, Creation and Cognition in Vaiśeṣika Philosophy |publisher=Springer |isbn=978-981-13-2965-4 |url=https://books.google.com/books?id=Jr2YDwAAQBAJ&pg=PA34 |language=en |date=2019 }} * {{cite web |last1=Ladyman |first1=James |title=Structural Realism |url=https://plato.stanford.edu/entries/structural-realism/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=22 June 2026 |date=2023 |language=en}} * {{cite journal |last1=Lambare |first1=Justo Pastor |title=On the Meaning of Local Realism |journal=Foundations of Physics |volume=52 |issue=5 |doi=10.1007/s10701-022-00618-1 |date=2022 |language=en}} * {{cite journal |last1=Laudisa |first1=Federico |title=How and When Did Locality Become 'Local Realism'? A Historical and Critical Analysis (1963–1978) |journal=Studies in History and Philosophy of Science |volume=97 |doi=10.1016/j.shpsa.2022.11.008 |date=2023 |pages=44–57 |language=en}} * {{cite book |last1=Leaman |first1=Oliver |title=Key Concepts in Eastern Philosophy |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-68905-7 |language=en |date=2002 }} * {{cite web |last1=Liston |first1=Michael |title=Scientific Realism and Antirealism |url=https://iep.utm.edu/scientific-realism-antirealism/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=22 June 2026 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last1=Littlejohn |first1=Ronnie |title=Daoist Philosophy |url=https://iep.utm.edu/daoismdaoist-philosophy/ |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=30 March 2024 |language=en}} * {{cite journal |last1=Livingston |first1=Paul M. |title=Russellian and Wittgensteinian Atomism |journal=Philosophical Investigations |volume=24 |issue=1 |doi=10.1111/1467-9205.00134 |date=2001 |pages=30–54 |language=en}} * {{cite book |last1=Loux |first1=Michael J. |editor1-last=Loux |editor1-first=Michael J. |editor2-last=Zimmerman |editor2-first=Dean W. |title=The Oxford Handbook of Metaphysics |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-928422-1 |language=en |chapter=21. Realism and Anti-realism: Dummett's Challenge |date=2005 |pp=633–664}} * {{cite book |last1=Loux |first1=Michael J. |last2=Crisp |first2=Thomas M. |title=Metaphysics: A Contemporary Introduction |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1-138-63933-1 |edition=4th |language=en}} * {{cite book |last1=Lowe |first1=E. J. |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780199264797.001.0001/acref-9780199264797-e-1806 |chapter=Being |date=2005 |page=84 |language=en}} * {{cite book |last1=Lowe |first1=E. J. |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780199264797.001.0001/acref-9780199264797-e-1806 |language=en |chapter=Ontology |date=2005a }} * {{cite book |last1=Lowe |first1=E. J. |editor1-last=Beckermann |editor1-first=Ansgar |editor2-last=McLaughlin |editor2-first=Brian P. |editor3-last=Walter |editor3-first=Sven |title=The Oxford Handbook of Philosophy of Mind |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926261-8 |edition=1st |doi=10.1093/oxfordhb/9780199262618.003.0004 |language=en |chapter=Dualism |date=2009 |pages=66–84}} * {{cite book |last1=MacIntyre |first1=Alasdair |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |publisher=Thomson Gale, Macmillan Reference |isbn=978-0-02-865780-6 |edition=2nd |volume=1 |chapter=Being |date=2006 |pages=527–532 |url=https://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/language-linguistics-and-literary-terms/english-vocabulary-d/being |language=en}} * {{cite book |last1=MacLean |first1=James |title=Rethinking Law as Process: Creativity, Novelty, Change |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-69776-0 |url=https://books.google.com/books?id=6n-hQpt6r3sC&pg=PA51 |language=en |date=2012 }} * {{cite encyclopedia |last1=MacLeod |first1=Mary C. |last2=Rubenstein |first2=Eric M. |title=Universals |url=https://iep.utm.edu/universa/ |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=24 March 2024 |archive-date=24 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193719/https://iep.utm.edu/universa/ |url-status=live |language=en}} * {{cite web |last1=Marek |first1=Johann |title=Alexius Meinong |url=https://plato.stanford.edu/entries/meinong/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=6 June 2026 |date=2024 |language=en}} * {{cite web |last1=Markie |first1=Peter |last2=Folescu |first2=M. |title=Rationalism vs. Empiricism |url=https://plato.stanford.edu/entries/rationalism-empiricism/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=29 February 2024 |date=2023 |archive-date=30 August 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060830003555/https://plato.stanford.edu/entries/rationalism-empiricism/ |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last1=Marshall |first1=Gordon |title=A Dictionary of Sociology |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-860986-5 |edition=3rd |url=https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/philosophy/philosophy-terms-and-concepts/realism-philosophy |date=2005 |language=en}} * {{cite book |last1=Maurin |first1=Anna-Sofia |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |chapter=Particulars |date=2019 |publisher=Routledge |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/particulars/v-2 |language=en |doi=10.4324/9780415249126-N040-2 |isbn=978-0-415-25069-6 }} * {{cite web |last1=Maurin |first1=Anna-Sofia |title=Tropes |url=https://plato.stanford.edu/entries/tropes/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=8 June 2026 |date=2024 |language=en}} * {{cite book |last1=McCauley |first1=Joseph L. |title=Classical Mechanics: Transformations, Flows, Integrable and Chaotic Dynamics |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-57882-0 |url=https://books.google.com/books?id=PxytO6eByI8C&pg=PA21 |language=en |date=1997 }} * {{cite book |last1=McInerny |first1=R. M. |title=New Catholic Encyclopedia |publisher=Thomson/Gale |isbn=978-0-7876-4005-7 |url=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/absolute |language=en |chapter=Absolute, the |date=2003 }} * {{cite book |last1=McIvor |first1=David W. |editor1-last=Darity |editor1-first=William A. |title=International Encyclopedia of the Social Sciences |publisher=Macmillan |isbn=978-0-02-865965-7 |edition=2nd |url=https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/philosophy/philosophy-terms-and-concepts/worldview-philosophy |chapter=Weltanschauung |date=2008 |language=en}} * {{cite book |last1=McKenzie |first1=Kerry |title=Fundamentality and Grounding |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-99799-4 |url=https://books.google.com/books?id=bMBgEAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2022 }} * {{cite book |last1=Meister |first1=Chad |title=Philosophy of Religion |publisher=Palgrave Macmillan UK |isbn=978-1-137-31475-8 |url=https://link.springer.com/chapter/10.1057/9781137314758_3 |language=en |chapter=Concepts of God/Ultimate Reality |date=2014 |pages=19–37}} * {{cite book |last1=Mendelson |first1=E. M. |editor1-last=Darity |editor1-first=William A. |title=International Encyclopedia of the Social Sciences |publisher=Macmillan |isbn=978-0-02-865965-7 |edition=2nd |url=https://www.encyclopedia.com/social-sciences/applied-and-social-sciences-magazines/world-view |chapter=World View |date=2008 |language=en}} * {{cite web |last1=Menon |first1=Sangeetha |title=Vedanta, Advaita |url=https://iep.utm.edu/advaita-vedanta/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=14 June 2026 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last1=Menzel |first1=Christopher |title=Possible Worlds |url=https://plato.stanford.edu/entries/possible-worlds/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=24 March 2024 |date=2016 |language=en}} * {{cite web |last1=Menzel |first1=Christopher |title=Possible Worlds |url=https://plato.stanford.edu/entries/possible-worlds/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=4 June 2026 |date=2025 |language=en}} * {{cite book |last1=Merricks |first1=Trenton |editor1-last=Zimmerman |editor1-first=Dean W. |title=Oxford Studies in Metaphysics |volume=2 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-929058-1 |url=https://books.google.com/books?id=cqOM0YJuzXEC&pg=PA103 |language=en |chapter=4. Goodbye Growing Block |date=2006 |pages=103–110}} * {{cite journal |last1=Meyer |first1=Aiden |title=Radical Ontic Structural Realism as a Structuralist Existence Monism |journal=Synthese |volume=206 |issue=2 |doi=10.1007/s11229-025-05120-5 |date=2025 |doi-access=free |language=en}} * {{cite web |last1=Miller |first1=Alexander |title=Realism |url=https://plato.stanford.edu/entries/realism/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=21 June 2026 |date=2026 |language=en}} * {{cite book |last1=Moreland |first1=J. P. |last2=Craig |first2=William Lane |author1-link=J. P. Moreland |author2-link=William Lane Craig |title=Philosophical Foundations for a Christian Worldview |publisher=InterVarsity Press |isbn=978-0-8308-2694-0 |url=https://books.google.com/books?id=mPEN_EDiZuQC&pg=PA95 |language=en |date=2003 }} * {{cite web |last1=Morley |first1=Brian |title=God, Western Concepts of |url=https://iep.utm.edu/god-west/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=1 July 2026 |language=en}} * {{cite book |last1=Moser |first1=Paul K. |title=The Oxford Handbook of Epistemology |chapter=13. Scientific Knowledge |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-020818-9 |language=en }} * {{cite book |last1=Moser |first1=Paul K. |editor1-last=Greco |editor1-first=John |title=The Oxford Handbook of Skepticism |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-990985-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1ETRCwAAQBAJ&pg=PA200 |language=en |chapter=Religious Skepticism |date=2011 |pages=200–224 |doi=10.1093/oxfordhb/9780195183214.003.0010}} * {{cite book |last1=Mossman |first1=Kenneth L. |title=The Complexity Paradox: The More Answers We Find, the More Questions We Have |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-933034-8 |url=https://books.google.com/books?id=ecxLBAAAQBAJ&pg=PA19 |language=en |date=2014 }} * {{cite journal |last1=Mukumbang |first1=Ferdinand C. |last2=De Souza |first2=Denise E. |last3=Eastwood |first3=John G. |title=The Contributions of Scientific Realism and Critical Realism to Realist Evaluation |journal=Journal of Critical Realism |volume=22 |issue=3 |doi=10.1080/14767430.2023.2217052 |date=2023 |pp=504–524 |language=en}} * {{cite web |last1=Mulder |first1=Dwayne H. |title=Objectivity |url=https://iep.utm.edu/objectiv/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=26 June 2026 |language=en}} * {{cite book |last1=Nagel |first1=Thomas |chapter=Dualism |page=221 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Naschak |first1=Bruce Stephen |title=The Global Mystical Tradition |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1-79363-791-8 |url=https://books.google.com/books?id=ZCOjEAAAQBAJ&pg=PA43 |language=en |date=2023 }} * {{cite web |last1=Nelson |first1=Michael |title=Existence |url=https://plato.stanford.edu/entries/existence/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=6 August 2023 |date=2022 |archive-date=3 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180903000135/https://plato.stanford.edu/entries/existence/ |url-status=live |language=en}} * {{cite web |last1=O'Brien |first1=Daniel |title=Perception, Objects of |url=https://iep.utm.edu/perc-obj/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=26 June 2026 |language=en}} * {{cite web |last1=O'Connor |first1=Cailin |last2=Goldberg |first2=Sanford |last3=Goldman |first3=Alvin I. |author2-link=Sanford Goldberg |title=Social Epistemology |url=https://plato.stanford.edu/entries/epistemology-social/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=29 July 2024 |date=2024 |archive-date=3 May 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19980503004746/https://plato.stanford.edu/entries/epistemology-social/ |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last1=Oddie |first1=Graham |title=The International Encyclopedia of Ethics |publisher=Wiley |isbn=978-1-4051-8641-4 |edition=1st |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781444367072.wbiee588 |language=en |chapter=Value Realism |doi=10.1002/9781444367072.wbiee588 |date=2013 }} * {{cite encyclopedia |chapter-url=https://www.oed.com/dictionary/reality_n?tl=true |encyclopedia=Oxford English Dictionary |date=2026 |publisher=Oxford University Press |edition=3rd |chapter=Reality, n. |author=OED staff |language=en}} * {{cite book |last1=Oliver |first1=Alex |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |chapter=Value, Ontological Status of |doi=10.4324/9780415249126-N066-1 |date=1998 |isbn=978-0-415-25069-6 |language=en}} * {{cite book |last1=Oliver |first1=Alexander D. |chapter=Abstract Entities |page=3 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite web |last1=Orilia |first1=Francesco |last2=Paolini Paoletti |first2=Michele |title=Properties |url=https://plato.stanford.edu/entries/properties/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=2 July 2024 |date=2022 |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416092556/https://plato.stanford.edu/entries/properties/ |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last1=Palmer |first1=Clare |title=Environmental Ethics and Process Thinking |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-826952-6 |url=https://books.google.com/books?id=ZT2pI9IMiYUC&pg=PA175 |language=en |date=1998 }} * {{cite book |last1=Pani |first1=Binita |title=The Indian Scriptures and the Life Divine |publisher=Ashish Publishing House |isbn=978-81-7024-592-6 |url=https://books.google.com/books?id=KMb9MmZTAdsC&pg=PA39 |language=en |date=1993 }} * {{cite web |last1=Parent |first1=Ted |title=Modal Metaphysics |url=https://iep.utm.edu/mod-meta/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=4 June 2026 |language=en}} * {{cite book |last1=Pelczar |first1=Michael |title=Sensorama: A Phenomenalist Analysis of Spacetime and Its Contents |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-104706-0 |url=https://books.google.com/books?id=tkjTBgAAQBAJ&pg=PA115 |language=en |date=2015 }} * {{cite journal |last1=Penrose |first1=Roger |title=What Is Reality? |journal=New Scientist |volume=192 |issue=2578 |doi=10.1016/S0262-4079(06)61094-4 |date=2006 |pages=32–39 |language=en}} * {{cite book |last1=Perkowitz |first1=Sidney |title=Physics: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-881394-1 |url=https://books.google.com/books?id=8W6fDwAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2019 }} * {{cite book |last1=Perrett |first1=Roy W. |title=An Introduction to Indian Philosophy |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85356-9 |url=https://books.google.com/books?id=q7wwCwAAQBAJ&pg=PA7 |language=en |date=2016 }} * {{cite book |last1=Peters |first1=Michael A. |title=Wittgenstein, Education and the Problem of Rationality |publisher=Springer Nature Singapore |isbn=978-981-15-9972-9 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=UakWEAAAQBAJ&pg=PA31 |language=en |chapter=2.c Wittgenstein and the Rise of Linguistic Philosophy |date=2021 |pages=31–45 }} * {{cite web |last1=Peterson |last2=Poli |first2=Roberto |first1=Keith |title=Nicolai Hartmann |url=https://plato.stanford.edu/entries/nicolai-hartmann/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=14 June 2026 |date=2026 |language=en}} * {{cite book |last1=Petkov |first1=Vesselin |editor1-last=Ashtekar |editor1-first=Abhay |editor2-last=Petkov |editor2-first=Vesselin |title=Springer Handbook of Spacetime |publisher=Springer |isbn=978-3-642-41992-8 |url=https://books.google.com/books?id=Gi9nBAAAQBAJ&pg=PA153 |language=en |chapter=8. Physics as Spacetime Geometry |date=2014 |pages=141–164}} * {{cite book |last1=Plebani |first1=Matteo |editor1-last=Falguera |editor1-first=José L. |editor2-last=Martínez-Vidal |editor2-first=Concha |title=Abstract Objects: For and Against |publisher=Springer |isbn=978-3-030-38242-1 |url=https://books.google.com/books?id=2pbiDwAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=1. Recent Debates over the Existence of Abstract Objects: An Overview |date=2020 |pages=1–16}} * {{cite book |last1=Poli |first1=Roberto |editor1-last=Poli |editor1-first=Roberto |editor2-last=Scognamiglio |editor2-first=Carlo |editor3-last=Tremblay |editor3-first=Frederic |title=The Philosophy of Nicolai Hartmann |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-025418-1 |url=https://books.google.com/books?id=1Qya55bssVQC&pg=PA1 |language=en |chapter=Hartmann's Theory of Categories: Introductory Remarks |date=2011 }} * {{cite book |last1=Polkinghorne |first1=John |title=Quantum Theory: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-157767-3 |url=https://books.google.com/books?id=Zp7P8LayJJgC&pg=PA1 |language=en |date=2002 }} * {{cite web |last1=Pratt |first1=Alan |title=Nihilism |url=https://iep.utm.edu/nihilism/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=7 February 2025 |language=en}} * {{cite book |last1=Putnam |first1=Hilary |editor1-last=DeRose |editor1-first=Keith |editor2-last=Warfield |editor2-first=Ted A. |title=Skepticism: A Contemporary Reader |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-511827-8 |language=en |chapter=2. Brains in a Vat |date=1999 |pages=27–42}} * {{cite book |last1=Rangaswami |first1=Sudhakshina |title=The Roots of Vedānta |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-14-306445-9 |url=https://books.google.com/books?id=2snhxaaWDAYC&pg=PA114 |language=en |date=2012 }} * {{cite book |last1=Rée |first1=Jonathan |last2=Urmson |first2=J. O. |title=The Concise Encyclopedia of Western Philosophy |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-33177-2 |language=en |date=2004 }} * {{cite book |last1=Rescher |first1=Nicholas |title=Introduction to Value Theory |publisher=Prentice-Hall |oclc=1070925450 |language=en |date=1969 }} * {{cite book |last1=Rescher |first1=Nicholas |title=Unknowability: An Inquiry into the Limits of Knowledge |date=2009 |publisher=Lexington books |isbn=978-0-7391-3615-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Rescher |first1=Nicholas |title=Ignorance: On the Wider Implications of Deficient Knowledge |date=2009a |publisher=University of Pittsburgh Press |isbn=978-0-8229-6014-0 |language=en}} * {{cite book |last1=Rescher |first1=Nicholas |title=Reality and Its Appearance |publisher=Continuum |isbn=978-1-4411-5629-7 |language=en |date=2010 }} * {{cite book |last1=Rescher |first1=Nicholas |title=Understanding Reality: Metaphysics in Epistemological Perspective |publisher=Bloomsbury |isbn=979-8-216-27476-6 |url=https://books.google.com/books?id=jVyAEQAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=2018 }} * {{cite journal |last1=Reynolds |first1=Steven L. |title=Realism and the Meaning of 'Real' 1 |journal=Noûs |volume=40 |issue=3 |doi=10.1111/j.1468-0068.2006.00620.x |date=2006 |pages=468–494 |language=en}} * {{cite book |last1=Robertson |first1=Teresa |editor1-last=Russell |editor1-first=Gillian |editor2-last=Fara |editor2-first=Delia Graff |title=Routledge Companion to Philosophy of Language |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-59407-6 |url=https://books.google.com/books?id=czr880lvAPIC&pg=PA189 |language=en |chapter=2.2 Reference |date=2013 }} * {{cite web |last1=Robinson |first1=Howard |last2=Weir |first2=Ralph |title=Dualism |url=https://plato.stanford.edu/entries/dualism/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=5 December 2025 |date=2025 |language=en}} * {{cite book |last1=Romero |first1=Gustavo E. |title=Scientific Philosophy |publisher=Springer |isbn=978-3-319-97631-0 |url=https://books.google.com/books?id=5wJ2DwAAQBAJ&pg=PA135 |language=en |date=2018 }} * {{cite book |last1=Roussillon |first1=René |editor1-last=Mijolla |editor1-first=Alain de |title=International Dictionary of Psychoanalysis |publisher=Macmillan Reference USA |isbn=978-0-02-865924-4 |url=https://www.encyclopedia.com/psychology/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/reality-principle |date=2005 |language=en}} * {{cite web |last1=Ruzsa |first1=Ferenc |title=Sankhya |url=https://iep.utm.edu/sankhya/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=7 December 2025 |language=en}} * {{cite book |last1=Rønnow-Rasmussen |first1=Toni |editor1-last=Hirose |editor1-first=Iwao |editor2-last=Olson |editor2-first=Jonas |title=The Oxford Handbook of Value Theory |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-022143-0 |url=https://books.google.com/books?id=uvzVBgAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=Intrinsic and Extrinsic Value |date=2015 |pages=29–43}} * {{cite book |last1=Saatsi |first1=Juha |editor1-last=Saatsi |editor1-first=Juha |title=The Routledge Handbook of Scientific Realism |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-36291-7 |url=https://books.google.com/books?id=SFEPEAAAQBAJ&pg=PA2 |language=en |chapter=Introduction: Scientific Realism in the 21st Century |date=2017 |pp=1–4}} * {{cite book |last1=Sanchez |first1=N. |editor1-last=Sabbata |editor1-first=Venzo De |editor2-last=Zhang |editor2-first=Zhenjiu |title=Black Hole Physics |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-1679-4 |language=en |chapter=String Quantum Gravity and Black Holes |date=1992 |pages=359–380}} * {{cite book |last1=Schaffer |first1=Jonathan |editor1-last=Chalmers |editor1-first=David |editor2-last=Manley |editor2-first=David |editor3-last=Wasserman |editor3-first=Ryan |title=Metametaphysics: New Essays on the Foundations of Ontology |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-156768-1 |url=https://books.google.com/books?id=I_1QEAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |chapter=12. On What Grounds What |date=2009 |pages=347–383}} * {{cite journal |last1=Schaffer |first1=Jonathan |title=Monism: The Priority of the Whole |journal=The Philosophical Review |volume=119 |issue=1 |doi=10.1215/00318108-2009-025 |date=2010 |pages=31–76 |language=en}} * {{cite web |last1=Schaffer |first1=Jonathan |title=Monism |url=https://plato.stanford.edu/entries/monism/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=14 June 2026 |date=2018 |language=en}} * {{cite book |last1=Schmitt |first1=Richard |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |volume=7 |date=2006 |publisher=Macmillan |isbn=978-0-02-865789-9 |edition=2nd |chapter=Phenomenology |pages=278–299 |url=https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/philosophy/philosophy-terms-and-concepts/phenomenology |language=en}} * {{cite book |last1=Searle |first1=John R. |title=The Construction of Social Reality |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-02-928045-4 |url=https://books.google.com/books?id=zrLQwJCcoOsC&pg=PA1 |language=en |date=1995 }} * {{cite book |last1=Searle |first1=John R. |chapter=Truth: A Reconsideration of Strawson's Views |editor-last1=Hahn-last1=Hahn |editor-first1=Lewis Edwin |title=The Philosophy of P.F. Strawson |publisher=Open Court |isbn=978-0-8126-9377-5 |language=en |date=1998 |pages=385–401}} * {{cite book |last1=Searle |first1=John R. |title=Mind: A Brief Introduction |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-515733-8 |date=2004 |language=en}} * {{cite journal |last1=Sebens |first1=Charles |title=What's Everything Made Of? |journal=American Scientist |volume=108 |issue=1 |doi=10.1511/2020.108.1.42 |date=2020 |page=42 |language=en}} * {{cite book |last1=Shapiro |first1=Stuart C. |title=Encyclopedia of Cognitive Science |date=2006 |publisher=Wiley |isbn=978-0-470-01619-0 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/0470018860.s00058 |language=en |chapter=Knowledge Representation |doi=10.1002/0470018860.s00058 }} * {{cite journal |last1=Sheikh |first1=Mona Kanwal |title=Worldviews and Conflict Analysis |journal=Negotiation Journal |volume=38 |issue=3 |doi=10.1111/nejo.12411 |date=2022 |pages=383–396|pmc=9827816 |language=en}} * {{cite book |last1=Sider |first1=Theodore |title=Logic for Philosophy |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-265881-4 |url=https://books.google.com/books?id=GK8SEAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en}} * {{cite book |last1=Simmons |first1=Keith |editor1-last=Borchert |editor1-first=Donald M. |title=Encyclopedia of Philosophy |volume=9 |date=2006 |publisher=Thomson Gale, Macmillan Reference |isbn=978-0-02-865780-6 |edition=2nd |url=https://www.encyclopedia.com/medicine/psychology/psychology-and-psychiatry/truth |chapter=Truth |pages=534–542 |language=en}} * {{cite book |last1=Smart |first1=Ninian |title=World Philosophies |date=2008 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-41188-2 |edition=2nd |language=en}} * {{cite web |last1=Smith |first1=David Woodruff |title=Phenomenology |url=https://plato.stanford.edu/entries/phenomenology/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=28 June 2026 |date=2018 |language=en}} * {{cite journal |last1=Smith |first1=Emmanuel |title=Doxastic Justification and Testimonial Beliefs |journal=Episteme |doi=10.1017/epi.2023.49 |date=2023 |volume=22 |pages=179–192 |issn=1750-0117 |doi-access=free |language=en}} * {{cite book |last1=Sonneveld |first1=Helmi B. |last2=Loening |first2=Kurt L. |title=Terminology: Applications in interdisciplinary communication |date=1993 |publisher=John Benjamins Publishing |isbn=978-90-272-7400-7 |language=en }} * {{cite book |last1=Sprigge |first1=T. L. S. |chapter=Absolute, the |page=2 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Stanford |first1=Michael |title=An Introduction to the Philosophy of History |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-631-19941-0 |url=https://books.google.com/books?id=PijhEAAAQBAJ&pg=PA1 |language=en |date=1998}} * {{cite book |last1=Steinhardt |first1=Paul |editor1-last=Brockman |editor1-first=John |title=The Universe: Leading Scientists Explore the Origin, Mysteries, and Future of the Cosmos |publisher=Harper Collins |isbn=978-0-06-229609-2 |language=en |chapter=2. The Cyclic Universe |date=2014 }} * {{cite book |last1=Stern |first1=A. |title=Quantum Theoretic Machines: What is thought from the point of view of Physics? |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-054013-9 |url=https://books.google.com/books?id=buzuYtjU5o0C&pg=PA1 |language=en |date=2000 }} * {{cite web |last1=Steup |first1=Matthias |last2=Neta |first2=Ram |title=Epistemology |url=https://plato.stanford.edu/entries/epistemology/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=12 July 2024 |date=2024 |archive-date=21 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200721023728/https://plato.stanford.edu/entries/epistemology/ |url-status=live |language=en}} * {{cite encyclopedia |last1=Studtmann |first1=Paul |title=Aristotle's Categories |url=https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-categories/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=22 March 2024 |date=2024 |language=en}} * {{cite book |last1=Sułkowski |first1=Łukasz |last2=Dacko-Pikiewicz |first2=Zdzisława |last3=Szczepańska-Woszczyna |first3=Katarzyna |title=Philosophy and Management: Great Minds and Organizational Ideas |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-04-042381-3 |language=en |date=2025 }} * {{cite web |last1=Swartz |first1=Norman |title=Laws of Nature |url=https://iep.utm.edu/lawofnat/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=15 June 2026 |language=en}} * {{cite book |last1=Søvik |first1=Atle Ottesen |title=A Basic Theory of Everything: A Fundamental Theoretical Framework for Science and Philosophy |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-077104-6 |language=en |date=2022 }} * {{cite web |last1=Tahko |first1=Tuomas E. |title=Fundamentality |url=https://plato.stanford.edu/entries/fundamentality/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=14 June 2026 |date=2023 |language=en}} * {{cite book |last1=Tallant |first1=Jonathan |title=Metaphysics: An Introduction |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1-350-00671-3 |edition=2nd |date=2017 |language=en}} * {{cite book |last1=Tanesini |first1=Alessandra |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |chapter=Social Epistemology |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/social-epistemology/v-2 |publisher=Routledge |access-date=29 July 2024 |doi=10.4324/0123456789-P046-2 |date=2017 |isbn=978-0-415-25069-6 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last1=Thomasson |first1=Amie |title=Categories |url=https://plato.stanford.edu/entries/categories/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=20 March 2024 |date=2022 |archive-date=8 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008154635/https://plato.stanford.edu/entries/categories/ |url-status=live |language=en}} * {{cite web |last1=Vaidman |first1=Lev |title=Many-Worlds Interpretation of Quantum Mechanics |url=https://plato.stanford.edu/entries/qm-manyworlds/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=4 June 2026 |date=2021 |language=en}} * {{cite web |last1=Vintiadis |first1=Elly |title=Emergence |url=https://iep.utm.edu/emergence/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=14 June 2026 |language=en}} * {{cite web |last1=Wang |first1=Robin R. |title=Yinyang (Yin-yang) |url=https://iep.utm.edu/yinyang/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=10 December 2025 |language=en}} * {{cite book |last1=Wang |first1=Yueqing |last2=Bao |first2=Qinggang |last3=Guan |first3=Guoxing |title=History of Chinese Philosophy Through Its Key Terms |publisher=Nanjing University Press |isbn=978-981-15-2572-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=gSfXDwAAQBAJ&pg=PA3 |language=en |chapter=1. Way (Dao, 道) |date=2020 |pages=1–18 }} * {{cite encyclopedia |last1=Wardy |first1=Robert |title=Categories |url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/categories/v-1 |encyclopedia=Routledge Encyclopedia of Philosophy |publisher=Routledge |access-date=22 March 2024 |language=en |date=1998 |doi=10.4324/9780415249126-N005-1 |isbn=978-0-415-25069-6 |url-access=subscription }} * {{cite encyclopedia |last1=Weatherson |first1=Brian |title=The Problem of the Many |url=https://plato.stanford.edu/entries/problem-of-many/ |encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=19 November 2024 |date=2023 |language=en}} * {{cite book |last1=Webel |first1=Charles P. |title=The World as Idea: A Conceptual History |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-74671-3 |language=en |date=2021 }} * {{cite book |last1=Weinert |first1=Friedel |title=The Scientist as Philosopher: Philosophical Consequences of Great Scientific Discoveries |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-3-540-21374-1 |url=https://books.google.com/books?id=-R4ANHu-csMC&pg=PA130 |language=en |date=2004 }} * {{cite book |last1=Westerhoff |first1=Jan |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |chapter=Categories |chapter-url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/categories/v-2 |publisher=Routledge |doi=10.4324/9780415249126-N005-2 |date=2019 |isbn=978-0-415-25069-6 |language=en}} * {{cite book |last1=Wheeler |first1=Tom |title=Transformed Thinking: A Defense of the Christian Worldview, English Standard Version |publisher=Ambassador International |isbn=978-1-62020-747-5 |language=en |date=2020 }} * {{cite book |last1=White |first1=Alan |title=Toward a Philosophical Theory of Everything: Contributions to the Structural-Systematic Philosophy |publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-62356-718-7 |language=en |date=2014 }} * {{cite book |last1=Wilson |first1=Catherine |chapter=Appearance and Reality |pages=43–44 |date=2005 |editor1-last=Honderich |editor1-first=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926479-7 |language=en}} * {{cite book |last1=Wu |first1=Guo |title=An Anthropological Inquiry Into Confucianism: Ritual, Emotion, and Rational Principle |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1-79365-432-8 |url=https://books.google.com/books?id=zRVmEAAAQBAJ |language=en |date=2022 }} * {{cite book |last1=Yijie |first1=Tang |editor1-last=Mou |editor1-first=Zhongjian |title=Taoism |publisher=Brill |isbn=978-90-04-17453-5 |url=https://books.google.com/books?id=OtkMuSA5pNsC&pg=PA170 |language=en |chapter=Cheng Xuanying and the Study of the Twofold Mystery |date=2012 }} * {{cite book |last1=Zagzebski |first1=Linda |author1-link=Linda Zagzebski |date=1999 |chapter=What Is Knowledge? |editor1-last=Greco |editor1-first=John |editor2-last=Sosa |editor2-first=Ernest |title=The Blackwell Guide to Epistemology |publisher=Blackwell |pages=92–116 |isbn=978-0-631-20290-5 |doi=10.1002/9781405164863.ch3 |language=en}} * {{cite book |last1=Zagzebski |first1=Linda |title=Divine Motivation Theory |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-53576-2 |url=https://books.google.com/books?id=KhqPito92b8C&pg=PA1 |language=en |date=2004 }} * {{cite web |last1=Zahavi |first1=Dan |title=Edmund Husserl |url=https://plato.stanford.edu/entries/husserl/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=1 July 2026 |date=2025 |language=en}} * {{cite book |last1=Zhang |first1=Jiayan |title=One and Many: A Comparative Study of Plato's Philosophy and Daoism Represented by Ge Hong |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-6118-6 |url=https://books.google.com/books?id=Vl4EEAAAQBAJ&pg=PA220 |language=en |date=2011 }} * {{cite journal |last1=Zhang |first1=Tong |title=Critical Realism: A Critical Evaluation |journal=Social Epistemology |volume=37 |issue=1 |doi=10.1080/02691728.2022.2080127 |date=2023 |pages=15–29|hdl=11250/3021156 |hdl-access=free |language=en}} {{refend}} == Lidhje të jashtme == {{Sister project links|Reality}} {{Authority control}} [[Kategoria:Realiteti| ]] [[Kategoria:Koncepte në metafizikë]] [[Kategoria:Koncepte në epistemologji]] [[Kategoria:Koncepte në logjikë]] [[Kategoria:Koncepte në filozofinë e gjuhës]] [[Kategoria:Koncepte në filozofinë e mendjes]] [[Kategoria:Koncepte në filozofinë e shkencës]] sqfll5bo6g2hqy1exr4n469tiqgmqok 10 22090 3026635 1429405 2026-08-18T09:21:32Z Smallem 126080 Konvertim në {{Navbox}} standard (heqje e tabelës me stile inline) përmes Claude AI 3026635 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Viti7Artikull | title = Viti7Artikull | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Shekulli {{{4}}}|◄]] * [[Shekulli {{{1}}}]] * [[Shekulli {{{5}}}]] * [[Shekulli {{{6}}}]] * [[Shekulli {{{7}}}|►]] * [[{{{4}}}{{{2}}}0|◄]] * [[{{{8}}}0]] * [[{{{9}}}0]] * [[{{{10}}}0]] * [[{{{1}}}{{{2}}}0]] * [[{{{11}}}0]] * [[{{{12}}}0]] * [[{{{13}}}0]] * [[{{{5}}}{{{2}}}0|►]] * [[{{{4}}}{{{2}}}{{{3}}}|◄◄]] * [[{{{10}}}{{{3}}}|◄]] * [[{{{1}}}{{{2}}}2]] * [[{{{1}}}{{{2}}}3]] * [[{{{1}}}{{{2}}}4]] * [[{{{1}}}{{{2}}}5]] * [[{{{1}}}{{{2}}}6]] * [[:Category:{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}|{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}]] * [[{{{1}}}{{{2}}}8]] * [[{{{1}}}{{{2}}}9]] * [[{{{11}}}0]] * [[{{{11}}}1]] * [[{{{11}}}2]] * [[{{{11}}}{{{3}}}|►]] * [[{{{5}}}{{{2}}}{{{3}}}|►►]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]] {{Dokumentacion}} </noinclude> i674ycbzolmzc70jryepzcywuqr9xke 3026653 3026635 2026-08-18T09:24:36Z Smallem 126080 Kthim sipas kërkesës përmes Claude AI 3026653 wikitext text/x-wiki <div style="border:1px solid #abaaba;background-color:#f9f9f9;" align="center"> {{VitiKokaArtikull}} [[Shekulli {{{4}}}|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[Shekulli {{{1}}}]] | ◄ '''[[Shekulli {{{5}}}]]''' ► | [[Shekulli {{{6}}}]] <nowiki>|</nowiki> [[Shekulli {{{7}}}|►]]<br /> [[{{{4}}}{{{2}}}0|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{8}}}0]] | [[{{{9}}}0]] | [[{{{10}}}0]] | ◄ '''[[{{{1}}}{{{2}}}0]]''' ► | [[{{{11}}}0]] | [[{{{12}}}0]] | [[{{{13}}}0]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{5}}}{{{2}}}0|►]]<br /> [[{{{4}}}{{{2}}}{{{3}}}|◄◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{10}}}{{{3}}}|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{1}}}{{{2}}}2]] | [[{{{1}}}{{{2}}}3]] | [[{{{1}}}{{{2}}}4]] | [[{{{1}}}{{{2}}}5]] | [[{{{1}}}{{{2}}}6]] | ◄ '''[[:Category:{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}|{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}]]''' ► | [[{{{1}}}{{{2}}}8]] | [[{{{1}}}{{{2}}}9]] | [[{{{11}}}0]] | [[{{{11}}}1]] | [[{{{11}}}2]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{11}}}{{{3}}}|►]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{5}}}{{{2}}}{{{3}}}|►►]] </div><div style="margin-bottom:7px;"></div> <noinclude> [[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]]</noinclude> g4tagkax6sd45shdpl1gggpb4bka74h 0 22577 3026659 2705464 2026-08-18T09:32:01Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{UNMIK}} (stampë e njëjtë në përmbajtje) përmes Claude AI 3026659 wikitext text/x-wiki [[Figura:Peterseni.jpg|thumb|200px|Søren Jessen-Petersen]] {{UNMIK}} '''Søren Jessen-Petersen''' (lindur në 1945, [[Nørresundby]], [[Danimarka|Danimarkë]]) është një diplomat danez që ka shërbyer në Kosovë nga qershori 2004 deri në qershor 2006 si [[PSSP|kryeadministrator i Kosovës]], emëruar nga sekretari gjeneral i Kombeve të Bashkuara, [[Kofi Annan]]. Edhe pse është jurist, ai për një kohë edhe është marrë me punë gazetareske. Ka një përvojë të gjatë si diplomat në arenën ndërkombëtare. Ka punuar në Bosnje dhe Maqedoni për [[OKB]] dhe [[Bashkimi Evropian|BE]]. Jessen-Petersen erdhi në Kosovë pas kryeadministratorit finlandez, [[Harri Holkeri]], që dha dorëheqje për shkak të gjendjes shëndetësore por edhe trazirave të 17 dhe 18 marsit 2004. Nga kosovarët, posaçërisht nga shqiptarët, konsiderohet si kryeadministratori më i sukseshëm që Kosova ka pasur. ==Lidhje të jashtme== * [http://www.unmikonline.org/srsg/srsg.htm Biografia] në flaqen e UNMIK-ut {{Cung}} [[Kategoria:Kryeadministratorë në Kosovë|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Politikanë danezë]] [[Kategoria:Lindje 1945]] dn2u8tiq0qr1vuh7md5qemn1normlvz 0 22581 3026660 2941778 2026-08-18T09:32:02Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{UNMIK}} (stampë e njëjtë në përmbajtje) përmes Claude AI 3026660 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Holkeri2.jpg|left]] {{UNMIK}} '''Harri Holkeri''' i lindur në vitin [[1937]] në [[Oripää]], [[Finlanda|Finlandë]] është një politikan finlandez që ka pasur postet: Kryeministër i Finlandës 1987-1991 dhe [[PSSP|kryeadministrator i Kosovës]] (PSSP), emëruar nga sekretari gjeneral i [[OKB|OKB-së]] [[Kofi Annan]], periudha: 2003- maj 2004.<ref>{{cito web|title=Harri Holkeri on kuollut|work=[[MTV3]]|url=http://www.mtv3.fi/uutiset/kotimaa.shtml/2011/08/1370691/harri-holkeri-on-kuollut|date=2011-08-07|accessdate=2011-08-07|language=fi}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.valtioneuvosto.fi/hakemisto/ministerikortisto/ministeritiedot.asp?nro=459|title=Ministerikortisto|publisher=Valtioneuvosto}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref name="mitä missä milloin">"What Where When – Citizen's Yearbook"/Mitä Missä Milloin – Kansalaisen vuosikirja, editions 1971, 1972, 1973, 1976, 1977, 1979, 1980; Otava Publications Ltd., Helsinki, [[Finlanda|Finlandë]])</ref> Dha dorëheqje si kryeadministrator i Kosovës në maj 2004. Këtë ai e arsyetoi me gjendjen e tij shëndetësore, edhe pse besohet që kritikat që UNMIK-u mori pas trazirave të marsit 2004 ishin shkaku kryesor i dorëheqjes së tij. == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * [https://web.archive.org/web/20051216082108/http://www.unmikonline.org/srsg/formersrsg4.htm Biografia tabelare] në faqe të UNMIK-ut [[Kategoria:Kryeadministratorë në Kosovë|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Politikanë finlandezë]] [[Kategoria:Lindje 1937]] [[Kategoria:Vdekje 2011]] nyxzzkj5cabnpwe4k14ebyddebl08tl 0 22584 3026661 1826045 2026-08-18T09:32:04Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{UNMIK}} (stampë e njëjtë në përmbajtje) përmes Claude AI 3026661 wikitext text/x-wiki [[Figura:Shtajneri.jpg|left]] {{UNMIK}} '''Michael Steiner''' i lindur në vitin 1949 në [[Mynihu]], [[Gjermani]] është një diplomat gjerman që ka ushtruar detyrën si kryeadministrator i Kosovës, emëruar nga sekretari gjeneral i [[OKB|OKB-së]], Kofi Annan, nga viti 2002?-2003. Kur erdhi në Kosovë, Steiner ishte i pamartuar, por gjatë kohës në Kosovë u dashurua në një vajzë Kosovare që ishte shumë vjet më e re se sa ai. Disa muaj më vonë, pasi që Steiner e la detyrën ata u martuan. == Lidhje të jashtme == * [http://www.unmikonline.org/srsg/formersrsg3.htm Biografia tabelare] në faqe të UNMIK-ut [[Kategoria:Kryeadministratorë në Kosovë|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Politikanë gjermanë]] [[Kategoria:Lindje 1949]] kkpc55bxc25j3acrslz4drfu0o1uk6f 0 22585 3026662 1991491 2026-08-18T09:32:05Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{UNMIK}} (stampë e njëjtë në përmbajtje) përmes Claude AI 3026662 wikitext text/x-wiki [[Figura:Haekkerupi.jpg|left]] {{UNMIK}} '''Hans Hækkerup''' i lindur në vitin [[1945]] në Kopenhagë, [[Danimarkë]] është një politikan socialdemokrat nga Danimarka që ka pasur postin e kryeadministratorit të Kosovës, emëruar nga sekretari gjeneral i [[OKB|OKB-së]], [[Kofi Annan]] periudha : 2001-2002. Ka pasur këto poste ministrore në Danimarkë : Ministër për çështje sociale, Ministër për punësim, Ministër për arsim dhe Ministër i mbrojtjes. Konsiderohet si një nga kryeadministratorët më të papëlqyer nga politikanët e Kosovës. == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20090405080930/http://www.unmikonline.org/srsg/formersrsg2.htm Biografia] në faqe të UNMIK-ut [[Kategoria:Kryeadministratorë në Kosovë|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Politikanë danezë]] [[Kategoria:Lindje 1945]] 7n4mjvzikqrs988l93uh9dyb2grd5d1 0 22590 3026663 2685626 2026-08-18T09:32:08Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{UNMIK}} (stampë e njëjtë në përmbajtje) përmes Claude AI 3026663 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Réception pour les Français de Shanghai 20100430 - 21.jpg|thumb|left|Kouchner (2010)]] {{UNMIK}} '''Bernard Kouchner''' i lindur në vitin [[1939]] në [[Avignon]], [[Franca|Francë]] është një politikan francez, që ka pasur postin e [[PSSP|kryeadministratorit të Kosovës]] (PSSP), i emëruar nga [[Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së]], [[Kofi Annan]] për periudhën: 1999-2000. Kouchner është bashkëthemelues i organizatës "[[Doctors Without Borders]]" "([[shq.]] Mjekë pa kufi)". Ai ka qenë edhe anëtar i [[Partia Komuniste Franceze|Partisë Komuniste Franceze]], por u përjashtua në vitin [[1966]]. Ka qenë dy herë [[Ministri i Shëndetësisë|ministër i shëndetësisë]] në [[Franca|Francë]]. {{clear}} == Mirënjohjet == * [[Medalja e Artë e Lirisë]] - [[Kosova|Kosovë]] [[Kategoria:Kryeadministratorë në Kosovë|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Politikanë francezë]] [[Kategoria:Lindje 1939]] 89tvba7gtve3w98fdpvnfeor0vjaw43 10 23048 3026397 1905248 2026-08-17T20:04:13Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Islamic prayer (lidhje vetëm për artikuj ekzistues) përmes Claude AI 3026397 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Namazi | title = ''[[Namazi]]'' (Namazi) | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | image = [[File:Kaaba mirror edit jj.jpg|120px|center]] | above = [[List of prayers#Namazis|Namazis]] - - | group1 = Categories and types | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Regular [[Farzi|mandatory]] prayers | list1 = *[[Namazi i Akshamit|Maghrib]] *(, [[Vitri]]) *[[Xhumaja|Jumu'ah]] (weekly Friday prayer) | group2 = Communal mandatory prayers | list2 = *[[Lutja e funeralit (Islam)|Salat al-Janazah]] *[[Namazi i Bajramit]] (according to some Islamic scholars) | group3 = | list3 = *[[Namazi i teravive]] *[[Namazi i Bajramit]] | group4 = Supererogatory prayers | list4 = *[[Hadithe mbi faljen e namazit|Prayers of the tradition]] *[[Namazet nafile|Voluntary prayers]] *[[Namazi i Duhasë]] *[[Nafl prayer#Ishraq prayer|Ishraq]] *[[Tehexhudi]] *{{illm|Night nafl prayer|ar|صلاة قيام الليل}} *[[Namazi i teravive]] *[[Vitri]] *{{illm|Tahiyyat masjid|ar|تحية المسجد}} | group5 = Occasional prayers | list5 = *[[Namazi i Istihares]] *{{illm|Sick prayer|ar|صلاة المريض}} *{{illm|Need prayer|ar|صلاة الحاجة}} *{{illm|Fear prayer|ar|صلاة الخوف}} *{{illm|Tasbih prayer|ar|صلاة التسابيح}} *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i teravive]] (Ramadan) }} | group2 = Prayer unit ('''') and<br />its constituents | list2 = *Intention ([[Nijeti]]) *[[Bismilahi]] *[[Teqbiri]] *[[Surja el-Fatiha]] *Recitation ** Proper pronunciation ([[Texhvidi]]) ** {{illm|Loud prayer|ar|صلاة جهرية}} ** {{illm|Silent prayer|ar|صلاة سرية}} *Prostration **[[Sexhde]] *([[Teshehudi]]) *Reverence ({{illm|Khouchouâa|ar|خشوع}}) *[[Plotësimi]] | group3 = [[Xhamia]] | list3 = *[[Mihrabi]] *Podium ([[Minberi]]) *Sermon ([[Hytbe]]) *Prayer hall ([[Musalla (Islam)]]) *[[Qilimi i lutjes]] (''sajjādah'') | group4 = Conditions | list4 = *Prayer call **[[Ezani]] **[[Ikameti]] *[[Kohët e namazeve]] *Prayer direction ([[Kibla]]) *Bath ([[Gusli]]) *Ablution ([[Abdesi]]) *Dry ablution ([[Tejemumi]]) *Screen or barrier ([[Sutreja]]) | below = [[Kategoria:Namaz|Category]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> grblj95uyrd3he2eqkokvbz39087dqt 3026398 3026397 2026-08-17T20:04:44Z Smallem 126080 Heqja e lidhjeve të kuqe (artikuj që nuk ekzistojnë në sqwiki) përmes Claude AI 3026398 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Namazi | title = ''[[Namazi]]'' (Namazi) | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | image = [[File:Kaaba mirror edit jj.jpg|120px|center]] | above = Namazis - - | group1 = Categories and types | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Regular [[Farzi|mandatory]] prayers | list1 = *[[Namazi i Akshamit|Maghrib]] *(, [[Vitri]]) *[[Xhumaja|Jumu'ah]] (weekly Friday prayer) | group2 = Communal mandatory prayers | list2 = *[[Lutja e funeralit (Islam)|Salat al-Janazah]] *[[Namazi i Bajramit]] (according to some Islamic scholars) | group3 = | list3 = *[[Namazi i teravive]] *[[Namazi i Bajramit]] | group4 = Supererogatory prayers | list4 = *[[Hadithe mbi faljen e namazit|Prayers of the tradition]] *[[Namazet nafile|Voluntary prayers]] *[[Namazi i Duhasë]] *[[Tehexhudi]] *[[Namazi i teravive]] *[[Vitri]] | group5 = Occasional prayers | list5 = *[[Namazi i Istihares]] *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i teravive]] (Ramadan) }} | group2 = Prayer unit ('''') and<br />its constituents | list2 = *Intention ([[Nijeti]]) *[[Bismilahi]] *[[Teqbiri]] *[[Surja el-Fatiha]] ** Proper pronunciation ([[Texhvidi]]) **[[Sexhde]] *([[Teshehudi]]) *[[Plotësimi]] | group3 = [[Xhamia]] | list3 = *[[Mihrabi]] *Podium ([[Minberi]]) *Sermon ([[Hytbe]]) *Prayer hall ([[Musalla (Islam)]]) *[[Qilimi i lutjes]] (''sajjādah'') | group4 = Conditions | list4 = **[[Ezani]] **[[Ikameti]] *[[Kohët e namazeve]] *Prayer direction ([[Kibla]]) *Bath ([[Gusli]]) *Ablution ([[Abdesi]]) *Dry ablution ([[Tejemumi]]) *Screen or barrier ([[Sutreja]]) | below = [[Kategoria:Namaz|Category]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> etypujm1131ou06a2sal3q3kwiic21h 3026406 3026398 2026-08-17T20:20:19Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Islamic prayer — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026406 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Namazi | title = ''[[Namazi]]'' (Namazi) | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | image = [[File:Kaaba mirror edit jj.jpg|120px|center]] | above = [[List of prayers#Namazis|Namazis]] - [[Prayer compensation]] - [[Namazi i Woman]] | group1 = Categories and types | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Regular [[Farzi|mandatory]] prayers | list1 = *[[Namazi i Fajr|Fajr]] ([[Namazi i Fajr nafl]], [[Qunut]]) *[[Namazi i Zuhr|Zuhr]] *[[Namazi i Asr|Asr]] *[[Namazi i Akshamit|Maghrib]] *[[Namazi i Isha|Isha]] ([[Chafa'a]], [[Vitri]]) *[[Xhumaja|Jumu'ah]] (weekly Friday prayer) | group2 = Communal mandatory prayers | list2 = *[[Lutja e funeralit (Islam)|Salat al-Janazah]] **[[Funeral prayer in absentia|in absentia]] *[[Namazi i Bajramit]] (according to some Islamic scholars) | group3 = [[Salah al jama'ah|Congregational prayers]] | list3 = *[[Jumu'ah]] *[[Namazi i teravive]] *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i Rain]] *[[Namazi i Eclipse]] | group4 = Supererogatory prayers | list4 = *[[Hadithe mbi faljen e namazit|Namazet of the tradition]] *[[Namazet nafile|Voluntary prayers]] *[[Namazi i Duhasë]] *[[Nafl prayer#Ishraq prayer|Ishraq]] *[[Tehexhudi]] *{{illm|Night nafl prayer|ar|صلاة قيام الليل}} *[[Namazi i teravive]] *[[Tawassul]] *[[Chafa'a]] *[[Vitri]] *{{illm|Tahiyyat masjid|ar|تحية المسجد}} | group5 = Occasional prayers | list5 = *[[Namazi i Istihares]] *[[Salat al-Tawba]] *{{illm|Sick prayer|ar|صلاة المريض}} *{{illm|Need prayer|ar|صلاة الحاجة}} *{{illm|Fear prayer|ar|صلاة الخوف}} *{{illm|Tasbih prayer|ar|صلاة التسابيح}} *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i teravive]] (Ramadan) }} | group2 = Prayer unit (''[[rakat|raka'ah]]'') and<br />its constituents | list2 = *Intention ([[Nijeti]]) *[[Bismilahi]] *[[Teqbiri]] *[[Surja el-Fatiha]] *Standing ([[Qiyam]]) *Recitation ** [[Qira'at]] ** Proper pronunciation ([[Texhvidi]]) ** [[Tilawa]] ** {{illm|Loud prayer|ar|صلاة جهرية}} ** {{illm|Silent prayer|ar|صلاة سرية}} *Supplication ([[Qunut]]) *Bowing ([[Ruku]]) *Prostration **[[Sexhde]] ***[[Sujud Sahwi]] ***[[Prostration of thanksgiving|Sujud Shukr]] ***[[Sujud Tilawa]] *[[Sitting in salah]] ([[Teshehudi]]) *Peace greeting ([[Taslim]]) *Reverence ({{illm|Khouchouâa|ar|خشوع}}) *[[Plotësimi]] | group3 = [[Xhamia]] | list3 = *[[Mihrabi]] *Podium ([[Minberi]]) *Sermon ([[Hytbe]]) *Prayer hall ([[Musalla (Islam)]]) *[[Qilimi i lutjes]] (''sajjādah'') | group4 = Conditions | list4 = *Prayer call **[[Ezani]] **[[Ikameti]] *[[Kohët e namazeve]] *[[Prayer forbidden times]] *Prayer direction ([[Kibla]]) *[[Islamic hygienical jurisprudence]] *[[Ritual purity in Islam]] **[[Junub]] **[[Menstruation in Islam]] **[[Istihadha]] **[[Najis]] *Bath ([[Gusli]]) *Ablution ([[Abdesi]]) *Dry ablution ([[Tejemumi]]) *Screen or barrier ([[Sutreja]]) | below = [[Kategoria:Namaz|Category]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 2744hs6vct2x0ilp3q9xc56du0yup4l 3026459 3026406 2026-08-17T20:53:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Namazi]] te [[Stampa:Islamic prayer]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026406 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Namazi | title = ''[[Namazi]]'' (Namazi) | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | image = [[File:Kaaba mirror edit jj.jpg|120px|center]] | above = [[List of prayers#Namazis|Namazis]] - [[Prayer compensation]] - [[Namazi i Woman]] | group1 = Categories and types | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Regular [[Farzi|mandatory]] prayers | list1 = *[[Namazi i Fajr|Fajr]] ([[Namazi i Fajr nafl]], [[Qunut]]) *[[Namazi i Zuhr|Zuhr]] *[[Namazi i Asr|Asr]] *[[Namazi i Akshamit|Maghrib]] *[[Namazi i Isha|Isha]] ([[Chafa'a]], [[Vitri]]) *[[Xhumaja|Jumu'ah]] (weekly Friday prayer) | group2 = Communal mandatory prayers | list2 = *[[Lutja e funeralit (Islam)|Salat al-Janazah]] **[[Funeral prayer in absentia|in absentia]] *[[Namazi i Bajramit]] (according to some Islamic scholars) | group3 = [[Salah al jama'ah|Congregational prayers]] | list3 = *[[Jumu'ah]] *[[Namazi i teravive]] *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i Rain]] *[[Namazi i Eclipse]] | group4 = Supererogatory prayers | list4 = *[[Hadithe mbi faljen e namazit|Namazet of the tradition]] *[[Namazet nafile|Voluntary prayers]] *[[Namazi i Duhasë]] *[[Nafl prayer#Ishraq prayer|Ishraq]] *[[Tehexhudi]] *{{illm|Night nafl prayer|ar|صلاة قيام الليل}} *[[Namazi i teravive]] *[[Tawassul]] *[[Chafa'a]] *[[Vitri]] *{{illm|Tahiyyat masjid|ar|تحية المسجد}} | group5 = Occasional prayers | list5 = *[[Namazi i Istihares]] *[[Salat al-Tawba]] *{{illm|Sick prayer|ar|صلاة المريض}} *{{illm|Need prayer|ar|صلاة الحاجة}} *{{illm|Fear prayer|ar|صلاة الخوف}} *{{illm|Tasbih prayer|ar|صلاة التسابيح}} *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i teravive]] (Ramadan) }} | group2 = Prayer unit (''[[rakat|raka'ah]]'') and<br />its constituents | list2 = *Intention ([[Nijeti]]) *[[Bismilahi]] *[[Teqbiri]] *[[Surja el-Fatiha]] *Standing ([[Qiyam]]) *Recitation ** [[Qira'at]] ** Proper pronunciation ([[Texhvidi]]) ** [[Tilawa]] ** {{illm|Loud prayer|ar|صلاة جهرية}} ** {{illm|Silent prayer|ar|صلاة سرية}} *Supplication ([[Qunut]]) *Bowing ([[Ruku]]) *Prostration **[[Sexhde]] ***[[Sujud Sahwi]] ***[[Prostration of thanksgiving|Sujud Shukr]] ***[[Sujud Tilawa]] *[[Sitting in salah]] ([[Teshehudi]]) *Peace greeting ([[Taslim]]) *Reverence ({{illm|Khouchouâa|ar|خشوع}}) *[[Plotësimi]] | group3 = [[Xhamia]] | list3 = *[[Mihrabi]] *Podium ([[Minberi]]) *Sermon ([[Hytbe]]) *Prayer hall ([[Musalla (Islam)]]) *[[Qilimi i lutjes]] (''sajjādah'') | group4 = Conditions | list4 = *Prayer call **[[Ezani]] **[[Ikameti]] *[[Kohët e namazeve]] *[[Prayer forbidden times]] *Prayer direction ([[Kibla]]) *[[Islamic hygienical jurisprudence]] *[[Ritual purity in Islam]] **[[Junub]] **[[Menstruation in Islam]] **[[Istihadha]] **[[Najis]] *Bath ([[Gusli]]) *Ablution ([[Abdesi]]) *Dry ablution ([[Tejemumi]]) *Screen or barrier ([[Sutreja]]) | below = [[Kategoria:Namaz|Category]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 2744hs6vct2x0ilp3q9xc56du0yup4l 3026492 3026459 2026-08-17T20:54:06Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026492 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Islamic prayer | title = ''[[Namazi]]'' (Namazi) | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | image = [[File:Kaaba mirror edit jj.jpg|120px|center]] | above = [[List of prayers#Namazis|Namazis]] - [[Prayer compensation]] - [[Namazi i Woman]] | group1 = Categories and types | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Regular [[Farzi|mandatory]] prayers | list1 = *[[Namazi i Fajr|Fajr]] ([[Namazi i Fajr nafl]], [[Qunut]]) *[[Namazi i Zuhr|Zuhr]] *[[Namazi i Asr|Asr]] *[[Namazi i Akshamit|Maghrib]] *[[Namazi i Isha|Isha]] ([[Chafa'a]], [[Vitri]]) *[[Xhumaja|Jumu'ah]] (weekly Friday prayer) | group2 = Communal mandatory prayers | list2 = *[[Lutja e funeralit (Islam)|Salat al-Janazah]] **[[Funeral prayer in absentia|in absentia]] *[[Namazi i Bajramit]] (according to some Islamic scholars) | group3 = [[Salah al jama'ah|Congregational prayers]] | list3 = *[[Jumu'ah]] *[[Namazi i teravive]] *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i Rain]] *[[Namazi i Eclipse]] | group4 = Supererogatory prayers | list4 = *[[Hadithe mbi faljen e namazit|Namazet of the tradition]] *[[Namazet nafile|Voluntary prayers]] *[[Namazi i Duhasë]] *[[Nafl prayer#Ishraq prayer|Ishraq]] *[[Tehexhudi]] *{{illm|Night nafl prayer|ar|صلاة قيام الليل}} *[[Namazi i teravive]] *[[Tawassul]] *[[Chafa'a]] *[[Vitri]] *{{illm|Tahiyyat masjid|ar|تحية المسجد}} | group5 = Occasional prayers | list5 = *[[Namazi i Istihares]] *[[Salat al-Tawba]] *{{illm|Sick prayer|ar|صلاة المريض}} *{{illm|Need prayer|ar|صلاة الحاجة}} *{{illm|Fear prayer|ar|صلاة الخوف}} *{{illm|Tasbih prayer|ar|صلاة التسابيح}} *[[Namazi i Bajramit]] *[[Namazi i teravive]] (Ramadan) }} | group2 = Prayer unit (''[[rakat|raka'ah]]'') and<br />its constituents | list2 = *Intention ([[Nijeti]]) *[[Bismilahi]] *[[Teqbiri]] *[[Surja el-Fatiha]] *Standing ([[Qiyam]]) *Recitation ** [[Qira'at]] ** Proper pronunciation ([[Texhvidi]]) ** [[Tilawa]] ** {{illm|Loud prayer|ar|صلاة جهرية}} ** {{illm|Silent prayer|ar|صلاة سرية}} *Supplication ([[Qunut]]) *Bowing ([[Ruku]]) *Prostration **[[Sexhde]] ***[[Sujud Sahwi]] ***[[Prostration of thanksgiving|Sujud Shukr]] ***[[Sujud Tilawa]] *[[Sitting in salah]] ([[Teshehudi]]) *Peace greeting ([[Taslim]]) *Reverence ({{illm|Khouchouâa|ar|خشوع}}) *[[Plotësimi]] | group3 = [[Xhamia]] | list3 = *[[Mihrabi]] *Podium ([[Minberi]]) *Sermon ([[Hytbe]]) *Prayer hall ([[Musalla (Islam)]]) *[[Qilimi i lutjes]] (''sajjādah'') | group4 = Conditions | list4 = *Prayer call **[[Ezani]] **[[Ikameti]] *[[Kohët e namazeve]] *[[Prayer forbidden times]] *Prayer direction ([[Kibla]]) *[[Islamic hygienical jurisprudence]] *[[Ritual purity in Islam]] **[[Junub]] **[[Menstruation in Islam]] **[[Istihadha]] **[[Najis]] *Bath ([[Gusli]]) *Ablution ([[Abdesi]]) *Dry ablution ([[Tejemumi]]) *Screen or barrier ([[Sutreja]]) | below = [[Kategoria:Namaz|Category]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> bsq72zdv4007o715jseh7hl9zwbcxxu 10 23087 3026644 2211470 2026-08-18T09:22:03Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026644 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp}}</noinclude> {| border="2" cellpadding="4" align="right" cellspacing="0" width="100%" style="margin: 0em 0em 0em 0; background: #ffffff; border: 1px #ffffff solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;color:#000" |- align="center" bgcolor="#BBDDFF" |colspan="7" align=center | <big><b>'''{{PAGENAME}}'''</b></big> |- |- align="center" bgcolor="#BBDDFF" |colspan="7" align=center|'''Mënyra dëftore''' |- | align=center bgcolor="#33CCFF" width="16%"|'''E tashme'''||align=center bgcolor="#33CCFF" width="16%"|'''E pakryer'''|| align=center bgcolor="#33CCFF" width="16%"|'''E kyer'''||align=center bgcolor="#33CCFF" width="16%"|'''E kryer e thjeshtë'''||align=center bgcolor="#33CCFF" width="16%"|'''E kryer e plotë''' (Më se e kryera)||align=center bgcolor="#33CCFF" width="16%"|'''E kryer e tejshkuar'''||align=center bgcolor="#33CCFF" width="16%"|'''E ardhme''' |- | '''unë''' {{{1}}}<br>'''ti''' {{{2}}}<br>'''ai/ajo''' {{{3}}}<br>'''ne''' {{{4}}}<br>'''ju''' {{{5}}}<br>'''ata/ato''' {{{6}}}||'''unë''' {{{7}}}<br>'''ti''' {{{8}}}<br>'''ai/ajo''' {{{9}}}<br>'''ne''' {{{10}}}<br>'''ju''' {{{11}}}<br>'''ata/ato''' {{{12}}}||'''unë''' {{{13}}}<br>'''ti''' {{{14}}}<br>'''ai/ajo''' {{{15}}}<br>'''ne''' {{{16}}}<br>'''ju''' {{{17}}}<br>'''ata/ato''' {{{18}}}||'''unë''' {{{19}}}<br>'''ti''' {{{20}}}<br>'''ai/ajo''' {{{21}}}<br>'''ne''' {{{22}}}<br>'''ju''' {{{23}}}<br>'''ata/ato''' {{{24}}}||'''unë''' {{{25}}}<br>'''ti''' {{{26}}}<br>'''ai/ajo''' {{{27}}}<br>'''ne''' {{{28}}}<br>'''ju''' {{{29}}}<br>'''ata/ato''' {{{30}}}||'''unë''' pata {{{67}}}<br>'''ti''' pate {{{67}}}<br>'''ai/ajo''' pat(i) {{{67}}}<br>'''ne''' patëm {{{67}}}<br>'''ju''' patët {{{67}}}<br>'''ata/ato''' patën {{{67}}}||'''unë''' {{{31}}}<br>'''ti''' {{{32}}}<br>'''ai/ajo''' {{{33}}}<br>'''ne''' {{{34}}}<br>'''ju''' {{{35}}}<br>'''ata/ato''' {{{36}}} |- align="center" bgcolor="#BBDDFF" | align=center |'''Mënyra dëftore'''||colspan=2 align=center |'''Mënyra dëshirore'''||colspan="2" align=center|'''Mënyra kushtore'''||align=center|'''Mënyra urdhërore'''||align=center|'''Mënyra lidhore''' |- | align=center bgcolor="#33CCFF"|'''E ardhme e përparme'''|| align=center bgcolor="#33CCFF"|'''E tashme'''|| align=center bgcolor="#33CCFF"|'''E kryer'''|| align=center bgcolor="#33CCFF"|'''E tashme'''|| align=center bgcolor="#33CCFF"|'''E kyer'''|| align=center bgcolor="#33CCFF"|'''E tashme'''|| rowspan="2"|'''E tashme'''<br>{{{37}}}<br>'''E pakryer'''<br>{{{38}}}<br>'''E kryer'''<br>{{{39}}}<br>'''E kryer e plotë''' (Më se e kryera)<br>{{{40}}} |- | '''unë''' {{{41}}}<br>'''ti''' {{{42}}}<br>'''ai/ajo''' {{{43}}}<br>'''ne''' {{{44}}}<br>'''ju''' {{{45}}}<br>'''ata/ato''' {{{46}}}||'''unë''' {{{47}}}<br>'''ti''' {{{48}}}<br>'''ai/ajo''' {{{49}}}<br>'''ne''' {{{50}}}<br>'''ju''' {{{51}}}<br>'''ata/ato''' {{{52}}}||'''unë''' paça {{{67}}}<br>'''ti''' paç {{{67}}}<br>'''ai/ajo''' pastë {{{67}}}<br>'''ne''' paçim {{{67}}}<br>'''ju''' paçi {{{67}}}<br>'''ata/ato''' paçin {{{67}}}||'''unë''' {{{53}}}<br>'''ti''' {{{54}}}<br>'''ai/ajo''' {{{55}}}<br>'''ne''' {{{56}}}<br>'''ju''' {{{57}}}<br>'''ata/ato''' {{{58}}}||'''unë''' {{{59}}}<br>'''ti''' {{{60}}}<br>'''ai/ajo''' {{{61}}}<br>'''ne''' {{{62}}}<br>'''ju''' {{{63}}}<br>'''ata/ato''' {{{64}}}||'''ti''' {{{65}}}<br>'''ju''' {{{66}}} |- bgcolor="#BBDDFF" | align=center |'''Mënyra pjesore'''||align=center |'''Mënyra paskajore'''|| align=center|'''Mënyra përcjellore'''|| bgcolor="#efeefe" rowspan="2" colspan="4" | <span style="color:#036036;">''Foljet në gjuhën shqipe kanë tri kohë kryesore: e kaluara , e tashmja dhe e ardhmja e këto kohë ndahen në kohë : të thjeshta dhe të përbëra. Përveç kohës foljet kanë edhe mënyrat, kështu që zgjedhimi i foljeve bëhet në kohë dhe mënyra si mësipër.'' </span> |- |'''E tashme'''<br>{{{67}}}<br>'''E kryer'''<br>pasë {{{67}}}||'''E tashme'''<br>për të {{{67}}}||'''E tashme'''<br>duke {{{67}}}<br>'''E kryer'''<br>duke pasë {{{67}}} |- |}<noinclude> [[Kategoria:Stampa gjuhësie|Folja]] </noinclude> <noinclude>{{Pa udhëzime}}</noinclude> 0rz3tgvd7sri4344kuyh9yhctbr0ll1 11 23138 3026461 84751 2026-08-17T20:53:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa diskutim:Namazi]] te [[Stampa diskutim:Islamic prayer]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 84751 wikitext text/x-wiki Para lindjes së Diellit=Agimi Dreka=Mesdita Pas dreke gjer në perëndim të Diellit=Pas mesditës deri në perëndim të Diellit Pas perëndimit te Diellit gjer në Jaci=... deri në mbrëmje. Pse mos me i shru shqip që me kuptu edhe të tjerë dhe jo vetëm besimtarët musliman? 1hmo185qufq3sst9i20g0r4itdfpyx8 0 23242 3026664 1812202 2026-08-18T09:32:09Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{UNMIK}} (stampë e njëjtë në përmbajtje) përmes Claude AI 3026664 wikitext text/x-wiki {{UNMIK}} [[Skeda:Joachim Rücker (cropped).jpg|thumb|Joachim Rücker (2011)]] '''Joachim Ruecker''' (shqiptohet Joakim Ryker) i lindur [[Schwäbisch Hall]], [[Gjermani]] në vitin [[1951]], është një politikan dhe diplomat gjerman që ka pasur postin [[PSSP|"përfaqësuesi special i sekretarit të përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara"(PSSP)]](kryeadministrator) nga gushti 2006. Para se të merrte këtë post ai drejtonte njërën nga katër shtyllat (departamentet) e [[UNMIK|UNMIK-ut]] Në fillim të viteve 90-ta ishte këshilltar për politikë të jashtme në grupin parlamentar të SPD-së në Bundestagun gjerman. Në atë kohë ishte aktiv në këshillimin e pranimit të Kroacisë si shtet. Prej 1993- 2001 ai ka qenë kryetar i komunës [[Sindelfingen]] në Baden-Württemberg, Gjermani. Ruecker edhe ka punuar për një kohë si diplomat gjerman në [[Izrael]], [[ShBA]] dhe [[Austri]]. Në vitin 2001 merr kërkesën për të marr postin e zëvendës përfaqësuesit të lartë në Sarajevë. Si shefë i Shtyllës së IV të UNMIK-ut në Kosovë emërohet në shkurt të 2005-ës. Gjatë kësaj kohe merret me çështje ekonomike nën kompetecat e UNMIK-ut për privatizimin, investimet etj. {{commonscat}} [[Kategoria:Kryeadministratorë në Kosovë]] [[Kategoria:Politikanë gjermanë]] [[Kategoria:Lindje 1951]] qra5yhnzo5taadnkbl16vikj60ake0g 10 24166 3026632 2360131 2026-08-18T09:21:26Z Smallem 126080 Konvertim në {{Navbox}} standard (heqje e tabelës me stile inline) përmes Claude AI 3026632 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ngjarjet sipas muajve | title = Ngjarjet sipas muajve | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[2006]] * [[Janar 2006|Janar]] * [[Shkurt 2006|Shkurt]] * [[Mars 2006|Mars]] * [[Prill 2006|Prill]] * [[Maj 2006|Maj]] * [[Qershor 2006|Qershor]] * [[Korrik 2006|Korrik]] * [[Gusht 2006|Gusht]] * [[Shtator 2006|Shtator]] * [[Tetor 2006|Tetor]] * [[Nëntor 2006|Nëntor]] * [[Dhjetor 2006|Dhjetor]] * [[2005]] * [[Janar 2005|Janar]] * [[Shkurt 2005|Shkurt]] * [[Mars 2005|Mars]] * [[Prill 2005|Prill]] * [[Maj 2005|Maj]] * [[Qershor 2005|Qershor]] * [[Korrik 2005|Korrik]] * [[Gusht 2005|Gusht]] * [[Shtator 2005|Shtator]] * [[Tetor 2005|Tetor]] * [[Nëntor 2005|Nëntor]] * [[Dhjetor 2005|Dhjetor]] * [[2004]] * [[Janar 2004|Janar]] * [[Shkurt 2004|Shkurt]] * [[Mars 2004|Mars]] * [[Prill 2004|Prill]] * [[Maj 2004|Maj]] * [[Qershor 2004|Qershor]] * [[Korrik 2004|Korrik]] * [[Gusht 2004|Gusht]] * [[Shtator 2004|Shtator]] * [[Tetor 2004|Tetor]] * [[Nëntor 2004|Nëntor]] * [[Dhjetor 2004|Dhjetor]] * [[2003]] * [[Janar 2003|Janar]] * [[Shkurt 2003|Shkurt]] * [[Mars 2003|Mars]] * [[Prill 2003|Prill]] * [[Maj 2003|Maj]] * [[Qershor 2003|Qershor]] * [[Korrik 2003|Korrik]] * [[Gusht 2003|Gusht]] * [[Shtator 2003|Shtator]] * [[Tetor 2003|Tetor]] * [[Nëntor 2003|Nëntor]] * [[Dhjetor 2003|Dhjetor]] * [[2002]] * [[Janar 2002|Janar]] * [[Shkurt 2002|Shkurt]] * [[Mars 2002|Mars]] * [[Prill 2002|Prill]] * [[Maj 2002|Maj]] * [[Qershor 2002|Qershor]] * [[Korrik 2002|Korrik]] * [[Gusht 2002|Gusht]] * [[Shtator 2002|Shtator]] * [[Tetor 2002|Tetor]] * [[Nëntor 2002|Nëntor]] * [[Dhjetor 2002|Dhjetor]] * [[2001]] * [[Janar 2001|Janar]] * [[Shkurt 2001|Shkurt]] * [[Mars 2001|Mars]] * [[Prill 2001|Prill]] * [[Maj 2001|Maj]] * [[Qershor 2001|Qershor]] * [[Korrik 2001|Korrik]] * [[Gusht 2001|Gusht]] * [[Shtator 2001|Shtator]] * [[Tetor 2001|Tetor]] * [[Nëntor 2001|Nëntor]] * [[Dhjetor 2001|Dhjetor]] * [[2000]] * [[Janar 2000|Janar]] * [[Shkurt 2000|Shkurt]] * [[Mars 2000|Mars]] * [[Prill 2000|Prill]] * [[Maj 2000|Maj]] * [[Qershor 2000|Qershor]] * [[Korrik 2000|Korrik]] * [[Gusht 2000|Gusht]] * [[Shtator 2000|Shtator]] * [[Tetor 2000|Tetor]] * [[Nëntor 2000|Nëntor]] * [[Dhjetor 2000|Dhjetor]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]] {{Dokumentacion}} </noinclude> 621b16xxaq4j6on44t3lserc5xrp0vt 3026652 3026632 2026-08-18T09:24:35Z Smallem 126080 Kthim sipas kërkesës përmes Claude AI 3026652 wikitext text/x-wiki <div style="clear:both; border:0px solid #abaaba; background-color:#fcfcfc" class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#f5f5f5; font-size:100%; font-weight:bold; padding-top:4px">Ngjarjet më të rëndësishme ndër vite</div> <div class="NavContent" style="font-size:100%;"> '''[[2006]] •''' [[Janar 2006|Janar]] | [[Shkurt 2006|Shkurt]] | [[Mars 2006|Mars]] | [[Prill 2006|Prill]] | [[Maj 2006|Maj]] | [[Qershor 2006|Qershor]] | [[Korrik 2006|Korrik]] | [[Gusht 2006|Gusht]] | [[Shtator 2006|Shtator]] | [[Tetor 2006|Tetor]] | [[Nëntor 2006|Nëntor]] | [[Dhjetor 2006|Dhjetor]]<br /> '''[[2005]] •''' [[Janar 2005|Janar]] | [[Shkurt 2005|Shkurt]] | [[Mars 2005|Mars]] | [[Prill 2005|Prill]] | [[Maj 2005|Maj]] | [[Qershor 2005|Qershor]] | [[Korrik 2005|Korrik]] | [[Gusht 2005|Gusht]] | [[Shtator 2005|Shtator]] | [[Tetor 2005|Tetor]] | [[Nëntor 2005|Nëntor]] | [[Dhjetor 2005|Dhjetor]]<br /> '''[[2004]] •''' [[Janar 2004|Janar]] | [[Shkurt 2004|Shkurt]] | [[Mars 2004|Mars]] | [[Prill 2004|Prill]] | [[Maj 2004|Maj]] | [[Qershor 2004|Qershor]] | [[Korrik 2004|Korrik]] | [[Gusht 2004|Gusht]] | [[Shtator 2004|Shtator]] | [[Tetor 2004|Tetor]] | [[Nëntor 2004|Nëntor]] | [[Dhjetor 2004|Dhjetor]]<br /> '''[[2003]] •''' [[Janar 2003|Janar]] | [[Shkurt 2003|Shkurt]] | [[Mars 2003|Mars]] | [[Prill 2003|Prill]] | [[Maj 2003|Maj]] | [[Qershor 2003|Qershor]] | [[Korrik 2003|Korrik]] | [[Gusht 2003|Gusht]] | [[Shtator 2003|Shtator]] | [[Tetor 2003|Tetor]] | [[Nëntor 2003|Nëntor]] | [[Dhjetor 2003|Dhjetor]]<br /> '''[[2002]] •''' [[Janar 2002|Janar]] | [[Shkurt 2002|Shkurt]] | [[Mars 2002|Mars]] | [[Prill 2002|Prill]] | [[Maj 2002|Maj]] | [[Qershor 2002|Qershor]] | [[Korrik 2002|Korrik]] | [[Gusht 2002|Gusht]] | [[Shtator 2002|Shtator]] | [[Tetor 2002|Tetor]] | [[Nëntor 2002|Nëntor]] | [[Dhjetor 2002|Dhjetor]]<br /> '''[[2001]] •''' [[Janar 2001|Janar]] | [[Shkurt 2001|Shkurt]] | [[Mars 2001|Mars]] | [[Prill 2001|Prill]] | [[Maj 2001|Maj]] | [[Qershor 2001|Qershor]] | [[Korrik 2001|Korrik]] | [[Gusht 2001|Gusht]] | [[Shtator 2001|Shtator]] | [[Tetor 2001|Tetor]] | [[Nëntor 2001|Nëntor]] | [[Dhjetor 2001|Dhjetor]]<br /> '''[[2000]] •''' [[Janar 2000|Janar]] | [[Shkurt 2000|Shkurt]] | [[Mars 2000|Mars]] | [[Prill 2000|Prill]] | [[Maj 2000|Maj]] | [[Qershor 2000|Qershor]] | [[Korrik 2000|Korrik]] | [[Gusht 2000|Gusht]] | [[Shtator 2000|Shtator]] | [[Tetor 2000|Tetor]] | [[Nëntor 2000|Nëntor]] | [[Dhjetor 2000|Dhjetor]]<br /> </div></div><noinclude>[[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 5k0jo643ns2e3t1wigx3nqisaj50ore 0 24725 3026584 2993183 2026-08-18T07:31:43Z Ehrlich91 34047 3026584 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Ladorisht''' | native_name = Радолишта | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Радолишта.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni jugperëndimor (Maqedoni)|Jugperëndimor]] |Komuna = [[Komuna e Strugës|Strugë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 3119 | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Ladorishtar |Krahina = |Lartësia = 820 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = 6333 |Prefiksi = (46) 796 | registration_plate = | website = http://www.ladorishti.org |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Maqedonia e Veriut <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=41 | gjer_m=9 | gjer_s=51 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=37 | gjat_s=23 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Ladorisht''', ({{lang-mk|Радолишта/Radolišta}}) është fshat në [[Komuna e Strugës|komunën e Strugës]], [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]]. == Gjeografia == Ky fshat ndodhet në pjesën jug-perëndimore të Strugës, rrëzë malit Jabllanicë. Ka tokë pjellore, kullosa dhe pyje. Popullata merret me bujqësi dhe blegtori. Fshati është kodrinoro-malor në lartësi mbidetare prej 700-820 metra. == Demografia == Ladorishti është një ndër fshatrat më të mëdhenj të rajonit të Strugës me rreth 700 shtëpi dhe mbi 3100 banorë sipas vitit 2002, shumica e tyre shqiptarë. <small>Shënim: Statistikat demografike janë nga regjistrimi i vitit 2002, që është regjistrimi i fundit i kryer në Maqedoninë e Veriut<ref name="stat">[http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf Regjistrimi Kombëtar i Maqedonisë së Veriut, 2002 (sipas etnitetit, gjinisë, përkatësisë fetare, dhe gjuhës)] {{mk}} {{en}}</ref>.</small> Popullsia sipas etnisë: {| class="wikitable" ! !Shqiptarë !Maqedonas !Turq !Të tjerë !Gjithsej |- |Meshkuj |1540 | | |21 |1561 |- |Femra |1545 |1 |1 |11 |1558 |- |'''Gjithsej''' |'''3085''' |1 |1 |32 |'''3119''' |} Popullsia sipas gjuhës: {| class="wikitable" ! !Gj. shqipe !Gj. turke !Gj. serbe !Të tjerë !Gjithsej |- |Meshkuj |1542 | | |19 |1561 |- |Femra |1545 |1 |1 |11 |1558 |- |'''Gjithsej''' |'''3087''' |1 |1 |30 |'''3119''' |} Popullsia sipas përkatësisë fetare: {| class="wikitable" ! !Muslimanë !Katolikë !Të tjerë ! |- |Meshkuj |1538 | |23 |1561 |- |Femra |1539 |2 |17 |1558 |- |'''Gjithsej''' |'''3077''' |1 |40 |'''3119''' |} <!-- == Ekonomia == --> == Kultura == Në fshat është e organizuar jeta kulturore dhe sportive nëpërmjet aktiviteteve te klubit futbollistik “Përparimi” dhe SHKA “Valët e Liqeni” janë përfaqësuar nëpër shumë festivale si vende ashtu edhe jashtë duke u nderuar me shumë çmime dhe lëvdata. Në Ladorisht gjithashtu ndodhen rrënjë të trashëgimisë kulturore si “Ura e gurit”(OPALE). Popullata i takon religjionit islam dhe ka dy xhami . == Historia == Për rrënjët e thella në histori të këtij vendbanimi flasin: *gjurmët e vendbanimit “Ladorishte” që ndodhet në pjesën lindore të fshatit *varrezat e jevgjive *bazilika paleokristiane (shekulli V) dhe *nekropoli (shekulli VII – VIII)<ref>[https://web.archive.org/web/20160118225612/http://ladorishti.org/historia/ Historia e Ladorishtit] {{sq}}</ref> ==Galeria== <gallery> File:Ladorishti 01.jpg File:Ladorishti 02.jpg|Fotografi nga Ladorishti. File:Ladorishti 03.jpg File:Ladorisht.jpg File:Center of Radolista.jpg </gallery> == Shih edhe == *[[Masakra e Ladorishtit]] == Burimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == *[https://web.archive.org/web/20130831025707/http://ladorishti.org/ Ladorishti.org - Webfaqe për komunitetin e Ladorishtit] {{Komuna e Strugës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Përlepit]] [[Kategoria:Komunitete shqiptare në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Strugës]] {{MKD-gjeo-cung}} 2o9dlflkwjv4xs4yymk3x9bue0woxs9 10 26148 3026645 2266508 2026-08-18T09:22:04Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026645 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin-left:1em; text-align:center;" |- !style="background:#efefef;color:#000"|[[Sistemi shtetëror - Kosova|Sistemi shtetëror]] |- | |- |style="background:#efefef;color:#000"|'''[[Kosova]]''' |} g76i88zbr8y5lpzsh2e3f1clp1r8422 0 26335 3026385 3016472 2026-08-17T18:12:14Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Ottoman Empire, versioni i datës 3 gusht 2026 (revizioni 1367488926) 3026385 wikitext text/x-wiki {{Short description|Perandori turke (rreth 1299–1922)}} {{Infobox former country | common_name = Perandoria Osmane | life_span = {{Rreth|1299}}–1922 | native_name = {{Ubl|{{Lang|ota|دولت عليه عثمانیه}}|<small>{{Transl|ota|Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye}}</small>}} | conventional_long_name = Shteti i Lartë Osman | status = [[Perandori]] | image_coat = Coat of arms of the Ottoman Empire (1882–1922).svg | image_flag = Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg | flag_type_article = [[Flamujt e Perandorisë Osmane]] | flag_type = Flamuri<br>{{Nowrap|(1844–1922)}} | symbol_type_article = [[Stema e Perandorisë Osmane]] | symbol_type = Stema<br>{{Nowrap|(1882–1922)}} | image_map = {{Switcher|[[Skeda:OttomanEmpire1481.png|upright=1.15|frameless]]|Perandoria Osmane në 1481|[[Skeda:OttomanEmpire1566.png|upright=1.15|frameless]]|Perandoria Osmane në 1566|[[Skeda:OttomanEmpireMain.png|upright=1.15|frameless]]|Perandoria Osmane në 1683| [[Skeda:OttomanEmpire1739.png|upright=1.15|frameless]]|Perandoria Osmane në 1739|[[Skeda:OttomanEmpire1914.png|upright=1.15|frameless]]|Perandoria Osmane në 1914|default=3}} | national_motto = {{Ubl|{{Lang|ota|دولت ابدمدت}}|{{Transl|ota|Devlet-i Ebed-müddet}}|"Shteti i Përjetshëm"}} | national_anthem = {{Collapsible list | title = Të ndryshëm |"Mahmudiye Marşı"<br>(1829–1839, 1918–1922) |"Mecidiye Marşı"<br>(1839–1861) |"Aziziye Marşı"<br>(1861–1876) |"Hamidiye Marşı" (i modifikuar)<br>(1876–1909) |"Reşadiye Marşı"<br>(1909–1918) }} | capital = {{Plainlist| * Sögüt ({{Rreth|1299}}–1331) * Nikea ([[İznik]]) (1331–1335) * Prusa ([[Bursa]]) (1335–1360) * [[Edrene]] (1360–1453) * [[Kostandinopojë]] ([[Stamboll]]) (1453–1922) }} | languages_type = Gjuhë të tjera | languages = {{Plainlist| * [[Gjuha arabe|arabishtja]] * [[Gjuha persiane|persishtja]] * [[Gjuha greke|greqishtja]] * çagatajishtja * [[Gjuha frënge|frëngjishtja]] * [[Gjuhët e Perandorisë Osmane|shumë të tjera]] }} | official_languages = [[Turqishtja osmane]] | religion = {{Plainlist| * [[Islami sunit]] (fe shtetërore) * Medh'hebi: [[Hanefizmi|hanefit]] }} | government_type = [[Monarki absolute]] ({{Rreth|1299}}–1876; 1878–1908; 1920–1922)<hr>[[Monarki kushtetuese parlamentare]] (1876–1878; 1908–1920) *Nën diktaturën e [[Tre Pashallarët|Tre Pashallarëve]] (1913–1918) | title_leader = [[Lista e sulltanëve osmanë|Sulltan]] | leader1 = [[Osmani I]] | year_leader1 = {{Nowrap|{{Rreth|1299}}–1323/4 (i pari)}} | leader2 = [[Mehmeti VI]] | year_leader2 = 1918–1922 (i fundit) | title_representative = [[Kalifati Osman|Kalif]] | year_representative1 = 1517–1520 (i pari) | representative1 = [[Selimi I]] | year_representative2 = 1922–1924 (i fundit) | representative2 = [[Abdylmexhidi II]] | title_deputy = Vezir i Madh | deputy1 = Aladdin Pasha | year_deputy1 = 1320–1331 (i pari) | deputy2 = Ahmet Tevfik Pasha | year_deputy2 = 1920–1922 (i fundit) | legislature = {{Nowrap|Kuvendi i Përgjithshëm<br />(1876–1878; 1908–1920)}} | house1 = {{Nowrap|Dhoma e të Nderuarve<br />(1876–1878; 1908–1920)}} | type_house1 = Dhoma e sipërme (e pazgjedhur) | house2 = {{Nowrap|Dhoma e Deputetëve<br />(1876–1878; 1908–1920)}} | type_house2 = Dhoma e poshtme (e zgjedhur) | event_start = Themelimi | year_start = {{Rreth|1299}} | date_start = | event_end = Themelimi i [[Turqi|Republikës së Turqisë]] | year_end = 1923 | date_end = 29 tetor | event1 = [[Ndërmbretëria osmane|Ndërmbretëria]] | date_event1 = 1402–1413 | event2 = [[Rënia e Kostandinopojës|Pushtimi i Kostandinopojës]] | date_event2 = 29 maj 1453 | event3 = Shpallja e [[Kalifati Osman|Kalifatit Osman]] | date_event3 = 1517 | event4 = Epoka e Parë Kushtetuese | date_event4 = 1876–1878 | event5 = Epoka e Dytë Kushtetuese | date_event5 = 1908–1920 | event6 = [[Grushti i shtetit osman i 1913|Grushti i shtetit]] | date_event6 = 23 janar 1913 | event7 = [[Heqja e sulltanatit osman|Heqja e sulltanatit]] | date_event7 = 1 nëntor 1922 | event_post = Heqja e Kalifatit | date_post = 3 mars 1924 | stat_year1 = 1481 | stat_area1 = 1220000 | stat_year2 = 1521 | stat_area2 = 3400000 | stat_year3 = 1683 | stat_area3 = 5200000 | stat_year4 = 1913 | stat_area4 = 2550000 | stat_year5 = 1912 | stat_pop5 = 24000000 | demonym = osman | population_label2 = 1600 | population_data2 = 22000000 | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | currency = [[Akçe]], manghir, sultani, para, kuruş, [[Lira osmane|lira]] {{Collapsible list | title = Varësi | budju algjerian | qirsh egjiptian | rial tunizian }} | p1 = Sulltanati i Rumit | p2 = Bejlikët anadollas | p3 = Perandoria Bizantine | p4 = Despotati i Moresë | p5 = Perandoria e Trebizondit | p6 = Principata e Teodoros | p7 = Perandoria e Dytë Bullgare | p8 = Cari i Vidinit | p9 = Despotati i Dobrogjes | p10 = Despotati i Lovecit | p11 = Despotati Serb | p12 = Mbretëria e Bosnjës | p13 = Zeta nën Cërnojeviqët | p14 = Mbretëria e Hungarisë | p15 = Mbretëria e Kroacisë (në union me Hungarinë) | p16 = Lidhja e Lezhës | p17 = Sulltanati Mamluk | p18 = Mbretëria Hafside | p19 = Ak Kojunlu | p20 = Tripoli Ospitalier | p21 = Mbretëria e Tlemsenit | p22 = Dukati i Athinës | p23 = Dukati i Arkipelagut | s1 = Shteti i Turqisë | s2 = Republika Helene | s3 = Vicereja e Kaukazit | s4 = Principata e Bullgarisë | s5 = Rumelia Lindore | s6 = Shqipëria e Pavarur | s7 = Mbretëria e Rumanisë | s8 = Serbia Revolucionare | s9 = Bosnja dhe Hercegovina (sundim austro-hungarez) | s10 = Principata e Malit të Zi | s11 = Emirati Idrisid i Asirit | s12 = Mbretëria e Hixhazit | s13 = Administrata e Territorit të Armikut të Pushtuar | s14 = Iraku Mandator | s15 = Algjeria Franceze | s16 = Qipro Britanike | s17 = Protektorati Francez i Tunizisë | s18 = Tripolitania Italiane | s19 = Kirenajka Italiane | s20 = Shejhata e Kuvajtit | s21 = Mbretëria Mutavekilite e Jemenit | s22 = Sulltanati i Egjiptit | footnotes = }} '''Perandoria Osmane''' (turqishte osmane: {{Lang|ota|دولت عليه عثمانیه}}, ''Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye'', fjalë për fjalë "Shteti i Lartë Osman"; turqisht: ''Osmanlı İmparatorluğu'' ose ''Osmanlı Devleti''; frëngjisht: ''Empire ottoman''<ref>{{Cite book|last=Strauss|first=Johann|title=The First Ottoman Experiment in Democracy|date=2010|publisher=Orient-Institut Istanbul|editor-last=Herzog|editor-first=Christoph|location=Würzburg|pages=21–51|chapter=A Constitution for a Multilingual Empire|language=en}}</ref>), e njohur historikisht edhe si '''Perandoria Turke''' ose '''Turqia''',<ref>{{Cite journal|last=P.|first=E. A.|date=1916|title=Review of The Caliph's Last Heritage|journal=The Geographical Journal|volume=47|issue=6|pages=470–472|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Baykara|first=Tuncer|date=2017|title=A Study into the Concepts of Turkey and Turkistan which were used for the Ottoman State in XIXth Century|url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/330026|journal=Journal of Atatürk and the History of Turkish Republic|volume=1|pages=179–190|language=en}}</ref> ishte një shtet që shtrihej në pjesën më të madhe të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]], Azisë Perëndimore dhe [[Afrika veriore|Afrikës së Veriut]] nga shekulli XIV deri në fillim të shekullit XX, me qendër në [[Turqia|Turqi]]në e sotme. Gjatë shekujve XVI–XVIII kontrolloi gjithashtu pjesë të Evropës Qendrore juglindore.<ref>{{Cite book|editor-last=Ingrao|editor-first=Charles|title=The Peace of Passarowitz, 1718|date=2011|publisher=Purdue University Press|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Szabó |first=János B. |chapter=The Ottoman Conquest in Hungary: Decisive Events (Belgrade 1521, Mohács 1526, Vienna 1529, Buda 1541) and Results |date=2019 |url=https://brill.com/display/book/edcoll/9789004396234/BP000013.xml |title=The Battle for Central Europe |pages=263–275 |publisher=Brill |language=en |isbn=978-90-04-39623-4}}</ref><ref>{{Cite book |last=Moačanin |first=Nenad |chapter=The Ottoman Conquest and Establishment in Croatia and Slavonia |date=2019 |url=https://brill.com/display/book/edcoll/9789004396234/BP000014.xml |title=The Battle for Central Europe |pages=277–286 |publisher=Brill |language=en |isbn=978-90-04-39623-4}}</ref> Perandoria doli nga një ''[[Bejllëku|beylik]]'', ose principatë, e themeluar në veriperëndim të [[Anadolli]]t rreth vitit 1299 nga udhëheqësi fisnor turkmen [[Osmani I|Osman I]]. Pasardhësit e tij pushtuan pjesën më të madhe të Anadollit dhe u zgjeruan në [[Ballkani|Ballkan]] deri në mesin e shekullit XIV, duke e shndërruar mbretërinë e tyre të vogël në një perandori ndërkontinentale. Osmanët i dhanë fund [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]] me [[Pushtimi i Kostandinopojës|pushtimin e Kostandinopojës]] në vitin 1453 nën [[Mehmeti II|Mehmedin II]]. Pushtimet e mëtejshme nga [[Selimi I]] i shtynë sulltanët të merrnin titullin [[Kalifati Osmanlli|kalif]]. Me kryeqytetin në Kostandinopojë dhe kontroll mbi një pjesë të konsiderueshme të Basenit Mesdhetar, Perandoria Osmane ishte për gjashtë shekuj në qendër të marrëdhënieve mes Lindjes së Mesme dhe Evropës. Duke sunduar mbi popuj të ndryshëm, perandoria u dha komuniteteve të saj të shumta fetare, ose ''[[Sistemi i Miletit|millet]]'', shkallë të ndryshme autonomie për të menaxhuar vetë punët e tyre sipas së drejtës islame. Gjatë sundimit të [[Sulejmani I|Sulejmanit të Madhërishëm]] në shekullin XVI, Perandoria Osmane u bë një fuqi botërore.<ref>{{harvnb|Howard|2016|p=45}}; {{harvnb|Somel|2010|p=xcvii}}</ref> Konsensusi akademik modern mendon se perandoria filloi të rrëzohej pas disfatës në Rrethimin e Dytë të Vjenës në vitin 1683, por vazhdoi të ruajë një ekonomi, shoqëri dhe ushtri fleksibël e të fortë deri në pjesën më të madhe të shekullit XVIII. Perandoria Osmane mbeti prapa teknologjikisht ndaj pjesës tjetër të Evropës nga fundi i shekullit XVIII e në vazhdim, ndërkohë që autoriteti perandorak u copëtua. Disfata të mëtejshme nga [[Perandoria Austriake|Austria]] dhe [[Perandoria Ruse|Rusia]] çuan në humbje territoresh, dhe me rritjen e nacionalizmit pas [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]], u shfaqën një sërë shtetesh të reja në Ballkan. Pas sundimit të [[Mahmuti II]]-t dhe reformave të ''[[Tanzimati]]t'' gjatë shekullit XIX, shteti osman u bë më i fuqishëm dhe më i organizuar nga brenda, ndërkohë që u forcua një identitet i ri osmanist. Në revolucionin e 1876-s, Perandoria Osmane u përpoq të vendoste një monarki kushtetuese, para se t'i rikthehej një monarkie absolute nën [[Abdyl Hamiti II]], pas Krizës së Madhe Lindore. Gjatë fundshekullit XIX, intelektualët osmanë të njohur si [[Xhonturqit|Turqit e Rinj]] u përpoqën të liberalizonin dhe të racionalizonin shoqërinë dhe politikën sipas modelit perëndimor, duke kulmuar me [[Revolucioni Xhonturk|Revolucionin e Turqve të Rinj]] të vitit 1908, të udhëhequr nga Komiteti për Bashkim dhe Përparim (KBP), i cili rivendosi një monarki kushtetuese. Megjithatë, pas [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]] fatkeqe, KBP-ja u radikalizua gjithnjë e më shumë dhe përqafoi [[Nacionalizmi turk|nacionalizmin turk]], duke çuar në grushtin e shtetit të 1913-s, që vendosi një diktaturë. Gjatë shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, persekutimi i myslimanëve gjatë tkurrjes së perandorisë dhe në Perandorinë Ruse solli humbje jete në shkallë të gjerë dhe migrim masiv drejt Turqisë së sotme nga Ballkani, Kaukazi dhe [[Hanllëku e Krimesë|Krimeja]] (''[[Muhaxhirë|muhaxhir]]ë'').<ref>{{Cite book|last=Karpat|first=Kemal H.|title=Studies on Turkish politics and society|date=2004|publisher=Brill|language=en|quote=Migration was a major force in the social and cultural reconstruction of the Ottoman state in the nineteenth century.}}</ref><ref>{{harvnb|Kaser|2011|p=336}}; {{harvnb|Fábos|2005|p=437}}; {{cite journal|last=Schayegh|first=Cyrus|title=A Late/Post-Imperial Region of Difference: The Ottoman Empire and its Successor Polities in Southeastern Europe, Turkey, and the Arab East, c. 1850s–1940s|journal=Journal of World History|volume=35|issue=4|pages=579–622|date=2024|doi=10.1353/jwh.2024.a943172|language=en}}; {{harvnb|Findley|2008|pp=16, 35}}; {{harvnb|Kirişci|2008|pp=175–177}}; {{harvnb|Karpat|2001|p=343}}; {{harvnb|Pekesen|2012}}; {{harvnb|Biondich|2011|p=93}}; {{harvnb|Armour|2012|p=213}}; {{harvnb|Bosma|Lucassen|Oostindie|2012a|p=17}}</ref> KBP-ja e futi perandorinë në Luftën e Parë Botërore në krah të [[Fuqitë Qendrore|Fuqive Qendrore]]. Ajo u përball me kundërshti të brendshme, sidomos {{ill|Kryengritja Arabe|en|Arab Revolt}}, dhe kreu [[Gjenocidi|gjenocid]] ndaj [[Gjenocidi Armen|armenëve]], asirianëve dhe grekëve. Në vazhdën e Luftës së Parë Botërore, Fuqitë Aleate fituese pushtuan dhe ndanë Perandorinë Osmane, e cila i humbi territoret e saj jugore ndaj Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës sipas {{ill|Marrëveshjes Sykes-Picot|en|Sykes–Picot Agreement}}. [[Lufta Turke për Pavarësi|Lufta e Pavarësisë së Turqisë]], e suksesshme, e udhëhequr nga [[Mustafa Qemal Ataturku]] kundër Fuqive Aleate pushtuese, çoi në fundin e sulltanatit osman në vitin 1922. == Etimologjia == Fjala ''osman'' është një anglicizim historik i emrit të [[Osmani I|Osman I]]-t, themeluesit të Perandorisë dhe të dinastisë sunduese, [[Osmanllinjtë|Shtëpisë së Osmanit]] (e njohur edhe si dinastia osmane). Emri i Osmanit nga ana e tij ishte forma turke e emrit arab ''ʿUthmān'' ({{Lang|ar|عثمان}}). Në [[Turqishtja osmane|turqishten osmane]], perandoria quhej ''Devlet-i ʿAlīye-yi ʿOsmānīye'' ({{Lang|ota|دولت عليه عثمانیه}}), fjalë për fjalë "Shteti i Lartë Osman", ose thjesht ''Devlet-i ʿOsmānīye'' ({{Lang|ota|دولت عثمانيه}}), "Shteti Osman". Fjala turke për ''osman'' (''Osmanlı'') fillimisht i referohej ndjekësve fisnorë të Osmanit në shekullin XIV. Më vonë fjala filloi të përdorej për elitën ushtarako-administrative të perandorisë. Në të kundërt, termi ''turk'' (''Türk'') përdorej për popullsinë fshatare dhe fisnore të Anadollit dhe konsiderohej term poshtërues kur i drejtohej personave të qytetëruar e të arsimuar.<ref>{{Cite book|last=Ágoston|first=Gábor|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|date=2009|editor-last=Ágoston|editor-first=Gábor|chapter=Introduction|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Imber|first=Colin|title=The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power|edition=2|publisher=Palgrave Macmillan|place=New York|date=2009|page=3|language=en}}</ref> Në periudhën e hershme moderne, një folës turk i arsimuar dhe qytetar, i cili nuk ishte pjesë e klasës ushtarako-administrative, zakonisht nuk e quante veten as ''Osmanlı'', as ''Türk'', por ''Rūmī'' ({{Lang|ota|رومى}}), domethënë "Romak", pra banor i territorit të ish-Perandorisë Bizantine në Ballkan e Anadoll. Termi ''Rūmī'' përdorej edhe nga popujt e tjerë myslimanë të perandorisë dhe përtej saj për t'iu referuar folësve të turqishtes.<ref>{{Cite journal|last=Kafadar|first=Cemal|date=2007|title=A Rome of One's Own: Cultural Geography and Identity in the Lands of Rum|journal=Muqarnas|volume=24|language=en}}</ref> Në Evropën Perëndimore, emrat ''Perandoria Osmane'', ''Perandoria Turke'' dhe ''Turqia'' përdoreshin shpesh në mënyrë të ndërsjellë, me ''Turqia'' që u bë gjithnjë e më i preferuar si në kontekste zyrtare, ashtu edhe joformale. Ky dallim mori fund zyrtarisht në 1920–1923, kur qeveria e sapoformuar turke me qendër në [[Ankaraja|Ankara]] zgjodhi Turqinë si emrin e vetëm zyrtar. == Historia == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Historia e Perandorisë Osmane|en|History of the Ottoman Empire}}}} === Fillimet (rreth 1299–1453) === [[Skeda:Sultan Uthman I.jpg|thumb|left|upright|[[Miniatura osmane|Miniaturë osmane]] e [[Osmani I|Osman I]]-t nga Yahya Bustanzâde (shekulli XVIII)]] Ndërsa [[Sulltanati i Rumit]] ra në shekullin XIII, [[Anadolli]] u nda në një mozaik principatash të pavarura turke, të njohura si Bejlikët anadollas. Njëra prej tyre, në rajonin e Bitinisë, në kufirin e Perandorisë Bizantine, udhëhiqej nga udhëheqësi fisnor turk<ref>{{cite book|last1=Ágoston|first1=Gábor|last2=Masters|first2=Bruce Alan|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|date=2008|publisher=Infobase Publishing|location=New York|isbn=978-0-8160-6259-1|page=444|language=en}}</ref> Osman I (vd. 1323/4), figurë me origjinë të paqartë prej të cilit rrjedh emri Osman.<ref>{{Cite book|last=Finkel|first=Caroline|title=Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923|date=2006|publisher=Basic Books|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kermeli|first=Eugenia|chapter=Osman I|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|editor-last1=Ágoston|editor-first1=Gábor|editor-last2=Masters|editor-first2=Bruce|date=2009|publisher=Infobase Publishing|page=444|language=en}}</ref> Ndjekësit e hershëm të Osmanit përbëheshin nga grupe fisnore turke dhe rebelë bizantinë, shumë prej të cilëve, por jo të gjithë, ishin konvertuar në islam.<ref>{{Cite book|last=Lowry|first=Heath|title=The Nature of the Early Ottoman State|date=2003|publisher=SUNY Press|page=59|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kafadar|first=Cemal|title=Between Two Worlds: The Construction of the Ottoman State|date=1995|page=127|language=en}}</ref> Osmani e zgjeroi kontrollin e principatës së tij duke pushtuar qytete bizantine përgjatë lumit Sakarja. Disfata bizantine në Betejën e Bafeut në 1302 kontribuoi në ngritjen e Osmanit. Nuk kuptohet mirë se si osmanët e hershëm arritën të dominonin fqinjët e tyre, për shkak të mungesës së burimeve të mbijetuara; Teza e gazasë, e popullarizuar në shekullin XX, ua atribuonte suksesin mobilizimit të luftëtarëve fetarë në emër të islamit, por kjo nuk pranohet më gjerësisht sot.<ref>{{Cite book|last=Finkel|first=Caroline|title=Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire|date=2005|publisher=Basic Books|page=5|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Lindner|first=Rudi Paul|chapter=Anatolia, 1300–1451|title=The Cambridge History of Turkey|volume=1: Byzantium to Turkey, 1071–1453|editor-last=Fleet|editor-first=Kate|date=2009|publisher=Cambridge University Press|page=104|language=en}}</ref> Në shekullin pas Osman I-it, sundimi osman filloi të shtrihej mbi Anadollin dhe [[Ballkani|Ballkanin]]. Konfliktet e para filluan gjatë luftërave bizantino-osmane, zhvilluar në Anadoll në fund të shekullit XIII, para se të futeshin në Evropë në mes të shekullit XIV, të pasuara nga Luftërat bullgaro-osmane dhe Luftërat serbo-osmane po në atë periudhë. Pjesa më e madhe e kësaj periudhe u karakterizua nga zgjerimi osman në Ballkan. I biri i Osmanit, [[Orhani]], pushtoi në 1326 qytetin verilindor anadollas [[Bursa]], duke e bërë atë kryeqytetin e ri dhe duke zëvendësuar kontrollin bizantin në rajon. Porti i rëndësishëm i [[Selaniku|Selanikut]] u pushtua nga [[Republika e Venedikut|venedikasit]] në 1387 dhe u plaçkit. Fitorja osmane në [[Beteja e Kosovës|Betejën e Kosovës të vitit 1389]] shënoi në thelb fundin e fuqisë serbe në rajon, duke hapur rrugën për zgjerimin osman në Evropë.<ref>{{Cite book|last=Elsie|first=Robert|title=Historical Dictionary of Kosova|date=2004|publisher=Scarecrow Press|pages=95–96|language=en}}</ref> Beteja e Nikopojës për Carinë e Vidinit bullgare në 1396, e konsideruar kryqëzata e fundit e madhe e mesjetës, dështoi të ndalonte përparimin e osmanëve fitimtarë.<ref>{{Cite book|last=Nicolle|first=David|title=Nicopolis 1396: The Last Crusade|date=1999|publisher=Osprey Publishing|language=en}}</ref> [[Skeda:Battle of Nicopolis.jpg|thumb|right|upright=.8|Beteja e Nikopojës në 1396, siç paraqitet në një [[Miniatura osmane|miniaturë osmane]] nga viti 1523]] Ndërsa turqit u zgjeruan në Ballkan, pushtimi i Kostandinopojës u bë objektiv thelbësor. Osmanët i kishin shkulur tashmë nga duart bizantine pothuajse të gjitha tokat përreth qytetit, por mbrojtja e fortë e pozicionit strategjik të Kostandinopojës mbi ngushticën e [[Bosfori]]t e bënte të vështirë pushtimin e saj. Në 1402, bizantinët u lehtësuan përkohësisht kur udhëheqësi turko-mongol [[Timuri]], themelues i Perandorisë Timuride, pushtoi nga lindja Anadollin osman. Në [[Beteja e Ankarasë]] të 1402-shit, Timuri i mundi forcat osmane dhe e mori rob sulltan [[Bajaziti I|Bajazitin I]], duke e futur perandorinë në kaos. Lufta civile pasuese zgjati nga 1402 deri në 1413, ndërsa bijtë e Bajazitit luftonin për trashëgiminë. Ajo mori fund kur [[Mehmeti I]] doli sulltan dhe rivendosi fuqinë osmane.<ref>{{Cite book|last1=Ágoston|first1=Gábor|last2=Masters|first2=Bruce Alan|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|date=2009|publisher=Infobase Publishing|page=363|language=en}}</ref> Territoret ballkanike të humbura nga osmanët pas 1402-shit, përfshirë Selanikun, Maqedoninë dhe Kosovën, u rimorën më vonë nga [[Murati II]] mes viteve 1430 dhe 1450. Më 10 nëntor 1444, Murati e mposhti Kryqëzatën e Varnës duke i mundur ushtritë hungareze, polake dhe [[Vllahia (Rumani)|vllahe]] nën Vladislav III i Polonisë dhe [[Janosh Huniadi]] në Beteja e Varnës, megjithëse shqiptarët nën [[Skënderbeu]]n vazhduan rezistencën. Katër vjet më vonë, Janosh Huniadi përgatiti një ushtri tjetër hungareze e vllahe kundër turqve, por u mund përsëri në Betejën e Dytë të Kosovës të vitit 1448.<ref>{{Cite book|last1=Uyar|first1=Mesut|last2=Erickson|first2=Edward J.|title=A Military History of the Ottomans: From Osman to Atatürk|date=2009|publisher=ABC-CLIO|page=29|language=en}}</ref> Sipas historiografisë moderne, ekziston lidhje e drejtpërdrejtë mes përparimit të shpejtë ushtarak osman dhe pasojave të [[Vdekja e Zezë|Vdekjes së Zezë]] nga mesi i shekullit XIV e në vazhdim. Territoret bizantine, ku u kryen pushtimet e para osmane, ishin të kulluara demografikisht e ushtarakisht nga murtaja, gjë që lehtësoi zgjerimin osman. Për më tepër, gjuetia e skllevërve ishte forca kryesore ekonomike lëvizëse pas pushtimeve osmane.<ref>{{cite journal|last1=Schmitt|first1=O. J.|last2=Kiprovska|first2=M.|date=2022|title=Ottoman Raiders (Akıncıs) as a Driving Force of Early Ottoman Conquest of the Balkans|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=65|issue=4|pages=497–582|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Varlik|first=Nükhet|title=Plague and Empire in the Early Modern Mediterranean World: The Ottoman Experience, 1347–1600|publisher=Cambridge University Press|year=2015|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ayalon|first=Yaron|title=Natural Disasters in the Ottoman Empire: Plague, Famine, and Other Misfortunes|publisher=Cambridge University Press|year=2014|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cesana|first1=D.|last2=Benedictow|first2=O. J.|last3=Bianucci|first3=R.|title=The origin and early spread of the Black Death in Italy: first evidence of plague victims from 14th-century Liguria (northern Italy)|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/advpub/0/advpub_161011/_pdf|publisher=Anthropological Science|date=2016-10-11|language=en}}</ref> === Zgjerimi dhe kulmi (1453–1566) === [[Skeda:Zonaro GatesofConst.jpg|thumb|left|upright=.8|Hyrja e sulltan [[Mehmeti II|Mehmedit Pushtues]] në [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]]; pikturë nga Fausto Zonaro (1854–1929)]] I biri i Muratit II, [[Mehmeti II|Mehmedi Pushtues]], riorganizoi shtetin dhe ushtrinë, dhe më 29 maj 1453 pushtoi [[Pushtimi i Kostandinopojës|Kostandinopojën]], duke i dhënë fund Perandorisë Bizantine.<ref>{{Cite book|last=Quataert|first=Donald|title=The Ottoman Empire, 1700–1922|date=2005|publisher=Cambridge University Press|edition=2|page=4|language=en}}</ref> Mehmedi i lejoi [[Kisha Ortodokse Lindore|Kishës Ortodokse Lindore]] të ruante autonominë dhe tokat e saj në këmbim të pranimit të autoritetit osman.<ref name="StoneRusMirror94">{{Cite book|last=Stone|first=Norman|chapter=Turkey in the Russian Mirror|title=Russia War, Peace and Diplomacy: Essays in Honour of John Erickson|editor1-last=Erickson|editor1-first=Mark|editor2-last=Erickson|editor2-first=Ljubica|publisher=Weidenfeld & Nicolson|date=2005|page=94|language=en}}</ref> Për shkak të tensionit mes shteteve të Evropës Perëndimore dhe Perandorisë së vonshme Bizantine, pjesa më e madhe e popullsisë ortodokse e pranoi sundimin osman si më të preferueshëm se ai venedikas.<ref name="StoneRusMirror94"/> Rezistenca shqiptare ishte pengesë e madhe për zgjerimin osman në gadishullin italik.<ref>Hodgkinson, 2005, f. 240.</ref> Në shekujt XV dhe XVI, Perandoria Osmane hyri në një periudhë zgjerimi. Perandoria lulëzoi nën një varg sulltanësh të përkushtuar e efektivë. Ajo u pasurua ekonomikisht falë kontrollit mbi rrugët kryesore tregtare tokësore mes Evropës dhe Azisë.<ref>{{Cite book|last=Karpat|first=Kemal H.|title=The Ottoman State and Its Place in World History|publisher=Brill|location=Leiden|date=1974|page=111|language=en}}</ref> Sulltan [[Selimi I]] (1512–1520) i zgjeroi ndjeshëm kufijtë lindorë dhe jugorë duke mundur [[Ismaili I|Shah Ismailin]] e Iranit Safavid në Beteja e Çaldiranit.<ref>{{Cite journal|last=Savory|first=R. M.|title=The Principal Offices of the Ṣafawid State during the Reign of Ismā'īl I (907–930/1501–1524)|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London|volume=23|issue=1|pages=91–105|date=1960|language=en}}</ref> Selimi I vendosi sundimin osman në Egjipt duke mundur dhe aneksuar [[Sulltanati Mamluk]] i Egjiptit dhe krijoi një prani detare në [[Deti i Kuq]]. Pas kësaj zgjerimi, filloi konkurrenca mes [[Perandoria Portugeze|Perandorisë Portugeze]] dhe osmanëve për të qenë fuqia dominuese në rajon.<ref>{{Cite journal|last=Hess|first=Andrew C.|title=The Ottoman Conquest of Egypt (1517) and the Beginning of the Sixteenth-Century World War|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=4|issue=1|pages=55–76|date=January 1973|language=en}}</ref> {{Multiple image | align = right | image1 = EmperorSuleiman.jpg | width1 = 132 | image2 = Titian - Portrait of a Woman (La Sultana Rossa).jpg | width2 = 120 | footer = [[Sulejmani I|Sulejmani i Madhërishëm]] dhe bashkëshortja e tij Hyrem Sulltana, nga piktori venedikas i shekullit XVI [[Ticiani|Tician]] }} [[Sulejmani I|Sulejmani i Madhërishëm]] (1520–1566)<ref>{{cite web|date=2008-05-06|title=Ottoman Empire|url=http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1801?_hi=41&_pos=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20220610093907/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1801?_hi=41|archive-date=2022-06-10|url-status=deviated|publisher=Oxford Islamic Studies Online|language=en}}</ref> pushtoi [[Beogradi|Beogradin]] në 1521, pushtoi pjesën jugore e qendrore të [[Mbretëria e Hungarisë|Mbretërisë së Hungarisë]] si pjesë e luftërave osmano-hungareze, dhe, pas fitores së tij historike në Beteja e Mohaçit të 1526-s, e vendosi sundimin osman në territorin e Hungarisë së sotme dhe territore të tjera të Evropës Qendrore. Ai më pas rrethoi Vjenën në 1529, por dështoi ta pushtonte qytetin.<ref>{{Cite book|last=Imber|first=Colin|title=The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power|publisher=Palgrave Macmillan|date=2002|page=50|language=en}}</ref> Në 1532 bëri një sulm tjetër ndaj Vjenës, por u rrëzua në rrethimin e Kysegut.<ref>{{Cite book|last=Thompson|first=Bard|title=Humanists and Reformers: A History of the Renaissance and Reformation|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|date=1996|page=442|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Ágoston|first1=Gábor|last2=Masters|first2=Bruce|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|publisher=Infobase Publishing|date=2009|page=583|language=en}}</ref> [[Transilvania]], Vllahia dhe, me ndërprerje, [[Moldavia]], u bënë principata tributare të Perandorisë. Në lindje, turqit osmanë e morën [[Bagdadi|Bagdadin]] nga persët në 1535, duke vendosur sundimin osman në Irak dhe duke fituar akses detar në [[Gjiri Persik]]. Pas përfundimit të Luftës Osmano-Safavide (1532–1555), [[Kaukazi]] u nda për herë të parë mes safavidëve dhe osmanëve, një ''status quo'' që vazhdoi deri në pushtimin rus të Kaukazit në shekullin XIX. Në 1539, një ushtri osmane prej 60.000 vetësh rrethoi garnizonin spanjoll të Kastelnovos në bregdetin adriatik; rrethimi i suksesshëm u kushtoi osmanëve 8.000 të vrarë,<ref>{{Cite book|title=A History of the Art of War in the Sixteenth Century|publisher=Routledge|date=2018|orig-date=1937|language=en}}</ref> por Venediku ra dakord për paqe në 1540, duke dorëzuar pjesën më të madhe të zotërimeve të saj në [[Deti Egje|Egje]] dhe në [[Morea]]. Franca dhe Perandoria Osmane, të bashkuara nga kundërshtimi i përbashkët ndaj sundimit [[Habsburgët|habsburgas]], u bënë aleate.<ref>{{Cite book|last=Aksan|first=Virginia|title=Ottoman Wars, 1700–1860: An Empire Besieged|publisher=Pearson Education Ltd.|date=2007|pages=130–135|language=en}}</ref> Pushtimet franceze të [[Nica|Nisës]] (1543) dhe Korsikës (1553) u kryen si ndërmarrje e përbashkët mes mbretit francez Françesku I i Francës dhe Sulejmanit, të komanduara nga admiralët osmanë [[Hajredin Barbarosa]] dhe Dragut.<ref>{{Cite book|last=Imber|first=Colin|title=The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power|publisher=Palgrave Macmillan|date=2002|page=53|language=en}}</ref> Franca e mbështeti Perandorinë Osmane me një njësi artilerie gjatë pushtimit osman të Estergomit në 1543 në Hungarinë veriore. Pas përparimeve të mëtejshme turke, sunduesi habsburgas Ferdinandi e njohu zyrtarisht epërsinë osmane në Hungari në 1547. Sulejmani vdiq nga shkaqe natyrore gjatë rrethimit të Sigetvarit në 1566. Pas vdekjes së tij, thuhej se osmanët po hynin në rënie, megjithëse kjo është hedhur poshtë nga shumë studiues.<ref name="declineHTW">{{Cite book|last=Hathaway|first=Jane|title=The Arab Lands under Ottoman Rule, 1516–1800|date=2008|publisher=Pearson Education Ltd.|page=8|language=en|quote=historians of the Ottoman Empire have rejected the narrative of decline in favor of one of crisis and adaptation}}</ref><ref>{{Cite book|last=Tezcan|first=Baki|title=The Second Ottoman Empire: Political and Social Transformation in the Early Modern Period|publisher=Cambridge University Press|date=2010|page=9|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Woodhead|first=Christine|chapter=Introduction|title=The Ottoman World|editor-last=Woodhead|editor-first=Christine|publisher=Routledge|date=2011|page=5|language=en}}</ref> Në fund të sundimit të Sulejmanit, Perandoria shtrihej në rreth 2.273.000&nbsp;km², duke përfshirë tri kontinente.<ref>{{Cite book|last=Ágoston|first=Gábor|chapter=Süleyman I|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|editor-last=Masters|editor-first=Bruce|date=2009|page=545|language=en}}</ref> [[Skeda:IAN 0137 Urrabieta y Ortiz 1859 Preveza.jpg|thumb|Admirali osman [[Hajredin Barbarosa]] mundi Ligën e Shenjtë të [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit V]] nën komandën e Andrea Dorias në [[Beteja e Prevezës]] në 1538]] Perandoria u bë fuqi dominuese detare, duke kontrolluar pjesën më të madhe të [[Deti Mesdhe|Detit Mesdhe]].<ref>{{Cite book|last=Mansel|first=Philip|title=Constantinople: City of the World's Desire, 1453–1924|publisher=Penguin Books|location=London|date=1997|page=61|language=en}}</ref> Perandoria ishte tashmë pjesë kryesore e politikës evropiane. Osmanët u përfshinë në luftëra fetare shumëkontinentale kur Spanja dhe Portugalia u bashkuan nën Bashkimi Iberik. Osmanët mbanin titullin e kalifit, çka i bënte udhëheqës të myslimanëve në mbarë botën. Iberikët ishin udhëheqësit e kryqtarëve të krishterë, prandaj të dyja palët luftuan në një konflikt botëror. Kishte zona operimi në Mesdhe<ref>{{Cite book|last=Crowley|first=Roger|title=Empires of the Sea: The Siege of Malta, the Battle of Lepanto and the Contest for the Center of the World|publisher=Random House|date=2008|language=en}}</ref> dhe në [[Oqeani Indian]],<ref>{{cite web|title=The Ottoman 'Discovery' of the Indian Ocean in the Sixteenth Century: The Age of Exploration from an Islamic Perspective|url=https://historycooperative.org/journal/the-ottoman-discovery-of-the-indian-ocean-in-the-sixteenth-century-the-age-of-exploration-from-an-islamic-perspective|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729152826/https://historycooperative.org/journal/the-ottoman-discovery-of-the-indian-ocean-in-the-sixteenth-century-the-age-of-exploration-from-an-islamic-perspective|archive-date=2019-07-29|url-status=dead|website=historycooperative.org|language=en}}</ref> ku iberikët e qarkuan Afrikën për të arritur në Indi dhe, gjatë rrugës, luftuan kundër osmanëve dhe aleatëve të tyre myslimanë vendas. Luftërat spanjollo-osmane u zhvilluan kryesisht në Mesdhe. Korsarët berberë nga qytetet veri-afrikane të Algjerit, Tunizit dhe Tripolit, të cilat ishin nominalisht pjesë e Perandorisë Osmane, kapën mijëra anije tregtare dhe sulmuan qytete bregdetare në Evropë, duke robëruar njerëzit që kapnin.<ref>{{cite news|title=Review of 'Pirates of Barbary' by Ian W. Toll|newspaper=The New York Times|date=2010-12-12|language=en}}</ref> Gjatë viteve 1600, konflikti botëror mes Kalifatit Osman dhe Bashkimit Iberik ishte i ngërçosur, pasi të dyja palët kishin popullsi, teknologji dhe nivele ekonomike të ngjashme. Megjithatë, suksesi i sistemit politik dhe ushtarak osman u krahasua me [[Perandoria Romake|Perandorinë Romake]], pavarësisht ndryshimit në madhësi, nga studiues bashkëkohorë si italiani Francesco Sansovino dhe filozofi politik francez Jean Bodin.<ref>{{Cite journal|last=Deringil|first=Selim|title=The Turks and 'Europe': The Argument from History|journal=Middle Eastern Studies|volume=43|issue=5|pages=709–723|date=September 2007|language=en}}</ref> === Stagnimi dhe reforma (1566–1827) === ==== Trazira, kthesa dhe ringjallje (1566–1683) ==== [[Skeda:IstanbulNavalMuseum38.JPG|thumb|Galera osmane e fundshekullit XVI a fillimshekullit XVII e njohur si ''Tarihi Kadırga'', në Muzeu Detar i Stambollit, ndërtuar mes sundimeve të sulltan [[Murati III|Muratit III]] (1574–1595) dhe sulltan [[Mehmeti IV|Mehmedit IV]] (1648–1687)]] Në gjysmën e dytë të shekullit XVI, Perandoria Osmane u vu nën presion në rritje nga inflacioni dhe rritja e shpejtë e kostove të luftës, që po prekte njëkohësisht Evropën dhe Lindjen e Mesme.<ref>{{Cite book|last=Ágoston|first=Gábor|chapter=Introduction|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|editor-last1=Ágoston|editor-first1=Gábor|editor-last2=Masters|editor-first2=Bruce|date=2009|page=xxxii|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Faroqhi|first=Suraiya|chapter=Crisis and Change, 1590–1699|title=An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914|volume=2|editor-last1=İnalcık|editor-first1=Halil|editor-last2=Quataert|editor-first2=Donald|publisher=Cambridge University Press|date=1994|page=553|language=en}}</ref> Këto presione çuan në një sërë krizash rreth vitit 1600, duke rënduar sistemin qeverisës osman.<ref>{{Cite book|last=Faroqhi|first=Suraiya|chapter=Crisis and Change, 1590–1699|title=An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914|volume=2|editor-last1=İnalcık|editor-first1=Halil|editor-last2=Quataert|editor-first2=Donald|publisher=Cambridge University Press|date=1994|pages=413–414|language=en}}</ref> Perandoria kaloi një sërë transformimesh të institucioneve të saj politike dhe ushtarake si përgjigje ndaj këtyre sfidave, gjë që i mundësoi të përshtatej me sukses ndaj kushteve të reja të shekullit XVII dhe të mbetej e fuqishme, si ushtarakisht ashtu edhe ekonomikisht.<ref name="declineHTW"/><ref>{{Cite book|last=Şahin|first=Kaya|title=Empire and Power in the Reign of Süleyman: Narrating the Sixteenth-Century Ottoman World|publisher=Cambridge University Press|date=2013|page=10|language=en}}</ref> Historianët e mesit të shekullit XX e karakterizuan dikur këtë periudhë si stagnim e rënie, por ky këndvështrim sot refuzohet nga shumica e akademikëve.<ref name="declineHTW"/> Zbulimi i rrugëve të reja tregtare detare nga shtetet e Evropës Perëndimore u mundësoi atyre të shmangnin monopolin tregtar osman. Zbulimi portugez i [[Kepi i Shpresës së Mirë|Kepit të Shpresës së Mirë]] në 1488 nisi një sërë luftërash detare osmano-portugeze në Oqeanin Indian gjatë shekullit XVI. Pavarësisht pranisë evropiane në rritje në Oqeanin Indian, tregtia osmane me lindjen vazhdoi të lulëzonte. Kajroja, në veçanti, përfitoi nga rritja e kafesë jemenase si mall i njohur konsumi.<ref>{{Cite book|last=Faroqhi|first=Suraiya|chapter=Crisis and Change, 1590–1699|title=An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914|volume=2|editor-last1=İnalcık|editor-first1=Halil|editor-last2=Quataert|editor-first2=Donald|publisher=Cambridge University Press|date=1994|pages=507–508|language=en}}</ref> Nën Ivan IV (1533–1584), Cariati i Rusisë u zgjerua në rajonet e Vollgës dhe të Kaspikut në dëm të hanateve tatare. Në 1571, khani i Krimesë Devlet I Giraj, nën komandën osmane, pushtoi Rusinë dhe dogji Moskën.<ref>{{Cite book|last=Davies|first=Brian L.|title=Warfare, State and Society on the Black Sea Steppe: 1500–1700|publisher=Routledge|date=2007|page=16|language=en}}</ref> Vitin pasues, pushtimi u përsërit por u refuzua në Beteja e Molodit. Perandoria Osmane dhe vasali i saj, Hanati i Krimesë, vazhduan të pushtonin Evropën Lindore me një sërë sulmesh skllavopërftuese,<ref>{{Cite book|last=Subtelny|first=Orest|title=Ukraine: A History|publisher=University of Toronto Press|date=2000|page=106|language=en}}</ref> dhe mbetën fuqi e rëndësishme në Evropën Lindore deri në fund të shekullit XVII.<ref>{{cite web|last=Matsuki|first=Eizo|title=The Crimean Tatars and their Russian-Captive Slaves|url=http://www.econ.hit-u.ac.jp/~areastd/mediterranean/mw/pdf/18/10.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115170654/http://www.econ.hit-u.ac.jp/~areastd/mediterranean/mw/pdf/18/10.pdf|archive-date=2013-01-15|url-status=dead|publisher=Mediterranean Studies Group at Hitotsubashi University|language=en}}</ref> [[Skeda:Giorgio-vasari-battle-of-lepanto.jpg|thumb|Renditja e betejës së dy flotave në [[Beteja e Lepantos]], me alegorinë e tre fuqive të Ligës së Shenjtë në plan të parë, afresk nga Giorgio Vasari]] Osmanët vendosën të pushtonin Qipron venedikase dhe më 22 korrik 1570 rrethuan Nikozian; 50.000 të krishterë vdiqën dhe 180.000 u robëruan.<ref>{{Cite book|title=Christian-Muslim Relations: A Bibliographical History, Volume 10: Ottoman and Safavid Empires (1600–1700)|publisher=Brill|page=67|language=en}}</ref> Më 15 shtator 1570, kalorësia osmane u shfaq para kalasë së fundit venedikase në Qipro, Famagustës. Mbrojtësit venedikas qëndruan 11 muaj kundër një force që në kulmin e saj numëronte 200.000 vetë me 145 topa; 163.000 predha topi goditën muret e Famagustës para se ajo të binte në duart e osmanëve në gusht 1571. Rrethimi i Famagustës u kushtoi osmanëve 50.000 të vrarë.<ref>{{Cite book|last=Tucker|first=Spencer C.|title=Middle East Conflicts from Ancient Egypt to the 21st Century: An Encyclopedia and Document Collection|date=2019|page=328|language=en}}</ref> Ndërkohë, Liga e Shenjtë, e përbërë kryesisht nga flota spanjolle e venedikase, fitoi mbi flotën osmane në [[Beteja e Lepantos]] (1571), në bregdetin juglindor të Greqisë; forcat katolike vranë mbi 30.000 turq dhe shkatërruan 200 anije të tyre.<ref>{{Cite book|last=Hanlon|first=Gregory|title=The Twilight of a Military Tradition: Italian Aristocrats and European Conflicts, 1560–1800|publisher=Routledge|page=24|language=en}}</ref> Ishte një goditje befasuese, edhe pse kryesisht simbolike,{{sfn|Kinross|1979|p=272}} ndaj imazhit të pathyeshmërisë osmane, imazh që kishte filluar të gërryhej nga fitorja e Kalorësve të Maltës mbi pushtuesit osmanë në rrethimin e madh të Maltës të 1565-s.<ref>{{cite book|last=Braudel|first=Fernand|title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II|volume=II|location=Berkeley|publisher=University of California Press|date=1995|language=en}}</ref> Beteja e dëmtoi flotën osmane më shumë në humbjen e personelit me përvojë sesa në humbjen e anijeve, të cilat u zëvendësuan shpejt.<ref>{{Cite book|last1=Kunt|first1=Metin|last2=Woodhead|first2=Christine|title=Süleyman the Magnificent and His Age: The Ottoman Empire in the Early Modern World|publisher=Longman|date=1995|page=53|language=en}}</ref> Flota osmane u rimëkëmb shpejt, duke e bindur Venedikun të nënshkruante një traktat paqeje në 1573, gjë që i mundësoi osmanëve të zgjeroheshin dhe të konsolidonin pozitën e tyre në Afrikën e Veriut.{{sfn|Itzkowitz|1980|p=67}} Në krahun tjetër, kufiri habsburgas ishte qetësuar disi, një ngërç i shkaktuar nga forcimi i mbrojtjeve habsburgase.{{sfn|Itzkowitz|1980|p=71}} Lufta e gjatë turke kundër Austrisë Habsburge (1593–1606) krijoi nevojën për më shumë ushtarë këmbësorie osmanë të pajisur me armë zjarri, duke sjellë një lehtësim të politikës së rekrutimit. Kjo kontribuoi në probleme mosdiscipline dhe rebelimi brenda korpuseve, të cilat nuk u zgjidhën kurrë plotësisht.{{sfn|Itzkowitz|1980|pp=90–92}} U rekrutuan gjithashtu snajperë të parregullt (''sekban''ë), të cilët, pas çmobilizimit, iu kthyen banditizmit në Kryengritjet xhelali (1590–1610), duke sjellë anarki të gjerë në Anadoll në fund të shekullit XVI dhe fillim të shekullit XVII.<ref>{{Cite book|last=İnalcık|first=Halil|title=An Economic and Social History of the Ottoman Empire, Vol. 1: 1300–1600|publisher=Cambridge University Press|date=1997|page=24|language=en}}</ref> Me popullsinë e Perandorisë që arriti 30 milionë veta deri në 1600, mungesa e tokës ushtroi presion të mëtejshëm mbi qeverinë.{{sfn|Kinross|1979|p=281}} Pavarësisht këtyre problemeve, shteti osman mbeti i fortë, dhe ushtria e tij nuk u shpërbë e as nuk pësoi disfata rrënuese. Përjashtimet e vetme ishin fushatat kundër dinastisë safavide të Persisë, ku shumë prej krahinave lindore osmane u humbën, disa përgjithmonë. Kjo luftë e 1603–1618 përfundoi me Traktati i Nasuh Pashës, i cili ia ktheu të gjithë Kaukazin, përveç Gjeorgjisë perëndimore, në zotërim të Iranit Safavid.<ref>{{Cite book|last1=Ágoston|first1=Gábor|last2=Masters|first2=Bruce Alan|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|publisher=Infobase Publishing|date=2009|page=23|language=en}}</ref> Traktati që i dha fund Luftës së Kretës i kushtoi Venedikut pjesën më të madhe të Dalmacisë venedikase, zotërimet e saj në ishujt e Egjeut dhe Kretën.<ref>{{Cite book|last=Paoletti|first=Ciro|title=A Military History of Italy|date=2008|page=33|language=en}}</ref> Gjatë sundimit të tij të shkurtër madhor, [[Murati IV]] (1623–1640) rivendosi autoritetin qendror dhe rimori Irakun (1639) nga safavidët.{{sfn|Itzkowitz|1980|p=73}} Traktati i Zuhabit i po atij viti ndau vendimtarisht Kaukazin dhe rajonet fqinje mes dy perandorive, ashtu siç ishte përcaktuar tashmë në Paqen e Amasjas të vitit 1555.<ref>{{Cite book|last1=Herzig|first1=Edmund|last2=Kurkchiyan|first2=Marina|title=Armenians: Past and Present in the Making of National Identity|publisher=Routledge|date=2004|page=47|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Rubenstein|first=Richard L.|title=Genocide and the Modern Age: Etiology and Case Studies of Mass Death|publisher=Syracuse University Press|date=2000|page=228|language=en}}</ref> [[Sulltanati i Grave]] (1533–1656) ishte periudha gjatë së cilës gratë perandorake, veçanërisht bashkëshortet dhe nënat e sulltanëve, ushtruan ndikim të konsiderueshëm politik në Perandorinë Osmane. Gratë më të spikatura të kësaj periudhe ishin Hyrem Sulltana, Kysem Sulltana dhe nusja e saj Turhan Hatixhe, rivaliteti politik i të cilave kulmoi me vrasjen e Kysemit në 1651.{{sfn|Itzkowitz|1980|pp=74–75}} Gjatë epokës së Kypryllinjve (1656–1703), kontrolli efektiv i Perandorisë u ushtrua nga një varg kryeministrash (''[[Veziri i Madh|vezirë të mëdhenj]]'') nga familja Kypryllinj. Vezirati i Kypryllinjve pa sukses ushtarak të rinovuar, me rivendosjen e autoritetit në Transilvani, përfundimin e pushtimit të Kretës në 1669, dhe zgjerimin drejt Ukrainës jugore polake, me kalatë e Hotinit dhe Kameniec-Podolskit, si dhe territorin e Podolisë, që i kaluan në 1676 Ejaletit osman të Podolisë.{{sfn|Itzkowitz|1980|pp=80–81}} [[Skeda:Vienna Battle 1683.jpg|thumb|[[Beteja e Vjenës|Rrethimi i Dytë i Vjenës]] në 1683, nga Frans Geffels (1624–1694)]] Kjo periudhë e vetëbesimit të rinovuar mori fund në mënyrë katastrofike në 1683, kur kryeveziri [[Kara Mustafa Pasha]] udhëhoqi një ushtri të madhe në një përpjekje të dytë për të rrethuar Vjenën, gjatë [[Lufta e Madhe Turke|Luftës së Madhe Turke]] (1683–1699). Me sulmin final të vonuar fatalisht, forcat osmane u shpartalluan nga forcat e aleuara habsburgase, gjermane dhe polake, të udhëhequra nga mbreti polak Jan III Sobjeski, në [[Beteja e Vjenës]]. Aleanca e Ligës së Shenjtë shfrytëzoi avantazhin e disfatës në Vjenë, duke kulmuar me Traktati i Karlovicit (26 janar 1699), që i dha fund Luftës së Madhe Turke.{{sfn|Kinross|1979|p=357}} Osmanët dorëzuan kontrollin mbi territore të konsiderueshme, shumë prej tyre përgjithmonë.{{sfn|Itzkowitz|1980|p=84}} [[Mustafa II]] (1695–1703) udhëhoqi kundërsulmin e 1695–1696 kundër habsburgasve në Hungari, por u shkatërrua në disfatën katastrofike të Zentës (në Serbinë e sotme), më 11 shtator 1697.{{sfn|Itzkowitz|1980|pp=83–84}} ==== Disfatat ushtarake ==== [[Skeda:1720 Huchtenburg Eroberungs Belgrads 1717 anagoria.JPG|thumb|Trupat austriake, të udhëhequra nga Princi Eugjen i Savojës, pushtojnë Beogradin në 1717]] Përveç humbjes së [[Banati|Banatit]] dhe humbjes së përkohshme të Beogradit (1717–1739), kufiri osman mbi [[Lumi i Danubit|Danubi]]n dhe Savan mbeti i qëndrueshëm gjatë shekullit XVIII. Zgjerimi rus paraqiste megjithatë një kërcënim të madh e në rritje.{{sfn|Kinross|1979|page=371}} Kështu, mbreti Karli XII i Suedisë u prit si aleat në Perandorinë Osmane pas disfatës së tij nga rusët në Beteja e Poltavës të 1709-s, në Ukrainën qendrore (pjesë e [[Lufta e Madhe Veriore|Luftës së Madhe Veriore]], 1700–1721).{{sfn|Kinross|1979|page=371}} Karli XII e bindi sulltanin osman [[Ahmeti III]] t'i shpallte luftë Rusisë, gjë që rezultoi në fitore osmane në Fushata e lumit Prut (1710–1711), në Moldavi.{{sfn|Kinross|1979|page=372}} Pas Luftës Austro-Turke, Traktati i Pozharevacit konfirmoi humbjen e Banatit, Serbisë dhe "Vllahisë së Vogël" (Oltenia) në favor të Austrisë. Traktati gjithashtu tregoi se Perandoria Osmane ishte në mbrojtje dhe nuk kishte gjasa të shfaqte agresivitet të mëtejshëm në Evropë.{{sfn|Kinross|1979|page=376}} Lufta austro-ruso-turke (1735–1739), që përfundoi me Traktati i Beogradit në 1739, solli rimarrjen osmane të Bosnjes veriore, Serbisë habsburgase (përfshirë Beogradin), Oltenisë dhe pjesëve jugore të Banatit të Temishvarit; por Perandoria humbi portin e Azovit, në veri të gadishullit të Krimesë, në favor të rusëve. Pas këtij traktati, Perandoria Osmane arriti të gëzonte një brez paqeje në Evropë, ndërsa Austria dhe Rusia u detyruan të merreshin me ngritjen e [[Prusia|Prusisë]].{{sfn|Kinross|1979|page=392}} Erdhën reforma arsimore dhe teknologjike, përfshirë themelimin e institucioneve të arsimit të lartë si Universiteti Teknik i Stambollit.<ref>{{cite web|title=History|url=http://www.itu.edu.tr/en/?about/history|archive-url=https://web.archive.org/web/20120618160944/http://www.itu.edu.tr/en/?about%2Fhistory|archive-date=2012-06-18|url-status=dead|publisher=Istanbul Technical University|language=en}}</ref> Në 1734 u themelua një shkollë artilerie për të përcjellë metodat perëndimore të artilerisë, por kleri islam kundërshtoi me sukses.<ref name="StoneRusMirror97">{{Cite book|last=Stone|first=Norman|chapter=Turkey in the Russian Mirror|title=Russia War, Peace and Diplomacy: Essays in Honour of John Erickson|editor1-last=Erickson|editor1-first=Mark|editor2-last=Erickson|editor2-first=Ljubica|publisher=Weidenfeld & Nicolson|date=2005|page=97|language=en}}</ref> Në 1754 shkolla e artilerisë u rihap gjysmë fshehurazi.<ref name="StoneRusMirror97"/> Në 1726, Ibrahim Muteferrika e bindi kryevezirin Nevshehirli Damat Ibrahim Pasha, Myftiun e Madh, dhe klerin mbi dobinë e shtypshkronjës, dhe Muteferrikës iu dha më pas leje nga sulltan Ahmeti III për të botuar libra jofetarë.<ref name="katipcelebi">{{cite web|title=Presentation of Katip Çelebi, Kitâb-i Cihân-nümâ li-Kâtib Çelebi|url=http://vitrine.library.uu.nl/en/texts/Rarqu54.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212030334/http://vitrine.library.uu.nl/en/texts/Rarqu54.htm|archive-date=2013-02-12|url-status=dead|publisher=Utrecht University Library|date=2009-05-05|language=en}}</ref> Shtypshkronja e Muteferrikës botoi librin e saj të parë në 1729 dhe, deri në 1743, kishte nxjerrë 17 vepra në 23 vëllime.<ref name="katipcelebi"/><ref>{{Cite journal|last=Watson|first=William J.|title=Ibrahim Muteferrika and Turkish Incunabula|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=88|issue=3|pages=435–441|date=1968|language=en}}</ref> Në Afrikën e Veriut, Spanja pushtoi Oranin nga Deylik i Algjerit autonom. Beu i Oranit mori një ushtri nga Algjeri, por ajo dështoi ta rimerrte Oranin; rrethimi shkaktoi vdekjen e 1.500 spanjollëve, dhe edhe më shumë algjerianëve.<ref>{{Cite book|title=Middle East and Africa: International Dictionary of Historic Places|date=2014|page=559|language=en}}</ref> Në 1792, Spanja e braktisi Oranin, duke ia shitur atë Deylikut të Algjerit. [[Skeda:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|thumb|Trupat osmane duke u përpjekur të ndalojnë rusët që përparonin gjatë Rrethimit të Oçakovit në 1788]] Në 1768 haidamakët ukrainas, të mbështetur nga rusët, duke ndjekur konfederatët polakë, hynë në Baltën, qytet nën kontroll osman në kufirin e Besarabisë në Ukrainë, masakruan banorët e saj dhe e dogjën qytetin. Kjo veprim provokoi Perandorinë Osmane në Luftën Ruso-Turke të 1768–1774. Traktati i Kuçuk Kajnarxhas i 1774-s i dha fund luftës dhe siguroi liri feje për të krishterët e krahinave osmane të Vllahisë dhe Moldavisë.{{sfn|Kinross|1979|page=405}} Nga fundi i shekullit XVIII, pas disa disfatash në luftërat me Rusinë, disa në Perandorinë Osmane filluan të mendonin se reformat e [[Pjetri i Madh|Pjetrit të Madh]] u kishin dhënë rusëve një avantazh, dhe se osmanët duhej të mbanin hapin me teknologjinë perëndimore për të shmangur disfata të tjera.<ref name="StoneRusMirror97"/> [[Skeda:Ottoman Sultan Selim III (1789).jpg|thumb|[[Selimi III]] duke pritur dinjitarë në një audiencë te Porta e Lumturisë, [[Saraji i Topkapësë|Pallati Topkapı]]. Pikturë nga Konstantin Kapıdağlı]] [[Selimi III]] (1789–1807) bëri përpjekjet e para të mëdha për të modernizuar ushtrinë, por reformat e tij u penguan nga udhëheqja fetare dhe korpusi i [[Jeniçeri|jeniçerëve]]. Xheloz për privilegjet e tyre dhe kundërshtarë të vendosur ndaj ndryshimit, jeniçerët u rebeluan. Përpjekjet e Selimit i kushtuan atij fronin dhe jetën, por u zgjidhën në mënyrë spektakolare e të përgjakshme nga pasardhësi i tij dinamik, [[Mahmuti II]], i cili eliminoi korpusin e jeniçerëve në 1826. [[Skeda:Genève et Grèce - Bataille de l'Acropole par JGC Perlberg.jpg|thumb|Rrethimi i Akropolit në 1826–1827 gjatë Luftës së Pavarësisë së Greqisë]] [[Revolucioni serb]] (1804–1815) shënoi fillimin e një ere zgjimi kombëtar në Ballkan gjatë [[Kriza Lindore|Çështjes Lindore]]. Në 1811, uehabitët fondamentalistë të Arabisë, të udhëhequr nga familja al-Saud, u ngritën kundër osmanëve. I paaftë të mundte rebelët uehabitë, Porta e Lartë e ngarkoi [[Mehmet Ali Pasha|Muhamed Ali Pashën]] e Kavalas, valiun (guvernatorin) e Ejaletit të Egjiptit, me rimarrjen e Arabisë, që përfundoi me shkatërrimin e Emiratit të Dirijas në 1818. Suzerania e Serbisë si monarki trashëgimtare nën dinastinë e vet u njoh ''de jure'' në 1830.<ref>{{cite web|title=Liberation, Independence And Union of Serbia And Montenegro|url=http://www.njegos.org/past/liunion.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20010205052700/http://www.njegos.org/past/liunion.htm|archive-date=2001-02-05|publisher=Serb Land of Montenegro|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Berend|first=Tibor Iván|title=History Derailed: Central and Eastern Europe in the Long 19th Century|publisher=University of California Press|date=2003|page=127|language=en}}</ref> Në 1821, grekët i shpallën luftë sulltanit. Një kryengritje që nisi në Moldavi si diversion u pasua nga revolucioni kryesor në [[Peloponezi|Peloponez]], i cili, bashkë me pjesën veriore të Gjirit të Korintit, u bënë pjesët e para të Perandorisë Osmane që fituan pavarësi (në 1829). Në 1830, francezët pushtuan Deylikun e Algjerit; fushata zgjati 21 ditë dhe solli mbi 5.000 të vrarë algjerianë<ref name="DeQuatrebarbes1831">{{Cite book|last=de Quatrebarbes|first=Théodore|title=Souvenirs de la campagne d'Afrique|publisher=Dentu|date=1831|page=35|language=fr}}</ref> e rreth 2.600 francezë.<ref name="DeQuatrebarbes1831"/><ref>{{Cite book|title=Conquête d'Alger ou pièces sur la conquête d'Alger et sur l'Algérie|date=1831|language=fr}}</ref> Në 1831, Muhamed Ali i Egjiptit u ngrit kundër sulltan Mahmutit II për shkak të refuzimit të këtij të fundit t'i jepte guvernatoratet e Sirisë së Madhe dhe Kretës, të cilat sulltani i kishte premtuar në këmbim të ndihmës ushtarake për shtypjen e kryengritjes greke (1821–1829), e cila përfundoi me pavarësinë formale të Greqisë në 1830. Kështu filloi Lufta e Parë Osmano-Egjiptiane (1831–1833), gjatë së cilës ushtria e stërvitur nga francezët e Muhamed Aliut, nën komandën e të birit [[Ibrahim Pasha i Egjiptit|Ibrahim Pashës]], mundi ushtrinë osmane teksa marshonte drejt Anadollit, duke arritur qytetin e [[Kytahia|Kutahja]]s, brenda 320 km nga kryeqyteti, Kostandinopoja.<ref name="Karsh2006p95">{{Cite book|last=Karsh|first=Efraim|title=Islamic Imperialism: A History|location=New Haven|publisher=Yale University Press|date=2006|page=95|language=en}}</ref> I dëshpëruar, sulltan Mahmuti II iu drejtua Rusisë, rivalit tradicional të perandorisë, për ndihmë, duke i kërkuar perandorit Nikolla I i Rusisë të dërgonte një forcë ekspeditive.<ref name="Karsh2006p96">{{Cite book|last=Karsh|first=Efraim|title=Islamic Imperialism: A History|location=New Haven|publisher=Yale University Press|date=2006|page=96|language=en}}</ref> Në këmbim të nënshkrimit të Traktatit të Hynkjar Iskelesit, rusët dërguan forcën ekspeditive që e pengoi Ibrahim Pashën të marshonte më tej drejt Kostandinopojës.<ref name="Karsh2006p96"/> Sipas kushteve të Konventës së Kutahjas, nënshkruar më 5 maj 1833, Muhamed Aliu ra dakord të braktiste fushatën kundër sulltanit, në këmbim të së cilës u bë valiu i vilajeteve të Kretës, Halepit, Tripolit (Liban), Damaskut dhe Sidonit (këto katër të fundit duke përbërë Sirinë dhe Libanin e sotëm), dhe iu dha e drejta të mblidhte taksa në Adana.<ref name="Karsh2006p96"/> Sikur të mos ishte ndërhyrja ruse, sulltan Mahmuti II do të kishte rrezikuar rrëzimin, dhe Muhamed Aliu mund të ishte bërë vetë sulltani i ri. Këto ngjarje shënuan fillimin e një modeli të përsëritur në të cilin Porta e Lartë kishte nevojë për ndihmën e fuqive të huaja për t'u mbrojtur.<ref>{{Cite book|last=Karsh|first=Efraim|title=Islamic Imperialism: A History|location=New Haven|publisher=Yale University Press|date=2006|pages=95–96|language=en}}</ref> Në 1839, Porta e Lartë u përpoq të rimerrte atë që kishte humbur ndaj Ejaletit të Egjiptit, ''de facto'' autonom por ''de jure'' ende osman, por forcat e saj u mundën fillimisht, gjë që çoi në Kriza Lindore e 1840. Muhamed Aliu kishte marrëdhënie të ngushta me Francën, dhe mundësia që ai të bëhej sulltan i Egjiptit shihej gjerësisht si vendosje e tërë [[Levanti]]t nën sferën e ndikimit francez.<ref name="Karsh2006p96"/> Meqë Porta e Lartë kishte dëshmuar se ishte e paaftë ta mposhtte Muhamed Aliun,<ref>{{cite web|title=Battle of Konya|url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Konya|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019135832/https://www.britannica.com/event/Battle-of-Konya|archive-date=2023-10-19|website=Britannica|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Fahmy|first=Khaled|title=All the Pasha's Men: Mehmed Ali, His Army and the Making of Modern Egypt|publisher=American University in Cairo Press|date=2002|language=en}}</ref> Traktati i Londrës (1840) u nënshkrua nga fuqitë e huaja për të zgjidhur konfliktin osmano-egjiptian. Sipas kushteve të traktatit, Muhamed Aliu duhej të hiqte dorë nga territoret osmano-egjiptiane në Arabi, Sudan dhe Levant; megjithatë, iu dha e drejta të mbante dhe të sundonte zonën e Deltës së Nilit, krahas Egjiptit të sipërm. === Rënia dhe modernizimi (1828–1908) === [[Skeda:Opening ceremony of the First Ottoman Parliament at the Dolmabahce Palace in 1876.jpg|thumb|Ceremonia e hapjes së Parlamentit të parë osman në Pallatin Dollmabahçe në 1876. Era e Parë Kushtetuese zgjati vetëm dy vjet, deri në 1878. Kushtetuta dhe Parlamenti osman u rivendosën 30 vjet më vonë me [[Revolucioni Xhonturk|Revolucionin e Turqve të Rinj]] të 1908-s]] Gjatë periudhës së ''[[Tanzimati]]t'' (1839–1876), seria e reformave kushtetuese të qeverisë solli një ushtri rekrutimi mjaft moderne, reforma të sistemit bankar, dekriminalizimin e homoseksualitetit, zëvendësimin e së drejtës fetare me të drejtën laike,<ref>{{cite web|last=Hussain|first=Ishtiaq|title=The Tanzimat: Secular Reforms in the Ottoman Empire|url=http://faith-matters.org/images/stories/fm-publications/the-tanzimat-final-web.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161017061131/http://faith-matters.org/images/stories/fm-publications/the-tanzimat-final-web.pdf|archive-date=2016-10-17|publisher=Faith Matters|language=en}}</ref> dhe zëvendësimin e esnafeve me fabrika moderne. Ministria e Postës Osmane u themelua në Stamboll në 1840. Shpikësi amerikan [[Samuel Morse]] mori një patentë osmane për telegrafin në 1847, të lëshuar nga sulltan Abdylmexhidi, i cili e testoi vetë shpikjen.<ref>{{cite journal|last=Bektas|first=Yakup|title=The Sultan's Messenger: Cultural Constructions of Ottoman Telegraphy, 1847–1880|journal=Technology and Culture|volume=41|issue=4|pages=669–696|date=2000|language=en}}</ref> Periudha reformiste kulmoi me kushtetutën, të quajtur ''Kanûn-u Esâsî''. Era e Parë Kushtetuese e Perandorisë ishte e shkurtër; parlamenti mbijetoi vetëm dy vjet para se sulltani ta pezullonte. Popullsia e krishterë e Perandorisë, falë niveleve më të larta arsimore, filloi t'i kalonte myslimanët e shumicës, gjë që shkaktoi shumë pakënaqësi.<ref name="StoneRusMirror95">{{Cite book|last=Stone|first=Norman|chapter=Turkey in the Russian Mirror|title=Russia War, Peace and Diplomacy: Essays in Honour of John Erickson|editor1-last=Erickson|editor1-first=Mark|editor2-last=Erickson|editor2-first=Ljubica|publisher=Weidenfeld & Nicolson|date=2005|page=95|language=en}}</ref> Në 1861 kishte 571 shkolla fillore dhe 94 të mesme për të krishterët osmanë, me 140.000 nxënës gjithsej, shifër që kalonte shumë numrin e fëmijëve myslimanë në shkollë në atë kohë, të cilët përveç kësaj pengoheshin nga koha e shpenzuar për të mësuar arabishten dhe teologjinë islame.<ref name="StoneRusMirror95"/> Niveli më i lartë arsimor i të krishterëve u lejoi atyre të luanin rol më të madh në ekonomi.<ref name="StoneRusMirror95"/> Në 1911, nga 654 kompanitë me shumicë në Stamboll, 528 zotëroheshin nga grekë etnikë.<ref name="StoneRusMirror95"/> Në shumë raste, të krishterët dhe hebrenjtë fituan mbrojtje nga konsujt evropianë dhe shtetësi, çka do të thoshte se ishin të mbrojtur nga e drejta osmane dhe nuk i nënshtroheshin të njëjtave rregulla ekonomike si bashkatdhetarët e tyre myslimanë.{{sfn|Rogan|2011|page=93}} [[Skeda:Turkish troops storming Fort Shefketil (cropped).jpg|thumb|Trupat osmane duke sulmuar Fortin Shefketil gjatë [[Lufta e Krimesë|Luftës së Krimesë]] të 1853–1856]] [[Lufta e Krimesë]] (1853–1856) ishte pjesë e një konkurrence afatgjatë mes fuqive kryesore evropiane për ndikim mbi territoret e Perandorisë Osmane në rënie. Barra financiare e luftës e detyroi shtetin osman të lëshonte hua të huaja prej 5 milionë funtesh sterlinë më 4 gusht 1854.<ref>{{Cite book|last=Geyikdagi|first=V. Necla|title=Foreign Investment in the Ottoman Empire: International Trade and Relations 1854–1914|publisher=I.B.Tauris|date=2011|page=32|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Howard|first=Douglas Arthur|title=The History of Turkey|publisher=Greenwood Publishing Group|date=2001|page=71|language=en}}</ref> Lufta shkaktoi një eksod të [[Tatarët e Krimesë|tatarëve të Krimesë]], rreth 200.000 prej të cilëve u zhvendosën në Perandorinë Osmane, në valë të vazhdueshme emigrimi.<ref>{{Cite journal|last=Williams|first=Bryan Glynn|title=Hijra and forced migration from nineteenth-century Russia to the Ottoman Empire|journal=Cahiers du Monde Russe|volume=41|issue=1|pages=79–108|date=2000|language=en}}</ref> Nga fundi i Luftërave Kaukaziane, 90% e [[Çerkezët|çerkezëve]] u spastruan etnikisht<ref>{{Cite book|last=Richmond|first=Walter|title=The Northwest Caucasus: Past, Present, Future|publisher=Taylor & Francis|date=2008|page=79|quote=the plan of action decided upon for 1860 was to cleanse [ochistit'] the mountain zone of its indigenous population|language=en}}</ref> dhe u dëbuan nga trojet e tyre në Kaukaz, duke ikur drejt Perandorisë Osmane, ku u vendosën 500.000 deri në 700.000 çerkezë.{{sfn|Hamed-Troyansky|2024|p=49}} Refugjatët tatarë të Krimesë në fund të shekullit XIX luajtën rol veçanërisht të spikatur në përpjekjet për të modernizuar arsimin osman dhe në nxitjen e hershme si të [[Panturqizmi]]t, ashtu edhe të një ndjenje nacionalizmi turk.<ref>{{Cite book|last=Stone|first=Norman|chapter=Turkey in the Russian Mirror|title=Russia War, Peace and Diplomacy|editor1-last=Erickson|editor1-first=Mark|editor2-last=Erickson|editor2-first=Ljubica|publisher=Weidenfeld & Nicolson|date=2004|page=95|language=en}}</ref> [[Skeda:Charles Porion - The kings of Europe in Paris for the opening of the Exposition of 1867.jpg|thumb|left|upright=1.3|Monarkët e Evropës në [[Parisi|Paris]] ([[Napoleoni III]] në qendër, sulltan [[Abdyl Azizi|Abdylazizi]] i dyti nga e djathta), përfytyrim artistik i hapjes së Ekspozitës Universale të 1867-s]] Në këtë periudhë, Perandoria Osmane shpenzoi shuma të vogla fondesh publike për arsimin; për shembull, në 1860–1861 vetëm 0,2% e buxhetit total u investua në arsim.<ref>{{Cite book|last=Baten|first=Jörg|title=A History of the Global Economy: From 1500 to the Present|publisher=Cambridge University Press|date=2016|page=50|language=en}}</ref> Ndërsa shteti osman u përpoq të modernizonte infrastrukturën dhe ushtrinë e vet si përgjigje ndaj kërcënimeve të jashtme, ai iu ekspozua një lloji tjetër kërcënimi: atij të kreditorëve. Siç ka shkruar historiani Eugene Rogan, "kërcënimi më i madh ndaj pavarësisë së Lindjes së Mesme" në shekullin XIX "nuk ishin ushtritë e Evropës, por bankat e saj".{{sfn|Rogan|2011|page=105}} Shteti osman, i cili kishte filluar të merrte borxhe që me Luftën e Krimesë, u detyrua të shpallte falimentim në 1875.{{sfn|Rogan|2011|page=106}} Deri në 1881, Perandoria Osmane pranoi që borxhi i saj të kontrollohej nga Administrata Osmane e Borxhit Publik, një këshill personash evropianë me kryesim të alternuar mes Francës dhe Britanisë. Ky organ kontrollonte pjesë të mëdha të ekonomisë osmane dhe e përdori pozitën e tij për të siguruar që kapitali evropian të vazhdonte të depërtonte në perandori, shpesh në dëm të interesave vendase osmane.{{sfn|Rogan|2011|page=106}} [[Skeda:Ottomans 1875.png|thumb|Perandoria Osmane në 1875, nën sulltan [[Abdyl Azizi|Abdylazizi]]n]] Bashibozukët osmanë shtypën Kryengritjen Bullgare të 1876-s, duke masakruar deri në 100.000 njerëz.<ref>{{Cite book|last1=Jelavich|first1=Charles|last2=Jelavich|first2=Barbara|title=The Establishment of the Balkan National States, 1804–1920|publisher=University of Washington Press|date=1986|page=139|language=en}}</ref> Lufta ruso-turke (1877–1878) përfundoi me fitore vendimtare për Rusinë. Si rezultat, zotërimet osmane në Evropë u tkurrën ndjeshëm: [[Principata e Bullgarisë|Bullgaria]] u themelua si principatë e pavarur brenda Perandorisë Osmane; [[Rumania]] fitoi pavarësinë e plotë; dhe Serbia dhe Mali i Zi fituan më në fund pavarësinë e plotë, por me territore më të vogla. Në 1878, Austro-Hungaria pushtoi njëanshmërisht provincat osmane të Bosnjë-Hercegovinës dhe Sanxhakut të Novi Pazarit. Kryeministri britanik [[Benjamin Disraeli]] mbrojti rikthimin e territoreve osmane në gadishullin Ballkanik gjatë [[Kongresi i Berlinit|Kongresit të Berlinit]], dhe në këmbim, Britania mori administrimin e Qipros në 1878.<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=A. J. P.|title=The Struggle for Mastery in Europe, 1848–1918|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|date=1955|pages=228–254|language=en}}</ref> Britania më vonë dërgoi trupa në Egjipt në 1882 për të shtypur Kryengritjen Urabi (sulltan [[Abdyl Hamiti II]] ishte tepër i frikësuar për të lëvizur ushtrinë e vet, duke u frikësuar se kjo do të çonte në grusht shteti), duke fituar në mënyrë efektive kontrollin mbi të dyja territoret. Në 1883, një mision ushtarak gjerman nën gjeneral baron Colmar von der Goltz mbërriti për të stërvitur ushtrinë osmane, duke krijuar të ashtuquajturën "brezin Goltz" të oficerëve të stërvitur nga gjermanët, që luajtën rol të spikatur në politikën e viteve të fundit të perandorisë.<ref>{{Cite book|last=Akmeșe|first=Handan Nezir|title=The Birth of Modern Turkey: The Ottoman Military and the March to World War I|location=London|publisher=I.B. Tauris|page=24|language=en}}</ref> Nga 1894 deri në 1896, mes 100.000 dhe 300.000 armenë që jetonin në të gjithë perandorinë u vranë në atë që u njoh si Masakrat hamidiane.<ref>{{Cite book|last=Akçam|first=Taner|title=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility|publisher=Metropolitan Books|location=New York|date=2006|page=42|language=en}}</ref> Në 1897 popullsia ishte 19 milionë, nga të cilët 14 milionë (74%) ishin myslimanë. Edhe 20 milionë të tjerë jetonin në krahina që mbetën nën suzerenitetin nominal të sulltanit, por ishin krejtësisht jashtë fuqisë së tij reale. Një nga një, Porta humbi autoritetin nominal mbi to, përfshirë Egjiptin, Tunizinë, Bullgarinë, Qipron, Bosnjë-Hercegovinën dhe Libanin.<ref>Shaw, ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey'', vëll. 2, f. 236.</ref> Ndërsa Perandoria Osmane u tkurr gradualisht, 7–9 milionë myslimanë nga territoret e saj të mëparshme në Kaukaz, Krime, Ballkan dhe ishujt e Mesdheut u zhvendosën drejt Anadollit dhe Trakës Lindore.<ref>{{Cite book|last=Karpat|first=Kemal H.|title=Studies on Turkish Politics and Society: Selected Articles and Essays|publisher=Brill|date=2004|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Quataert|first=Donald|chapter=The Age of Reforms, 1812–1914|title=An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914|volume=2|editor-last1=İnalcık|editor-first1=Halil|editor-last2=Quataert|editor-first2=Donald|publisher=Cambridge University Press|date=1994|page=762|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Shams El-Din|first=Osama|title=A Military History of Modern Egypt from the Ottoman Conquest to the Ramadan War|url=https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a479427.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20231106154526/https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a479427.pdf|archive-date=2023-11-06|url-status=dead|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Dupuy|first=Trevor N.|title=The Harper Encyclopedia of Military History|publisher=HarperCollins|year=1993|page=851|language=en}}</ref> Pasi Perandoria e humbi Luftën e Parë Ballkanike (1912–1913), ajo i humbi të gjitha territoret e saj ballkanike, përveç Trakës Lindore (Turqia evropiane). Kjo rezultoi me rreth 400.000 myslimanë që ikën me ushtritë osmane në tërheqje (shumë prej të cilëve vdiqën nga [[Kolera|kolera]] e sjellë nga ushtarët), dhe 400.000 jomyslimanë që ikën nga territoret ende nën sundimin osman.<ref>{{cite web|last1=Zürcher|first1=Erik-Jan|title=Greek and Turkish refugees and deportees 1912–1924|url=http://tulp.leidenuniv.nl/content_docs/wap/ejz18.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20070716155929/http://tulp.leidenuniv.nl/content_docs/wap/ejz18.pdf|archive-date=2007-07-16|url-status=dead|website=Turkology Update Leiden Project Working Papers Archive|publisher=Universiteit Leiden|date=January 2003|language=en}}</ref> Justin McCarthy vlerëson se nga 1821 deri në 1922, 5,5 milionë myslimanë humbën jetën në Evropën juglindore, me dëbimin e 5 milionë të tjerëve.<ref>{{Cite book|last=McCarthy|first=Justin|title=Death and Exile: The Ethnic Cleansing of Ottoman Muslims, 1821–1922|publisher=Darwin Press|date=1995|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Carmichael|first=Cathie|title=Ethnic Cleansing in the Balkans: Nationalism and the Destruction of Tradition|publisher=Routledge|date=2012|page=21|language=en}}</ref> === Disfata dhe shpërbërja (1908–1922) === ==== Lëvizja e Turqve të Rinj ==== [[Skeda:Declaration of the 1908 Revolution in Ottoman Empire.png|thumb|Shpallja e [[Revolucioni Xhonturk|Revolucionit të Turqve të Rinj]] nga udhëheqësit e ''[[Sistemi i Miletit|milleteve]]'' osmane në 1908]] Disfata dhe [[Shpërbërja e Perandorisë Osmane|shpërbërja e Perandorisë Osmane]] (1908–1922) filloi me Erën e Dytë Kushtetuese, një moment shprese dhe premtimi, i vendosur me [[Revolucioni Xhonturk|Revolucionin e Turqve të Rinj]]. Ai rivendosi [[Kushtetuta e Perandorisë Osmane|Kushtetutën e Perandorisë Osmane]] dhe solli politikë shumëpartiake me sistem zgjedhor dyfazor, nën parlamentin osman. Kushtetuta ofronte shpresë duke i liruar qytetarët e perandorisë për të modernizuar institucionet e shtetit, për të rigjallëruar forcën e tij, dhe për ta mundësuar që ta mbante veten kundrejt fuqive të huaja. Garancitë e saj për liritë premtonin shpërbërjen e tensioneve ndërkomunitare dhe shndërrimin e perandorisë në një vend më harmonik.<ref>{{cite book|last=Reynolds|first=Michael A.|title=Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908–1918|publisher=Cambridge University Press|date=2011|pages=1, 324|language=en}}</ref> Në vend të kësaj, kjo periudhë u bë tregimi i luftës së muzgut të Perandorisë. Anëtarët e lëvizjes së [[Xhonturqit|Turqve të Rinj]], që dikur kishin vepruar në ilegalitet, tani themeluan partitë e tyre.<ref>{{cite book|last=Erickson|first=Edward|title=Ottomans and Armenians: A Study in Counterinsurgency|publisher=Palgrave Macmillan|year=2013|page=32|language=en}}</ref> Ndër to, Komiteti për Bashkim dhe Përparim dhe Partia e Lirisë dhe Marrëveshjes ishin partitë kryesore. Në skajin tjetër ishin partitë etnike, që përfshinin Poale Zionin, Al-Fatat-in, dhe lëvizjen kombëtare armene, të organizuar nën Federata Revolucionare Armene. Duke përfituar nga trazirat civile, Austro-Hungaria e aneksoi zyrtarisht Bosnjë-Hercegovinën në 1908. I fundit i regjistrimeve osmane u krye në 1914. Pavarësisht reformave ushtarake që rikonstituuan ushtrinë moderne osmane, Perandoria i humbi territoret e saj veri-afrikane dhe Dodekanezin në Luftën Italo-Turke (1911) dhe pothuajse të gjitha territoret e saj evropiane në [[Luftërat Ballkanike]] (1912–1913). Perandoria u përball me trazira të vazhdueshme në vitet para Luftës së Parë Botërore, përfshirë Incidenti i 31 marsit dhe dy grushte shteti të tjerë, në 1912 dhe 1913. ==== Lufta I Botërore ==== [[Skeda:M 113 5 amiral Souchon et ses officiers.jpg|thumb|Admirali Wilhelm Souchon, i cili komandoi sulmin e Detit të Zi më 29 tetor 1914, me oficerët e tij në uniforma detare osmane]] Perandoria Osmane hyri në Luftën e Parë Botërore në krah të Fuqive Qendrore dhe përfundimisht pësoi disfatë.<ref>{{Cite book|last=Findley|first=Carter Vaughn|title=Turkey, Islam, Nationalism and Modernity: A History, 1789–2007|publisher=Yale University Press|location=New Haven|date=2010|page=200|language=en}}</ref> Pjesëmarrja osmane në luftë filloi me sulmin e kombinuar gjermano-osman mbi bregdetin e Detit të Zi të Perandorisë Ruse më 29 tetor 1914. Pas sulmit, Perandoria Ruse (2 nëntor 1914)<ref name="OxfordTimeline">{{Cite book|title=Timeline: Ottoman Empire (c. 1285–1923)|publisher=Oxford Reference|date=2012|language=en}}</ref> dhe aleatët e saj Franca (5 nëntor 1914)<ref name="OxfordTimeline"/> dhe Perandoria Britanike (5 nëntor 1914)<ref name="OxfordTimeline"/> i shpallën luftë Perandorisë Osmane. Gjithashtu më 5 nëntor 1914, qeveria britanike ua ndryshoi statusin Hedivatit të Egjiptit dhe Qipros, që ishin ''de jure'' territore osmane para luftës, duke i bërë protektorate britanike. Osmanët mbrojtën me sukses ngushticën e [[Dardanelet|Dardaneleve]] gjatë Fushatës së Galipolit (1915–1916) dhe arritën fitore fillestare kundër forcave britanike në dy vitet e para të Fushatës së Mesopotamisë, si Rrethimi i Kutit (1915–1916); por {{ill|Kryengritja Arabe|en|Arab Revolt}} (1916–1918) e ktheu erën kundër osmanëve në Lindjen e Mesme. Në Fushatën e Kaukazit, megjithatë, forcat ruse pati epërsi që në fillim, sidomos pas Betejës së Sarikamishit (1914–1915). Forcat ruse përparuan në verilindje të Anadollit dhe kontrolluan qytetet kryesore atje deri sa u tërhoqën nga lufta me Traktati i Brest-Litovskut, pas [[Revolucioni rus|Revolucionit Rus]] të 1917-s. ==== Gjenocidet ==== [[Skeda:Column of deportees walking through Harput vilayet during the Armenian genocide.jpg|thumb|[[Gjenocidi Armen|Gjenocidi armen]] ishte rezultat i politikave osmane të deportimit dhe spastrimit etnik ndaj qytetarëve të saj armenë, pas Betejës së Sarikamishit (1914–1915) dhe rrëzimit të Frontit të Kaukazit kundër Ushtrisë Ruse Perandorake dhe njësive vullnetare armene gjatë Luftës së Parë Botërore. Vlerësohet se u vranë mes 600.000 dhe mbi 1,5 milionë njerëz]] Në 1915 qeveria osmane dhe fise kurde në rajon filluan shfarosjen e popullsisë etnike armene, duke sjellë vdekjen e deri në 1,5 milionë armenëve në [[Gjenocidi Armen|Gjenocidin Armen]].<ref>{{Cite book|last1=Bijak|first1=Jakub|last2=Lubman|first2=Sarah|chapter=The Disputed Numbers: In Search of the Demographic Basis for Studies of Armenian Population Losses, 1915–1923|title=The Armenian Genocide Legacy|publisher=Palgrave Macmillan UK|date=2016|page=39|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Balakian|first=Peter|title=The Burning Tigris|publisher=HarperCollins|date=2009|page=xvii|language=en}}</ref><ref name="SchallerZimmerer2008">{{Cite journal|last1=Schaller|first1=Dominik J.|last2=Zimmerer|first2=Jürgen|title=Late Ottoman genocides: the dissolution of the Ottoman Empire and Young Turkish population and extermination policies – introduction|journal=Journal of Genocide Research|volume=10|issue=1|pages=7–14|date=2008|language=en}}</ref> Gjenocidi u krye gjatë dhe pas Luftës së Parë Botërore dhe u zbatua në dy faza: vrasja masive e popullsisë mashkullore të aftë për punë përmes masakrave dhe nënshtrimi i të rekrutuarve në punë të detyruar, e ndjekur nga deportimi i grave, fëmijëve, të moshuarve dhe të sëmurëve në marshime vdekjeje drejt shkretëtirës siriane. Të shtyrë përpara nga eskortat ushtarake, të deportuarit u privuan nga ushqimi dhe uji dhe iu nënshtruan grabitjeve periodike, dhunimit dhe masakrave sistematike.<ref>{{Cite book|last=Walker|first=Christopher J.|title=Armenia: The Survival of a Nation|pages=200–203|date=1980|location=London|publisher=Croom Helm|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Bryce|first1=James, Viscount|last2=Toynbee|first2=Arnold|editor-last=Sarafian|editor-first=Ara|title=The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915–1916: Documents Presented to Viscount Grey of Falloden|edition=uncensored|pages=635–649|date=2000|location=Princeton|publisher=Gomidas Institute|language=en}}</ref> Masakra në shkallë të gjerë u kryen gjithashtu kundër minoriteteve greke dhe asiriane të Perandorisë, si pjesë e së njëjtës fushatë spastrimi etnik.<ref name="SchallerZimmerer2008"/> ==== Kryengritja Arabe ==== Kryengritja Arabe nisi në 1916 me mbështetje britanike. Ajo e ktheu erën kundër osmanëve në frontin e Lindjes së Mesme, ku ata dukej se kishin epërsi gjatë dy viteve të para të luftës. Në bazë të Korrespondencës McMahon–Husein, një marrëveshje mes qeverisë britanike dhe Huseini bin Ali, Sherif i Mekës, kryengritja u nis zyrtarisht në Mekë më 10 qershor 1916. Qëllimi kombëtarist arab ishte krijimi i një shteti arab të vetëm, të unifikuar e të pavarur, që shtrihej nga Halepi, Siri, deri në Aden, Jemen, çka Britania premtoi ta njihte. Ushtria Sherifiane, e udhëhequr nga Huseini dhe [[Hashimitët|Hashemitët]], me mbështetje ushtarake nga Forca Ekspeditive Egjiptiane britanike, luftoi me sukses dhe dëboi praninë ushtarake osmane nga pjesa më e madhe e [[Hixhazi]]t dhe Transjordanisë. Kryengritja në fund mori Damaskun dhe krijoi një monarki afatshkurtër, të udhëhequr nga Fejsali, bir i Huseinit. Sipas kushteve të {{ill|Marrëveshjes Sykes-Picot|en|Sykes–Picot Agreement}} të 1916-s, Britania dhe Franca ndanë më vonë Lindjen e Mesme në territore mandati. Nuk u krijua asnjë shtet i unifikuar arab, gjë që zemëroi nacionalistët arabë. Palestina, Iraku, Libani dhe Siria u bënë mandate britanike e franceze.<ref>{{cite web|title=Sykes-Picot Agreement {{!}} Map, History, & Facts|url=https://www.britannica.com/event/Sykes-Picot-Agreement|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522080149/https://www.britannica.com/event/Sykes-Picot-Agreement|archive-date=2024-05-22|website=Britannica|language=en}}</ref> ==== Traktati i Sevrës dhe Lufta e Pavarësisë së Turqisë ==== [[Skeda:Sultanvahideddin.jpg|thumb|right|[[Mehmeti VI]], sulltani i fundit i Perandorisë Osmane, duke lënë vendin pas heqjes së sulltanatit osman, 17 nëntor 1922]] E mundur në Luftën e Parë Botërore, Perandoria Osmane nënshkroi Armëpushimi i Mudrosit më 30 tetor 1918. Stambolli u pushtua nga forcat e bashkuara britanike, franceze, italiane dhe greke. Në maj 1919, Greqia gjithashtu mori kontrollin e zonës rreth Smirnës (sot İzmir). Ndarja e Perandorisë Osmane u finalizua sipas kushteve të Traktatit të Sevrës të 1920-s. Ky traktat, i hartuar në Konferencën e Londrës, i lejoi sulltanit të ruante pozitën dhe titullin. Statusi i Anadollit ishte problematik për shkak të forcave pushtuese. Një opozitë kombëtariste u ngrit në Lëvizjen Kombëtare Turke. Ajo fitoi [[Lufta Turke për Pavarësi|Luftën e Pavarësisë së Turqisë]] (1919–1923) nën udhëheqjen e [[Mustafa Qemal Ataturku|Mustafa Qemalit]] (të cilit më vonë iu dha mbiemri "Ataturk"). Sulltanati u hoq më 1 nëntor 1922, dhe sulltani i fundit, [[Mehmeti VI]] (sundoi 1918–1922), e la vendin më 17 nëntor 1922. [[Turqia|Republika e Turqisë]] u themelua në vendin e tij më 29 tetor 1923, në kryeqytetin e ri Ankara.<ref>{{Cite book|last=Özoğlu|first=Hakan|title=From Caliphate to Secular State: Power Struggle in the Early Turkish Republic|publisher=ABC-CLIO|date=2011|isbn=978-0-313-37957-4|page=8|language=en}}</ref> Kalifati u hoq më 3 mars 1924.<ref>{{Cite book|last=Howard|first=Douglas A.|title=A History of the Ottoman Empire|date=2016|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-10747-1|page=318|language=en}}</ref> == Debati historiografik mbi shtetin osman == Disa historianë, si historiani britanik Edward Gibbon dhe historiani grek Dimitri Kitsikis, kanë argumentuar se, pas rënies së Kostandinopojës, shteti osman mori përsipër mekanizmat e shtetit bizantin (romak) dhe se Perandoria Osmane ishte në thelb një vazhdimësi e Perandorisë Bizantine nën petkun e një sundimi turk mysliman.<ref>{{Cite book|last=Stone|first=Norman|chapter=Turkey in the Russian Mirror|title=Russia War, Peace and Diplomacy: Essays in Honour of John Erickson|editor1-last=Erickson|editor1-first=Mark|editor2-last=Erickson|editor2-first=Ljubica|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=London|date=2004|pages=92–93|language=en}}</ref> Historiani amerikan Speros Vryonis shkruan se shteti osman ishte i përqendruar rreth "një baze bizantino-ballkanike me një shtresë sipërfaqësore të gjuhës turke dhe fesë islame".<ref name="StonePP86100">{{Cite book|last=Stone|first=Norman|chapter=Turkey in the Russian Mirror|title=Russia War, Peace and Diplomacy: Essays in Honour of John Erickson|editor1-last=Erickson|editor1-first=Mark|editor2-last=Erickson|editor2-first=Ljubica|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=London|date=2004|pages=86–100|language=en}}</ref> Kitsikis dhe historiani amerikan Heath Lowry mendojnë se shteti i hershëm osman ishte një konfederatë grabitqare e hapur si për të krishterët bizantinë, ashtu edhe për myslimanët turq, qëllimi kryesor i së cilës ishte fitimi i plaçkës dhe skllevërve, jo përhapja e islamit, dhe se islami u bë karakteristika kryesore e perandorisë vetëm më vonë.<ref>{{cite book|last=Lowry|first=Heath W.|title=The Nature of the Early Ottoman State|publisher=SUNY Press|date=2003|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kołodziejczyk|first=Dariusz|chapter=Khan, caliph, tsar and imperator: the multiple identities of the Ottoman sultan|title=Universal Empire: A Comparative Approach to Imperial Culture and Representation in Eurasian History|editor1-last=Bang|editor1-first=Peter Fibiger|editor2-last=Kolodziejczyk|editor2-first=Dariusz|publisher=Cambridge University Press|date=2012|pages=175–193|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|editor-last=Kuneralp|editor-first=Sinan|title=A Bridge Between Cultures|date=2006|page=9|language=en}}</ref> Historianë të tjerë kanë ndjekur udhën e historianit austriak Paul Wittek, i cili thekson karakterin islamik të shtetit të hershëm osman, duke e parë atë si një "shtet [[Xhihadi|xhihad]]i" të përkushtuar ndaj zgjerimit të botës myslimane.<ref name="StonePP86100"/> Shumë historianë, të udhëhequr në 1937 nga historiani turk [[Mehmet Fuat Qypriliu|Mehmet Fuat Köprülü]], mbështetën Tezën e Gazasë, sipas së cilës shteti i hershëm osman ishte vazhdimësi e mënyrës së jetesës së fiseve nomade turke që kishin ardhur nga Azia Lindore në Anadoll përmes Azisë Qendrore dhe Lindjes së Mesme, në një shkallë shumë më të madhe. Ata argumentuan se ndikimet më të rëndësishme kulturore mbi shtetin osman erdhën nga Persia.<ref>{{cite journal|last=Jennings|first=Ronald C.|title=Some thoughts on the Gazi-thesis|journal=Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes|volume=76|date=1986|pages=151–161|language=en}}</ref> Historiani britanik Norman Stone sugjeron shumë vazhdimësi mes perandorive bizantine dhe osmane, si p.sh. që taksa bizantine ''zeugarion'' u bë taksa osmane ''Resm-i çift'', se sistemi i pronësisë së tokës ''[[Pronoia|pronoia]]'', që e lidhte sasinë e tokës së zotëruar me aftësinë për të ngritur kalorësi, u bë sistemi osman ''[[Timari|timar]]'', dhe se njësia osmane e matjes së tokës, ''[[Dynym|dönüm]]'', ishte e njëjtë me ''[[Dynym|stremma]]''-n bizantine. Stone argumenton gjithashtu se, edhe pse islami suni ishte feja shtetërore, shteti osman mbështeti dhe kontrolloi Kishën Ortodokse Lindore, e cila, në këmbim të pranimit të atij kontrolli, u bë pronarja më e madhe e tokave në Perandorinë Osmane. Pavarësisht ngjashmërive, Stone argumenton se një ndryshim thelbësor ishte se dhuratat e tokës sipas sistemit ''timar'' fillimisht nuk ishin trashëgimtare. Edhe pasi u bënë të trashëgueshme, pronësia e tokës në Perandorinë Osmane mbeti shumë e pasigurt, dhe sulltani mund t'i anulonte dhuratat e tokës sa herë të dëshironte. Stone argumentoi se kjo pasiguri e pronësisë së tokës i dekurajonte fort ''timariotët'' nga kërkimi i zhvillimit afatgjatë të tokës së tyre, dhe në vend të kësaj i çonte drejt një strategjie shfrytëzimi afatshkurtër, gjë që pati efekte të dëmshme mbi ekonominë osmane.<ref>{{Cite book|last=Stone|first=Norman|chapter=Turkey in the Russian Mirror|title=Russia War, Peace and Diplomacy: Essays in Honour of John Erickson|editor1-last=Erickson|editor1-first=Mark|editor2-last=Erickson|editor2-first=Ljubica|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=London|date=2004|pages=94–95|language=en}}</ref> == Qeverisja == {{Multiple image | width = 220 | align = right | direction = vertical | image1 = Topkapı - 01.jpg | image2 = Dolmabahçe_Palace,_Istanbul_cropped.jpg | caption2 = [[Saraji i Topkapësë|Pallati Topkapı]] dhe Pallati Dollmabahçe ishin banesat kryesore të sulltanëve osmanë në Stamboll, përkatësisht mes viteve 1465–1856<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/08/22/travel/center-of-ottoman-power.html|title=Center of Ottoman Power|work=The New York Times|last=Simons|first=Marlise|date=1993-08-22|language=en}}</ref> dhe 1856–1922<ref>{{cite web|title=Dolmabahce Palace|url=http://www.dolmabahcepalace.com/listingview.php?listingID=3|website=dolmabahcepalace.com|language=en}}</ref> }} Para reformave të shekujve XIX dhe XX, organizimi shtetëror i Perandorisë Osmane ishte sistem me dy përmasa kryesore: administrata ushtarake dhe administrata civile. Sulltani zinte pozitën më të lartë në sistem. Sistemi civil bazohej në njësi administrative lokale sipas karakteristikave të rajonit. Shteti kishte kontroll mbi klerin. Disa tradita paraislame turke, që kishin mbijetuar pranimit të praktikave administrative e ligjore nga Irani islam, mbetën të rëndësishme në rrethet administrative osmane.{{sfn|Itzkowitz|1980|page=38}} Sipas kuptimit osman, përgjegjësia parësore e shtetit ishte të mbronte e të zgjeronte tokën e myslimanëve dhe të siguronte siguri e harmoni brenda kufijve të tij, në kontekstin e përgjithshëm të praktikës islame sunite ortodokse dhe sovranitetit dinastik.<ref name="Kapucu2008">{{Cite book|last1=Kapucu|first1=Naim|last2=Palabiyik|first2=Hamit|title=Turkish Public Administration: From Tradition to the Modern Age|publisher=USAK Books|date=2008|isbn=978-605-4030-01-9|page=77|language=en}}</ref> Perandoria Osmane, ose si institucion dinastik, Shtëpia e Osmanit, ishte pa precedent dhe pa të barabartë në botën islame për madhësinë dhe kohëzgjatjen e saj.<ref>{{Cite book|last=Black|first=Antony|title=The History of Islamic Political Thought: From the Prophet to the Present|publisher=Psychology Press|date=2001|isbn=978-0-415-93243-1|page=199|language=en}}</ref> Në Evropë, vetëm [[Habsburgët|Shtëpia e Habsburgëve]] pati një vijë të pandërprerë të ngjashme sunduesish (mbretër/perandorë) nga e njëjta familje që sunduan kaq gjatë, në të njëjtën periudhë, mes fundit të shekullit XIII dhe fillimit të shekullit XX. Dinastia osmane ishte me origjinë turke. Në njëmbëdhjetë raste, sulltani u rrëzua (dhe u zëvendësua nga një tjetër sulltan i dinastisë osmane, që ishte vëlla, bir apo nip i sulltanit të mëparshëm) sepse konsiderohej nga kundërshtarët e tij si kërcënim për shtetin. Kishte vetëm dy përpjekje në historinë osmane për të rrëzuar dinastinë sunduese, të dyja të dështuara, çka sugjeron një sistem politik që për një periudhë të gjatë ishte në gjendje t'i menaxhonte revolucionet e veta pa paqëndrueshmëri të panevojshme.<ref name="Kapucu2008"/> Kështu, sulltani i fundit osman, Mehmeti VI (sundoi 1918–1922), ishte pasardhës i drejtpërdrejtë në vijën mashkullore i sulltanit të parë osman, Osman I-it (vd. 1323/4), gjë e pashembullt si në Evropë (p.sh. vija mashkullore e Shtëpisë së Habsburgëve u shua në 1740), ashtu edhe në botën islame. Qëllimi kryesor i Haremit Perandorak ishte të siguronte lindjen e trashëgimtarëve meshkuj për fronin osman dhe të garantonte vazhdimësinë e fuqisë së drejtpërdrejtë mashkullore të sulltanëve osmanë në brezat e ardhshëm. [[Skeda:Jean Baptiste Vanmour - Dinner at the Palace in Honour of an Ambassador - Google Art Project.jpg|thumb|Ambasadorë në Pallatin Topkapı]] Pozita më e lartë në islam, ajo e kalifit, u pretendua nga sulltanët duke filluar me Selimin I,<ref>{{Cite book|last1=Lambton|first1=Ann|last2=Lewis|first2=Bernard|title=The Cambridge History of Islam: The Indian sub-continent, South-East Asia, Africa and the Muslim west|publisher=Cambridge University Press|date=1995|isbn=978-0-521-22310-2|volume=2|page=320|language=en}}</ref> e cila u vendos si Kalifati Osman. Sulltani osman, ''[[Padishahu|pâdişâh]]'', ose "zot i mbretërve", shërbente si i vetmi regjent i Perandorisë dhe konsiderohej mishërimi i qeverisjes së saj, edhe pse jo gjithmonë ushtronte kontroll të plotë. Haremi Perandorak ishte një nga fuqitë më të rëndësishme të oborrit osman, i drejtuar nga ''[[Nëna Sulltaneshë|valide sulltan]]e''. Herë pas here, valide sulltanja përfshihej në politikën shtetërore; për një kohë, gratë e Haremit e kontrolluan në mënyrë efektive shtetin, në atë që u quajt "Sulltanati i Grave". Sistemi arsimor i fuqishëm i shkollës së pallatit synonte eliminimin e trashëgimtarëve potencialë të papërshtatshëm dhe krijimin e mbështetjes mes elitës sunduese për një pasardhës. Shkollat e pallatit, që edukonin edhe administratorët e ardhshëm të shtetit, nuk ishin një rrugë e vetme. Së pari, ''[[Medreseja]]'' (''Medrese'') ishte caktuar për myslimanët, dhe arsimonte dijetarë e zyrtarë shtetërorë sipas traditës islame; barra financiare e medresesë mbahej nga ''[[Vakëf|vakëf]]e'', duke u mundësuar fëmijëve të familjeve të varfra të ngjiteshin në shkallë shoqërore dhe të ardhurash më të larta.<ref>{{Cite book|last=Lewis|first=Bernard|title=Istanbul and the Civilization of the Ottoman Empire|publisher=University of Oklahoma Press|date=1963|isbn=978-0-8061-1060-8|page=151|language=en}}</ref> Rruga e dytë ishte një konvikt falas për të krishterët, ''Enderuni'',<ref>{{cite journal|title=The Ottoman Palace School Enderun and the Man with Multiple Talents, Matrakçı Nasuh|journal=Journal of the Korea Society of Mathematical Education, Series D|series=Research in Mathematical Education|volume=14|issue=1|pages=19–31|date=March 2010|language=en}}</ref> i cili rekrutonte 3.000 nxënës çdo vit, djem të krishterë mes tetë e njëzet vjeç, një në çdo dyzet familje mes komuniteteve të vendosura në Rumeli apo Ballkan, proces i njohur si [[Devshirmeja|Devshirme]]ja (''Devşirme'').<ref>{{Cite book|last=Karpat|first=Kemal H.|title=Social Change and Politics in Turkey: A Structural-Historical Analysis|publisher=Brill|date=1973|isbn=978-90-04-03817-2|page=204|language=en}}</ref> Devshirmeja bie brenda përkufizimeve moderne të [[Gjenocidi|gjenocid]]it.<ref>{{cite book|last=Baer|first=M.D.|title=The Ottomans: Khans, Caesars, and Caliphs|publisher=Basic Books|year=2021|isbn=978-1-5416-7377-9|page=47|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Totten|first1=S.|last2=Theriault|first2=H.|last3=von Joeden-Forgey|first3=E.|title=Controversies in the Field of Genocide Studies|publisher=Taylor & Francis|year=2017|isbn=978-1-351-29499-7|page=99|language=en}}</ref> Megjithëse sulltani ishte monarku suprem, autoriteti i tij politik dhe ekzekutiv delegohej. Politika e shtetit kishte një numër këshilltarësh e ministrash të mbledhur rreth një këshilli të njohur si [[Divani]]. Divani, në vitet kur shteti osman ishte ende ''bejlik'', përbëhej nga pleqtë e fisit; përbërja e tij më vonë u modifikua për të përfshirë oficerë ushtarakë dhe elita lokale (si këshilltarë fetarë e politikë). Më vonë, duke filluar nga 1320, u caktua një kryevezir për të marrë përsipër disa nga përgjegjësitë e sulltanit. Kryeveziri kishte pavarësi të konsiderueshme nga sulltani, me pushtete pothuajse të pakufizuara emërimi, shkarkimi dhe mbikëqyrjeje. Duke filluar nga fundi i shekullit XVI, sulltanët u tërhoqën nga politika dhe kryeveziri u bë kreu ''de facto'' i shtetit.<ref name="Black2001-197">{{Cite book|last=Black|first=Antony|title=The History of Islamic Political Thought: From the Prophet to the Present|publisher=Psychology Press|date=2001|isbn=978-0-415-93243-1|page=197|language=en}}</ref> [[Skeda:Yusuf Ziya Paşa.jpg|thumb|Yusuf Ziya Pasha, ambasador osman në Shtetet e Bashkuara, në [[Uashington D.C.|Washington, D.C.]], 1913]] Gjatë gjithë historisë osmane, pati shumë raste kur guvernatorët lokalë vepruan në mënyrë të pavarur, madje edhe në kundërshtim me sunduesin. Pas Revolucionit të Turqve të Rinj të 1908-s, shteti osman u bë monarki kushtetuese; sulltani nuk kishte më pushtete ekzekutive. U formua një parlament, me përfaqësues të zgjedhur nga krahinat, të cilët formuan Qeverinë Perandorake të Perandorisë Osmane. Kjo administratë eklektike shfaqej edhe në korrespondencën diplomatike të Perandorisë, e cila fillimisht kryhej në gjuhën greke me perëndimin.<ref>{{Cite book|last1=Kapucu|first1=Naim|last2=Palabiyik|first2=Hamit|title=Turkish Public Administration: From Tradition to the Modern Age|publisher=USAK Books|date=2008|isbn=978-605-4030-01-9|page=78|language=en}}</ref> ''Tugra'' ishin monogramet kaligrafike, ose nënshkrimet, e sulltanëve osmanë, prej të cilave kishte 35. Të gdhendura në vulën e sulltanit, ato mbanin emrat e sulltanit dhe të babait të tij; deklarata e lutja "përherë fitimtar" gjendej gjithashtu në shumicën e tyre. Më e hershmja i përkiste Orhan Gazit. Tugra e stilizuar në mënyrë të pasur lindi një degë të kaligrafisë osmano-turke. === E drejta === [[Skeda:Zibik.jpg|thumb|upright=.75|Një grua e pakënaqur duke iu ankuar [[Kadiu|kadi]]ut për impotencën e burrit të saj, siç paraqitet në një miniaturë osmane. Divorci lejohet nga e drejta islame dhe mund të kërkohet si nga burri, ashtu edhe nga gruaja]] Sistemi ligjor osman pranonte të drejtën fetare mbi subjektet e tij. Njëkohësisht, ''Kanuni'', e drejta dinastike, bashkëjetonte me të drejtën fetare, ose ''[[Sheriati]]''.<ref>{{Cite web|title=Balancing Sharia: The Ottoman Kanun|url=http://www.bbc.co.uk/religion/0/24365067|publisher=BBC|language=en}}</ref> Perandoria Osmane ishte gjithmonë e organizuar rreth një sistemi jurisprudence lokale. Administrimi ligjor në Perandorinë Osmane ishte pjesë e një skeme më të gjerë balancimi mes autoritetit qendror dhe atij lokal.<ref name="Benton2001">{{Cite book|last=Benton|first=Lauren|title=Law and Colonial Cultures: Legal Regimes in World History, 1400–1900|date=2001-12-03|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-00926-3|pages=109–110|language=en}}</ref> Fuqia osmane rrotullohej në mënyrë vendimtare rreth administrimit të të drejtave mbi tokën, gjë që i jepte hapësirë autoritetit lokal të zhvillonte nevojat e ''milletit'' lokal.<ref name="Benton2001"/> Kompleksiteti jurisdiksional i Perandorisë Osmane synonte të mundësonte integrimin e grupeve kulturalisht e fetarisht të ndryshme.<ref name="Benton2001"/> Sistemi osman kishte tri sisteme gjyqësh: një për myslimanët, një për jomyslimanët, që përfshinte hebrenj e të krishterë të emëruar që sundonin mbi komunitetet e tyre fetare, dhe "gjykatën tregtare". I gjithë sistemi rregullohej nga lart nëpërmjet ''Kanunit'' administrativ, pra ligjeve, sistem i bazuar mbi ''Jasa''-në dhe ''Törenë'' turke, të zhvilluara në epokën paraislame.<ref>{{Cite book|last=Streusand|first=Douglas E.|title=Islamic Gunpowder Empires Ottomans, Safavids, and Mughals|date=2010|publisher=Routledge|isbn=978-0-429-96813-6|location=Milton|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Bearman|first1=P. J.|last2=Peters|first2=Rudolph|title=The Ashgate research companion to Islamic law|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-315-61309-3|location=London|page=109|language=en}}</ref> Këto kategori gjykatash nuk ishin, megjithatë, plotësisht ekskluzive; për shembull, gjykatat islame, që ishin gjykatat kryesore të Perandorisë, mund të përdoreshin edhe për të zgjidhur një konflikt tregtar apo mosmarrëveshje mes palëve ndjekëse fesh të ndryshme, dhe hebrenjtë e të krishterët shpesh u drejtoheshin atyre për të marrë një vendim më të fortë mbi një çështje. Shteti osman priste të mos ndërhynte në sistemet e së drejtës fetare jomyslimane, pavarësisht se kishte ligjërisht të drejtë ta bënte këtë nëpërmjet guvernatorëve lokalë. Sistemi i së drejtës islame, Sheriati, ishte zhvilluar nga kombinimi i [[Kurani|Kur'ani]]t; [[Hadithi]]t, ose fjalëve të Muhamedit; ''ixhmasë'', ose konsensusit të anëtarëve të [[Ymeti|umetit]] mysliman; ''kijasit'', sistem arsyetimi analogjik nga precedentë të mëparshëm; dhe zakoneve lokale. Të dy sistemet mësoheshin në shkollat ligjore të Perandorisë, që ndodheshin në Stamboll dhe Bursa. Sistemi ligjor islamik osman ishte i organizuar ndryshe nga gjykatat tradicionale evropiane. Gjykatat islame kryesoheshin nga një ''[[Kadiu|kadi]]'', ose gjyqtar. Që nga mbyllja e ''[[Ixhtihadi|ixhtihad]]it'', ose "Portës së Interpretimit", kadinjtë në të gjithë Perandorinë Osmane u fokusuan më pak në precedentin ligjor dhe më shumë me zakonet e traditat lokale të zonave që administronin.<ref name="Benton2001"/> Megjithatë, sistemi gjyqësor osman mungonte një strukturë apeli, gjë që çonte në strategji rastesh jurisdiksionale, ku paditësit mund të merrnin mosmarrëveshjet e tyre nga një sistem gjyqësor në tjetrin, deri sa arrinin një vendim në favor të tyre. [[Skeda:1879-Ottoman Court-from-NYL.png|thumb|upright=1.3|left|Një gjyq osman, 1877]] Në fund të shekullit XIX, sistemi ligjor osman pa reforma të konsiderueshme. Ky proces modernizimi ligjor filloi me Edikti i Gylhanesë i 1839-s.<ref>{{Cite web|last=Somel|first=Selçuk Akşin|title=Review of "Ottoman Nizamiye Courts. Law and Modernity"|url=http://research.sabanciuniv.edu/19475/1/Avi_Rubin_Ottoman_Nizamiye_Courts_Somel.pdf|publisher=Sabancı Üniversitesi|page=2|language=en}}</ref> Këto reforma përfshinin "gjykime të drejta e publike të të gjithë të akuzuarve, pavarësisht nga feja", krijimin e një sistemi "kompetencash të veçanta, fetare e civile", dhe vlefshmërinë e dëshmisë së jomyslimanëve.<ref name="inthandbook">{{Cite web|last1=Epstein|first1=Lee|last2=O'Connor|first2=Karen|last3=Grub|first3=Diana|title=Middle East|url=http://epstein.usc.edu/research/MiddleEast.pdf|website=Legal Traditions and Systems: an International Handbook|publisher=Greenwood Press|pages=223–224|language=en}}</ref> U miratuan gjithashtu kode të veçanta të tokës (1858), kode civile (1869–1876), dhe një kod i procedurës civile.<ref name="inthandbook"/> Këto reforma bazoheshin fort mbi modele franceze, siç dëshmohet nga miratimi i një sistemi gjyqësh me tri shkallë. I quajtur Nizamije, ky sistem u shtri deri në nivelin e magjistraturës lokale me promulgimin final të ''Mexheles'', një kod civil që rregullonte martesën, divorcin, alimentacionin, testamentin dhe çështje të tjera të statusit personal.<ref name="inthandbook"/> Në një përpjekje për të qartësuar ndarjen e kompetencave gjyqësore, një këshill administrativ vendosi që çështjet fetare të trajtoheshin nga gjykatat fetare, dhe çështjet e statutit nga gjykatat e Nizamijes.<ref name="inthandbook"/> === Ushtria === [[Skeda:Józef Brandt - Fight for a Turkish Standard - MNK II-a-1318 - National Museum Kraków.jpg|thumb|Sipahi osmanë në betejë, duke mbajtur flamurin gjysmëhënor, nga Józef Brandt]] Njësia e parë ushtarake e shtetit osman ishte një ushtri e organizuar nga Osmani I me fshatarë nga kodrat e Anadollit perëndimor në fund të shekullit XIII. Sistemi ushtarak u bë një organizim i ndërlikuar me përparimin e Perandorisë. Ushtria osmane ishte një sistem kompleks rekrutimi dhe mbajtjeje feudesh. Trupat kryesore të [[Forcat e Armatosura të Perandorisë Osmane|Ushtrisë Osmane]] përfshinin jeniçerët, [[Spahiu|sipahi]]të, [[Akinxhijtë|akëngjinjtë]] dhe ''mehteranin''. Ushtria osmane ishte dikur mes forcave luftarake më të përparuara në botë, ndër të parat që përdorën pushkë e topa. Turqit osmanë filluan të përdorin ''falkoneta'', topa të shkurtër por të gjerë, gjatë Rrethimit të Kostandinopojës (1422). Kalorësia osmane mbështetej mbi shpejtësi e lëvizshmëri të lartë, në vend të armaturës së rëndë, duke përdorur harqe dhe shpata të shkurtra mbi kuaj të shpejtë turkmenë dhe arabë (paraardhës të kuajve gara "thoroughbred"),<ref>{{Cite book|last=Milner|first=Mordaunt|title=The Godolphin Arabian: The Story of the Matchem Line|publisher=Robert Hale Limited|date=1990|isbn=978-0-85131-476-1|pages=3–6|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Wall|first=John F|title=Famous Running Horses: Their Forebears and Descendants|date=September 2010|isbn=978-1-163-19167-5|page=8|publisher=Kessinger|language=en}}</ref> dhe shpesh zbatonte taktika të ngjashme me ato të [[Perandoria Mongole|Perandorisë Mongole]], si p.sh. shtirja e tërheqjes ndërsa rrethonin forcat armike brenda një formacioni gjysmëhënor dhe pastaj kryenin sulmin e vërtetë. Ushtria osmane vazhdoi të ishte forcë luftarake efektive gjatë shekullit XVII dhe fillimit të shekullit XVIII,<ref>{{Cite book|last=Murphey|first=Rhoads|title=Ottoman Warfare, 1500–1700|date=1999|publisher=UCL Press|page=10|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ágoston|first=Gábor|title=Guns for the Sultan: Military Power and the Weapons Industry in the Ottoman Empire|publisher=Cambridge University Press|date=2005|pages=200–202|language=en}}</ref> duke mbetur prapa vetëm gjatë një periudhe të gjatë paqeje nga 1740 deri në 1768.<ref>{{Cite book|last=Aksan|first=Virginia|title=Ottoman Wars, 1700–1860: An Empire Besieged|publisher=Pearson Education Ltd.|date=2007|language=en}}</ref> [[Skeda:The_Ertugrul_Cavalry_Regiment_crossing_the_Galata_Bridge.jpg|thumb|left|upright=1|Regjimenti i modernizuar i Kalorësisë Ertugrul duke kaluar Ura e Galatës në 1901]] Modernizimi i Perandorisë Osmane në shekullin XIX filloi me ushtrinë. Në 1826 sulltan Mahmuti II hoqi korpusin e jeniçerëve dhe themeloi ushtrinë moderne osmane, të quajtur Nizam-ı Cedid (Rendi i Ri). Ushtria osmane ishte gjithashtu institucioni i parë që punësoi ekspertë të huaj dhe dërgoi oficerët e vet për stërvitje në vendet e Evropës Perëndimore. Rrjedhimisht, lëvizja e Turqve të Rinj filloi kur këta burra relativisht të rinj e të stërvitur rishtazi u kthyen me arsimimin e tyre. [[Skeda:OttomanNavy.jpg|thumb|Flota osmane në [[Bosfori|Bosfor]], pranë Ortaköy-t]] [[Forca Detare Osmane|Marina Osmane]] kontribuoi shumë në zgjerimin e territoreve të Perandorisë në kontinentin evropian; ajo nisi pushtimin e Afrikës së Veriut, me shtimin e Algjerisë dhe Egjiptit në Perandorinë Osmane në 1517. Duke filluar me humbjen e Greqisë në 1821 dhe të Algjerisë në 1830, fuqia detare osmane dhe kontrolli mbi territoret e largëta përtej detit filluan të rrëzoheshin. Sulltan Abdylazizi (sundoi 1861–1876) u përpoq të rikrijonte një marinë të fortë osmane, duke ndërtuar flotën më të madhe pas atyre të Britanisë dhe Francës. Kantieri detar në Barrow, Angli, ndërtoi nëndetësen e tij të parë në 1886 për Perandorinë Osmane.<ref>{{Cite web|title=Petition created for submarine name|url=http://www.ellesmereportstandard.co.uk/latest-north-west-news/Petition-created-for-submarine-name.4001190.jp|website=Ellesmere Port Standard|language=en}}</ref> Megjithatë, ekonomia osmane në rrënim nuk mund ta mbante gjatë forcën e flotës. Sulltan Abdyl Hamiti II nuk u besonte admiralëve që anonin nga reformisti Midhat Pasha dhe pretendonte se flota e madhe e shtrenjtë ishte e padobishme kundër rusëve gjatë Luftës Ruso-Turke; ai e mbylli pjesën më të madhe të flotës brenda Birit të Artë, ku anijet u prishën për 30 vitet e ardhshme. Pas Revolucionit të Turqve të Rinj në 1908, Komiteti për Bashkim dhe Përparim u përpoq të zhvillonte një forcë të fortë detare osmane; "Fondacioni i Marinës Osmane" u themelua në 1910 për të blerë anije të reja përmes dhurimeve publike. [[Skeda:Turkish pilots in 1912.jpg|thumb|Pilotë osmanë në fillim të 1912-s]] Themelimi i aviacionit ushtarak osman daton mes qershorit 1909 dhe korrikut 1911.<ref>{{Cite web|title=Story of Turkish Aviation|url=http://www.turkeyswar.com/aviation/aviation.htm|publisher=Turkey in the First World War|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Founding|url=http://www.hvkk.tsk.tr/EN/IcerikDetay.aspx?ID=19|publisher=Turkish Air Force|language=en}}</ref> Perandoria Osmane filloi të përgatiste pilotët dhe aeroplanët e saj të parë, dhe me themelimin e Shkollës së Aviacionit (''Tayyare Mektebi'') në Jeshilkoj më 3 korrik 1912, Perandoria filloi të stërviste vetë oficerët e saj të fluturimit. Në qershor 1914 u themelua një akademi e re ushtarake, Shkolla e Aviacionit Detar (''Bahriye Tayyare Mektebi''). Me shpërthimin e Luftës së Parë Botërore, procesi i modernizimit u ndal papritur. Skuadronët e Aviacionit Osman luftuan në shumë fronte gjatë Luftës së Parë Botërore, nga Galicia në perëndim deri në Kaukaz në lindje e Jemen në jug. == Ndarjet administrative == [[Skeda:Ottoman Empire Administrative Divisions.png|thumb|Ndarjet administrative të Perandorisë Osmane në 1899 (viti 1317 sipas kalendarit hixhri)]] Perandoria Osmane vendosi sistemin e saj të parë provincial në fund të shekullit XIV, me guvernatorë të emëruar që mbikëqyrnin njësi territoriale fikse.<ref>{{Cite web|last=Imber|first=Colin|date=2002|title=The Ottoman Empire, 1300–1650: The Structure of Power|url=http://www.fatih.edu.tr/~ayasar/HIST236/Colin%20_Imber.pdf|pages=177–200|language=en}}</ref> Struktura themelore përdori ''[[Ejaleti|ejalet]]e'' (të quajtura edhe pashallëqe apo bejlerbejlëqe), territore të qeverisura nga një ''beylerbey'', "zot i zotërve". Këto ejalete ndaheshin më tej në njësi më të vogla administrative, të quajtura ''[[Sanxhaku|sanxhak]]ë''.<ref>{{Cite book|last1=Detrez|first1=Raymond|last2=Segaert|first2=Barbara|title=Europe and the historical legacies in the Balkans|publisher=Peter Lang|date=2008|isbn=978-90-5201-374-9|page=167|language=en}}</ref> Një ristrukturim i madh ndodhi në 1864 me "Ligjin e Vilajeteve", të futur si pjesë e reformave më të gjera të Tanzimatit.<ref>{{Cite book|last1=Kapucu|first1=Naim|last2=Palabiyik|first2=Hamit|title=Turkish Public Administration: From Tradition to the Modern Age|publisher=USAK Books|date=2008|isbn=978-605-4030-01-9|page=164|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Yazbak|first=Mahmud|title=Haifa in the Late Ottoman Period 1864–1914: A Muslim Town in Transition|publisher=Brill|date=1998|isbn=978-90-04-11051-9|page=28|language=en}}</ref> Ky sistem i ri vendosi një hierarki administrative më të qartë, të përbërë nga: vilajete (krahina), livë/sanxhakë, mutesarifllëqe, kaza, këshilla fshatarësh, dhe ''nahije'' (të shtuara nga Ligji i Vilajeteve i 1871-s).<ref>{{Cite book|last1=Mundy|first1=Martha|last2=Smith|first2=Richard Saumarez|title=Governing Property, Making the Modern State: Law, Administration and Production in Ottoman Syria|publisher=I.B.Tauris|date=2007|isbn=978-1-84511-291-2|page=50|language=en}}</ref> Ky qasje hierarkike përfaqësonte një largim të konsiderueshëm nga parimet organizative të sistemit të mëparshëm të ejaleteve, duke krijuar një qeverisje provinciale më të standardizuar e të organizuar në të gjithë Perandorinë. == Ekonomia == [[Skeda:AydınArchaeologicalMuseum (117).JPG|thumb|upright=.75|Monedha të Sulltanatit të Rumit dhe të Perandorisë Osmane në Muzeu Arkeologjik i Aydınit]] Qeveria osmane ndoqi qëllimisht një politikë për zhvillimin e Bursës, Edrenesë dhe Stambollit, kryeqytetet e njëpasnjëshme osmane, si qendra të mëdha tregtare e industriale, duke konsideruar se tregtarët e zejtarët ishin të domosdoshëm për krijimin e një metropoli të ri.<ref name="Inalcik1970209">{{Cite book|last=İnalcık|first=Halil|title=Studies in the Economic History of the Middle East: from the Rise of Islam to the Present Day|publisher=Oxford University Press|date=1970|isbn=978-0-19-713561-7|editor-last=Cook|editor-first=M. A.|page=209|chapter=The Ottoman Economic Mind and Aspects of the Ottoman Economy|language=en}}</ref> Për këtë qëllim, Mehmedi dhe pasardhësi i tij Bajaziti gjithashtu nxitën e mirëpritën migrimin e hebrenjve nga pjesë të ndryshme të Evropës, të cilët u vendosën në Stamboll dhe qytete të tjera portuale si Selaniku. Në shumë vende të Evropës, hebrenjtë vuanin persekutim nga bashkatdhetarët e tyre të krishterë, si p.sh. në Spanjë, pas përfundimit të Rikonkuistës. Tolerimi i shfaqur nga turqit u prit me mirëpritje nga emigrantët. [[Skeda:Mehmed the Conqueror (1432 –1481).jpg|thumb|upright=.75|Një medalje evropiane prej bronzi nga periudha e sulltan [[Mehmeti II|Mehmedit Pushtues]], 1481]] Mendësia ekonomike osmane ishte e lidhur ngushtë me konceptet themelore të shtetit e shoqërisë në Lindjen e Mesme, ku qëllimi përfundimtar i një shteti ishte konsolidimi dhe zgjerimi i fuqisë së sunduesit, dhe rruga për ta arritur këtë ishte sigurimi i burimeve të pasura të të ardhurave duke i pasuruar klasat prodhuese.<ref>{{Cite book|last=İnalcık|first=Halil|title=Studies in the Economic History of the Middle East: from the Rise of Islam to the Present Day|publisher=Oxford University Press|date=1970|isbn=978-0-19-713561-7|editor-last=Cook|editor-first=M. A.|page=217|chapter=The Ottoman Economic Mind and Aspects of the Ottoman Economy|language=en}}</ref> Qëllimi përfundimtar ishte rritja e të ardhurave shtetërore pa dëmtuar mirëqenien e subjekteve, për të parandaluar shfaqjen e trazirave shoqërore dhe për ta ruajtur të paprekur organizimin tradicional të shoqërisë. Ekonomia osmane u zgjerua ndjeshëm gjatë periudhës së hershme moderne, me ritme veçanërisht të larta rritjeje gjatë gjysmës së parë të shekullit XVIII. Të ardhurat vjetore të Perandorisë u katërfishuan mes 1523 dhe 1748, të rregulluara për inflacionin.<ref>{{Cite book|last=Darling|first=Linda|title=Revenue-Raising and Legitimacy: Tax Collection and Finance Administration in the Ottoman Empire, 1560–1660|publisher=E.J. Brill|date=1996|isbn=978-90-04-10289-7|pages=238–239|language=en}}</ref> [[Skeda:Ottoman_Banks_Archives_and_Research_Centre.jpg|thumb|upright=.75|[[Banka Osmane]] u themelua në 1856 në Kostandinopojë. Më 26 gusht 1896, banka u pushtua nga anëtarë të Federatës Revolucionare Armene]] Organizimi i thesarit dhe kancelarisë u zhvillua nën Perandorinë Osmane më shumë se nën çdo qeveri tjetër islame, dhe deri në shekullin XVII ishin organizimi kryesues mes gjithë bashkëkohësve të tyre.<ref name="Black2001-197"/> Ky organizim zhvilloi një burokraci shkrimtarësh (të njohur si "njerëzit e pendës") si grup i veçantë, pjesërisht ulema të stërvitur në nivel të lartë, e cila u zhvillua në një trup profesional.<ref name="Black2001-197"/> Efektiviteti i këtij trupi financiar profesional qëndron pas suksesit të shumë shtetarëve të mëdhenj osmanë.<ref>{{Cite book|last1=İnalcık|first1=Halil|last2=Quataert|first2=Donald|title=An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300–1914|date=1971|page=120|language=en}}</ref> Studime moderne osmane tregojnë se ndryshimi në marrëdhëniet mes turqve osmanë dhe Evropës Qendrore u shkaktua nga hapja e rrugëve të reja detare. Është e mundur ta shohësh rënien e rëndësisë së rrugëve tokësore drejt Lindjes, ndërsa Evropa Perëndimore hapi rrugët oqeanike që anashkalonin Lindjen e Mesme e Mesdheun, si paralele me rënien e vetë Perandorisë Osmane.<ref>{{Cite book|last=Quataert|first=Donald|title=The Ottoman Empire 1700–1922|date=2005|page=24|language=en}}</ref> Traktati Anglo-Osman, i njohur edhe si Traktati i Balta Limanit, që i hapi tregjet osmane drejtpërdrejt konkurrentëve anglezë e francezë, mund të shihet si një nga stacionet e kësaj zhvillimi. Duke zhvilluar qendra e rrugë tregtare, duke nxitur njerëzit të zgjeronin sipërfaqen e tokës së kultivuar në vend, dhe duke nxitur tregtinë ndërkombëtare nëpër zotërimet e saj, shteti kreu funksionet ekonomike bazë të Perandorisë. Por në gjithë këtë, interesat financiare e politike të shtetit ishin dominuese; brenda sistemit shoqëror e politik në të cilin jetonin, administratorët osmanë nuk arritën ta shihnin dëshirueshmërinë e dinamikave e parimeve të ekonomive kapitaliste e tregtare që po zhvilloheshin në Evropën Perëndimore. Historiani ekonomik Paul Bairoch argumenton se tregtia e lirë kontribuoi në çindustrializimin e Perandorisë Osmane. Në kontrast me proteksionizmin e Kinës, Japonisë dhe Spanjës, Perandoria Osmane kishte një politikë tregtare liberale, të hapur ndaj importeve të huaja. Kjo ka origjinë te [[Kapitulacionet|kapitulacionet osmane]], që datojnë që nga traktatet e para tregtare të nënshkruara me Francën në 1536 dhe të thelluara me kapitulacionet e 1673-s dhe 1740-s, që ulën tarifat doganore në 3% për importet dhe eksportet. Politikat liberale osmane u lavdëruan nga ekonomistë britanikë, si John Ramsay McCulloch në ''Fjalorin e tij të Tregtisë'' (1834), por më vonë u kritikuan nga politikanë britanikë si kryeministri Benjamin Disraeli, i cili e citoi Perandorinë Osmane si "shembull i dëmit të shkaktuar nga konkurrenca e pakufizuar", në debatin e 1846-s mbi Ligjet e grurit.<ref>{{Cite book|last=Bairoch|first=Paul|title=Economics and World History: Myths and Paradoxes|publisher=University of Chicago Press|date=1995|pages=31–32|language=en}}</ref> == Demografia == [[Skeda:Ottoman Smyrna.jpg|thumb|[[Izmiri|İzmir]]-i nën sundimin osman në 1900]] Popullsia e Perandorisë Osmane pësoi luhatje të konsiderueshme përgjatë shekujve. Vlerësimet sugjerojnë rreth 11,7 milionë banorë gjatë periudhës 1520–1535, bazuar në regjistrimet e familjeve.<ref name="Kabadayi">{{Cite web|last=Kabadayı|first=M. Erdem|date=2011-10-28|title=Inventory for the Ottoman Empire / Turkish Republic|url=http://www.iisg.nl/research/labourcollab/turkey.pdf|publisher=Istanbul Bilgi University|language=en}}</ref> Deri në 1800, kjo shifër ishte rritur në "25–32 milionë", me përqendrime në krahinat evropiane.<ref>{{Cite book|last1=Quataert|first1=Donald|last2=Spivey|first2=Diane M.|title=Consumption Studies and the History of the Ottoman Empire, 1550–1922|publisher=SUNY Press|date=2000|isbn=978-0-7914-4431-3|pages=110–111|language=en}}</ref> Regjistrimi i vitit 1831 shënoi 7,2 milionë, edhe pse kjo shifër e nënvlerësoi popullsinë reale, pasi "numëroi vetëm meshkujt dhe nuk mbuloi tërë Perandorinë".{{sfn|Kinross|1979|page=281}}<ref name="Kabadayi"/> [[Skeda:Aerial view of the Galata Bridge, Istanbul LCCN2003677084.jpg|thumb|Pamje e Galatas (Karaköy) dhe Urës së Galatës mbi Birin e Artë, rreth 1880–1893]] Qytetet e mëdha përjetuan rritje dramatike. Popullsia e Selanikut u zgjerua nga 55.000 në 1800 në 160.000 deri në 1912, ndërsa Izmiri u rrit nga 150.000 në 300.000 gjatë të njëjtës periudhë.<ref>{{Cite book|last1=Quataert|first1=Donald|last2=Spivey|first2=Diane M.|title=Consumption Studies and the History of the Ottoman Empire, 1550–1922|publisher=SUNY Press|date=2000|page=114|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Pamuk|first=Ş.|title=The Ottoman Empire and the World Economy: The Nineteenth Century|journal=International Journal of Middle East Studies|publisher=Cambridge University Press|volume=23|issue=3|date=August 1991|language=en}}</ref> Përkundrazi, Beogradi ra nga 25.000 në 8.000 banorë, kryesisht për shkak të trazirave politike.<ref>{{Cite book|last1=Quataert|first1=Donald|last2=Spivey|first2=Diane M.|title=Consumption Studies and the History of the Ottoman Empire, 1550–1922|publisher=SUNY Press|date=2000|page=114|language=en}}</ref> Mes 1783 dhe 1913, rreth 5–7 milionë refugjatë hynë në Perandorinë Osmane, shumë prej tyre duke ikur nga zgjerimet ruse e habsburgase. Murtaja dhe zia e bukës shkatërruan popullsi të tëra; vetëm epidemia e 1812–1819 mori jetën e të paktën 300.000 vetave.<ref>{{cite book|last=Chase-Levenson|first=Alex|title=The Yellow Flag: Quarantine and the British Mediterranean World, 1780–1860|date=2020|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-48554-8|page=31|language=en}}</ref> === Gjuha === [[Skeda:1911 Ottoman Calendar.jpg|thumb|upright|Kalendar osman i 1911-s, i paraqitur në disa gjuhë të ndryshme, si: turqishtja osmane, greqishtja, armenishtja, hebraishtja, bullgarishtja dhe frëngjishtja]] [[Turqishtja osmane]] ishte gjuha zyrtare e Perandorisë.<ref>{{Cite constitution|article=18|polity=the Ottoman Empire|date=1876}}</ref> Ishte një gjuhë turke oguze, e ndikuar fort nga persishtja dhe arabishtja, edhe pse regjistrat e ulët të folur nga populli i thjeshtë kishin më pak ndikime nga gjuhë të tjera, në krahasim me varietetet e larta të përdorura nga klasat e larta dhe autoritetet qeveritare.{{sfn|Davison|1964|p=62}} Turqishtja, në variantin e saj osman, ishte gjuha e ushtrisë dhe administratës që në ditët e para të osmanëve. Kushtetuta osmane e 1876-s e vulosi zyrtarisht statusin zyrtar perandorak të turqishtes.<ref>{{Cite journal|title=The Ottoman Constitution, promulgated the seventh Zilbridge, 1293 (11/23 December 1876)|journal=The American Journal of International Law|volume=2|issue=4|page=376|date=1908|language=en}}</ref> Osmanët kishin disa gjuhë me ndikim: turqishten, të folur nga shumica e njerëzve në Anadoll dhe nga shumica e myslimanëve të Ballkanit, përveç disa rajoneve si Shqipëria, Bosnja<ref name="Spuler69">{{Cite book|last=Spuler|first=Bertold|title=Persian Historiography And Geography|publisher=Pustaka Nasional Pte Ltd|date=2003|isbn=978-9971-77-488-2|page=69|language=en}}</ref> dhe zona e banuar nga vllehët meglenoromanë e Nantit;<ref>{{Cite journal|last=Kahl|first=Thede|date=2006|title=The Islamisation of the Meglen Vlachs (Megleno-Romanians): The Village of Nânti (Nótia) and the "Nântinets" in Present-Day Turkey|volume=34|pages=71–90|journal=Nationalities Papers|issue=1|language=en}}</ref> persishten, të folur vetëm nga të arsimuarit;<ref name="Spuler69"/> arabishten, të folur kryesisht në Egjipt, Levant, Arabi, Irak, Afrikën e Veriut, Kuvajt dhe pjesë të Bririt të Afrikës, si dhe berberishten në Afrikën e Veriut. Në dy shekujt e fundit, përdorimi i tyre u bë më i kufizuar e specifik: persishtja shërbeu kryesisht si gjuhë letrare për të arsimuarit,<ref name="Spuler69"/> ndërsa arabishtja përdorej për lutjet islame. Në periudhën pas Tanzimatit, frëngjishtja u bë gjuha perëndimore e përbashkët mes të arsimuarve.<ref>{{Cite book|last=Strauss|first=Johann|title=The First Ottoman Experiment in Democracy|date=2010|publisher=Orient-Institut Istanbul|editor-last=Herzog|editor-first=Christoph|location=Würzburg|pages=21–51|chapter=A Constitution for a Multilingual Empire|language=en}}</ref> Për shkak të një niveli të ulët shkrim-leximi tek publiku (rreth 2–3% deri në fillim të shekullit XIX dhe vetëm rreth 15% në fund të shekullit XIX), njerëzit e zakonshëm duhej të punësonin shkrues si "shkrues me kërkesë të veçantë" (''arzuhâlci''), për të mundur të komunikonin me qeverinë.<ref>{{Cite book|last=Karpat|first=Kemal H.|title=Studies on Ottoman Social and Political History: Selected Articles and Essays|publisher=Brill|date=2002|isbn=978-90-04-12101-0|page=266|language=en}}</ref> Disa grupe etnike vazhduan të flisnin brenda familjeve dhe lagjeve (''mahalle'') gjuhët e tyre, edhe pse shumë minoritete jomyslimane, si grekët e armenët, flisnin vetëm turqisht.{{sfn|Davison|1964|p=62}} Në fshatrat ku jetonin bashkë dy a më shumë popullsi, banorët shpesh flisnin gjuhën e njëri-tjetrit. Në qytetet kozmopolite, njerëzit shpesh flisnin gjuhët e familjeve të tyre; në disa qytete, shumë nga ata që nuk ishin turq etnikë e flisnin turqishten si gjuhë të dytë. Megjithatë, jo të gjitha qytetet e përdorën turqishten si ''lingua franca''.<ref>{{cite journal|last=Strauss|first=Johann|date=2012-01-03|title=Linguistic diversity and everyday life in the Ottoman cities of the Eastern Mediterranean and the Balkans (late 19th–early 20th century)|journal=The History of the Family|volume=16|issue=2|publisher=Informa UK Limited|pages=126–141|language=en}}</ref> === Feja === [[Skeda:Portrait Caliph Abdulmecid II.jpg|thumb|Abdylmexhidi II ishte kalifi i fundit i islamit dhe anëtar i [[Osmanllinjtë|dinastisë osmane]]]] Islami suni ishte ''din''-i (zakonet, traditat ligjore dhe feja) mbizotëruese e Perandorisë Osmane; ''medh'hebi'' (shkolla e jurisprudencës islame) zyrtare ishte ''[[Medhhebi Hanefi|hanefi]]ja''.<ref>{{Cite book|last=Gunduz|first=Sinasi|chapter=Change And Essence: Dialectical Relations Between Change And Continuity in the Turkish Intellectual Traditions|title=Cultural Heritage and Contemporary Change|series=Series IIA, Islam|volume=18|pages=104–105|language=en}}</ref> Që nga fillimi i shekullit XVI e deri në fillim të shekullit XX, sulltani osman shërbeu gjithashtu si kalif, udhëheqës politiko-fetar i botës myslimane. Shumica e sulltanëve osmanë i përmbaheshin [[Sufizmi]]t dhe ndiqnin urdhra sufi, duke besuar se sufizmi ishte rruga e drejtë për të arritur Zotin.<ref>{{Cite book|last=Yılmaz|first=Hüseyin|title=Caliphate Redefined: The Mystical Turn in Ottoman Political Thought|date=2018-01-08|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8804-7|language=en}}</ref> Jomyslimanët, veçanërisht të krishterët dhe hebrenjtë, ishin të pranishëm gjatë gjithë historisë së Perandorisë. Sistemi perandorak osman karakterizohej nga një kombinim i ndërlikuar hegjemonie zyrtare myslimane mbi jomyslimanët dhe një shkallë e gjerë tolerance fetare. Ndonëse minoritetet fetare kurrë nuk ishin të barabarta para ligjit, atyre iu njoh, u mbrojtën dhe iu dhanë liri të kufizuara, sipas traditës si islame ashtu edhe osmane.<ref name="emigrnonm">{{Cite journal|last1=İçduygu|first1=Ahmet|last2=Toktaş|first2=Şule|last3=Soner|first3=B. Ali|date=2008-02-01|title=The politics of population in a nation-building process: emigration of non-Muslims from Turkey|journal=Ethnic and Racial Studies|volume=31|issue=2|pages=358–389|language=en}}</ref> Deri në gjysmën e dytë të shekullit XV, shumica e subjekteve osmane ishin të krishterë.<ref name="Benton2001"/> Jomyslimanët mbetën një minoritet i rëndësishëm e me ndikim ekonomik, edhe pse në rënie të ndjeshme deri në shekullin XIX, kryesisht për shkak të migrimit dhe shkëputjes.<ref name="emigrnonm"/> Përqindja e myslimanëve arriti në 60% në vitet 1820, duke u rritur gradualisht në 69% në vitet 1870 dhe 76% në vitet 1890.<ref name="emigrnonm"/> Deri në 1914, më pak se një e pesta e popullsisë së Perandorisë (19,1%) ishte jomysliman, kryesisht hebrenj dhe të krishterë grekë, asirianë e armenë.<ref name="emigrnonm"/> ==== Islami ==== Popujt turq praktikonin një formë shamanizmi para se të pranonin islamin. Pushtimi mysliman i Transoksanës nën abasidët lehtësoi përhapjen e islamit në zemrën turke të Azisë Qendrore. Shumë fise turke — përfshirë oguzët, paraardhësit si të selxhukëve ashtu edhe të osmanëve — u konvertuan gradualisht në islam dhe e sollën fenë në Anadoll përmes migrimeve të tyre, duke filluar nga shekulli XI. Që nga themelimi i saj, Perandoria Osmane mbështeti zyrtarisht shkollën maturidite të teologjisë islame, e cila theksonte arsyen njerëzore, racionalitetin, dhe kërkimin e shkencës e filozofisë (''falsafa'').<ref>{{cite web|last=Alpyağıl|first=Recep|date=2016-11-28|title=Māturīdī|url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195390155/obo-9780195390155-0232.xml|website=Oxford Bibliographies – Islamic Studies|publisher=Oxford University Press|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Koru|first=Selim|date=2015-07-24|title=Turkey's 200-Year War against 'ISIS'|url=http://nationalinterest.org/feature/turkeys-200-year-war-against-isis-13412|archive-url=https://web.archive.org/web/20180206131711/http://nationalinterest.org/feature/turkeys-200-year-war-against-isis-13412|archive-date=2018-02-06|website=The National Interest|language=en}}</ref> Osmanët ishin mes adoptuesve më të hershëm e më entuziastë të shkollës hanefite të jurisprudencës islame,<ref>{{cite book|last=Esposito|first=John L.|date=1999|title=The Oxford History of Islam|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-510799-9|pages=112–114|language=en}}</ref> e cila ishte relativisht më fleksibël e diskrecionare në vendimet e saj. [[Skeda:Istanbul asv2021-10 img15 Yıldız Hamidiye Mosque.jpg|thumb|Xhamia Jëlldëz Hamidije në Stamboll, Turqi]] Perandoria Osmane kishte një larmi të gjerë sektesh islame, përfshirë druzët, ismailitët, alevitët dhe alauitët.<ref>{{Cite news|title=Why there is more to Syria conflict than sectarianism|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22770219|last1=Urban|first1=Mark|date=2013-06-04|language=en}}</ref> Sufizmi, një trup i larmishëm i mistiçizmit islam, gjeti terren pjellor në tokat osmane; shumë urdhra fetarë sufi (''tarikat''), si bektashinjtë dhe mevlevinjtë, ose u themeluan, ose panë rritje të konsiderueshme, gjatë historisë së Perandorisë. Megjithatë, disa grupe myslimane heterodokse shiheshin si heretike, madje u renditën poshtë hebrenjve e të krishterëve për sa i përket mbrojtjes ligjore; druzët ishin shpesh objekt persekutimi.<ref>{{Cite book|last=Tucker|first=Spencer C.|title=Middle East Conflicts from Ancient Egypt to the 21st Century: An Encyclopedia and Document Collection|publisher=ABC-CLIO|date=2019|isbn=978-1-4408-5353-1|pages=364–366|language=en}}</ref> Në 1514, sulltan Selimi I urdhëroi masakrën e 40.000 alevive anadollas (''kizilbash''ë), të cilët i konsideronte kolonë të pestë për safavidët rivalë. Gjatë sundimit të Selimit, Perandoria Osmane pa një zgjerim të pashembullt e të shpejtë në Lindjen e Mesme, veçanërisht pushtimin e tërë Sulltanatit Mamluk të Egjiptit në fillim të shekullit XVI. Këto pushtime e forcuan më tej pretendimin osman për të qenë kalifat islam, edhe pse sulltanët osmanë kishin pretenduar titullin e kalifit që nga sundimi i Muratit I (1362–1389).<ref>{{Cite book|last1=Lambton|first1=Ann|last2=Lewis|first2=Bernard|title=The Cambridge History of Islam: The Indian sub-continent, South-East Asia, Africa and the Muslim west|publisher=Cambridge University Press|date=1995|isbn=978-0-521-22310-2|volume=2|page=320|language=en}}</ref> Kalifati u transferua zyrtarisht nga mamlukët tek sulltanati osman në 1517, anëtarët e të cilit u njohën si kalifë deri në heqjen zyrtare të postit më 3 mars 1924 nga Republika e Turqisë (dhe internimin e kalifit të fundit, Abdylmexhidit II, në Francë). ==== Krishterimi dhe judaizmi ==== [[Skeda:Gennadios II and Mehmed II.jpg|thumb|upright|[[Mehmeti II|Mehmedi Pushtues]] dhe Patriarku Gjenadi II]] Në përputhje me sistemin mysliman ''dhimmi'', Perandoria Osmane u garantoi liri të kufizuara të krishterëve, hebrenjve dhe "popujve të tjerë të librit", si e drejta e adhurimit, pronësisë dhe përjashtimit nga lëmosha e detyrueshme (''zekati'') e kërkuar nga myslimanët. Megjithatë, jomyslimanët (ose ''dhimmi'') i nënshtroheshin kufizimeve të ndryshme ligjore, përfshirë ndalimin e mbajtjes së armëve, kalërimit, ose ndërtimit të shtëpive që shikonin mbi ato të myslimanëve; njëlloj, ata duhej të paguanin taksa më të larta se subjektet myslimane, përfshirë ''xhizjen'', e cila ishte burim kryesor i të ardhurave shtetërore.<ref>{{Cite book|last=Peri|first=Oded|chapter=The Muslim waqf and the collection of jizya in late eighteenth-century Jerusalem|editor-last=Gilbar|editor-first=Gad|title=Ottoman Palestine, 1800–1914: Studies in economic and social history|location=Leiden|publisher=E.J. Brill|date=1990|page=287|isbn=978-90-04-07785-0|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Akçam|first=Taner|title=A shameful act: the Armenian genocide and the question of Turkish responsibility|publisher=Metropolitan Books|date=2006|isbn=978-0-8050-7932-6|location=New York|page=24|language=en}}</ref> Shumë të krishterë e hebrenj u konvertuan në islam për të siguruar status të plotë shoqëror e ligjor, edhe pse shumica vazhduan ta praktikonin fenë e tyre pa kufizim. Osmanët zhvilluan një sistem sociopolitik unik, të njohur si sistemi i ''milletit'', i cili u dha komuniteteve jomyslimane një shkallë të madhe autonomie politike, ligjore e fetare; në thelb, anëtarët e një milleti ishin subjekte të Perandorisë, por nuk i nënshtroheshin fesë myslimane apo së drejtës islame. Një millet mund të qeveriste punët e veta, si mbledhjen e taksave dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ligjore të brendshme, me pak ose aspak ndërhyrje nga autoritetet osmane, për sa kohë që anëtarët e tij ishin besnikë ndaj sulltanit dhe u përmbaheshin rregullave të ''dhimmi''-t. Shembull tipik është komuniteti i lashtë ortodoks i [[Mali Athos|Malit Athos]], të cilit iu lejua të ruante autonominë e vet dhe kurrë nuk iu nënshtrua pushtimit apo konvertimit me forcë; madje u miratuan ligje të veçanta për ta mbrojtur nga të huajt.<ref>{{Cite news|agency=Associated Press|date=2022-10-21|title=Greek monastery manuscripts tell new story of Ottoman rule|work=NPR|language=en}}</ref> ''Millet-i Rum'', që përfshinte pjesën më të madhe të të krishterëve ortodoksë lindorë, qeverisej nga ''Corpus Juris Civilis'' (Kodi i Justinianit) i epokës bizantine, me Patriarkun Ekumenik të caktuar si autoriteti më i lartë fetar e politik (''millet-bashi'', ose etnark). Njëlloj, hebrenjtë osmanë ishin nën autoritetin e ''Haham Başı''-t, rabinit të kryesuar osman, ndërsa armenët ishin nën autoritetin e peshkopit kryesor të [[Kisha armene|Kishës Apostolike Armene]].<ref>{{Cite book|last=Syed|first=Muzaffar Husain|title=A Concise History of Islam|date=2011|publisher=Vij Books India|isbn=978-93-81411-09-4|location=New Delhi|page=97|language=en}}</ref> Si grupi më i madh i subjekteve jomyslimane, Milleti i Rumit gëzonte disa privilegje të veçanta në politikë e tregti; megjithatë, hebrenjtë dhe armenët ishin gjithashtu të përfaqësuar mirë në klasën e pasur tregtare, si dhe në administratën publike.<ref>{{Cite journal|last=Krummerich|first=Sean|date=1998–1999|title=The Divinely-Protected, Well-Flourishing Domain: The Establishment of the Ottoman System in the Balkan Peninsula|journal=The Student Historical Journal|publisher=Loyola University New Orleans|volume=30|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Turkish Toleration|url=http://www.globaled.org/nyworld/materials/ottoman/turkish.html|publisher=The American Forum for Global Education|language=en}}</ref> Disa studiues modernë e konsiderojnë sistemin e milletit si shembull i hershëm i pluralizmit fetar, pasi u dha grupeve fetare minoritare njohje zyrtare dhe tolerancë.<ref>{{Cite book|last=Sachedina|first=Abdulaziz Abdulhussein|title=The Islamic Roots of Democratic Pluralism|date=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-513991-4|pages=96–97|language=en}}</ref> === Struktura shoqërore-politike-fetare === Duke filluar nga fillimi i shekullit XIX, shoqëria, qeveria dhe feja ishin të ndërlidhura në mënyrë komplekse e të mbivendosur, gjë që u konsiderua joefikase nga Ataturku, i cili e çmontoi sistematikisht atë sistem pas 1922-shit.<ref>{{Cite book|last=Curtin|first=Philip D.|title=The World and the West: The European Challenge and the Overseas Response in the Age of Empire|date=2002|pages=173–192|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Gocek|first=Fatma Muge|title=Rise of the Bourgeoisie, Demise of Empire: Ottoman Westernization and Social Change|date=1996|pages=138–142|language=en}}</ref> Në Kostandinopojë, sulltani sundonte dy fusha të dallueshme: qeverinë laike dhe hierarkinë fetare. Zyrtarët fetarë përbënin [[Ylema|Ulema]]në, e cila kishte kontroll mbi mësimet e teologjinë fetare, si dhe mbi sistemin gjyqësor të Perandorisë, duke i dhënë asaj zë të madh në punët e përditshme të komuniteteve në të gjithë Perandorinë (por jo edhe në milletet jomyslimane). Jeniçerët dhe sistemi i milletit ishin dy shtylla të tjera të kësaj strukture të ndërlikuar. Nacionalizmi etnik, i bazuar në fenë dhe gjuhën dalluese, ofroi një forcë centripete që përfundimisht e shkatërroi Perandorinë Osmane,{{sfn|Quataert|1983}} e cila u zbërthye gradualisht gjatë shekullit XIX me rritjen e nacionalizmave etnikë dhe përfundimisht u shua me rënien e Perandorisë pas Luftës së Parë Botërore. == Kultura == === Arsimi === [[Skeda:Beyazıt State Library (14667026514).jpg|thumb|Biblioteka Shtetërore e Bejazitit u themelua në 1884]] Perandoria Osmane e organizoi arsimin sipas vijave etnike e fetare, ku çdo millet mbante shkollat e veta të ndara për anëtarët e vet; kjo ndarje bënte që pak jomyslimanë të ndiqnin shkollat myslimane, dhe anasjelltas.<ref name="Strauss2016">{{cite book|last=Strauss|first=Johann|chapter=Language and power in the Late Ottoman Empire|editor-last=Murphey|editor-first=Rhoads|title=Imperial Lineages and Legacies in the Eastern Mediterranean: Recording the Imprint of Roman, Byzantine and Ottoman Rule|series=Birmingham Byzantine and Ottoman Studies|volume=18|publisher=Routledge|date=2016-07-07|isbn=978-1-317-11844-2|language=en}}</ref> Institucionet arsimore që u shërbenin popullsive të përziera mësonin zakonisht në frëngjisht ose gjuhë të tjera të huaja.<ref>{{cite book|last=Strauss|first=Johann|chapter=Language and power in the late Ottoman Empire|editor-last=Murphey|editor-first=Rhoads|title=Imperial Lineages and Legacies in the Eastern Mediterranean: Recording the Imprint of Roman, Byzantine and Ottoman Rule|series=Birmingham Byzantine and Ottoman Studies|volume=18|publisher=Routledge|date=2016-07-07|isbn=978-1-317-11844-2|page=195|language=en}}</ref> Perandoria strehoi gjithashtu "shkolla të huaja", të drejtuara nga kler fetar, që arsimonin kryesisht të krishterë, edhe pse morën pjesë edhe disa nxënës myslimanë.<ref name="Strauss2016"/> Sipas burimeve historike, shkollat e krishtera e hebreje ishin "të organizuara sipas modeleve evropiane" dhe mbanin standarde të larta arsimore, të mbështetura nga kontribute vullnetare dhe të ndjekura mirë nga komunitetet respektive.<ref>{{Cite book|last=Garnett|first=Lucy Mary Jane|title=Turkish Life in Town and Country|publisher=G.P. Putnam's Sons|date=1904|page=205|language=en}}</ref> Biblioteka Shtetërore e Bejazitit, themeluar në 1884, përfaqëson një zhvillim të rëndësishëm institucional të infrastrukturës arsimore osmane në atë periudhë. === Letërsia === Poezia ishte, pa dyshim, rryma dominuese e letërsisë së shkruar osmane; poezia ''divan'' përfaqësonte "një formë arti shumë të ritualizuar e simbolike", të ndikuar nga tradita persiane. Historiografia më e hershme osmane, ''İskendernâme'', u kompozua në formë poezie;<ref>{{Cite book|last=Kastritsis|first=Dimitris J.|title=The sons of Bayezid: empire building and representation in the Ottoman civil war of 1402–1413|date=2007|publisher=Brill|isbn=978-90-04-15836-8|series=The Ottoman empire and its heritage|location=Leiden; Boston|pages=33–37|language=en}}</ref> proza mbeti e kufizuar në vepra jofiction deri në shekullin XIX, e kufizuar nga rregullat e rimës mes mbiemrave e emrave. Zhanret kryesore përfshinin ''gazel''ët, ''kasîde''-t dhe ''mesnevi''-të (romanca në vargje). Shembuj të njohur janë ''Lejli dhe Mexhnun'' i Fuzulit dhe ''Sejahatname'' e Evlija Çelebiut, e përshkruar si "shembull i shquar i letërsisë së udhëtimit". [[Skeda:Nedim (divan edb.şairi).JPG|thumb|upright|Ahmet Nedîm Efendi, një nga poetët osmanë më të njohur]] Romani i parë osman, ''Historia e Akabiut'' (1851) nga Vartan Pasha, u "shkrua në turqisht, por me alfabet armen".<ref>{{Cite book|last=Mignon|first=Laurent|title=Neither Shiraz nor Paris: papers on modern Turkish literature|date=2005|publisher=ISIS|isbn=978-975-428-303-7|location=Istanbul|page=20|language=en}}</ref> Letërsia franceze u bë ndikimi mbizotërues perëndimor gjatë kësaj periudhe, duke sjellë tek shkrimtarët osmanë lëvizjet romantike, realiste e naturaliste. Shkrimtarët e Tanzimatit vepruan në shumë zhanre njëkohësisht, me synimin për të rigjallëruar strukturat shoqërore osmane përmes risisë letrare.<ref>{{Cite book|last=Moran|first=Berna|title=Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış Vol. 1|date=1997|isbn=978-975-470-054-1|page=19|publisher=İletişim Yayınları|language=tr}}</ref> === Media === Media e Perandorisë Osmane ishte e larmishme, me gazeta e revista të botuara në gjuhë të ndryshme, përfshirë frëngjisht,<ref name="BaruhMusnik">{{cite web|author=Baruh|first=Lorans Tanatar|author2=Sara Yontan Musnik|url=https://heritage.bnf.fr/bibliothequesorient/en/francophone-press-ottoman-art|title=Francophone press in the Ottoman Empire|publisher=French National Library|language=en}}</ref> greqisht<ref>Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," f. 32</ref> dhe gjermanisht.<ref name="Syed2011">{{Cite book|last=Syed|first=Muzaffar Husain|title=A Concise History of Islam|date=2011|publisher=Vij Books India|isbn=978-93-81411-09-4|location=New Delhi|language=en}}</ref> Botimet përqendroheshin kryesisht në Stamboll, edhe pse gazeta frëngjishtfolëse shfaqeshin edhe në Bejrut, Selanik e Smirnë.<ref>{{cite book|last=Strauss|first=Johann|chapter=Language and power in the late Ottoman Empire|title=Imperial Lineages and Legacies in the Eastern Mediterranean: Recording the Imprint of Roman, Byzantine and Ottoman Rule|publisher=Routledge|date=2016-07-07|isbn=978-1-317-11845-9|page=122|language=en}}</ref> Minoritetet etnike jomyslimane e përdornin frëngjishten si gjuhë të përbashkët botimi,<ref name="BaruhMusnik"/> ndërsa disa gazeta krahinore botoheshin në arabisht.<ref>Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," f. 25</ref> Përdorimi i frëngjishtes në media vazhdoi deri në fund të Perandorisë në 1923 dhe për disa vjet pas kësaj në Republikën e Turqisë.<ref name="BaruhMusnik"/> === Arkitektura === [[Skeda:Cour_mosquee_Suleymaniye_Istanbul.jpg|thumb|[[Xhamia e Sylejmanies|Xhamia Sulejmanije]] në Stamboll, projektuar nga [[Mimar Sinani]] në shekullin XVI, shembull madhor i stilit klasik osman]] Arkitektura osmane u zhvillua nga tradita turke selxhuke, duke përfshirë ndikime bizantine e iraniane.<ref>{{Cite book|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-530991-1|editor-last=Bloom|editor-first=Jonathan|chapter=Ottoman|editor-last2=Blair|editor-first2=Sheila S.|language=en}}</ref>{{sfn|Freely|2011|p=35}} Stili klasik osman lulëzoi në shekujt XVI–XVII nën arkitektë si [[Mimar Sinani]], i cili projektoi Xhaminë Sulejmanije në Stamboll dhe Xhaminë Selimije.<ref>{{cite book|last1=Ágoston|first1=Gábor|last2=Masters|first2=Bruce Alan|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|date=2010|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|page=50|language=en}}</ref> Duke filluar nga shekulli XVIII, "arkitektura osmane u hap ndaj ndikimeve të jashtme, veçanërisht nga arkitektura baroke e Evropës Perëndimore", duke sjellë stilin baroko osman rreth viteve 1740.{{sfn|Rüstem|2019|pp=21–70}} Deri në shekullin XIX, ndikimet evropiane perëndimore u bënë më të theksuara përmes arkitektëve si familja Balian, që futën motive të stilit perandorak (empire) dhe neoklasik.{{sfn|Freely|2011|p=393}} Patronazhi arkitektonik u përqendrua në Bursa, Edrene dhe Stamboll, ku monumentet kryesore fetare morën formën e komplekseve ''kylije'' — struktura shumëpjesëshe që përfshinin xhami, shkolla, hamame dhe tregje, të menaxhuara përmes marrëveshjeve ''vakëf'' (fondacioni).{{sfn|Kuban|2010|p=679}} === Artet dekorative === [[Skeda:Topkapi_Sarayi_in_time_of_Selim_I_-_left.jpg|thumb|upright|[[Miniatura osmane]] humbi funksionin e saj me perëndimorizimin e kulturës osmane]] Piktura "miniaturë osmane" ilustronte dorëshkrime e albume, duke u frymëzuar nga forma e artit persian dhe duke përfshirë traditën bizantine të iluminimit e pikturës.<ref>{{Cite journal|last=Atil|first=Esin|date=1973|title=Ottoman Miniature Painting under Sultan Mehmed II|journal=Ars Orientalis|volume=9|pages=103–120|language=en}}</ref> Pallati i Topkapisë strehonte dy akademi: "Nakkashane-i Rum" greke (shekulli XV) dhe më vonë "Nakkashane-i Irani" persiane. Iluminimi osman përfshinte artin dekorativ jofigurativ në libra e albume, pjesë e "artit të librit" osman më të gjerë, që përfshinte kaligrafinë, lidhjen e librave dhe letrën e marmorizuar; dorëshkrimet e porositura nga oborri krijoheshin nga zejtarë të pallatit. Endja e qilimave kishte "rëndësi të madhe si mobilim dekorativ, i pasur me simbolikë fetare e të tjera";<ref name="foroqhi">{{Cite book|last=Faroqhi|first=Suraiya|title=Subjects of the Sultan: culture and daily life in the Ottoman Empire|publisher=I.B. Tauris|date=2005|isbn=978-1-85043-760-4|edition=New|location=London|page=152|language=en}}</ref> me origjinë nga kulturat nomade të Azisë Qendrore, endja e qilimave u përhap në shoqëritë e ngulitura të Anadollit. Turqit i përdornin këto tekstile në dysheme, mure e porta për dekorim e izolim, shumë prej të cilëve u dhuruan xhamive.<ref>{{Cite book|last=Faroqhi|first=Suraiya|title=Subjects of the Sultan: culture and daily life in the Ottoman Empire|publisher=I.B. Tauris|date=2005|isbn=978-1-85043-760-4|edition=New|location=London|page=153|language=en}}</ref> === Muzika dhe artet skenike === [[Skeda:Musicians and dancers from ottoman empire.jpg|thumb|upright=.75|Muzikantë e valltarë duke argëtuar turmat, nga Surname-i Hümayun, 1720]] Muzika klasike osmane përzinte "muzikën bizantine, atë armene, arabe dhe persiane". Sistemi përdorte njësi ritmike të quajtura ''usul'' (të ngjashme me metrin perëndimor) dhe njësi melodike të quajtura ''makam'' (të ngjashme me modet muzikore perëndimore). Tradita përdorte një përzierje të larmishme instrumentesh: instrumente anadollase e të Azisë Qendrore (saze, bağlama, kemençe), instrumente të Lindjes së Mesme (ud, tanbur, kanun, ney), dhe shtesa perëndimore (violinë, piano). U shfaqën dy tradita të dallueshme: muzika klasike në kryeqytet dhe muzika popullore në krahina, që përfshinte türkü-të ballkano-trakase, laze, egjeane, anadollo-qendrore, anadollo-lindore e kaukaziane, si dhe muzikën jeniçere, muzikën rome, vallëzimin e barkut dhe muzikën popullore turke. Sulltan Selimi III ishte "muzikant e kompozitor i shquar", kompozimet e të cilit "shpesh interpretohen ende sot". Ndër artet skenike, ''Karagöz dhe Hacivat'' ishte një lojë hijesh "e përhapur në të gjithë Perandorinë Osmane", që "përfshinte personazhe që përfaqësonin të gjitha grupet kryesore etnike e shoqërore";<ref>{{Cite web|date=2006-11-20|title=Karagöz and Hacivat, a Turkish shadow play|url=http://www.allaboutturkey.com/karagoz.htm|publisher=All About Turkey|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Şenyer|first=Emin|title=Karagoz, Traditional Turkish Shadow Theatre|url=http://www.karagoz.net/english/shadowplay.htm|publisher=Karagoz.net|language=en}}</ref> një kukullar i vetëm i jepte zë të gjitha personazheve, i shoqëruar nga dajre (''def''). === Kuzhina === [[Skeda:François-Marie Rosset - Femmes Turcs turques de Serquin, leur manière de faire leur pain - Syrie - 1790.jpg|thumb|upright|Gra turke duke pjekur bukë, 1790]] Kuzhina osmane e pati origjinën në Kostandinopojë dhe qytetet kryesore krahinore, duke përfaqësuar një përzierje shumëkulturore. Kuzhinat e Pallatit Perandorak ishin qendrore për zhvillimin kulinar, duke punësuar kuzhinierë nga rajone të ndryshme të Perandorisë. Risitë kulinare u përhapën përmes festimeve të Ramazanit, rezidencave elitare të quajtura ''jali'', në pronësi të pashallarëve, dhe më pas tek popullsia e gjerë. Kuzhinat e sotme të ish-territoreve osmane — ajo turke, greke, ballkanike, armene dhe e Lindjes së Mesme — rrjedhin nga kjo traditë kulinare e përbashkët.<ref>{{Cite book|last=Fragner|first=Bert|chapter=From the Caucasus to the Roof of the World: a culinary adventure|editor-last1=Zubaida|editor-first1=Sami|editor-last2=Tapper|editor-first2=Richard|title=A Taste of Thyme: Culinary Cultures of the Middle East|location=London, Prague and New York|page=52|language=en}}</ref> === Sportet === [[Skeda:MedyaBJK.jpg|thumb|Anëtarë të [[Beşiktaş J.K.]] në 1903]] Osmanët merreshin me mundje turke, gjueti, harkim turk, kalërim, gjuajtje me shtizë kaluarake, mundje me krah dhe not. Klube futbolli të stilit evropian u shfaqën ndërsa "futbolli i shoqatave" fitoi popullaritet në Stambollin e shekullit XIX, duke zëvendësuar aktivitetet tradicionale sportive osmane: Klubi Gjimnastikor Beshiktash (1903), Klubi Sportiv Galatasaray (1905), Klubi Sportiv Fenerbahçe (1907), dhe MKE Ankaragücü (fillimisht Turan Sanatkarangücü, 1910) në Stamboll; Klubi Sportiv Karshiaka (1912), Klubi Sportiv Altaj (1914), dhe Klubi i Futbollit i Atdheut Turk (më vonë Ülküspor, 1914) në Izmir. == Shkenca dhe teknologjia == [[Skeda:Istambul observatory in 1577.jpg|thumb|Observatori i Kostandinopojës i Taki al-Dinit në 1577]] Osmanët ndërtuan biblioteka të gjera me përkthime e dorëshkrime origjinale, një përpjekje intelektuale që u intensifikua në shekullin XV.<ref>{{cite book|last1=Ágoston|first1=Gábor|last2=Masters|first2=Bruce Alan|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|date=2009|publisher=Infobase Publishing|page=583|language=en}}</ref> Sulltan Mehmeti II porositi studiuesin grek Georgios Amiroutzes të përkthente gjeografinë e Ptolemeut për institucionet osmane. Ali Kushçiu, astronom, matematikan e fizikant nga Samarkandi, u bë profesor në dy medrese, duke ndikuar rrethet intelektuale osmane, pavarësisht se kaloi vetëm 2–3 vjet në Kostandinopojë.<ref>{{Cite journal|last=Ragep|first=F. J.|date=2005|title=Ali Qushji and Regiomontanus: eccentric transformations and Copernican Revolutions|journal=Journal for the History of Astronomy|publisher=Science History Publications Ltd.|volume=36|issue=125|pages=359–371|language=en}}</ref> Taki al-Din ndërtoi observatorin e Kostandinopojës (1577), duke kryer vëzhgime deri në 1580; llogariti eksentricitetin orbital të Diellit dhe lëvizjen e apogjeut;<ref>{{Cite encyclopedia|date=1997|title=Encyclopaedia of the history of science, technology and medicine in non-western cultures|publisher=Kluwer|isbn=978-0-7923-4066-9|author=Tekeli|first=Sevim|entry=Taqi al-Din|language=en}}</ref> eksperimentoi me fuqinë e avullit në Egjiptin osman (1551), duke projektuar një hell rrotullues me avull.<ref>{{cite book|last=Hassan|first=Ahmad Y|title=Taqi al-Din and Arabic Mechanical Engineering|date=1976|pages=34–35|publisher=Institute for the History of Arabic Science, University of Aleppo|language=en}}</ref> Observatori u shkatërrua në 1580 për shkak të kundërshtimit klerik ndaj përdorimit të tij astrologjik.<ref>{{Cite book|last=El-Rouayheb|first=Khaled|title=Islamic Intellectual History in the Seventeenth Century: Scholarly Currents in the Ottoman Empire and the Maghreb|publisher=Cambridge University Press|date=2015|isbn=978-1-107-04296-4|pages=18–19|language=en}}</ref> Sherafedin Sabunxhuoglu shkroi "atlasin e parë kirurgjik" dhe enciklopedinë e fundit të madhe mjekësore islame.<ref>{{Cite journal|last=Bademci|first=G.|date=2006|title=First illustrations of female Neurosurgeons in the fifteenth century by Serefeddin Sabuncuoglu|journal=Neurocirugía|volume=17|issue=2|pages=162–165|language=en}}</ref> [[Skeda:Young woman reading (1880), by Osman Hamdi Bey.jpg|thumb|''Vajza duke recituar Kuranin'' (''Kuran Okuyan Kız''), pikturë e vitit 1880 nga polimati osman Osman Hamdi Beu, veprat e të cilit shpesh paraqisnin gra në ambiente arsimore]] Osman Hamdi Beu, polimat i shekullit XIX, i pikturonte gratë në ambiente arsimore.<ref>{{Cite web|date=2017-04-27|title=Artist Feature: Who Was Osman Hamdi Bey?|url=http://www.howtotalkaboutarthistory.com/artist-feature/artist-feature-osman-hamdi-bey|website=How To Talk About Art History|language=en}}</ref> Perandoria Osmane shpiku instrumente kirurgjikale që përdoren ende sot: pinceta, kateterë, bisturi, thika mjekësore dhe darë.<ref>{{Cite web|title=Ottoman Empire|url=https://www.history.com/topics/middle-east/ottoman-empire|publisher=History|date=2017-11-03|language=en}}</ref> Në fillim të shekullit XIX, Egjipti nën Muhamed Aliun adoptoi makinat me avull për punishtet e hekurit, fabrikat e tekstilit, fabrikat e letrës dhe mullinjtë e lëvozhgimit.<ref name="Batou1991">{{Cite book|last=Batou|first=Jean|title=Between Development and Underdevelopment: The Precocious Attempts at Industrialization of the Periphery, 1800–1870|publisher=Librairie Droz|date=1991|isbn=978-2-600-04293-2|pages=193–196|language=en}}</ref> == Shih edhe == * {{ill|Bibliografia e Perandorisë Osmane|en|Bibliography of the Ottoman Empire}} * {{ill|Marrëdhëniet e jashtme të Perandorisë Osmane|en|Foreign relations of the Ottoman Empire}} * {{ill|Historiografia e Perandorisë Osmane|en|Historiography of the Ottoman Empire}} * {{ill|Lista e betejave të Perandorisë Osmane|en|List of battles involving the Ottoman Empire}} * {{ill|Lista e të huajve në shërbim të Perandorisë Osmane|en|List of foreigners who were in the service of the Ottoman Empire}} * [[Terxhumani|Dragoman]] * {{ill|Lista e pushtimeve, rrethimeve dhe zbarkimeve osmane|en|List of Ottoman conquests, sieges and landings}} * {{ill|Lista e luftërave të Perandorisë Osmane|en|List of wars involving the Ottoman Empire}} * {{ill|Shtetet vasale e tributare të Perandorisë Osmane|en|Vassal and tributary states of the Ottoman Empire}} == Shënime == {{Reflist|30em}} == Burimet == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{cite book|last=Armour|first=Ian D.|title=A History of Eastern Europe 1740–1918: Empires, Nations and Modernisation|publisher=Bloomsbury Academic|location=London, New York|year=2012|edition=2nd|isbn=978-1-84966-661-9|language=en}} * {{cite book|last=Biondich|first=Mark|title=The Balkans: Revolution, War, and Political Violence since 1878|publisher=Oxford University Press|location=The United States|year=2011|isbn=978-0-19-929905-8|doi=10.1093/acprof:oso/9780199299058.001.0001|language=en}} * {{cite book|last1=Bosma|first1=Ulbe|last2=Lucassen|first2=Jan|last3=Oostindie|first3=Gert|chapter=Introduction: Postcolonial Migrations and Identity Politics: Towards a Comparative Perspective|title=Postcolonial Migrants and Identity Politics: Europe, Russia, Japan and the United States in Comparison|series=International Studies in Social History|volume=18|year=2012|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-328-0|pages=1–22|ref={{sfnref|Bosma|Lucassen|Oostindie|2012a}}|language=en}} * {{cite book|last=Davison|first=Roderic H.|title=Reform in the Ottoman Empire, 1856–1876|date=1964-12-31|isbn=978-1-4008-7876-5|doi=10.1515/9781400878765|ref={{sfnref|Davison|1964}}|language=en}} * {{cite book|last=Fábos|first=Anita|chapter=Muslim Immigration|editor-last1=Gibney|editor-first1=Matthew J.|editor-last2=Hansen|editor-first2=Randall|title=Immigration and asylum: from 1900 to the present|publisher=ABC-CLIO|year=2005|isbn=9781576077962|pages=434–440|language=en}} * {{cite book|last=Findley|first=Carter|chapter=The Tanzimat II|editor-last=Kasaba|editor-first=Reşat|title=The Cambridge History of Turkey|volume=4: Turkey in the Modern World|year=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-05421-8|pages=9–37|language=en}} * {{cite book|last=Freely|first=John|title=A History of Ottoman Architecture|year=2011|publisher=WIT Press|isbn=978-1-84564-506-9|language=en}} * {{cite book|last=Hamed-Troyansky|first=Vladimir|title=Empire of Refugees: North Caucasian Muslims and the Late Ottoman State|publisher=Stanford University Press|year=2024|location=Stanford, CA|isbn=978-1-5036-3696-5|language=en}} * {{cite book|last=Howard|first=Douglas A.|title=The History of Turkey|publisher=Greenwood|location=Santa Barbara, California|year=2016|isbn=978-1-4408-3466-0|edition=2nd|ref={{sfnref|Howard|2016}}|language=en}} * {{Cite book|last=Itzkowitz|first=Norman|title=Ottoman Empire and Islamic Tradition|date=1980|isbn=978-0-226-38806-9|language=en}} * {{cite book|last1=Karpat|first1=K.H.|title=The Politicization of Islam: Reconstructing Identity, State, Faith, and Community in the Late Ottoman State|publisher=Oxford University Press|series=Studies in Middle Eastern history|year=2001|isbn=978-0-19-513618-0|language=en}} * {{cite book|last1=Kaser|first1=Karl|title=The Balkans and the Near East: Introduction to a Shared History|publisher=LIT Verlag Münster|location=Berlin, Wien|year=2011|isbn=978-3-643-50190-5|language=en}} * {{cite book|last=Kirişci|first=Kemal|chapter=Migration and Turkey: the dynamics of state, society and politics|editor-last=Kasaba|editor-first=Reşat|title=The Cambridge History of Turkey|volume=4: Turkey in the Modern World|year=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-05421-8|pages=173–198|language=en}} * {{Cite book|last=Kinross|first=Lord|title=The Ottoman Centuries: the Rise and Fall of the Turkish Empire|date=1979|publisher=Harper Collins|isbn=978-0-688-08093-8|language=en}} * {{Cite book|last=Kuban|first=Doğan|title=Ottoman Architecture|publisher=Antique Collectors' Club|year=2010|isbn=978-1-85149-604-4|translator-last=Mill|translator-first=Adair|language=en}} * {{cite encyclopedia|url=http://ieg-ego.eu/en/threads/europe-on-the-road/forced-ethnic-migration/berna-pekesen-expulsion-and-emigration-of-the-muslims-from-the-balkans|title=Expulsion and Emigration of the Muslims from the Balkans|last=Pekesen|first=Berna|date=2012-03-07|encyclopedia=European History Online|publisher=Leibniz Institute of European History|language=en}} * {{Cite book|last=Quataert|first=Donald|title=Social Disintegration and Popular Resistance in the Ottoman Empire 1881–1908|date=1983|language=en}} * {{Cite book|last=Rogan|first=Eugene|title=The Arabs: A History|publisher=Penguin|date=2011|isbn=978-0-465-03248-8|language=en}} * {{Cite book|last=Rüstem|first=Ünver|title=Ottoman Baroque: The Architectural Refashioning of Eighteenth-Century Istanbul|publisher=Princeton University Press|year=2019|isbn=9780691181875|language=en}} * {{cite book|last=Somel|first=S.A.|title=The A to Z of the Ottoman Empire|publisher=Scarecrow Press|series=The A to Z Guide Series|year=2010|isbn=978-1-4617-3176-4|language=en}} {{Refend}} [[Kategoria:Perandoria Osmane| ]] [[Kategoria:Ish-perandori]] [[Kategoria:Historia e Turqisë]] b905ns9hrhzcuujub7sa4ywtme7juim 10 27897 3026303 1427984 2026-08-17T14:21:24Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki UEFA Euro 2008 qualifying (Navbox në vend të tabelës me dorë) përmes Claude AI 3026303 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Navbox | name = Euro 2008 grupet kualifikuese | title = [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008|Kualifikimet e Kampionatit Evropian të Futbollit 2008]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi A|Grupi A]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi B|Grupi B]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi C|Grupi C]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi D|Grupi D]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi E|Grupi E]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi F|Grupi F]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi G|Grupi G]] }}</includeonly><noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 81m96ifcb1wfypyatw0f468mxw0jp58 3026304 3026303 2026-08-17T14:21:44Z Smallem 126080 Heqja e includeonly për njësim me enwiki përmes Claude AI 3026304 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Euro 2008 grupet kualifikuese | title = [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008|Kualifikimet e Kampionatit Evropian të Futbollit 2008]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi A|Grupi A]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi B|Grupi B]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi C|Grupi C]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi D|Grupi D]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi E|Grupi E]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi F|Grupi F]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi G|Grupi G]] }}<noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 1mwjftqf7p6rnydtf7vy9hdixtvnbpf 3026481 3026304 2026-08-17T20:53:48Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Euro 2008 grupet kualifikuese]] te [[Stampa:UEFA Euro 2008 qualifying]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026304 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Euro 2008 grupet kualifikuese | title = [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008|Kualifikimet e Kampionatit Evropian të Futbollit 2008]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi A|Grupi A]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi B|Grupi B]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi C|Grupi C]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi D|Grupi D]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi E|Grupi E]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi F|Grupi F]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi G|Grupi G]] }}<noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 1mwjftqf7p6rnydtf7vy9hdixtvnbpf 3026502 3026481 2026-08-17T20:54:15Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026502 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = UEFA Euro 2008 qualifying | title = [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008|Kualifikimet e Kampionatit Evropian të Futbollit 2008]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi A|Grupi A]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi B|Grupi B]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi C|Grupi C]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi D|Grupi D]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi E|Grupi E]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi F|Grupi F]] * [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 kualifikimet Grupi G|Grupi G]] }}<noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 89imck6gxzw7xt9u0a3e3yedueenzps 10 29963 3026318 2986877 2026-08-17T14:33:48Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Sura (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026318 wikitext text/x-wiki {{navbox |name=Sura |title=[[Surja|Chapters of the Quran]] ([[Lista e sureve në Kuran|List]]) |bodyclass=hlist |group1=1–20 |list1= * [[Surja el-Fatiha|1]] * [[Al-Baqara|2]] * [[Surja el-Imran|3]] * [[Surja en-Nisaë|4]] * [[Surja el-Maide|5]] * [[Al-An'am|6]] * [[Al-A'raf|7]] * [[Surja el-Enfalë|8]] * [[Surja et-Tevbe|9]] * [[Yunus (surah)|10]] * [[Hud (surah)|11]] * [[Yusuf (surah)|12]] * [[Ar-Ra'd|13]] * [[Ibrahim (surah)|14]] * [[Al Hejr|15]] * [[An-Nahl|16]] * [[Al-Isra'|17]] * [[Al-Kahf|18]] * [[Maryam (surah)|19]] * [[Ta-Ha|20]] |group2=21–40 |list2= * [[Al-Anbiya|21]] * [[Surja el-Haxhxh|22]] * [[Al-Mu'minun|23]] * [[An-Nur|24]] * [[Al-Furqan|25]] * [[Ash-Shu'ara|26]] * [[An-Naml|27]] * [[Al-Qasas|28]] * [[Al-Ankabut|29]] * [[Ar-Rum|30]] * [[Luqman (sūrah)|31]] * [[As-Sajdah|32]] * [[Al-Aḥzāb|33]] * [[Saba (surah)|34]] * [[Fatir|35]] * [[Ya-Sin|36]] * [[As-Saaffat|37]] * [[Ṣād (surah)|38]] * [[Az-Zumar|39]] * [[Surja Gafir|40]] |group3=41–60 |list3= * [[Fussilat|41]] * [[Ash-Shura|42]] * [[Az-Zukhruf|43]] * [[Surja ed-Duhanë|44]] * [[Al-Jathiya|45]] * [[Al-Ahqaf|46]] * [[Muhammad (surah)|47]] * [[Al-Fath|48]] * [[Al-Hujurat|49]] * [[Qaf (surah)|50]] * [[Adh-Dhariyat|51]] * [[At-Tur|52]] * [[An-Najm|53]] * [[Al-Qamar|54]] * [[Surja er-Rrahman|55]] * [[Al-Waqi'a|56]] * [[Al-Hadid|57]] * [[Al-Mujadila|58]] * [[Al-Hashr|59]] * [[Al-Mumtahanah|60]] |group4=61–80 |list4= * [[Surja es-Saff|61]] * [[Al-Jumu'ah|62]] * [[Al-Munafiqun|63]] * [[At-Taghabun|64]] * [[At-Talaq|65]] * [[At-Tahrim|66]] * [[Al-Mulk|67]] * [[Al-Qalam|68]] * [[Surja el-Hakka|69]] * [[Al-Maarij|70]] * [[Nūḥ|71]] * [[Al-Jinn|72]] * [[Al-Muzzammil|73]] * [[Al-Muddaththir|74]] * [[Surja el-Kijame|75]] * [[Al-Insan|76]] * [[Al-Mursalat|77]] * [[Surja en-Nebe`ë|78]] * [[Al-Nazi'at|79]] * [[Abasa|80]] |group5=81–100 |list5= * [[At-Takwir|81]] * [[Al-Infitar|82]] * [[Al-Mutaffifin|83]] * [[Al-Inshiqaq|84]] * [[Al-Burooj|85]] * [[Surja et-Tarik|86]] * [[Al-Ala|87]] * [[Al-Ghashiyah|88]] * [[Surja el-Fexhr|89]] * [[Surja el-Beled|90]] * [[Ash-Shams|91]] * [[Al-Lail|92]] * [[Ad-Dhuha|93]] * [[Ash-Sharh|94]] * [[At-Tin|95]] * [[Surja el-Alak|96]] * [[Surja el-Kadr|97]] * [[Surja el-Bejjine|98]] * [[Al-Zalzalah|99]] * [[Al-Adiyat|100]] |group6=101–114 |list6= * [[Surja el-Karia|101]] * [[Surja et-Tekathyr|102]] * [[Al-Asr|103]] * [[Surja el-Hymeze|104]] * [[Surja el-Filë|105]] * [[Quraysh (surah)|106]] * [[Al-Ma'un|107]] * [[Surja el-Kevther|108]] * [[Al-Kafirun|109]] * [[An-Nasr|110]] * [[Al-Masad|111]] * [[Surja el-Ihlas|112]] * [[Surja el-Felek|113]] * [[Surja en-Nas|114]] |group7=Types |list7= * [[Meccan surah|Meccan]] * [[Medinan surah|Medinan]] * [[Al-Musabbihat]] * [[:Category:Four Quls|Four Quls]] |below= * [[Hadithi|Hadith]] * [[Tefsiri|Tafsir]] * [[Seerah]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> gna2pll0u80y8fxaom853zft7vk8vg2 3026364 3026318 2026-08-17T16:45:20Z Smallem 126080 Ndreqje e parametrit name për lidhjet V·T·E përmes Claude AI 3026364 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = Suret |title=[[Surja|Chapters of the Quran]] ([[Lista e sureve në Kuran|List]]) |bodyclass=hlist |group1=1–20 |list1= * [[Surja el-Fatiha|1]] * [[Al-Baqara|2]] * [[Surja el-Imran|3]] * [[Surja en-Nisaë|4]] * [[Surja el-Maide|5]] * [[Al-An'am|6]] * [[Al-A'raf|7]] * [[Surja el-Enfalë|8]] * [[Surja et-Tevbe|9]] * [[Yunus (surah)|10]] * [[Hud (surah)|11]] * [[Yusuf (surah)|12]] * [[Ar-Ra'd|13]] * [[Ibrahim (surah)|14]] * [[Al Hejr|15]] * [[An-Nahl|16]] * [[Al-Isra'|17]] * [[Al-Kahf|18]] * [[Maryam (surah)|19]] * [[Ta-Ha|20]] |group2=21–40 |list2= * [[Al-Anbiya|21]] * [[Surja el-Haxhxh|22]] * [[Al-Mu'minun|23]] * [[An-Nur|24]] * [[Al-Furqan|25]] * [[Ash-Shu'ara|26]] * [[An-Naml|27]] * [[Al-Qasas|28]] * [[Al-Ankabut|29]] * [[Ar-Rum|30]] * [[Luqman (sūrah)|31]] * [[As-Sajdah|32]] * [[Al-Aḥzāb|33]] * [[Saba (surah)|34]] * [[Fatir|35]] * [[Ya-Sin|36]] * [[As-Saaffat|37]] * [[Ṣād (surah)|38]] * [[Az-Zumar|39]] * [[Surja Gafir|40]] |group3=41–60 |list3= * [[Fussilat|41]] * [[Ash-Shura|42]] * [[Az-Zukhruf|43]] * [[Surja ed-Duhanë|44]] * [[Al-Jathiya|45]] * [[Al-Ahqaf|46]] * [[Muhammad (surah)|47]] * [[Al-Fath|48]] * [[Al-Hujurat|49]] * [[Qaf (surah)|50]] * [[Adh-Dhariyat|51]] * [[At-Tur|52]] * [[An-Najm|53]] * [[Al-Qamar|54]] * [[Surja er-Rrahman|55]] * [[Al-Waqi'a|56]] * [[Al-Hadid|57]] * [[Al-Mujadila|58]] * [[Al-Hashr|59]] * [[Al-Mumtahanah|60]] |group4=61–80 |list4= * [[Surja es-Saff|61]] * [[Al-Jumu'ah|62]] * [[Al-Munafiqun|63]] * [[At-Taghabun|64]] * [[At-Talaq|65]] * [[At-Tahrim|66]] * [[Al-Mulk|67]] * [[Al-Qalam|68]] * [[Surja el-Hakka|69]] * [[Al-Maarij|70]] * [[Nūḥ|71]] * [[Al-Jinn|72]] * [[Al-Muzzammil|73]] * [[Al-Muddaththir|74]] * [[Surja el-Kijame|75]] * [[Al-Insan|76]] * [[Al-Mursalat|77]] * [[Surja en-Nebe`ë|78]] * [[Al-Nazi'at|79]] * [[Abasa|80]] |group5=81–100 |list5= * [[At-Takwir|81]] * [[Al-Infitar|82]] * [[Al-Mutaffifin|83]] * [[Al-Inshiqaq|84]] * [[Al-Burooj|85]] * [[Surja et-Tarik|86]] * [[Al-Ala|87]] * [[Al-Ghashiyah|88]] * [[Surja el-Fexhr|89]] * [[Surja el-Beled|90]] * [[Ash-Shams|91]] * [[Al-Lail|92]] * [[Ad-Dhuha|93]] * [[Ash-Sharh|94]] * [[At-Tin|95]] * [[Surja el-Alak|96]] * [[Surja el-Kadr|97]] * [[Surja el-Bejjine|98]] * [[Al-Zalzalah|99]] * [[Al-Adiyat|100]] |group6=101–114 |list6= * [[Surja el-Karia|101]] * [[Surja et-Tekathyr|102]] * [[Al-Asr|103]] * [[Surja el-Hymeze|104]] * [[Surja el-Filë|105]] * [[Quraysh (surah)|106]] * [[Al-Ma'un|107]] * [[Surja el-Kevther|108]] * [[Al-Kafirun|109]] * [[An-Nasr|110]] * [[Al-Masad|111]] * [[Surja el-Ihlas|112]] * [[Surja el-Felek|113]] * [[Surja en-Nas|114]] |group7=Types |list7= * [[Meccan surah|Meccan]] * [[Medinan surah|Medinan]] * [[Al-Musabbihat]] * [[:Category:Four Quls|Four Quls]] |below= * [[Hadithi|Hadith]] * [[Tefsiri|Tafsir]] * [[Seerah]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ol9ra9o82lt9ssq3baped3ht482p9ai 3026467 3026364 2026-08-17T20:53:30Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Suret]] te [[Stampa:Sura]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026364 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = Suret |title=[[Surja|Chapters of the Quran]] ([[Lista e sureve në Kuran|List]]) |bodyclass=hlist |group1=1–20 |list1= * [[Surja el-Fatiha|1]] * [[Al-Baqara|2]] * [[Surja el-Imran|3]] * [[Surja en-Nisaë|4]] * [[Surja el-Maide|5]] * [[Al-An'am|6]] * [[Al-A'raf|7]] * [[Surja el-Enfalë|8]] * [[Surja et-Tevbe|9]] * [[Yunus (surah)|10]] * [[Hud (surah)|11]] * [[Yusuf (surah)|12]] * [[Ar-Ra'd|13]] * [[Ibrahim (surah)|14]] * [[Al Hejr|15]] * [[An-Nahl|16]] * [[Al-Isra'|17]] * [[Al-Kahf|18]] * [[Maryam (surah)|19]] * [[Ta-Ha|20]] |group2=21–40 |list2= * [[Al-Anbiya|21]] * [[Surja el-Haxhxh|22]] * [[Al-Mu'minun|23]] * [[An-Nur|24]] * [[Al-Furqan|25]] * [[Ash-Shu'ara|26]] * [[An-Naml|27]] * [[Al-Qasas|28]] * [[Al-Ankabut|29]] * [[Ar-Rum|30]] * [[Luqman (sūrah)|31]] * [[As-Sajdah|32]] * [[Al-Aḥzāb|33]] * [[Saba (surah)|34]] * [[Fatir|35]] * [[Ya-Sin|36]] * [[As-Saaffat|37]] * [[Ṣād (surah)|38]] * [[Az-Zumar|39]] * [[Surja Gafir|40]] |group3=41–60 |list3= * [[Fussilat|41]] * [[Ash-Shura|42]] * [[Az-Zukhruf|43]] * [[Surja ed-Duhanë|44]] * [[Al-Jathiya|45]] * [[Al-Ahqaf|46]] * [[Muhammad (surah)|47]] * [[Al-Fath|48]] * [[Al-Hujurat|49]] * [[Qaf (surah)|50]] * [[Adh-Dhariyat|51]] * [[At-Tur|52]] * [[An-Najm|53]] * [[Al-Qamar|54]] * [[Surja er-Rrahman|55]] * [[Al-Waqi'a|56]] * [[Al-Hadid|57]] * [[Al-Mujadila|58]] * [[Al-Hashr|59]] * [[Al-Mumtahanah|60]] |group4=61–80 |list4= * [[Surja es-Saff|61]] * [[Al-Jumu'ah|62]] * [[Al-Munafiqun|63]] * [[At-Taghabun|64]] * [[At-Talaq|65]] * [[At-Tahrim|66]] * [[Al-Mulk|67]] * [[Al-Qalam|68]] * [[Surja el-Hakka|69]] * [[Al-Maarij|70]] * [[Nūḥ|71]] * [[Al-Jinn|72]] * [[Al-Muzzammil|73]] * [[Al-Muddaththir|74]] * [[Surja el-Kijame|75]] * [[Al-Insan|76]] * [[Al-Mursalat|77]] * [[Surja en-Nebe`ë|78]] * [[Al-Nazi'at|79]] * [[Abasa|80]] |group5=81–100 |list5= * [[At-Takwir|81]] * [[Al-Infitar|82]] * [[Al-Mutaffifin|83]] * [[Al-Inshiqaq|84]] * [[Al-Burooj|85]] * [[Surja et-Tarik|86]] * [[Al-Ala|87]] * [[Al-Ghashiyah|88]] * [[Surja el-Fexhr|89]] * [[Surja el-Beled|90]] * [[Ash-Shams|91]] * [[Al-Lail|92]] * [[Ad-Dhuha|93]] * [[Ash-Sharh|94]] * [[At-Tin|95]] * [[Surja el-Alak|96]] * [[Surja el-Kadr|97]] * [[Surja el-Bejjine|98]] * [[Al-Zalzalah|99]] * [[Al-Adiyat|100]] |group6=101–114 |list6= * [[Surja el-Karia|101]] * [[Surja et-Tekathyr|102]] * [[Al-Asr|103]] * [[Surja el-Hymeze|104]] * [[Surja el-Filë|105]] * [[Quraysh (surah)|106]] * [[Al-Ma'un|107]] * [[Surja el-Kevther|108]] * [[Al-Kafirun|109]] * [[An-Nasr|110]] * [[Al-Masad|111]] * [[Surja el-Ihlas|112]] * [[Surja el-Felek|113]] * [[Surja en-Nas|114]] |group7=Types |list7= * [[Meccan surah|Meccan]] * [[Medinan surah|Medinan]] * [[Al-Musabbihat]] * [[:Category:Four Quls|Four Quls]] |below= * [[Hadithi|Hadith]] * [[Tefsiri|Tafsir]] * [[Seerah]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ol9ra9o82lt9ssq3baped3ht482p9ai 3026495 3026467 2026-08-17T20:54:08Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026495 wikitext text/x-wiki {{navbox | name = Sura |title=[[Surja|Chapters of the Quran]] ([[Lista e sureve në Kuran|List]]) |bodyclass=hlist |group1=1–20 |list1= * [[Surja el-Fatiha|1]] * [[Al-Baqara|2]] * [[Surja el-Imran|3]] * [[Surja en-Nisaë|4]] * [[Surja el-Maide|5]] * [[Al-An'am|6]] * [[Al-A'raf|7]] * [[Surja el-Enfalë|8]] * [[Surja et-Tevbe|9]] * [[Yunus (surah)|10]] * [[Hud (surah)|11]] * [[Yusuf (surah)|12]] * [[Ar-Ra'd|13]] * [[Ibrahim (surah)|14]] * [[Al Hejr|15]] * [[An-Nahl|16]] * [[Al-Isra'|17]] * [[Al-Kahf|18]] * [[Maryam (surah)|19]] * [[Ta-Ha|20]] |group2=21–40 |list2= * [[Al-Anbiya|21]] * [[Surja el-Haxhxh|22]] * [[Al-Mu'minun|23]] * [[An-Nur|24]] * [[Al-Furqan|25]] * [[Ash-Shu'ara|26]] * [[An-Naml|27]] * [[Al-Qasas|28]] * [[Al-Ankabut|29]] * [[Ar-Rum|30]] * [[Luqman (sūrah)|31]] * [[As-Sajdah|32]] * [[Al-Aḥzāb|33]] * [[Saba (surah)|34]] * [[Fatir|35]] * [[Ya-Sin|36]] * [[As-Saaffat|37]] * [[Ṣād (surah)|38]] * [[Az-Zumar|39]] * [[Surja Gafir|40]] |group3=41–60 |list3= * [[Fussilat|41]] * [[Ash-Shura|42]] * [[Az-Zukhruf|43]] * [[Surja ed-Duhanë|44]] * [[Al-Jathiya|45]] * [[Al-Ahqaf|46]] * [[Muhammad (surah)|47]] * [[Al-Fath|48]] * [[Al-Hujurat|49]] * [[Qaf (surah)|50]] * [[Adh-Dhariyat|51]] * [[At-Tur|52]] * [[An-Najm|53]] * [[Al-Qamar|54]] * [[Surja er-Rrahman|55]] * [[Al-Waqi'a|56]] * [[Al-Hadid|57]] * [[Al-Mujadila|58]] * [[Al-Hashr|59]] * [[Al-Mumtahanah|60]] |group4=61–80 |list4= * [[Surja es-Saff|61]] * [[Al-Jumu'ah|62]] * [[Al-Munafiqun|63]] * [[At-Taghabun|64]] * [[At-Talaq|65]] * [[At-Tahrim|66]] * [[Al-Mulk|67]] * [[Al-Qalam|68]] * [[Surja el-Hakka|69]] * [[Al-Maarij|70]] * [[Nūḥ|71]] * [[Al-Jinn|72]] * [[Al-Muzzammil|73]] * [[Al-Muddaththir|74]] * [[Surja el-Kijame|75]] * [[Al-Insan|76]] * [[Al-Mursalat|77]] * [[Surja en-Nebe`ë|78]] * [[Al-Nazi'at|79]] * [[Abasa|80]] |group5=81–100 |list5= * [[At-Takwir|81]] * [[Al-Infitar|82]] * [[Al-Mutaffifin|83]] * [[Al-Inshiqaq|84]] * [[Al-Burooj|85]] * [[Surja et-Tarik|86]] * [[Al-Ala|87]] * [[Al-Ghashiyah|88]] * [[Surja el-Fexhr|89]] * [[Surja el-Beled|90]] * [[Ash-Shams|91]] * [[Al-Lail|92]] * [[Ad-Dhuha|93]] * [[Ash-Sharh|94]] * [[At-Tin|95]] * [[Surja el-Alak|96]] * [[Surja el-Kadr|97]] * [[Surja el-Bejjine|98]] * [[Al-Zalzalah|99]] * [[Al-Adiyat|100]] |group6=101–114 |list6= * [[Surja el-Karia|101]] * [[Surja et-Tekathyr|102]] * [[Al-Asr|103]] * [[Surja el-Hymeze|104]] * [[Surja el-Filë|105]] * [[Quraysh (surah)|106]] * [[Al-Ma'un|107]] * [[Surja el-Kevther|108]] * [[Al-Kafirun|109]] * [[An-Nasr|110]] * [[Al-Masad|111]] * [[Surja el-Ihlas|112]] * [[Surja el-Felek|113]] * [[Surja en-Nas|114]] |group7=Types |list7= * [[Meccan surah|Meccan]] * [[Medinan surah|Medinan]] * [[Al-Musabbihat]] * [[:Category:Four Quls|Four Quls]] |below= * [[Hadithi|Hadith]] * [[Tefsiri|Tafsir]] * [[Seerah]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 49rj4wm1g6a2hfdzi0gxzzi3f0klzdp 10 31525 3026419 2311433 2026-08-17T20:38:44Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Lists of years in topics — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026419 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Lista e viteve |title = [[Lists of years by topic]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist | above = [[Lista e years]] | group1 = [[Artet]] | list1 = * [[Lista e viteve në animation|Animation]] * [[Lista e viteve në anime|Anime]] * [[Kronologjia e art|Art]] * [[Lista e viteve në comics|Comics]] * [[Lista e viteve në film|Film]] * [[Lista e viteve në games|Games]] * [[Lista e viteve në literaturë|Literature]] * [[Lista e viteve në muzikë|Music]] * [[Lista e viteve në poetry|Poetry]] * [[Lista e viteve në video games|Video games]] | group2 = [[Komunikimi]] and [[Teknologjia]] | list2 = * [[Kronologjia e architecture|Architecture]] * [[Kronologjia e aviation|Aviation]] * [[Table of years in radio|Radio]] * [[Lista e viteve në television|Television]] | group3 = [[Filozofia]] and [[Shkenca]] | list3 = * [[Lista e viteve në anthropology|Anthropology]] * [[Table of years in archaeology|Archaeology]] * [[Lista e viteve në the environment|Environment and environmental sciences]] * [[Lists of lunar eclipses|Lunar eclipses]] * [[Lista e viteve në paleontology|Paleontology]] * [[Lista e viteve në philosophy|Philosophy]] * [[Lista e viteve në science|Shkencë]] * [[Kronologjia e spaceflight|Spaceflight]] | group4 = [[Politika]] and [[Lists of office-holders|office-holders]] | list4 = * [[Lista e viteve në politics|Politikë and governance]] * [[Lists of political entities by century|Political entities]] * [[Lists of state leaders by century|State leaders]] * [[Colonial governors by century|Colonial and territorial governors]] * [[International organization leaders by year|Leaders of international organizations]] * [[Lists of religious leaders by century|Religious leaders]] | group5 = [[:Category:Sport by year|Sport]] | list5 = * [[Kronologjia e association football|Association football]] * [[Lista e viteve në ice sports|Ice sports]] * [[Lista e viteve në rugby union|Rugby union]] * [[Lista e viteve në sumo|Sumo]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> p530gis90ecbnfddxrslm14zqs0hn4r 3026427 3026419 2026-08-17T20:45:29Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Lista e viteve]] te [[Stampa:Lists of years in topics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026419 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Lista e viteve |title = [[Lists of years by topic]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist | above = [[Lista e years]] | group1 = [[Artet]] | list1 = * [[Lista e viteve në animation|Animation]] * [[Lista e viteve në anime|Anime]] * [[Kronologjia e art|Art]] * [[Lista e viteve në comics|Comics]] * [[Lista e viteve në film|Film]] * [[Lista e viteve në games|Games]] * [[Lista e viteve në literaturë|Literature]] * [[Lista e viteve në muzikë|Music]] * [[Lista e viteve në poetry|Poetry]] * [[Lista e viteve në video games|Video games]] | group2 = [[Komunikimi]] and [[Teknologjia]] | list2 = * [[Kronologjia e architecture|Architecture]] * [[Kronologjia e aviation|Aviation]] * [[Table of years in radio|Radio]] * [[Lista e viteve në television|Television]] | group3 = [[Filozofia]] and [[Shkenca]] | list3 = * [[Lista e viteve në anthropology|Anthropology]] * [[Table of years in archaeology|Archaeology]] * [[Lista e viteve në the environment|Environment and environmental sciences]] * [[Lists of lunar eclipses|Lunar eclipses]] * [[Lista e viteve në paleontology|Paleontology]] * [[Lista e viteve në philosophy|Philosophy]] * [[Lista e viteve në science|Shkencë]] * [[Kronologjia e spaceflight|Spaceflight]] | group4 = [[Politika]] and [[Lists of office-holders|office-holders]] | list4 = * [[Lista e viteve në politics|Politikë and governance]] * [[Lists of political entities by century|Political entities]] * [[Lists of state leaders by century|State leaders]] * [[Colonial governors by century|Colonial and territorial governors]] * [[International organization leaders by year|Leaders of international organizations]] * [[Lists of religious leaders by century|Religious leaders]] | group5 = [[:Category:Sport by year|Sport]] | list5 = * [[Kronologjia e association football|Association football]] * [[Lista e viteve në ice sports|Ice sports]] * [[Lista e viteve në rugby union|Rugby union]] * [[Lista e viteve në sumo|Sumo]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> p530gis90ecbnfddxrslm14zqs0hn4r 3026436 3026427 2026-08-17T20:45:49Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026436 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Lists of years in topics |title = [[Lists of years by topic]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist | above = [[Lista e years]] | group1 = [[Artet]] | list1 = * [[Lista e viteve në animation|Animation]] * [[Lista e viteve në anime|Anime]] * [[Kronologjia e art|Art]] * [[Lista e viteve në comics|Comics]] * [[Lista e viteve në film|Film]] * [[Lista e viteve në games|Games]] * [[Lista e viteve në literaturë|Literature]] * [[Lista e viteve në muzikë|Music]] * [[Lista e viteve në poetry|Poetry]] * [[Lista e viteve në video games|Video games]] | group2 = [[Komunikimi]] and [[Teknologjia]] | list2 = * [[Kronologjia e architecture|Architecture]] * [[Kronologjia e aviation|Aviation]] * [[Table of years in radio|Radio]] * [[Lista e viteve në television|Television]] | group3 = [[Filozofia]] and [[Shkenca]] | list3 = * [[Lista e viteve në anthropology|Anthropology]] * [[Table of years in archaeology|Archaeology]] * [[Lista e viteve në the environment|Environment and environmental sciences]] * [[Lists of lunar eclipses|Lunar eclipses]] * [[Lista e viteve në paleontology|Paleontology]] * [[Lista e viteve në philosophy|Philosophy]] * [[Lista e viteve në science|Shkencë]] * [[Kronologjia e spaceflight|Spaceflight]] | group4 = [[Politika]] and [[Lists of office-holders|office-holders]] | list4 = * [[Lista e viteve në politics|Politikë and governance]] * [[Lists of political entities by century|Political entities]] * [[Lists of state leaders by century|State leaders]] * [[Colonial governors by century|Colonial and territorial governors]] * [[International organization leaders by year|Leaders of international organizations]] * [[Lists of religious leaders by century|Religious leaders]] | group5 = [[:Category:Sport by year|Sport]] | list5 = * [[Kronologjia e association football|Association football]] * [[Lista e viteve në ice sports|Ice sports]] * [[Lista e viteve në rugby union|Rugby union]] * [[Lista e viteve në sumo|Sumo]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> svssckerx2oaqp3wtkstgiliqzpea66 0 34246 3026508 2852589 2026-08-17T21:26:17Z ~2026-45197-89 191749 /* */ Aleko Prodani eshte Kolonjar. 3026508 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Aleko Prodani | image = | birth_date = {{Birth date|1942|05|19|df=yes}} | birth_place = [[Korçë]], [[Shqipëri]] | death_date = {{Death date and age|2006|05|02|1942|05|19|df=yes}} | death_place = [[Korçë]] | nationality = [[Shqiptar]] | occupation = Aktor | title = [[Artist i merituar]] }} '''Aleko Prodani''' (19 maj 1942 — 2 maj 2006) Kolonjar, ishte një [[Aktori|aktor]] shqiptar. Thonë se ëndrra e çdo aktori është të vdesë në skenë. Nëse kjo është e vërtetë, mund të thuhet Aleko Prodani e realizoi këtë ëndërr. Ai ndërroi jetë në skenën e Teatrit “A. Z. Çajupi” të Korçës, ndërsa luante në premierën më të re të këtij teatri. Prej më shumë se 30 vjetësh, Prodani ishe një nga yjet më të mëdhenj të teatrit shqiptar, i shquar sidomos në zhanrin e komedisë. Në vitin 1961 ai u bë bashkëthemelues i Estradës së Ushtarit, ku edhe u formua si aktor, gjatë një stazhi gjashtë vjeçar. Më pas u emërua aktor në Estradën e Korçës, ku u bë menjëherë margaritari i kurorës. Për shkak të “biografisë së keqe” e largojnë nga Estrada, pas Plenumit IV dhe e dërgojnë për “riedukim në prodhim”. Por burokratët komunistë u bënë shpejt të vetëdijshëm se zbrazëtia që ai kishte lënë pas vetes në Estradën e Korçës, nuk mund të mbushej kurrsesi. Pas rikthimit në Estradë, fillon për të një periudhë e artë. Interpreton në rreth 60 premiera të Estradës së Korçës, ku shquhet për aftësi të rralla në të gjitha zhanret. Për 11 vjet (1990 – 1996) bëhet njeriu kyç i kësaj trupe. Është autor i libreteve, regjisor dhe aktor kryesor në 30 premiera, e dhjetra skeçe e komedi me një akt që shfaqen edhe në TVSH në programet e Vitit të Ri. Nën drejtimin e Prodanit, në vitet ’90, Estrada e Beratit bëhet më e mira në vend. Cilësitë e tij të rralla bëhen të kërkuara edhe në Teatrin “A. Z. Çajupi”, ku interpreton rreth 20 role në komedi. Pas sukseseve në teatër, arrin të tjera në kinematografi, ku interpreton në tri kinokomedi, si edhe TV, ku interpreton në një seri spektaklesh dhe telekomedish. Këto arritje i japin, më 11 korrik 1992, titullin “Artist i Merituar”. Ka fituar dy herë rresht, në dy pjesëmarrje, çmimin për aktorin joprotagonist në Festivalin e Aktrimit në Berat, në edicionet 1983, 1984 e 1985. == Filmografia == * [[Lutjet e dashurisë|''Kronikë provinciale'']] (2009) i xhiruar më 2005 para se të vdiste * ''[[Borxhliu]]'' - (1999) (TV) * [[Dashuri në krisma|''Dashuri ne krisma'']] - (1997) Babai * [[Zëvendësi i grave|''Zëvendësi i grave'']] - (1987) Drejtori, Miti * [[Dy herë mat|''Dy herë mat'']] - (1986) Kopi == Shih edhe == == Lidhje të jashtme == * {{imdb emri|id=1066335|emri=Aleko Prodani}} {{Cung}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Korça]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Vdekje 1986]] 09uy9njntnuszd9vfhrwpajgfvh8mgs 10 35894 3026450 2341913 2026-08-17T20:52:48Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Colas — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026450 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Cola |title = [[Cola]] brands |state = {{{state|collapsed}}} |bodyclass = hlist |group1= [[Australia]] |list1 = Count Cola, [[Export Cola]], [[LA Ice Cola]], [[Schweppes Cola]] |group2= [[Austria]] |list2 = [[Red Bull Simply Cola]], [[:de:Keli|Keli]] Cola |group3 = [[Bangladeshi]] |list3 = [[Mojo (soft drink)|Mojo Cola]] |group4 = [[Brazili]] |list4 = [[Dolly (soft drink)|Dolly Cola]] |group5= [[Kanadaja]] |list5= [[Bec Cola]], [[Big 8 Beverages|Big 8]], [[Sobeys|Compliments]], [[No Name (brand)|No Name]], [[President's Choice]], [[Metro Inc.|Selection]] |group6= [[Republika Çeke]] |list6= [[Kofola]] |group7 = [[Kina]] |list7 = [[Future Cola]] (China Cola), [[Laoshan Cola]] |group8= [[Kolumbia]] |list8= [[Kola Román]] |group9 = [[Kuba]] |list9 = [[tuKola]] |group10 = [[Denmark]] |list10 = [[Jolly Cola]], [[OpenCola (drink)|OpenCola]] |group11 = [[Finlanda]] |list11 = [[Olvi Cola]] |group12 = [[Franca]] |list12 = [[Auvergnat Cola]], [[Breizh Cola]], [[Corsica Cola]], [[El Ché-Cola]], [[Fada cola]], [[Mecca-Cola]] |group13 = [[Gjermania]] |list13 = [[Afri-Cola]], [[Club Cola]], [[Fritz-kola]], [[Premium-Cola]], [[Sinalco]], [[Vita Cola]] |group15 = [[Greqia]] |list15 = [[Green Cola]] |group16 = [[India]] |list16 = [[Double Seven (soft drink)|Double Seven]], [[Thums Up]], [[Campa Cola]] |group17 = [[Hong Kong]] |list17 = [[DFI Retail Group|Meadows Classic Cola]], [[AS Watson|Sparkling Super Cola]], [[Vitasoy|Vita Cola]] |group18 = [[Irani]] |list18 = [[Parsi Cola]], [[Topsia Cola]], [[Zamzam (soft drink)|Zamzam]] |group19 = [[Irlanda]] |list19 = [[Cavan Cola]] |group20 = [[Meksika]] |list20 = [[Mexicana Cola]], [[Mexi-Cola Global Beverage|Mexicola]], [[Jarritos|Jarritos Cola]], [[Mexican Coke|"Mexicoke"]] |group21 = [[Birmania]] |list21 = [[Star Cola]] |group22 = [[Zelanda e Re]] |list22 =[[Foxton Fizz]] |group23 = [[Pakistani]] |list23 = [[Amrat Cola]], [[Pakola]] |group24 = [[Peruja]] |list24 = [[Beed Cola]], [[Kola Real]], [[Cassinelli (soft drink)|Cassinelli]], Fruti Kola, [[Fuji-Cola]], [[Isaac Kola]], [[Inca Kola]], [[Kola Real]], [[Perú Cola]], [[Triple Kola]], [[Kola Escocesa]] |group25 = [[Polonia]] |list25 = [[Polo Cockta]] |group26 = [[Suedia]] |list26 = [[Apotekarnes Cola]], [[Cuba Cola]], [[XL Cola]] |group27 = [[Arabia Saudite]] |list27 = [[Kinza Cola]], Milaf Cola |group28 = [[Sllovenia]] |list28 = [[Cockta]] |group29 = [[Tajlanda]] |list29 = [[Est Cola]] |group30 = [[Turqia]] |list30 = [[Cola Turka]], Kristal Kola, Sarıyer Kola |group31 = [[Trinidadi dhe Tobago]] |list31 = [[Cole Cold]] |group32 = [[Mbretëria e Bashkuar]] |list32 = [[Barr Cola]], Evoca Cola, [[Fentimans Curiosity Cola]], [[Fever-Tree|Fever-Tree Distillers Cola]], [[Maxi-Cola]], [[Qibla Cola]], [[Red Kola]], [[Rola Cola]], [[Ubuntu Cola]], [[Virgin Cola]] |group33 = [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]] |list33 = [[Whole Foods Market|365]], [[Kroger|Big K]], [[Blue Sky Beverage Company|Blue Sky]], [[Boost!]], [[Boylan Bottling Company|Boylan]], [[Save-A-Lot|Bubba]], [[PepsiCo|Caleb's Kola]], [[Coca-Cola]] ([[Diet Coke]], [[Coca-Cola Zero Sugar|Zero Sugar]]), [[Tab (drink)|Tab]]<!-- Discontinued due to the COVID-19 pandemic in 2020. -->, [[Primo Water|Cott]]<!-- Discontinued due to corporate interests -->, [[Cricket Cola]], [[Diet Rite]], [[Double Cola]], [[Dublin Dr Pepper|Dublin]], [[Faygo]], [[Filbert's]], [[Fitz's]], [[Fukola Cola]], Grandpa Graf's, [[Grapette]], [[Hank's Naturals Mexicola]], [[Jolt Cola]], [[Jones Soda]], [[Like Cola]], [[Caruso's|Maraschino Cola]], [[Mr. Cola]], [[Jones Soda|Nuka Cola]], [[Olipop]], [[Pepsi]], [[Poppi (drink)|Poppi]], [[RC Cola]], [[Reed's]], [[Rocket Fizz|King Kong Cola]], [[Sam's Choice]], [[Shasta (drink)|Shasta]], [[Safeway|Signature]], [[Dollar Tree|Stars & Stripes]], [[Triple Cola]], [[Vess]], [[Virgil's Root Beer|Virgil's]], [[Zevia]] |group34 = [[Vanuatu]] |list34 = [[Lava Cola]] |group35 = [[Venezuela]] |list35 = [[Frescolita]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 9hat53d9g5o4d0m1myqtlu7gcr2crsi 3026453 3026450 2026-08-17T20:53:26Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Cola]] te [[Stampa:Colas]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026450 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Cola |title = [[Cola]] brands |state = {{{state|collapsed}}} |bodyclass = hlist |group1= [[Australia]] |list1 = Count Cola, [[Export Cola]], [[LA Ice Cola]], [[Schweppes Cola]] |group2= [[Austria]] |list2 = [[Red Bull Simply Cola]], [[:de:Keli|Keli]] Cola |group3 = [[Bangladeshi]] |list3 = [[Mojo (soft drink)|Mojo Cola]] |group4 = [[Brazili]] |list4 = [[Dolly (soft drink)|Dolly Cola]] |group5= [[Kanadaja]] |list5= [[Bec Cola]], [[Big 8 Beverages|Big 8]], [[Sobeys|Compliments]], [[No Name (brand)|No Name]], [[President's Choice]], [[Metro Inc.|Selection]] |group6= [[Republika Çeke]] |list6= [[Kofola]] |group7 = [[Kina]] |list7 = [[Future Cola]] (China Cola), [[Laoshan Cola]] |group8= [[Kolumbia]] |list8= [[Kola Román]] |group9 = [[Kuba]] |list9 = [[tuKola]] |group10 = [[Denmark]] |list10 = [[Jolly Cola]], [[OpenCola (drink)|OpenCola]] |group11 = [[Finlanda]] |list11 = [[Olvi Cola]] |group12 = [[Franca]] |list12 = [[Auvergnat Cola]], [[Breizh Cola]], [[Corsica Cola]], [[El Ché-Cola]], [[Fada cola]], [[Mecca-Cola]] |group13 = [[Gjermania]] |list13 = [[Afri-Cola]], [[Club Cola]], [[Fritz-kola]], [[Premium-Cola]], [[Sinalco]], [[Vita Cola]] |group15 = [[Greqia]] |list15 = [[Green Cola]] |group16 = [[India]] |list16 = [[Double Seven (soft drink)|Double Seven]], [[Thums Up]], [[Campa Cola]] |group17 = [[Hong Kong]] |list17 = [[DFI Retail Group|Meadows Classic Cola]], [[AS Watson|Sparkling Super Cola]], [[Vitasoy|Vita Cola]] |group18 = [[Irani]] |list18 = [[Parsi Cola]], [[Topsia Cola]], [[Zamzam (soft drink)|Zamzam]] |group19 = [[Irlanda]] |list19 = [[Cavan Cola]] |group20 = [[Meksika]] |list20 = [[Mexicana Cola]], [[Mexi-Cola Global Beverage|Mexicola]], [[Jarritos|Jarritos Cola]], [[Mexican Coke|"Mexicoke"]] |group21 = [[Birmania]] |list21 = [[Star Cola]] |group22 = [[Zelanda e Re]] |list22 =[[Foxton Fizz]] |group23 = [[Pakistani]] |list23 = [[Amrat Cola]], [[Pakola]] |group24 = [[Peruja]] |list24 = [[Beed Cola]], [[Kola Real]], [[Cassinelli (soft drink)|Cassinelli]], Fruti Kola, [[Fuji-Cola]], [[Isaac Kola]], [[Inca Kola]], [[Kola Real]], [[Perú Cola]], [[Triple Kola]], [[Kola Escocesa]] |group25 = [[Polonia]] |list25 = [[Polo Cockta]] |group26 = [[Suedia]] |list26 = [[Apotekarnes Cola]], [[Cuba Cola]], [[XL Cola]] |group27 = [[Arabia Saudite]] |list27 = [[Kinza Cola]], Milaf Cola |group28 = [[Sllovenia]] |list28 = [[Cockta]] |group29 = [[Tajlanda]] |list29 = [[Est Cola]] |group30 = [[Turqia]] |list30 = [[Cola Turka]], Kristal Kola, Sarıyer Kola |group31 = [[Trinidadi dhe Tobago]] |list31 = [[Cole Cold]] |group32 = [[Mbretëria e Bashkuar]] |list32 = [[Barr Cola]], Evoca Cola, [[Fentimans Curiosity Cola]], [[Fever-Tree|Fever-Tree Distillers Cola]], [[Maxi-Cola]], [[Qibla Cola]], [[Red Kola]], [[Rola Cola]], [[Ubuntu Cola]], [[Virgin Cola]] |group33 = [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]] |list33 = [[Whole Foods Market|365]], [[Kroger|Big K]], [[Blue Sky Beverage Company|Blue Sky]], [[Boost!]], [[Boylan Bottling Company|Boylan]], [[Save-A-Lot|Bubba]], [[PepsiCo|Caleb's Kola]], [[Coca-Cola]] ([[Diet Coke]], [[Coca-Cola Zero Sugar|Zero Sugar]]), [[Tab (drink)|Tab]]<!-- Discontinued due to the COVID-19 pandemic in 2020. -->, [[Primo Water|Cott]]<!-- Discontinued due to corporate interests -->, [[Cricket Cola]], [[Diet Rite]], [[Double Cola]], [[Dublin Dr Pepper|Dublin]], [[Faygo]], [[Filbert's]], [[Fitz's]], [[Fukola Cola]], Grandpa Graf's, [[Grapette]], [[Hank's Naturals Mexicola]], [[Jolt Cola]], [[Jones Soda]], [[Like Cola]], [[Caruso's|Maraschino Cola]], [[Mr. Cola]], [[Jones Soda|Nuka Cola]], [[Olipop]], [[Pepsi]], [[Poppi (drink)|Poppi]], [[RC Cola]], [[Reed's]], [[Rocket Fizz|King Kong Cola]], [[Sam's Choice]], [[Shasta (drink)|Shasta]], [[Safeway|Signature]], [[Dollar Tree|Stars & Stripes]], [[Triple Cola]], [[Vess]], [[Virgil's Root Beer|Virgil's]], [[Zevia]] |group34 = [[Vanuatu]] |list34 = [[Lava Cola]] |group35 = [[Venezuela]] |list35 = [[Frescolita]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 9hat53d9g5o4d0m1myqtlu7gcr2crsi 3026489 3026453 2026-08-17T20:54:03Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026489 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Colas |title = [[Cola]] brands |state = {{{state|collapsed}}} |bodyclass = hlist |group1= [[Australia]] |list1 = Count Cola, [[Export Cola]], [[LA Ice Cola]], [[Schweppes Cola]] |group2= [[Austria]] |list2 = [[Red Bull Simply Cola]], [[:de:Keli|Keli]] Cola |group3 = [[Bangladeshi]] |list3 = [[Mojo (soft drink)|Mojo Cola]] |group4 = [[Brazili]] |list4 = [[Dolly (soft drink)|Dolly Cola]] |group5= [[Kanadaja]] |list5= [[Bec Cola]], [[Big 8 Beverages|Big 8]], [[Sobeys|Compliments]], [[No Name (brand)|No Name]], [[President's Choice]], [[Metro Inc.|Selection]] |group6= [[Republika Çeke]] |list6= [[Kofola]] |group7 = [[Kina]] |list7 = [[Future Cola]] (China Cola), [[Laoshan Cola]] |group8= [[Kolumbia]] |list8= [[Kola Román]] |group9 = [[Kuba]] |list9 = [[tuKola]] |group10 = [[Denmark]] |list10 = [[Jolly Cola]], [[OpenCola (drink)|OpenCola]] |group11 = [[Finlanda]] |list11 = [[Olvi Cola]] |group12 = [[Franca]] |list12 = [[Auvergnat Cola]], [[Breizh Cola]], [[Corsica Cola]], [[El Ché-Cola]], [[Fada cola]], [[Mecca-Cola]] |group13 = [[Gjermania]] |list13 = [[Afri-Cola]], [[Club Cola]], [[Fritz-kola]], [[Premium-Cola]], [[Sinalco]], [[Vita Cola]] |group15 = [[Greqia]] |list15 = [[Green Cola]] |group16 = [[India]] |list16 = [[Double Seven (soft drink)|Double Seven]], [[Thums Up]], [[Campa Cola]] |group17 = [[Hong Kong]] |list17 = [[DFI Retail Group|Meadows Classic Cola]], [[AS Watson|Sparkling Super Cola]], [[Vitasoy|Vita Cola]] |group18 = [[Irani]] |list18 = [[Parsi Cola]], [[Topsia Cola]], [[Zamzam (soft drink)|Zamzam]] |group19 = [[Irlanda]] |list19 = [[Cavan Cola]] |group20 = [[Meksika]] |list20 = [[Mexicana Cola]], [[Mexi-Cola Global Beverage|Mexicola]], [[Jarritos|Jarritos Cola]], [[Mexican Coke|"Mexicoke"]] |group21 = [[Birmania]] |list21 = [[Star Cola]] |group22 = [[Zelanda e Re]] |list22 =[[Foxton Fizz]] |group23 = [[Pakistani]] |list23 = [[Amrat Cola]], [[Pakola]] |group24 = [[Peruja]] |list24 = [[Beed Cola]], [[Kola Real]], [[Cassinelli (soft drink)|Cassinelli]], Fruti Kola, [[Fuji-Cola]], [[Isaac Kola]], [[Inca Kola]], [[Kola Real]], [[Perú Cola]], [[Triple Kola]], [[Kola Escocesa]] |group25 = [[Polonia]] |list25 = [[Polo Cockta]] |group26 = [[Suedia]] |list26 = [[Apotekarnes Cola]], [[Cuba Cola]], [[XL Cola]] |group27 = [[Arabia Saudite]] |list27 = [[Kinza Cola]], Milaf Cola |group28 = [[Sllovenia]] |list28 = [[Cockta]] |group29 = [[Tajlanda]] |list29 = [[Est Cola]] |group30 = [[Turqia]] |list30 = [[Cola Turka]], Kristal Kola, Sarıyer Kola |group31 = [[Trinidadi dhe Tobago]] |list31 = [[Cole Cold]] |group32 = [[Mbretëria e Bashkuar]] |list32 = [[Barr Cola]], Evoca Cola, [[Fentimans Curiosity Cola]], [[Fever-Tree|Fever-Tree Distillers Cola]], [[Maxi-Cola]], [[Qibla Cola]], [[Red Kola]], [[Rola Cola]], [[Ubuntu Cola]], [[Virgin Cola]] |group33 = [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]] |list33 = [[Whole Foods Market|365]], [[Kroger|Big K]], [[Blue Sky Beverage Company|Blue Sky]], [[Boost!]], [[Boylan Bottling Company|Boylan]], [[Save-A-Lot|Bubba]], [[PepsiCo|Caleb's Kola]], [[Coca-Cola]] ([[Diet Coke]], [[Coca-Cola Zero Sugar|Zero Sugar]]), [[Tab (drink)|Tab]]<!-- Discontinued due to the COVID-19 pandemic in 2020. -->, [[Primo Water|Cott]]<!-- Discontinued due to corporate interests -->, [[Cricket Cola]], [[Diet Rite]], [[Double Cola]], [[Dublin Dr Pepper|Dublin]], [[Faygo]], [[Filbert's]], [[Fitz's]], [[Fukola Cola]], Grandpa Graf's, [[Grapette]], [[Hank's Naturals Mexicola]], [[Jolt Cola]], [[Jones Soda]], [[Like Cola]], [[Caruso's|Maraschino Cola]], [[Mr. Cola]], [[Jones Soda|Nuka Cola]], [[Olipop]], [[Pepsi]], [[Poppi (drink)|Poppi]], [[RC Cola]], [[Reed's]], [[Rocket Fizz|King Kong Cola]], [[Sam's Choice]], [[Shasta (drink)|Shasta]], [[Safeway|Signature]], [[Dollar Tree|Stars & Stripes]], [[Triple Cola]], [[Vess]], [[Virgil's Root Beer|Virgil's]], [[Zevia]] |group34 = [[Vanuatu]] |list34 = [[Lava Cola]] |group35 = [[Venezuela]] |list35 = [[Frescolita]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> gw1sokze0v77u8swl9h9zja3adhv0c1 10 38304 3026618 3020613 2026-08-18T08:58:22Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Illyrians përmes Claude AI 3026618 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Fiset Ilire | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | title = [[Ilirët]] | bodyclass = hlist | group1 = | list1 = {{Navbox | subgroup | group1 = [[Fiset ilire|Fiset]] | list1 = *[[Albanët (ilirë)|Albani]] *[[Amantët|Amantes]] *[[Amantinët]] *[[Ardianët]] **[[Docleatae|Docleatai]] **[[Labeatët]] *[[Atintanët]] *[[Autariatët]] *[[Azalët|Azali]] *[[Balaitët]] *[[Baridustët]] *[[Basania|Bassanitae]] *[[Breukët]] *[[Bylinët]] *[[Desidiatët]] *[[Delmatët]] **[[Tariotët]] *[[Daorsoni|Daorsi]] *[[Dardania]] **[[Galabrët]] **[[Thunatët|Thuantai]] *[[Dasaretët]] *[[Enkelejët|Enchelei]] *[[Enetët|Eneti]] *[[Grabët]] *[[Japodët]] *[[Japigët]] **[[Daunët|Dauni]] **[[Mesapët|Messapi]] **[[Peucetët|Peuceti]] *[[Mezejët]] *[[Narensi]] *[[Oseriatët]] *[[Parthinët]] *[[Penestët|Penestae]] *[[Pirustae]] *[[Sardeatët]] *[[Siculotae]] *[[Taulantët]] **[[Abrët]] | group2 = People | list2 = *[[Agroni i Ilirisë|Agron]] *[[Anastasi I]] *[[Artasi]] *[[Asti]] *[[Audata]] *[[Aureliani]] *[[Ballai]] *[[Baralirisi]] *[[Bardhyli]] *[[Bardhyli II]] *[[Bato Breuku]] *[[Bato Desidiati]] *[[Bato Dardani|Bato Dardani]] *[[Birkena]] *[[Caeria]] *[[Kaio|Caius]] *[[Karavanti]] *[[Flav Keleri|Celer]] *[[Kliti|Cleitus]] *[[Kostandini i Madh]] *[[Konstanc Klori]] *[[Konstanci II]] *[[Kynane]] *[[Dandon Iliriani|Dando]] *[[Dhimitër Fari]] *[[Diokleciani]] *[[Lefteri dhe Anthia]] *[[Epuloni]] *[[Etleua]] *[[Flaviani|Flavianus]] *[[Galauri]] *[[Genti]] *[[Glauku]] *[[Grabus]] *[[Grabosi]] *[[Graciani]] *[[Gracian Funarju]] *[[Irineu]] *[[Jeronimi]] *[[Joviani|Jovian]] *[[Justini I]] *[[Justiniani I]] *[[Longari]] *[[Marcelin Komesi]] *[[Monuni I]] *[[Monuni II|Monunius]] *[[Mytili]] *[[Pjetër Patrici]] *[[Pinej Ardiani|Pinnes]] *[[Platori]] *[[Pleurati I]] *[[Pleurati II]] *[[Pleurati III]] *[[Pleuri]] *[[Skerdilaidi]] *[[Syrra]] *[[Tacitus (emperor)|Tacitus]] *[[Teuta e Ilirisë]] *[[Triteuta]] *[[Valensi]] *[[Valentiniani I]] *[[Valentiniani II]] | group3 = Political entities | list3 = *[[Ardianët|Ardiaean]]-[[Labeatët|Labeatan]] *[[Autariatët|Autariatan]] *[[Dardania]]an **[[Mbretëria e Dardanisë|Kingdom]] *[[Dasaretët|Dassaretan]] *[[Enkelejët]]an *[[Mbretëria e Ilirisë]] *[[Taulantët|Taulantian]] | group4 = [[Iliria|Geography]]<br />([[Lista e vendbanimeve në Iliri|cities/settlements]]) | list4 = *[[Kotorri|Acruvium (Kotor)]] *[[Ad Acroceraunia]] *[[Ad Quintum]] *[[Albanopoli]] *[[Amantia]] *[[Andetria]] *[[Antipatreia]] *[[Apolonia|Apollonia]] *[[Arduba]] *[[Arnissa, Iliria|Arnissa]] *[[Split|Aspalathos (Split)]] *[[Vlora|Aulon]] *[[Bargulum]] *[[Basania]] *''[[Berati]]'' *[[Budua|Bouthoe]] *[[Brindizi|Brundisium]] *''[[Njësia administrative Bushat]]'' *[[Bylisi]] *[[Kinna (Dardania)|Chinna]] *[[Krysondy]] *[[Kreonioni]] *[[Damastioni]] *[[Daorsoni]] ** [[Neretva#Cultural and historical significance|Lower Neretva]] *[[Kalaja e Dardanës]] *[[Delminium]] *[[Desilo]] (Lower Neretva) *[[Dimal i vjetër]] *[[Dioklea|Doclea]] *[[Doracium]] *[[Dresnik archaeological site|Dresnik]] *[[Gërmadhat e Kalasë në Duboc|Duboc]] *''[[Dukati|Dukat]]'' *[[Epidamni|Dyrrhachium/Epidamnus]] ([[Durrësi]]) *[[Enkelana]] *[[Durnium]] *[[Eugenium]] *[[Gertu]] *[[Hedum kastelum]] *[[Maliqi|Hija e Korbit]] *Iader or Idassa ([[Zara]]) *[[Kinna|Kinna]] *[[Kodrion]] *''[[Kratuli]]'' *[[Lezha|Lissus]] ([[Lezha]]) *''[[Lofkënd]]'' *[[Ohri|Lychnidus]] *''[[Matohasanaj]]'' *[[Meduni|Meteon]] *[[Osijeku|Mursa (Osijek)]] *[[Nareste]] *[[Nikadin (archaeological site)|Nikadin]] *[[Nikaia|Nikaia]] ([[Klos, Mallakastër|Klos]]) *[[Oneumi]] *[[Oria|Oria]] *[[Parku Arkeologjik Kombëtar I Orikumit]] *[[Palaesta]] *[[Parthus]] *[[Pelioni|Pelion]] *''[[Kalaja e Persqopit|Persqopi]]'' *[[Petra (Iliria)|Petra]] *[[Pitunti]] *''[[Pogradeci]]'' (''[[Kalaja e Pogradecit|Castle]]'') *[[Pula (Kroaci)|Pola (Pula)]] *[[Poslishte (archaeological site)|Poslishte]] *[[Promona]] *''[[Rabije]]'' *[[Dubrovniku|Ragusa]] *[[Rhizon]] *[[Romaja]] *[[Runiku]] *[[Salona]] *[[Salvia|Salvia]] *[[Elbasani|Scampa (Elbasan)]] *[[Selca e poshtme]] *[[Sesaretia]] *[[Setovia]] *[[Shkodra|Scodra (Shkodër)]] *[[Thronioni|Thronion]] *[[Tiluri]] *[[Trogir|Tragurion (Trogir)]] *''[[Triport, Vlorë|Triport]]'' *[[Gryka e Cangonjit|Tsangon]] *[[Ugento]] *[[Ulqini|Ulkinium]] *[[Ulpiana]] *[[Uscana]] *[[Vendenisi]] *''[[Lokaliteti arkeologjik i Zgërdheshit]]'' (? [[Albanopoli]]) | group5 = [[Kategoria:Art ilir|Kultura]] | list5 = *[[Central Bosnian cultural group]] *[[Monedhat ilire|Coinage]] *[[Daunian stele]] *[[Arsimi tek ilirët|Education]] *[[Fibula ilire|Fibulae]] *[[Kultura Mati-Drilon]] *[[Gradistë belt-plate]] *[[Mount Saraceno|Monte Saraceno woman]] *[[Plisi (lashtësi)|Pileus]] *Pottery **[[Daunian pottery|Daunian]] **[[Desilo]] **[[Qeramika mesape|Messapian]] **[[Peucetian pottery|Peucetian]] *[[Soleto Map]] *[[Spectacle brooch]] *Tombs **[[Tumat Ilire në lokalitetin Boka në Përçevë|Boka-Përçeva]] **[[Varret Ilire të Selcës së Poshtme|Selca e Poshtme]] *[[Nekropoli i Trebenishtës|Trebeništa masks]] *[[Vače Belt-Plate]] *[[Vazoja e Vaçës]] *Tattooing **[[Tatuimi tradicional shqiptar]] **[[Sicanje]] * |group6 = [[Mitologjia paleoballkanike|Feja and mythology]] | list6 = *[[Mitologjia ilire|Feja]] **[[Andini]] **[[Bindi|Bindus]] **[[Dheipaturi]] ***[[Zojzi (mitologji)|Zojz]] **[[En (deity)|En]] **[[Medauri]] **[[Perëndi (mitologji)]] **[[Prende]] **[[Mali i Tomorit]] *[[Nimfeu i Apollonisë|Nymphaion]] *[[Svastika]] * |group7 = [[Ushtria ilire|Warfare]] and [[Armët ilire|weaponry]] | list7 = *[[Pushtimi ilir i Epirit]] *[[Alexander's Balkan campaign]] **[[Rrethimi i Pelionit]] *[[Lufta dardano-bastarne]] *[[Invasions of Epidamnus]] *[[Illyro-Roman Luftërat]] *[[Luftërat romako-maqedonase|Roman-Macedonian wars]] *Battles **[[Beteja e Luginës së Erigonit|Erigon Valley]] **[[Beteja e Lynkestisë|Lyncestis]] **[[Beteja e Paksosit|Paxos]] **[[Battle of Pharos|Pharos]] **[[Beteja e Foinikës|Phoenice]] *[[Luftërat dalmato-romake]] *[[Caesar's civil war]] **[[Beteja e Dyrrahut]] *[[Kryengritja e madhe ilire|Batonian War]] *[[Desilo|Desilo shipyard]] *[[Helmeta e tipit ilir|Helmet]] *[[Lemba]] *[[Liburna]] *[[Sibyna]] *[[Sika]] *Sieges **[[Rrethimi i Isës|Issa]] **[[Rrethimi i Medionit|Medion]] **[[Siege of Oricum|Oricum]] | group8 = Gjuha | list8 = *[[Gjuha ilire|Ilirian]] **[[Fjalori i propozuar i ilirishtes|Proposed vocabulary]] | group9 = [[Iliro-romakët|Roman period]] | list9 = *[[Perandorët ilirikë]] *Dioceses **[[Dioqeza e Dakisë|Dacia]] **[[Dioqeza e Ilirikut|Illyricum]] **[[Dioqeza e Maqedonisë|Macedonia]] *Prefectures **[[Prefektura e Ilirikut|Illyricum]] *Provinces **[[Dardania|Dardania]] **[[Dalmacia romake|Delmatia]] **[[Provinca romake e Epirit|Epirus Nova]] **[[Iliriku|Illyricum]] **[[Macedonia (Roman province)|Macedonia]] **[[Moesia Superior]] **[[Panonia]] **[[Pannonia Inferior]] **[[Pannonia Prima]] **[[Pannonia Savia]] **[[Pannonia Secunda]] **[[Pannonia Superior]] **[[Sirmiumi]] | group10 = Other | list10 = *[[Ilirologjia]] *[[Prejardhja e shqiptarëve]] **[[Paganizmi shqiptar]] *[[Historia e Ballkanit]] *[[Prehistory of Southeastern Europe]] }} | group3 = [[Kategoria:Lista (Iliria)|Lists]] | list3 = *[[Lista e personaliteteve ilire|People]] **[[Lista e fiseve ilire|Fiset]] ***[[Fiset ilire|Ilirian tribes]] *[[Lista e vendbanimeve në Iliri|Settlements]] | below = *[[Kronologjia e historisë ilire|Timeline]] *{{Icon|Category}} [[Kategoria:Ilirët|Category]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 1x5is3it0tcr57hryp89rdbpvyobqjg 0 38988 3026551 2037303 2026-08-18T02:55:01Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026551 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Demonstrating Kung Fu at Daxiangguo Monestary, Kaifeng, Henan.JPG|thumb|250px|Shfaqje e kung fusë në një manastir shaolin.]] '''Kung fu''' ([[Gjuha kineze|kin]]. '''gong fu''', ku ''gong'' - arritje, meritë dhe ''fu'' - njeri) është një emërtim [[Kina|kinez]] që tregon arritjen me punë të vazhdueshme dhe përkushtim të mjeshtërimit të çdo teknike luftarake, jo vetëm në [[Arti luftarak|artet luftarake]]. Pra, me kung fu tregohet të ushtruarit me përpjekje të gajta deri në arritjen e përsosmërisë në një art, teknikë apo veprimtari. Në Evropë termi «kung fu» u përdor në vitet 1970 për të treguar filmat kinezë të artistëve me famë të arteve luftarake, si p.sh. [[Bruce Lee|Brus Li]] Emërtimi më i përshtatshëm për të treguar artet luftarake kineze është "[[vushu]]" (武术 ''vǔshù'', nga 武 wǔ : luftë, dhe 术 shù : art) , pra fjalë për fjalë art luftarak. Shprehja kineze ''vushu gong fu'' tregon «mjeshtrinë e artit luftarak». == Historia e kung fusë == Perdorimi i luftimit ka qene qe ne koherat e lashta kur njerezit e pare luftonin per te mbrojtur veten nga kafshet e egra.Me vone njerezit filluan te sterviteshin fizikisht qe te kishin me shume sukses ne lufterat midis vendeve.Ne Kine keto zhdervjeltesi quheshin [WU SHU] te cilat jane perdorur nga gjeneral, ushtar, luftetar.etje.Keta njerez te njohur per zhdervjellsite e tyre gjithemon mundoheshin, ta mjeshteronin, ta permirsonin, artin e lufrimit dhe filluan te perhapin njohurite e tyre per ata qe kishin deshire ti mesonin keta quheshin kalores endacak.Por me i njohuri ne artet luftarake eshte tempuli i shaolinit ne provincen e henanit ne Kinen veriore i cili quhet tempulli songshan shaolin,ku murgjit e ketij tempulli filluan ta praktikonin rregullish si nje ndihme per vet mbrojtje dhe shendet,e cila u quajt KUNG FU. '''Babai i grushtit te shaolinit''' 1500 vjet me pare ne KINE erdhi nje murg budist nga india i cili solli me vete edhe disa njohuri te tjera qe ai kishte per fene budiste emri i tij ishte BUDIDARMA. Ky murg udhetoi nga jugu i INDIS deri ne veri te KINEs per te arritur ne tempullin e malit i quajtur Shaolin ne provincen e Henanit ku kaloi pyje male te lart plot veshtisi dhe rreziqe. Kur arriti veriun e KINES ai u paraqit perpara perandorit WU ne gjyqin e tij patriark te cilin perandori e pyeti perse ai vinte nga kaq larg dhe c'qellime ai kishte. BUDIDARMA u pergjigj se ai kishte si qellim te hapte budismin CH'AN dhe njohurite e tij.Dhe perandori e pyeti se cilet ishin shpirtrat e shenjt qe ai konsideronte. Ai tha - "Shpirtrat e shenjte nuk eksistojn ata nuk kane substanc dhe perberje. Ky besim eshte te gjesh te pa egzistueshmen te pa njohuren te cilat bejne te kuptosh te pashpjegueshmen te patreguaren e cila ndodhet atje." (Sic thote nje murg i SHAOLINIT "Te kuptosh."eshte nje fjale kaq e shkurter e cila na ben te tregoj shume gjera.) Dhe se fundi perandori e pyeti se cfare te mirash kjo fe te bie. Nuk e di ishte pergjigjia e tij humbse, dhe keshtu perandori nuk i dha ndonje mbeshtetje. Me vone ai udhetoi drejt provinces se henanit, kaloj malin shong xhing dhe, arriti ne lumin janxi pran malit Song shan ne te cilin ishte ndertuar tempulli me i madhe ne ate krahin. BUDIDARMA u drejtua tempullit te SHAOLINIT por aty ai nuk u mire prit nga patriarku i madh i cili mendonte se ai do te sillte trazira ne tmpull me mesimet e tija .Dhe keshtu ai u vendos ne spellen pran tempullit dhe qendroi aty per 9-10 vjet me rradh duke medituar me fytyre kthyer nga tempulli. Historianet tregojne se ai ndejti aty per 10 vjete me rradhe. Pas vitit te 10-te krye ptariarku vdiq nga mosha e tij e vjeter dhe BUDIDARMA hyri ne tempull dhe filloj te jepte mesimet e para te CH'AN budisem.Ai filloj te mesonte nxenesit e tij si te meditonin dhe te praktikonin arte luftarake per te zhvilluar mendjen dhe trupin e tyre. Ai mendoi qe praktikimi i arteve te luftimit,do ti zhvillonte muskujt, do te ishin me te shendetshem dhe me te afte per te mbrojtur veteveten dhe meditimi do ti kthjellonte mendjen dhe rregollonte energjit. Ai filloj ti mesonte (CHI KUNG)per te rritur energjite e tyre. Dy nga dishepujt Seng chou dhe Hui guang, i perfektsuan aftesite e tyre dhe sipas rekordeve historike, Seng chou ishte i afte te ecte ne mure dhe te hipte ne cati me nje kercim per te treguar fuqine e kembeve te tij. Per Hui guan thoshin se ai mund te mbante ne ajer nje shami duke e shqelmuar 500 here pa ndaluar, ne te njejten kohe te mbante ekujlibrin ne rrethin e nje vazoje. Levizjet qe BUDIDARMA u mesoj nxenesve te tij ishin si levizjet e kafsheve, ne luftim, mrojtje dhe qendrim, si p.sh., tigri, majmuni, gjarpri, ariu, kali, karkaleci, gjeli, etjera. Me vone budidarma u largua nga tempulli ku mendohet se ai shkoi ne Japoni dhe hapi njohurite e tij te cilet japonezet e quajn ZEN BUDIZEM. == Stile të njohur kung fuje == ==Shiko edhe== * [[Arti luftarak]] * [[San su]] * [[Vushu]] == Lidhje të jashtme == * {{en}}[http://www.chinashaolintemple.com Kung fuja e sholinëve kinezë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070726155144/http://www.chinashaolintemple.com/ |date=26 korrik 2007 }} * {{en}}[http://www.ironpalm.com/ Pëllëmba e hekurt.] * {{en}}[http://reelkungfu.blogspot.com/ Filma të shkurtër mbi kung funë.] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070310135905/http://www.shaolinwushu.be/html/shaolin_kung_fu_zhang_lipeng_article.htm Çfarë është kung fuja?] <!--[[Kategoria:Kung fu]]--> [[Kategoria:Arte luftarake]] i9aws1mmt3rxthijvsbjm62lscjcfsy 10 39356 3026487 3021707 2026-08-17T20:53:50Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Sanxhaqet Osmane]] te [[Stampa:Sanjaks of the Ottoman Empire in Europe]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3021707 wikitext text/x-wiki {{Navbox | state = {{{state|autocollapse}}} |name = Sanxhaqet Osmane |title = [[File:Osmanli-nisani.svg|17px]] [[Sanxhaku|Sanxhaqet]] e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] në [[Evropa|Evropë]] | listclass = hlist |image = |imageleft = |above = |group1| |list1 = * [[Sanxhaku i Dibrës|Dibra]] * [[Sanxhaku i Durrësit|Durrësi]] * [[Sanxhaku i Elbasanit|Elbasani]] * [[Sanxhaku i Gjirokastrës|Gjirokastra]] * [[Sanxhaku i Janinës|Janina]] * [[Sanxhaku i Korçës|Korça]] * [[Sanxhaku i Kosovës|Kosova]] * [[Sanxhaku i Kosturit|Kosturi]] * [[Sanxhaku i Manastirit|Manastiri]] * [[Sanxhaku i Nishit|Nishi]] * [[Sanxhaku i Ohrit|Ohri]] * [[Sanxhaku i Pazarit të Ri|Tregu i Ri]] * [[Sanxhaku i Pejës|Peja]] * [[Sanxhaku i Plevlës|Plevla]] * [[Sanxhaku i Prevezës|Preveza]] * [[Sanxhaku i Prishtinës|Prishtina]] * [[Sanxhaku i Prizrenit|Prizreni]] * [[Sanxhaku i Selfixhes|Selfixhja]] * [[Sanxhaku i Sjenicës|Sjenica]] * [[Sanxhaku i Shkodrës|Shkodra]] * [[Sanxhaku i Shkupit|Shkupi]] * [[Sanxhaku i Arbërit|Shqipëria]] * [[Sanxhaku i Vlorës|Vlora]] * [[Sanxhaku i Viçitrinës|Viçitrina]] |below = }} ffbc3apcp4cnaiaohqm8vc881u3sg0u 3026505 3026487 2026-08-17T20:54:17Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026505 wikitext text/x-wiki {{Navbox | state = {{{state|autocollapse}}} | name = Sanjaks of the Ottoman Empire in Europe |title = [[File:Osmanli-nisani.svg|17px]] [[Sanxhaku|Sanxhaqet]] e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] në [[Evropa|Evropë]] | listclass = hlist |image = |imageleft = |above = |group1| |list1 = * [[Sanxhaku i Dibrës|Dibra]] * [[Sanxhaku i Durrësit|Durrësi]] * [[Sanxhaku i Elbasanit|Elbasani]] * [[Sanxhaku i Gjirokastrës|Gjirokastra]] * [[Sanxhaku i Janinës|Janina]] * [[Sanxhaku i Korçës|Korça]] * [[Sanxhaku i Kosovës|Kosova]] * [[Sanxhaku i Kosturit|Kosturi]] * [[Sanxhaku i Manastirit|Manastiri]] * [[Sanxhaku i Nishit|Nishi]] * [[Sanxhaku i Ohrit|Ohri]] * [[Sanxhaku i Pazarit të Ri|Tregu i Ri]] * [[Sanxhaku i Pejës|Peja]] * [[Sanxhaku i Plevlës|Plevla]] * [[Sanxhaku i Prevezës|Preveza]] * [[Sanxhaku i Prishtinës|Prishtina]] * [[Sanxhaku i Prizrenit|Prizreni]] * [[Sanxhaku i Selfixhes|Selfixhja]] * [[Sanxhaku i Sjenicës|Sjenica]] * [[Sanxhaku i Shkodrës|Shkodra]] * [[Sanxhaku i Shkupit|Shkupi]] * [[Sanxhaku i Arbërit|Shqipëria]] * [[Sanxhaku i Vlorës|Vlora]] * [[Sanxhaku i Viçitrinës|Viçitrina]] |below = }} gmqe1hvk3631hedhy1qi7cbepf2nojh 10 39476 3026420 2360123 2026-08-17T20:38:45Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Electromagnetic spectrum — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026420 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Spektri elektromagnetik-skema | state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} | bodyclass = hlist | title = [[Spektri elektromagnetik]] | groupstyle = background:lavender;color:inherit | abovestyle = padding:0.3em 0.5em 0.4em;line-height:1.25em;font-weight:bold; | above = * [[Rrezet gama]]s * [[Rrezet rentgen]]s * [[Rrezet ultravjollcë]] * [[Visible spectrum|Visible]] * [[Rrezet infra të kuqe]] * [[Mikrovalët]] * [[Radio wave|Radio]][[File:Frequency vs. wave length.svg|center|500px]]{{clear}}{{nobold|''{{large|←}} higher [[Frekuenca|frequencies]], higher energy, shorter [[Gjatësia e valës]]s{{spaces|7}}longer [[Gjatësia e valës]]s, lower frequencies, lower energy {{large |→}}''}} | group1 = [[Rrezet gama]]s | list1 = *[[Very-high-energy gamma ray|Very-high-energy]] *[[Ultra-high-energy gamma ray|Ultra-high-energy]] | group2 = [[Rrezet rentgen]]s | list2 = * [[Soft X-ray|Soft X-ray]] * [[Hard X-ray]] *[[High-energy X-rays]] | group3 = [[Rrezet ultravjollcë]] | list3 = * [[Extreme ultraviolet]] * [[Vacuum ultraviolet]] * [[Lyman-alpha]] * [[Far ultraviolet|FUV]] * [[Middle ultraviolet|MUV]] * [[Near ultraviolet|NUV]] * [[Ultraviolet C|UVC]] * [[Ultraviolet B|UVB]] * [[Ultraviolet A|UVA]] | group4 = [[Visible spectrum|Visible (optical)]] | list4 = * [[Ngjyra vjollcë|Violet]] * <!--No indigo please-->[[Ngjyra e kaltër]] * [[Ngjyra tirkize]] * [[Ngjyra e gjelbër]] * [[Ngjyra e verdhë]] * [[Ngjyra portokalle|Orange]] * [[Ngjyra e kuqe]] | group5 = [[Rrezet infra të kuqe]] | list5 = * [[Near-infrared|NIR]] ([[Photometric system|Bands]]: [[J band (infrared)|J]], [[K band (infrared)|K]], [[H band (infrared)|H]]) * [[Infrared#Regions|SWIR]] * [[Infrared#Regions|MWIR]] ([[Photometric system|Bands]]: [[L band (infrared)|L]], [[M band (infrared)|M]], [[N band|N]]) * [[Infrared#Regions|LWIR]] * [[Far infrared|FIR]] | group6 = [[Mikrovalët]]s | list6 = * [[W band]] * [[V band]] * [[Q band]] * {{Ka band}} * [[K band (IEEE)|K band]] * {{Ku band}} * [[X band]] * [[C band (IEEE)|C band]] * [[S band]] * [[L band]] | group7 = [[Radiofrekuenca|Radio]] | list7 = * [[Rrezatimi teraherc|THF]] * [[Extremely high frequency|EHF]] * [[Super high frequency|SHF]] * [[Ultra high frequency|UHF]] * [[Very high frequency|VHF]] * [[High frequency|HF]] * [[Medium frequency|MF]] * [[Low frequency|LF]] * [[Very low frequency|VLF]] * [[Ultra low frequency|ULF]] * [[Super low frequency|SLF]] * [[Extremely low frequency|ELF]] | group8 = [[Gjatësia e valës]] types | list8 = * [[Mikrovalët]] * [[Shortwave radio|Shortwave]] * [[Medium wave]] * [[Longwave]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> dhug6bprd79c3x3ov0961g0peykkx30 3026429 3026420 2026-08-17T20:45:29Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Spektri elektromagnetik-skema]] te [[Stampa:Electromagnetic spectrum]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026420 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Spektri elektromagnetik-skema | state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} | bodyclass = hlist | title = [[Spektri elektromagnetik]] | groupstyle = background:lavender;color:inherit | abovestyle = padding:0.3em 0.5em 0.4em;line-height:1.25em;font-weight:bold; | above = * [[Rrezet gama]]s * [[Rrezet rentgen]]s * [[Rrezet ultravjollcë]] * [[Visible spectrum|Visible]] * [[Rrezet infra të kuqe]] * [[Mikrovalët]] * [[Radio wave|Radio]][[File:Frequency vs. wave length.svg|center|500px]]{{clear}}{{nobold|''{{large|←}} higher [[Frekuenca|frequencies]], higher energy, shorter [[Gjatësia e valës]]s{{spaces|7}}longer [[Gjatësia e valës]]s, lower frequencies, lower energy {{large |→}}''}} | group1 = [[Rrezet gama]]s | list1 = *[[Very-high-energy gamma ray|Very-high-energy]] *[[Ultra-high-energy gamma ray|Ultra-high-energy]] | group2 = [[Rrezet rentgen]]s | list2 = * [[Soft X-ray|Soft X-ray]] * [[Hard X-ray]] *[[High-energy X-rays]] | group3 = [[Rrezet ultravjollcë]] | list3 = * [[Extreme ultraviolet]] * [[Vacuum ultraviolet]] * [[Lyman-alpha]] * [[Far ultraviolet|FUV]] * [[Middle ultraviolet|MUV]] * [[Near ultraviolet|NUV]] * [[Ultraviolet C|UVC]] * [[Ultraviolet B|UVB]] * [[Ultraviolet A|UVA]] | group4 = [[Visible spectrum|Visible (optical)]] | list4 = * [[Ngjyra vjollcë|Violet]] * <!--No indigo please-->[[Ngjyra e kaltër]] * [[Ngjyra tirkize]] * [[Ngjyra e gjelbër]] * [[Ngjyra e verdhë]] * [[Ngjyra portokalle|Orange]] * [[Ngjyra e kuqe]] | group5 = [[Rrezet infra të kuqe]] | list5 = * [[Near-infrared|NIR]] ([[Photometric system|Bands]]: [[J band (infrared)|J]], [[K band (infrared)|K]], [[H band (infrared)|H]]) * [[Infrared#Regions|SWIR]] * [[Infrared#Regions|MWIR]] ([[Photometric system|Bands]]: [[L band (infrared)|L]], [[M band (infrared)|M]], [[N band|N]]) * [[Infrared#Regions|LWIR]] * [[Far infrared|FIR]] | group6 = [[Mikrovalët]]s | list6 = * [[W band]] * [[V band]] * [[Q band]] * {{Ka band}} * [[K band (IEEE)|K band]] * {{Ku band}} * [[X band]] * [[C band (IEEE)|C band]] * [[S band]] * [[L band]] | group7 = [[Radiofrekuenca|Radio]] | list7 = * [[Rrezatimi teraherc|THF]] * [[Extremely high frequency|EHF]] * [[Super high frequency|SHF]] * [[Ultra high frequency|UHF]] * [[Very high frequency|VHF]] * [[High frequency|HF]] * [[Medium frequency|MF]] * [[Low frequency|LF]] * [[Very low frequency|VLF]] * [[Ultra low frequency|ULF]] * [[Super low frequency|SLF]] * [[Extremely low frequency|ELF]] | group8 = [[Gjatësia e valës]] types | list8 = * [[Mikrovalët]] * [[Shortwave radio|Shortwave]] * [[Medium wave]] * [[Longwave]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> dhug6bprd79c3x3ov0961g0peykkx30 3026437 3026429 2026-08-17T20:45:50Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026437 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Electromagnetic spectrum | state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} | bodyclass = hlist | title = [[Spektri elektromagnetik]] | groupstyle = background:lavender;color:inherit | abovestyle = padding:0.3em 0.5em 0.4em;line-height:1.25em;font-weight:bold; | above = * [[Rrezet gama]]s * [[Rrezet rentgen]]s * [[Rrezet ultravjollcë]] * [[Visible spectrum|Visible]] * [[Rrezet infra të kuqe]] * [[Mikrovalët]] * [[Radio wave|Radio]][[File:Frequency vs. wave length.svg|center|500px]]{{clear}}{{nobold|''{{large|←}} higher [[Frekuenca|frequencies]], higher energy, shorter [[Gjatësia e valës]]s{{spaces|7}}longer [[Gjatësia e valës]]s, lower frequencies, lower energy {{large |→}}''}} | group1 = [[Rrezet gama]]s | list1 = *[[Very-high-energy gamma ray|Very-high-energy]] *[[Ultra-high-energy gamma ray|Ultra-high-energy]] | group2 = [[Rrezet rentgen]]s | list2 = * [[Soft X-ray|Soft X-ray]] * [[Hard X-ray]] *[[High-energy X-rays]] | group3 = [[Rrezet ultravjollcë]] | list3 = * [[Extreme ultraviolet]] * [[Vacuum ultraviolet]] * [[Lyman-alpha]] * [[Far ultraviolet|FUV]] * [[Middle ultraviolet|MUV]] * [[Near ultraviolet|NUV]] * [[Ultraviolet C|UVC]] * [[Ultraviolet B|UVB]] * [[Ultraviolet A|UVA]] | group4 = [[Visible spectrum|Visible (optical)]] | list4 = * [[Ngjyra vjollcë|Violet]] * <!--No indigo please-->[[Ngjyra e kaltër]] * [[Ngjyra tirkize]] * [[Ngjyra e gjelbër]] * [[Ngjyra e verdhë]] * [[Ngjyra portokalle|Orange]] * [[Ngjyra e kuqe]] | group5 = [[Rrezet infra të kuqe]] | list5 = * [[Near-infrared|NIR]] ([[Photometric system|Bands]]: [[J band (infrared)|J]], [[K band (infrared)|K]], [[H band (infrared)|H]]) * [[Infrared#Regions|SWIR]] * [[Infrared#Regions|MWIR]] ([[Photometric system|Bands]]: [[L band (infrared)|L]], [[M band (infrared)|M]], [[N band|N]]) * [[Infrared#Regions|LWIR]] * [[Far infrared|FIR]] | group6 = [[Mikrovalët]]s | list6 = * [[W band]] * [[V band]] * [[Q band]] * {{Ka band}} * [[K band (IEEE)|K band]] * {{Ku band}} * [[X band]] * [[C band (IEEE)|C band]] * [[S band]] * [[L band]] | group7 = [[Radiofrekuenca|Radio]] | list7 = * [[Rrezatimi teraherc|THF]] * [[Extremely high frequency|EHF]] * [[Super high frequency|SHF]] * [[Ultra high frequency|UHF]] * [[Very high frequency|VHF]] * [[High frequency|HF]] * [[Medium frequency|MF]] * [[Low frequency|LF]] * [[Very low frequency|VLF]] * [[Ultra low frequency|ULF]] * [[Super low frequency|SLF]] * [[Extremely low frequency|ELF]] | group8 = [[Gjatësia e valës]] types | list8 = * [[Mikrovalët]] * [[Shortwave radio|Shortwave]] * [[Medium wave]] * [[Longwave]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 3fg3bfemdr8h9wnxjf0rdf81bpubcon 10 39917 3026598 517610 2026-08-18T08:14:59Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026598 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 25em; font-size: 85%; text-align: left;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: larger; background-color: #9AC0CD;color:#000" | '''[[Stampa:Kuvendi|Arkivi]] i [[Wikipedia:Kuvendi|kuvendimeve]]''' |- | [[Figura:File.svg|60px|center]] |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 1|'''Arkivi 1''']] {{nbsp|5}} <small>'''(16 tetor 2003 — 3 prill 2005)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 2|'''Arkivi 2''']] {{nbsp|5}} <small>'''(3 prill 2005 — 3 korrik 2005)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 3|'''Arkivi 3''']] {{nbsp|5}} <small>'''(3 korrik 2005 — 24 djetor 2005)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 4|'''Arkivi 4''']] {{nbsp|5}} <small>'''(24 dhjetor 2005 — 25 shkurt 2006)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 5|'''Arkivi 5''']] {{nbsp|5}} <small>'''(25 shkurt 2006 — 20 korrik 2006)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 6|'''Arkivi 6''']] {{nbsp|5}} <small>'''(20 korrik 2006 — 8 shtator 2006)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 7|'''Arkivi 7''']] {{nbsp|5}} <small>'''(8 shtator 2006 — 9 prill 2007)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 8|'''Arkivi 8''']] {{nbsp|5}} <small>'''(9 prill 2007 — 13 shtator 2007)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 9|'''Arkivi 9''']] {{nbsp|5}} <small>'''(13 shtator 2007 — 5 maj 2008)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 10|'''Arkivi 10''']] {{nbsp|3}} <small>'''(5 maj 2008 — 30 shtator)'''</small> |- <!--| {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 11|'''Arkivi 11''']] {{nbsp|3}} <small>'''(26 tetor 2008 — )'''</small>--> |} Ky është '''Kuvendi i Wikipedias shqipe'''. Këtu diskutohen dhe merren vendimet më të rëndësishme që kanë të bëjnë me Wikipedian shqipe. ''Temat të cilat nuk kanë të bëjnë me Wikipedian largohen menjëherë''. '''[http://sq.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Kuvendi&action=edit&section=new Fillo një diskutim tani]''' n.q.s. nuk do të presësh sa të karikohet e gjithë faqja. Lexo më përpara që të shikosh nëse pyetja juaj është bërë nga dikush tjetër. '''Mos e shtyp''' butonin "kryej ndryshimin" më shumë se një herë se mund të dali pyetja disa herë! Shërbyesi mund të jetë i ngarkuar, por do të përgjigjet me kalimin e kohës. Për të pasur një pasqyrë dhe për të ruajtur sadopak rendin keni parasysh këto rregulla: #Për secilin diskutim që e filloni këtu parashtroni vetëm një temë. #Diskutuesi i parë fillon prej kryerreshtit. Përgjigjet vijojnë me : të cilat e largojnë rreshtin djathtas. Përgjigjja tjetër vijon me dy :: dhe kështu me radhë deri sa të bëhen pesë përgjigje (:::::) pastaj i gjashti vazhdon prej fillimi pa dy pikat. #Çdo diskutim duhet të nëshkruhet jo me emër por me shenjën <nowiki> --~~~~</nowiki> dhe atë menjëherë pas shkrimit e jo në kryerresht. Po patët ankesa rreth Wikipedia-s ose përdoruesve, mund t'i bëni tek [[Wikipedia:Ankesa]]. <!-- Kategorizim dhe ndëruiki--> [[Category:Wikipedia|Kuvendi]] [[af:Wikipedia:Geselshoekie]] [[als:Wikipedia:Ich brauche Hilfe]] [[an:Wikipedia:Tabierna]] [[ang:Wikipedia:Þorpes Wiella]] [[ar:ويكيبيديا:الميدان]] [[ast:Uiquipedia:Chigre]] [[az:Vikipediya:Kənd meydanı]] [[ba:Wikipedia:Ҡоролтай]] [[bat-smg:Wikipedia:Aptarėmā]] [[be:Вікіпэдыя:Форум]] [[bg:Уикипедия:Разговори]] [[bm:Wikipedia:Le lavoir]] [[bn:উইকিপেডিয়া:আলোচনা সভা]] [[br:Wikipedia:Kumuniezh/An ti-chopin]] [[bs:Wikipedia:Čaršija]] [[bug:Wikipedia:Warung Kopi]] [[ca:Viquipèdia:La taverna]] [[chr:ᏫᎩᏇᏗᏯ:ᎾᎥ ᏄᎾᏓᎸ ᎾᎿᎢ]] [[co:Wikipedia:Community Portal]] [[cs:Wikipedie:Pod lípou]] [[csb:Wiki:Karczma]] [[cv:Википеди:Канашлу]] [[cy:Wicipedia:Y Caffi]] [[da:Wikipedia:Landsbybrønden]] [[de:Wikipedia:Fragen zur Wikipedia]] [[el:Βικιπαίδεια:Αγορά]] [[en:Wikipedia:Village pump]] [[eo:Vikipedio:Diskutejo]] [[es:Wikipedia:Café]] [[et:Vikipeedia:Üldine arutelu]] [[eu:Wikipedia:Txokoa]] [[fa:ویکی‌پدیا:قهوه‌خانه]] [[fi:Wikipedia:Kahvihuone]] [[fo:Wikipedia:Undirhúsið]] [[fr:Wikipédia:Le Bistro]] [[frp:Wikipedia:La Tavèrna]] [[fur:Vichipedie:Ostarie]] [[fy:Wikipedy:Oerlisside]] [[ga:Vicipéid:Halla baile]] [[gd:Wikipedia:Talla a' Bhaile]] [[gl:Wikipedia:A Taberna]] [[got:Wikipedia:Community Portal]] [[gu:વિકિપીડિયા:ચોતરો]] [[he:ויקיפדיה:מזנון]] [[hi:विकिपीडिया:चौपाल]] [[hr:Wikipedija:Kafić]] [[hsb:Wikipedija:Korčma]] [[hu:Wikipédia:Kocsmafal]] [[ia:Wikipedia:Taverna]] [[id:Wikipedia:Warung Kopi]] [[is:Wikipedia:Potturinn]] [[it:Wikipedia:Bar]] [[iu:Wikipedia:ᐹᕐᓂᖅ]] [[ja:Wikipedia:井戸端]] [[jv:Wikipedia:Warung Kopi]] [[ka:ვიკიპედია:ყავახანა]] [[kn:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ]] [[ko:위키백과:사랑방]] [[ku:Wîkîpediya:Portala komê]] [[kw:Wikipedia:Porth Kemmynieth]] [[la:Vicipaedia:Taberna]] [[lad:Wikipedia:Kafe]] [[lb:Wikipedia:De Stamminet]] [[li:Wikipedia:De kaffee]] [[lmo:Wikipedia:Purtaal da cumünitaa]] [[lt:Wikipedia:Forumas]] [[lv:Wikipedia:Kopienas portāls]] [[map-bms:Wikipedia:Village pump]] [[mg:Wikipedia:Community Portal]] [[mi:Wikipedia:Kōrero]] [[mk:Википедија:Портал]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി സമൂഹം]] [[mr:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] [[ms:Wikipedia:Kedai Kopi]] [[mt:Wikipedija:Pjazza]] [[na:Wikipedia:Domaneab]] [[nah:Wikipedia:Tlatlahtoaloyan]] [[nap:Wikipedia:Circolo]] [[nds:Wikipedia:Ik bruuk Hülp]] [[nds-nl:Wikipedie:Praotkefee]] [[new:विकिपिडिया:थ दबु]] [[nl:Wikipedia:De kroeg]] [[nn:Wikipedia:Samfunnshuset]] [[no:Wikipedia:Tinget]] [[oc:Wikipèdia:La tavèrna]] [[os:Википеди:Ныхас]] [[pih:Wikipedia:Trii'nohlij]] [[pl:Wikipedia:Kawiarenka pod Wesołym Encyklopedystą]] [[pt:Wikipedia:Esplanada]] [[qu:Wikipedia:Ayllupaq panka]] [[rmy:Vikipidiya:Maladipnasko than - मालादिप्नास्को थान]] [[ro:Wikipedia:Cafenea]] [[roa-rup:Uichipedia:Fântâna]] [[ru:Википедия:Форум]] [[sc:Wikipedia:Tzilleri]] [[scn:Wikipedia:Circulu]] [[sco:Wikipedia:Mercat Cross]] [[se:Wikipedia:Gáffestohpu]] [[sh:Wikipedia:Pijaca-Пијаца]] [[simple:Wikipedia:Simple talk]] [[sk:Wikipédia:Krčma]] [[sl:Wikipedija:Pod lipo]] [[sm:Wikipedia:Puso o le ʻaʻai]] [[sr:Википедија:Трг]] [[su:Wikipedia:Sawala]] [[sv:Wikipedia:Bybrunnen]] [[sw:Wikipedia:Jumuia]] [[ta:Wikipedia:ஆலமரத்தடி]] [[th:วิกิพีเดีย:สภากาแฟ]] [[tl:Wikipedia:Kapihan]] [[tr:Vikipedi:Köy çeşmesi]] [[tt:Wikipedia:Bäxäslek]] [[uk:Вікіпедія:Кнайпа]] [[ur:منصوبہ:دیوان عام]] [[vec:Wikipedia:Ciacołe]] [[vi:Wikipedia:Thảo luận]] [[vls:Wikipedia:Café]] [[wa:Wikipedia:Cåbaret]] [[wuu:Wikipedia:红茶坊]] [[yi:װיקיפּעדיע:געמיינדע]] [[zea:Wikipedia:Durpsuus]] [[zh:Wikipedia:互助客栈]] [[zh-classical:Wikipedia:會館]] [[zh-min-nan:Wikipedia:Chhiū-á-kha]] [[zh-yue:Wikipedia:城市論壇]] sn6zoh6qlmst2ipupi4vkyl7x4xck27 3026608 3026598 2026-08-18T08:22:04Z Klein Muçi 52109 Kthim i ndryshimit të mëparshëm sipas kërkesës përmes Claude AI 3026608 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 25em; font-size: 85%; text-align: left;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: larger; background-color: #9AC0CD;" | '''[[Stampa:Kuvendi|Arkivi]] i [[Wikipedia:Kuvendi|kuvendimeve]]''' |- | [[Figura:File.svg|60px|center]] |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 1|'''Arkivi 1''']] {{nbsp|5}} <small>'''(16 tetor 2003 — 3 prill 2005)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 2|'''Arkivi 2''']] {{nbsp|5}} <small>'''(3 prill 2005 — 3 korrik 2005)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 3|'''Arkivi 3''']] {{nbsp|5}} <small>'''(3 korrik 2005 — 24 djetor 2005)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 4|'''Arkivi 4''']] {{nbsp|5}} <small>'''(24 dhjetor 2005 — 25 shkurt 2006)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 5|'''Arkivi 5''']] {{nbsp|5}} <small>'''(25 shkurt 2006 — 20 korrik 2006)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 6|'''Arkivi 6''']] {{nbsp|5}} <small>'''(20 korrik 2006 — 8 shtator 2006)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 7|'''Arkivi 7''']] {{nbsp|5}} <small>'''(8 shtator 2006 — 9 prill 2007)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 8|'''Arkivi 8''']] {{nbsp|5}} <small>'''(9 prill 2007 — 13 shtator 2007)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 9|'''Arkivi 9''']] {{nbsp|5}} <small>'''(13 shtator 2007 — 5 maj 2008)'''</small> |- | {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 10|'''Arkivi 10''']] {{nbsp|3}} <small>'''(5 maj 2008 — 30 shtator)'''</small> |- <!--| {{nbsp|5}} [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 11|'''Arkivi 11''']] {{nbsp|3}} <small>'''(26 tetor 2008 — )'''</small>--> |} Ky është '''Kuvendi i Wikipedias shqipe'''. Këtu diskutohen dhe merren vendimet më të rëndësishme që kanë të bëjnë me Wikipedian shqipe. ''Temat të cilat nuk kanë të bëjnë me Wikipedian largohen menjëherë''. '''[http://sq.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Kuvendi&action=edit&section=new Fillo një diskutim tani]''' n.q.s. nuk do të presësh sa të karikohet e gjithë faqja. Lexo më përpara që të shikosh nëse pyetja juaj është bërë nga dikush tjetër. '''Mos e shtyp''' butonin "kryej ndryshimin" më shumë se një herë se mund të dali pyetja disa herë! Shërbyesi mund të jetë i ngarkuar, por do të përgjigjet me kalimin e kohës. Për të pasur një pasqyrë dhe për të ruajtur sadopak rendin keni parasysh këto rregulla: #Për secilin diskutim që e filloni këtu parashtroni vetëm një temë. #Diskutuesi i parë fillon prej kryerreshtit. Përgjigjet vijojnë me : të cilat e largojnë rreshtin djathtas. Përgjigjja tjetër vijon me dy :: dhe kështu me radhë deri sa të bëhen pesë përgjigje (:::::) pastaj i gjashti vazhdon prej fillimi pa dy pikat. #Çdo diskutim duhet të nëshkruhet jo me emër por me shenjën <nowiki> --~~~~</nowiki> dhe atë menjëherë pas shkrimit e jo në kryerresht. Po patët ankesa rreth Wikipedia-s ose përdoruesve, mund t'i bëni tek [[Wikipedia:Ankesa]]. <!-- Kategorizim dhe ndëruiki--> [[Category:Wikipedia|Kuvendi]] [[af:Wikipedia:Geselshoekie]] [[als:Wikipedia:Ich brauche Hilfe]] [[an:Wikipedia:Tabierna]] [[ang:Wikipedia:Þorpes Wiella]] [[ar:ويكيبيديا:الميدان]] [[ast:Uiquipedia:Chigre]] [[az:Vikipediya:Kənd meydanı]] [[ba:Wikipedia:Ҡоролтай]] [[bat-smg:Wikipedia:Aptarėmā]] [[be:Вікіпэдыя:Форум]] [[bg:Уикипедия:Разговори]] [[bm:Wikipedia:Le lavoir]] [[bn:উইকিপেডিয়া:আলোচনা সভা]] [[br:Wikipedia:Kumuniezh/An ti-chopin]] [[bs:Wikipedia:Čaršija]] [[bug:Wikipedia:Warung Kopi]] [[ca:Viquipèdia:La taverna]] [[chr:ᏫᎩᏇᏗᏯ:ᎾᎥ ᏄᎾᏓᎸ ᎾᎿᎢ]] [[co:Wikipedia:Community Portal]] [[cs:Wikipedie:Pod lípou]] [[csb:Wiki:Karczma]] [[cv:Википеди:Канашлу]] [[cy:Wicipedia:Y Caffi]] [[da:Wikipedia:Landsbybrønden]] [[de:Wikipedia:Fragen zur Wikipedia]] [[el:Βικιπαίδεια:Αγορά]] [[en:Wikipedia:Village pump]] [[eo:Vikipedio:Diskutejo]] [[es:Wikipedia:Café]] [[et:Vikipeedia:Üldine arutelu]] [[eu:Wikipedia:Txokoa]] [[fa:ویکی‌پدیا:قهوه‌خانه]] [[fi:Wikipedia:Kahvihuone]] [[fo:Wikipedia:Undirhúsið]] [[fr:Wikipédia:Le Bistro]] [[frp:Wikipedia:La Tavèrna]] [[fur:Vichipedie:Ostarie]] [[fy:Wikipedy:Oerlisside]] [[ga:Vicipéid:Halla baile]] [[gd:Wikipedia:Talla a' Bhaile]] [[gl:Wikipedia:A Taberna]] [[got:Wikipedia:Community Portal]] [[gu:વિકિપીડિયા:ચોતરો]] [[he:ויקיפדיה:מזנון]] [[hi:विकिपीडिया:चौपाल]] [[hr:Wikipedija:Kafić]] [[hsb:Wikipedija:Korčma]] [[hu:Wikipédia:Kocsmafal]] [[ia:Wikipedia:Taverna]] [[id:Wikipedia:Warung Kopi]] [[is:Wikipedia:Potturinn]] [[it:Wikipedia:Bar]] [[iu:Wikipedia:ᐹᕐᓂᖅ]] [[ja:Wikipedia:井戸端]] [[jv:Wikipedia:Warung Kopi]] [[ka:ვიკიპედია:ყავახანა]] [[kn:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ]] [[ko:위키백과:사랑방]] [[ku:Wîkîpediya:Portala komê]] [[kw:Wikipedia:Porth Kemmynieth]] [[la:Vicipaedia:Taberna]] [[lad:Wikipedia:Kafe]] [[lb:Wikipedia:De Stamminet]] [[li:Wikipedia:De kaffee]] [[lmo:Wikipedia:Purtaal da cumünitaa]] [[lt:Wikipedia:Forumas]] [[lv:Wikipedia:Kopienas portāls]] [[map-bms:Wikipedia:Village pump]] [[mg:Wikipedia:Community Portal]] [[mi:Wikipedia:Kōrero]] [[mk:Википедија:Портал]] [[ml:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി സമൂഹം]] [[mr:विकिपीडिआ:चावडी/प्रगती]] [[ms:Wikipedia:Kedai Kopi]] [[mt:Wikipedija:Pjazza]] [[na:Wikipedia:Domaneab]] [[nah:Wikipedia:Tlatlahtoaloyan]] [[nap:Wikipedia:Circolo]] [[nds:Wikipedia:Ik bruuk Hülp]] [[nds-nl:Wikipedie:Praotkefee]] [[new:विकिपिडिया:थ दबु]] [[nl:Wikipedia:De kroeg]] [[nn:Wikipedia:Samfunnshuset]] [[no:Wikipedia:Tinget]] [[oc:Wikipèdia:La tavèrna]] [[os:Википеди:Ныхас]] [[pih:Wikipedia:Trii'nohlij]] [[pl:Wikipedia:Kawiarenka pod Wesołym Encyklopedystą]] [[pt:Wikipedia:Esplanada]] [[qu:Wikipedia:Ayllupaq panka]] [[rmy:Vikipidiya:Maladipnasko than - मालादिप्नास्को थान]] [[ro:Wikipedia:Cafenea]] [[roa-rup:Uichipedia:Fântâna]] [[ru:Википедия:Форум]] [[sc:Wikipedia:Tzilleri]] [[scn:Wikipedia:Circulu]] [[sco:Wikipedia:Mercat Cross]] [[se:Wikipedia:Gáffestohpu]] [[sh:Wikipedia:Pijaca-Пијаца]] [[simple:Wikipedia:Simple talk]] [[sk:Wikipédia:Krčma]] [[sl:Wikipedija:Pod lipo]] [[sm:Wikipedia:Puso o le ʻaʻai]] [[sr:Википедија:Трг]] [[su:Wikipedia:Sawala]] [[sv:Wikipedia:Bybrunnen]] [[sw:Wikipedia:Jumuia]] [[ta:Wikipedia:ஆலமரத்தடி]] [[th:วิกิพีเดีย:สภากาแฟ]] [[tl:Wikipedia:Kapihan]] [[tr:Vikipedi:Köy çeşmesi]] [[tt:Wikipedia:Bäxäslek]] [[uk:Вікіпедія:Кнайпа]] [[ur:منصوبہ:دیوان عام]] [[vec:Wikipedia:Ciacołe]] [[vi:Wikipedia:Thảo luận]] [[vls:Wikipedia:Café]] [[wa:Wikipedia:Cåbaret]] [[wuu:Wikipedia:红茶坊]] [[yi:װיקיפּעדיע:געמיינדע]] [[zea:Wikipedia:Durpsuus]] [[zh:Wikipedia:互助客栈]] [[zh-classical:Wikipedia:會館]] [[zh-min-nan:Wikipedia:Chhiū-á-kha]] [[zh-yue:Wikipedia:城市論壇]] pbhghtuepqotwymihd7sth4ntou8hh1 0 40407 3026441 2868743 2026-08-17T20:49:08Z Smallem 126080 Migrim i tabelës së rezultateve te {{#invoke:sports results}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026441 wikitext text/x-wiki '''[[Seria A|Serie A]] [[1929|1929-]][[1930|30]]''' ishte sezoni i parë i Serie A. Këtë kampionat e fitoi ekipi [[F.C. Internazionale Milano|Ambrosiana]]. == Tabela e klasifikimit == <div style="text-align: center;"> {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align: center;" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Pozicion!! Klubi !! Ndeshje !! Fi !! Ba !! Hu !! Gsh !! Gp !! Pikë !! Shënime |- |  1. |align="left"|'''[[F.C. Internazionale Milano|Ambrosiana]]''' | '''50''' | 34 | 22 | 6 | 6 | 85 | 38 | '''Kampion''' |- |  2. |align="left"|[[Genoa C.F.C.|Genova 1893]] | '''48''' | 34 | 20 | 8 | 6 | 63 | 39 | |- |  3. |align="left"|[[Juventus]] | '''45''' | 34 | 19 | 7 | 8 | 56 | 31 | |- |  4. |align="left"|[[Torino F.C.|Torino]] | '''39''' | 34 | 16 | 7 | 11 | 52 | 31 | |- |  5. |align="left"|[[S.S.C. Napoli|Napoli]] | '''37''' | 34 | 14 | 9 | 11 | 61 | 51 | |- |  6. |align="left"|[[A.S. Roma|Roma]] | '''36''' | 34 | 15 | 6 | 13 | 73 | 52 | |- |  6. |align="left"|[[Bologna F.C. 1909|Bologna]] | '''36''' | 34 | 14 | 8 | 12 | 56 | 46 | |- |  6. |align="left"|[[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandria]] | '''36''' | 34 | 14 | 8 | 12 | 55 | 49 | |- |  9. |align="left"|[[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] | '''33''' | 34 | 12 | 9 | 13 | 52 | 60 | |- |  9. |align="left"|[[Brescia Calcio|Brescia]] | '''33''' | 34 | 13 | 7 | 14 | 45 | 56 | |- |  11. |align="left"|[[A.C. Milan|Milan]] | '''32''' | 34 | 11 | 10 | 13 | 52 | 48 | |- |  12. |align="left"|[[Modena F.C.|Modena]] | '''30''' | 34 | 11 | 8 | 15 | 48 | 55 | |- |  12. |align="left"|[[Pro Patria]] | '''30''' | 34 | 12 | 6 | 16 | 46 | 64 | |- |  14. |align="left"|[[A.S. Livorno Calcio|Livorno]] | '''29''' | 34 | 12 | 5 | 17 | 51 | 79 | |- |  15. |align="left"|[[S.S. Lazio|Lazio]] | '''28''' | 34 | 10 | 8 | 16  | 49 | 50 | |- |  15. |align="left"|[[U.S. Triestina Calcio|Triestina]] | '''28''' | 34 | 11 | 6 | 17 | 42 | 59 | |- |  17. |align="left"|[[Calcio Padova|Padova]] | '''26''' | 34 | 11 | 4 | 19 | 52 | 78 | rowspan="2" | [[Serie B|Bien nga liga]] |- |  18. |align="left"|[[U.S. Cremonese|Cremonese]] | '''16''' | 34 | 4 | 8 | 22 | 31 | 83 |} </div> == Rezultatet == === Tabela === <div align=center> {{#invoke:sports results|main |source= |update=complete |matches_style=FBR |team1=ALE |team2=AMB |team3=BOL |team4=BRE |team5=CRE |team6=GEN |team7=JUV |team8=LAZ |team9=LIV |team10=MIL |team11=MOD |team12=NAP |team13=PAD |team14=PRO |team15=PR2 |team16=ROM |team17=TOR |team18=TRI |name_ALE=Alessandria |name_AMB=Ambrosiana |name_BOL=Bologna |name_BRE=Brescia |name_CRE=Cremonese |name_GEN=Genova |name_JUV=Juventus |name_LAZ=Lazio |name_LIV=Livorno |name_MIL=Milan |name_MOD=Modena |name_NAP=Napoli |name_PAD=Padova |name_PRO=Pro Patria |name_PR2=Pro Vercelli |name_ROM=Roma |name_TOR=Torino |name_TRI=Triestina |match_ALE_AMB=1–2 |match_ALE_BOL=2–3 |match_ALE_BRE=4–0 |match_ALE_CRE=3–0 |match_ALE_GEN=0–2 |match_ALE_JUV=1–0 |match_ALE_LAZ=4–2 |match_ALE_LIV=3–2 |match_ALE_MIL=2–1 |match_ALE_MOD=1–1 |match_ALE_NAP=2–1 |match_ALE_PAD=4–2 |match_ALE_PRO=0–0 |match_ALE_PR2=0–2 |match_ALE_ROM=3–1 |match_ALE_TOR=3–3 |match_ALE_TRI=4–1 |match_AMB_ALE=2–0 |match_AMB_BOL=2–1 |match_AMB_BRE=5–1 |match_AMB_CRE=3–2 |match_AMB_GEN=3–3 |match_AMB_JUV=2–0 |match_AMB_LAZ=4–2 |match_AMB_LIV=6–2 |match_AMB_MIL=2–0 |match_AMB_MOD=5–1 |match_AMB_NAP=2–1 |match_AMB_PAD=6–1 |match_AMB_PRO=8–0 |match_AMB_PR2=4–0 |match_AMB_ROM=6–0 |match_AMB_TOR=3–0 |match_AMB_TRI=1–2 |match_BOL_ALE=1–2 |match_BOL_AMB=2–2 |match_BOL_BRE=0–0 |match_BOL_CRE=4–1 |match_BOL_GEN=0–1 |match_BOL_JUV=0–1 |match_BOL_LAZ=3–2 |match_BOL_LIV=6–1 |match_BOL_MIL=1–1 |match_BOL_MOD=2–1 |match_BOL_NAP=3–1 |match_BOL_PAD=1–2 |match_BOL_PRO=2–0 |match_BOL_PR2=2–2 |match_BOL_ROM=5–2 |match_BOL_TOR=0–1 |match_BOL_TRI=2–2 |match_BRE_ALE=2–1 |match_BRE_AMB=0–0 |match_BRE_BOL=2–0 |match_BRE_CRE=4–3 |match_BRE_GEN=4–1 |match_BRE_JUV=2–2 |match_BRE_LAZ=3–2 |match_BRE_LIV=2–0 |match_BRE_MIL=4–1 |match_BRE_MOD=3–2 |match_BRE_NAP=2–1 |match_BRE_PAD=3–2 |match_BRE_PRO=2–1 |match_BRE_PR2=1–0 |match_BRE_ROM=1–1 |match_BRE_TOR=0–2 |match_BRE_TRI=0–1 |match_CRE_ALE=1–1 |match_CRE_AMB=0–0 |match_CRE_BOL=0–3 |match_CRE_BRE=0–1 |match_CRE_GEN=1–2 |match_CRE_JUV=0–0 |match_CRE_LAZ=1–3 |match_CRE_LIV=1–2 |match_CRE_MIL=0–2 |match_CRE_MOD=2–2 |match_CRE_NAP=0–0 |match_CRE_PAD=1–1 |match_CRE_PRO=1–2 |match_CRE_PR2=0–0 |match_CRE_ROM=1–0 |match_CRE_TOR=0–1 |match_CRE_TRI=2–1 |match_GEN_ALE=2–1 |match_GEN_AMB=1–4 |match_GEN_BOL=2–0 |match_GEN_BRE=1–0 |match_GEN_CRE=2–1 |match_GEN_JUV=2–0 |match_GEN_LAZ=4–2 |match_GEN_LIV=2–0 |match_GEN_MIL=2–2 |match_GEN_MOD=2–2 |match_GEN_NAP=2–2 |match_GEN_PAD=8–0 |match_GEN_PRO=6–2 |match_GEN_PR2=1–0 |match_GEN_ROM=3–1 |match_GEN_TOR=1–0 |match_GEN_TRI=2–1 |match_JUV_ALE=2–1 |match_JUV_AMB=1–2 |match_JUV_BOL=2–0 |match_JUV_BRE=0–0 |match_JUV_CRE=4–1 |match_JUV_GEN=0–0 |match_JUV_LAZ=3–1 |match_JUV_LIV=4–1 |match_JUV_MIL=3–1 |match_JUV_MOD=1–0 |match_JUV_NAP=3–2 |match_JUV_PAD=3–1 |match_JUV_PRO=1–0 |match_JUV_PR2=6–1 |match_JUV_ROM=2–1 |match_JUV_TOR=2–0 |match_JUV_TRI=0–1 |match_LAZ_ALE=0–0 |match_LAZ_AMB=1–1 |match_LAZ_BOL=3–0 |match_LAZ_BRE=0–0 |match_LAZ_CRE=6–0 |match_LAZ_GEN=3–0 |match_LAZ_JUV=0–1 |match_LAZ_LIV=3–1 |match_LAZ_MIL=0–0 |match_LAZ_MOD=4–0 |match_LAZ_NAP=0–2 |match_LAZ_PAD=4–0 |match_LAZ_PRO=2–1 |match_LAZ_PR2=3–2 |match_LAZ_ROM=0–1 |match_LAZ_TOR=1–0 |match_LAZ_TRI=0–0 |match_LIV_ALE=2–1 |match_LIV_AMB=1–2 |match_LIV_BOL=0–2 |match_LIV_BRE=5–3 |match_LIV_CRE=1–1 |match_LIV_GEN=3–1 |match_LIV_JUV=1–5 |match_LIV_LAZ=4–0 |match_LIV_MIL=4–1 |match_LIV_MOD=2–2 |match_LIV_NAP=3–0 |match_LIV_PAD=4–3 |match_LIV_PRO=2–1 |match_LIV_PR2=1–1 |match_LIV_ROM=1–0 |match_LIV_TOR=1–0 |match_LIV_TRI=2–0 |match_MIL_ALE=0–1 |match_MIL_AMB=1–2 |match_MIL_BOL=0–1 |match_MIL_BRE=4–1 |match_MIL_CRE=5–2 |match_MIL_GEN=0–2 |match_MIL_JUV=1–1 |match_MIL_LAZ=2–2 |match_MIL_LIV=2–2 |match_MIL_MOD=1–0 |match_MIL_NAP=2–2 |match_MIL_PAD=6–0 |match_MIL_PRO=3–2 |match_MIL_PR2=3–0 |match_MIL_ROM=3–1 |match_MIL_TOR=1–2 |match_MIL_TRI=2–1 |match_MOD_ALE=0–1 |match_MOD_AMB=2–0 |match_MOD_BOL=1–2 |match_MOD_BRE=2–1 |match_MOD_CRE=5–1 |match_MOD_GEN=2–1 |match_MOD_JUV=2–1 |match_MOD_LAZ=0–0 |match_MOD_LIV=6–0 |match_MOD_MIL=1–1 |match_MOD_NAP=0–5 |match_MOD_PAD=0–2 |match_MOD_PRO=2–1 |match_MOD_PR2=1–1 |match_MOD_ROM=1–2 |match_MOD_TOR=2–1 |match_MOD_TRI=2–1 |match_NAP_ALE=3–1 |match_NAP_AMB=3–1 |match_NAP_BOL=2–1 |match_NAP_BRE=1–1 |match_NAP_CRE=3–0 |match_NAP_GEN=1–2 |match_NAP_JUV=2–2 |match_NAP_LAZ=3–0 |match_NAP_LIV=1–1 |match_NAP_MIL=2–1 |match_NAP_MOD=2–1 |match_NAP_PAD=1–0 |match_NAP_PRO=4–2 |match_NAP_PR2=1–1 |match_NAP_ROM=1–1 |match_NAP_TOR=2–0 |match_NAP_TRI=4–1 |match_PAD_ALE=1–3 |match_PAD_AMB=1–2 |match_PAD_BOL=2–3 |match_PAD_BRE=2–1 |match_PAD_CRE=0–1 |match_PAD_GEN=0–0 |match_PAD_JUV=2–1 |match_PAD_LAZ=2–1 |match_PAD_LIV=3–1 |match_PAD_MIL=1–1 |match_PAD_MOD=1–3 |match_PAD_NAP=3–0 |match_PAD_PRO=7–0 |match_PAD_PR2=5–0 |match_PAD_ROM=3–0 |match_PAD_TOR=1–0 |match_PAD_TRI=1–2 |match_PRO_ALE=4–0 |match_PRO_AMB=0–0 |match_PRO_BOL=2–1 |match_PRO_BRE=2–0 |match_PRO_CRE=4–2 |match_PRO_GEN=0–1 |match_PRO_JUV=0–1 |match_PRO_LAZ=0–0 |match_PRO_LIV=5–0 |match_PRO_MIL=2–1 |match_PRO_MOD=2–0 |match_PRO_NAP=3–2 |match_PRO_PAD=0–0 |match_PRO_PR2=1–0 |match_PRO_ROM=6–1 |match_PRO_TOR=1–0 |match_PRO_TRI=1–1 |match_PR2_ALE=2–2 |match_PR2_AMB=1–0 |match_PR2_BOL=2–2 |match_PR2_BRE=2–0 |match_PR2_CRE=3–2 |match_PR2_GEN=3–3 |match_PR2_JUV=1–0 |match_PR2_LAZ=3–1 |match_PR2_LIV=4–1 |match_PR2_MIL=0–1 |match_PR2_MOD=2–1 |match_PR2_NAP=4–0 |match_PR2_PAD=5–1 |match_PR2_PRO=0–0 |match_PR2_ROM=2–0 |match_PR2_TOR=0–2 |match_PR2_TRI=6–0 |match_ROM_ALE=1–1 |match_ROM_AMB=2–0 |match_ROM_BOL=2–2 |match_ROM_BRE=2–1 |match_ROM_CRE=9–0 |match_ROM_GEN=2–0 |match_ROM_JUV=2–3 |match_ROM_LAZ=3–1 |match_ROM_LIV=2–0 |match_ROM_MIL=1–0 |match_ROM_MOD=4–2 |match_ROM_NAP=2–2 |match_ROM_PAD=8–0 |match_ROM_PRO=5–0 |match_ROM_PR2=7–0 |match_ROM_TOR=3–0 |match_ROM_TRI=5–0 |match_TOR_ALE=2–2 |match_TOR_AMB=4–1 |match_TOR_BOL=0–0 |match_TOR_BRE=5–0 |match_TOR_CRE=2–3 |match_TOR_GEN=1–1 |match_TOR_JUV=0–0 |match_TOR_LAZ=1–0 |match_TOR_LIV=3–0 |match_TOR_MIL=0–0 |match_TOR_MOD=0–0 |match_TOR_NAP=1–0 |match_TOR_PAD=3–1 |match_TOR_PRO=7–0 |match_TOR_PR2=5–1 |match_TOR_ROM=1–0 |match_TOR_TRI=4–1 |match_TRI_ALE=1–0 |match_TRI_AMB=1–2 |match_TRI_BOL=0–1 |match_TRI_BRE=1–0 |match_TRI_CRE=4–0 |match_TRI_GEN=0–2 |match_TRI_JUV=0–1 |match_TRI_LAZ=3–3 |match_TRI_LIV=3–0 |match_TRI_MIL=2–2 |match_TRI_MOD=0–1 |match_TRI_NAP=3–4 |match_TRI_PAD=2–1 |match_TRI_PRO=2–1 |match_TRI_PR2=3–1 |match_TRI_ROM=1–1 |match_TRI_TOR=0–1 }} </div> === Sipas xhirove === {| table width=100%  | width=33% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e parë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[6 tetor]] [[1929]]</small>   !!  !! !! !!align=left|<small>[[23 shkurt]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Roma || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-2 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Napoli || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Bologna || align=center|2-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|2-6 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Milan ||-|| align=left| Brescia || align=center|1-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-3 || align=right|Padova ||-|| align=left| Modena || align=center|2-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-2 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Cremonese || align=center|2-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-3 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Genova || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Torino || align=center|1-4 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e katërt'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[27 tetor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[23 mars]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Napoli || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Triestina || align=center|0-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Genova ||-|| align=left| Torino || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|1-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|2-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Modena || align=center|0-6 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Milan ||-|| align=left| Roma || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-3 || align=right|Padova ||-|| align=left| Alessandria || align=center|2-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Brescia || align=center|0-1 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e shtatë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[17 nëntor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[20 prill]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|6-1 || align=right|Ambrosiana ||-|| align=left| Padova || align=center|2-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Triestina || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Genova ||-|| align=left| Alessandria || align=center|2-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Modena || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|6-0 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Cremonese || align=center|3-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-1 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Milan || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Torino || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Roma || align=center|0-7 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e dhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[15 dhjetor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[18 maj]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Juventus || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-2 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Lazio || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|5-2 || align=right|Milan ||-|| align=left| Cremonese || align=center|2-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-2 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Napoli || align=center|2-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|5-1 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Padova || align=center|0-5 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Roma ||-|| align=left| Genova || align=center|1-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Torino ||-|| align=left| Modena || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Livorno || align=center|0-2 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e trebëdhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[12 janar]] [[1930]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[1 qershor]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-1 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Triestina || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|1-5 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-2 || align=right|Milan ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Modena ||-|| align=left| Bologna || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Genova || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Padova ||-|| align=left| Cremonese || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-1 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Livorno || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-3 || align=right|Roma ||-|| align=left| Juventus || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Torino ||-|| align=left| Lazio || align=center|0-1 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e gjashtëmbëdhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[2 shkurt]] [[1930]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[29 qershor]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Brescia || align=center|3-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Genova || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Milan ||-|| align=left| Torino || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Modena ||-|| align=left| Alessandria || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Padova || align=center|0-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Lazio || align=center|2-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Roma ||-|| align=left| Bologna || align=center|2-5 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|1-1 |} | width=33% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e dytë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[13 tetor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[9 mars]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|0-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Triestina || align=center|1-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Genova ||-|| align=left| Lazio || align=center|0-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-5 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Juventus || align=center|1-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Milan ||-|| align=left| Modena || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Brescia || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|0-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|9-0 || align=right|Roma ||-|| align=left| Cremonese || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Torino ||-|| align=left| Padova || align=center|0-1 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e pestë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[3 nëntor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[30 mars]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-3 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Torino || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-2 || align=right|Ambrosiana ||-|| align=left| Cremonese || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Milan || align=center|1-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|6-1 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Modena ||-|| align=left| Genova || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Livorno || align=center|0-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Padova || align=center|0-7 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Roma ||-|| align=left| Brescia || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-3 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Triestina || align=center|0-0 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e tetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[24 nëntor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[27 prill]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-0 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Brescia || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|2-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Milan ||-|| align=left| Lazio || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-5 || align=right|Modena ||-|| align=left| Napoli || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-3 || align=right|Padova ||-|| align=left| Bologna || align=center|2-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|5-0 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Livorno || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Roma ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|0-6 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Torino ||-|| align=left| Juventus || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-2 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Genova || align=center|1-2 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e njëmbëdhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[22 dhjetor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[25 maj]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Torino || align=center|3-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Genova ||-|| align=left| Bologna || align=center|1-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Brescia || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-0 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Padova || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Roma || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Milan ||-|| align=left| Alessandria || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|0-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|0-8 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Modena || align=center|1-2 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e katërmbëdhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[19 janar]] [[1930]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[8 qershor]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Ambrosiana ||-|| align=left| Torino || align=center|1-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Brescia || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Modena || align=center|1-5 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Genova || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-2 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Napoli || align=center|0-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Alessandria || align=center|2-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|6-1 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Roma || align=center|0-5 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Milan || align=center|0-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Padova || align=center|2-1 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e shtatëmbdhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[16 shkurt]] [[1930]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[6 korrik]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Cremonese || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|5-1 || align=right|Ambrosiana ||-|| align=left| Modena || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-0 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Livorno || align=center|3-5 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Genova ||-|| align=left| Milan || align=center|2-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Juventus || align=center|1-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-1 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Triestina || align=center|4-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Padova ||-|| align=left| Roma || align=center|0-8 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|7-0 || align=right|Torino ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|0-1 |} | width=33% valign="top" | {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e tretë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[20 tetor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[16 mars]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Ambrosiana ||-|| align=left| Bologna || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-2 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Padova || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Juventus || align=center|1-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Alessandria || align=center|2-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Modena ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Milan || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Genova || align=center|2-6 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Torino ||-|| align=left| Livorno || align=center|0-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Roma || align=center|0-5 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e gjashtë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[10 nëntor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[13 prill]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Juventus || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Genova || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Milan ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Modena ||-|| align=left| Lazio || align=center|0-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Padova ||-|| align=left| Livorno || align=center|3-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Roma ||-|| align=left| Napoli || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-0 || align=right|Torino ||-|| align=left| Bologna || align=center|1-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|0-6 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e nëntë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[8 dhjetor]] [[1929]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[4 maj]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Ambrosiana ||-|| align=left| Triestina || align=center|2-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-2 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Torino || align=center|0-5 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|8-0 || align=right|Genova ||-|| align=left| Padova || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Juventus ||-|| align=left| Milan || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Roma || align=center|1-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-2 || align=right|Livorno ||-|| align=left| Bologna || align=center|1-6 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Modena ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|0-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-0 || align=right|Napoli ||-|| align=left| Cremonese || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-2 || align=right|Pro Vercelli ||-|| align=left| Alessandria || align=center|2-0 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e dymbëdhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[5 janar]] [[1930]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[29 maj]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Ambrosiana ||-|| align=left| Napoli || align=center|1-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Alessandria || align=center|3-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Cremonese ||-|| align=left| Livorno || align=center|1-1 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Genova ||-|| align=left| Brescia || align=center|1-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Pro Patria || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-2 || align=right|Modena ||-|| align=left| Roma || align=center|2-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-1 || align=right|Padova ||-|| align=left| Milan || align=center|0-6 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|5-1 || align=right|Torino ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|2-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|0-1 || align=right|Triestina ||-|| align=left| Juventus || align=center|0-1 |} {| border=0 cellspacing=0 cellpadding=0 style="font-size: 90%; border-collapse: collapse;" width=80% | colspan=5 bgcolor=#98A1B2 style="border:1px solid #7A8392;" |<div style="text-align: center;"><span style="color:#FFFFFF;">'''Xhiro e pesëmbëdhjetë'''</span></div> |- bgcolor="F5F5F5" ! align=right|<small>[[26 janar]] [[1930]]</small>   !!  !! !!  !! align=left|<small>[[15 qershor]] [[1930]]</small> |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Alessandria ||-|| align=left| Napoli || align=center|1-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|4-1 || align=right|Bologna ||-|| align=left| Cremonese || align=center|3-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-2 || align=right|Brescia ||-|| align=left| Modena || align=center|1-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-4 || align=right|Genova ||-|| align=left| Ambrosiana || align=center|3-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|3-1 || align=right|Lazio ||-|| align=left| Livorno || align=center|0-4 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Milan ||-|| align=left| Triestina || align=center|2-2 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|2-1 || align=right|Padova ||-|| align=left| Juventus || align=center|1-3 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Pro Patria ||-|| align=left| Pro Vercelli || align=center|0-0 |- bgcolor=#FFFFFF |align=center|1-0 || align=right|Torino ||-|| align=left| Roma || align=center|0-3 |} |}{{Seria_A}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.rsssf.com/tablesi/ital30.html All results with goalscorers on RSSSF Website.] [[Kategoria:Sezonet e Serie A]] dw5cmnizodogkquzu0b8jhwjsnpu5fu 10 41281 3026298 3022180 2026-08-17T14:12:18Z Smallem 126080 Bashkëngjitje ngjyre te tabela e brendshme për night-mode përmes Claude AI 3026298 wikitext text/x-wiki {| class="navbox collapsible autocollapse" style="margin:1em auto; font-size: 90%; text-align: center; clear: both; width: auto;" |- ! rowspan="10" | Familjet ! Familja Simpson |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Flanders | [[Ned Flanders|Nedward "Ned" Flanders]]{{·}} [[Maude Flanders]]{{·}} [[Rod and Todd Flanders#Rod Flanders|Rod Flanders]]{{·}} [[Rod and Todd Flanders#Todd Flanders|Todd Flanders]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Van Houten | [[Kirk Van Houten]]{{·}} [[Luann Van Houten]]{{·}} [[Milhouse Van Houten]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Nahasapeemapetilon | [[Apu Nahasapeemapetilon]]{{·}} [[Apu Nahasapeemapetilon|Manjula Nahasapeemapetilon]]{{·}} [[Apu Nahasapeemapetilon|Sanjay Nahasapeemapetilon]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Wiggum | [[Clancy Wiggum]]{{·}} [[Sarah Wiggum]]{{·}} [[Ralph Wiggum]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Hibbert | [[Dr. Julius Hibbert]]{{·}} [[Dr. Julius Hibbert|Bernice Hibbert]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Prince | [[Martin Prince|Martin Prince, Sr.]]{{·}} [[Martin Prince|Martha Prince]]{{·}} [[Martin Prince, Jr.]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Lovejoy | [[Reverend Timothy Lovejoy|Timothy "Tim" Lovejoy]]{{·}} [[Helen Lovejoy]]{{·}} [[Jessica Lovejoy]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Muntz | [[Nelson Muntz]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000" | Familja Spuckler | [[Cletus Spuckler]] ''(Cletus Delroy)''{{·}} [[Brandine Spuckler]] |- ! rowspan="3" | Të tjerë ! Springfield Nuclear Power Plant | [[Montgomery Burns|Charles Montgomery "Monty" Burns]]{{·}} [[Waylon Smithers]]{{·}} [[Carl Carlson]]{{·}} [[Lenny Leonard]] |- ! Springfield Elementary School | [[Seymour Skinner]] ''(Armin Tamzarian)''{{·}} [[Edna Krabappel]]{{·}} [[Groundskeeper Willie]]{{·}} [[Otto Mann]] |- ! Mafia | [[Fat Tony|Marion Anthony "Fat Tony" D'Amico]]{{·}} [[Springfield Mafia#Legs and Louie|Legs]]{{·}} [[Springfield Mafia#Legs and Louie|Louie]] |- align="center" style="font-size: 90%;" |} <noinclude> [[Kategoria:Stampa mediale|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Simpsons|*]] </noinclude> tmjpz82iwmdbkhhidkvfaaelwqp0de8 3026302 3026298 2026-08-17T14:16:14Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki The Simpsons (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026302 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = The Simpsons | title = ''[[Simpsons|The Simpsons]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | above = * [[The Simpsons (franchise)|''The Simpsons'' franchise]] * [[History of The Simpsons|History]] * [[Reception of The Simpsons|Reception]] | group1 = Media | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Lista komplete e Episodeve Simpsons|Episodes]] | list1 = * [[List of The Simpsons episodes (seasons 1–20)|Seasons 1–20]] * [[List of The Simpsons episodes (season 21–present)|Season 21–present]] | group2 = Sezonet | list2 = * [[The Simpsons season 1|1]] * [[The Simpsons season 2|2]] * [[The Simpsons season 3|3]] * [[The Simpsons season 4|4]] * [[The Simpsons season 5|5]] * [[The Simpsons season 6|6]] * [[The Simpsons season 7|7]] * [[The Simpsons season 8|8]] * [[The Simpsons season 9|9]] * [[The Simpsons season 10|10]] * [[The Simpsons season 11|11]] * [[The Simpsons season 12|12]] * [[The Simpsons season 13|13]] * [[The Simpsons season 14|14]] * [[The Simpsons season 15|15]] * [[The Simpsons season 16|16]] * [[The Simpsons season 17|17]] * [[The Simpsons season 18|18]] * [[The Simpsons season 19|19]] * [[The Simpsons season 20|20]] * [[The Simpsons season 21|21]] * [[The Simpsons season 22|22]] * [[The Simpsons season 23|23]] * [[The Simpsons season 24|24]] * [[The Simpsons season 25|25]] * [[The Simpsons season 26|26]] * [[The Simpsons season 27|27]] * [[The Simpsons season 28|28]] * [[The Simpsons season 29|29]] * [[The Simpsons season 30|30]] * [[The Simpsons season 31|31]] * [[The Simpsons season 32|32]] * [[The Simpsons season 33|33]] * [[The Simpsons season 34|34]] * [[The Simpsons season 35|35]] * [[The Simpsons season 36|36]] * [[The Simpsons season 37|37]] * [[The Simpsons season 38|38]] | group3 = Films | list3 = * ''[[The Simpsons Movie]]'' (2007) * ''[[The New Simpsons Movie]]'' (2027) | group4 = Shorts | list4 = {{Navbox|subgroup | list1 = * [[The Simpsons shorts|1980s shorts]] from ''[[The Tracey Ullman Show]]'' ** "[[Good Night (The Simpsons)|Good Night]]" * ''[[The Longest Daycare]]'' (2012) * ''[[Playdate with Destiny]]'' (2020) * [[The Simpsons Balenciaga|''The Simpsons'' {{!}} ''Balenciaga'']] (2021) * ''[[Te Deseo Lo Mejor]]'' (2021) | group2 = [[The Simpsons Disney+ shorts|Disney+<br>shorts]] | list2 = * ''[[The Force Awakens from Its Nap]]'' (2021) * ''[[The Good, the Bart, and the Loki]]'' (2021) * ''[[Plusaversary]]'' (2021) * ''[[When Billie Met Lisa]]'' (2022) * ''[[Welcome to the Club (2022 film)|Welcome to the Club]]'' (2022) * ''[[The Simpsons Meet the Bocellis in "Feliz Navidad"]]'' (2022) * ''[[Rogue Not Quite One]]'' (2023) * ''[[May the 12th Be with You]]'' (2024) * ''[[The Most Wonderful Time of the Year (2024 film)|The Most Wonderful Time of the Year]]'' (2024) }} | group5 = Theme parks | list5 = * [[Springfield (Universal Studios)|Springfield]] * [[The Simpsons Ride|''The Simpsons'' Ride]] * [[Kang & Kodos' Twirl 'n' Hurl]] | group6 = Others | list6 = * [[List of The Simpsons video games|Video games]] * [[List of The Simpsons books|Books]] * [[List of The Simpsons comics|Comics]] ** ''[[Comic Book Guy: The Comic Book|The Death of Comic Book Guy!]]'' * [[The Simpsons discography|Discography]] * ''[[Simpsons Illustrated]]'' * [[World of Springfield]] ** [[List of World of Springfield figures and playsets|List of figures and playsets]] * [[Lego The Simpsons|Lego ''The Simpsons'']] }} | group2 = [[Lista e personazheve të Simpsons|Characters]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Simpson family]]<br />and relatives | list1 = * [[Homer Simpson]] * [[Marge Simpson]] * [[Bart Simpson]] * [[Lisa Simpson]] * [[Maggie Simpson]] * [[Abraham Simpson|Grampa Simpson]] * [[Patty and Selma|Patty and Selma Bouvier]] * [[Santa's Little Helper]] | group2 = [[List of recurring The Simpsons characters|Recurring]] | list2 = * [[Sideshow Bob]] * [[Kent Brockman]] * [[Mr. Burns]] * [[Comic Book Guy]] * [[Duffman]] * [[Fat Tony (The Simpsons)|Fat Tony]] * [[Ned Flanders]] * [[Professor Frink]] * [[Barney Gumble]] * [[Dr. Hibbert]] * [[Lionel Hutz]] * [[Kang and Kodos]] * [[Edna Krabappel]] * [[Krusty the Clown]] * [[Reverend Lovejoy]] * [[Troy McClure]] * [[Nelson Muntz]] * [[Apu Nahasapeemapetilon]] * [[Mayor Quimby]] * [[Principal Skinner]] * [[Waylon Smithers]] * [[Moe Szyslak]] * [[Milhouse Van Houten]] * [[Chief Wiggum]] * [[Ralph Wiggum]] * [[Groundskeeper Willie]] }} | group3 = Production | list3 = * [[List of The Simpsons cast members|Cast members]] * [[List of directors of The Simpsons|Directors]] * [[List of The Simpsons writers|Writers]] * Guest stars ** [[List of The Simpsons guest stars (seasons 1–20)|Seasons 1–20]] ** [[List of The Simpsons guest stars (seasons 21–present)|Seasons 21–present]] * [[Non-English versions of The Simpsons|Non-English versions]] | group4 = Hallmarks | list4 = * [[The Simpsons opening sequence|Opening sequence]] * [[The Simpsons Theme|Main title theme]] * ''[[The Itchy & Scratchy Show]]'' * [[Products produced from The Simpsons|Products]] ** [[Duff Beer]] * "[[D'oh!]]" * "''[[¡Ay, caramba!]]''" * "[[Cheese-eating surrender monkeys]]" | group5 = Locations | list5 = * [[Springfield (The Simpsons)|Springfield]] * [[The Simpsons house]] * [[Kwik-E-Mart]] | group6 = Themes | list6 = * [[Media in The Simpsons|Media]] * [[Politics in The Simpsons|Politics]] * [[Religion in The Simpsons|Religion]] * [[LGBTQ representation in The Simpsons|LGBTQ]] | group7 = Inspired<br>works | list7 = * [[Bibliography of works on The Simpsons|Bibliography]] * ''[[Mr. Burns, a Post-Electric Play]]'' * ''[[MacHomer]]'' * ''[[The Problem with Apu]]'' * "[[The Problem with a Poo]]" * "[[Simpsons Already Did It]]" * "[[Cartoon Wars Part II]]" * ''[[The Samsonadzes]]'' * ''[[The Simpsons 20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!|20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!]]'' | group8 = Related | list8 = * [[alt.tv.simpsons]] ** [[The Simpsons Archive]] * [[Animation Domination]] * [[List of awards and nominations received by The Simpsons|Awards and nominations]] * "[[Black or White]]" * [[Butterfinger#Advertising campaigns|Butterfinger advertisements]] * ''[[CyberWorld]]'' * [[Flanderization]] * [[Frinkiac]] * [[The Simpsons future predictions|Future predictions]] * [[Graggle Simpson]] * [[List of The Simpsons home video releases|Home video releases]] * "[[Monster in the Mirror]]" * [[Ned Flanders Crossing]] * [[Okilly Dokilly]] * [[The Simpsons and Portland, Oregon|Portland, Oregon]] * [[Springfield Doughnut]] | below = * {{icon|category}} [[Kategoria:Simpsons|Category]] * {{icon|portal}} [[Portal:The Simpsons|Portal]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ckzxmc4gbh7r17lopebzurzzonsy57c 3026363 3026302 2026-08-17T16:45:19Z Smallem 126080 Kthim te përmbajtja origjinale shqip (porti i enwiki shtoi lidhje të kuqe) + bashkëvendosje ngjyrash përmes Claude AI 3026363 wikitext text/x-wiki {| class="navbox collapsible autocollapse" style="margin:1em auto; font-size: 90%; text-align: center; clear: both; width: auto;" |- style="background;" ! style="font-size: 110%; background: #FFFF00;color:#000;" colspan="3" | {{tnavbar-collapsible|'''[[Lista e personazheve të Simpsons|Personazhet te Simpsons]] '''|Personazhet te Simpsons}} |- ! rowspan="10" | Familjet ! Familja Simpson | style="text-align: left;" | [[Homer Simpson]]{{·}} [[Bart Simpson]]{{·}} [[Marge Simpson]]{{·}} [[Lisa Simpson]]{{·}} [[Maggie Simpson]]{{·}} [[Abe Simpson]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Flanders | [[Ned Flanders|Nedward "Ned" Flanders]]{{·}} [[Maude Flanders]]{{·}} [[Rod and Todd Flanders#Rod Flanders|Rod Flanders]]{{·}} [[Rod and Todd Flanders#Todd Flanders|Todd Flanders]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Van Houten | [[Kirk Van Houten]]{{·}} [[Luann Van Houten]]{{·}} [[Milhouse Van Houten]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Nahasapeemapetilon | [[Apu Nahasapeemapetilon]]{{·}} [[Apu Nahasapeemapetilon|Manjula Nahasapeemapetilon]]{{·}} [[Apu Nahasapeemapetilon|Sanjay Nahasapeemapetilon]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Wiggum | [[Clancy Wiggum]]{{·}} [[Sarah Wiggum]]{{·}} [[Ralph Wiggum]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Hibbert | [[Dr. Julius Hibbert]]{{·}} [[Dr. Julius Hibbert|Bernice Hibbert]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Prince | [[Martin Prince|Martin Prince, Sr.]]{{·}} [[Martin Prince|Martha Prince]]{{·}} [[Martin Prince, Jr.]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Lovejoy | [[Reverend Timothy Lovejoy|Timothy "Tim" Lovejoy]]{{·}} [[Helen Lovejoy]]{{·}} [[Jessica Lovejoy]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Muntz | [[Nelson Muntz]]<br> |- ! style="background: #DDDDFF;color:#000;" | Familja Spuckler | [[Cletus Spuckler]] ''(Cletus Delroy)''{{·}} [[Brandine Spuckler]] |- ! rowspan="3" | Të tjerë ! Springfield Nuclear Power Plant | [[Montgomery Burns|Charles Montgomery "Monty" Burns]]{{·}} [[Waylon Smithers]]{{·}} [[Carl Carlson]]{{·}} [[Lenny Leonard]] |- ! Springfield Elementary School | [[Seymour Skinner]] ''(Armin Tamzarian)''{{·}} [[Edna Krabappel]]{{·}} [[Groundskeeper Willie]]{{·}} [[Otto Mann]] |- ! Mafia | [[Fat Tony|Marion Anthony "Fat Tony" D'Amico]]{{·}} [[Springfield Mafia#Legs and Louie|Legs]]{{·}} [[Springfield Mafia#Legs and Louie|Louie]] |- align="center" style="font-size: 90%;" |} <noinclude> [[Kategoria:Stampa mediale|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Simpsons|*]] </noinclude> 7t6yg34nnw9izi5i0urtkfkh96jzejh 3026405 3026363 2026-08-17T20:19:54Z Smallem 126080 Njësim me enwiki The Simpsons — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026405 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Personazhet te Simpsons | title = ''[[Simpsons]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | above = * [[Simpsons (franshizë)|''The Simpsons'' franchise]] * [[Historia e Simpsons|History]] * [[Pritja e Simpsons|Reception]] | group1 = Media | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Lista komplete e Episodeve Simpsons|Episodet]] | list1 = * [[Lista e episodeve të Simpsons (sezonet 1–20)|Sezonet 1–20]] * [[Lista e episodeve të Simpsons (sezonet 21–present)|Season 21–present]] | group2 = Sezonet | list2 = * [[Simpsons (sezoni 1)|1]] * [[Simpsons (sezoni 2)|2]] * [[Simpsons (sezoni 3)|3]] * [[Simpsons (sezoni 4)|4]] * [[Simpsons (sezoni 5)|5]] * [[Simpsons (sezoni 6)|6]] * [[Simpsons (sezoni 7)|7]] * [[Simpsons (sezoni 8)|8]] * [[Simpsons (sezoni 9)|9]] * [[Simpsons (sezoni 10)|10]] * [[Simpsons (sezoni 11)|11]] * [[Simpsons (sezoni 12)|12]] * [[Simpsons (sezoni 13)|13]] * [[Simpsons (sezoni 14)|14]] * [[Simpsons (sezoni 15)|15]] * [[Simpsons (sezoni 16)|16]] * [[Simpsons (sezoni 17)|17]] * [[Simpsons (sezoni 18)|18]] * [[Simpsons (sezoni 19)|19]] * [[Simpsons (sezoni 20)|20]] * [[Simpsons (sezoni 21)|21]] * [[Simpsons (sezoni 22)|22]] * [[Simpsons (sezoni 23)|23]] * [[Simpsons (sezoni 24)|24]] * [[Simpsons (sezoni 25)|25]] * [[Simpsons (sezoni 26)|26]] * [[Simpsons (sezoni 27)|27]] * [[Simpsons (sezoni 28)|28]] * [[Simpsons (sezoni 29)|29]] * [[Simpsons (sezoni 30)|30]] * [[Simpsons (sezoni 31)|31]] * [[Simpsons (sezoni 32)|32]] * [[Simpsons (sezoni 33)|33]] * [[Simpsons (sezoni 34)|34]] * [[Simpsons (sezoni 35)|35]] * [[Simpsons (sezoni 36)|36]] * [[Simpsons (sezoni 37)|37]] * [[Simpsons (sezoni 38)|38]] | group3 = Filmat | list3 = * ''[[The Simpsons Movie]]'' (2007) * ''[[The New Simpsons Movie]]'' (2027) | group4 = Shorts | list4 = {{Navbox|subgroup | list1 = * [[The Simpsons shorts|1980s shorts]] from ''[[The Tracey Ullman Show]]'' ** "[[Good Night (The Simpsons)|Good Night]]" * ''[[The Longest Daycare]]'' (2012) * ''[[Playdate with Destiny]]'' (2020) * [[The Simpsons Balenciaga|''The Simpsons'' {{!}} ''Balenciaga'']] (2021) * ''[[Te Deseo Lo Mejor]]'' (2021) | group2 = [[The Simpsons Disney+ shorts|Disney+<br>shorts]] | list2 = * ''[[The Force Awakens from Its Nap]]'' (2021) * ''[[The Good, the Bart, and the Loki]]'' (2021) * ''[[Plusaversary]]'' (2021) * ''[[When Billie Met Lisa]]'' (2022) * ''[[Welcome to the Club (2022 film)|Welcome to the Club]]'' (2022) * ''[[The Simpsons Meet the Bocellis in "Feliz Navidad"]]'' (2022) * ''[[Rogue Not Quite One]]'' (2023) * ''[[May the 12th Be with You]]'' (2024) * ''[[The Most Wonderful Time of the Year (2024 film)|The Most Wonderful Time of the Year]]'' (2024) }} | group5 = Theme parks | list5 = * [[Springfield (Universal Studios)|Springfield]] * [[The Simpsons Ride|''The Simpsons'' Ride]] * [[Kang & Kodos' Twirl 'n' Hurl]] | group6 = Të tjeras | list6 = * [[Lista e video games të Simpsons|Video-lojëra]] * [[Lista e books të Simpsons|Books]] * [[Lista e comics të Simpsons|Comics]] ** ''[[Comic Book Guy: The Comic Book|The Death of Comic Book Guy!]]'' * [[The Simpsons discography|Discography]] * ''[[Simpsons Illustrated]]'' * [[World of Springfield]] ** [[Lista e World of Springfield figures and playsets|List of figures and playsets]] * [[Lego The Simpsons|Lego ''The Simpsons'']] }} | group2 = [[Lista e personazheve të Simpsons|Personazhet]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Simpson family]]<br />and relatives | list1 = * [[Homer Simpson]] * [[Marge Simpson]] * [[Bart Simpson]] * [[Lisa Simpson]] * [[Maggie Simpson]] * [[Abraham Simpson]] * [[Patty and Selma|Patty and Selma Bouvier]] * [[Santa's Little Helper]] | group2 = [[Lista e personazheve të përsëritur te Simpsons|Recurring]] | list2 = * [[Sideshow Bob]] * [[Kent Brockman]] * [[Mr. Burns]] * [[Comic Book Guy]] * [[Duffman]] * [[Fat Tony (The Simpsons)|Fat Tony]] * [[Ned Flanders]] * [[Professor Frink]] * [[Barney Gumble]] * [[Dr. Hibbert]] * [[Lionel Hutz]] * [[Kang and Kodos]] * [[Edna Krabappel]] * [[Krusty the Clown]] * [[Reverend Lovejoy]] * [[Troy McClure]] * [[Nelson Muntz]] * [[Apu Nahasapeemapetilon]] * [[Mayor Quimby]] * [[Principal Skinner]] * [[Waylon Smithers]] * [[Moe Szyslak]] * [[Milhouse Van Houten]] * [[Chief Wiggum]] * [[Ralph Wiggum]] * [[Groundskeeper Willie]] }} | group3 = Production | list3 = * [[Lista e cast members të Simpsons|Cast members]] * [[Lista e directors of The Simpsons|Directors]] * [[Lista e writers të Simpsons|Writers]] * Guest stars ** [[Lista e guest stars (sezoni 1–20) të Simpsons|Sezonet 1–20]] ** [[Lista e guest stars (sezoni 21–present) të Simpsons|Sezonet 21–present]] * [[Non-English versions of The Simpsons|Non-English versions]] | group4 = Hallmarks | list4 = * [[The Simpsons opening sequence|Opening sequence]] * [[The Simpsons Theme|Main title theme]] * ''[[The Itchy & Scratchy Show]]'' * [[Products produced from The Simpsons|Products]] ** [[Duff Beer]] * "[[D'oh!]]" * "''[[¡Ay, caramba!]]''" * "[[Cheese-eating surrender monkeys]]" | group5 = Locations | list5 = * [[Springfield (The Simpsons)|Springfield]] * [[The Simpsons house]] * [[Kwik-E-Mart]] | group6 = Themes | list6 = * [[Media in The Simpsons|Media]] * [[Politics in The Simpsons|Politics]] * [[Religion in The Simpsons|Religion]] * [[LGBTQ representation in The Simpsons|LGBTQ]] | group7 = Inspired<br>works | list7 = * [[Bibliography of works on The Simpsons|Bibliography]] * ''[[Mr. Burns, a Post-Electric Play]]'' * ''[[MacHomer]]'' * ''[[The Problem with Apu]]'' * "[[The Problem with a Poo]]" * "[[Simpsons Already Did It]]" * "[[Cartoon Wars Part II]]" * ''[[The Samsonadzes]]'' * ''[[The Simpsons 20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!|20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!]]'' | group8 = Related | list8 = * [[alt.tv.simpsons]] ** [[The Simpsons Archive]] * [[Animation Domination]] * [[Lista e awards and nominations received by The Simpsons|Awards and nominations]] * "[[Black or White]]" * [[Butterfinger#Advertising campaigns|Butterfinger advertisements]] * ''[[CyberWorld]]'' * [[Flanderization]] * [[Frinkiac]] * [[The Simpsons future predictions|Future predictions]] * [[Graggle Simpson]] * [[Lista e home video releases të Simpsons|Home video releases]] * "[[Monster in the Mirror]]" * [[Ned Flanders Crossing]] * [[Okilly Dokilly]] * [[The Simpsons and Portland, Oregon|Portland, Oregon]] * [[Springfield Doughnut]] | below = * {{icon|category}} [[Kategoria:Simpsons|Category]] * {{icon|portal}} [[Portal:The Simpsons|Portal]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> o19h7h3ligfjf34urb8qmpynt3uevcd 3026479 3026405 2026-08-17T20:53:47Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Personazhet te Simpsons]] te [[Stampa:The Simpsons]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026405 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Personazhet te Simpsons | title = ''[[Simpsons]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | above = * [[Simpsons (franshizë)|''The Simpsons'' franchise]] * [[Historia e Simpsons|History]] * [[Pritja e Simpsons|Reception]] | group1 = Media | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Lista komplete e Episodeve Simpsons|Episodet]] | list1 = * [[Lista e episodeve të Simpsons (sezonet 1–20)|Sezonet 1–20]] * [[Lista e episodeve të Simpsons (sezonet 21–present)|Season 21–present]] | group2 = Sezonet | list2 = * [[Simpsons (sezoni 1)|1]] * [[Simpsons (sezoni 2)|2]] * [[Simpsons (sezoni 3)|3]] * [[Simpsons (sezoni 4)|4]] * [[Simpsons (sezoni 5)|5]] * [[Simpsons (sezoni 6)|6]] * [[Simpsons (sezoni 7)|7]] * [[Simpsons (sezoni 8)|8]] * [[Simpsons (sezoni 9)|9]] * [[Simpsons (sezoni 10)|10]] * [[Simpsons (sezoni 11)|11]] * [[Simpsons (sezoni 12)|12]] * [[Simpsons (sezoni 13)|13]] * [[Simpsons (sezoni 14)|14]] * [[Simpsons (sezoni 15)|15]] * [[Simpsons (sezoni 16)|16]] * [[Simpsons (sezoni 17)|17]] * [[Simpsons (sezoni 18)|18]] * [[Simpsons (sezoni 19)|19]] * [[Simpsons (sezoni 20)|20]] * [[Simpsons (sezoni 21)|21]] * [[Simpsons (sezoni 22)|22]] * [[Simpsons (sezoni 23)|23]] * [[Simpsons (sezoni 24)|24]] * [[Simpsons (sezoni 25)|25]] * [[Simpsons (sezoni 26)|26]] * [[Simpsons (sezoni 27)|27]] * [[Simpsons (sezoni 28)|28]] * [[Simpsons (sezoni 29)|29]] * [[Simpsons (sezoni 30)|30]] * [[Simpsons (sezoni 31)|31]] * [[Simpsons (sezoni 32)|32]] * [[Simpsons (sezoni 33)|33]] * [[Simpsons (sezoni 34)|34]] * [[Simpsons (sezoni 35)|35]] * [[Simpsons (sezoni 36)|36]] * [[Simpsons (sezoni 37)|37]] * [[Simpsons (sezoni 38)|38]] | group3 = Filmat | list3 = * ''[[The Simpsons Movie]]'' (2007) * ''[[The New Simpsons Movie]]'' (2027) | group4 = Shorts | list4 = {{Navbox|subgroup | list1 = * [[The Simpsons shorts|1980s shorts]] from ''[[The Tracey Ullman Show]]'' ** "[[Good Night (The Simpsons)|Good Night]]" * ''[[The Longest Daycare]]'' (2012) * ''[[Playdate with Destiny]]'' (2020) * [[The Simpsons Balenciaga|''The Simpsons'' {{!}} ''Balenciaga'']] (2021) * ''[[Te Deseo Lo Mejor]]'' (2021) | group2 = [[The Simpsons Disney+ shorts|Disney+<br>shorts]] | list2 = * ''[[The Force Awakens from Its Nap]]'' (2021) * ''[[The Good, the Bart, and the Loki]]'' (2021) * ''[[Plusaversary]]'' (2021) * ''[[When Billie Met Lisa]]'' (2022) * ''[[Welcome to the Club (2022 film)|Welcome to the Club]]'' (2022) * ''[[The Simpsons Meet the Bocellis in "Feliz Navidad"]]'' (2022) * ''[[Rogue Not Quite One]]'' (2023) * ''[[May the 12th Be with You]]'' (2024) * ''[[The Most Wonderful Time of the Year (2024 film)|The Most Wonderful Time of the Year]]'' (2024) }} | group5 = Theme parks | list5 = * [[Springfield (Universal Studios)|Springfield]] * [[The Simpsons Ride|''The Simpsons'' Ride]] * [[Kang & Kodos' Twirl 'n' Hurl]] | group6 = Të tjeras | list6 = * [[Lista e video games të Simpsons|Video-lojëra]] * [[Lista e books të Simpsons|Books]] * [[Lista e comics të Simpsons|Comics]] ** ''[[Comic Book Guy: The Comic Book|The Death of Comic Book Guy!]]'' * [[The Simpsons discography|Discography]] * ''[[Simpsons Illustrated]]'' * [[World of Springfield]] ** [[Lista e World of Springfield figures and playsets|List of figures and playsets]] * [[Lego The Simpsons|Lego ''The Simpsons'']] }} | group2 = [[Lista e personazheve të Simpsons|Personazhet]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Simpson family]]<br />and relatives | list1 = * [[Homer Simpson]] * [[Marge Simpson]] * [[Bart Simpson]] * [[Lisa Simpson]] * [[Maggie Simpson]] * [[Abraham Simpson]] * [[Patty and Selma|Patty and Selma Bouvier]] * [[Santa's Little Helper]] | group2 = [[Lista e personazheve të përsëritur te Simpsons|Recurring]] | list2 = * [[Sideshow Bob]] * [[Kent Brockman]] * [[Mr. Burns]] * [[Comic Book Guy]] * [[Duffman]] * [[Fat Tony (The Simpsons)|Fat Tony]] * [[Ned Flanders]] * [[Professor Frink]] * [[Barney Gumble]] * [[Dr. Hibbert]] * [[Lionel Hutz]] * [[Kang and Kodos]] * [[Edna Krabappel]] * [[Krusty the Clown]] * [[Reverend Lovejoy]] * [[Troy McClure]] * [[Nelson Muntz]] * [[Apu Nahasapeemapetilon]] * [[Mayor Quimby]] * [[Principal Skinner]] * [[Waylon Smithers]] * [[Moe Szyslak]] * [[Milhouse Van Houten]] * [[Chief Wiggum]] * [[Ralph Wiggum]] * [[Groundskeeper Willie]] }} | group3 = Production | list3 = * [[Lista e cast members të Simpsons|Cast members]] * [[Lista e directors of The Simpsons|Directors]] * [[Lista e writers të Simpsons|Writers]] * Guest stars ** [[Lista e guest stars (sezoni 1–20) të Simpsons|Sezonet 1–20]] ** [[Lista e guest stars (sezoni 21–present) të Simpsons|Sezonet 21–present]] * [[Non-English versions of The Simpsons|Non-English versions]] | group4 = Hallmarks | list4 = * [[The Simpsons opening sequence|Opening sequence]] * [[The Simpsons Theme|Main title theme]] * ''[[The Itchy & Scratchy Show]]'' * [[Products produced from The Simpsons|Products]] ** [[Duff Beer]] * "[[D'oh!]]" * "''[[¡Ay, caramba!]]''" * "[[Cheese-eating surrender monkeys]]" | group5 = Locations | list5 = * [[Springfield (The Simpsons)|Springfield]] * [[The Simpsons house]] * [[Kwik-E-Mart]] | group6 = Themes | list6 = * [[Media in The Simpsons|Media]] * [[Politics in The Simpsons|Politics]] * [[Religion in The Simpsons|Religion]] * [[LGBTQ representation in The Simpsons|LGBTQ]] | group7 = Inspired<br>works | list7 = * [[Bibliography of works on The Simpsons|Bibliography]] * ''[[Mr. Burns, a Post-Electric Play]]'' * ''[[MacHomer]]'' * ''[[The Problem with Apu]]'' * "[[The Problem with a Poo]]" * "[[Simpsons Already Did It]]" * "[[Cartoon Wars Part II]]" * ''[[The Samsonadzes]]'' * ''[[The Simpsons 20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!|20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!]]'' | group8 = Related | list8 = * [[alt.tv.simpsons]] ** [[The Simpsons Archive]] * [[Animation Domination]] * [[Lista e awards and nominations received by The Simpsons|Awards and nominations]] * "[[Black or White]]" * [[Butterfinger#Advertising campaigns|Butterfinger advertisements]] * ''[[CyberWorld]]'' * [[Flanderization]] * [[Frinkiac]] * [[The Simpsons future predictions|Future predictions]] * [[Graggle Simpson]] * [[Lista e home video releases të Simpsons|Home video releases]] * "[[Monster in the Mirror]]" * [[Ned Flanders Crossing]] * [[Okilly Dokilly]] * [[The Simpsons and Portland, Oregon|Portland, Oregon]] * [[Springfield Doughnut]] | below = * {{icon|category}} [[Kategoria:Simpsons|Category]] * {{icon|portal}} [[Portal:The Simpsons|Portal]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> o19h7h3ligfjf34urb8qmpynt3uevcd 3026501 3026479 2026-08-17T20:54:14Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026501 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = The Simpsons | title = ''[[Simpsons]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | above = * [[Simpsons (franshizë)|''The Simpsons'' franchise]] * [[Historia e Simpsons|History]] * [[Pritja e Simpsons|Reception]] | group1 = Media | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Lista komplete e Episodeve Simpsons|Episodet]] | list1 = * [[Lista e episodeve të Simpsons (sezonet 1–20)|Sezonet 1–20]] * [[Lista e episodeve të Simpsons (sezonet 21–present)|Season 21–present]] | group2 = Sezonet | list2 = * [[Simpsons (sezoni 1)|1]] * [[Simpsons (sezoni 2)|2]] * [[Simpsons (sezoni 3)|3]] * [[Simpsons (sezoni 4)|4]] * [[Simpsons (sezoni 5)|5]] * [[Simpsons (sezoni 6)|6]] * [[Simpsons (sezoni 7)|7]] * [[Simpsons (sezoni 8)|8]] * [[Simpsons (sezoni 9)|9]] * [[Simpsons (sezoni 10)|10]] * [[Simpsons (sezoni 11)|11]] * [[Simpsons (sezoni 12)|12]] * [[Simpsons (sezoni 13)|13]] * [[Simpsons (sezoni 14)|14]] * [[Simpsons (sezoni 15)|15]] * [[Simpsons (sezoni 16)|16]] * [[Simpsons (sezoni 17)|17]] * [[Simpsons (sezoni 18)|18]] * [[Simpsons (sezoni 19)|19]] * [[Simpsons (sezoni 20)|20]] * [[Simpsons (sezoni 21)|21]] * [[Simpsons (sezoni 22)|22]] * [[Simpsons (sezoni 23)|23]] * [[Simpsons (sezoni 24)|24]] * [[Simpsons (sezoni 25)|25]] * [[Simpsons (sezoni 26)|26]] * [[Simpsons (sezoni 27)|27]] * [[Simpsons (sezoni 28)|28]] * [[Simpsons (sezoni 29)|29]] * [[Simpsons (sezoni 30)|30]] * [[Simpsons (sezoni 31)|31]] * [[Simpsons (sezoni 32)|32]] * [[Simpsons (sezoni 33)|33]] * [[Simpsons (sezoni 34)|34]] * [[Simpsons (sezoni 35)|35]] * [[Simpsons (sezoni 36)|36]] * [[Simpsons (sezoni 37)|37]] * [[Simpsons (sezoni 38)|38]] | group3 = Filmat | list3 = * ''[[The Simpsons Movie]]'' (2007) * ''[[The New Simpsons Movie]]'' (2027) | group4 = Shorts | list4 = {{Navbox|subgroup | list1 = * [[The Simpsons shorts|1980s shorts]] from ''[[The Tracey Ullman Show]]'' ** "[[Good Night (The Simpsons)|Good Night]]" * ''[[The Longest Daycare]]'' (2012) * ''[[Playdate with Destiny]]'' (2020) * [[The Simpsons Balenciaga|''The Simpsons'' {{!}} ''Balenciaga'']] (2021) * ''[[Te Deseo Lo Mejor]]'' (2021) | group2 = [[The Simpsons Disney+ shorts|Disney+<br>shorts]] | list2 = * ''[[The Force Awakens from Its Nap]]'' (2021) * ''[[The Good, the Bart, and the Loki]]'' (2021) * ''[[Plusaversary]]'' (2021) * ''[[When Billie Met Lisa]]'' (2022) * ''[[Welcome to the Club (2022 film)|Welcome to the Club]]'' (2022) * ''[[The Simpsons Meet the Bocellis in "Feliz Navidad"]]'' (2022) * ''[[Rogue Not Quite One]]'' (2023) * ''[[May the 12th Be with You]]'' (2024) * ''[[The Most Wonderful Time of the Year (2024 film)|The Most Wonderful Time of the Year]]'' (2024) }} | group5 = Theme parks | list5 = * [[Springfield (Universal Studios)|Springfield]] * [[The Simpsons Ride|''The Simpsons'' Ride]] * [[Kang & Kodos' Twirl 'n' Hurl]] | group6 = Të tjeras | list6 = * [[Lista e video games të Simpsons|Video-lojëra]] * [[Lista e books të Simpsons|Books]] * [[Lista e comics të Simpsons|Comics]] ** ''[[Comic Book Guy: The Comic Book|The Death of Comic Book Guy!]]'' * [[The Simpsons discography|Discography]] * ''[[Simpsons Illustrated]]'' * [[World of Springfield]] ** [[Lista e World of Springfield figures and playsets|List of figures and playsets]] * [[Lego The Simpsons|Lego ''The Simpsons'']] }} | group2 = [[Lista e personazheve të Simpsons|Personazhet]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Simpson family]]<br />and relatives | list1 = * [[Homer Simpson]] * [[Marge Simpson]] * [[Bart Simpson]] * [[Lisa Simpson]] * [[Maggie Simpson]] * [[Abraham Simpson]] * [[Patty and Selma|Patty and Selma Bouvier]] * [[Santa's Little Helper]] | group2 = [[Lista e personazheve të përsëritur te Simpsons|Recurring]] | list2 = * [[Sideshow Bob]] * [[Kent Brockman]] * [[Mr. Burns]] * [[Comic Book Guy]] * [[Duffman]] * [[Fat Tony (The Simpsons)|Fat Tony]] * [[Ned Flanders]] * [[Professor Frink]] * [[Barney Gumble]] * [[Dr. Hibbert]] * [[Lionel Hutz]] * [[Kang and Kodos]] * [[Edna Krabappel]] * [[Krusty the Clown]] * [[Reverend Lovejoy]] * [[Troy McClure]] * [[Nelson Muntz]] * [[Apu Nahasapeemapetilon]] * [[Mayor Quimby]] * [[Principal Skinner]] * [[Waylon Smithers]] * [[Moe Szyslak]] * [[Milhouse Van Houten]] * [[Chief Wiggum]] * [[Ralph Wiggum]] * [[Groundskeeper Willie]] }} | group3 = Production | list3 = * [[Lista e cast members të Simpsons|Cast members]] * [[Lista e directors of The Simpsons|Directors]] * [[Lista e writers të Simpsons|Writers]] * Guest stars ** [[Lista e guest stars (sezoni 1–20) të Simpsons|Sezonet 1–20]] ** [[Lista e guest stars (sezoni 21–present) të Simpsons|Sezonet 21–present]] * [[Non-English versions of The Simpsons|Non-English versions]] | group4 = Hallmarks | list4 = * [[The Simpsons opening sequence|Opening sequence]] * [[The Simpsons Theme|Main title theme]] * ''[[The Itchy & Scratchy Show]]'' * [[Products produced from The Simpsons|Products]] ** [[Duff Beer]] * "[[D'oh!]]" * "''[[¡Ay, caramba!]]''" * "[[Cheese-eating surrender monkeys]]" | group5 = Locations | list5 = * [[Springfield (The Simpsons)|Springfield]] * [[The Simpsons house]] * [[Kwik-E-Mart]] | group6 = Themes | list6 = * [[Media in The Simpsons|Media]] * [[Politics in The Simpsons|Politics]] * [[Religion in The Simpsons|Religion]] * [[LGBTQ representation in The Simpsons|LGBTQ]] | group7 = Inspired<br>works | list7 = * [[Bibliography of works on The Simpsons|Bibliography]] * ''[[Mr. Burns, a Post-Electric Play]]'' * ''[[MacHomer]]'' * ''[[The Problem with Apu]]'' * "[[The Problem with a Poo]]" * "[[Simpsons Already Did It]]" * "[[Cartoon Wars Part II]]" * ''[[The Samsonadzes]]'' * ''[[The Simpsons 20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!|20th Anniversary Special – In 3-D! On Ice!]]'' | group8 = Related | list8 = * [[alt.tv.simpsons]] ** [[The Simpsons Archive]] * [[Animation Domination]] * [[Lista e awards and nominations received by The Simpsons|Awards and nominations]] * "[[Black or White]]" * [[Butterfinger#Advertising campaigns|Butterfinger advertisements]] * ''[[CyberWorld]]'' * [[Flanderization]] * [[Frinkiac]] * [[The Simpsons future predictions|Future predictions]] * [[Graggle Simpson]] * [[Lista e home video releases të Simpsons|Home video releases]] * "[[Monster in the Mirror]]" * [[Ned Flanders Crossing]] * [[Okilly Dokilly]] * [[The Simpsons and Portland, Oregon|Portland, Oregon]] * [[Springfield Doughnut]] | below = * {{icon|category}} [[Kategoria:Simpsons|Category]] * {{icon|portal}} [[Portal:The Simpsons|Portal]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> pplnqqfeu8qg1aezv8xvadi4cio10wn 10 41846 3026634 1429406 2026-08-18T09:21:30Z Smallem 126080 Konvertim në {{Navbox}} standard (heqje e tabelës me stile inline) përmes Claude AI 3026634 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Viti8Artikull | title = Viti8Artikull | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Shekulli {{{4}}}|◄]] * [[Shekulli {{{1}}}]] * [[Shekulli {{{5}}}]] * [[Shekulli {{{6}}}]] * [[Shekulli {{{7}}}|►]] * [[{{{4}}}{{{2}}}0|◄]] * [[{{{8}}}0]] * [[{{{9}}}0]] * [[{{{10}}}0]] * [[{{{1}}}{{{2}}}0]] * [[{{{11}}}0]] * [[{{{12}}}0]] * [[{{{13}}}0]] * [[{{{5}}}{{{2}}}0|►]] * [[{{{4}}}{{{2}}}{{{3}}}|◄◄]] * [[{{{10}}}{{{3}}}|◄]] * [[{{{1}}}{{{2}}}3]] * [[{{{1}}}{{{2}}}4]] * [[{{{1}}}{{{2}}}5]] * [[{{{1}}}{{{2}}}6]] * [[{{{1}}}{{{2}}}7]] * [[:Category:{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}|{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}]] * [[{{{1}}}{{{2}}}9]] * [[{{{11}}}0]] * [[{{{11}}}1]] * [[{{{11}}}2]] * [[{{{11}}}3]] * [[{{{11}}}{{{3}}}|►]] * [[{{{5}}}{{{2}}}{{{3}}}|►►]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]] {{Dokumentacion}} </noinclude> hnikz2g8ltpjhf8wkds33ql9a9kpdzu 3026654 3026634 2026-08-18T09:24:37Z Smallem 126080 Kthim sipas kërkesës përmes Claude AI 3026654 wikitext text/x-wiki <div style="border:1px solid #abaaba;background-color:#f9f9f9;" align="center"> {{VitiKokaArtikull}} [[Shekulli {{{4}}}|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[Shekulli {{{1}}}]] | ◄ '''[[Shekulli {{{5}}}]]''' ► | [[Shekulli {{{6}}}]] <nowiki>|</nowiki> [[Shekulli {{{7}}}|►]]<br /> [[{{{4}}}{{{2}}}0|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{8}}}0]] | [[{{{9}}}0]] | [[{{{10}}}0]] | ◄ '''[[{{{1}}}{{{2}}}0]]''' ► | [[{{{11}}}0]] | [[{{{12}}}0]] | [[{{{13}}}0]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{5}}}{{{2}}}0|►]]<br /> [[{{{4}}}{{{2}}}{{{3}}}|◄◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{10}}}{{{3}}}|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{1}}}{{{2}}}3]] | [[{{{1}}}{{{2}}}4]] | [[{{{1}}}{{{2}}}5]] | [[{{{1}}}{{{2}}}6]] | [[{{{1}}}{{{2}}}7]] | ◄ '''[[:Category:{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}|{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}]]''' ► | [[{{{1}}}{{{2}}}9]] | [[{{{11}}}0]] | [[{{{11}}}1]] | [[{{{11}}}2]] | [[{{{11}}}3]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{11}}}{{{3}}}|►]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{5}}}{{{2}}}{{{3}}}|►►]] </div><div style="margin-bottom:7px;"></div> <noinclude> [[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 7zzlgt27q4gcgznqka3y11ea7yynl24 0 42192 3026626 2986410 2026-08-18T09:16:10Z Smallem 126080 Zëvendësim i stampës vendore me {{Yugoslavia topics}} sipas homologut në enwiki (Informbiro period) përmes Claude AI 3026626 wikitext text/x-wiki <!-- Nëse di të dhëna për anëtarët e listës, shtype emrin, shkruja, shtype Krej Ndryshimet dhe FLMN!--> {{Yugoslavia topics}} Në qershor 1948, me përjashtimin e [[Jugosllavia|Jugosllavisë]] titiste nga organizata e partive të shteteve komunsite-Byroja Informative, përfundimisht prishen marrëdhëniet ndërmjet Rusisë e aleatëve të saj, me Jugosllavinë. Mbetja e Shqipërisë në pozitat proruse nënkuptonte edhe prishjen e domosdoshme me jugosllavët. Ndonëse gjatë kohës së marrëdhënieve të mira në relacionin Tiranë-[[Beogradi|Beograd]] pozita e shqiptarëve në Kosovë dhe në viset tjeta ishte e rëndë, pas prishjes së këtyre marrëdhënieve pozita e tyre përkeqësohet edhe më shumë. Pra, pozita diplomatike e Shqipërisë (atëkohë) e pafavorshme në planin ndërkombëtar, e rëndoj drejtëpërdrejtë edhe pozitën e shqiptarëve të mbetur padrejtësisht në Jugosllavinë e avnojit. Qarqet politike antishqiptare në Jugosllavi dhe veçanërisht UDB-a në krye me serbomadhin A.Rankoviq, duke e shfrytëzuar këtë situatë, riaktualizoi projektin famkeq të [[Vaso Çubrilloviqi|Vaso Çubrilloviçit]] për asgjësimin, asimilimin dhe shpërnguljen me dhunë të shqiptarëve nga trojet e tyre të lashta. Dhuna e terrori i shfrenuar qysh herët, tani i shpërthyer me një egërsi të re (përmes diferencimeve si "informbyroist") fillimisht nisi me kuadrot shqiptare të luftës për të vazhduar pastaj kundër të gjithë shqiptarëve që konsideroheshin armiqë të Jugosllavisë. Shumica e të dënuarve shqiptarë vitet më të rënda të burgut, përveç Idrizovës e Velesit në Maqedoni, Nishit, Beogradit, Pozharevcit... në Serbi, Titogradit në Mal të Zi, Bileqës, Stara Gradishkës, Lepogllavës... në Kroaci, i kaluan më së shumti në sinonimin e ferrit të Dantes në "[[Goli Otok]]", ujdhesë në Adriatikun verilindor (Kroaci). Në këtë ujdhesë të xhveshur e me gurë të thepisur, të burgosurit shqiptarë dhe jo vetëm ata, përjetuan ditët më të tmerrshme të jetës së tyre. Rrëfimet e atyre që kaluan nëpër ferrin e Goli Otokut, dëshmojnë për një trajtim të egër e mizor, të papërsëritshëm në historinë e njerëzimit. Qëllimi ka qenë i qartë: jo vetëm thyerja por shkatërrimi i plotë shpirtëror i çdo të burgosuri. Aty është praktikuar shpesh herë rrahja e të burgosurve në mes vete (të burgosurit e vjetër me ata të rinjtë e porsa ardhur). Pas punëve të rënda e të mundimshme që bënin gjatë ditës, të burgosurit për çdo mbrëmje ishin të detyruar të kalonin nëpër koridorin e gjallë e të "të penduarve" dhe të udëbashëve të çarkëdisur... Në Goli Otok, pra të burgosurit me karakter të thyer e të përbaltur (tipat me imoral) jo vetëm që "vetëqeverisnin" me krejt kampin, por bëheshin edhe xhelatë të atyre që kishin karakter njerëzorë e të pathyeshëm . Ky burg-kamp famkeq u bë edhe varr i shumë të burgosurve, në mesin e të cilëve pati edhe shumë shqiptarë == Viktimat == Viktima të kësaj metode ishin: # '''Rasti Hana'''<br /> Xheladin Shyqri Hana - torturuar dhe vrarë më 15 dhjetor 1948 - bashkautori i dokumenteve të Konferencës së Bujanit dhe së fundi drejtor i gazetës " Rilindja " # '''Rasti Gajrak të Drenicës'''<br />Në maj 1949 në një ekspeditë policore të drejtuar nga udbashët: Çedo Topalloviç dhe Çedo Mijoviç, në rrethana tradhtie, rrethohet njësiti atdhetar prej 6 vetësh në Gajrak të Drenicës dhe me këtë rast vritet: Kryetari i Frontit Popullor për Kosovë, Rifat Latif Berisha, nga fshati Berish - i njohur për qëndresë e urtësi atdhetare. # '''Rasti nënkryetar qeverisë së Maqedonisë'''<br /> Më 1949 torturohet për vdekje, nënkryetari i qeverisë maqedone Nexhat Agolli nga Dibra e Madhe # '''Rasti Sabaudin Gjura'''<br />Në dimrin e vitit 1950 vritet mizorisht Sabaudin Gjura nga Tetova # '''Rasti Patrime në Gjakovë'''<br />Në dimër 1950 u likuidua edhe sekretari i rrethit të Gjakovës Faik Pruthi, Cen Shyqriu, Xhafer Vokshi e shumë të tjerë # '''Rasti i ikjes nga kurthat'''<br /> Për t'i shpëtuar likuidimit fizik shumë kuadra të luftës si: Shaban Haxhia, Mal Sadiku, Fadil Hyseni, Mon Çollaku, Sali Meta, Zekë Ademi, Zenel Hoxha, Sytki Hoxha, Qamil Morina etj. u detyruan të largohen nga Kosova, përkohësisht. # '''Rasti 306 gjykime'''<br />Në vazhdën e terrorit shtetëror, të prirë nga UDB-a, veëtm me 1948 u arrestuan dhe dolën në gjyq 306 shqiptarë, të akuzuar për vepra penale kundër shtetit!! # '''Rasti LNDSH'''<br />Ndonëse në luftën e pakompromis për shkatërrimin e [[Lëvizja Nacional-Demokratike Shqiptare|Lëvizjes Nacional-Demokratike Shqiptare]] (LNDSH) në vitet 1945-1947, OZN-a (pas vitit 1946 UDB-a) persekutoi, burgosi dhe vrau qindra veprimtarë të kësaj organizate, kjo fushatë e egër nuk pushoi, vazhdoi edhe pas vitit 1948. Kështu, në fillim të vitit 1949, në gjyqin e Qarkut në Prishtinë, dënohen 9 anëtarë të LNDSH: Xhavit Gafurri (djali i patriotit të shquar Nazmi Gafurri ), Ahmet Malisheva, Rexhep Kurteshi, Menduh Maksuti, Enver Shala, Mehmet Pozharani, Safie Feta, Igballe Cuni dhe Karolin Fraki. # '''Rasti grupi i Drenicës'''<br />në gjyqin e Qarkut në Prishtinë denohet edhe grupi i Drenicës i përbërë nga 6 anëtarë të Lëvizjes {LDNSh}, si: Hasan Jashari-Likoci, Mehë Zeqiri, Dan Zeqiri, Qerim Rrypi, Halim Rrypi dhe Sylë Berisha. # '''Rasti aksioni "Otkupi"'''<br />Gjatë vitit 1950 u denuan disa grupe të LNDSH dhe veprimtarë tjerë që e kundërshtonin, aksionin e "Otkupit" dhe veprimet diskriminuese ndaj shqiptarëve në tërësi. # '''Rasti Lidhja e Prizrenit grupi I'''<br />Në shkurt 1950 u burgos grupi i LNDSH-s "Lidhja e Prizrenit" i formuar në gjashtëmujorin e dytë të vitit 1949.Ky proces gjyqësor mbahet në Prishtinë nën kryesimin e gjyqtarit Shukri Begiq nga Pazari i Ri Me këtë rast denohen: Shaban Derguti dhe Mustafë Nixha me nga 20 vjet burg të rëndë, Shaban Mazreku dhe Hafez Jakupi poashtu me nga 20 vjet burg të rëndë, Bitër Dehalla, Tomë Mjeda dhe Zekë Bajraktari me nga 17 vjet burg të rëndë, Nezir Hoti me 15 vjet burg të rëndë dhe Ismet Dehiri me 3 vjet burg të rëndë. # '''Rasti Lidhja e Prizrenit grupi II'''<br />Në grupin e dytë të LNDSH-së ”Lidhja e Prizrenit” denohen: Arif Hoxha me 12 vjet burg të rëndë, ndërsa me nga 3 vjet burg të rëndë denohen: Zeki Ahmeti, Isuf Dellova, Islam Fisheri, Zenel Kabashi, Gjokë Spaqi, I brahim Gashi, Ramiz Rexhepi, dhe Shahide Kabashi. .., Shemsedin Gashi, Rexhep Hoti, Malush Duraku, Halim Voci, Bajram Dehiri, Mustafë Derguti, Maliq Gashi e shumë të tjerë. # '''Rasti sabotim të mbledhjes'''<br />Në 6 mujorin e parë të vitit 1950, për sabotim të mbledhjes së "Otkupit" dhe me akuzën si bashkëpunëtor të Sigurimit shqiptar, në Prishtinë e Prizren dënohen: Rizan Bajram Xhoxhaj, nga Vërmica e Prizrenit, Sefer Tafil Elezkurtaj dhe Ibish Avdi Rizanaj nga Zhuri, Xhafer Selmani (Vërmicë), [[Hajdar Bytyqi]] (Piranë), Nazif Hoti (Krushë e Madhe - i ati i Mr. Ukshin Hoti t), Hamit Nuredini, Sali Mehmeti, Haki Malushi, Xheladin Gashi, Vesel Gashi, Avdyl Kryeziu, Ali Kryeziu, Zenun Kryeziu, Mahmut Abazi, Isa Dina, Qamil Çollaku (Zym), Xhafer Idrizi, Afil Afezi, Enver Beluli, Gani - [[Avni Zajmi]] e Naim Zajmi, Muhedin Hadri, Halit Qollaku, Bie Vokshi, Lutfi Spahiu, Arif Randobrava etj. # '''Rasti grupi II Drenicë'''<br />Po atë vit në Prishtinë burgoset dhe dënohet grupi i dytë i Drenicës i përbërë prej 11 anëtarësh të LNDSH, si: Ibrahim Tahiri, Hysen Hyseni, Sylë Mulliqi, Osman Beqiri me nga 10 vjet burg të rëndë, Smajl Ferizi dhe Milazim Hyseni me nga 7 vjet burg të rëndë, Hajredin Sadiku, Nebi Nuredini dhe Fetah Bogiqi me nga 5 vjet burg të rëndë Rashid Obria dhe Hamit Hoda me 15 vjet burg të rëndë (ky i fundit ne burg meqë u zbulua se ishte në shërbim të UDB u bojkotua plotësisht nga anëtarët e LNDSH-s). # '''Rasti Hasan Rema'''<br />Asokohe u dënua edhe Hasan Rema nga Gjakova-me 17 vjet burg të rëndë (z.Rema kishte qëndruar 3 vjet i arratisur në Shqipëri dhe pastaj Sigurimi shqiptar e kapi dhe ia dorëzoi UDB-së në Kosovë!!) # '''Rasti Pejë'''<br />Po atë vit (1950) në Pejë dënohet grupi prej 9 vetash të lëvizjes: Sylë Mehmeti i Rugovës, Sali Kelmendi i Ruhotit, Ali Fetahu i Veriqit, Bekë Tafili i Ruhotit, Ramë Bislimi i Nabërxhanit, Gani Kastrati i Pejës, Salih Hasani dhe Sylë Shala nga Peja, Fatmir Goranci i Gjakovës dhe Ramë (Isuf)Haradinaj i Lubeniqit... Këtë vit u dënuan edhe: Sami Peja, Ibrahim Berisha, Musa Gjuka, Faik Basha, Qazim e Enver Berisha e shumë të tjerë. # '''Rasti Mitrovica'''<br />Në vitin 1951 në Gjykatën e Qarkut në Prishtinë u dënuan 11 anëtarë të LNDSH nga Mitrovica (të arrestuar në shtator 1950). Ky grup përbëhej nga: Bejtulla Sahiti (Gushefc), Hajrullah Halili (Doberlluk), Sinan Alija (Broboniq), Imer Ajeti (Koshtovë), Avdyl Haliti (Rahovë), Shefqet Kamberi (Broboniq), Zejnullah Mehmeti (Lip), Zejnel Shabani (Mikushnicë), Hajzer Ferizi (Qabër), Zeqir Rashidi-Rashica (Studime) dhe Bislim Fazliu (Vidishiq). # '''Rasti grupi III Drenicë'''<br />Gjatë vitit 1952 burgoset dhe në Prishtinë dënohet grupi i tretë i LNDSH nga Drenica, si: Qazim Zogu, Hamdi Gruda, Bajram Dervishi, Abdullah Cakiqi, Isuf Cakiqi, Jakup Biçinca, Smajl Hoxha, Shaqir Hoxha, Idriz Obrija dhe Milazim Gradica. # '''Rasti anë e mbanë '''<br />Në vitet 1949-1953 në Kosovë dhe në viset tjera shqiptare u dënuan më shumë vite burgim edhe shumë veprimtarë të tjerë (në grupe dhe veç e veç) si: Ramiz Osmani, Shefki, Nuhi dhe Musli Osmani, Zylfi Musliu, pastaj - Hamdi Gashi, Ramadan Rexha, Raif Halimi-Cërnica, Xhemil Fluku, Mark Gashi, Ramë Sejdia, Rexhep Dajkoci, Bajram Alija, Rexhep Presheva, Ali Aliu - Presheva, Adem Elshani, Fazli Bega, Kadri Halimi (etnolog), Qamil Luzha, Rexhep Balidemaj (ushtarak nga Martinaj e Gusisë), [[Zekë Bërdynaj|Mulla Zekë Berdynaj]], Sami Peja, Omer Qerkezi, R exhep Rifati, Brahim Gashi, Haxhi Sylejmani, Bajram Zuka, Xhemë Lah Gashi. .. e qindra të tjerë për të cilët kërkohet një studim i veçantë. # '''Rasti Llapi'''<br />Po në vitin 1953 burgoset dhe sipas aktakuzes K 13 R 76/53, denohet grupi i anëtarëve të LNDSH-së nga Llapi: Sabit Kapiti -profesor i Gjimnazit në Podujevë (tani Besianë), Ibrahim Demolli, Xhafer Meta, Nexhmi Sejdiu, Fetah Babatinca, Jusuf Humolli, Shaban Zhjeqi, Shaban Shala, Nuhi Gashi dhe Isuf Ismaili. (Atdhetari Shaban Shala mbytet nga torturat e UDB-së). == 1950-1960 == Në vitet 50-ta dhe 60-ta në Kosovë dhe në viset tjera etnike, kanë vepruar edhe disa grupime politike, të cilat ishin pjesë përbërëse të LNDSH-së, e këto ishin: # “ Vatra Kosovare Nacional-Demokratike Shqiptare ” (VKNDSH); # “ Grupi Demokratik Shqipar Kosova ” (GDSHK); # “ Grupi Shqiptar Revolucionar i Maqedonisë ” (GSHRM); # “ Grupi Demokrat-Indepedent Shqiptar i Kosovës ” (GDISHK); # Grupi – “ Veteranët e Luftës Shqiptare - Rezistenca Malësore ” (GVLSHRM); # ” Shoqëia Demokratike Shqiptare "IsmaIl Qemali" (SHDSH- "I.Q"); # Lidhja e Vardarit - Besa Demokratike Shqiptare (LV-BDSH) dhe # Lidhja Shqiptare e Sharrit (LSHSH). # '''Rasti Tetova'''<br />Pas aktivitetit patriotik, kundër regjimit titist, në vitin 1955 në Tetovë me 10 vjet burg dënohet mësuesi Mehmet Gega, Muharrem Jusufi dhe Abdulla Kalishta. Në vitin 1956 me burgime të rënda dënohen disa intelektualë tjerë nga Tetova dhe Gostivari. # '''Rasti Prishtinë'''<br />Më 1957 denohen edhe 8 anëtarë të LNDSH-së në Prishtinë: Rexhep Latif Abdullahu, Qemal Novokazi, Shemsi Perani, Rexhep Parteshi, Ibrahim Galimuna, Islam Mumxhiu, Vehbi Ruva dhe Kadër Deva. Të gjithë këta denohen me burg në kohëzgjatje prej 2-12 vjet burg të rëndë me përjashtim të Islam Mumxhiut, i cili lirohet. # '''Rasti Prishtinë II'''<br />Po këtë vit burgoset dhe dënohet grupi i dytë 9 anëtarësh nga Prishtina: Nusret Novokazi, Rashid Krasniqi, Osman Krasniqi, Emina Krasniqi, Nikë Kajtazi, Ibrahim Binaku, Fehmi Henci, Neki Shehu dhe Mazllum Novokazi. # '''Rasti Maqedonia'''<br />Në vazhdën e ndjekjeve të atdhetarëve të LNDSH-së, në Shkup burgoset dhe denohet grupi 14 anëtarësh nga Tetova, Gostivari, Dibra e Ohri: Raif Malaziu, Sherafedin Agai, Adnan Agai, Abaz Dukagjini, Burhan Pasholli, Abdurrahman Taravari, Remzi Pustina, Eshref Hoxha, Naxhi Purde, Abdylaziz Taravari, Mevaip Purde, Rifat Palloshi, Hadi Imami dhe Zeqir Lisi # '''Rasti Zagreb'''<br />Në verën e vitit 1960 zbulohet grupi i LNDSH- " Votra Kosovare Nacional-Demokratike Shqiptare " i drejtuar nga Shahin Voca i Shalës së Bajgorës. Kjo organizatë kombëtare u themelua me 6 gusht 1952, ku fillimisht aktivitetin e vet e bëri në Gjimnazin e Mitrovicës dhe në shkollën e Stantërgut për t´u shtri brenda një kohe në Prishtinë, Podujevë, Gjilan, Prizren, Shkup e Tetovë, Pejë, Istog etj. Brenda 8 vitesh VK-NDSH-ja në gjiun e vet organizoi 387 anëtarë besnik. Me rastin e zbulimit nga UDB-a arrestohen dhe dënohen 21 anëtarë, prej tyre 4 veta denohen në Gjyqin ushtarak të Zagrebit. ## '''Rasti Prishtin-Prizren'''<br />Gjykata e Qarkut në Prishtinë dhe ajo në Prizren dënuan 17 veta: Ragip Sadikun, Bajram Gashin, Hasan Rexhën, Bislim Fazliun, Muharrem Hysenin, Luz Pacolin, Nuhi Pretenin, Biliall Ramën, Hilmi Badallajn, Ali Isufin, Rraman Jasharin, Ramë Dibranin, Niman Shalën, Sinan Sinanin, Musli Rexhepin, Ibrahim Metajn dhe Niman Kajtazin. ## '''Rasti Zagreb II'''<br />Ndërkaq në Zagreb më [[25 shkurt]] [[1961]] në bazë të aktvendimit nr.IK 21/60, gjyqi ushtarak denon: Emin Fazliun me 8 vite burg të rëndë, Baki Dullovin me 2 vjet e 6 muaj, Mehmet Trepçën me 2 vjet dhe Hilmi Ajvazin me 9 muaj burg. == Burimi i të dhënave == * [https://web.archive.org/web/20070928162953/http://forum.kosova.de/forum/reply.php?topic=12563&forum=1&post=296945&quote=1 Kush u vra e u dënua nga UDB-ja... gjatë viteve 1950-1960] - postim në rrjetë nga Sheradin Berisha më 2005-02-27 14:54. [[Kategoria:Rasti informbyroisti| ]] [[Kategoria:Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë]] [[Kategoria:BRSS]] 8o5yqm3j9yl5l4mqeg0spzqa7146c18 10 43961 3026657 1427981 2026-08-18T09:31:33Z Smallem 126080 Njësim me enwiki UEFA Euro 2000 qualifying përmes Claude AI 3026657 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Euro 2000 grupet kualifikuese |title = [[Eliminatoret e Kampionatit Evropian të Futbollit 2000]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * Grupi stage ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 1|Grupi 1]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 2|Grupi 2]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 3|Grupi 3]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 4|Grupi 4]] *** [[Russia v Ukraine (Eliminatoret e Euro 2000)|Russia v Ukraine]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 5|Grupi 5]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 6|Grupi 6]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 7|Grupi 7]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 8|Grupi 8]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2000 kualifikimet Grupi 9|Grupi 9]] * [[Eliminatoret e Euro 2000 play-offs|Plejofs]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 983j3qr0vlw6stomlbmaewwsij4ysmr 10 44379 3026452 2341912 2026-08-17T20:52:51Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Roman emperors — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026452 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Dinastia Ilire në Romë | title = [[Lista e Perandorëve Romakë|Roman]] and [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Byzantine emperors]] and empresses regnant | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | group1 = [[Principati (Roma)]]<br />27 BC – AD 235 | list1 = * [[Augusti]] * [[Tiberi]] * [[Caligula]] * [[Klaudi]] * [[Neroni]] * [[Galba]] * [[Otoni]] * [[Vitellius]] * [[Vespaziani]] * [[Titi]] * [[Domitian]] * [[Nerva]] * [[Trajani]] * [[Adriani]] * [[Antonin Piu]] * [[Mark Aureli]] * [[Lucius Verus]] * [[Komodi]] * [[Pertinaksi]] * [[Didius Juliani]] * [[Septim Severi]] * [[Karakala]] * [[Geta (emperor)|Geta]] * [[Makrini]] (w. ''[[Diadumeniani]]'') * [[Elagabali]] * [[Aleksandër Severi]] | group2 = [[Crisis of the Third Century|Crisis]]<br />235–284 | list2 = * [[Maximinus Thrax|Maximinus I]] * [[Gordian I]] * [[Gordian II]] * [[Pupieni]] * [[Balbinus]] * [[Gordian III]] * [[Filip Arabi|Philip I]] (w. ''[[Philip II (Roman emperor)|Philip II]]'') * [[Deciu]] (w. ''[[Hereni]]'') * <u>[[Licinian]]</u> * [[Trebonianus Gallus]] (w. ''[[Hostiliani]]'' & ''[[Volusianus]]'') * [[Aemilianus]] * <u>[[Silbannacus]]</u> (?) * [[Valerian (emperor)|Valerian]] * [[Galieni]] (w. ''[[Saloninus]]'') * [[Klaudi II|Claudius II]] * [[Kuintili]] * [[Aureliani]] * [[Tacitus (emperor)|Tacitus]] * [[Floriani]] * [[Probi|Probus]] * [[Karusi]] * [[Carinus]] * [[Numerian]] | group3 = [[Later Roman Empire]]<br />284–641 | list3 = * [[Diokleciani]] * [[Maksimiani]] * [[Galeriu]] * [[Konstanc Klori|Constantius I]] * [[Severi II]] * [[Kostandini i Madh|Constantine I]] * <u>[[Maxentius]]</u> * <u>[[Domitius Alexander]]</u> * [[Licini]] * [[Maksimin Daja|Maximinus II]] * [[Valerius Valens]] * [[Martinian (emperor)|Martinian]] * [[Konstantini II|Constantine II]] * [[Konstanci II]] * [[Konstansi|Constans I]] * <u>[[Magnentius]]</u> * <u>[[Nepotianus]]</u> * <u>[[Vetrani]]</u> * [[Juliani|Julian]] * [[Joviani|Jovian]] * [[Valentiniani I]] * [[Valensi]] * <u>[[Procopius (usurper)|Procopius]]</u> * [[Graciani]] * [[Teodosi I]] * [[Valentiniani II]] * [[Magnus Maximus]] (w. ''[[Victor (emperor)|Victor]]'') * <u>[[Eugjeni]]</u> {{Navbox|subgroup |group1 = [[Perandoria Romake Perëndimore|Western Empire]]<br />395–476 |list1 = * [[Honorius]] * [[Constantine III (Western Roman emperor)|Constantine III]] (w. ''[[Constans II (son of Constantine III)|Constans II]]'') * <u>[[Priscus Attalus]]</u> * [[Konstanci III]] * <u>[[Joannes]]</u> * [[Valentiniani III]] * <u>[[Petronius Maximus]]</u> * <u>[[Avitus]]</u> * [[Majorian]] * <u>[[Libius Severus|Severus III]]</u> * [[Antemiusi]] * <u>[[Olybrius]]</u> * <u>[[Glycerius]]</u> * [[Julius Nepos]] * <u>[[Romulus Augustulus]]</u> |group2 = [[Perandoria Bizantine|Eastern Empire]]<br />395–641 |list2 = * [[Arkadi]] * [[Teodosi II]] * [[Marciani]] * [[Leo I (emperor)|Leo I]] * [[Leoni i II|Leo II]] * [[Zeno|Zeno]] * [[Basiliscus]] (w. ''[[Marcus (son of Basiliscus)|Marcus]]'') * [[Anastasi I|Anastasius I]] * [[Justini I]] * [[Justiniani I]] * [[Justini II]] * [[Tiberi II Konstandini]] * [[Maurice (emperor)|Maurice]] (w. ''[[Theodosius (son of Maurice)|Theodosius]]'') * [[Flavio Fokasi]] * [[Herakleosi]] }} | group4 = [[Perandoria Bizantine|Eastern/<br />Byzantine Empire]]<br />641–1453 | list4 = * [[Heraclius Constantine|Constantine III]] * [[Heraclonas]] (w. ''[[David (son of Heraclius)|Tiberius]]'') * [[Konstansi II]] * [[Constantine IV]] (w. ''[[Heraclius (son of Constans II)|Heraclius]]'' & ''[[Tiberius (son of Constans II)|Tiberius]]'') * [[Justinian II]] * [[Leontio]] * [[Tiberius III]] * [[Justinian II]] (w. ''[[Tiberius (son of Justinian II)|Tiberius IV]]'') * [[Philippicus]] * [[Anastasius II (emperor)|Anastasius II]] * [[Teodosi III]] * [[Leo III the Isaurian|Leo III]] * [[Constantine V]] * <u>[[Artabasdos]]</u> (w. ''<u>[[Nikephoros (son of Artabasdos)|Nikephoros]]</u>'') * [[Leo IV the Khazar|Leo IV]] * [[Constantine VI]] * [[Irene of Athens|Irene]] * [[Nikephoros I]] * [[Staurakios]] * [[Michael I Rangabe]] (w. ''[[Theophylact (son of Michael I)|Theophylact]]'' & ''[[Staurakios (son of Michael I)|Staurakios]]'') * [[Leo V the Armenian|Leo V]] (w. ''[[Constantine (son of Leo V)|Constantine]]'') * [[Michael II]] * [[Theophilos (emperor)|Theophilos]] (w. ''[[Constantine (son of Theophilos)|Constantine]]'') * [[Michael III]] (w. ''[[Thekla (daughter of Theophilos)|Thekla]]'') * [[Basil I]] (w. ''[[Constantine (son of Basil I)|Constantine]]'') * [[Leoni VI i Dituri|Leo VI]] * [[Alexander (Byzantine emperor)|Alexander]] * [[Kostandini VII Purpurogjeniti]] * [[Romanos I Lekapenos]] (w. ''[[Christopher Lekapenos|Christopher]]'', ''[[Romanos Lekapenos (grandson of Romanos I)|Romanos]]'' (?), ''[[Stephen Lekapenos|Stephen]]'' & ''[[Constantine Lekapenos]]'') * [[Romanos II]] * [[Nikephoros II Phokas]] * [[John I Tzimiskes]] * [[Basili II]] * [[Constantine VIII]] * [[Zoe Porphyrogenita|Zoe]] * [[Romanos III Argyros]] * [[Michael IV the Paphlagonian|Michael IV]] * [[Michael V Kalaphates|Michael V]] * [[Constantine IX Monomachos]] * [[Theodora Porphyrogenita|Theodora]] * [[Michael VI Bringas]] * [[Isaac I Komnenos]] * [[Constantine X Doukas]] * [[Eudokia Makrembolitissa]] * [[Romanos IV Diogenes]] (w. ''[[Leo Diogenes|Leo]]'' & ''[[Nikephoros Diogenes|Nikephoros]]'') * [[Michael VII Doukas]] (w. ''[[Andronikos Doukas (co-emperor)|Andronikos]]'', ''[[Konstantios Doukas|Konstantios]]'' & ''[[Constantine Doukas (co-emperor)|Constantine Doukas]]'') * [[Nikephoros III Botaneiates]] * [[Aleksi I Komneni]] * [[John II Komnenos]] (w. ''[[Alexios Komnenos (co-emperor)|Alexios]]'') * [[Manuel I Komnenos]] * [[Alexios II Komnenos]] * [[Andronikos I Komnenos]] (w. ''[[John Komnenos (son of Andronikos I)|John]]'') * [[Isaac II Angelos]] * [[Alexios III Angelos]] * <u>[[John Komnenos the Fat|John Komnenos]]</u> * [[Aleksi i IV Angjelo]] * [[Alexios V Doukas]] * [[Theodore I Laskaris]] (w. ''[[Nicholas Laskaris (son of Theodore I)|Nicholas]]'') * [[John III Vatatzes]] * [[Theodore II Laskaris]] * [[John IV Doukas Laskaris]] * [[Michael VIII Palaiologos]] * [[Andronikos II Palaiologos]] (w. ''[[Irene of Montferrat|Irene]]'') * [[Michael IX Palaiologos]] * [[Androniku III Paleologu]] * [[John V Palaiologos]] (w. ''[[Anna of Savoy|Anna]]'') * [[Joan VI Kantakuzeni]] (w. ''[[Matthew Kantakouzenos|Matthew]]'') * [[Andronikos IV Palaiologos]] * [[John VII Palaiologos]] (w. ''[[Andronikos V Palaiologos|Andronikos V]]'') * [[Manuel II Palaiologos]] * [[John VIII Palaiologos]] * [[Constantine XI Palaiologos]] | group5 = Related | list5 = <!-- Including only those who are generally regarded to share continuity with the Roman line of emperors, omitting rulers typically not seen as "Roman" or "Byzantine" by modern historians, such as the Holy Perandorët romakë, Latin emperors and Bulgarian emperors --> * [[Gallic Empire|Gallic emperors]] (260–274) * [[Lista e Palmyrene monarchs|Palmyrene emperors]] (271–273) * [[Carausian revolt|Britannic emperors]] (286–296) * [[Lista e Trapezuntine emperors|Trapezuntine emperors]] (1204–1461) * [[Empire of Thessalonica|Thessalonian emperors]] (1224–1242) * [[Lista e Roman and Byzantine empresses|Empresses]] * [[Lista e Augustae|Augustae]] * [[Roman usurper|Usurpers]] ** [[Lista e Roman usurpers|Classical]] ** [[Lista e Byzantine usurpers|Eastern]] | below = Italics indicates a junior co-emperor, underlining indicates an emperor variously regarded as either legitimate or a usurper }}__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__ <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> q0a59r7fja117ll7a17pc7nxm3r98hi 3026457 3026452 2026-08-17T20:53:27Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Dinastia Ilire në Romë]] te [[Stampa:Roman emperors]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026452 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Dinastia Ilire në Romë | title = [[Lista e Perandorëve Romakë|Roman]] and [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Byzantine emperors]] and empresses regnant | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | group1 = [[Principati (Roma)]]<br />27 BC – AD 235 | list1 = * [[Augusti]] * [[Tiberi]] * [[Caligula]] * [[Klaudi]] * [[Neroni]] * [[Galba]] * [[Otoni]] * [[Vitellius]] * [[Vespaziani]] * [[Titi]] * [[Domitian]] * [[Nerva]] * [[Trajani]] * [[Adriani]] * [[Antonin Piu]] * [[Mark Aureli]] * [[Lucius Verus]] * [[Komodi]] * [[Pertinaksi]] * [[Didius Juliani]] * [[Septim Severi]] * [[Karakala]] * [[Geta (emperor)|Geta]] * [[Makrini]] (w. ''[[Diadumeniani]]'') * [[Elagabali]] * [[Aleksandër Severi]] | group2 = [[Crisis of the Third Century|Crisis]]<br />235–284 | list2 = * [[Maximinus Thrax|Maximinus I]] * [[Gordian I]] * [[Gordian II]] * [[Pupieni]] * [[Balbinus]] * [[Gordian III]] * [[Filip Arabi|Philip I]] (w. ''[[Philip II (Roman emperor)|Philip II]]'') * [[Deciu]] (w. ''[[Hereni]]'') * <u>[[Licinian]]</u> * [[Trebonianus Gallus]] (w. ''[[Hostiliani]]'' & ''[[Volusianus]]'') * [[Aemilianus]] * <u>[[Silbannacus]]</u> (?) * [[Valerian (emperor)|Valerian]] * [[Galieni]] (w. ''[[Saloninus]]'') * [[Klaudi II|Claudius II]] * [[Kuintili]] * [[Aureliani]] * [[Tacitus (emperor)|Tacitus]] * [[Floriani]] * [[Probi|Probus]] * [[Karusi]] * [[Carinus]] * [[Numerian]] | group3 = [[Later Roman Empire]]<br />284–641 | list3 = * [[Diokleciani]] * [[Maksimiani]] * [[Galeriu]] * [[Konstanc Klori|Constantius I]] * [[Severi II]] * [[Kostandini i Madh|Constantine I]] * <u>[[Maxentius]]</u> * <u>[[Domitius Alexander]]</u> * [[Licini]] * [[Maksimin Daja|Maximinus II]] * [[Valerius Valens]] * [[Martinian (emperor)|Martinian]] * [[Konstantini II|Constantine II]] * [[Konstanci II]] * [[Konstansi|Constans I]] * <u>[[Magnentius]]</u> * <u>[[Nepotianus]]</u> * <u>[[Vetrani]]</u> * [[Juliani|Julian]] * [[Joviani|Jovian]] * [[Valentiniani I]] * [[Valensi]] * <u>[[Procopius (usurper)|Procopius]]</u> * [[Graciani]] * [[Teodosi I]] * [[Valentiniani II]] * [[Magnus Maximus]] (w. ''[[Victor (emperor)|Victor]]'') * <u>[[Eugjeni]]</u> {{Navbox|subgroup |group1 = [[Perandoria Romake Perëndimore|Western Empire]]<br />395–476 |list1 = * [[Honorius]] * [[Constantine III (Western Roman emperor)|Constantine III]] (w. ''[[Constans II (son of Constantine III)|Constans II]]'') * <u>[[Priscus Attalus]]</u> * [[Konstanci III]] * <u>[[Joannes]]</u> * [[Valentiniani III]] * <u>[[Petronius Maximus]]</u> * <u>[[Avitus]]</u> * [[Majorian]] * <u>[[Libius Severus|Severus III]]</u> * [[Antemiusi]] * <u>[[Olybrius]]</u> * <u>[[Glycerius]]</u> * [[Julius Nepos]] * <u>[[Romulus Augustulus]]</u> |group2 = [[Perandoria Bizantine|Eastern Empire]]<br />395–641 |list2 = * [[Arkadi]] * [[Teodosi II]] * [[Marciani]] * [[Leo I (emperor)|Leo I]] * [[Leoni i II|Leo II]] * [[Zeno|Zeno]] * [[Basiliscus]] (w. ''[[Marcus (son of Basiliscus)|Marcus]]'') * [[Anastasi I|Anastasius I]] * [[Justini I]] * [[Justiniani I]] * [[Justini II]] * [[Tiberi II Konstandini]] * [[Maurice (emperor)|Maurice]] (w. ''[[Theodosius (son of Maurice)|Theodosius]]'') * [[Flavio Fokasi]] * [[Herakleosi]] }} | group4 = [[Perandoria Bizantine|Eastern/<br />Byzantine Empire]]<br />641–1453 | list4 = * [[Heraclius Constantine|Constantine III]] * [[Heraclonas]] (w. ''[[David (son of Heraclius)|Tiberius]]'') * [[Konstansi II]] * [[Constantine IV]] (w. ''[[Heraclius (son of Constans II)|Heraclius]]'' & ''[[Tiberius (son of Constans II)|Tiberius]]'') * [[Justinian II]] * [[Leontio]] * [[Tiberius III]] * [[Justinian II]] (w. ''[[Tiberius (son of Justinian II)|Tiberius IV]]'') * [[Philippicus]] * [[Anastasius II (emperor)|Anastasius II]] * [[Teodosi III]] * [[Leo III the Isaurian|Leo III]] * [[Constantine V]] * <u>[[Artabasdos]]</u> (w. ''<u>[[Nikephoros (son of Artabasdos)|Nikephoros]]</u>'') * [[Leo IV the Khazar|Leo IV]] * [[Constantine VI]] * [[Irene of Athens|Irene]] * [[Nikephoros I]] * [[Staurakios]] * [[Michael I Rangabe]] (w. ''[[Theophylact (son of Michael I)|Theophylact]]'' & ''[[Staurakios (son of Michael I)|Staurakios]]'') * [[Leo V the Armenian|Leo V]] (w. ''[[Constantine (son of Leo V)|Constantine]]'') * [[Michael II]] * [[Theophilos (emperor)|Theophilos]] (w. ''[[Constantine (son of Theophilos)|Constantine]]'') * [[Michael III]] (w. ''[[Thekla (daughter of Theophilos)|Thekla]]'') * [[Basil I]] (w. ''[[Constantine (son of Basil I)|Constantine]]'') * [[Leoni VI i Dituri|Leo VI]] * [[Alexander (Byzantine emperor)|Alexander]] * [[Kostandini VII Purpurogjeniti]] * [[Romanos I Lekapenos]] (w. ''[[Christopher Lekapenos|Christopher]]'', ''[[Romanos Lekapenos (grandson of Romanos I)|Romanos]]'' (?), ''[[Stephen Lekapenos|Stephen]]'' & ''[[Constantine Lekapenos]]'') * [[Romanos II]] * [[Nikephoros II Phokas]] * [[John I Tzimiskes]] * [[Basili II]] * [[Constantine VIII]] * [[Zoe Porphyrogenita|Zoe]] * [[Romanos III Argyros]] * [[Michael IV the Paphlagonian|Michael IV]] * [[Michael V Kalaphates|Michael V]] * [[Constantine IX Monomachos]] * [[Theodora Porphyrogenita|Theodora]] * [[Michael VI Bringas]] * [[Isaac I Komnenos]] * [[Constantine X Doukas]] * [[Eudokia Makrembolitissa]] * [[Romanos IV Diogenes]] (w. ''[[Leo Diogenes|Leo]]'' & ''[[Nikephoros Diogenes|Nikephoros]]'') * [[Michael VII Doukas]] (w. ''[[Andronikos Doukas (co-emperor)|Andronikos]]'', ''[[Konstantios Doukas|Konstantios]]'' & ''[[Constantine Doukas (co-emperor)|Constantine Doukas]]'') * [[Nikephoros III Botaneiates]] * [[Aleksi I Komneni]] * [[John II Komnenos]] (w. ''[[Alexios Komnenos (co-emperor)|Alexios]]'') * [[Manuel I Komnenos]] * [[Alexios II Komnenos]] * [[Andronikos I Komnenos]] (w. ''[[John Komnenos (son of Andronikos I)|John]]'') * [[Isaac II Angelos]] * [[Alexios III Angelos]] * <u>[[John Komnenos the Fat|John Komnenos]]</u> * [[Aleksi i IV Angjelo]] * [[Alexios V Doukas]] * [[Theodore I Laskaris]] (w. ''[[Nicholas Laskaris (son of Theodore I)|Nicholas]]'') * [[John III Vatatzes]] * [[Theodore II Laskaris]] * [[John IV Doukas Laskaris]] * [[Michael VIII Palaiologos]] * [[Andronikos II Palaiologos]] (w. ''[[Irene of Montferrat|Irene]]'') * [[Michael IX Palaiologos]] * [[Androniku III Paleologu]] * [[John V Palaiologos]] (w. ''[[Anna of Savoy|Anna]]'') * [[Joan VI Kantakuzeni]] (w. ''[[Matthew Kantakouzenos|Matthew]]'') * [[Andronikos IV Palaiologos]] * [[John VII Palaiologos]] (w. ''[[Andronikos V Palaiologos|Andronikos V]]'') * [[Manuel II Palaiologos]] * [[John VIII Palaiologos]] * [[Constantine XI Palaiologos]] | group5 = Related | list5 = <!-- Including only those who are generally regarded to share continuity with the Roman line of emperors, omitting rulers typically not seen as "Roman" or "Byzantine" by modern historians, such as the Holy Perandorët romakë, Latin emperors and Bulgarian emperors --> * [[Gallic Empire|Gallic emperors]] (260–274) * [[Lista e Palmyrene monarchs|Palmyrene emperors]] (271–273) * [[Carausian revolt|Britannic emperors]] (286–296) * [[Lista e Trapezuntine emperors|Trapezuntine emperors]] (1204–1461) * [[Empire of Thessalonica|Thessalonian emperors]] (1224–1242) * [[Lista e Roman and Byzantine empresses|Empresses]] * [[Lista e Augustae|Augustae]] * [[Roman usurper|Usurpers]] ** [[Lista e Roman usurpers|Classical]] ** [[Lista e Byzantine usurpers|Eastern]] | below = Italics indicates a junior co-emperor, underlining indicates an emperor variously regarded as either legitimate or a usurper }}__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__ <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> q0a59r7fja117ll7a17pc7nxm3r98hi 3026491 3026457 2026-08-17T20:54:05Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026491 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Roman emperors | title = [[Lista e Perandorëve Romakë|Roman]] and [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Byzantine emperors]] and empresses regnant | listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | group1 = [[Principati (Roma)]]<br />27 BC – AD 235 | list1 = * [[Augusti]] * [[Tiberi]] * [[Caligula]] * [[Klaudi]] * [[Neroni]] * [[Galba]] * [[Otoni]] * [[Vitellius]] * [[Vespaziani]] * [[Titi]] * [[Domitian]] * [[Nerva]] * [[Trajani]] * [[Adriani]] * [[Antonin Piu]] * [[Mark Aureli]] * [[Lucius Verus]] * [[Komodi]] * [[Pertinaksi]] * [[Didius Juliani]] * [[Septim Severi]] * [[Karakala]] * [[Geta (emperor)|Geta]] * [[Makrini]] (w. ''[[Diadumeniani]]'') * [[Elagabali]] * [[Aleksandër Severi]] | group2 = [[Crisis of the Third Century|Crisis]]<br />235–284 | list2 = * [[Maximinus Thrax|Maximinus I]] * [[Gordian I]] * [[Gordian II]] * [[Pupieni]] * [[Balbinus]] * [[Gordian III]] * [[Filip Arabi|Philip I]] (w. ''[[Philip II (Roman emperor)|Philip II]]'') * [[Deciu]] (w. ''[[Hereni]]'') * <u>[[Licinian]]</u> * [[Trebonianus Gallus]] (w. ''[[Hostiliani]]'' & ''[[Volusianus]]'') * [[Aemilianus]] * <u>[[Silbannacus]]</u> (?) * [[Valerian (emperor)|Valerian]] * [[Galieni]] (w. ''[[Saloninus]]'') * [[Klaudi II|Claudius II]] * [[Kuintili]] * [[Aureliani]] * [[Tacitus (emperor)|Tacitus]] * [[Floriani]] * [[Probi|Probus]] * [[Karusi]] * [[Carinus]] * [[Numerian]] | group3 = [[Later Roman Empire]]<br />284–641 | list3 = * [[Diokleciani]] * [[Maksimiani]] * [[Galeriu]] * [[Konstanc Klori|Constantius I]] * [[Severi II]] * [[Kostandini i Madh|Constantine I]] * <u>[[Maxentius]]</u> * <u>[[Domitius Alexander]]</u> * [[Licini]] * [[Maksimin Daja|Maximinus II]] * [[Valerius Valens]] * [[Martinian (emperor)|Martinian]] * [[Konstantini II|Constantine II]] * [[Konstanci II]] * [[Konstansi|Constans I]] * <u>[[Magnentius]]</u> * <u>[[Nepotianus]]</u> * <u>[[Vetrani]]</u> * [[Juliani|Julian]] * [[Joviani|Jovian]] * [[Valentiniani I]] * [[Valensi]] * <u>[[Procopius (usurper)|Procopius]]</u> * [[Graciani]] * [[Teodosi I]] * [[Valentiniani II]] * [[Magnus Maximus]] (w. ''[[Victor (emperor)|Victor]]'') * <u>[[Eugjeni]]</u> {{Navbox|subgroup |group1 = [[Perandoria Romake Perëndimore|Western Empire]]<br />395–476 |list1 = * [[Honorius]] * [[Constantine III (Western Roman emperor)|Constantine III]] (w. ''[[Constans II (son of Constantine III)|Constans II]]'') * <u>[[Priscus Attalus]]</u> * [[Konstanci III]] * <u>[[Joannes]]</u> * [[Valentiniani III]] * <u>[[Petronius Maximus]]</u> * <u>[[Avitus]]</u> * [[Majorian]] * <u>[[Libius Severus|Severus III]]</u> * [[Antemiusi]] * <u>[[Olybrius]]</u> * <u>[[Glycerius]]</u> * [[Julius Nepos]] * <u>[[Romulus Augustulus]]</u> |group2 = [[Perandoria Bizantine|Eastern Empire]]<br />395–641 |list2 = * [[Arkadi]] * [[Teodosi II]] * [[Marciani]] * [[Leo I (emperor)|Leo I]] * [[Leoni i II|Leo II]] * [[Zeno|Zeno]] * [[Basiliscus]] (w. ''[[Marcus (son of Basiliscus)|Marcus]]'') * [[Anastasi I|Anastasius I]] * [[Justini I]] * [[Justiniani I]] * [[Justini II]] * [[Tiberi II Konstandini]] * [[Maurice (emperor)|Maurice]] (w. ''[[Theodosius (son of Maurice)|Theodosius]]'') * [[Flavio Fokasi]] * [[Herakleosi]] }} | group4 = [[Perandoria Bizantine|Eastern/<br />Byzantine Empire]]<br />641–1453 | list4 = * [[Heraclius Constantine|Constantine III]] * [[Heraclonas]] (w. ''[[David (son of Heraclius)|Tiberius]]'') * [[Konstansi II]] * [[Constantine IV]] (w. ''[[Heraclius (son of Constans II)|Heraclius]]'' & ''[[Tiberius (son of Constans II)|Tiberius]]'') * [[Justinian II]] * [[Leontio]] * [[Tiberius III]] * [[Justinian II]] (w. ''[[Tiberius (son of Justinian II)|Tiberius IV]]'') * [[Philippicus]] * [[Anastasius II (emperor)|Anastasius II]] * [[Teodosi III]] * [[Leo III the Isaurian|Leo III]] * [[Constantine V]] * <u>[[Artabasdos]]</u> (w. ''<u>[[Nikephoros (son of Artabasdos)|Nikephoros]]</u>'') * [[Leo IV the Khazar|Leo IV]] * [[Constantine VI]] * [[Irene of Athens|Irene]] * [[Nikephoros I]] * [[Staurakios]] * [[Michael I Rangabe]] (w. ''[[Theophylact (son of Michael I)|Theophylact]]'' & ''[[Staurakios (son of Michael I)|Staurakios]]'') * [[Leo V the Armenian|Leo V]] (w. ''[[Constantine (son of Leo V)|Constantine]]'') * [[Michael II]] * [[Theophilos (emperor)|Theophilos]] (w. ''[[Constantine (son of Theophilos)|Constantine]]'') * [[Michael III]] (w. ''[[Thekla (daughter of Theophilos)|Thekla]]'') * [[Basil I]] (w. ''[[Constantine (son of Basil I)|Constantine]]'') * [[Leoni VI i Dituri|Leo VI]] * [[Alexander (Byzantine emperor)|Alexander]] * [[Kostandini VII Purpurogjeniti]] * [[Romanos I Lekapenos]] (w. ''[[Christopher Lekapenos|Christopher]]'', ''[[Romanos Lekapenos (grandson of Romanos I)|Romanos]]'' (?), ''[[Stephen Lekapenos|Stephen]]'' & ''[[Constantine Lekapenos]]'') * [[Romanos II]] * [[Nikephoros II Phokas]] * [[John I Tzimiskes]] * [[Basili II]] * [[Constantine VIII]] * [[Zoe Porphyrogenita|Zoe]] * [[Romanos III Argyros]] * [[Michael IV the Paphlagonian|Michael IV]] * [[Michael V Kalaphates|Michael V]] * [[Constantine IX Monomachos]] * [[Theodora Porphyrogenita|Theodora]] * [[Michael VI Bringas]] * [[Isaac I Komnenos]] * [[Constantine X Doukas]] * [[Eudokia Makrembolitissa]] * [[Romanos IV Diogenes]] (w. ''[[Leo Diogenes|Leo]]'' & ''[[Nikephoros Diogenes|Nikephoros]]'') * [[Michael VII Doukas]] (w. ''[[Andronikos Doukas (co-emperor)|Andronikos]]'', ''[[Konstantios Doukas|Konstantios]]'' & ''[[Constantine Doukas (co-emperor)|Constantine Doukas]]'') * [[Nikephoros III Botaneiates]] * [[Aleksi I Komneni]] * [[John II Komnenos]] (w. ''[[Alexios Komnenos (co-emperor)|Alexios]]'') * [[Manuel I Komnenos]] * [[Alexios II Komnenos]] * [[Andronikos I Komnenos]] (w. ''[[John Komnenos (son of Andronikos I)|John]]'') * [[Isaac II Angelos]] * [[Alexios III Angelos]] * <u>[[John Komnenos the Fat|John Komnenos]]</u> * [[Aleksi i IV Angjelo]] * [[Alexios V Doukas]] * [[Theodore I Laskaris]] (w. ''[[Nicholas Laskaris (son of Theodore I)|Nicholas]]'') * [[John III Vatatzes]] * [[Theodore II Laskaris]] * [[John IV Doukas Laskaris]] * [[Michael VIII Palaiologos]] * [[Andronikos II Palaiologos]] (w. ''[[Irene of Montferrat|Irene]]'') * [[Michael IX Palaiologos]] * [[Androniku III Paleologu]] * [[John V Palaiologos]] (w. ''[[Anna of Savoy|Anna]]'') * [[Joan VI Kantakuzeni]] (w. ''[[Matthew Kantakouzenos|Matthew]]'') * [[Andronikos IV Palaiologos]] * [[John VII Palaiologos]] (w. ''[[Andronikos V Palaiologos|Andronikos V]]'') * [[Manuel II Palaiologos]] * [[John VIII Palaiologos]] * [[Constantine XI Palaiologos]] | group5 = Related | list5 = <!-- Including only those who are generally regarded to share continuity with the Roman line of emperors, omitting rulers typically not seen as "Roman" or "Byzantine" by modern historians, such as the Holy Perandorët romakë, Latin emperors and Bulgarian emperors --> * [[Gallic Empire|Gallic emperors]] (260–274) * [[Lista e Palmyrene monarchs|Palmyrene emperors]] (271–273) * [[Carausian revolt|Britannic emperors]] (286–296) * [[Lista e Trapezuntine emperors|Trapezuntine emperors]] (1204–1461) * [[Empire of Thessalonica|Thessalonian emperors]] (1224–1242) * [[Lista e Roman and Byzantine empresses|Empresses]] * [[Lista e Augustae|Augustae]] * [[Roman usurper|Usurpers]] ** [[Lista e Roman usurpers|Classical]] ** [[Lista e Byzantine usurpers|Eastern]] | below = Italics indicates a junior co-emperor, underlining indicates an emperor variously regarded as either legitimate or a usurper }}__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__ <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 77jfruyqr56f20tizizuy9f9p337dmp 0 46780 3026587 2939452 2026-08-18T08:00:25Z ~2026-44994-30 191762 3026587 wikitext text/x-wiki '''Bashkimi Demokratik për Integrim''', shkurt njohur si BDI, është parti politike shqiptare me seli në [[Shkupi|Shkup]], [[Maqedonia (kthjellim)|Maqedoni]]. Kryetar i partisë është [[Ali Ahmeti (politikan)|Ali Ahmeti]]. Themeluesit e Bashkimit Demokratik për Integrim janë: Lista e themeluesve të BDI (2002) Ali Ahmeti Gezim Osdreni Hazbi Lika Haki Fazliu Hisen Xhemaili Afet Mamuti Agim Kasami Ametali Veliu Ejup Mahmuti (Shoqata e të Burgosurve Politik) Qani Hiseni Femi Beqiri Ilir Kamberi Isa Lika Islam Xheladini Irfan Asani Dreni Lulzim Islami Fazli Veliu Mahi Halili Rahim Samiu Zogu Resi Abduramani Shaban Memeti Shaban Zenuni Valmir Aziri BDI si parti doli si fuqi politike e pasluftës në vitin 2001 në Maqedoni. [[Lufta e vitit 2001 në Republikën e Maqedonisë|Lufta në Maqedoni në vitin 2001]] pas vete la shumë çështje dhe detyra të hapura politike të cilat dolën si rezultat i [[Marrëveshja e Ohrit|Marrëveshjes së Ohrit]], këtë përgjegjësi të zgjedhjes së këtyre çështjeve e mori ish kreu i [[Ushtria Çlirimtare Kombëtare|Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare]] me në krye [[Ali Ahmeti]]n. == Programi politik == == Aktiviteti si parti qeveritare == Ne korrik te 2008 ben koalicion qeverises me partine maqedonase fituese te zgjedhjeve. Ahmeti dhe Gruevski arrijne me marreveshje ku BDI do te kete 5 ministra, 3 zevendes ministra dhe gjithashtu nje nen kryetar parlamenti por nuk perjashtoheht edhe mundesi e marrjes e postit te zevendes kryeministrit. BDI ne zgjedhjet e parakohshme te cilat ishin te paat te tilla ne Maqedoni arrtiti te marre 18 deputete kundrjete 11 te PDSH te Mehdu Thaçit == Aktiviteti si parti opozitare == {{poli-cung}} [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Bashkimi Demokratik për Integrim]] gk3c4iagovj32s1lgelbu47hwp0tusr 0 46987 3026442 2868745 2026-08-17T20:49:11Z Smallem 126080 Migrim i tabelës së rezultateve te {{#invoke:sports results}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026442 wikitext text/x-wiki '''[[Seria A|Serie A]] [[1930]][[1931|-31]]''' ishte viti i dytë i  Seria A. Këtë sezon kampionatin e fitoi [[Juventus]]. == Tabela e klasifikimit == {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align: center;" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Pozicion!! Klubi !! Pikët !! Ndeshje !! Fi !! Ba !! Hu !! Gsh !! Gp !! Gd !! Shënime |- |- |  1. |align="left"|'''[[Juventus]]''' | '''55''' | 34 | 25 | 5 | 4 | 79 | 37 | +42 | '''Kampion''' |- |  2. |align="left"|[[A.S. Roma|Roma]] | '''51''' | 34 | 22 | 7 | 5 | 87 | 31 | +56 | |- |  3. |align="left"|[[Bologna F.C. 1909|Bologna]] | '''48''' | 34 | 21 | 6 | 7 | 81 | 33 | +48 | |- |  4. |align="left"|[[Genoa C.F.C.|Genova 1893]] | '''47''' | 34 | 22 | 3 | 9 | 58 | 47 | +11 | |- |  5. |align="left"|[[F.C. Internazionale Milano|Ambrosiana]] | '''38''' | 34 | 15 | 8 | 11 | 60 | 45 | +15 | |- |  6. |align="left"|[[S.S.C. Napoli|Napoli]] | '''37''' | 34 | 18 | 1 | 15 | 54 | 49 | +5 | |- |  7. |align="left"|[[Torino F.C.|Torino]] | '''36''' | 34 | 14 | 8 | 12 | 52 | 43 | +9 | |- |  8. |align="left"|[[S.S. Lazio|Lazio]] | '''35''' | 34 | 15 | 5 | 14 | 45 | 44 | +1 | |- |  9. |align="left"|[[Brescia Calcio|Brescia]] | '''34''' | 34 | 13 | 8 | 13 | 51 | 55 | -4 | |- |  10. |align="left"|[[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] | '''33''' | 34 | 13 | 7 | 14 | 60 | 60 | 0 | |- |  10. |align="left"|[[Modena F.C.|Modena]] | '''33''' | 34 | 14 | 5 | 15 | 61 | 66 | -5 | |- |  12. |align="left"|[[A.C. Milan|Milan]] | '''31''' | 34 | 12 | 7 | 15 | 48 | 53 | -5 | |- |  13. |align="left"|[[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandria]] | '''26''' | 34 | 10 | 6 | 18 | 52 | 67 | -15 | |- |  14. |align="left"|[[U.S. Triestina Calcio|Triestina]] | '''25''' | 34 | 8 | 9 | 17 | 32 | 55 | -23 | |- |  15. |align="left"|[[Pro Patria]] | '''23''' | 34 | 8 | 7 | 19 | 37 | 61 | -24 | |- |  16. |align="left"|[[A.S. Casale Calcio|Casale]] | '''21''' | 34 | 8 | 5 | 21 | 31 | 64 | -33 | |-align="left" bgcolor="#FFCCCC" |  17. |align="left" bgcolor="#FFCCCC"|[[US Livorno 1915|Livorno]] | '''20''' | 34 | 6 | 8 | 20 | 34 | 71 | -37 |rowspan="2"| Rënie në [[Serie B]] |-align="left" bgcolor="#FFCCCC" |  18. |align="left"|[[A.C. Legnano|Legnano]] | '''19''' | 34 | 6 | 7 | 21 | 30 | 71 | -41 |} == Rezultatet == <div align=center> {{#invoke:sports results|main |source= |update=complete |matches_style=FBR |team1=ALE |team2=AMB |team3=BOL |team4=BRE |team5=CAS |team6=GEN |team7=JUV |team8=LAZ |team9=LEG |team10=LIV |team11=MIL |team12=MOD |team13=NAP |team14=PRO |team15=PR2 |team16=ROM |team17=TOR |team18=TRI |name_ALE=Alessandria |name_AMB=Ambrosiana |name_BOL=Bologna |name_BRE=Brescia |name_CAS=Casale |name_GEN=Genova |name_JUV=Juventus |name_LAZ=Lazio |name_LEG=Legnano |name_LIV=Livorno |name_MIL=Milan |name_MOD=Modena |name_NAP=Napoli |name_PRO=Pro&nbsp;Patria |name_PR2=Pro&nbsp;Vercelli |name_ROM=Roma |name_TOR=Torino |name_TRI=Triestina |match_ALE_AMB=2–0 |match_ALE_BOL=1–6 |match_ALE_BRE=4–0 |match_ALE_CAS=2–0 |match_ALE_GEN=0–1 |match_ALE_JUV=2–3 |match_ALE_LAZ=1–3 |match_ALE_LEG=5–0 |match_ALE_LIV=2–2 |match_ALE_MIL=3–0 |match_ALE_MOD=1–1 |match_ALE_NAP=4–3 |match_ALE_PRO=4–1 |match_ALE_PR2=0–1 |match_ALE_ROM=0–2 |match_ALE_TOR=1–1 |match_ALE_TRI=4–1 |match_AMB_ALE=2–0 |match_AMB_BOL=0–1 |match_AMB_BRE=3–3 |match_AMB_CAS=5–1 |match_AMB_GEN=2–0 |match_AMB_JUV=2–3 |match_AMB_LAZ=3–2 |match_AMB_LEG=3–0 |match_AMB_LIV=1–1 |match_AMB_MIL=1–1 |match_AMB_MOD=0–0 |match_AMB_NAP=2–1 |match_AMB_PRO=2–1 |match_AMB_PR2=6–1 |match_AMB_ROM=5–0 |match_AMB_TOR=3–0 |match_AMB_TRI=1–0 |match_BOL_ALE=0–0 |match_BOL_AMB=4–1 |match_BOL_BRE=7–1 |match_BOL_CAS=6–1 |match_BOL_GEN=1–1 |match_BOL_JUV=4–0 |match_BOL_LAZ=4–0 |match_BOL_LEG=2–1 |match_BOL_LIV=5–0 |match_BOL_MIL=2–2 |match_BOL_MOD=2–0 |match_BOL_NAP=2–0 |match_BOL_PRO=4–1 |match_BOL_PR2=3–0 |match_BOL_ROM=3–3 |match_BOL_TOR=3–0 |match_BOL_TRI=6–1 |match_BRE_ALE=7–3 |match_BRE_AMB=0–0 |match_BRE_BOL=2–0 |match_BRE_CAS=2–0 |match_BRE_GEN=1–2 |match_BRE_JUV=1–1 |match_BRE_LAZ=2–0 |match_BRE_LEG=2–1 |match_BRE_LIV=1–1 |match_BRE_MIL=3–0 |match_BRE_MOD=1–2 |match_BRE_NAP=0–1 |match_BRE_PRO=3–1 |match_BRE_PR2=2–2 |match_BRE_ROM=3–2 |match_BRE_TOR=2–1 |match_BRE_TRI=1–0 |match_CAS_ALE=0–0 |match_CAS_AMB=1–0 |match_CAS_BOL=1–2 |match_CAS_BRE=0–0 |match_CAS_GEN=1–0 |match_CAS_JUV=0–1 |match_CAS_LAZ=0–2 |match_CAS_LEG=1–1 |match_CAS_LIV=3–2 |match_CAS_MIL=3–2 |match_CAS_MOD=3–1 |match_CAS_NAP=0–2 |match_CAS_PRO=4–0 |match_CAS_PR2=2–2 |match_CAS_ROM=0–3 |match_CAS_TOR=3–1 |match_CAS_TRI=2–3 |match_GEN_ALE=5–1 |match_GEN_AMB=1–0 |match_GEN_BOL=3–1 |match_GEN_BRE=1–2 |match_GEN_CAS=1–0 |match_GEN_JUV=0–3 |match_GEN_LAZ=2–0 |match_GEN_LEG=5–0 |match_GEN_LIV=3–2 |match_GEN_MIL=2–1 |match_GEN_MOD=5–3 |match_GEN_NAP=4–2 |match_GEN_PRO=1–0 |match_GEN_PR2=1–0 |match_GEN_ROM=0–0 |match_GEN_TOR=3–2 |match_GEN_TRI=1–0 |match_JUV_ALE=4–1 |match_JUV_AMB=1–0 |match_JUV_BOL=2–0 |match_JUV_BRE=3–0 |match_JUV_CAS=2–0 |match_JUV_GEN=4–1 |match_JUV_LAZ=3–1 |match_JUV_LEG=1–0 |match_JUV_LIV=4–1 |match_JUV_MIL=3–3 |match_JUV_MOD=4–1 |match_JUV_NAP=1–2 |match_JUV_PRO=4–1 |match_JUV_PR2=5–1 |match_JUV_ROM=3–2 |match_JUV_TOR=2–0 |match_JUV_TRI=4–0 |match_LAZ_ALE=3–1 |match_LAZ_AMB=1–0 |match_LAZ_BOL=2–0 |match_LAZ_BRE=2–1 |match_LAZ_CAS=1–0 |match_LAZ_GEN=5–0 |match_LAZ_JUV=2–1 |match_LAZ_LEG=4–0 |match_LAZ_LIV=3–2 |match_LAZ_MIL=1–2 |match_LAZ_MOD=2–0 |match_LAZ_NAP=0–1 |match_LAZ_PRO=1–1 |match_LAZ_PR2=1–2 |match_LAZ_ROM=2–0 |match_LAZ_TOR=0–0 |match_LAZ_TRI=1–0 |match_LEG_ALE=1–0 |match_LEG_AMB=2–2 |match_LEG_BOL=0–2 |match_LEG_BRE=2–2 |match_LEG_CAS=1–0 |match_LEG_GEN=2–1 |match_LEG_JUV=1–2 |match_LEG_LAZ=0–2 |match_LEG_LIV=3–0 |match_LEG_MIL=1–2 |match_LEG_MOD=6–2 |match_LEG_NAP=2–0 |match_LEG_PRO=0–0 |match_LEG_PR2=2–2 |match_LEG_ROM=0–0 |match_LEG_TOR=0–1 |match_LEG_TRI=1–1 |match_LIV_ALE=1–0 |match_LIV_AMB=0–2 |match_LIV_BOL=0–2 |match_LIV_BRE=0–1 |match_LIV_CAS=5–0 |match_LIV_GEN=1–2 |match_LIV_JUV=1–1 |match_LIV_LAZ=0–0 |match_LIV_LEG=2–1 |match_LIV_MIL=0–0 |match_LIV_MOD=0–2 |match_LIV_NAP=1–2 |match_LIV_PRO=1–0 |match_LIV_PR2=3–1 |match_LIV_ROM=1–3 |match_LIV_TOR=1–1 |match_LIV_TRI=3–2 |match_MIL_ALE=1–1 |match_MIL_AMB=1–4 |match_MIL_BOL=1–2 |match_MIL_BRE=1–0 |match_MIL_CAS=4–0 |match_MIL_GEN=1–2 |match_MIL_JUV=0–3 |match_MIL_LAZ=0–1 |match_MIL_LEG=2–0 |match_MIL_LIV=5–0 |match_MIL_MOD=3–1 |match_MIL_NAP=2–3 |match_MIL_PRO=1–1 |match_MIL_PR2=2–1 |match_MIL_ROM=0–2 |match_MIL_TOR=1–1 |match_MIL_TRI=2–0 |match_MOD_ALE=3–2 |match_MOD_AMB=2–5 |match_MOD_BOL=0–2 |match_MOD_BRE=3–2 |match_MOD_CAS=5–1 |match_MOD_GEN=4–2 |match_MOD_JUV=1–2 |match_MOD_LAZ=3–0 |match_MOD_LEG=4–1 |match_MOD_LIV=4–1 |match_MOD_MIL=3–0 |match_MOD_NAP=2–0 |match_MOD_PRO=3–1 |match_MOD_PR2=1–3 |match_MOD_ROM=1–1 |match_MOD_TOR=2–0 |match_MOD_TRI=2–0 |match_NAP_ALE=3–2 |match_NAP_AMB=0–2 |match_NAP_BOL=2–0 |match_NAP_BRE=3–1 |match_NAP_CAS=1–0 |match_NAP_GEN=0–1 |match_NAP_JUV=1–2 |match_NAP_LAZ=2–0 |match_NAP_LEG=2–1 |match_NAP_LIV=2–0 |match_NAP_MIL=0–1 |match_NAP_MOD=4–1 |match_NAP_PRO=1–0 |match_NAP_PR2=1–0 |match_NAP_ROM=3–0 |match_NAP_TOR=0–2 |match_NAP_TRI=5–1 |match_PRO_ALE=0–1 |match_PRO_AMB=1–1 |match_PRO_BOL=1–2 |match_PRO_BRE=3–0 |match_PRO_CAS=1–0 |match_PRO_GEN=2–3 |match_PRO_JUV=1–3 |match_PRO_LAZ=3–1 |match_PRO_LEG=2–0 |match_PRO_LIV=0–0 |match_PRO_MIL=2–1 |match_PRO_MOD=3–2 |match_PRO_NAP=3–2 |match_PRO_PR2=2–2 |match_PRO_ROM=0–4 |match_PRO_TOR=1–2 |match_PRO_TRI=2–1 |match_PR2_ALE=6–2 |match_PR2_AMB=1–1 |match_PR2_BOL=2–0 |match_PR2_BRE=2–0 |match_PR2_CAS=1–1 |match_PR2_GEN=0–1 |match_PR2_JUV=1–3 |match_PR2_LAZ=3–0 |match_PR2_LEG=8–0 |match_PR2_LIV=3–1 |match_PR2_MIL=0–2 |match_PR2_MOD=3–0 |match_PR2_NAP=6–3 |match_PR2_PRO=2–1 |match_PR2_ROM=0–3 |match_PR2_TOR=1–0 |match_PR2_TRI=2–2 |match_ROM_ALE=2–0 |match_ROM_AMB=2–1 |match_ROM_BOL=2–1 |match_ROM_BRE=3–0 |match_ROM_CAS=3–1 |match_ROM_GEN=5–0 |match_ROM_JUV=5–0 |match_ROM_LAZ=1–1 |match_ROM_LEG=3–0 |match_ROM_LIV=7–1 |match_ROM_MIL=1–2 |match_ROM_MOD=4–0 |match_ROM_NAP=3–1 |match_ROM_PRO=2–0 |match_ROM_PR2=5–0 |match_ROM_TOR=5–1 |match_ROM_TRI=3–0 |match_TOR_ALE=4–1 |match_TOR_AMB=6–0 |match_TOR_BOL=1–1 |match_TOR_BRE=1–1 |match_TOR_CAS=1–0 |match_TOR_GEN=0–2 |match_TOR_JUV=1–1 |match_TOR_LAZ=2–0 |match_TOR_LEG=5–0 |match_TOR_LIV=4–0 |match_TOR_MIL=3–1 |match_TOR_MOD=1–1 |match_TOR_NAP=3–1 |match_TOR_PRO=3–1 |match_TOR_PR2=1–0 |match_TOR_ROM=1–4 |match_TOR_TRI=2–0 |match_TRI_ALE=0–1 |match_TRI_AMB=5–0 |match_TRI_BOL=1–1 |match_TRI_BRE=0–4 |match_TRI_CAS=1–2 |match_TRI_GEN=1–1 |match_TRI_JUV=0–0 |match_TRI_LAZ=2–1 |match_TRI_LEG=1–0 |match_TRI_LIV=1–1 |match_TRI_MIL=3–1 |match_TRI_MOD=1–1 |match_TRI_NAP=0–0 |match_TRI_PRO=0–0 |match_TRI_PR2=3–1 |match_TRI_ROM=0–0 |match_TRI_TOR=1–0 }} </div> == Shih edhe == * [[Seria B 1930-31]] {{Seria_A}} == Lidhje të jashtme == [[Kategoria:Seria A]] bmzmpfvsllyxap1af4mff9f8qydo1o8 0 46988 3026443 2868744 2026-08-17T20:49:13Z Smallem 126080 Migrim i tabelës së rezultateve te {{#invoke:sports results}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026443 wikitext text/x-wiki '''[[Seria A|Serie A]] [[1931|1931-]][[1932|32]]''' ishte sezoni i tretë i Serie A. Këtë kampionat e fitoi [[Juventus]]. == Tabela e klasifikimit == {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align: center;" |- bgcolor="#CCCCCC" ! Pozicion!! Klubi !! Pikët !! Ndeshje !! Fi !! Ba !! Hu !! Gsh !! Gp !! Gd !! Shënime |- |  1. |align="left"|'''[[Juventus]]''' | '''54''' | 34 | 24 | 6 | 4 | 89 | 38 | +51 | '''Kampion''' |- |  2. |align="left"|[[Bologna F.C. 1909|Bologna]] | '''50''' | 34 | 21 | 8 | 5 | 85 | 33 | +52 |- |  3. |align="left"|[[A.S. Roma|Roma]] | '''40''' | 34 | 16 | 8 | 10 | 53 | 42 | +11 |- |  4. |align="left"|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | '''39''' | 34 | 16 | 7 | 11 | 54 | 35 | +19 |- |  4. |align="left"|[[A.C. Milan|Milan]] | '''39''' | 34 | 15 | 9 | 10 | 57 | 40 | +17 |- |  6. |align="left"|[[F.C. Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] | '''38''' | 34 | 15 | 8 | 11 | 67 | 52 | +15 |- |  6. |align="left"|[[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandria]] | '''38''' | 34 | 15 | 8 | 11 | 66 | 53 | +13 |- |  8. |align="left"|[[Torino F.C.|Torino]] | '''37''' | 34 | 14 | 9 | 11 | 64 | 53 | +9 |- |  9. |align="left"|[[S.S.C. Napoli|Napoli]] | '''35''' | 34 | 13 | 9 | 12 | 48 | 46 | +2 |- |  10. |align="left"|[[Pro Patria]] | '''31''' | 34 | 9 | 13 | 12 | 37 | 55 | -18 |- |  11. |align="left"|[[Genoa C.F.C.|Genova 1893]] | '''30''' | 34 | 11 | 8 | 15 | 48 | 56 | -8 |- |  12. |align="left"|[[A.S. Casale Calcio|Casale]] | '''28''' | 34 | 12 | 4 | 18 | 51 | 67 | -16 |- |  13. |align="left"|[[S.S. Lazio|Lazio]] | '''27''' | 34 | 10 | 7 | 17 | 45 | 53 | -8 |- |  13. |align="left"|[[U.S. Triestina Calcio|Triestina]] | '''27''' | 34 | 8 | 11 | 15 | 42 | 61 | -19 |- |  13. |align="left"|[[U.S. Pro Vercelli Calcio|Pro Vercelli]] | '''27''' | 34 | 10 | 7 | 17 | 35 | 54 | -19 |-align="left" bgcolor="#FDDCCC" |  16. |align="left"|[[A.S. Bari|Bari]] | '''25''' | 34 | 9 | 7 | 18 | 36 | 64 | -28 |rowspan="2"| [[Playoff]] |-align="left" bgcolor="#FDDCCC" |  16. |align="left"|[[Brescia Calcio|Brescia]] | '''25''' | 34 | 8 | 9 | 17 | 31 | 60 | -29 |-align="left" bgcolor="#FFCCCC" |  18. |align="left"|[[Modena F.C.|Modena]] | '''22''' | 34 | 7 | 8 | 19 | 41 | 87 | -46 |rowspan="2"| Rënie në [[Serie B]] |} == Playoff për Seria A == {|class="wikitable" width="300" |- |[[A.S. Bari|Bari]] || 2-1 || [[Brescia Calcio|Brescia]] |} [[Brescia Calcio|Brescia]] u zhvendos në [[Serie B]]. == Rezultatet == <div align=center> {{#invoke:sports results|main |source= |update=complete |matches_style=FBR |team1=ALE |team2=AMB |team3=BAR |team4=BOL |team5=BRE |team6=CAS |team7=FIO |team8=GEN |team9=JUV |team10=LAZ |team11=MIL |team12=MOD |team13=NAP |team14=PRO |team15=PR2 |team16=ROM |team17=TOR |team18=TRI |name_ALE=Alessandria |name_AMB=Ambrosiana |name_BAR=Bari |name_BOL=Bologna |name_BRE=Brescia |name_CAS=Casale |name_FIO=Fiorentina |name_GEN=Genova |name_JUV=Juventus |name_LAZ=Lazio |name_MIL=Milan |name_MOD=Modena |name_NAP=Napoli |name_PRO=Pro&nbsp;Patria |name_PR2=Pro&nbsp;Vercelli |name_ROM=Roma |name_TOR=Torino |name_TRI=Triestina |match_ALE_AMB=2–1 |match_ALE_BAR=3–0 |match_ALE_BOL=3–3 |match_ALE_BRE=3–2 |match_ALE_CAS=1–4 |match_ALE_FIO=1–0 |match_ALE_GEN=2–2 |match_ALE_JUV=2–3 |match_ALE_LAZ=2–1 |match_ALE_MIL=2–1 |match_ALE_MOD=5–0 |match_ALE_NAP=3–1 |match_ALE_PRO=6–1 |match_ALE_PR2=4–5 |match_ALE_ROM=0–1 |match_ALE_TOR=1–1 |match_ALE_TRI=4–0 |match_AMB_ALE=4–0 |match_AMB_BAR=0–0 |match_AMB_BOL=4–3 |match_AMB_BRE=5–0 |match_AMB_CAS=4–0 |match_AMB_FIO=1–1 |match_AMB_GEN=3–1 |match_AMB_JUV=2–4 |match_AMB_LAZ=2–0 |match_AMB_MIL=0–0 |match_AMB_MOD=4–2 |match_AMB_NAP=6–1 |match_AMB_PRO=3–1 |match_AMB_PR2=4–1 |match_AMB_ROM=2–1 |match_AMB_TOR=1–1 |match_AMB_TRI=4–3 |match_BAR_ALE=1–0 |match_BAR_AMB=0–0 |match_BAR_BOL=1–2 |match_BAR_BRE=1–1 |match_BAR_CAS=0–1 |match_BAR_FIO=3–0 |match_BAR_GEN=4–2 |match_BAR_JUV=0–1 |match_BAR_LAZ=1–0 |match_BAR_MIL=2–5 |match_BAR_MOD=1–0 |match_BAR_NAP=0–2 |match_BAR_PRO=2–1 |match_BAR_PR2=1–0 |match_BAR_ROM=1–2 |match_BAR_TOR=1–2 |match_BAR_TRI=2–2 |match_BOL_ALE=3–1 |match_BOL_AMB=2–0 |match_BOL_BAR=2–0 |match_BOL_BRE=6–1 |match_BOL_CAS=4–2 |match_BOL_FIO=2–1 |match_BOL_GEN=2–0 |match_BOL_JUV=1–1 |match_BOL_LAZ=5–1 |match_BOL_MIL=3–0 |match_BOL_MOD=4–0 |match_BOL_NAP=2–0 |match_BOL_PRO=4–0 |match_BOL_PR2=1–0 |match_BOL_ROM=3–0 |match_BOL_TOR=4–2 |match_BOL_TRI=8–0 |match_BRE_ALE=1–0 |match_BRE_AMB=0–2 |match_BRE_BAR=0–0 |match_BRE_BOL=0–1 |match_BRE_CAS=1–0 |match_BRE_FIO=0–1 |match_BRE_GEN=4–2 |match_BRE_JUV=0–4 |match_BRE_LAZ=1–0 |match_BRE_MIL=2–3 |match_BRE_MOD=2–1 |match_BRE_NAP=1–0 |match_BRE_PRO=0–0 |match_BRE_PR2=2–0 |match_BRE_ROM=1–1 |match_BRE_TOR=1–2 |match_BRE_TRI=2–1 |match_CAS_ALE=2–2 |match_CAS_AMB=3–1 |match_CAS_BAR=6–2 |match_CAS_BOL=1–5 |match_CAS_BRE=2–1 |match_CAS_FIO=3–2 |match_CAS_GEN=2–0 |match_CAS_JUV=1–1 |match_CAS_LAZ=0–1 |match_CAS_MIL=0–1 |match_CAS_MOD=4–0 |match_CAS_NAP=1–0 |match_CAS_PRO=1–2 |match_CAS_PR2=0–1 |match_CAS_ROM=1–0 |match_CAS_TOR=1–1 |match_CAS_TRI=0–1 |match_FIO_ALE=0–1 |match_FIO_AMB=3–0 |match_FIO_BAR=2–1 |match_FIO_BOL=1–3 |match_FIO_BRE=2–1 |match_FIO_CAS=4–1 |match_FIO_GEN=2–2 |match_FIO_JUV=1–2 |match_FIO_LAZ=2–0 |match_FIO_MIL=3–0 |match_FIO_MOD=5–0 |match_FIO_NAP=2–0 |match_FIO_PRO=1–0 |match_FIO_PR2=1–0 |match_FIO_ROM=3–1 |match_FIO_TOR=4–2 |match_FIO_TRI=1–0 |match_GEN_ALE=1–2 |match_GEN_AMB=0–1 |match_GEN_BAR=3–0 |match_GEN_BOL=3–2 |match_GEN_BRE=4–0 |match_GEN_CAS=3–1 |match_GEN_FIO=1–1 |match_GEN_JUV=2–0 |match_GEN_LAZ=1–0 |match_GEN_MIL=1–2 |match_GEN_MOD=3–0 |match_GEN_NAP=1–0 |match_GEN_PRO=4–1 |match_GEN_PR2=2–1 |match_GEN_ROM=1–1 |match_GEN_TOR=2–2 |match_GEN_TRI=2–0 |match_JUV_ALE=3–0 |match_JUV_AMB=6–2 |match_JUV_BAR=7–3 |match_JUV_BOL=3–2 |match_JUV_BRE=3–0 |match_JUV_CAS=3–2 |match_JUV_FIO=2–2 |match_JUV_GEN=2–1 |match_JUV_LAZ=1–2 |match_JUV_MIL=2–0 |match_JUV_MOD=3–0 |match_JUV_NAP=5–3 |match_JUV_PRO=7–2 |match_JUV_PR2=4–1 |match_JUV_ROM=7–1 |match_JUV_TOR=3–0 |match_JUV_TRI=4–2 |match_LAZ_ALE=2–2 |match_LAZ_AMB=2–2 |match_LAZ_BAR=3–2 |match_LAZ_BOL=2–1 |match_LAZ_BRE=2–0 |match_LAZ_CAS=1–3 |match_LAZ_FIO=1–0 |match_LAZ_GEN=0–0 |match_LAZ_JUV=0–3 |match_LAZ_MIL=0–0 |match_LAZ_MOD=9–1 |match_LAZ_NAP=0–2 |match_LAZ_PRO=1–2 |match_LAZ_PR2=5–0 |match_LAZ_ROM=1–4 |match_LAZ_TOR=2–0 |match_LAZ_TRI=2–0 |match_MIL_ALE=1–1 |match_MIL_AMB=2–3 |match_MIL_BAR=2–1 |match_MIL_BOL=1–0 |match_MIL_BRE=2–2 |match_MIL_CAS=4–2 |match_MIL_FIO=1–0 |match_MIL_GEN=3–0 |match_MIL_JUV=0–0 |match_MIL_LAZ=2–0 |match_MIL_MOD=5–0 |match_MIL_NAP=3–1 |match_MIL_PRO=1–1 |match_MIL_PR2=3–0 |match_MIL_ROM=1–2 |match_MIL_TOR=6–1 |match_MIL_TRI=1–1 |match_MOD_ALE=2–1 |match_MOD_AMB=3–1 |match_MOD_BAR=0–0 |match_MOD_BOL=0–0 |match_MOD_BRE=2–2 |match_MOD_CAS=4–1 |match_MOD_FIO=1–1 |match_MOD_GEN=0–0 |match_MOD_JUV=0–1 |match_MOD_LAZ=3–1 |match_MOD_MIL=2–1 |match_MOD_NAP=2–2 |match_MOD_PRO=1–1 |match_MOD_PR2=2–0 |match_MOD_ROM=2–3 |match_MOD_TOR=5–2 |match_MOD_TRI=1–1 |match_NAP_ALE=1–1 |match_NAP_AMB=1–0 |match_NAP_BAR=3–0 |match_NAP_BOL=1–1 |match_NAP_BRE=1–1 |match_NAP_CAS=5–1 |match_NAP_FIO=0–2 |match_NAP_GEN=3–1 |match_NAP_JUV=2–0 |match_NAP_LAZ=0–0 |match_NAP_MIL=3–1 |match_NAP_MOD=4–1 |match_NAP_PRO=1–1 |match_NAP_PR2=2–1 |match_NAP_ROM=1–0 |match_NAP_TOR=0–0 |match_NAP_TRI=4–2 |match_PRO_ALE=2–1 |match_PRO_AMB=1–1 |match_PRO_BAR=2–2 |match_PRO_BOL=0–2 |match_PRO_BRE=0–0 |match_PRO_CAS=3–1 |match_PRO_FIO=0–3 |match_PRO_GEN=2–0 |match_PRO_JUV=1–1 |match_PRO_LAZ=1–1 |match_PRO_MIL=2–0 |match_PRO_MOD=3–1 |match_PRO_NAP=0–0 |match_PRO_PR2=2–1 |match_PRO_ROM=2–2 |match_PRO_TOR=2–1 |match_PRO_TRI=0–2 |match_PR2_ALE=1–1 |match_PR2_AMB=2–0 |match_PR2_BAR=2–0 |match_PR2_BOL=1–1 |match_PR2_BRE=1–0 |match_PR2_CAS=0–1 |match_PR2_FIO=1–0 |match_PR2_GEN=4–2 |match_PR2_JUV=1–2 |match_PR2_LAZ=2–2 |match_PR2_MIL=0–2 |match_PR2_MOD=2–1 |match_PR2_NAP=1–1 |match_PR2_PRO=1–0 |match_PR2_ROM=0–0 |match_PR2_TOR=2–0 |match_PR2_TRI=1–1 |match_ROM_ALE=1–2 |match_ROM_AMB=2–1 |match_ROM_BAR=0–0 |match_ROM_BOL=1–1 |match_ROM_BRE=3–1 |match_ROM_CAS=4–0 |match_ROM_FIO=1–1 |match_ROM_GEN=6–0 |match_ROM_JUV=2–0 |match_ROM_LAZ=2–0 |match_ROM_MIL=1–0 |match_ROM_MOD=4–2 |match_ROM_NAP=1–0 |match_ROM_PRO=0–0 |match_ROM_PR2=2–1 |match_ROM_TOR=2–3 |match_ROM_TRI=1–0 |match_TOR_ALE=1–3 |match_TOR_AMB=2–1 |match_TOR_BAR=6–1 |match_TOR_BOL=1–1 |match_TOR_BRE=4–0 |match_TOR_CAS=3–1 |match_TOR_FIO=1–0 |match_TOR_GEN=3–1 |match_TOR_JUV=0–0 |match_TOR_LAZ=3–1 |match_TOR_MIL=0–0 |match_TOR_MOD=6–0 |match_TOR_NAP=4–1 |match_TOR_PRO=3–1 |match_TOR_PR2=4–0 |match_TOR_ROM=2–1 |match_TOR_TRI=1–1 |match_TRI_ALE=1–4 |match_TRI_AMB=2–2 |match_TRI_BAR=2–0 |match_TRI_BOL=1–1 |match_TRI_BRE=1–1 |match_TRI_CAS=2–2 |match_TRI_FIO=2–1 |match_TRI_GEN=0–0 |match_TRI_JUV=0–1 |match_TRI_LAZ=3–2 |match_TRI_MIL=1–3 |match_TRI_MOD=5–2 |match_TRI_NAP=1–2 |match_TRI_PRO=0–0 |match_TRI_PR2=1–1 |match_TRI_ROM=2–0 |match_TRI_TOR=1–0 }} </div> == Rendijta e Golashënuesve == {| table width=100% | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=1 cellpadding=1 style="text-align: center; font-size: 85%; border-collapse: collapse;" width=99% |- align=center bgcolor=#D3D3D3 ! width=10% | Gola ! width=10% | Penallti ! width=45% | Lojtari ! width=35% | Skuadra |- style="background:#E0F0FF;" |'''25'''|| 1 ||align=left| {{flagicon|Uruguay}} [[Pedro Petrone]] ||align=left| Fiorentina |- style="background:#F0FFFF;" |'''25'''|| – ||align=left| {{flagicon|ITA}} [[Angelo Schiavio]] || align=left| Bologna |- style="background:#f5f5f5;" |'''21'''|| – ||align=left| {{flagicon|ITA}} [[Libero Marchina]]||align=left| Alessandria |- |'''21'''|| 1 ||align=left| {{flagicon|ITA}} [[Giuseppe Meazza]] ||align=left| Ambrosiana-Inter |- style="background:#f5f5f5;" |'''19'''|| 5 ||align=left| {{flagicon|ITA}} [[Bruno Maini]] ||align=left| Bologna |- align=center style="background:#D3D3D3;" || || || || |} | width=50% valign="top" | {| border=0 cellspacing=1 cellpadding=1 style="text-align: center; font-size: 85%; border-collapse: collapse;" width=99% |- align=center bgcolor=#D3D3D3 ! width=10% | Gola ! width=10% | Penallti ! width=45% | Lojtari ! width=35% | Skuadra |- style="background:#f5f5f5;" |'''19'''|| – ||align=left| {{flagicon|ITA}} [[Raimundo Orsi]] ||align=left| Juventus |- |'''17'''|| – || align=left| {{flagicon|ITA}} [[Aldo Giuseppe Borel|Aldo Giuseppe Borel (I)]] ||align=left| Casale |- style="background:#f5f5f5;" |'''17'''|| – ||align=left|{{flagicon|ITA}} [[Giovanni Ferrari]]||align=left|Juventus |- |'''17'''|| – || align=left| {{flagicon|ITA}} [[Gino Rossetti]]||align=left| Torino |- style="background:#f5f5f5;" |'''17'''|| – ||align=left| {{flagicon|ITA}} [[Rodolfo Volk]] ||align=left| Roma |- align=center style="background:#D3D3D3;" || || || || |} |} == Shih edhe == * [[Seria B 1931-32]] {{Seria_A}} [[Kategoria:Seria A]] 74rndv38jc8v8auqk35qnchognvyt3n 0 49925 3026629 2097142 2026-08-18T09:20:12Z Smallem 126080 Zëvendësim me {{Parsers}} sipas homologut në enwiki (Compiler-compiler) përmes Claude AI 3026629 wikitext text/x-wiki '''Kompiler-kompiler''' ose '''gjeneratorë kompilatori''' ([[ang.]] ''Compiler generator'') është një [[programi kompjuterik|program]] që gjeneron [[burim kodi]] të një [[parsing|parser]], [[interpretuesi (program kompjuterik)|interpretuesi]] ose një kompilatori nga përshkrimi i [[gjuhë programimi|gjuhës programuese]]. {{info-cung}} {{Parsers}} [[Kategoria:Programe kompjuterike]] mpmym8rccm5xr3g3m20qjymlr10sj0e 10 49934 3026630 289001 2026-08-18T09:21:22Z Smallem 126080 Konvertim në {{Navbox}} standard (heqje e tabelës me stile inline) përmes Claude AI 3026630 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Makina vizuale | title = Makina vizuale | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Makina vizuale]] * [[Vegla elektronike]] * [[Kompjuteri|PC]] * [[Vegla informatike]] * [[Gjenerator kompilatori|Gjeneratori]] * [[Domeni]] * [[Kodomeni]] * [[Kodi]] }}<noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 9ms2mvfkqqoygk2yphqj92db42pgbbk 0 52848 3026322 2885490 2026-08-17T14:38:19Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026322 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Istria.png|thumb|300px|right|Istria]] '''Istria''' është [[Gadishulli|gadishull]] në perëndim të [[Kroaci]]së në mes të Gjirit të Triestës në veri dhe Gjirit të Kuarnerit në jug. Në brendi e ndanë mali Qiqaria e në drejtim të detit relievi bie gradualisht. Kështu zë një territor prej 2.820&nbsp;km² dhe me rreth 200.000 banorë. Istria është krahinë e ulët e rrafshët, me tokë pjellore gjithnjë e gjelbëruar dhe e banuar. Qendrën kryesore, [[Pula]] me 63 000 banorë e dallon industria e anijendërtimtarisë dhe industria ushqimore. Lokalitete tjera janë [[Rovinj]]i me industrinë e përpunimit të peshkut, duhanit dhe turizmit. [[Poreç]]i dhe [[Umag]]u janë qendra përpunimi prodhimesh bujqësore. Istria është e njohur për rezervat e thëngjillgurit që shfrytëzohen në minierat e [[Rashë]]s dhe [[Llabin]]. Sipas regjistrimit të popullsisë së vitit 2001 shihet numri i popullsisë nëpër komuna dhe gjuhën të cilen e flasin. {| class="prettytable sortable" ! width="120" | Komuna ! width="100" | shteti ! width="60" | banorë ! width="60" | folësit italian ! width="60" | folësit kroat/slloven |- |[[Labin]] |[[Kroacia]] |12426 |03.09% |92.62% |- |[[Buje]] | |5340 |39.66% |53.76% |---- |[[Novigrad]] | |4002 |15.32% |77.59% |---- |[[Vodnjan]] | |5651 |19.93% |73.16% |---- |[[Poreč]] | |17460 |06.42% |87.12% |---- |[[Buzet]] | |6059 |00.87% |96.63% |---- |[[Pazin]] | |9227 |01.21% |97.56% |---- |[[Pula]] | |58594 |04.87% |88.38% |---- |[[Rovinj]] | |14234 |10.81% |81.85% |---- |[[Umag]] | |12901 |20.70% |72.87% |- |[[Bale]] | |1047 |22.54% |75.36% |- |[[Barban]] | |2802 |00.39% |99.21% |- |[[Brtonigla]] | |1579 |41.29% |52.83% |- |[[Cerovlje]] | |1745 |00.46% |99.31% |- |[[Fažana]] | |3050 |04.66% |90.75% |- |[[Gračišće]] | |1433 |00.28% |99.16% |- |[[Grožnjan]] | |785 |66.11% |29.17% |- |[[Kanfanar]] | |1457 |01.51% |96.23% |- |[[Karojba]] | |1489 |00.94% |97.99% |- |[[Kaštelir-Labinci]] | |1334 |07.80% |88.23% |- |[[Kršan]] | |3264 |00.40% |94.49% |- |[[Lanišće]] | |398 |''s.dh .'' |98.99% |- |[[Ližnjan]] | |2945 |08.05% |88.29% |- |[[Lupoglav]] | |929 |00.32% |98.82% |- |[[Marčana]] | |3903 |00.74% |97.72% |- |[[Medulin]] | |6004 |03.05% |89.77% |- |[[Motovun]] | |983 |15.46% |81.28% |- |[[Oprtalj]] | |981 |32.11% |65.04% |- |[[Pićan]] | |1997 |00.95% |98.05% |- |[[Raša (općina)|Raša]] | |3535 |02.63% |94.29% |- |[[Sveta Nedelja]] | |2909 |01.51% |97.32% |- |[[Sveti Lovreč]] | |1408 |01.49% |96.38% |- |[[Sveti Petar u Šumi]] | |1011 |00.30% |99.21% |- |[[Svetvinčenat]] | |2218 |01.17% |97.16% |- |[[Tinjan]] | |1770 |00.79% |98.59% |- |[[Višnjan]] | |2187 |08.78% |89.44% |- |[[Vižinada]] | |1137 |08.36% |90.59% |- |[[Vrsar]] | |2703 |02.96% |90.75% |- |[[Žminj]] | |3447 |01.28% |97.80% |- |[[Milje (Italija)|Milje]] | |13208 |94.80% |04.80% |- |[[Dolina (Italija)|Dolina]] | |6025 |29.20% |70.50% |- |[[Koper]] | |47539 |02.20% |''ska të dhëna'' |- |[[Izola]] | |14549 |04.30% |''s.dh.'' |- |[[Piran]] | |16758 |07.00% |''s. dh.'' |- |[[Lovran]] | |3987 |01.71% |92.65% |- |[[Opatija]] | |12719 |04.64% |93.81% |- |[[Mošćenička Draga]] | |1641 |00.91% |95.67% |- |} == Lidhje të jashtme == *[http://www.ipazin.net Portal of Istria and it's capital city] - {{lang-en}} *[http://www.istrianet.org Istria on the Internet] - {{lang-en}} *[http://www.croatiatraveller.com/Istria/Istria.htm Istria Travel Guide] - {{lang-en}} *[http://www.croatia-official.com/Istria-picture-gallery.html Istria picture gallery] - {{lang-en}} *[http://www.istra.hr Croatian Istria's official tourist website] - {{lang-en}} *[https://web.archive.org/web/20071213154645/http://www.virtualistra.com/ Virtual panoramas from Istra] - {{lang-en}} *[http://www.istriadalmaziacards.com Postcards of Istria, Fiume, Quarnaro, Dalmatia] - {{lang-it}} *[http://www.piemonte-istria.com Piemonte d'Istria Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190123065654/http://www.piemonte-istria.com/ |date=23 janar 2019 }} - {{lang-it}} {{commons|Istria}} [[Kategoria:Rajone në Kroaci]] clxxfmh0bitu6mf9iysrmdzzrmnz8gr 10 53049 3026413 2781783 2026-08-17T20:21:20Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026413 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Evropa-demo | title = [[Demografia e shteteve|<span style="color:color:#fff">Demografia e shteteve</span>]] të [[Evropa|<span style="color:color:#fff">Evropës</span>]] | titlestyle = background:lightblue; color:#fff | group1 = Shtete | groupstyle = background:lightblue; color:#fff | list1 = [[Demografia e Andorrës|Andorra]] &middot; [[Demografia e Austrisë|Austria]] &middot; [[Demografia e Belgjikës|Belgjika]] &middot; [[Demografia e Bjellorusisë|Bjellorusia]] &middot; [[Demografia e Bosnjës dhe Hercegovinës|Bosnja dhe Hercegovina]] &middot; [[Demografia e Britanisë së Madhe|Britania e Madhe]] ([[Demografia e Anglisë|Anglia]] &middot; [[Demografia e Skocisë|Skocia]] &middot; [[Demografia e Irlandës Veriore|Irlanda Veriore]] &middot; [[Demografia e Uellsit|Uellsi]]) &middot; [[Demografia e Bullgarisë|Bullgaria]] &middot; [[Demografia e Republikës Çeke|Republika Çeke]] &middot; [[Demografia e Danimarkës|Danimarka]] &middot; [[Demografia e Estonisë|Estonia]] &middot; [[Demografia e Finlandës|Finlanda]] &middot; [[Demografia e Francës|Franca]] &middot; [[Demografia e Gjermanisë|Gjermania]] &middot; [[Demografia e Greqisë|Greqia]] &middot; [[Demografia e Holandës|Holanda]] &middot; [[Demografia e Hungarisë|Hungaria]] &middot; [[Demografia e Irlandës|Irlanda]] &middot; [[Demografia e Islandës|Islanda]] &middot; [[Demografia e Italisë|Italia]] &middot; [[Demografia e Kosovës|Kosova]] &middot; [[Demografia e Kroacisë|Kroacia]] &middot; [[Demografia e Letonisë|Letonia]] &middot; [[Demografia e Lihtenshtajnit|Lihtenshtajni]] &middot; [[Demografia e Lituanisë|Lituania]] &middot; [[Demografia e Luksemburgut|Luksemburgu]] &middot; [[Demografia e Mali të Zi|Mali i Zi]] &middot; [[Demografia e Maltës|Malta]] &middot; [[Demografia e Maqedonisë së Veriut|Maqedonia e Veriut]] &middot; [[Demografia e Moldavisë|Moldavia]] &middot; [[Demografia e Monakos|Monako]] &middot; [[Demografia e Norvegjisë|Norvegjia]] &middot; [[Demografia e Polonisë|Polonia]] &middot; [[Demografia e Portugalisë|Portugalia]] &middot; [[Demografia e Qipros|Qipro]] ² &middot; [[Demografia e Rumanisë|Rumania]] &middot; [[Demografia e Rusisë|Rusia]] ¹ &middot; [[Demografia e San Marinos|San Marino]] &middot; [[Demografia e Serbisë|Serbia]] &middot; [[Demografia e Shqipërisë|Shqipëria]] &middot; [[Demografia e Sllovakisë|Sllovakia]] &middot; [[Demografia e Sllovenisë|Sllovenia]] &middot; [[Demografia e Spanjës|Spanja]] &middot; [[Demografia e Suedisë|Suedia]] &middot; [[Demografia e Turqisë|Turqia]] ¹ &middot; [[Demografia e Ukrainës|Ukraina]] &middot; [[Demografia e Vatikanit|Vatikani]] &middot; [[Demografia e Zvicrës|Zvicra]] | group2 = Territore tjera | list2 = [[Akrotiri dhe Dhekelia]] ² &middot; [[Ishujt Faroe]] &middot; [[Gjibraltari]] &middot; [[Guernsey]] &middot; [[Jan Mayen]] &middot; [[Jersey]] &middot; [[Ishulli i Burrit]] &middot; [[Svalbard]] | below = ¹ Shtet pjesërisht në [[Azi]]. &nbsp; ² Gjeografikisht në [[Azi]], por i konsideruar si shtet [[Evropa|evropian]] për arsye historike dhe kulturore. | belowstyle = background:lightblue;color:inherit }} <noinclude> [[Kategoria:Stampa|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Demografia sipas vendit|000]] </noinclude> k4symay2i93adw3rm45kmuo5gk5z0rx 10 56181 3026631 2341641 2026-08-18T09:21:24Z Smallem 126080 Konvertim në {{Navbox}} standard (heqje e tabelës me stile inline) përmes Claude AI 3026631 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Historia e sistemi shtetëror-Kosova | title = Historia e sistemi shtetëror-Kosova | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Historia e sistemit shtetëror të Kosovës|Historia<br> Sistemi shtetëror<br> Kosovë]] * [[Rezoluta 1244]] * [[Institucionet e Përkohëshme Vetqeverisëse të Kosovës|IPVQ]] * [[Presidenca e Kosovës|Presidenca]] * [[Kuvendi i Kosovës|Kuvendi]] * [[Trupat Mbrojtëse të Kosovës|TMK]] * [[Shërbimi Policor i Kosovës|SHPK]] * [[Oda Ekonomike e Kosovës|OEK]] * [[Agjencia Kosovare e Mirëbesimit|AKM]] * [[Kosova]] }}<noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> isglolmaelkkypsoopwuxghsqaem47j 10 60307 3026620 396456 2026-08-18T09:08:20Z Smallem 126080 Konvertim në {{Userbox}} sipas standardit (heqje e stileve inline) përmes Claude AI 3026620 wikitext text/x-wiki {{Userbox | id = <nowiki><ref></nowiki> | info = Ky përdorues e di rëndësinë e <u>referencave</u> në artikuj | id-c = #99B3FF }}<noinclude> </noinclude> 6enonslvxmrpuefp5adwqw9q8b5wjeo 10 61925 3026521 1427982 2026-08-17T22:05:35Z Smallem 126080 Njësim me enwiki UEFA Euro 2008 — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026521 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Euro 2008 | title = [[Euro 2008]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = Stages | list1 = * [[Kualifikueset e Euro 2008|Qualification]] * Group stage ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi A|Group A]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi B|Group B]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi C|Group C]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi D|Group D]] * [[Euro 2008 knockout stage|Knockout stage]] * [[Euro 2008 final|Finalja]] | group2 = General information | list2 = * [[Euro 2008 bids|Bids]] ** [[Scotland–Ireland Euro 2008 bid|Scotland–Ireland]] * [[Transmetimi i Euro 2008|Broadcasting]] * [[Euro 2008 squads|Skuadrat]] * [[Euro 2008 statistics|Statistics]] |group3 = Official symbols |list3 = * [[Adidas Europass|Europass]] {{small|(ball)}} * [[Trix and Flix]] {{small|(mascot)}} * ''[[Euro 2008 (video game)|Euro 2008]]'' {{small|(video game)}} * "[[Can You Hear Me (Enrique Iglesias song)|Can You Hear Me]]" {{small|(song)}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ipg2u2j5rxi3m0mu25vc3snbge0bqz9 3026530 3026521 2026-08-17T22:06:42Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Euro 2008]] te [[Stampa:UEFA Euro 2008]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026521 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Euro 2008 | title = [[Euro 2008]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = Stages | list1 = * [[Kualifikueset e Euro 2008|Qualification]] * Group stage ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi A|Group A]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi B|Group B]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi C|Group C]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi D|Group D]] * [[Euro 2008 knockout stage|Knockout stage]] * [[Euro 2008 final|Finalja]] | group2 = General information | list2 = * [[Euro 2008 bids|Bids]] ** [[Scotland–Ireland Euro 2008 bid|Scotland–Ireland]] * [[Transmetimi i Euro 2008|Broadcasting]] * [[Euro 2008 squads|Skuadrat]] * [[Euro 2008 statistics|Statistics]] |group3 = Official symbols |list3 = * [[Adidas Europass|Europass]] {{small|(ball)}} * [[Trix and Flix]] {{small|(mascot)}} * ''[[Euro 2008 (video game)|Euro 2008]]'' {{small|(video game)}} * "[[Can You Hear Me (Enrique Iglesias song)|Can You Hear Me]]" {{small|(song)}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ipg2u2j5rxi3m0mu25vc3snbge0bqz9 3026533 3026530 2026-08-17T22:06:44Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026533 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = UEFA Euro 2008 | title = [[Euro 2008]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | group1 = Stages | list1 = * [[Kualifikueset e Euro 2008|Qualification]] * Group stage ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi A|Group A]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi B|Group B]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi C|Group C]] ** [[Kampionati Evropian i Futbollit 2008 Grupi D|Group D]] * [[Euro 2008 knockout stage|Knockout stage]] * [[Euro 2008 final|Finalja]] | group2 = General information | list2 = * [[Euro 2008 bids|Bids]] ** [[Scotland–Ireland Euro 2008 bid|Scotland–Ireland]] * [[Transmetimi i Euro 2008|Broadcasting]] * [[Euro 2008 squads|Skuadrat]] * [[Euro 2008 statistics|Statistics]] |group3 = Official symbols |list3 = * [[Adidas Europass|Europass]] {{small|(ball)}} * [[Trix and Flix]] {{small|(mascot)}} * ''[[Euro 2008 (video game)|Euro 2008]]'' {{small|(video game)}} * "[[Can You Hear Me (Enrique Iglesias song)|Can You Hear Me]]" {{small|(song)}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> h0e1wa0bojtl937u4y5qof46kneg73g 10 64416 3026306 2479024 2026-08-17T14:23:56Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Template:Collapsible list përmes Claude AI 3026306 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:collapsible list|main}}<noinclude> {{Dokumentacion}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> 4yvbt4htbugm5c7wy5ztghe2nthmdty 3026308 3026306 2026-08-17T14:25:07Z Smallem 126080 Kthim i përkohshëm përmes Claude AI 3026308 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:collapsible list|main}} <noinclude> {{documentation}} </noinclude> 8n66gjbe4zgx141u75dxyz6yptdolza 10 68772 3026421 3020600 2026-08-17T20:38:47Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Tenjho Tenge — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026421 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Tenjou Tenge | title = ''[[Tenjou Tenge]]'' by [[Oh! great]] | state = | listclass = hlist | list1 = * [[Lista e Tenjho Tenge chapters|Chapters]] * [[Lista e episodeve të Tenjho Tenge|Episodet]] * [[Lista e Tenjho Tenge music|Music]] * [[Lista e Tenjho Tenge characters|Personazhet]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> lgi2ar1tywy55vhhp4a7st4jgkv4qau 3026433 3026421 2026-08-17T20:45:30Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Tenjou Tenge]] te [[Stampa:Tenjho Tenge]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026421 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Tenjou Tenge | title = ''[[Tenjou Tenge]]'' by [[Oh! great]] | state = | listclass = hlist | list1 = * [[Lista e Tenjho Tenge chapters|Chapters]] * [[Lista e episodeve të Tenjho Tenge|Episodet]] * [[Lista e Tenjho Tenge music|Music]] * [[Lista e Tenjho Tenge characters|Personazhet]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> lgi2ar1tywy55vhhp4a7st4jgkv4qau 3026439 3026433 2026-08-17T20:45:53Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026439 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Tenjho Tenge | title = ''[[Tenjou Tenge]]'' by [[Oh! great]] | state = | listclass = hlist | list1 = * [[Lista e Tenjho Tenge chapters|Chapters]] * [[Lista e episodeve të Tenjho Tenge|Episodet]] * [[Lista e Tenjho Tenge music|Music]] * [[Lista e Tenjho Tenge characters|Personazhet]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> axrjek4myqyakzvo8zr8dv6dn921rak 0 70685 3026376 2913787 2026-08-17T16:55:53Z Smallem 126080 Heqja e header_background, njësim me enwiki (nuk e përdor) përmes Claude AI 3026376 wikitext text/x-wiki {{multiple image | border = | image_gap = 20 | caption_align = center | align = right | direction = vertical | total_width = 300 | header = Lufta e ftohtë<br />(1947–1991) | image1 = NATO_vs._Warsaw_(1949-1990).png | caption1 = Kufijtë e shteteve [[NATO]] dhe [[Pakti i Varshavës|Paktit të Varshavës]] gjatë epokës së Luftës së Ftohtë. | image2 = IvyMike2.jpg | caption2 = Re e kërpudhave të provës bërthamore, Ivy Mike, 1952; një nga më shumë se një mijë teste të tilla të kryera nga SHBA midis 1945 dhe 1992 | image3 = KoreanWarRefugeeWithBaby.jpg | caption3 = Me vëllain e saj në shpinë, një vajzë koreane lëviz me një tank të bllokuar amerikan M46 Patton, në Haengju, [[Korea e Jugut|Kore e Jugut]], 1951 | image4 = Berlin Wall 1961-11-20.jpg | caption4 = Punëtorët e ndërtimit të Gjermanisë Lindore që ndërtojnë [[Muri i Berlinit|Murin e Berlinit]], 1961 | image5 = P-2H Neptune over Soviet ship Oct 1962.jpg | caption5 = Një aeroplan i marinës amerikane që hijen një anije sovjetike gjatë krizës raketore kubane, 1962 | image6 = ASTP handshake - cropped.jpg | caption6 = Astronauti amerikan Thomas P. Stafford (djathtas) dhe kozmonaut Sovjetik Alexei Leonov (majtas) shtrëngojnë duart në hapësirën e jashtme, 1975 | image7 = USS Yorktown collision.jpg | caption7 = Fregata Sovjetike Bezzavetny duke përplasur USS Yorktown, 1988 incident|''Bezzavetny'' bumping USS ''Yorktown'']], 1988 | image8 = West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg | caption8 = Rënia e Murit të Berlinit, 1989 | image9 = 1991 coup attempt1.jpg | caption9 = Tanke në Sheshin e Kuq gjatë Grushti i Gushtit, 1991 | alt1 = }} '''Lufta e Ftohtë''' ishte një gjendje e tensioneve politike dhe ushtarake pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së II Botërore]], ndërmjet fuqive të '''Bllokut Perëndimor''' ([[Shtetet e Bashkuara]], aleatët e tyre në [[NATO]] etj) dhe fuqive të '''Bllokut Lindor''' ([[Bashkimi Sovjetik]] dhe [[Shtet satelit|shtetet satelite]]). Historianët nuk pajtohen plotësisht në datat, por periudha zakonisht konsiderohet të përfshijë Doktrinën Truman 1947 (12 Mars 1947) deri në Shpërbërjen e 1991 të [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimit Sovjetik]] (26 Dhjetor 1991).{{Citim i duhur}} Termi "e ftohtë" është përdorur për shkak se nuk kishte luftime në shkallë të gjerë të drejtpërdrejtë mes dy palëve, edhe pse ka pasur luftëra të mëdha rajonale, të njohura si luftëra me prokurë. Lufta e ftohtë ndau aleancën e përkohshme të kohës së luftës kundër [[Gjermania Naziste|Gjermanisë Naziste]], duke lënë Bashkimin Sovjetik dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës si dy superfuqitë me dallime të mëdha politike dhe ekonomike. [[SHBA|SHBA-ja]] dhe [[Bashkimi Sovjetik|BS-ja]] ishin dy superfuqi që e kundërshtonin njërin-tjetrin. [[Doktrina]] e shkatërrimit të siguruar reciprokisht (<span lang="En" dir="ltr">''Mutual assured destruction''</span>) dekurajoi një sulm parandalues ​​nga të dyja palët. Përveç zhvillimit të arsenalit bërthamor dhe vendosjes ushtarake konvencionale, lufta për dominim u shpreh përmes mjeteve indirekte të tilla si lufta psikologjike, fushatat propagandistike, spiunazhi, embargot e gjera, rivaliteti në ngjarjet sportive dhe garat teknologjike të tilla si Gara Hapësinore. Perëndimi drejtohej nga Shtetet e Bashkuara si dhe kombet e tjera të Botës së Parë të Bllokut Perëndimor që ishin përgjithësisht liberal demokratik por të lidhur me një rrjet shtetesh autoritare, shumica e të cilave ishin ish-kolonitë e tyre. Lindja drejtohej nga Bashkimi Sovjetik dhe Partia e saj Komuniste, e cila kishte një ndikim në të gjithë Botën e Dytë. Qeveria e SHBA-së mbështeti qeveritë e krahut të djathtë dhe kryengritjet në të gjithë botën, ndërsa qeveria Sovjetike financoi partitë dhe revolucionet komuniste në të gjithë botën. Ndërsa gati të gjitha shtetet koloniale arritën pavarësinë në periudhën 1945–1960, ata u bënë fushat e betejës së Botës së Tretë në Luftën e Ftohtë. Faza e parë e Luftës së Ftohtë filloi menjëherë pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në 1945. Shtetet e Bashkuara krijuan aleancën ushtarake të [[NATO]]-s në 1949 në kapjen e një sulmi Sovjetik dhe e quajtën politikën e tyre globale kundër përmbajtjes së ndikimit Sovjetik. Bashkimi Sovjetik formoi [[Pakti i Varshavës|Paktin e Varshavës]] në 1955 në përgjigje të NATO-s. Krizat kryesore të kësaj faze përfshinin Bllokadën e Berlinit 1948–49, Luftën Civile Kineze 1927–1950, Luftën Koreane 1950–1953, Revolucionin Hungarez 1956, Kriza e Suezit 1956, Kriza e Berlinit e 1961 dhe Kriza e Raketave Kubane 1962. SHBA dhe BS garuan për ndikim në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]], [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]] dhe shtetet dekolonizuese të [[Afrika|Afrikës]] dhe [[Azia|Azisë]].{{Citim i duhur}} Pas krizës raketore kubane, filloi një fazë e re që pa ndarjen kino-sovjetike midis Kinës dhe Bashkimit Sovjetik të ndërlikonte marrëdhëniet brenda sferës komuniste, ndërsa aleati i SHBA-së [[Franca]] filloi të kërkonte një autonomi më të madhe të veprimit. BRSS pushtoi [[Çekosllovakia|Çekosllovakinë]] për të shtypur Pranverën e Pragës 1968, ndërsa SHBA-të përjetuan trazira të brendshme nga lëvizja e të drejtave civile dhe kundërshtimi i [[Lufta e Vietnamit|Luftës së Vietnamit]]. Në vitet 1960-1970, një lëvizje ndërkombëtare e paqes zuri rrënjë midis qytetarëve në të gjithë botën. Lëvizjet kundër testimit të armëve bërthamore dhe për çarmatimin bërthamor ndodhën, me protesta të mëdha anti-luftë. Deri në vitet 1970, të dy palët kishin filluar të bënin ndihma për paqen dhe sigurinë, duke filluar një periudhë qetësie që pa bisedimet për kufizimin e armëve strategjike dhe hapjen e marrëdhënieve të SHBA me [[Kina|Republikën Popullore të Kinës]] si një kundërpeshë strategjike ndaj BRSS.{{Citim i duhur}} Tensioni u ngrit përsëri në fund të dekadës me fillimin e Luftës Sovjetiko-Afgane në 1979. Fillimi i viteve 1980 ishte një tjetër periudhë e tensionit të ngritur. Shtetet e Bashkuara rritën presionet diplomatike, ushtarake dhe ekonomike mbi Bashkimin Sovjetik, në një kohë kur tashmë po vuante nga ngecja ekonomike. Në mes të viteve 1980, lideri i ri sovjetik [[Mihail Gorbaçovi|Mikhail Gorbachev]] prezantoi reformat liberalizuese të ''glasnost'' ("hapja", rreth 1985) dhe ''perestrojkës'' ("riorganizimi", 1987) dhe i dha fund përfshirjes Sovjetike në [[Afganistani|Afganistan]].{{Citim i duhur}} Presionet për sovranitetin kombëtar u rritën më të forta në Evropën Lindore dhe Gorbaçov refuzoi të mbështeste ushtarakisht qeveritë e tyre më gjatë. Në 1989, rënia e Perdes së Hekurt pas Piknikut Pan-Evropian dhe një valë revolucionesh (me përjashtim të [[Rumania|Rumanisë]]) përmbysën paqësisht të gjitha qeveritë komuniste të Evropës Qendrore dhe Lindore. Vetë Partia Komuniste e Bashkimit Sovjetik humbi kontrollin në Bashkimin Sovjetik dhe u ndalua në gusht 1991. Kjo nga ana e tij çoi në shpërbërjen zyrtare të BRSS në dhjetor 1991, shpalljen e pavarësisë së republikave të saj përbërëse dhe shembjen e qeverive komuniste në pjesën më të madhe të Afrikës dhe Azisë. Shtetet e Bashkuara u lanë si superfuqia e vetme në botë.{{Citim i duhur}} Lufta e Ftohtë dhe ngjarjet e saj kanë lënë një trashëgimi të konsiderueshme. Shpesh përmendet në kulturën popullore, veçanërisht me temat e spiunazhit dhe kërcënimit të luftës bërthamore. == Origjinat e termit == == Sfondi == === Revolucioni rus === Ndërsa shumica e historianëve gjurmojnë origjinën e Luftës së Ftohtë në periudhën menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore, disa argumentojnë se ajo filloi me Revolucionin e Tetorit të vitit 1917 në Republikën Ruse kur bolshevikët përmbysën Qeverinë e Përkohshme Ruse. Në Luftën e Parë Botërore, Perandoritë Britanike, Franceze dhe Ruse kishin përbërë Fuqitë kryesore Aleate që në fillim dhe SHBA-të iu bashkuan atyre si një Fuqi e vetëquajtur e Asociuar në prill 1917. Pas marrjes së pushtetit nga bolshevikët, Terrori i Kuq i përgjakshëm u inicua për të mbyllur çdo kundërshtim, si të perceptuar ashtu edhe real. Në dhjetor, bolshevikët nënshkruan një armëpushim me Fuqitë Qendrore, megjithëse deri në shkurt 1918, luftimet kishin rifilluar. Në mars, sovjetikët i dhanë fund përfshirjes në luftë dhe nënshkruan Traktatin e veçantë të paqes të Brest-Litovsk. Si rezultat, ushtritë gjermane përparuan me shpejtësi përtej territoreve kufitare. Aleatët iu përgjigjën me një bllokadë ekonomike kundër regjimit të ri rus. Në sytë e disa aleatëve, Rusia tani po e ndihmonte Gjermaninë të fitonte luftën duke liruar një milion ushtarë gjermanë për Frontin Perëndimor dhe duke hequr dorë nga pjesa më e madhe e furnizimit me ushqime, bazës industriale, furnizimeve me karburant dhe komunikimit me Evropën Perëndimore. Sipas historianit Spencer Tucker, aleatët mendonin: "Traktati ishte tradhtia përfundimtare e kauzës aleate dhe mbolli farat për Luftën e Ftohtë. Me Brest-Litovsk fantazma e dominimit gjerman në Evropën Lindore kërcënoi të bëhej realitet, dhe Aleatët tani filluan të mendojnë seriozisht për ndërhyrjen ushtarake" dhe vazhduan të shtojnë "luftën e tyre ekonomike" kundër bolshevikëve. Disa bolshevikë e panë Rusinë vetëm si hapin e parë, duke planifikuar të nxiste revolucione kundër kapitalizmit në çdo vend perëndimor, por nevoja për paqe me Gjermaninë e largoi udhëheqësin sovjetik Vladimir Lenin nga ky pozicion. Në vitin 1918, Britania siguroi para dhe trupa për të mbështetur lëvizjen e Bardhë, një konfederatë e lirshme e forcave anti-bolshevike. Kjo politikë u drejtua nga Ministri i Luftës Winston Churchill, një antikomunist i përkushtuar. Një luftë e gjatë dhe e përgjakshme civile pasoi midis të kuqve dhe të bardhëve, duke filluar në 1917 dhe duke përfunduar në 1923 me fitoren e të kuqve. Ai përfshinte ndërhyrjen e huaj, ekzekutimin e ish-perandorit dhe familjes së tij dhe zinë e bukës së vitit 1921, e cila vrau rreth pesë milionë njerëz. Rusia Sovjetike u përpoq të ripushtonte të gjitha kombet e reja të pavarura të ish Perandorisë, megjithëse suksesi i tyre ishte i kufizuar. Estonia, Finlanda, Letonia dhe Lituania të gjitha zmbrapsën pushtimet sovjetike, ndërsa Ukraina, Bjellorusia (si rezultat i Luftës Polako-Sovjetike), Armenia, Azerbajxhani dhe Gjeorgjia u pushtuan nga Ushtria e Kuqe. Nën Presidentin e SHBA Herbert Hoover, ndihma ushqimore në shkallë shumë të madhe u shpërnda në Evropë pas luftës përmes Administratës Amerikane të Ndihmës. Në vitin 1921, për të lehtësuar urinë shkatërruese në RSFSR Ruse që u shkaktua nga politikat e qeverisë sovjetike për komunizmin e luftës,[20] drejtori i ARA-s në Evropë, Walter Lyman Brown, filloi negociatat me Komisarin Popullor Rus për Punët e Jashtme, Maxim Litvinov. në Riga, Letoni (në atë kohë ende e pa aneksuar nga BRSS). Një marrëveshje u arrit më 21 gusht 1921 dhe një marrëveshje shtesë zbatimi u nënshkrua nga Brown dhe Komisari Popullor për Tregtinë e Jashtme Leonid Krasin më 30 dhjetor 1921. Kongresi i SHBA-së përvetësoi 20,000,000 dollarë për lehtësim sipas Aktit rus për lehtësimin e urisë në fund të vitit 1921. Hoover e urrente fort bolshevizmin dhe mendonte se ndihma amerikane do të tregonte epërsinë e kapitalizmit perëndimor dhe kështu do të ndihmonte në frenimin e përhapjes së komunizmit. Në kulmin e saj, ARA punësonte 300 amerikanë, më shumë se 120,000 rusë dhe ushqente 10.5 milionë njerëz çdo ditë. Operacionet e saj ruse drejtoheshin nga Kol. William N. Haskell. Divizioni Mjekësor i ARRSH-së funksionoi nga nëntori 1921 deri në qershor 1923 dhe ndihmoi në kapërcimin e epidemisë së tifos që rrënonte atëherë Rusinë. Operacionet e ARA-s për lehtësimin e urisë u zhvilluan paralelisht me operacionet shumë më të vogla të menonitit, hebrenjve dhe kuakerëve për lehtësimin e urisë në Rusi. Lenini, Trocki dhe Kamenev festojnë përvjetorin e dytë të Revolucionit të Tetorit Veprimet e ARA-s në Rusi u mbyllën më 15 qershor 1923, pasi u zbulua se Rusia nën Leninin rinovoi eksportin e drithit. Fuqitë perëndimore vazhduan me izolimin diplomatik të qeverisë sovjetike. Lenini deklaroi se Rusia ishte e rrethuar nga një "rrethim armiqësor kapitalist" dhe ai e shihte diplomacinë si një armë për të mbajtur të ndarë armiqtë sovjetikë. Ai krijoi një organizatë për të promovuar revolucionet simotra në mbarë botën, Kominternin. Dështoi kudo; dështoi keq kur u përpoq të fillonte revolucione në Gjermani, provincën e saj të Bavarisë dhe Hungari. Dështimet çuan në një kthesë të brendshme nga Moska. Udhëheqësit e politikës së jashtme amerikane mbeten të bindur se Bashkimi Sovjetik, i cili u themelua nga Rusia Sovjetike në vitin 1922, ishte një kërcënim armiqësor për vlerat amerikane. === Lufta e dyte botërore === === Konferencat për Evropën e pasluftës === === Konferenca e Postdamit dhe dorëzimi i Japonisë === === Preludi i pasluftës dhe krijimi i dy blloqeve === == Fillimi i Luftës së Ftohte, përmbajtja (containement) dhe Doktrina Truman (1947-1953) == === Perdja e hekurt, Irani, Turqia, Greqia, Polonia === === Plani Marshall, grushti i shtetit në Çekosllovaki dhe formimi i 2 shteteve gjermane === Në fillim të 1947, Franca, Britania dhe Shtetet e Bashkuara në mënyrë të pasuksesshme u përpoqën të lidhin një marrëveshje me Bashkimin Sovjetik për një plan që parashikonte një Gjermani ekonomikisht të vetëmjaftueshme, duke përfshirë një përshkrim të detajuar të fabrikave industriale, mallrave dhe infrastrukturës së marrë tashmë nga Sovjetikët<ref>Miller 2000, p. 16.</ref>. Në qershor 1947, në përputhje me Doktrinën Truman, Shtetet e Bashkuara miratuan Planin Marshall, një zotim për asistencë ekonomike për të gjitha shtetet evropiane të gatshme për të marrë pjesë, duke përfshirë Bashkimin Sovjetik<ref>Miller 2000, p. 16.</ref>. Sipas planit, të cilin presidenti Harry S. Truman e firmosi më 3 prill 1948, qeveria e Sh.B.A. i dha shteteve të Evropës perëndimore mbi $13 miliard (e barasvlefshme me $189.39 miliard në 2016) për të rindërtuar ekonominë e Evropës. Më vonë, programi solli krijimin e Organizatës për Bashkëpunimin Ekonomik Evropian. Qëllimi i planit ishte rindërtimi demokratik dhe ekonomik i sistemeve të Evropës dhe për të zmbrapsur kërcënimet që perceptoheshin kundër balancës së fuqive të Evropës, si marrja e kontrollit nga partitë komuniste nëpërmjet revolucioneve ose zgjedhjeve<ref>Gaddis 1990, p. 186.</ref>. Plani shpreheshe gjithashtu se prosperiteti i Evropës varej nga rimëkëmbja ekonomike e Gjermanisë<ref>Dinan 2017, p. 40.</ref>. Një muaj më vonë, Truman nënshkroi Aktin e Sigurisë Kombëtare të 1947, duke krijuar një Departament Mbrojtjeje të Unifikuar, Agjencinë Qendrore të Inteligjencës (CIA), dhe Këshillin Kombëtar të Sigurisë (NSC). Këto do të shëndërroheshin në burokracitë kryesore të politikes së mbrojtjes se Sh.B.A. në Luftën e Ftohtë<ref>Karabell 1999, p. 916.</ref>. Stalini besonte se integrimi ekonomik me perëndimin do t'i lejonte shtetet e Bllokut Lindor të shpëtonin nga kontrolli sovjetik, dhe se SH.B.A. po përpiqej të blinte një ri-konfigurim pro Shteteve te Bashkuara në Evropë<ref>Gaddis 2005, p. 32.</ref>. Për këtë arsye Stalini parandaloi që kombet e Bllokut Lindor të merrnin ndihmë nga Plani Marshall<ref>Gaddis 2005, p. 32.</ref>. Alternativa e Bashkimit Sovjetik ndaj Planit Marshall, që thuhej se do të përfshinte subvencione dhe tregti me Evropën qendrore dhe lindore, u njoh si Plani Molotov (i institucionalizuar në janar 1949 si Këshilli i Përbashkët për Asistencë Ekonomike)<ref>LaFeber 1993, pp. 194–197.</ref>. Stalini kishte gjithashtu frikë nga një Gjermani e rithemeluar; vizioni i tij për një Gjermani post lufte nuk përfshinte mundësinë për t'u riarmatosur ose për të paraqitur cfarëdolloj kërcënimi ndaj Bashkimit Sovjetik<ref>Gaddis 2005, pp. 105–106.</ref>. Në fillim të 1948, në vijim të raportimeve për fuqizimin e "elementëve reaksionar" operativët sovjetikë ekzekutuan një grusht shteti në Çekosllovaki (që rezultoi në krijimin e Republikës Socialiste të Çekosllovakisë (9 maj 1948)), i vetmi shtet i Bllokut Lindor që sovjetikët e kishin lejuar të mbante strukturën demokratike<ref>Wettig 2008, p. 86.</ref>. Brutaliteti publik i grushtit të shtetit tronditi fuqitë perëndimore më shumë se çdo ngjarje tjetër deri në atë pikë, dhe vuri në lëvizje një ndjesi frike se do të kishte luftë, duke shuar kështu të gjitha kundërshtitë e fundit ndaj Planit Marshall në Kongresin e Shteteve të Bashkuara<ref>Miller 2000, p. 19.</ref><ref>Grenville 2005, pp. 370–371.</ref>. Në pasojat e menjëhershme të krizës, u mbajt Konferenca e gjashtë fuqive në Londër, që rezultoi në bojkotin e sovjetikëve të Këshillit të Kontrollit të Forcave Aleate duke sjellë mos funksionimin e tij, një ngjarje që shënoi fillimin e plotë të luftës se ftohtë duke përfunduar preludin e saj si edhe duke i dhënë fund çdo shpresë në atë kohë për një shtet të vetëm gjerman duke sjellë kështu krijimin e Republikës Federale Gjermane dhe Republikës Demokratike Gjermane në 1949<ref>Wettig 2008, pp. 96–100.</ref>.  == Armiqësia e hapur dhe eskalimi (1948-1962) == === Spiunazhi === Të gjitha fuqitë e mëdha u përfshinë në spiunazh, duke përdorur një shumëllojshmëri të madhe spiunësh, agjentësh të dyfishtë, mole dhe teknologji të reja të tilla si përgjimi i kabllove telefonike. KGB sovjetike ("Komiteti për Sigurimin e Shtetit"), byroja përgjegjëse për spiunazhin e huaj dhe mbikëqyrjen e brendshme, ishte e famshme për efektivitetin e saj. Operacioni më i famshëm sovjetik përfshiu spiunët e tij atomikë që dërguan informacione vendimtare nga Projekti Manhatan i Shteteve të Bashkuara, duke e çuar BRSS-në të shpërthejë armën e saj të parë bërthamore në vitin 1949, katër vjet pas shpërthimit amerikan dhe shumë më shpejt se ç'pritej. Një rrjet masiv informatorësh në të gjithë Bashkimin Sovjetik u përdor për të vëzhguar mospajtimin nga politika dhe morali zyrtar sovjetik. Edhe pse në një masë dezinformimi kishte ekzistuar gjithmonë, termi vetë u shpik, dhe strategjia e formalizuar nga një departament i propagandës së zezë të KGB-së sovjetike. Bazuar në sasinë e informacionit arkivor top-sekret të Luftës së Ftohtë që është publikuar, historiani Raymond L. Garthoff arrin në përfundimin se ndoshta kishte barazi në sasinë dhe cilësinë e informacionit sekret të marrë nga secila palë. Megjithatë, sovjetikët ndoshta kishin një avantazh për sa i përket HUMINT-it (inteligjencës njerëzore ose spiunazhit ndërpersonal) dhe "nganjëherë në shtrirjen e tij në qarqet e larta të politikës". Për sa i përket ndikimit vendimtar, megjithatë, ai përfundon: <blockquote>Gjithashtu, tani mund të kemi besim të lartë në gjykimin se nuk ka pasur "nishan" të suksesshëm në nivelin e vendimmarrjes politike në asnjërën anë. Në mënyrë të ngjashme, nuk ka asnjë provë, nga asnjëra palë, për ndonjë vendim të madh politik apo ushtarak që është zbuluar para kohe nëpërmjet spiunazhit dhe është penguar nga pala tjetër. Gjithashtu nuk ka asnjë provë për ndonjë vendim të madh politik ose ushtarak që është ndikuar në mënyrë thelbësore (shumë më pak të gjeneruar) nga një agjent i palës tjetër. </blockquote>Sipas historianit Robert Louis Benson, "fortesia e Uashingtonit ishte inteligjenca "sinjale" - prokurimi dhe analiza e mesazheve të huaja të koduara." që çon në projektin Venona ose përgjimet Venona, të cilat monitoronin komunikimet e agjentëve të inteligjencës sovjetike. Moynihan shkroi se projekti Venona përmbante "prova dërrmuese të aktiviteteve të rrjeteve të spiunazhit sovjetik në Amerikë, të kompletuara me emra, data, vende dhe vepra." Projekti Venona u mbajt shumë sekret edhe nga politikëbërësit deri në Komisionin Moynihan në 1995. Përkundër kësaj, projekti i deshifrimit ishte tradhtuar dhe dërguar në BRSS nga Kim Philby dhe Bill Weisband në 1946, siç u zbulua nga SHBA deri në vitin 1950. Megjithatë, sovjetikët duhej ta mbanin të fshehtë zbulimin e tyre të programit gjithashtu dhe vazhduan të nxirrnin informacionet e tyre, disa prej të cilave ishin ende të dobishme për programin amerikan. Sipas Moynihan, edhe Presidenti Truman mund të mos ketë qenë plotësisht i informuar për Venonën, gjë që mund ta ketë lënë atë të pavetëdijshëm për shtrirjen e spiunazhit sovjetik. Spiunët klandestinë atomikë nga Bashkimi Sovjetik, të cilët depërtuan në Projektin Manhattan në pika të ndryshme gjatë Luftës së Dytë Botërore, luajtën një rol të madh në rritjen e tensioneve që çuan në Luftën e Ftohtë. Përveç spiunazhit të zakonshëm, agjencitë perëndimore i kushtuan vëmendje të veçantë informimit të të larguarve nga Blloku Lindor. Edward Jay Epstein përshkruan se CIA e kuptoi se KGB-ja përdorte "provokime", ose dezertime të rreme, si një mashtrim për të vënë në siklet inteligjencën perëndimore dhe vendos agjentë të dyfishtë sovjetikë. Si rezultat, nga viti 1959 deri në 1973, CIA kërkoi që dezertorët e Bllokut Lindor të kalonin një hetim kundërzbulimit përpara se të rekrutoheshin si burim inteligjence. Gjatë fundit të viteve 1970 dhe 1980, KGB-ja përsosi përdorimin e saj të spiunazhit për të lëkundur dhe shtrembëruar diplomacinë. Masat aktive ishin "operacione klandestine të dizajnuara për të çuar përpara qëllimet e politikës së jashtme sovjetike", të përbërë nga dezinformata, falsifikime, rrjedhje në mediat e huaja dhe kanalizimi i ndihmës për grupet militante. Gjeneralmajor i pensionuar i KGB-së Oleg Kalugin, ish-kreu i Kundërzbulimit të Jashtëm për KGB-në (1973–1979), i përshkroi masat aktive si "zemra dhe shpirti i inteligjencës sovjetike". Gjatë ndarjes kino-sovjetike, "luftërat e spiunëve" ndodhën gjithashtu midis BRSS dhe PRC. === Kominformi dhe ndarja Tito-Stalin === === Bllokada e Berlinit dhe [airlift] === Shtetet e Bashkuara dhe Britania shkrinë zonat e tyre të pushtimit gjerman perëndimor në "Bizonia" (1 janar 1947, më vonë "Trizonia" me shtimin e zonës së Francës, prill 1949). Si pjesë e rindërtimit ekonomik të Gjermanisë, në fillim të vitit 1948, përfaqësues të një sërë qeverish të Evropës Perëndimore dhe të Shteteve të Bashkuara njoftuan një marrëveshje për një bashkim të zonave të Gjermanisë Perëndimore në një sistem qeveritar federal. Përveç kësaj, në përputhje me Planin Marshall, ata filluan të ri-industrializojnë dhe rindërtojnë ekonominë e Gjermanisë Perëndimore, duke përfshirë futjen e një monedhe të re marke gjermane për të zëvendësuar monedhën e vjetër të Reichsmark-ut që sovjetikët e kishin zhvlerësuar. Shtetet e Bashkuara kishin vendosur fshehurazi se një Gjermani e bashkuar dhe neutrale ishte e padëshirueshme, me Walter Bedell Smith duke i thënë gjeneralit Eisenhower "megjithë qëndrimin tonë të shpallur, ne me të vërtetë nuk duam dhe as synojmë të pranojmë bashkimin e Gjermanisë në asnjë kusht që rusët mund të bien dakord. edhe pse duket se plotësojnë shumicën e kërkesave tona”. Menjëherë pas kësaj, Stalini vendosi Bllokadën e Berlinit (24 qershor 1948 – 12 maj 1949), një nga krizat e para të mëdha të Luftës së Ftohtë, duke parandaluar që ushqimi, materialet dhe furnizimet perëndimore të mbërrinin në enklavën e Berlinit Perëndimor të Gjermanisë Perëndimore.[154] Shtetet e Bashkuara (kryesisht), Britania, Franca, Kanadaja, Australia, Zelanda e Re dhe disa vende të tjera filluan "liftin ajror të Berlinit" masiv, duke furnizuar Berlinin Perëndimor me ushqime dhe furnizime të tjera pavarësisht kërcënimeve sovjetike. Sovjetikët ngritën një fushatë të marrëdhënieve me publikun kundër ndryshimit të politikës. Edhe një herë komunistët e Berlinit Lindor u përpoqën të prishnin zgjedhjet komunale të Berlinit (siç kishin bërë në zgjedhjet e vitit 1946),[150] të cilat u mbajtën më 5 dhjetor 1948 dhe sollën një pjesëmarrje prej 86.3% dhe një fitore dërrmuese për jokomunistët partive.[156] Rezultatet efektivisht e ndanë qytetin në Lindje dhe Perëndim, ky i fundit përfshin sektorët e SHBA-së, Britanisë dhe Francës. 300,000 berlineanë demonstruan dhe kërkuan që transporti ajror ndërkombëtar të vazhdonte, dhe piloti i Forcave Ajrore të SHBA, Gail Halvorsen krijoi "Operacionin Vittles", i cili furnizonte karamele për fëmijët gjermanë. Airlift ishte sa një sukses logjistik aq edhe politik dhe psikologjik për Perëndimin; ai e lidhi fort Berlinin Perëndimor me Shtetet e Bashkuara.[159] Në maj 1949, Stalini u tërhoq dhe hoqi bllokadën. Në vitin 1952, Stalini propozoi vazhdimisht një plan për të bashkuar Gjermaninë Lindore dhe Perëndimore nën një qeveri të vetme të zgjedhur në zgjedhjet e mbikëqyrura nga Kombet e Bashkuara, nëse Gjermania e re do të qëndronte jashtë aleancave ushtarake perëndimore, por ky propozim u refuzua nga fuqitë perëndimore. Disa burime kundërshtojnë sinqeritetin e propozimit. === Fillimet e NATO-s dhe Radio Evropa e Lirë === Britania, Franca, Shtetet e Bashkuara, Kanadaja dhe tetë vende të tjera të Evropës Perëndimore nënshkruan Traktatin e Atlantikut të Veriut të prillit 1949, duke themeluar Organizatën e Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO).[89] Atë gusht, pajisja e parë atomike sovjetike u shpërthye në Semipalatinsk, SSR e Kazakistanit.[110] Pas refuzimeve sovjetike për të marrë pjesë në një përpjekje gjermane për rindërtimin e përcaktuar nga vendet e Evropës Perëndimore në 1948, SHBA, Britania dhe Franca kryesuan krijimin e Republikës Federale të Gjermanisë nga tre zonat perëndimore të okupimit në prill 1949. .[163] Bashkimi Sovjetik e shpalli zonën e tij të pushtimit në Gjermani Republikën Demokratike Gjermane atë tetor. Media në Bllokun Lindor ishte një organ i shtetit, tërësisht i mbështetur dhe i nënshtruar ndaj partisë komuniste. Organizatat e radios dhe televizionit ishin në pronësi të shtetit, ndërsa media e shkruar zakonisht zotërohej nga organizatat politike, kryesisht nga partia komuniste lokale.[164] Transmetimet radiofonike sovjetike përdorën retorikën marksiste për të sulmuar kapitalizmin, duke theksuar temat e shfrytëzimit të punës, imperializmit dhe nxitjes së luftës. Së bashku me transmetimet e Korporatës Britanike të Transmetimeve (BBC) dhe Zërit të Amerikës në Evropën Qendrore dhe Lindore,[166] një përpjekje e madhe propagandistike e filluar në vitin 1949 ishte Radio Evropa e Lirë/Radio Liberty, e dedikuar për të sjellë vdekjen paqësore të sistemi komunist në Bllokun Lindor.[167] Radio Evropa e Lirë u përpoq t'i arrinte këto synime duke shërbyer si një radio stacion zëvendësues në shtëpi, një alternativë ndaj shtypit vendas të kontrolluar dhe të dominuar nga partia në Bllokun Sovjetik.[167] Radio Evropa e Lirë ishte produkt i disa prej arkitektëve më të shquar të strategjisë së hershme të Luftës së Ftohtë të Amerikës, veçanërisht atyre që besonin se Lufta e Ftohtë përfundimisht do të luftohej me mjete politike dhe jo me mjete ushtarake, si George F. Kennan.[168] Autoritetet sovjetike dhe të bllokut lindor përdorën metoda të ndryshme për të shtypur transmetimet perëndimore, duke përfshirë bllokimin e radios. Politikëbërësit amerikanë, duke përfshirë Kennan dhe John Foster Dulles, pranuan se Lufta e Ftohtë ishte në thelb një luftë idesh.[168] Shtetet e Bashkuara, duke vepruar nëpërmjet CIA-s, financuan një listë të gjatë projektesh për të kundërshtuar apelin komunist midis intelektualëve në Evropë dhe në botën në zhvillim. CIA gjithashtu sponsorizoi fshehurazi një fushatë propagandistike vendase të quajtur Kryqëzatë për Liri. === Riarmatimi i Gjermanisë === Riarmatimi i Gjermanisë Perëndimore u arrit në fillim të viteve 1950. Promotori kryesor i saj ishte Konrad Adenauer, kancelari i Gjermanisë Perëndimore, me Francën kundërshtarin kryesor. Uashingtoni kishte zërin vendimtar. Ajo u mbështet fuqimisht nga Pentagoni (udhëheqja ushtarake e SHBA) dhe u kundërshtua dobët nga Presidenti Truman; Departamenti i Shtetit ishte ambivalent. Shpërthimi i Luftës së Koresë në qershor 1950 ndryshoi llogaritjet dhe Uashingtoni tani dha mbështetjen e plotë. Kjo përfshinte gjithashtu emërimin e Dwight D. Eisenhower në krye të forcave të NATO-s dhe dërgimin e më shumë trupave amerikane në Gjermaninë Perëndimore. Kishte një premtim të fortë se Gjermania Perëndimore nuk do të zhvillonte armë bërthamore. Frika e përhapur e një ngritjeje tjetër të militarizmit gjerman bëri të nevojshme që ushtria e re të vepronte brenda një kornize aleance, nën komandën e NATO-s. Në vitin 1955, Uashingtoni siguroi anëtarësimin e plotë të Gjermanisë në NATO. Në maj 1953, Lavrentiy Beria, në atë kohë në një post qeveritar, kishte bërë një propozim të pasuksesshëm për të lejuar ribashkimin e një Gjermanie neutrale për të parandaluar inkorporimin e Gjermanisë Perëndimore në NATO, por përpjekjet e tij u ndërprenë pasi ai u ekzekutua disa muaj më vonë gjatë një Lufta sovjetike për pushtet. Ngjarjet çuan në themelimin e Bundeswehr-it, ushtrisë gjermane perëndimore, në 1955. === Lufta civile ne Kinë, SEATO dhe NSC68 === Në vitin 1949, Ushtria Çlirimtare Popullore e Mao Ce Dunit mundi qeverinë nacionaliste Kuomintang (KMT) të Chiang Kai-shek të mbështetur nga Shtetet e Bashkuara në Kinë. Territori i kontrolluar nga KMT tani ishte i kufizuar në ishullin e Tajvanit, qeveria nacionaliste e të cilit ekziston edhe sot e kësaj dite. Kremlini krijoi menjëherë një aleancë me Republikën Popullore të Kinës të sapoformuar. Sipas historianit norvegjez Odd Arne Westad, komunistët fituan Luftën Civile sepse bënë më pak gabime ushtarake sesa Chiang Kai-Shek dhe sepse në kërkimin e tij për një qeveri të fuqishme të centralizuar, Chiang antagonizoi shumë grupe interesi në Kinë. Për më tepër, partia e tij u dobësua gjatë luftës kundër Japonisë. Ndërkohë, komunistët u thanë grupeve të ndryshme, si fshatarëve, pikërisht atë që donin të dëgjonin dhe u mblodhën nën mbulesën e nacionalizmit kinez. Përballë revolucionit komunist në Kinë dhe përfundimit të monopolit atomik amerikan në vitin 1949, administrata e Trumanit lëvizi shpejt për të përshkallëzuar dhe zgjeruar doktrinën e saj të kontrollit. Në NSC 68, një dokument sekret i vitit 1950, Këshilli i Sigurisë Kombëtare propozoi forcimin e sistemeve të aleancës pro-perëndimore dhe katërfishimin e shpenzimeve për mbrojtjen. Truman, nën ndikimin e këshilltarit Paul Nitze, e pa frenimin si një kthim të plotë të ndikimit sovjetik në të gjitha format e tij. Zyrtarët e Shteteve të Bashkuara u zhvendosën për të zgjeruar këtë version të kontrollit në Azi, Afrikë dhe Amerikën Latine, në mënyrë që të kundërshtojnë lëvizjet nacionaliste revolucionare, shpesh të udhëhequra nga partitë komuniste të financuara nga BRSS.[181] Në këtë mënyrë, kjo SHBA do të ushtronte "fuqi mbizotëruese", do të kundërshtonte neutralitetin dhe do të vendoste hegjemoninë globale. Në fillim të viteve 1950 (një periudhë e njohur ndonjëherë si "Pactomania"), SHBA zyrtarizoi një seri aleancash me Japoninë (një ish armik i Luftës së Dytë Botërore), Korenë e Jugut, Tajvanin, Australinë, Zelandën e Re, Tajlandën dhe Filipinet (veçanërisht ANZUS në 1951 dhe SEATO në 1954), duke i garantuar kështu Shteteve të Bashkuara një numër bazash ushtarake afatgjata. === Lufta e Koresë === Një nga shembujt më domethënës të zbatimit të kontrollit ishte ndërhyrja e Kombeve të Bashkuara të udhëhequra nga SHBA në Luftën Koreane. Në qershor 1950, pas vitesh armiqësish të ndërsjella, Ushtria Popullore e Koresë së Veriut e Kim Il-sung pushtoi Korenë e Jugut në paralelin e 38-të. Stalini kishte hezituar të mbështeste pushtimin por në fund dërgoi këshilltarë. Për habinë e Stalinit, Rezolutat 82 dhe 83 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara mbështetën mbrojtjen e Koresë së Jugut, megjithëse sovjetikët atëherë bojkotonin takimet në shenjë proteste për faktin se Tajvani (Republika e Kinës), jo Republika Popullore e Kinës, mbajti një vend të përhershëm në këshill. Një forcë e OKB-së prej gjashtëmbëdhjetë vendeve u përball me Korenë e Veriut,[186] edhe pse 40 përqind e trupave ishin koreano-jugore dhe rreth 50 përqind ishin nga Shtetet e Bashkuara. Marinsat amerikanë u angazhuan në luftime në rrugë gjatë çlirimit të Seulit, shtator 1950. SHBA fillimisht dukej se ndoqi kontrollin kur hyri për herë të parë në luftë. Kjo e drejtoi veprimin e SHBA-së për të shtyrë Korenë e Veriut vetëm në paralelin e 38-të dhe për të rivendosur sovranitetin e Koresë së Jugut duke lejuar mbijetesën e Koresë së Veriut si shtet. Megjithatë, suksesi i zbarkimit në Inchon frymëzoi forcat e SHBA/OKB-së për të ndjekur një strategji kthimi dhe për të rrëzuar Korenë e Veriut komuniste, duke lejuar kështu zgjedhjet mbarëkombëtare nën kujdesin e OKB-së. Gjenerali Douglas MacArthur më pas përparoi përgjatë paralelit të 38-të në Korenë e Veriut. Kinezët, të frikësuar nga një pushtim i mundshëm i SHBA-së, dërguan një ushtri të madhe dhe mundën forcat e OKB-së, duke i shtyrë përsëri poshtë paraleles së 38-të. Truman publikisht la të kuptohet se ai mund të përdorte "asin e tij në vrimën" e bombës atomike, por Mao ishte i palëkundur.[189] Episodi u përdor për të mbështetur mençurinë e doktrinës së frenimit në krahasim me rikthimin. Komunistët më vonë u shtynë afërsisht rreth kufirit fillestar, me ndryshime minimale. Ndër efektet e tjera, Lufta Koreane e nxiti NATO-n të zhvillonte një strukturë ushtarake. Opinioni publik në vendet e përfshira, si Britania e Madhe, ishte i ndarë pro dhe kundër luftës. Pas miratimit të armëpushimit në korrik 1953, udhëheqësi i Koresë së Veriut Kim Il Sung krijoi një diktaturë totalitare të centralizuar, e cila i akordoi familjes së tij pushtet të pakufizuar duke gjeneruar një kult të përhapur personaliteti. Në jug, diktatori i mbështetur nga Amerika, Syngman Rhee, drejtoi një regjim të dhunshëm antikomunist dhe autoritar. Ndërsa Rhee u përmbys në vitin 1960, Koreja e Jugut vazhdoi të drejtohej nga një qeveri ushtarake e ish-bashkëpunëtorëve japonezë deri në rivendosjen e një sistemi shumëpartiak në fund të viteve 1980. Më pas, Koreja e Jugut përjetoi bum dhe bum ekonomik dhe u bë një nga vendet më të përparuara në planet. === Hrushov, Aizenhauer dhe destalinizimi === Në vitin 1953, ndryshimet në udhëheqjen politike nga të dyja palët e zhvendosën dinamikën e Luftës së Ftohtë. Dwight D. Eisenhower u inaugurua president atë janar. Gjatë 18 muajve të fundit të administratës së Trumanit, buxheti amerikan i mbrojtjes ishte katërfishuar dhe Eisenhower lëvizi për të reduktuar shpenzimet ushtarake me një të tretën, ndërkohë që vazhdoi të luftonte në mënyrë efektive Luftën e Ftohtë. Jozef Stalini vdiq në vitin 1953. Pa një pasardhës të pëlqyeshëm reciprokisht, zyrtarët më të lartë të Partisë Komuniste fillimisht zgjodhën të sundonin Bashkimin Sovjetik së bashku nëpërmjet një trojke të kryesuar nga Georgy Malenkov. Kjo nuk zgjati, megjithatë, dhe Nikita Hrushovi përfundimisht fitoi luftën për pushtet që pasoi nga mesi i viteve 1950. Në vitin 1956, ai denoncoi Josif Stalinin dhe vazhdoi të lehtësonte kontrollet mbi partinë dhe shoqërinë. Ky ishte i njohur si de-stalinizimi.[119] Nga e majta në të djathtë: kreu i shtetit sovjetik Kliment Voroshilov, kryeministri sovjetik Nikita Hrushovi dhe presidenti finlandez Urho Kekkonen në Moskë në 1960. Më 18 nëntor 1956, teksa iu drejtohej personaliteteve perëndimorë në një pritje në ambasadën polake të Moskës, Hrushovi deklaroi në mënyrë famëkeqe: "Duan apo s'duhet, historia është në anën tonë. Ne do t'ju varrosim", duke tronditur të gjithë të pranishmit. më vonë pohoi se ai nuk i ishte referuar luftës bërthamore, por "fitores së fatit historik të komunizmit mbi kapitalizmin."[196] Në vitin 1961, Hrushovi mburrej se, edhe nëse Bashkimi Sovjetik ishte aktualisht pas Perëndimit, mungesa e tij e banesave do të zhdukej brenda dhjetë vjet, mallrat e konsumit do të bëheshin të bollshme dhe "ndërtimi i një shoqërie komuniste" do të përfundonte "kryesisht" brenda jo më shumë se dy dekadave. Sekretari i shtetit i Eisenhower, John Foster Dulles, inicioi një "Vështrim të Ri" për strategjinë e kontrollit, duke bërë thirrje për një mbështetje më të madhe në armët bërthamore kundër armiqve të SHBA në kohë lufte.[119] Dulles shpalli gjithashtu doktrinën e "hakmarrjes masive", duke kërcënuar një përgjigje të ashpër të SHBA ndaj çdo agresioni sovjetik. Zotërimi i epërsisë bërthamore, për shembull, i lejoi Eisenhower-it të përballej me kërcënimet sovjetike për të ndërhyrë në Lindjen e Mesme gjatë krizës së Suezit të vitit 1956. Planet e deklasifikuara të SHBA-së për sulme hakmarrëse bërthamore në fund të viteve 1950 përfshinin "shkatërrimin sistematik" të 1200 qendrave kryesore urbane në Bllokun Sovjetik dhe Kinën, duke përfshirë Moskën, Berlinin Lindor dhe Pekinin. Përkundër këtyre ngjarjeve, kishte shpresa të konsiderueshme për uljen e tensionit kur ndodhi një ngritje në diplomaci në vitin 1959, duke përfshirë një vizitë dy-javore të Hrushovit në SHBA dhe planet për një samit të dy pushteteve në maj 1960. Ky i fundit u shqetësua nga skandali i avionit spiun U-2, megjithatë, në të cilin Eisenhower u kap duke gënjyer për ndërhyrjen e avionëve amerikanë të vëzhgimit në territorin sovjetik. === Traktati i Varshavës dhe Revolucioni Hungarez === Ndërsa vdekja e Stalinit në vitin 1953 i qetësoi pak tensionet, situata në Evropë mbeti një armëpushim i armatosur i shqetësuar. Sovjetikët, të cilët kishin krijuar tashmë një rrjet traktatesh të ndihmës së ndërsjellë në Bllokun Lindor deri në vitin 1949, krijuan një aleancë formale në të, Paktin e Varshavës, në vitin 1955. Ai qëndronte kundër NATO-s. Revolucioni hungarez i vitit 1956 ndodhi pak pasi Hrushovi organizoi largimi i udhëheqësit stalinist të Hungarisë Mátyás Rákosi. Në përgjigje të një kryengritjeje popullore antikomuniste, regjimi i ri shpërndau zyrtarisht policinë sekrete, deklaroi synimin e tij për t'u tërhequr nga Pakti i Varshavës dhe u zotua të rivendoste zgjedhje të lira. Ushtria Sovjetike pushtoi. Mijëra hungarezë u vranë dhe u arrestuan, u burgosën dhe u deportuan në Bashkimin Sovjetik dhe rreth 200,000 hungarez u larguan nga Hungaria në kaos.[205] Udhëheqësi hungarez Imre Nagy dhe të tjerë u ekzekutuan pas gjyqeve sekrete. Nga viti 1957 deri në vitin 1961, Hrushovi hapur dhe vazhdimisht kërcënoi Perëndimin me asgjësim bërthamor. Ai pohoi se aftësitë raketore sovjetike ishin shumë më të larta se ato të Shteteve të Bashkuara, të afta të fshinin çdo qytet amerikan ose evropian. Sipas John Lewis Gaddis, Hrushovi hodhi poshtë "besimin në pashmangshmërinë e luftës" të Stalinit. Udhëheqësi i ri deklaroi se qëllimi i tij përfundimtar ishte "bashkëjetesa paqësore". Në formulimin e Hrushovit, paqja do të lejonte që kapitalizmi të shembet vetë, si dhe do t'u jepte kohë sovjetikëve për të rritur aftësitë e tyre ushtarake, që mbeti për dekada deri në "mendimin e ri" të Gorbaçovit që parashikonte bashkëjetesën paqësore si një fund. në vetvete dhe jo një formë e luftës së klasave. Ngjarjet në Hungari shkaktuan thyerje ideologjike brenda partive komuniste të botës, veçanërisht në Evropën Perëndimore, me rënie të madhe të anëtarësimit, pasi shumë në vendet perëndimore dhe ato socialiste u ndjenë të zhgënjyer nga përgjigja brutale sovjetike. Partitë komuniste në Perëndim nuk do të shëroheshin kurrë nga efekti që pati Revolucioni Hungarez në anëtarësimin e tyre, një fakt që u pranua menjëherë nga disa, si politikani jugosllav Milovan Đilas, i cili menjëherë pas revolucionit u shtyp, tha se "Plaga që Revolucioni hungarez i shkaktuar komunizmit nuk mund të shërohet kurrë plotësisht”. === Rapacki Plan dhe kriza e Berlinit 1958–1959 === === Perforcimi [buildup] ushtarak amerikan === === Konkurenca në Botën e Tretë === === Ndarja Kinezo-Sovjetike === === Gara hapsinore === === Pasojat e Revolucionit Kuban === === Kriza e Berlinit 1961 === === Kriza raketore e Kubës dhe largimi i Hrushovit === == Nga konfrontimi te detanta (détente) (1962-1979) == === Lufta e Vietnamit === === Tërheqja e Francës nga strukturat ushtarake të NATO-s === === Finlandizimi === === Pushtimi i Çekosllovakisë === === Doktrina Brezhnjev === === Eskalimet në Botën e Tretë === === Afrimi Kinezo-Amerikan === === Nikson, Brezhnjev dhe detanta === === Përkeqësimi i marrëdhënieve në fund të viteve 70 === == Lufta e Ftohte e re (1979-1985) == === Pushtimi i Afganistanit nga sovjetikët dhe fundi i detantës === === Regan dhe Thaçer === === Lëvizja polake e Solidaritetit dhe ligji ushtarak === === Problemet ushtarake dhe ekonomike të ShBA-se dhe BRSS-se === == Vitet e fundit (1985-1991) == === Reformat e Gorbaçovit === === Shkrirja e marrëdhënieve === === Shkëputja e Evropës Lindore === === Shpërbërja e BRSS === == Pasojat == === Dekomunistizimi === == Ndikimi == == Pop-kultura == == Historiografia == == Lidhje të jashtme == {{Commonsart|Cold War|Lufta e ftohtë}} == Referime == <references/> [[Kategoria:Luftëra]] [[Kategoria:Lufta e Ftohtë]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] ejxtconib8x6u5mkvougbpbvskkqi7g 10 70714 3026517 2977538 2026-08-17T21:59:12Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026517 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{child|}}} | decat = yes <!--(remove this template from Template:Infobox tracking categories)--> | above = {{#ifeq:{{{child|}}}|yes|'''File format details'''|{{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}}}} | abovestyle = padding-bottom: 0.15em;background-color:#e0e0e0;<!--(to avoid title touching box's border)-->color:inherit;color:inherit | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{icon|{{{logo|}}}}}}|size={{{icon_size|{{{logo_size|}}}}}}|sizedefault=64px}} | caption1 = {{{iconcaption|{{{logocaption|}}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{screenshot|}}}|size={{{screenshot_size|}}}|sizedefault=300px}} | caption2 = {{{caption|}}} | labelstyle = line-height: 1.2;<!--(modified longitem)--> padding-right: 0.65em;<!--(to ensure some gap between (long/unwrapped) label and data on same line)--> | datastyle = line-height: 1.35; | label4 = [[Filename extension]]{{#if:{{{extensions|}}}|s}} | data4 = {{#if:{{{extension|{{{extensions|}}}}}} |{{#if:{{{_noextcode|}}} |{{{extension|{{{extensions}}}}}} |{{monodiv|{{{extension|{{{extensions}}}}}}}}}} }} | label5 = [[Media type|Internet media&nbsp;type]] | data5 = {{#ifeq:{{{mime|}}}|hide|| {{#if:{{{mime|}}} |{{#if:{{{_nomimecode|}}} |{{{mime}}} |{{monodiv|{{{mime}}}}}}}| {{#property:P1163}} }} }} | label6 = [[Resource fork#Types|Type code]] | data6 = {{{type_code|{{{type code|{{{typecode|}}}}}}}}} | label7 = [[Uniform Type Identifier|Uniform Type Identifier&nbsp;(UTI)]] | data7 = {{{uniform_type|{{{uniform type|}}}}}} | label8 = UTI&nbsp;conformation | data8 = {{{conforms to|{{{conforms_to|}}}}}} | label9 = [[File format#Magic number|Magic number]] | data9 = {{{magic|}}} | label10 = Size limitation | data10 = {{{max_size|}}} | label11 = Developed&nbsp;by | data11 = {{{developer|{{{owner|}}}}}} | label12 = Initial release | data12 = {{{released|}}} | label13 = [[Software release life cycle|Latest release]] | data13 = {{#if:{{{latest_release_version|{{{latest release version|}}}}}} |{{longitem |{{{latest_release_version|{{{latest release version|}}}}}}{{#if:{{{latest_release_date|{{{latest release date|}}}}}}|<br/>{{{latest_release_date|{{{latest release date|}}}}}}}} }} }} | label14 = Type of format | data14 = {{{type|{{{genre|}}}}}} | label15 = [[Data compression|Compression]] | data15 = {{{compression|}}} | label16 = [[Container format|Container&nbsp;for]] | data16 = {{{container_for|{{{container for|{{{containerfor|}}}}}}}}} | label17 = Contained&nbsp;by | data17 = {{{contained_by|{{{contained by|{{{containedby|}}}}}}}}} | label18 = Extended&nbsp;from | data18 = {{{extended_from|{{{extended from|{{{extendedfrom|}}}}}}}}} | label19 = Extended&nbsp;to | data19 = {{{extended_to|{{{extended to|{{{extendedto|}}}}}}}}} | label20 = [[International standard|Standard]]{{#if:{{{standards|}}}|s}} | data20 = {{{standard|{{{standards|}}}}}} | label21 = {{nowrap|[[Open file format|Open format]]?}} | data21 = {{{open|}}} | label22 = {{nowrap|[[Open standard#Comparison of definitions|Free format]]?}} | data22 = {{{free|}}} | label23 = Website | data23 = {{{website|{{{url|}}}}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y |unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox file format with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}} |preview=Page using [[Template:Infobox file format]] with unknown parameter "_VALUE_" | child | name | icon | logo | icon_size | logo_size | iconcaption | logocaption | screenshot | screenshot_size | caption | extensions | extension | _noextcode | mime | _nomimecode | type_code | type code | typecode | uniform_type | uniform type | conforms to | conforms_to | magic | developer | owner | released | latest_release_version | latest release version | latest_release_date | latest release date | type | genre | compression | container_for | container for | containerfor | contained_by | contained by | containedby | extended_from | extended from | extendedfrom | extended_to | extended to | extendedto | standards | standard | free | open | url | website | max_size }}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> 05f2on9ihesshq7t2yhky66ulbk2ud6 11 70816 3026425 512517 2026-08-17T20:45:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa diskutim:Matematika]] te [[Stampa diskutim:Areas of mathematics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 512517 wikitext text/x-wiki kjo shtesë mendoj se nuk e ka vendin këtu prandaj propozoj të hiqet. unë sipër i shtova burimet për refuzimin e çmimit prej një mil. dollar nga g. preleman i cili jeton në varfëri të plotë--[[Përdoruesi:Armend|Armend]] 20 Janar 2009 20:52 (CET) :A mund të tregosh më qartë se për çka e ke fjalën? --'''[[User:Aeternus|Λeternus]]''' 20 Janar 2009 21:25 (CET) 1q2f0xkb3af9tkqcslg7rqrj1g9a0vq 10 70850 3026418 3020612 2026-08-17T20:36:36Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Areas of mathematics — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026418 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Matematika | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = Major [[Matematika]] areas | bodyclass = hlist |above = * [[Historia e matematikës shqiptare|History]] ** [[Timeline of mathematics|Timeline]] ** [[Future of mathematics|Future]] * [[Lists of mathematics topics|Lists]] * [[Glossary of mathematical symbols|Glossary]] | group1 = [[Themelet e mathematics|Themelet]] | list1 = * [[Teoria e Category]] * [[Teoria e informacionit]] * [[Logjika matematikore]] * [[Filozofia e mathematics]] * [[Teoria e vendosur]] * [[Teoria e Type]] | group2 = [[Algjebra]] | list2 = * [[Algjebra abstrakte|Abstract]] * [[Commutative algebra|Commutative]] * [[Elementary algebra|Elementary]] * [[Fusha (matematikë)|Field theory]] * [[Teoria e grupeve]] * [[Homological algebra|Homological]] * [[Algjebra lineare|Linear]] | group3 = [[Analiza matematikore|Analiza]] | list3 = * [[Calculus]] * [[Real analysis]] * [[Analiza komplekse]] * [[Ekuacionet diferenciale]]s * [[Analiza funksionale]] * [[Analiza harmonike]] * [[Masa (matematikë)|Measure theory]] | group4 = [[Matematika diskrete|Diskrete]] | list4 = * [[Kombinatorika]] * [[Diskrete geometry]] * [[Teoria e grafeve]] | group5 = [[Gjeometria]] | list5 = * [[Algjebraic geometry|Algjebraic]] * [[Affine geometry|Affine]] * [[Analytic geometry|Analytic]] * [[Arithmetic geometry|Arithmetic]] * [[Complex geometry|Complex]] * [[Kompjutacionale geometry|Kompjutacionale]] * [[Convex geometry|Convex]] * [[Gjeometria diferenciale|Differential]] * [[Diskrete geometry|Diskrete]] * [[Gjeometria euklidiane|Euclidean]] * [[Finite geometry|Finite]] * [[Information geometry|Information]] * [[Projective geometry|Projective]] | group6 = [[Teoria e numrave]] | list6 = * [[Teoria e Algjebraic number|Algjebraic]] * [[Teoria e Analytic number|Analytic]] * [[Aritmetika]] * [[Diophantine geometry]] | group7 = [[Topologjia]] | list7 = * [[General topology|General]] * [[Algjebraic topology|Algjebraic]] * [[Differential topology|Differential]] * [[Geometric topology|Geometric]] * [[Teoria e Homotopy]] | group8 = [[Matematika aplikative|E zbatuar]] | list8 = * [[Engineering mathematics]] * [[and theoretical biology matematikore|Mathematical biology]] * [[chemistry matematikore]] * [[economics matematikore]] * [[finance matematikore]] * [[geology matematikore]] * [[linguistics matematikore]] * [[Fizika matematike]] * [[psychology matematikore]] * [[sociology matematikore]] * [[statistics matematikore]] * [[Teoria e probabilitetit|Probabiliteti]] * [[Statistika]] * [[Systems science]] ** [[Teoria e kontrollit]] ** [[Teoria e lojës]] ** [[Kërkimet operacionale]] | group9 = [[Kompjutacionale mathematics|Kompjutacionale]] | list9 = * [[Shkenca kompjuterike]] * [[Theory of computation]] * [[Teoria e Kompjutacionale complexity]] * [[Analiza numerike]] * [[Optimizimi matematikor|Optimization]] * [[Computer algebra]] | group10 = [[Lists of mathematics topics|Related topics]] | list10 = * [[Mathematicians]] ** [[Lista e mathematicians|lists]] * [[Informal mathematics]] * [[Lista e films about mathematicians|Films about mathematicians]] * [[Recreational mathematics]] * [[Mathematics and art]] * [[Mathematics education]] * [[Numri]] ** [[Large numbers|Large]] | below = * '''{{portal-inline|size=tiny|Mathematics}}''' * {{icon|category}} '''[[Kategoria:Fusha të matematikës|Category]]''' * {{Icon|commons}} '''[[commons:Category:Mathematics|Commons]]''' * {{icon|WikiProject}} '''[[Wikipedia:WikiProject Mathematics|WikiProject]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 5scs762y9xdjj6hczby43jo7zaxad5p 3026423 3026418 2026-08-17T20:45:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Matematika]] te [[Stampa:Areas of mathematics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026418 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Matematika | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = Major [[Matematika]] areas | bodyclass = hlist |above = * [[Historia e matematikës shqiptare|History]] ** [[Timeline of mathematics|Timeline]] ** [[Future of mathematics|Future]] * [[Lists of mathematics topics|Lists]] * [[Glossary of mathematical symbols|Glossary]] | group1 = [[Themelet e mathematics|Themelet]] | list1 = * [[Teoria e Category]] * [[Teoria e informacionit]] * [[Logjika matematikore]] * [[Filozofia e mathematics]] * [[Teoria e vendosur]] * [[Teoria e Type]] | group2 = [[Algjebra]] | list2 = * [[Algjebra abstrakte|Abstract]] * [[Commutative algebra|Commutative]] * [[Elementary algebra|Elementary]] * [[Fusha (matematikë)|Field theory]] * [[Teoria e grupeve]] * [[Homological algebra|Homological]] * [[Algjebra lineare|Linear]] | group3 = [[Analiza matematikore|Analiza]] | list3 = * [[Calculus]] * [[Real analysis]] * [[Analiza komplekse]] * [[Ekuacionet diferenciale]]s * [[Analiza funksionale]] * [[Analiza harmonike]] * [[Masa (matematikë)|Measure theory]] | group4 = [[Matematika diskrete|Diskrete]] | list4 = * [[Kombinatorika]] * [[Diskrete geometry]] * [[Teoria e grafeve]] | group5 = [[Gjeometria]] | list5 = * [[Algjebraic geometry|Algjebraic]] * [[Affine geometry|Affine]] * [[Analytic geometry|Analytic]] * [[Arithmetic geometry|Arithmetic]] * [[Complex geometry|Complex]] * [[Kompjutacionale geometry|Kompjutacionale]] * [[Convex geometry|Convex]] * [[Gjeometria diferenciale|Differential]] * [[Diskrete geometry|Diskrete]] * [[Gjeometria euklidiane|Euclidean]] * [[Finite geometry|Finite]] * [[Information geometry|Information]] * [[Projective geometry|Projective]] | group6 = [[Teoria e numrave]] | list6 = * [[Teoria e Algjebraic number|Algjebraic]] * [[Teoria e Analytic number|Analytic]] * [[Aritmetika]] * [[Diophantine geometry]] | group7 = [[Topologjia]] | list7 = * [[General topology|General]] * [[Algjebraic topology|Algjebraic]] * [[Differential topology|Differential]] * [[Geometric topology|Geometric]] * [[Teoria e Homotopy]] | group8 = [[Matematika aplikative|E zbatuar]] | list8 = * [[Engineering mathematics]] * [[and theoretical biology matematikore|Mathematical biology]] * [[chemistry matematikore]] * [[economics matematikore]] * [[finance matematikore]] * [[geology matematikore]] * [[linguistics matematikore]] * [[Fizika matematike]] * [[psychology matematikore]] * [[sociology matematikore]] * [[statistics matematikore]] * [[Teoria e probabilitetit|Probabiliteti]] * [[Statistika]] * [[Systems science]] ** [[Teoria e kontrollit]] ** [[Teoria e lojës]] ** [[Kërkimet operacionale]] | group9 = [[Kompjutacionale mathematics|Kompjutacionale]] | list9 = * [[Shkenca kompjuterike]] * [[Theory of computation]] * [[Teoria e Kompjutacionale complexity]] * [[Analiza numerike]] * [[Optimizimi matematikor|Optimization]] * [[Computer algebra]] | group10 = [[Lists of mathematics topics|Related topics]] | list10 = * [[Mathematicians]] ** [[Lista e mathematicians|lists]] * [[Informal mathematics]] * [[Lista e films about mathematicians|Films about mathematicians]] * [[Recreational mathematics]] * [[Mathematics and art]] * [[Mathematics education]] * [[Numri]] ** [[Large numbers|Large]] | below = * '''{{portal-inline|size=tiny|Mathematics}}''' * {{icon|category}} '''[[Kategoria:Fusha të matematikës|Category]]''' * {{Icon|commons}} '''[[commons:Category:Mathematics|Commons]]''' * {{icon|WikiProject}} '''[[Wikipedia:WikiProject Mathematics|WikiProject]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 5scs762y9xdjj6hczby43jo7zaxad5p 3026435 3026423 2026-08-17T20:45:47Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026435 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Areas of mathematics | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | title = Major [[Matematika]] areas | bodyclass = hlist |above = * [[Historia e matematikës shqiptare|History]] ** [[Timeline of mathematics|Timeline]] ** [[Future of mathematics|Future]] * [[Lists of mathematics topics|Lists]] * [[Glossary of mathematical symbols|Glossary]] | group1 = [[Themelet e mathematics|Themelet]] | list1 = * [[Teoria e Category]] * [[Teoria e informacionit]] * [[Logjika matematikore]] * [[Filozofia e mathematics]] * [[Teoria e vendosur]] * [[Teoria e Type]] | group2 = [[Algjebra]] | list2 = * [[Algjebra abstrakte|Abstract]] * [[Commutative algebra|Commutative]] * [[Elementary algebra|Elementary]] * [[Fusha (matematikë)|Field theory]] * [[Teoria e grupeve]] * [[Homological algebra|Homological]] * [[Algjebra lineare|Linear]] | group3 = [[Analiza matematikore|Analiza]] | list3 = * [[Calculus]] * [[Real analysis]] * [[Analiza komplekse]] * [[Ekuacionet diferenciale]]s * [[Analiza funksionale]] * [[Analiza harmonike]] * [[Masa (matematikë)|Measure theory]] | group4 = [[Matematika diskrete|Diskrete]] | list4 = * [[Kombinatorika]] * [[Diskrete geometry]] * [[Teoria e grafeve]] | group5 = [[Gjeometria]] | list5 = * [[Algjebraic geometry|Algjebraic]] * [[Affine geometry|Affine]] * [[Analytic geometry|Analytic]] * [[Arithmetic geometry|Arithmetic]] * [[Complex geometry|Complex]] * [[Kompjutacionale geometry|Kompjutacionale]] * [[Convex geometry|Convex]] * [[Gjeometria diferenciale|Differential]] * [[Diskrete geometry|Diskrete]] * [[Gjeometria euklidiane|Euclidean]] * [[Finite geometry|Finite]] * [[Information geometry|Information]] * [[Projective geometry|Projective]] | group6 = [[Teoria e numrave]] | list6 = * [[Teoria e Algjebraic number|Algjebraic]] * [[Teoria e Analytic number|Analytic]] * [[Aritmetika]] * [[Diophantine geometry]] | group7 = [[Topologjia]] | list7 = * [[General topology|General]] * [[Algjebraic topology|Algjebraic]] * [[Differential topology|Differential]] * [[Geometric topology|Geometric]] * [[Teoria e Homotopy]] | group8 = [[Matematika aplikative|E zbatuar]] | list8 = * [[Engineering mathematics]] * [[and theoretical biology matematikore|Mathematical biology]] * [[chemistry matematikore]] * [[economics matematikore]] * [[finance matematikore]] * [[geology matematikore]] * [[linguistics matematikore]] * [[Fizika matematike]] * [[psychology matematikore]] * [[sociology matematikore]] * [[statistics matematikore]] * [[Teoria e probabilitetit|Probabiliteti]] * [[Statistika]] * [[Systems science]] ** [[Teoria e kontrollit]] ** [[Teoria e lojës]] ** [[Kërkimet operacionale]] | group9 = [[Kompjutacionale mathematics|Kompjutacionale]] | list9 = * [[Shkenca kompjuterike]] * [[Theory of computation]] * [[Teoria e Kompjutacionale complexity]] * [[Analiza numerike]] * [[Optimizimi matematikor|Optimization]] * [[Computer algebra]] | group10 = [[Lists of mathematics topics|Related topics]] | list10 = * [[Mathematicians]] ** [[Lista e mathematicians|lists]] * [[Informal mathematics]] * [[Lista e films about mathematicians|Films about mathematicians]] * [[Recreational mathematics]] * [[Mathematics and art]] * [[Mathematics education]] * [[Numri]] ** [[Large numbers|Large]] | below = * '''{{portal-inline|size=tiny|Mathematics}}''' * {{icon|category}} '''[[Kategoria:Fusha të matematikës|Category]]''' * {{Icon|commons}} '''[[commons:Category:Mathematics|Commons]]''' * {{icon|WikiProject}} '''[[Wikipedia:WikiProject Mathematics|WikiProject]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 5h11tevdux6qixs570td7zjlpk88lhs 1 72812 3026386 2636420 2026-08-17T18:12:44Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3026386 wikitext text/x-wiki Pah pah, kjo perandori spaska pas kurgjo tjeter vetem lufta.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 8 Mars 2009 06:40 (CET) ==Gjuhet e folura= Me duket e panevojshme pjesa "gjuhet e folura". Me fillu me i permend gjuhet qe i kane fole individet ne perandori nuk e ze faqja. Pasi ne artikujt per perandorite tjera nuk permendet atehere po e heq sepse eshte e panevojshme --[[Përdoruesi:Udha|Udha]] ([[Përdoruesi diskutim:Udha|diskutimet]]) 22 shtator 2015 23:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Perandoria Osmane]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379054 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200707175747/https://www.nationalgeographic.org/thisday/mar28/istanbul-not-constantinople/ për lidhjen http://www.nationalgeographic.org/thisday/mar28/istanbul-not-constantinople. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2021 20:18 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Perandoria Osmane]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2636419 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120525072847/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1801?_hi=41&_pos=3 për lidhjen http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1801?_hi=41&_pos=3. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 janar 2024 19:43 (CET) == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Ottoman Empire|3 gusht 2026|1367488926}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:12 (CEST) npswccqty8w8o9iq4d7lz5vir1rgv9v 10 73344 3026636 3020608 2026-08-18T09:21:34Z Smallem 126080 Konvertim në {{Navbox}} standard (heqje e tabelës me stile inline) përmes Claude AI 3026636 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Viti9Artikull | title = Viti9Artikull | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Shekulli {{{4}}}|◄]] * [[Shekulli {{{1}}}]] * [[Shekulli {{{5}}}]] * [[Shekulli {{{6}}}]] * [[Shekulli {{{7}}}|►]] * [[{{{4}}}{{{2}}}0|◄]] * [[{{{8}}}0]] * [[{{{9}}}0]] * [[{{{10}}}0]] * [[{{{1}}}{{{2}}}0]] * [[{{{11}}}0]] * [[{{{12}}}0]] * [[{{{13}}}0]] * [[{{{5}}}{{{2}}}0|►]] * [[{{{4}}}{{{2}}}{{{3}}}|◄◄]] * [[{{{10}}}{{{3}}}|◄]] * [[{{{1}}}{{{2}}}4]] * [[{{{1}}}{{{2}}}5]] * [[{{{1}}}{{{2}}}6]] * [[{{{1}}}{{{2}}}7]] * [[{{{1}}}{{{2}}}8]] * [[:Category:{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}|{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}]] * [[{{{11}}}0]] * [[{{{11}}}1]] * [[{{{11}}}2]] * [[{{{11}}}3]] * [[{{{11}}}4]] * [[{{{11}}}{{{3}}}|►]] * [[{{{5}}}{{{2}}}{{{3}}}|►►]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]] {{Dokumentacion}} </noinclude> pw3xqgjkp6ntusrsp6l78vahvps9vvg 3026655 3026636 2026-08-18T09:24:39Z Smallem 126080 Kthim sipas kërkesës përmes Claude AI 3026655 wikitext text/x-wiki <div style="border:1px solid #abaaba;background-color:#f9f9f9;" align="center"> {{VitiKokaArtikull}} [[Shekulli {{{4}}}|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[Shekulli {{{1}}}]] | ◄ '''[[Shekulli {{{5}}}]]''' ► | [[Shekulli {{{6}}}]] <nowiki>|</nowiki> [[Shekulli {{{7}}}|►]]<br /> [[{{{4}}}{{{2}}}0|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{8}}}0]] | [[{{{9}}}0]] | [[{{{10}}}0]] | ◄ '''[[{{{1}}}{{{2}}}0]]''' ► | [[{{{11}}}0]] | [[{{{12}}}0]] | [[{{{13}}}0]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{5}}}{{{2}}}0|►]]<br /> [[{{{4}}}{{{2}}}{{{3}}}|◄◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{10}}}{{{3}}}|◄]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{1}}}{{{2}}}4]] | [[{{{1}}}{{{2}}}5]] | [[{{{1}}}{{{2}}}6]] | [[{{{1}}}{{{2}}}7]] | [[{{{1}}}{{{2}}}8]] | ◄ '''[[:Category:{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}|{{{1}}}{{{2}}}{{{3}}}]]''' ► | [[{{{11}}}0]] | [[{{{11}}}1]] | [[{{{11}}}2]] | [[{{{11}}}3]] | [[{{{11}}}4]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{11}}}{{{3}}}|►]] <nowiki>|</nowiki> [[{{{5}}}{{{2}}}{{{3}}}|►►]] </div><div style="margin-bottom:7px;"></div> <noinclude> [[Kategoria:Stampa kalendaresh|{{PAGENAME}}]]</noinclude> r95qo7wqxrq9g64jhnk0svez5ky2cux 0 74007 3026624 2509102 2026-08-18T09:14:33Z Smallem 126080 Kalim te {{Infobox saint}} sipas homologut në enwiki (Saint Naum); heqja e banerit vendor përmes Claude AI 3026624 wikitext text/x-wiki {{Infobox saint | name = Naumi i Ohrit | birth_date = rreth 830 | death_date = 23 dhjetor 910 | feast_day = 5 janar dhe 3 korrik ([[Kalendari Julian|kalendari julian]]); 20 maj dhe 23 dhjetor ([[Kalendari Gregorian|kalendari gregorian]]) | venerated_in = [[Kisha Ortodokse Lindore]]<br />[[Kisha Katolike]] | titles = Mrekullibërës, Apostull i sllavëve | death_place = [[Ohri]] }} {{pa referenca|3 Mars 2009}} {{per permiresim|3 Mars 2009}} '''Naum i Ohrit''' (lindi rreth [[830]] - [[910]])<ref name="HS1998">Härtel, Schönfeld, S. 30-33</ref>) ishte shenjtor i krishterë i [[Kisha ortodokse lindore|Kishës Lindore]]. Ka themeluar manastirin e dëgjuar që mban emrin e tij dhe që sot gjendet në kufirin shqiptaro-maqedon, në brigjet e Liqenit të [[Ohri]]t. Kulti i tij u përhap në gjysmën e parë të shek. XVIII me lulëzimin e Voskopojës dhe formimin e Kryepeshkopatës së Ohrit. I mvishen shumë mrekulli dhe manastiri i tij konsiderohej si vend me shpresë shërimi për sëmundje. Kremton më 23 dhjetor :„...Naumi dhe Kliment mbërritën në vendet ilire dhe në liknidase. Në malet Devoll në fund të liqenit të qytetit [[Ohër]]..."<!-- <ref name="Auszug" /> --> === Literaturë === * ''[[Lexikon des Mittelalters]]'' (LMA). München 1980ff, S.1378-1379, ISBN 3-423-59057-2 * [[Edgar Hösch]] / Karl Nehring / Holm Sundhaussen (Hrsg.): ''Lexikon zur Geschichte Südosteuropas''. Wien/Köln/Weimar. 2004 ISBN 3-205-77193-1 * Hans-Jochim Härtel, Roland Schönfeld: ''Bulgarien''. Verlag Friedrich Pustet Regensburg, 1998, ISBN 3-7917-1540-2 * Hans-Dieter Döpmann: ''Kirche in Bulgarien von den Anfängen bis zur Gegenwart'', Biblion Verlag, München, 2006, ISBN 3-932331-90-7 * Dimiter Kossew (Hrsg.), Woin Boshinow (Hrsg.), Ljubomir Panajotow (Hrsg.): ''[http://titan.bsz-bw.de/bibscout/N/NK/NK1000-NK4700/NK1000-NK1080/NK.1064 Makedonien - eine Dokumentensammlung]'', Bulgarische Akademie der Wissenschaften, Sofia, 1982 == Lidhje të jashtme == * Artikull në gjuhën gjermane në amzën [http://www.heiligenlexikon.de/BiographienN/Nahum_von_Ochrid.htm ''Ökumenischen Heiligenlexikon''] (Leksikoni për shënjtorë) == Burimi i të dhënave == <references/> [[Kategoria:Shenjtorë shqiptarë]] [[Kategoria:Shenjtorë ortodoksë]] 3vn6utmly5rge0a9y44mcamm4ulkeye 1 76070 3026323 2107518 2026-08-17T14:38:20Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026323 wikitext text/x-wiki Istria është italisht, ky nuk është argument që të ridrejtohet Istra! Beograd është serbisht por edhe shqip. Argumentim pa baza. == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Istria]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1991961 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071213154645/http://www.virtualistra.com/ te http://www.virtualistra.com/ *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.m2croatia.com/index_en.php Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Istria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2107517 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071213154645/http://www.virtualistra.com/ për lidhjen http://www.virtualistra.com/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.m2croatia.com/index_en.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 05:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Istria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026322 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190123065654/http://www.piemonte-istria.com/ për lidhjen http://www.piemonte-istria.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2026 16:38 (CEST) 26d6zo8ojsa7e364jsz283oe8rzp8y7 0 76718 3026380 1831410 2026-08-17T17:51:49Z Oradajko(WoALUG) 191152 Varianti 0.8.8 (2012) 3026380 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} [[Skeda:OpenArena 0.8.8 rocket.jpg|parapamje]] '''Openarena''' është një lojë e lirë me burim të hapur ne DeathMatch stil. Projekti OpenArena u themelua me 19 gusht, 2005 një ditë pas id Teknike 3 GPL source code. Ajo është ende në krye të zhvillimit. Qëllimi kryesor i OpenArena është të krijoj një FPS loj te lirë dhe me burim të hapur. Verzioni i ri i OpenArena 0.8.1 u lirua më 31 tetor 2008. Verzioni 0.8.0 është hequr për shkak të jo-falas nga përmbajtja e mëparshme e verzionit. OpenArena është përfshirë në disa GNU / Linux distributor, duke përfshirë Debian, Fedora, Gentoo, Mandriva, dhe Ubuntu == Përmbledhje == Qëllimi I lojës është i njejt me Quake III – Rrezulltati për ta fituar këtë lojë duke përdorur një sërë ekuilibruar armëve çdo projektuar për situata të ndryshme.Armët përfshijnë një chaingun, raketadhëse, teke, dhe railgun. Quake III stilit të luajtur është shumë e shpejtë dhe e kërkon aftësi të luajtur me sukses ne linje. Modet e lojës janë : Deathmatch, Team Deathmatch, Turneun, dhe Capture The Flag (edhe në të gjitha llojet origjinale të Quake III) Kërkesat e sistemit : Pentium 166 MHz processor, 64 MB i RAM, 8 MB video card me OpenGL përshpejtim. [[Kategoria:Lojëra]] oy2phi7spvuu7k9u1qnx5tgyavv2vg5 0 80183 3026444 3018979 2026-08-17T20:51:01Z Smallem 126080 Migrim nga ESCinfobox te {{Infobox Song Contest}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026444 wikitext text/x-wiki {{Infobox Song Contest |name = Festivali Evropian i Këngës për fëmijë 2009 |year = 2009 |theme = '''''Tree of Life''''' |logo = |final = 21 nëntor 2009 |presenters = [[Ani Lorak]]<br />[[Timur Miroshnichenko]]<br />[[Dmytro Borodin]] <small>(Green Room)</small> |exsupervisor = '''Sven Stojanovic''' |organiser = {{flagicon|Ukraine}} NTU (TNU) |venue = [[Pallati i Sporteve(Kiev)|Palace of Sports (Pallati i Sporteve)]], [[Kiev]], [[Ukrain]]ë |winner = {{NED}} , [[Ralf Mackenbach]] - ''[[Click Clack]]''. |vote = Ç'do votues nga ç'do shtet i cili do votoj përmes telefonit apo mesazheve do ti llogaritet 50 % që do me thënë nga votat e ç'do votuesi çdo shtet do i jep nga 1 deri në 12 pikë. Për dallim nga vitet tjera këtë vit 50 % e pikëve jep televotimi dhe 50 % juria. |entries= 13 |debut = - |return = {{SWE}} |withdraw = {{BUL}}<br />{{GRE}}<br />{{LIT}} |nul = Ç'do shtet merr 12 pikë në fillim të votimit |interval = Ani Lorak |opening = Vallëzim me performancë nga Karina Rudnycka edhe Yuriy Kuzynsky |map = JESC 2009 Map.svg |col1 = #22B14C |tag1 = Participating participants |col2 = #FFC20E |tag2 = Countries that participated in the past but not in 2009 | con = Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë | pre = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2008|◄2008]] | nex = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2010|2010►]] }} [[Skeda:LauraOmloopbelgium2009.jpg|thumb|left|[[Laura Omloop]] Pjesëmarrësja nga [[Belgjika]], Vendi i 4-rt me 113 Pikë]] [[Skeda:MimmiSandenFestivaliPF2009.jpg|thumb|left|[[Mimmi Sandén]] Nga [[Suedia]], vendi i 6-të me 68 Pikë]] Festivali i këngës për fëmijë sivjet do të mbahet ne [[Kiev]] te [[Ukraina|Ukrainës]]. Ketë vit do të ketë 13 hyrje. Shteti i parë që zgjodhi këngën ishte [[Rusia]]. Me [[30 maj]] [[Rusia]] zgjodhi këngëtaren Ekaterina Ryabova e cila do performojë këngën e saj Princi i Vogël. [[Armenia]] zgjodhi këngëtaren Laura Hayrapetyan me këngën [[Barcelona]] që flet për ekipin e Barcelonës. [[Ukraina]], zgjodhi këngëtarin me fame Andranik Alexanyan. Fitues i këtijë festivalit të fundit ishte [[Ralf Mackenbach]] nga [[Holanda]]. [[Holanda]] këtë vit mori 3 herë nga 12 pikë me gjithsej 121 pikë. Holanda Rezultatet më të mira i kishte në vitin 2005 me vendin e 7-të ndërsa në vitin 2008 Holanda mori vendin e 13-të nga 15-të gjithsej. Vendin e dytë e përgëzuan dy shtete me pikë të njejta [[Rusia]] dhe [[Armenia]] me 116 Pikë. Në Tabelën në Transmetim LIVE [[Rusia]] mori vendin e 2-të dhe [[Armenia]] të 3-tin. Rusia fitoi një-herësh Eurovizionin Për Fëmijë në vitin 2006 ndërsa Armenia mori në Vitin 2007 Vendin e 2-të dhe vetëm për një pikë larg Fitores. Pikët që Rusia dhe Armenia të fitonin ishte 5. Vendin e 4-rt e mori [[Laura Omloop]] nga [[Belgjika]]. E Vecanta e Belgjikës ishte Yodelo. Belgjika u favorizua për një kohë të gjatë por mori vendin e 4-të me 113 Pikë Gjithsej. Vendin e 5-të e mori Ukraina me këngëtarin Andanik nga Kievi. Ukraina mori gjithsej 89 Pikë dhe 1 12 Pikësh nga Armenia. Vendin e Fundit këtë vit e mori [[Rumania]] me Iona Bianca me këngën Fuqia është në Duart e Tua. Rumania mori vetëm 17 Pikë. === Vendet e larguara === {{GRE}} Në këtë vit vendosi të largohet nga festivali sepse teleshikuesit vendosën kështu.<br />{{LIT}} Gjithashtu me financat e televizionit Lituania vendosi të largohej.<br />{{BUL}} vendosi të largohet ngaqë mori vetëm 3 pikë (15+3) në festivalin e kaluar dhe vendin e fundit. === Vendet e kthyera === {{SWE}} vendosi të kthehej ne festival ngaqë u largua vitin e kaluar. == Votimi == Këtë vit në JESC votimi do të jetë random. Sipas performancës së shtetit ashtu edhe votimi do të bëhet. [[Suedia]] do jetë shteti i parë që do votojë. {| class="sortable wikitable" ! Nr. !! Shteti !! Prezantuesi |- | 1 ||{{SWE}}|| ''Elise Mattisson'' |- | 2 ||{{RUS}}|| ''Philip Nazurov'' |- | 3 ||{{ARM}}|| ''Razmik Aghajanyan'' |- | 4 ||{{ROU}}|| ''Iulia Ciobanu'' |- | 5 ||{{SRB}}|| ''Nevena Bozovic'' |- | 6 ||{{GEO}}|| ''Ana Davitaia'' |- | 7 ||{{NED}}|| ''Marissa'' |- | 8 ||{{CYP}}|| ''Yorgos Ioannides'' |- | 9 ||{{MLT}}|| ''Daniel Testa'' |- | 10 ||{{UKR}}|| ''Mairetta'' |- | 11 ||{{BEL}}|| ''Oliver'' |- | 12 ||{{BLR}} || ''Arina Aleshkevich'' |- | 13 ||{{MKD}}|| ''Jovana Krstevska'' |- |} === Komentatorët === {| class="sortable wikitable" ! Nr. !! Shteti !! Komentatorë |- | 1 ||{{SWE}} || ''Johanna Karlsson'' |- | 2 ||{{RUS}} || ''Olga Shelest'' |- | 3 ||{{ARM}}|| ''Gohar Gasparyan'' (''[[Jerevani|Jerevan]]'') |- | 4 ||{{ROU}} || ''Ioana Isopescu & Alexandru Nagy ([[Bukureshti|Bukuresht]])'' |- | 5 ||{{SRB}} || ''Dragoljub Ilic '' |- | 6 ||{{GEO}} || ''Sophia Avtunashvilli'' |- | 7 ||{{NED}}|| ''Sipke Jan Bousema'' |- | 8 ||{{CYP}}|| ''Kiriakos Pastidis'' |- | 9 ||{{MLT}}|| ''Valerie Vella'' |- | 10 ||{{UKR}} || ''Mariya Orlova'' |- | 11|||{{BEL}} || ''Ben Roelands & Kriestien Maes'' |- | 12 ||{{BLR}}|| ''Denis Kuryan'' |- | 13 ||{{MKD}} || ''Dime Dimitrovski ([[Shkup]])'' |- |} == Aktivitet në Kiev == Pjesëmarrësit do qëndrojnë në Kiev për më shumë se 2 Javë. Datat e Eurovizionit Për Fëmijë 2009 janë caktuar në shtatorë të këtijë viti më [[21 nëntor]]. === Provat === Pjesëmarrësit e Festivalit Evropian të Këngës për Fëmijë 2009 në Kiev të [[Ukraina|Ukrainës]] mbërritën në Kiev më [[16 nëntor]] [[2009]]. Provat e para do fillojnë nga data [[17 nëntor]] [[2009]] në [[Pallati i Sporteve(Kiev)|Palace of Sports (Pallati i Sporteve)]] në Kiev. === Skena === Këtë vit [[Bashkimi Evropian i Radio-Televizioneve]] vendosi që të mos të harxhojnë para në skenën e Festivalit Evropian të Këngës Për Fëmijë 2009. Skena për herë të parë u shfaq në [[tetor]] [[2009]]. [[Pallati i Sporteve (Kiev)|Pallati i Sporteve]] në Kiev mund të mbaj më shumë se 100.000 njerëz. Skena e Eurovizionit 2009 për Fëmijë do njihet si skena TOP 5 më të mëdha në Eurovizionin Për Fëmijë. Gjithashtu skena do jetë e ngjajshme në një mënyrë me Skenën e [[Festivali Evropian i Këngës 2009|Festivalit Evropian të Këngës 2009]] i cili u mbajt në [[Moska|Moskë]] të [[Rusia|Rusisë]] gjatë muajit [[maji|maj]]. === Llogo === Llogo këtë Vit në FEPF do jetë "Tree Of Life" (Pema e jetës). Idea ishta nga Maria Primachenko, një artiste popullore në [[Ukraina|Ukrainë]]. == Pjesëmarrësit == [[Skeda:JESC 2009 Map.svg|thumb|left]] Këtë vit në FKEP do marrin pjesë 13 Shtete. Nga vitet tjera ky është viti me numër më të vogël të pjesëmarrësve. "Running Order" që do thotë ndarja e Shteteve sipas numrit u bë publik më [[13 tetor]] [[2009]]. Shteti i parë do performojë [[Suedia]]. Festivali këtë vit ka qenë një dështim jo shumë i kënaqëm nga ana politike. Tre shtete u larguan dhe një u kthye. Ndërsa në [[2004]] ishin 18 pjesëmarrës, [[2007]] - 17, [[2003]] - 16, etj. Në vitin [[2008]] ishte një dështim i parë pas Ukrainës. {{clear}} {| class="sortable wikitable" width=100% |- bgcolor="#CCCCCC" style="color:#000" ! Numri ! Shteti<br /><small>Televizioni Transmetues</small> ! Gjuha ! Këngëtari ! Kënga ! Kënga në Shqip ! Vendi ! Pikët |- | 1 | {{SWE}}<br /><small>TV4</small> | [[Gjuha Suedeze|Suedeze]] | '''[[Mimmi Sandén]]''' | ''Du'' | ''Ti'' | 6 | 68 |-style="BACKGROUND:#C0FFFF;color:#000" | 2 | {{RUS}}<br /><small>RTR</small> | [[Gjuha Ruse|Ruse]] | '''[[Ekaterina Ryabova]]''' | ''Malenkiy prints'' | ''Princi i Vogël'' | 3 | 116 |-style="BACKGROUND:#C0FFFF;color:#000" | 3 | {{ARM}}<br /><small>ARMTV</small> | [[Gjuha Armene|Armene]] | '''[[Luara Hayrapetyan]]''' | ''Barcelona'' | ''Barcelona'' | 2 | 116 |- | 4 | {{ROU}}<br /><small>TVR</small> | [[Gjuha Rumune|Rumune]] | '''[[Ioana Bianca Anuţa]]''' | ''Ai puterea în mâna ta'' | ''Fuqia është në duart e tua'' | 13 | 19 |- | 5 | {{SER}}<br /><small>RTS</small> | [[Gjuha Serbe|Serbe]] | '''[[Ništa lično]]''' | ''Onaj pravi'' | ''E duhura'' | 10 | 34 |- | 6 | {{GEO}}<br /><small>GPB</small> | [[Gjuha Gjeorgjiane|Gjeorgjiane]] | '''[[Princesses (Grup Gjeorgjian)|Princesses]]''' | ''Lurji prinveli'' | '' Zogu Blu '' | 7 | 68 |- bgcolor="#FFDEAD" style="color:#000" | 7 | '''{{NED}}<br /><small>AVRO</small>''' | '''[[Gjuha Holandeze|Holandeze]]<br />[[Gjuha Angleze|Angleze]]''' | '''[[Ralf Mackenbach]]''' | '''''[[Click Clack]]''''' | '''''[[Klik Klak]]''''' | '''1''' | '''121''' |- | 8 | {{CYP}}<br /><small>CyBC</small> | [[Gjuha Greke|Greke]] | '''[[Rafaella Kosta]]''' | ''Thalassa, ilios, aeras, fotia'' | ''Deti, dielli, ajri, zjarri'' | 11 | 32 |- | 9 | {{MLT}}<br /><small>PBS</small> | [[Gjuha Angleze|Angleze]] | '''[[Francesca & Mikaela]]''' | ''Double Trouble'' | ''Dyzinë problemesh'' | 8 | 55 |- | 10 | {{UKR}}(Organizatorë)<br /><small>NTU</small> | [[Gjuha Ukrainase|Ukrainase]] | '''[[Andranik Alexanyan]]''' | ''Tri topoli, tri surmy'' | ''Tre Polarë, tre trumpeta'' | 5 | 89 |- | 11 | {{BEL}}<br /><small>VRT</small> | [[Gjuha Holandeze|Holandeze]] | '''[[Laura Omloop]]''' | ''Zo verliefd'' | ''Në dashuri'' | 4 | 113 |- | 12 | {{BLR}}<br /><small>BTRC</small> | [[Gjuha Ruse|Ruse]] | '''[[Yuriy Demidovich]]''' | ''Volshebniy krolik'' | ''Lepuri magjik'' | 9 | 48 |- | 13 | {{MKD}}<br /><small>MKRTV</small> | [[Gjuha Maqedone|Maqedone]] | '''[[Sara Markovska]]''' | ''Za ljubovta'' | ''Për dashurinë'' | 12 | 31 |} == Tabela e Rezultateve == {| class="wikitable" border="1" style="text-align:center" |- | colspan="2" rowspan="2" | ! colspan="14" | Shtetet |- ! Total ! {{SWE}} ! {{RUS}} ! {{ARM}} ! {{ROU}} ! {{SER}} ! {{GEO}} ! {{NED}} ! {{CYP}} ! {{MLT}} ! {{UKR}} ! {{BEL}} ! {{BLR}} ! {{MKD}} |- ! rowspan="15" | | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{SWE}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 68 || style="text-align:left; background:#efefef;color:#000" | || 4 || 5 || 2 || 5 || 3 || 6 || 2 || 5 || 4 || 7 || 5 || 8 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{RUS}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 116 || 6 || style="text-align:left; background:#efefef;color:#000" | || 10 || 8 || 10 || 7 || 7 || 10 || 7 || '''12''' || 8 || '''12''' || 7 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{ARM}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 116 || 10 || '''12''' || style="text-align:left; background:#efefef;color:#000" | || 6 || 7 || '''12''' || 10 || '''12''' || 6 || 10 || 10 || 8 || 1 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{ROU}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 19 || 1 || 0 || 0 || style="text-align:left; background:#efefef;color:#000" | || 0 || 0 || 1 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 3 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{SER}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 34 || 2 || 1 || 3 || 3 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | || 2 || 0 || 3 || 0 || 3 || 0 || 1 || 4 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{GEO}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 68 || 3 || 5 || 6 || 7 || 1 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | || 4 || 7 || 10 || 6 || 5 || 2 || 0 |- bgcolor="#FFDEAD" style="color:#000" | style="text-align:left; background:#FFDEAD;color:#000" | '''{{NED}}''' | style="text-align:right; background:#FFDEAD;color:#000" | '''121''' || '''12''' || 8 || 8 || '''12''' || 8 || 8 || style="text-align:left; background:#FFDEAD;color:#000" | || 8 || 8 || 8 || '''12''' || 7 || 10 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{CYP}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 32 || 7 || 3 || 2 || 1 || 0 || 1 || 0 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | || 1 || 0 || 2 || 3 || 0 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{MLT}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 55 || 0 || 2 || 4 || 4 || 4 || 4 || 8 || 4 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | || 1 || 6 || 4 || 2 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{UKR}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 89 || 4 || 7 || '''12''' || 10 || 2 || 10 || 5 || 5 || 4 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | || 3 || 10 || 5 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{BEL}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 113 || 8 || 10 || 7 || 5 || '''12''' || 6 || '''12''' || 6 || '''12''' || 5 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | || 6 || '''12''' |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{BLR}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 48 || 0 || 6 || 1 || 3 || 0 || 5 || 3 || 1 || 0 || 7 || 4 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | || 6 |- | style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | {{MKD}} | style="text-align:right; background:#f2f2f2;color:#000" | 31 || 5 || 0 || 0 || 0 || 5 || 0 || 2 || 0 || 3 || 2 || 1 || 0 || style="text-align:left; background:#f2f2f2;color:#000" | |- bgcolor="#f2f2f2" style="color:#000" | colspan="18" | Këtë vit morën pjesë gjithsej 13 Shtete. |} == 12 Pikët == Këtu janë të mbledhura të gjithë 12 pikët në natën finale në Eurovizionin Për Fëmijë 2009 në [[Ukraina|Ukrainë]]. {| class="wikitable" width=70% |- ! N. !! Shteti Pjesmarrës !! Shteti Votues |- | 4 || {{BEL}} || {{MKD}}, {{MLT}}, {{NED}}, {{SER}} |- |rowspan="2" | 3 |{{NED}} || {{BEL}}, {{ROU}}, {{SWE}} |- |{{ARM}} || {{CYP}}, {{GEO}}, {{RUS}} |- | 2 || {{RUS}} || {{BLR}}, {{UKR}} |- | 1 || {{UKR}} || {{ARM}} |- |} == Referimet == <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> {{ref}} </div> {{Eurovizioni}} <!-- Të lutem mos fshij kategorinë ! --> [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë sipas viteve]] m0mrdytme8yjimlzgq1wce8imlwoqtb 0 80185 3026445 3018977 2026-08-17T20:51:03Z Smallem 126080 Migrim nga ESCinfobox te {{Infobox Song Contest}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026445 wikitext text/x-wiki {{redirect|Eurovizioni 2010}} {{Infobox Song Contest |name = Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë 2010 |year = 2009 |theme = '''''Feel the Magic'''''<ref>http://www.junioreurovision.tv/ Faqja Zyrtare</ref> |logo = |final = [[20 nëntor]] [[2010]] |presenters = Denis Kourian, [[:be:Лейла Ісмаілава|Leila Ismailava]][1] |exsupervisor = Daniel Elenek |organiser = {{flagicon|Belarus}} BRTC (CRTB) |venue = Minsk Arena (Arena a Minskut), [[Minsk]], [[Bjellorusi]]<ref name="2010 hosts">{{cite news|title=Bjellorusia do jetë Organizatorë për Festivalin 2010|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=3063&_t=Exclusive%3A+Belarus+to+host+Junior+2010|date=2009-06-08|publisher=junioreurovision.tv|accessdate=2009-06-08|archive-date=15 qershor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090615173817/http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=3063&_t=Exclusive%3A+Belarus+to+host+Junior+2010|url-status=dead}}</ref> |winner = {{ARM}}<br />Mama (Nënë) |vote = Ç'do votues nga ç'do shtet i cili do votoj përmes telefonit apo mesazheve do ti lloagaritet 50 % që do me thënë nga votat e ç'do votuesi çdo shtet do i jep nga 1 deri në 12 pikë. Për dallim nga viteve tjera këtë vit do të Jenë 50 % televotues dhe 50 % juri. |Numri i pjesmarrësve= '''14''' |debut = {{MDA}} |return = {{LVA}}<br />{{LIT}} |withdraw = {{CYP}}<br />{{ROU}} |nul = Ç'do shtet merr 12 pikë në fillim të votimit |Akti ndërkohorë = |opening = |map = |col1 = #22B14C |tag1 = Participating participants |col2 = #FFC20E |tag2 = | con = Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë | pre = [[Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë 2009|◄2009]] | nex = [[Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë 2011|2011►]] }} Eurovizioni për fëmijë këtë vit do mbahet në kryeqytetin e [[Bjellorusia|Bjellorusisë]], [[Minsk]]. [[Azerbajxhani]] ndoshta do konfirmojë ardhjen e tyre për herë të parë për shkak se u munduan të marrin pjesë edhe në 2008 dhe 2009 por u larguan në minutën e fundit. [[Bjellorusia]], konfirmoi pjesëmarrjen për shkak se është shteti Organizatorë.Ndërsa [[Belgjika]] konfirmoi pjesmarrjen disa ditë pas Eurovizionit për fëmijë në Kiev. Televizioni VRT në Belgjikë vendosi të konfirmoj më datat 23 nëntorë. Ndërsa [[Holanda]] Vitin e Kalura në Kiev fitoi Festivalin me 121 Pikë me Margjin 5-pikëshe ndaj [[Armenia|Armenisë]] dhe [[Rusia|Rusisë]]. Para nëntorit Malta dha një konferencë për pjesmarrje dhe Malta vendosi që të bëj prapë pjesmarrje në [[Minsk]]. Pas një muaji Malta la konfirminin duke lënë rezultatin të paditur. Malta mori vendin e 8-të në Kiev. Rezultatet më të mira të Maltës ishin në vitin 2008 me vendin e 4-të prej 100 pikëve komplete. Me mundësi por jo shumë të mëdha në Eurovizionin 2010 për fëmijë shteti debitues do mund të jetë [[Azerbajxhani]]. Azerbajxhani dha për herë të parë mundim në vitin 2007 në [[Holanda|Holandë]]. Por Azerbejxhani u largua. Vitin 2008 Azerbejxhani konfirmoi Pjesmarrjen por u largua për shkak se televizioni Azer nuk kishte datë të cakutar të festivalit. Pas disa muajsh Azerbejxhani gjithashtu kontriboi mendimit të bëjë debut në vitin 2009 në Kiev por iu tërheq kërkesës. [[Bosnja dhe Hercegovina]] gjithashtu u mundua në vitin 2007 por nuk këkoi më pjesmarrje. [[Izraeli]] deshi të marr pjesë në vitin 2008 por iu tëherq kërkesës për shak të financave dhe festivalit. Por Izraeli transmetoi LIVE Eurovizionin 2008 në Lemesos të [[Qipro]]s. Rregulli i Eurovizionit për Fëmijë gjithashtu tregon se këngëtari i atij shteti apo ndyshe ri-prezantuesi duhet ta shkruaj dhe kompozojë këngën vetë. Gjithashtu rregulli është që cdo këngë pjesmarrëse të jetë në gjuhën e shtetit të vet. Këtë vit u kthye në festival Letonia dhe Lituania, gjithashtu edhe Suedia që supozonte një tërheqje të mundshme u kthye me televizion tjetër ndërsa Qipro dhe Rumania larguan për arsye të kushteve financiare dhe të rezultateve jo të mira që këto shtete morën viteve të kaluara. Qipro nuk ka qenë e sukseshme viteve të fundit, në vitin 2009 u klasifikua e 11-ta, jashtë Top 10, gjithashtu edhe viteve të mëparshme ajo mori vende jo të mira, gjithashtu edhe Rumania nuk ka qenë e sukseshme, në vitin 2009, ky shtet u klasifikua e fundit, me vetëm 6 pikë të marrura nga të gjithë pjesmarrësit dhe 12 nga festivali. Rumania në një konferencë për shtyp në vitin 2009, para se të zgjedhte përfaqësuesin bëri të ditur një tërheqje të mundshme për shkak të rezultatit të keq në vitin 2008, ku ata klasifikuan këngën e tyre si këngë "Fituese". Pas tërheqjes në vitin 2010, ata pretenduan të ktheheshin por prap TVR (Televizioni Rumun) nuk kishte kushte të mjaftueshme financjare të përfaqësohej në Eurosong. === Procesi i votimit === Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë nuk ka ndryshuar procesin e votimit nga viti 2009. Votimet do të bëhen nga ''televotat'' që njerëzit votojnë nga shtetet e tyre. Sigurisht që ata nuk mund të votojnë për shtetin e tyre. Dhe votat nga ç'do shtet do udhëhiqet nga Prezantuesi i festivalit dhe prezantuesi i votave që do të jetë fëmijë. === Pjesëmarrësit === {| class="sortable wikitable" width=100% |- bgcolor="#CCCCCC" style="color:#000" ! # ! Shteti ! Gjuha ! Artisti ! Kënga ! Përkthimi ! Vendi ! Pikët |- | 01 | {{LIT}} | [[Gjuha lituane|Lituaneze]] | Bartas | "Oki Doki" | — | 6 | 67 |- | 02 | {{MDA}} | [[Gjuha rumune|Rumune]] & [[Gjuha angleze|Angleze]] | Ṣtefănel Roṣcovan | "Ali Baba" | ''Ali Baba'' | 8 | 54 |- | 03 | {{NED}} | [[Gjuha holandeze|Holaneze]] | Senna & Anna | "My Family" | ''Familja ime'' | 9 | 52 |- | 04 | {{SER}} | [[Gjuha serbe|Sërbe]] | Sonja Škorić | "Čarobna noć" (Чаробна ноћ) | ''Natë magjike'' | 3 | 113 |- | 05 | {{UKR}} | [[Gjuha ukrainase|Ukrainase]] | Yulia Gurska | "Miy litak" (Мій літак) | ''Avioni im'' | 14 | 28 |- | 06 | {{SWE}} | [[Gjuha suedeze|Suedeze]] | Josefine Ridell | "Allt jag vill ha" | ''Gjithçka që dua'' | 11 | 48 |- | 07 | {{RUS}} | [[Gjuha ruse|Ruse]] & [[Gjuha angleze|Angleze]] | Sasha Lazin and Liza Drozd | "Boy and Girl" | ''Djalë dhe vajzë'' | 2 | 119 |- | 08 | {{LVA}} | [[Gjuha letoneze|Letoneze]] | Šarlote Lēnmane dhe "The Sea Stones" | "Viva la Dance (Dejo tā)" | ''Të rroftë kërcimi (Kërce ashtu)'' | 10 | 51 |- | 09 | {{BEL}} | [[Gjuha holandeze|Holandeze]] | Jill & Lauren | "Get Up!" | ''Zgjohu!'' | 7 | 61 |- style="font-weight:bold; background:NavajoWhite;color:#000" | 10 | {{ARM}} | [[Gjuha armene|Armene]] | Vladimir Arzumanyan | "Mama" (Մամա) | ''Nënë'' | 1 | 120 |- | 11 | {{MLT}} | [[Gjuha angleze|Angleze]] & [[Gjuha malteze|Malteze]] | Nicole Azzopardi | ''"Knock Knock!….Boom! Boom!"'' | — | 13 | 35 |- | 12 | {{BLR}} | [[Gjuha ruse|Ruse]] | Daniil Kozlov | "Muzyki svet" (Музыки свет) | ''Drita e muzikës'' | 5 | 85 |- | 13 | {{GEO}} | Gjuhë imagjinare | Mariam Kakhelishvili | "Mari-Dari" (მარი-დარი) | — | 4 | 109 |- | 14 | {{MKD}} | [[Gjuha maqedone|Maqedone]] | Anja Veterova | "Eooo, Eooo" | — | 12 | 38 |} == Referime == <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> {{ref}} </div> {{Eurovizioni}} [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë sipas viteve]] fwttiqyuxwo8k8yunbr826tfcwib9pn 0 80199 3026446 3018976 2026-08-17T20:51:06Z Smallem 126080 Migrim nga ESCinfobox te {{Infobox Song Contest}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026446 wikitext text/x-wiki {{Infobox Song Contest |name = Festivali Evropian I Këngës Për Fëmijë 2003 |year = 2003 |theme = |logo = |final = 21 nëntorë 2009 |presenters = Camilla Ottesen<br />Remee |exsupervisor = |organiser = {{flagicon|Denmark}} DR |venue = Forum Copenhagen , Kopenhagen , [[Danimarka|Danimarkë]] |winner = {{CRO}} , " Ti Si Moja Prva Ljubav " |vote = C'do Shtet I Jep Votat prej 1 deri 12. |Numri i pjesmarrësve= 16 |debut = Të Gjithë |return = |withdraw = |nul = Asnjë |Akti ndërkohorë = Busted<br />Sugababes |opening = |map = |col1 = #22B14C |tag1 = Participating participants |col2 = #FFC20E |tag2 = | con = Festivali Evropian I Këngës Për Fëmijë | pre = - | nex = [[Festivali Evropian I Këngës Për Fëmijë 2004|2004►]] }} Festivali Evropian I Këngës Për Fëmijë 2003 u mbajtë në Kopenhagen të [[Danimarka|Danimarkës]] më 15 nëntorë.Ky Ishte Edicioni I Parë i Festivalit Evropian Të Këngës për Fëmijë . Fituesi i Parë ishte [[Koracia]] me Këngëtarin Dino Jelusic dhe Kënga " Ti si Moja Prva Ljubav " (Ti Je Dashuria Ime Parë). {{clear}} == Rezulatet == {| class="sortable wikitable" width=100% |- bgcolor="#CCCCCC" style="color:#000" ! Nr ! Shteti ! Gjuha ! Këngëtari ! Kënga ! Kënga Në Shqip ! Vendi ! Pikët |- | 01 | {{GRE}} | [[Gjuha Greke|Greke]] | Nicolas Ganopoulos | "Fili gia panta" (Φίλοι για πάντα) | Shokë Përgjithmonë | 8 | 53 |-style="BACKGROUND:#C0FFFF;color:#000" | '''02''' | '''{{CRO}}''' | '''[[Gjuha Kroate|Kroate]]''' | '''Dino Jelusić''' | '''"Ti si moja prva ljubav"''' | '''Ti Je Dashuria Ime e Parë''' | '''1''' | '''134''' |- | 03 | {{CYP}} | [[Gjuha Greke|Greke]] | Theodora Rafti | "Mia efhi" (Μια ευχή) | Një Dëshirë | 14 | 16 |- | 04 | {{BLR}} | [[Gjuha Bjelloruse|Bjelloruse]] | Volha Satsiuk | "Tantsui" (Танцуй) | Vallëzim | 4 | 103 |- | 05 | {{flagicon|Latvia}} [[Letonia]] | [[Gjuha Letoneze|Letoneze]] | Dzintars Čīča | "Tu esi vasarā" | Ti Je në Verë | 9 | 37 |- | 06 | {{MKD}} | [[Gjuha Maqedone|Maqedone]] | Marija dhe Viktorija | "Ti ne me poznavaš" (Ти не ме познаваш) | Ti Nuk Më Pranon | 12 | 19 |- | 07 | {{POL}} | [[Gjuha Polake|Polake]] | Kasia Żurawik | "Coś mnie nosi" | Dicka më Bën Të Shpejtoj | 16 | 3 |- | 08 | {{NOR}} | [[Gjuha Norvegjeze|Norvegjeze]] | 2U | "Sinnsykt gal forelsket" | I Cmendur në Dashuri | 13 | 18 |- | 09 | {{ESP}} | [[Gjuha Spanjolle]] | Sergio | "Desde el cielo" | Nga Paqa | 2 | 125 |- | 10 | {{flagicon|Romania}} [[Rumania]] | [[Gjuha Rumune|Rumune]] | Bubu | "Tobele sunt viaţa mea" | Daullet janë Jeta Ime | 10 | 35 |- | 11 | {{BEL}} | [[Gjuha Holandeze|Holandeze]] | X!NK | "De vriendschapsband" | Lidhjet e Shoqërisë | 6 | 83 |- | 12 | {{flagicon|United Kingdom}} [[Mbretëria e Bashkuar]] | [[Gjuha Angleze|Angleze]] | Tom Morley | "My Song For The World" | Kënga Ime Për Botën | 3 | 118 |- | 13 | {{DEN}} (Organizatorë) | [[Gjuha Daneze|Daneze]] | Anne Gadegaard | "Arabiens drøm" | Endërra Arabe | 5 | 93 |- | 14 | {{SWE}} | [[Gjuha Suedeze|Suedeze]] | The Honeypies | "Stoppa mig" | Më Ndal | 15 | 12 |- | 15 | {{flagicon|Malta}} [[Malta]] | [[Gjuha Angleze|Angleze]] | Sarah Harrison | "Like a Star" | Si Një Yll | 7 | 56 |- | 16 | {{NED}} | [[Gjuha Holandeze|Holandeze]] | Roel Felius | "Mijn ogen zeggen alles" | Sytë E Mi Thojnë Gjithcka | 11 | 23 |} {{Eurovizioni}} [[Kategoria:Festivale muzikore evropiane]] [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë sipas viteve]] qsymkgs468h44x17aa6rounmf9oqy97 10 81509 3026422 759409 2026-08-17T20:38:47Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Tom and Jerry short films — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026422 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Tomixheri | title = ''[[Tom & Jerry]]'' [[Tomi dhe Xherri filmography|short films]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | nowrapitems = yes |group1 = Hanna/Barbera (1940–1958) |list1 = * ''[[Puss Gets the Boot]]'' (1940) * ''[[The Midnight Snack]]'' (1941) * ''[[The Night Before Christmas (1941 film)|The Night Before Christmas]]'' (1941) * ''[[The Lonesome Mouse]]'' (1943) * ''[[The Yankee Doodle Mouse]]'' (1943) * ''[[The Zoot Cat]]'' (1944) * ''[[Mouse Trouble]]'' (1944) * ''[[Tee for Two]]'' (1945) * ''[[Quiet Please!]]'' (1945) * ''[[Trap Happy]]'' (1946) * ''[[Solid Serenade]]'' (1946) * ''[[The Cat Concerto]]'' (1947) * ''[[Mouse Cleaning]]'' (1948) * ''[[The Little Orphan]]'' (1949) * ''[[Jerry's Diary]]'' (1949) * ''[[Saturday Evening Puss]]'' (1950) * ''[[The Hollywood Bowl (film)|The Hollywood Bowl]]'' (1950) * ''[[Casanova Cat]]'' (1951) * ''[[The Two Mouseketeers]]'' (1952) * ''[[Johann Mouse]]'' (1953) * ''[[Blue Cat Blues]]'' (1956) * ''[[Tot Watchers]]'' (1958) |group2 = Gene Deitch (1961–1962) |list2 = * ''[[Mouse into Space]]'' (1962) * ''[[Calypso Cat]]'' (1962) * ''[[Dicky Moe]]'' (1962) * ''[[The Tomi dhe Xherri Cartoon Kit]]'' (1962) * ''[[Sorry Safari]]'' (1962) |group3 = Chuck Jones (1963–1967) |list3 = * ''[[Pent-House Mouse]]'' (1963) * ''[[The Cat Above and the Mouse Below]]'' (1964) * ''[[The Unshrinkable Jerry Mouse]]'' (1964) * ''[[The Brothers Carry-Mouse-Off]]'' (1965) * ''[[I'm Just Wild About Jerry]]'' (1965) * ''[[The Year of the Mouse]]'' (1965) * ''[[Jerry-Go-Round]]'' (1966) * ''[[Puss 'n' Boats]]'' (1966) * ''[[The A-Tom-inable Snowman]]'' (1966) * ''[[Rock 'n' Rodent]]'' (1967) * ''[[The Mouse from H.U.N.G.E.R.]]'' (1967) * ''[[Surf-Bored Cat]]'' (1967) |group4 = Hanna/Barbera (2001–2005) |list4= * ''[[The Mansion Cat]]'' (2001) * ''[[The Karate Guard]]'' (2005) }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> oh8lknm4p32n5tundz2p2hv5rcl8dsx 3026431 3026422 2026-08-17T20:45:30Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Tomixheri]] te [[Stampa:Tom and Jerry short films]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026422 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Tomixheri | title = ''[[Tom & Jerry]]'' [[Tomi dhe Xherri filmography|short films]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | nowrapitems = yes |group1 = Hanna/Barbera (1940–1958) |list1 = * ''[[Puss Gets the Boot]]'' (1940) * ''[[The Midnight Snack]]'' (1941) * ''[[The Night Before Christmas (1941 film)|The Night Before Christmas]]'' (1941) * ''[[The Lonesome Mouse]]'' (1943) * ''[[The Yankee Doodle Mouse]]'' (1943) * ''[[The Zoot Cat]]'' (1944) * ''[[Mouse Trouble]]'' (1944) * ''[[Tee for Two]]'' (1945) * ''[[Quiet Please!]]'' (1945) * ''[[Trap Happy]]'' (1946) * ''[[Solid Serenade]]'' (1946) * ''[[The Cat Concerto]]'' (1947) * ''[[Mouse Cleaning]]'' (1948) * ''[[The Little Orphan]]'' (1949) * ''[[Jerry's Diary]]'' (1949) * ''[[Saturday Evening Puss]]'' (1950) * ''[[The Hollywood Bowl (film)|The Hollywood Bowl]]'' (1950) * ''[[Casanova Cat]]'' (1951) * ''[[The Two Mouseketeers]]'' (1952) * ''[[Johann Mouse]]'' (1953) * ''[[Blue Cat Blues]]'' (1956) * ''[[Tot Watchers]]'' (1958) |group2 = Gene Deitch (1961–1962) |list2 = * ''[[Mouse into Space]]'' (1962) * ''[[Calypso Cat]]'' (1962) * ''[[Dicky Moe]]'' (1962) * ''[[The Tomi dhe Xherri Cartoon Kit]]'' (1962) * ''[[Sorry Safari]]'' (1962) |group3 = Chuck Jones (1963–1967) |list3 = * ''[[Pent-House Mouse]]'' (1963) * ''[[The Cat Above and the Mouse Below]]'' (1964) * ''[[The Unshrinkable Jerry Mouse]]'' (1964) * ''[[The Brothers Carry-Mouse-Off]]'' (1965) * ''[[I'm Just Wild About Jerry]]'' (1965) * ''[[The Year of the Mouse]]'' (1965) * ''[[Jerry-Go-Round]]'' (1966) * ''[[Puss 'n' Boats]]'' (1966) * ''[[The A-Tom-inable Snowman]]'' (1966) * ''[[Rock 'n' Rodent]]'' (1967) * ''[[The Mouse from H.U.N.G.E.R.]]'' (1967) * ''[[Surf-Bored Cat]]'' (1967) |group4 = Hanna/Barbera (2001–2005) |list4= * ''[[The Mansion Cat]]'' (2001) * ''[[The Karate Guard]]'' (2005) }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> oh8lknm4p32n5tundz2p2hv5rcl8dsx 3026438 3026431 2026-08-17T20:45:52Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026438 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Tom and Jerry short films | title = ''[[Tom & Jerry]]'' [[Tomi dhe Xherri filmography|short films]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | nowrapitems = yes |group1 = Hanna/Barbera (1940–1958) |list1 = * ''[[Puss Gets the Boot]]'' (1940) * ''[[The Midnight Snack]]'' (1941) * ''[[The Night Before Christmas (1941 film)|The Night Before Christmas]]'' (1941) * ''[[The Lonesome Mouse]]'' (1943) * ''[[The Yankee Doodle Mouse]]'' (1943) * ''[[The Zoot Cat]]'' (1944) * ''[[Mouse Trouble]]'' (1944) * ''[[Tee for Two]]'' (1945) * ''[[Quiet Please!]]'' (1945) * ''[[Trap Happy]]'' (1946) * ''[[Solid Serenade]]'' (1946) * ''[[The Cat Concerto]]'' (1947) * ''[[Mouse Cleaning]]'' (1948) * ''[[The Little Orphan]]'' (1949) * ''[[Jerry's Diary]]'' (1949) * ''[[Saturday Evening Puss]]'' (1950) * ''[[The Hollywood Bowl (film)|The Hollywood Bowl]]'' (1950) * ''[[Casanova Cat]]'' (1951) * ''[[The Two Mouseketeers]]'' (1952) * ''[[Johann Mouse]]'' (1953) * ''[[Blue Cat Blues]]'' (1956) * ''[[Tot Watchers]]'' (1958) |group2 = Gene Deitch (1961–1962) |list2 = * ''[[Mouse into Space]]'' (1962) * ''[[Calypso Cat]]'' (1962) * ''[[Dicky Moe]]'' (1962) * ''[[The Tomi dhe Xherri Cartoon Kit]]'' (1962) * ''[[Sorry Safari]]'' (1962) |group3 = Chuck Jones (1963–1967) |list3 = * ''[[Pent-House Mouse]]'' (1963) * ''[[The Cat Above and the Mouse Below]]'' (1964) * ''[[The Unshrinkable Jerry Mouse]]'' (1964) * ''[[The Brothers Carry-Mouse-Off]]'' (1965) * ''[[I'm Just Wild About Jerry]]'' (1965) * ''[[The Year of the Mouse]]'' (1965) * ''[[Jerry-Go-Round]]'' (1966) * ''[[Puss 'n' Boats]]'' (1966) * ''[[The A-Tom-inable Snowman]]'' (1966) * ''[[Rock 'n' Rodent]]'' (1967) * ''[[The Mouse from H.U.N.G.E.R.]]'' (1967) * ''[[Surf-Bored Cat]]'' (1967) |group4 = Hanna/Barbera (2001–2005) |list4= * ''[[The Mansion Cat]]'' (2001) * ''[[The Karate Guard]]'' (2005) }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> lps9yikoe5l46oo6e14gw0a0uhu3f8j 0 82478 3026671 3020382 2026-08-18T10:47:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026671 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = [[Ndarjet administrative të Maldives|Kryeqytet]] | name = Malé | native_name = މާލެ | native_name_lang = dv | image_skyline = Male-total.jpg | imagesize = 270px | pushpin_map = Maldives#Asia | pushpin_mapsize = 150 | pushpin_map_caption = Vendndodhja e Malé në Maldivet | coordinates = {{coord|4|10|31|N|73|30|32|E|region:MV|display=it}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = [[Maldivet]] | subdivision_type1 = Atoli gjeografik | subdivision_name1 = [[Atoli Kaafu|Atoli Malé i Veriut]] | leader_title = Këshilli | leader_name = Këshilli i Qytetit të Malé | leader_title1 = Kryetari | leader_name1 = Dr. Mohamed Muiz<ref>{{cite web|title=Ex-Housing Minister elected as Malé City Mayor|url=https://avas.mv/en/98398|website=avas.mv|language=en|access-date=3 tetor 2021}}</ref> | leader_party = [[Partia Progresive e Maldives|PPM]] | area_urban_km2 = 1.95 | area_metro_km2 = 9.27 | area_note = Zona metro gjithashtu përfshinë [[Hulhulé]] dhe [[Hulhumalé]]. | elevation_m = 2.4 | population_total = 133,412<ref name="population-census2014">{{Cite web|title=TABLE PP 9: TOTAL MALDIVIAN POPULATION BY SEX AND LOCALITY (ATOLLS), 2014|url=http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2015/12/PP9.xls|website=Statistics Maldives|access-date=23 maj 2015|publisher=National Bureau of Statistics|language=en|archive-date=27 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527102003/http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2015/12/PP9.xls|url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = 27180 | population_as_of = 2014 | population_footnotes =<ref name="population-census2014"/> | postal_code_type = Shkronja e caktuar | postal_code = T | area_code = 331, 332, 333, 334 | area_code_type = Prefiksi | iso_code = MV-MLE | utc_offset = +5 | timezone = [[Koha në Maldives|MVT]] | website = [https://malecity.gov.mv/en malecity.gov.mv] | population_est = 252,768<ref name="Resident population">{{cite web|last1=Resident population|title=Population Projection 2014-2054|url=http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2019/02/Resident-Population.xlsx|website=statisticsmaldives.gov.mv|publisher=National Bureau of Statistics.|language=en|access-date=27 qershor 2022|archive-date=23 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023161241/http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2019/02/Resident-Population.xlsx|url-status=dead}}</ref><ref name="Malé City's Land Use Plan 2021">{{cite web|title=Malé City population crosses 252,000|url=https://avas.mv/en/110613|website=avas.mv|publisher=Malé City's Land Use Plan 2021|language=en|access-date=29 nëntor 2021}}</ref> | pop_est_as_of = 2021 }} '''Malé''' ([[Gjuha maldiviane|Divehisht]]: މ ާ ލ ެ) është kryeqyteti dhe qyteti më i populluar i [[Maldivet|Maldiveve]]. Me një popullsi prej 252,768 banorësh dhe një sipërfaqe prej 8,30 kilometra katrorë, është gjithashtu një nga [[Lista e qyteteve sipas dendësisë së popullsisë|qytetet me popullsi më të dendur në botë]].<ref>{{cite web|title=The population density of Malé|url=https://www.environment.gov.mv/v2/download/73/|website=environment.gov.mv|publisher=Ministry of Environment, Climate Change and Technology|language=en|access-date=29 maj 2022|archive-date=14 mars 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141317/https://www.environment.gov.mv/v2/wp-content/files/pemphis/20150304-pemphis-49-feb2015.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Population explosion; a major environmental issue in Male’|url=http://ecocare.mv/population-explosion-a-major-environmental-issue-in-male%E2%80%99/|website=ECOCARE Maldives|language=en|access-date=23 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303135551/http://ecocare.mv/population-explosion-a-major-environmental-issue-in-male%E2%80%99/|archive-date=3 mars 2012}}</ref> Qyteti ndodhet gjeografikisht në skajin jugor të Atolit të Malit të Veriut ([[Atoli Kaafu]]).<ref>{{Cite web|title=Silver Marlin, Maldives - About Maldives|url=http://www.silvermarlin.mv/about-maldives.html|website=www.silvermarlin.mv|access-date=23 maj 2015|archive-url=https://archive.today/20151105234701/http://www.silvermarlin.mv/about-maldives.html|language=en|archive-date=5 nëntor 2015|url-status=dead}}</ref> Administrativisht, qyteti përbëhet nga një ishull qendror, një ishull aeroporti dhe katër ishuj të tjerë të qeverisur nga Këshilli i Qytetit Malé. Tradicionalisht ishte ishulli i Mbretit, nga ku sundonin dinastitë e lashta mbretërore dhe ku ndodhej pallati. Qyteti atëherë quhej ''Mahal''.<ref>{{Cite web|title=Names of Maldives|url=http://www.qaumiyyath.gov.mv/docs/whitepapers/history/Names%20of%20Maldives.pdf|website=www.qaumiyyath.gov.mv|language=en|access-date=23 maj 2015|last=Naseema Mohamed}}</ref> Më parë ka qenë qytet i rrethuar me mure, i rrethuar me fortifikime dhe porta (''doroshi''). Pallati Mbretëror (''Gan'duvaru'') u shkatërrua së bashku me kalatë piktoreske (''koshi'') dhe bastionet (''buruzu'') kur qyteti u rimodelua nën sundimin e Presidentit [[Ibrahim Nasir]] si pasojë e shfuqizimit të monarkisë në vitin 1968. Megjithatë, disa ndërtesa mbetën, përkatësisht, [[Xhamia e së Premtes Malé]]. Vitet e fundit, ishulli është zgjeruar në mënyrë të konsiderueshme përmes operacioneve të depozitimit të tokës. Gjatë viteve, Malé ka qenë qendra e protestave politike dhe ngjarjeve historike. == Historia == Nga viti 1887 deri në vitin 1965, qyteti ishte protektorat britanik. Më vonë u bë kryeqyteti i shtetit të ri të pavarur të Maldiveve. == Gjeografia == === Klima === Malé ka një [[Klima tropikale monsunore|klimë tropikale monsunore]] sipas klasifikimit të klimës Köppen. Qyteti përmban një përzierje të stinëve të lagësht dhe të thatë, me sezonin e lagësht që zgjat nga prilli deri në janar dhe sezoni më i thatë që mbulon muajt shkurt dhe mars. Ndryshe nga një numër qytetesh me këtë klimë, Malé përjeton temperatura relativisht të qëndrueshme gjatë gjithë vitit, me një mesatare të lartë prej 30 °C dhe një mesatare të ulët prej 26.5 °C, që është e barabartë me shumë qytete ekuatoriale. mesatare ditore gjatë gjithë vitit. Qyteti ka mesatarisht pak më shumë se 1900 milimetra reshje në vit. Temperatura është vazhdimisht e lartë gjatë gjithë vitit, pjesërisht për shkak se Maldivet kanë lartësinë mesatare më të ulët kudo në botë. === Nëndarjet === Qyteti është i ndarë në gjashtë divizione, katër prej të cilave janë në ishullin Malé: Henveiru, Galolhu, Maafannu dhe Macchangolhi. Ishulli i afërt i Vilingili, dikur një vendpushim turistik dhe para tij një burg, është divizioni i pestë (Vilimalé). Ndarja e gjashtë është Hulhumalé, një ishull artificial i vendosur që nga viti 2004. Përveç kësaj, aeroporti Island Hulhulé është pjesë e qytetit. {| |- style="vertical-align:top;" | {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto;" |-style="background: #CCC;color:#000" ! align="right"|Nr. || align="left"|Divizioni || align="right"| Sipërfaqja<br />([[Kilometër katror|km²]])|| align="right"|Popullsia<br />([[regjistrimi]] më 2014) |- |align="right"| 1||[[Henveiru]]|| align="center" |0.591|| align="center"|27,254 |- |align="right"| 2||[[Galolhu]]|| align="center" |0.276|| align="center"|23,062 |- |align="right"| 3||[[Machchangolhi]]|| align="center" |0.326|| align="center"|22,745 |- |align="right"| 4||[[Maafannu]]|| align="center" |0.759|| align="center"|36,437 |-style="background: #DDD;color:#000" | class="sortbottom" |align="right"| 1-4|| '''Malé''' (ishull) || align="center"|'''1.952'''|| align="center"|'''109,498''' |- |align="right"| 5|| [[Villingili (Malé)|Vilimalé]] || align="center"|0.318|| align="center"|7,516 |- |align="right"| 6|| [[Hulhumalé]] || align="center"|4.0|| align="center" |14,843 |- |align="right"| 7|| [[Ishulli Hulhulé|Hulhulé]] || align="center"|3.0|| align="center" |- |-style="background: #DDD;color:#000" | class="sortbottom" |align="right"| 5-7|| '''Atolls'''|| align="center"|'''7.318'''|| align="center" |'''22,359''' |-style="background: #DDD;color:#000" | class="sortbottom" | align="right"| &nbsp;||'''Malé''' (city)|| align="center"| '''9.27''' || align="center"|'''133,412''' |} |<div style="position: relative; {{{options|<!-- this tests fine, which is what I needed: float:right -->}}};"></div> |} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Vendbanime në Maldive]] [[Kategoria:Kryeqytete në Azi]] ihjsajj81t1laoziobc1ct7lxob697p 10 84096 3026396 1428921 2026-08-17T20:03:20Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Federal subjects of Yugoslavia (strukturë e enwiki, lidhje vetëm për artikuj ekzistues) përmes Claude AI 3026396 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = RSFJ | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia#Federal units|Republics and autonomous provinces of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]* | image = | listclass = hlist | list1 = * [[Republika Socialiste e Serbisë|Serbia]] ** [[Krahina Socialiste Autonome e Vojvodinës|Vojvodina]] ** [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|Kosovo]] * [[Republika Socialiste e Kroacisë|Croatia]] * [[Republika Socialiste e Bosnjës dhe Hercegovinës|Bosnia and Herzegovina]] * [[Republika Socialiste e Maqedonisë|Macedonia]] * [[Republika Socialiste e Sllovenisë|Slovenia]] * [[Republika Socialiste e Malit të Zi|Montenegro]] | below = <nowiki>*</nowiki> in order of population and territory size }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> q9u4gq28klbi2u5si5q0qjnbvdolez1 3026463 3026396 2026-08-17T20:53:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:RSFJ]] te [[Stampa:Federal subjects of Yugoslavia]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026396 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = RSFJ | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia#Federal units|Republics and autonomous provinces of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]* | image = | listclass = hlist | list1 = * [[Republika Socialiste e Serbisë|Serbia]] ** [[Krahina Socialiste Autonome e Vojvodinës|Vojvodina]] ** [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|Kosovo]] * [[Republika Socialiste e Kroacisë|Croatia]] * [[Republika Socialiste e Bosnjës dhe Hercegovinës|Bosnia and Herzegovina]] * [[Republika Socialiste e Maqedonisë|Macedonia]] * [[Republika Socialiste e Sllovenisë|Slovenia]] * [[Republika Socialiste e Malit të Zi|Montenegro]] | below = <nowiki>*</nowiki> in order of population and territory size }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> q9u4gq28klbi2u5si5q0qjnbvdolez1 3026493 3026463 2026-08-17T20:54:06Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026493 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Federal subjects of Yugoslavia | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia#Federal units|Republics and autonomous provinces of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]* | image = | listclass = hlist | list1 = * [[Republika Socialiste e Serbisë|Serbia]] ** [[Krahina Socialiste Autonome e Vojvodinës|Vojvodina]] ** [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|Kosovo]] * [[Republika Socialiste e Kroacisë|Croatia]] * [[Republika Socialiste e Bosnjës dhe Hercegovinës|Bosnia and Herzegovina]] * [[Republika Socialiste e Maqedonisë|Macedonia]] * [[Republika Socialiste e Sllovenisë|Slovenia]] * [[Republika Socialiste e Malit të Zi|Montenegro]] | below = <nowiki>*</nowiki> in order of population and territory size }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 1cn7uzd0qr9ue0iehkk9s34k1s90g4h 10 84140 3026599 938718 2026-08-18T08:15:01Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026599 wikitext text/x-wiki <div style="margin-top:5px; border:1px solid {{{1|#B8C7D9}}}; background-color:{{{2|#E6F2FF}}}; padding:1em; text-align:center;color:inherit"><span style="font-size:140%;">[[Portal:Përmbajtja|Lista e përmbajtjes]]</span> <span style="font-size:105%;">'''Lista'''</span><br/> <!--Overview/format-related:--> [[Portal:Përmbajtja/Vështrim|Vështrim]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja Perfekte|Përmbajtja Perfekte]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Lista e temave|Temat]]{{·}} [[Lista e diciplinave akademike|Diciplinat akademike]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Lista e fjalorëve|Fjalorët]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Portalet|Portalet]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Indeksi kategorik|Kategoritë]]<br/> <!--Places/people/time-related:--> [[Lista e shteteve|Shtetet]]{{·}} [[Lista e njerëzve|Njerëzit]]{{·}} [[Lista e afateve kohore|Afatet kohore]]&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[Lista e shekujve|shekujt]]{{·}} [[Lista e dekadave|dekadat]])</span>{{·}} [[{{CURRENTYEAR}}]]{{·}} [[Lista e jubileve historike|Ngjarje]]&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}|sot]] )</span>{{·}} [[Portal:Ngjarjet aktuale|Ngjarje aktuale]]{{·}} [[Vdekje në {{CURRENTYEAR}}|Vdekje në këtë vit]] <!-- <span style="font-size:105%;">'''Indices'''</span><br/> [[Outline of Dewey Decimal classes|Dewey Decimal classes]]{{·}} [[Library of Congress Classification|Library of Congress classes]]{{·}} [[Portal:Contents/Quick index|A–Z Index]]--> </div><noinclude> {{Pp-template|small=yes}} [[en:Template:Contents pages (footer box)]] [[ar:قالب:فهرس محتويات سفلي]] [[fa:الگو:صفحه‌های فهرست مطالب (جعبه زیرين)]] [[pt:Predefinição:Conteúdo páginas (caixa rodapé)]] [[ru:Шаблон:Страницы контента]] </noinclude> adl4p3ed39q8nbyfdex2f5yu6xwe8zu 3026609 3026599 2026-08-18T08:22:06Z Klein Muçi 52109 Kthim i ndryshimit të mëparshëm sipas kërkesës përmes Claude AI 3026609 wikitext text/x-wiki <div style="margin-top:5px; border:1px solid {{{1|#B8C7D9}}}; background-color:{{{2|#E6F2FF}}}; padding:1em; text-align:center;"><span style="font-size:140%;">[[Portal:Përmbajtja|Lista e përmbajtjes]]</span> <span style="font-size:105%;">'''Lista'''</span><br/> <!--Overview/format-related:--> [[Portal:Përmbajtja/Vështrim|Vështrim]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja Perfekte|Përmbajtja Perfekte]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Lista e temave|Temat]]{{·}} [[Lista e diciplinave akademike|Diciplinat akademike]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Lista e fjalorëve|Fjalorët]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Portalet|Portalet]]{{·}} [[Portal:Përmbajtja/Indeksi kategorik|Kategoritë]]<br/> <!--Places/people/time-related:--> [[Lista e shteteve|Shtetet]]{{·}} [[Lista e njerëzve|Njerëzit]]{{·}} [[Lista e afateve kohore|Afatet kohore]]&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[Lista e shekujve|shekujt]]{{·}} [[Lista e dekadave|dekadat]])</span>{{·}} [[{{CURRENTYEAR}}]]{{·}} [[Lista e jubileve historike|Ngjarje]]&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}|sot]] )</span>{{·}} [[Portal:Ngjarjet aktuale|Ngjarje aktuale]]{{·}} [[Vdekje në {{CURRENTYEAR}}|Vdekje në këtë vit]] <!-- <span style="font-size:105%;">'''Indices'''</span><br/> [[Outline of Dewey Decimal classes|Dewey Decimal classes]]{{·}} [[Library of Congress Classification|Library of Congress classes]]{{·}} [[Portal:Contents/Quick index|A–Z Index]]--> </div><noinclude> {{Pp-template|small=yes}} [[en:Template:Contents pages (footer box)]] [[ar:قالب:فهرس محتويات سفلي]] [[fa:الگو:صفحه‌های فهرست مطالب (جعبه زیرين)]] [[pt:Predefinição:Conteúdo páginas (caixa rodapé)]] [[ru:Шаблон:Страницы контента]] </noinclude> 4id17g9a84r6yzu9naugzkuh2ffsupp 10 89425 3026594 2895414 2026-08-18T08:14:55Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026594 wikitext text/x-wiki <div class="plainlinks" style="text-align: center; background-color: #fff; margin-bottom: 10px;color:#000"> <div style="padding: 5px; border-top-left-radius: 3.5px; border-top-right-radius: 3.5px; background: #ECF3FA; background: linear-gradient(to bottom, #ECF3FA, #F4F8FE);color:#000"> Uikipedia është pjesë e fondacionit [[Wikimedia]], një fondacion jofitimprurës. Wikimedia përfshin edhe disa projekte të tjera Wiki: </div> {| cellpadding="5" style="padding-top: 3px; text-align: left; background-color: #F4F8FE; width: 100%; border-bottom-left-radius: 3.5px; border-bottom-right-radius: 3.5px;color:#000" | align="center" | [[Skeda:Cradel-Wikifjalori.svg|43x41px|link=wikt:|WikiFjalori]] | '''[[wikt:|WikiFjalori]]'''<br />Fjalori i lirë | align="center" | [[Skeda:Wikiquote-logo.svg|51x41px|link=q:|WikiCitate]] | '''[[q:|WikiCitate]]'''<br />Përmbledhje citatesh | align="center" | [[Skeda:Wikiversity-logo.svg|49x41px|link=v:|Wikiversiteti]] | '''[[v:|Wikiversiteti]]'''<br />Mjetet e mësimit |- | align="center" | [[Skeda:Wikinews-logo.svg|51x30px|link=n:|WikiLajme]] | '''[[n:|WikiLajme]]'''<br />Lajme të lira | align="center" | [[Skeda:Wikispecies-logo.svg|35x41px|link=wikispecies:|WikiSpeciet]] | '''[[wikispecies:|WikiSpeciet]]'''<br />Regjistri i llojeve | align="center" | [[Skeda:Wikibooks-logo.svg|35x35px|link=b:|WikiLibra]] | '''[[b:|WikiLibra]]'''<br />Tekste shkollore dhe manuale |- | align="center" | [[Skeda:Wikisource-logo.svg|35x37px|link=s:|WikiBurime]] | '''[[s:|WikiBurime]]'''<br />Dokumente dhe Libraria e lirë | align="center" | [[Skeda:Commons-logo.svg|31x41px|link=commons:Faqja_kryesore|Commons]] | '''[[commons:Faqja_kryesore|Commons]]'''<br />Materiale grafike | align="center" | [[Skeda:Wikimedia Community Logo.svg|35x36px|link=m:|Meta-Wiki]] | '''[[m:|Meta-Wiki]]'''<br />Koordinimi i projekteve |} </div> dd8ceb3tjgoso6wc42pw1p5unbw2cfm 3026605 3026594 2026-08-18T08:22:00Z Klein Muçi 52109 Kthim i ndryshimit të mëparshëm sipas kërkesës përmes Claude AI 3026605 wikitext text/x-wiki <div class="plainlinks" style="text-align: center; background-color: #fff; margin-bottom: 10px;"> <div style="padding: 5px; border-top-left-radius: 3.5px; border-top-right-radius: 3.5px; background: #ECF3FA; background: linear-gradient(to bottom, #ECF3FA, #F4F8FE);"> Uikipedia është pjesë e fondacionit [[Wikimedia]], një fondacion jofitimprurës. Wikimedia përfshin edhe disa projekte të tjera Wiki: </div> {| cellpadding="5" style="padding-top: 3px; text-align: left; background-color: #F4F8FE; width: 100%; border-bottom-left-radius: 3.5px; border-bottom-right-radius: 3.5px;" | align="center" | [[Skeda:Cradel-Wikifjalori.svg|43x41px|link=wikt:|WikiFjalori]] | '''[[wikt:|WikiFjalori]]'''<br />Fjalori i lirë | align="center" | [[Skeda:Wikiquote-logo.svg|51x41px|link=q:|WikiCitate]] | '''[[q:|WikiCitate]]'''<br />Përmbledhje citatesh | align="center" | [[Skeda:Wikiversity-logo.svg|49x41px|link=v:|Wikiversiteti]] | '''[[v:|Wikiversiteti]]'''<br />Mjetet e mësimit |- | align="center" | [[Skeda:Wikinews-logo.svg|51x30px|link=n:|WikiLajme]] | '''[[n:|WikiLajme]]'''<br />Lajme të lira | align="center" | [[Skeda:Wikispecies-logo.svg|35x41px|link=wikispecies:|WikiSpeciet]] | '''[[wikispecies:|WikiSpeciet]]'''<br />Regjistri i llojeve | align="center" | [[Skeda:Wikibooks-logo.svg|35x35px|link=b:|WikiLibra]] | '''[[b:|WikiLibra]]'''<br />Tekste shkollore dhe manuale |- | align="center" | [[Skeda:Wikisource-logo.svg|35x37px|link=s:|WikiBurime]] | '''[[s:|WikiBurime]]'''<br />Dokumente dhe Libraria e lirë | align="center" | [[Skeda:Commons-logo.svg|31x41px|link=commons:Faqja_kryesore|Commons]] | '''[[commons:Faqja_kryesore|Commons]]'''<br />Materiale grafike | align="center" | [[Skeda:Wikimedia Community Logo.svg|35x36px|link=m:|Meta-Wiki]] | '''[[m:|Meta-Wiki]]'''<br />Koordinimi i projekteve |} </div> lxpm3ufi8kxacv7s5mo6xv6qmrtaxsc 10 89426 3026596 2894748 2026-08-18T08:14:57Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026596 wikitext text/x-wiki {|style="width:99.6%; margin-top:.7em; margin-left:.1em; background-color:#fcfcfc; border:1px solid #ccc;color:#000" |style="width:56%; color:#000"| {|style="width:280px; border:none; background:none;color:inherit" |- |style="padding-left:20px; text-align:left; white-space:nowrap; color:#000" | <div style="font-size:150%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#000; text-align:center;">'''Mirë se vini në&nbsp;[[Wikipedia]]'''</div> <div style="margin-top:0.2em; font-size:95%; font-family:sans-serif; text-align:center;"><b>[[enciklopedia]] e lirë të cilën [[Wikipedia:Fillimi|mund ta redaktoni edhe ju!]]</b></div> <div style="margin-top:0.2em; font-size:85%; text-align:center;"><span style="font-size:x-small;">[[Speciale:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</span> [[Speciale:Allpages|artikuj]] në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]]</div> |} |style="width:11%; font-size:95%; color:#000"| <span style="white-space:nowrap">'''[[Portal:Kulturë|Kultura]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[Portal:Gjeografi|Gjeografia]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[Portal:Teknologji|Teknologjia]]'''</span> |style="width:11%; font-size:95%"| <span style="white-space:nowrap">'''[[:Wikipedia:Treguesi alfabetik|Treguesi]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Shoqëri|Shoqëria]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Informatikë|Informatika]]'''</span> |style="width:11%; font-size:95%"| <span style="white-space:nowrap">'''[[:Portal:Portal|Portalet]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Wikipedia|Kategoritë]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Arte|Arti]]'''</span> |} p2tny0faltesg906qghvhk26si8f7b3 3026607 3026596 2026-08-18T08:22:03Z Klein Muçi 52109 Kthim i ndryshimit të mëparshëm sipas kërkesës përmes Claude AI 3026607 wikitext text/x-wiki {|style="width:99.6%; margin-top:.7em; margin-left:.1em; background-color:#fcfcfc; border:1px solid #ccc" |style="width:56%; color:#000"| {|style="width:280px; border:none; background:none" |- |style="padding-left:20px; text-align:left; white-space:nowrap; color:#000" | <div style="font-size:150%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#000; text-align:center;">'''Mirë se vini në&nbsp;[[Wikipedia]]'''</div> <div style="margin-top:0.2em; font-size:95%; font-family:sans-serif; text-align:center;"><b>[[enciklopedia]] e lirë të cilën [[Wikipedia:Fillimi|mund ta redaktoni edhe ju!]]</b></div> <div style="margin-top:0.2em; font-size:85%; text-align:center;"><span style="font-size:x-small;">[[Speciale:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]</span> [[Speciale:Allpages|artikuj]] në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]]</div> |} |style="width:11%; font-size:95%; color:#000"| <span style="white-space:nowrap">'''[[Portal:Kulturë|Kultura]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[Portal:Gjeografi|Gjeografia]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[Portal:Teknologji|Teknologjia]]'''</span> |style="width:11%; font-size:95%"| <span style="white-space:nowrap">'''[[:Wikipedia:Treguesi alfabetik|Treguesi]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Shoqëri|Shoqëria]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Informatikë|Informatika]]'''</span> |style="width:11%; font-size:95%"| <span style="white-space:nowrap">'''[[:Portal:Portal|Portalet]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Wikipedia|Kategoritë]]'''</span><br /> <span style="white-space:nowrap">'''[[:Kategoria:Arte|Arti]]'''</span> |} to2qnndya9hqqjxvf2b29mxofjaqfb1 0 91264 3026627 3018974 2026-08-18T09:16:50Z Smallem 126080 Kalim te {{Infobox language family}} sipas homologut në enwiki (Quechuan languages) përmes Claude AI 3026627 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Kueçua | altname = Qichwa/Qhichwa, Kichwa, Runa Simi | region = Vargmalet e [[Andet|Andeve]] qendrore, duke përfshirë [[Argjentina|Argjentinën]], [[Bolivia|Bolivinë]], [[Kili]]n, [[Kolumbia|Kolumbinë]], [[Ekuadori|Ekuadorin]] dhe [[Peru]]në | speakers = rreth 7,2 milionë | familycolor = Quechuan | protoname = Proto-kueçua | glotto = quec1387 | iso2 = que }} Kueçua ose Runa Simi (Rune = "njeri" + Simi = "gjuhe") është një gjuhë indigjene në [[Amerika Jugore|Amerikës së Jugut]]. Ajo ishte gjuha e [[Mbretëria e Inkëve|Perandorisë Inkase]] dhe flitet ende sot në dialekte të ndryshme nga rreth 10 milion njerëz në [[Amerika Jugore|Amerikën e Jugut]], kryesisht në [[Peru]] dhe në vendet përreth, duke përfshirë [[Kolumbia|Kolumbinë]] Jugore, [[Ekuadori]], [[Bolivia|Bolivi]], [[Argjentina]] veri-perëndimore dhe në veri të [[Kili]]t. Ajo është më e përhapura e të gjitha gjuhëve indigjene të kontinentit [[Amerika (kontinent)|amerikan]].Së bashku me [[Gjuha spanjolle|gjuhën spanjolle]] dhe gjuhën all'aymara gëzon statusin e gjuhës zyrtare në [[Bolivia|Bolivi]] dhe [[Peru]]. '''Shkrim nga gjuha Kueçua:''' [[Ati ynë]] :Yayayku hanaq pachapi kaq, :sutiyki yupaychasqa kachun. :Kamachikuq-kayniyki takyachisqa kachun, :munayniyki kay pachapi ruwakuchum, :Imaynan hanaq pachapipas ruwakun hinata. :Sapa p'unchay mikhunaykuta quwayku. :Huchaykutapas pampachawayku, :imaynan ñuqaykupas contraykupi huchallikuqniykuta panpachayku hinata. :Amataq watiqasqa kanaykuta munaychu, :aswanpas saqramanta qispichiwayku. :Qanpan kamachikuq-kaypas, atiypas, :wiñaypaqmi yupaychasqa kanki. == Tipologjia == [[Skeda:Quechua (subgrupos).svg|thumb|300 px|Nënllojet e gjuhës Kueçua]] {{Clade | label1=Proto-Quechua | 1={{Clade | label1=KueçuaI | 1={{Clade | label1=Central | 1={{Clade | label1='''Ancash Kueçua(''Huaylay'')''' | 1={{Clade | 1=Huaylas | 2=Conchucos}} | label2='''&nbsp;A.P.-A.M.-A.H.&nbsp;''' | 2={{Clade | 1=Alto Pativilca | 2=Alto Marañón | 3=Alto Huallaga }} | label3=Huancay | 3={{Clade | 1='''Yaru''' | 2='''Jauja-Huanca''' | 3=Huangáscar-Topará }} }} | 2=Pacaraos}} | label2=KueçuaII | 2={{Clade | label1=Yungay (Quechua&nbsp;II-A) | 1={{Clade | label1='''Cajamarca-Cañaris''' | 1={{Clade | 1=Inkawasi-Kañaris | 2=Cajamarca}} | label2='''Central''' | 2={{Clade | 1=Laraos | 2=Lincha | 3=Apurí | 4=Chocos | 5=Madean }} }} | label2=Chinchay | 2={{Clade | label1='''Kichwa''' (Quechua&nbsp;II-B) | 1={{Clade | 1=Ecuador-Colombia | 2=Chachapoyas | 3=Lamas (San Martín) }} | label2='''Classical''' | 2={{Clade | 1=† ''quechua'' | label2= '''Southern Quechua''' (Quechua&nbsp;II-C) | 2={{Clade | 1=Ayacucho | label2=Cuzco-Collao | 2={{Clade | 1=Cuzco | 2=Northern Bolivia | 3=Southern Bolivia }} | 3=Santiago del Estero }}}} }} }}}} }} == Bumri i Folësve == * Argjentina: 100,000 * Bolivia: 2,100,000 * Brazil: nuk dihet * Kili: shumë pak * Colombia: 9,000 * Ecuador: 500,000 deri në 1,000,000 * Peru: 3,200,000 == Fonetika == == Gramatika == === Emrat === ===Përemrat=== {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px gray solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%; vertical-align: center;color:#000" | colspan=2 rowspan=2 style="background:white;border-top:2px white solid;border-right:1px solid gray;border-bottom:1px solid gray;border-left:2px white solid;color:#000"| | colspan=2 align="center" style="background:#9FB6CD;color:#000"|<big>'''Numri'''</big> |- | align="center" style="background:#B9D3EE;color:#000"|'''''Njëjës''''' | align="center" style="background:#B9D3EE;color:#000"|'''''Shumës''''' |- | rowspan=3 style="background:#9FB6CD;color:#000"|<big>'''Veta'''</big> | align="center" style="background:#B9D3EE;color:#000"|'''''E parë''''' |Nuqa |Nuqanchis ''(përfshirës)'' Nuqayku ''(përjashtues)'' |- | align="center" style="background:#B9D3EE;color:#000"|'''''E dytë''''' |Qan |Qan'''kuna''' |- | align="center" style="background:#B9D3EE;color:#000"|'''''E tretë''''' |Pay |Pay'''kuna''' |} Në gjuhën Kueçua ekzistojnë shtatë përemra. Ka dy trajta të përemrit të vetës së parë shumës. '''Nuqanchis''' (ne = unë dhe ti), bashkëfolësi përfshihet dhe '''Nuqayku''' (ne=unë pa ty) bashkëfolësi nuk përfshihet. === Mbiemrat === Mbiemrat vendosen gjithnjë përpara emrave.Ata përcaktojnë gjininë dhe numrin. === Numrat === * '''Numrat themelor ''' ch'usaq (0), huk (1), iskay (2), kimsa (3), tawa (4), pichqa (5), suqta (6), qanchis (7), pusaq (8), isqun (9), chunka (10), chunka hukniyuq (11), chunka iskayniyuq (12), iskay chunka (20), pachak (100), waranqa (1,000), hunu (1,000,000), lluna (1,000,000,000,000). * '''Numrat rreshtor. ''' Për të formuar numrat rreshtor përdoret fjala ñiqin e cila vendoset pas numrit themelor. === Folja === {| align="center" class="wikitable" ! ! E tashme ! E shkuar ! E ardhme ! E kryer e plotë |-bgcolor="#F0F8FF" style="color:#000" ! Ñuqa | -ni | -rqa-ni | -saq | -sqa-ni |-bgcolor="#F0F8FF" style="color:#000" ! Qam | -nki | -rqa-nki | -nki | -sqa-nki |-bgcolor="#F0F8FF" style="color:#000" ! Pay | -n | -rqa(-n) | -nqa | -sqa |-bgcolor="#F0F8FF" style="color:#000" ! Ñuqanchik | -nchik | -rqa-nchik | -su-nchik | -sqa-nchik |-bgcolor="#F0F8FF" style="color:#000" ! Ñuqayku | -yku | -rqa-yku | -saq-ku | -sqa-yku |-bgcolor="#F0F8FF" style="color:#000" ! Qamkuna | -nki-chik | -rqa-nki-chik | -nki-chik | -sqa-nki-chik |-bgcolor="#F0F8FF" style="color:#000" ! Paykuna | -n-ku | -rqa-(n)ku | -nqa-ku | -sqa-ku |} == Ndajfolja == == Lidhje të jashtme == {{InterWiki|code=qu}} {{Wikibooks|Quechua}} * [https://web.archive.org/web/20091212173051/http://webs.satlink.com/usuarios/r/rory/main.htm El Quechua de Santiago del Estero], extensive site covering the grammar of Argentinian Quechua (in Spanish) * [https://web.archive.org/web/20190608064112/http://www.runasimi.de/ runasimi.de] Multilingual Quechua website with online dictionary (xls) Quechua - German - English - Spanish. * [https://web.archive.org/web/20180930001853/http://www.quechua.org.uk/ Quechua Language and Linguistics] an extensive site. ** [http://www.quechua.org.uk/Eng/Sounds/Home/HomeQuechuaAbout.htm The Origins and Diversity of Quechua] ** [http://www.quechua.org.uk/Eng/Sounds The Sounds of the Andean Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070109094302/http://www.quechua.org.uk/Eng/Sounds/ |date=9 janar 2007 }} listen online to pronunciations of Quechua words, see photos of speakers and their home regions, learn about the origins and varieties of Quechua. * [https://web.archive.org/web/20071021012808/http://dolphin.upenn.edu/~scoronel/quechua.html CyberQuechua], by the Quechua-speaking linguist Serafín Coronel Molina. * [https://web.archive.org/web/20090127055458/http://portal.huascaran.edu.pe:8080/CIApps/Curricular/Diccionario/index.htm Multilingual Dictionary: Spanish - Quechua (Cusco, Ayacucho, Junín, Ancash) - Aymara] * [https://web.archive.org/web/20090511091231/http://www.yungayperu.com.pe/Quechua%20Yungay.htm Toponimos del Quechua de Yungay, Peru] * [http://red-coral.net/Pach.html Sacred Hymns of Pachacutec] * [https://web.archive.org/web/20060207005508/http://www.quechuanetwork.org/dictionary.cfm?lang=e Quechua Network's Dictionary] a very good one. * [http://www.andes.org/q_grammar.html Quechua lessons (www.andes.org)] in Spanish and English * [https://web.archive.org/web/20120808025140/http://www.yachay.com.pe/especiales/quechua/ Quechua course] in Spanish, by Demetrio Tupah Yupanki (Red Científica Peruana) * [https://web.archive.org/web/20090502060338/http://www.fedepi.org/Q/ Detailed map of the varieties of Quechua according to SIL (fedepi.org)] * [http://www.google.com/intl/qu/ Google Quechua]<!-- '''Note:''' You can also help Wikipedia by translating the [http://es.wikipedia.org/wiki/Idioma_quechua Spanish language article] '''Needs further rewriting, but I translated most of the Spanish language article''' --> * [https://web.archive.org/web/20090818181028/http://www.runasimipi.org/blanco-en.php?file=diccionarios 5 Quechua dictionaries online] [[Kategoria:Peru]] [[Kategoria:Bolivi]] [[Kategoria:Gjuhë]] [[Kategoria:Gjuhë indigjene]] 8gmfb7f4gsp0fkm3f73eb2n97qwufbx 10 93033 3026520 3020606 2026-08-17T22:05:34Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Ancient Rome topics — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026520 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Perandoria Romake | state = {{{state<includeonly>|{{{1|collapsed}}}</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[Roma e Lashtë]] topics | above = * [[Outline of ancient Rome|Outline]] * [[Timeline of Roman history|Timeline]] * [[Index of ancient Rome–related articles|Index]] <!------------- Epochs ----------------> | group1 = [[Historia e Romës|Historia]] | list1 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | list1 = * [[Themelimi i Romës|Foundation]] * [[Monarkia romake|Kingdom]] ** [[Overthrow of the Roman monarchy|overthrow]] * [[Republika Romake|Republic]] | group2 = [[Perandoria Romake|Empire]] | list2 = * [[Historia e the Roman Empire|Historia]] * [[Pax Romana]] * [[Principati (Roma)]] * [[Dominati (Roma)]] * [[Perandoria Romake Perëndimore|Western Empire]] ** [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|fall]] ** [[Historiography of the fall of the Western Roman Empire|historiography of the fall]] * [[Perandoria Bizantine]] ** [[Decline of the Byzantine Empire|decline]] ** [[Pushtimi i Kostandinopojës|fall]] * [[Later Roman Empire]] ** [[Historia e the Later Roman Empire|Historia]] }} <!---group2 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!---------- Constitution -------------> | group3 = [[Kushtetuta Romake|Constitution]] | list3 = * [[Historia e Kushtetutës Romake|Historia]] * [[Constitution of the Roman Kingdom|Kingdom]] * [[Kushtetuta e Republikës Romake|Republic]] * [[Kushtetuta e Perandorisë Romake|Empire]] * [[Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake|Late Empire]] * [[Senati Romak|Senate]] * [[Kuvendet Romake|Legislative assemblies]] ** [[Kuvendi i Kuriatit|Curiate]] ** [[Kuvendi i Centurionëve|Centuriate]] ** [[Kuvendi Tribal|Tribal]] ** [[Këshilli i Plebejve|Plebeian]] * [[magistrate romake|Executive magistrates]] * [[SPQR]] <!--------------- Law -----------------> | group4 = [[E drejta romake|Law]] | list4 = * [[Dymbëdhjetë Tabelat]] * [[Mos maiorum]] * [[Shtetësia Romake|Citizenship]] * [[Auctoritas]] * [[Imperium]] * [[Statusi në sistemin ligjor romak|Status]] * [[litigation romake|Litigation]] <!----------- Qeverisja --------------> | group5 = [[Institucionet politike të Romës së Lashtë|Qeverisja]] | list5 = * [[Curia]] * [[Forumet Romake|Forum]] * [[Cursus honorum]] * [[Collegiality#In the Roman Republic|Collegiality]] * [[Perandori romak|Emperor]] * [[Legate (ancient Rome)|Legatus]] * [[Dux]] * [[Officium (ancient Rome)|Officium]] * [[Praefectus]] * [[Vicarius]] * [[Vigintisexviri]] * [[Lictor]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Imperator]] * [[Princeps senatus]] * [[Pontifex maximus]] * [[Augustus (title)|Augustus]] * [[Caesar (title)|Caesar]] * [[Tetrarchy|Tetrarch]] * [[Optimates and populares]] * [[province romake|Province]] <!----------- Magistrates -------------> | group6 = [[magistrate romake|Magistrates]] | list6 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = Ordinary | list1 = * [[consul romake|Consul]] * [[Censori|Censor]] * [[Pretori]] * [[Tribune]] * [[Tribune of the plebs]] * [[Ushtria tribune]] * [[Quaestor]] * [[Adilen]] * [[Promagistrate]] * [[governor romake|Governor]] | group2 = Extraordinary | list2 = * [[King of Rome|Rex]] * [[Interrex]] * [[Diktatori romak|Dictator]] * [[Magister equitum]] * [[Decemviri]] * [[Consular tribune]] * [[Triumvirate (ancient Rome)|Triumvir]] }} <!---group6 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!------------ Ushtria ---------------> | group7 = [[Ushtria of ancient Rome|Ushtria]] | list7 = * [[Ushtria history of ancient Rome|Historia]] * [[Borders of the Roman Empire|Borders]] * [[Structural history of the Roman military|Structural history]] * [[Campaign history of the Roman military|Campaigns]] * [[Political history of the Roman military|Political control]] * [[Strategy of the Roman military|Strategy]] * [[military engineering romake|Engineering]] * [[Kufijtë ushtarakë dhe fortifikimet romake|Frontiers and fortifications]] ** [[Castra]] * [[Technological history of the Roman military|Technology]] * [[Ushtria romake|Army]] ** [[Legjioni romak|Legion]] ** [[infantry tactics romake|Infantry tactics]] ** [[military personal equipment romake|Personal equipment]] ** [[siege engines romake|Siege engines]] ** [[Siege warfare in ancient Rome|Siege warfare]] * [[navy romake|Navy]] * [[Auxilia|Auxiliaries]] * [[military decorations and punishments romake|Decorations and punishments]] * [[Hippika gymnasia]] <!------------- Ekonomia ---------------> | group8 = [[Ekonomia Romake|Ekonomia]] | list8 = * [[Bujqësia në Romën e lashtë|Agriculture]] * [[Shpyllëzimi gjatë periudhës romake|Deforestation]] * [[commerce romake|Commerce]] * [[finance romake|Finance]] * [[currency romake|Currency]] * [[Republican currency romake|Republican currency]] * [[Imperial currency romake|Imperial currency]] * [[Poverty in ancient Rome|Poverty]] <!------------ Kultura ----------------> | group9 = [[Kultura e Romës së Lashtë|Kultura]] | list9 = <!--Alphabetically by linkname displayed:--> * [[Ancient Roman architecture|Architecture]] * [[Arti romak|Art]] * [[Larja në Romën e Lashtë|Bathing]] * [[calendar romake|Calendar]] * [[Veshjet në Romën e Lashtë|Clothing]] * [[Kozmetika në Romën e Lashtë|Cosmetics]] * [[Kuzhina e Romës së Lashtë|Cuisine]] * [[Arsimi në Romën e Lashtë|Education]] * [[Family in ancient Rome|Family]] ** [[Pater familias]] * [[Folklori romak|Folklore]] * [[Moda e flokëve në Romën e Lashtë|Hairstyles]] * [[Letërsia latine|Literature]] * [[Muzika e Romës së Lashtë|Music]] * [[Mitologjia romake|Mythology]] * [[Feja romake|Religion]] **[[Lista e hyjnive romake|Deities]] * [[Romanizimi (kulturor)|Romanization]] * [[Romakët|Romans]] * [[Sexuality in ancient Rome|Sexuality]] * [[Spectacles in ancient Rome|Spectacles]] * [[Theatre of ancient Rome|Theatre]] * [[Toys and games in ancient Rome|Toys and games]] * [[Ancient Rome and wine|Wine]] <!------------- Shoqëria ---------------> | group10 = [[Klasa shoqërore në Romën e Lashtë|Shoqëria]] | list10 = * [[Patrician (ancient Rome)|Patricians]] * [[Plebeians|Plebs]] * [[Conflict of the Orders]] * [[Secessio plebis]] * [[Equites]] * [[Gens]] * [[tribe romake|Tribes]] ** [[Kuvendi Tribal|Assembly]] * [[Patronazhi në Romën e Lashtë|Patronage]] * [[naming conventions romake|Naming conventions]] * [[Demography of the Roman Empire|Demography]] * [[Women in ancient Rome|Women]] * [[Martesa në Romën e Lashtë|Marriage]] * [[Adoption in ancient Rome|Adoption]] * [[Skllavëria në Romën e lashtë|Slavery]] * [[Bagaudae]] * [[Hippodrome factions]] <!----------- Technology --------------> | group11 = [[Teknologjia në Romën e Lashtë|Technology]] | list11 = * [[amphitheatre romake|Amphitheatres]] * [[aqueduct romake|Aqueducts]] * [[Ura romake|Bridges]] * [[circus romake|Circuses]] * [[Ancient Roman engineering|Civil engineering]] * [[concrete romake|Concrete]] * [[Ancient Roman and Byzantine domes|Domes]] * [[metallurgy romake|Metallurgy]] * [[Numrat romakë|Numerals]] * [[Rrugët romake|Roads]] * [[Sanitation in ancient Rome|Sanitation]] * [[Ships of ancient Rome|Ships]] * [[temple romake|Temples]] * [[theatre (structure) romake|Theatres]] * [[Thermae]] <!------------- Language --------------> | group13 = [[Gjuha latine]] | list13 = * [[Historia e Latin|Historia]] * [[Alfabeti Latin|Alphabet]] * Versions ** [[Old Latin|Old]] ** [[Classical Latin|Classical]] ** [[Vulgar Latin|Vulgar]] ** [[Late Latin|Late]] ** [[Medieval Latin|Medieval]] ** [[Renaissance Latin|Renaissance]] ** [[Neo-Latin]] ** [[Contemporary Latin|Contemporary]] ** [[Ecclesiastical Latin|Ecclesiastical]] * [[Gjuhët neolatine]] <!------------- Writers ---------------> | group14 = Writers | list14 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = [[Letërsia latine|Latin]] | list1 = * [[Aelius Donatus]] * [[Amian Marcelini]] * [[Apulei|Appuleius]] * [[Quintus Asconius Pedianus|Asconius Pedianus]] * [[Agostini|Augustine]] * [[Aurel Viktori]] * [[Ausonius]] * [[Boetius|Boëthius]] * [[Jul Çezari|Caesar]] * [[Catullus]] * [[Cassiodorus]] * [[Censorinus]] * [[Ciceroni]] * [[Klaudiani]] * [[Lucio Giunio Moderato Columella|Columella]] * [[Kornel Nepoti]] * [[Kuint Eni]] * [[Eutropi|Eutropius]] * [[Quintus Fabius Pictor|Fabius Pictor]] * [[Sextus Pompeius Festus]] * [[Festus (historian)|Rufus Festus]] * [[Luc An Flori]] * [[Sekst Julius Frontini]] * [[Mark Kornelius Frontoni|Fronto]] * [[Fabius Planciades Fulgentius|Fulgentius]] * [[Aulus Gellius|Gellius]] * [[Horaci]] * [[Hydatius]] * [[Gaius Julius Hyginus|Hyginus]] * [[Jeronimi]] * [[Jordanes]] * [[Julius Paulus]] * [[Mark Justini|Justin]] * [[Juvenali]] * [[Lactantius]] * [[Tit Livi]] * [[Lukani]] * [[Lukreci]] * [[Macrobius]] * [[Marcellus Empiricus]] * [[Mark Aureli]] * [[Marcus Manilius|Manilius]] * [[Mark Valerio Marciali]] * [[Nikolla i Damaskut|Nicolaus Damascenus]] * [[Nonius Marcellus]] * [[Julius Obsequens|Obsequens]] * [[Orosius]] * [[Ovidi]] * [[Petronius Arbitri]] * [[Phaedrus (fabulist)|Phaedrus]] * [[Plautus]] * [[Plini Plaku]] * [[Plini i Riu]] * [[Pomponius Mela]] * [[Priscian]] * [[Propertius]] * [[Quintus Claudius Quadrigarius|Quadrigarius]] * [[Mark Fabius Kuintiliani]] * [[Kurt Rufi]] * [[Sallust]] * [[Seneca the Elder]] * [[Lucius Annaeus Seneca]] * [[Servius the Grammarian|Servius]] * [[Sidonius Apollinaris]] * [[Silius Italicus]] * [[Publius Papinius Statius]] * [[Svetoni]] * [[Quintus Aurelius Symmachus|Symmachus]] * [[Taciti]] * [[Terence]] * [[Tertuliani]] * [[Tibullus]] * [[Valerius Antias]] * [[Valer Maksimi]] * [[Varroni|Varro]] * [[Vellej Paterkuli]] * [[Verrius Flaccus]] * [[Virgjili|Vergil]] * [[Vitruvius]] | group2 = [[Ancient Greek literature|Greek]] | list2 = * [[Klaud Eliani|Aelian]] * [[Aëtius of Amida]] * [[Apiani]] * [[Arriani]] * [[Dion Kasi]] * [[Diodor Sikuli]] * [[Diogjen Laërti]] * [[Dionisi i Halikarnasit]] * [[Dioscorides]] * [[Eusebius|Eusebius of Caesaria]] * [[Galeni]] * [[Herodiani]] * [[Flavio Josefi]] * [[Juliani|Julian]] * [[Libanius]] * [[Lukiani]] * [[Pausania|Pausanias]] * [[Philostratus]] * [[Phlegon of Tralles]] * [[Fotiu I|Photius]] * [[Plutarku]] * [[Polieni]] * [[Polibi]] * [[Porphyry of Tyre|Porphyrius]] * [[Priskos]] * [[Prokopi i Çezaresë]] * [[Simplicius of Cilicia]] * [[Sozomeni]] * [[Stefan Bizantini|Stephanus Byzantinus]] * [[Straboni]] * [[Themistius]] * [[Theodoreti]] * [[Joan Zonara|Zonaras]] * [[Zosimosi|Zosimus]] }} <!---group15 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!---------- Major cities -------------> | group16 = Major cities | list16 = * [[Aleksandria]] * [[Antioch]] * [[Aquileia]] * [[Berytus]] * [[Bolonja|Bononia]] * [[Carthage]] * [[Kostandinopoja|Constantinopolis]] * [[Eboracum]] * [[Leptis Magna]] * [[Londinium]] * [[Lugdunum]] * [[Lutetia]] * [[Mediolanum]] * [[Pompeii]] * [[Ravenna]] * [[Roma|Roma]] * [[Smirna]] * [[Vindobona]] * [[Volubilis]] <!---------- Lists / Other ------------> | group17 = Lists {{nobold|and other<br/>topics}} | list17 = * [[Lista e cities founded by the Romans|Cities and towns]] * [[Klima e Romës së Lashtë|Climate]] * [[Lista e Roman consuls|Consuls]] * [[Lista e Roman dictators|Dictators]] * [[Lista e distinguished Roman women|Distinguished women]] * [[Lista e Roman dynasties|Dynasties]] * [[Lista e Perandorëve Romakë|Emperors]] * [[Lista e Roman and Byzantine empresses|Empresses]] * [[Lista e fiction set in ancient Rome|Fiction]] * [[Lista e filmave të xhiruar në Romën e Lashtë|Film]] * [[Lista e Roman generals|Generals]] * [[Lista e Roman gentes|Gentes]] * [[Lista e Graeco-Roman geographers|Geographers]] * [[Institucionet politike të Romës së Lashtë|Institutions]] * [[Lista e Roman laws|Laws]] * [[Legacy of the Roman Empire|Legacy]] * [[Lista e Roman legions|Legions]] * [[Lista e Roman dictators|Magistri equitum]] * [[Lista e Roman nomina|Nomina]] * [[Lista e pontifices maximi|Pontifices maximi]] * [[Lista e Roman praetors|Praetors]] * [[Lista e Roman quaestors|Quaestors]] * [[Lista e Roman tribunes|Tribunes]] * [[Roman–Iranian relations]] * [[Lista e Roman external wars and battles|External wars and battles]] * [[Lista e Roman civil wars and revolts|Civil wars and revolts]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> q2h3ykzs97jxwpo7vuqbxed7r2qg0md 3026526 3026520 2026-08-17T22:06:41Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Perandoria Romake]] te [[Stampa:Ancient Rome topics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026520 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Perandoria Romake | state = {{{state<includeonly>|{{{1|collapsed}}}</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[Roma e Lashtë]] topics | above = * [[Outline of ancient Rome|Outline]] * [[Timeline of Roman history|Timeline]] * [[Index of ancient Rome–related articles|Index]] <!------------- Epochs ----------------> | group1 = [[Historia e Romës|Historia]] | list1 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | list1 = * [[Themelimi i Romës|Foundation]] * [[Monarkia romake|Kingdom]] ** [[Overthrow of the Roman monarchy|overthrow]] * [[Republika Romake|Republic]] | group2 = [[Perandoria Romake|Empire]] | list2 = * [[Historia e the Roman Empire|Historia]] * [[Pax Romana]] * [[Principati (Roma)]] * [[Dominati (Roma)]] * [[Perandoria Romake Perëndimore|Western Empire]] ** [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|fall]] ** [[Historiography of the fall of the Western Roman Empire|historiography of the fall]] * [[Perandoria Bizantine]] ** [[Decline of the Byzantine Empire|decline]] ** [[Pushtimi i Kostandinopojës|fall]] * [[Later Roman Empire]] ** [[Historia e the Later Roman Empire|Historia]] }} <!---group2 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!---------- Constitution -------------> | group3 = [[Kushtetuta Romake|Constitution]] | list3 = * [[Historia e Kushtetutës Romake|Historia]] * [[Constitution of the Roman Kingdom|Kingdom]] * [[Kushtetuta e Republikës Romake|Republic]] * [[Kushtetuta e Perandorisë Romake|Empire]] * [[Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake|Late Empire]] * [[Senati Romak|Senate]] * [[Kuvendet Romake|Legislative assemblies]] ** [[Kuvendi i Kuriatit|Curiate]] ** [[Kuvendi i Centurionëve|Centuriate]] ** [[Kuvendi Tribal|Tribal]] ** [[Këshilli i Plebejve|Plebeian]] * [[magistrate romake|Executive magistrates]] * [[SPQR]] <!--------------- Law -----------------> | group4 = [[E drejta romake|Law]] | list4 = * [[Dymbëdhjetë Tabelat]] * [[Mos maiorum]] * [[Shtetësia Romake|Citizenship]] * [[Auctoritas]] * [[Imperium]] * [[Statusi në sistemin ligjor romak|Status]] * [[litigation romake|Litigation]] <!----------- Qeverisja --------------> | group5 = [[Institucionet politike të Romës së Lashtë|Qeverisja]] | list5 = * [[Curia]] * [[Forumet Romake|Forum]] * [[Cursus honorum]] * [[Collegiality#In the Roman Republic|Collegiality]] * [[Perandori romak|Emperor]] * [[Legate (ancient Rome)|Legatus]] * [[Dux]] * [[Officium (ancient Rome)|Officium]] * [[Praefectus]] * [[Vicarius]] * [[Vigintisexviri]] * [[Lictor]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Imperator]] * [[Princeps senatus]] * [[Pontifex maximus]] * [[Augustus (title)|Augustus]] * [[Caesar (title)|Caesar]] * [[Tetrarchy|Tetrarch]] * [[Optimates and populares]] * [[province romake|Province]] <!----------- Magistrates -------------> | group6 = [[magistrate romake|Magistrates]] | list6 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = Ordinary | list1 = * [[consul romake|Consul]] * [[Censori|Censor]] * [[Pretori]] * [[Tribune]] * [[Tribune of the plebs]] * [[Ushtria tribune]] * [[Quaestor]] * [[Adilen]] * [[Promagistrate]] * [[governor romake|Governor]] | group2 = Extraordinary | list2 = * [[King of Rome|Rex]] * [[Interrex]] * [[Diktatori romak|Dictator]] * [[Magister equitum]] * [[Decemviri]] * [[Consular tribune]] * [[Triumvirate (ancient Rome)|Triumvir]] }} <!---group6 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!------------ Ushtria ---------------> | group7 = [[Ushtria of ancient Rome|Ushtria]] | list7 = * [[Ushtria history of ancient Rome|Historia]] * [[Borders of the Roman Empire|Borders]] * [[Structural history of the Roman military|Structural history]] * [[Campaign history of the Roman military|Campaigns]] * [[Political history of the Roman military|Political control]] * [[Strategy of the Roman military|Strategy]] * [[military engineering romake|Engineering]] * [[Kufijtë ushtarakë dhe fortifikimet romake|Frontiers and fortifications]] ** [[Castra]] * [[Technological history of the Roman military|Technology]] * [[Ushtria romake|Army]] ** [[Legjioni romak|Legion]] ** [[infantry tactics romake|Infantry tactics]] ** [[military personal equipment romake|Personal equipment]] ** [[siege engines romake|Siege engines]] ** [[Siege warfare in ancient Rome|Siege warfare]] * [[navy romake|Navy]] * [[Auxilia|Auxiliaries]] * [[military decorations and punishments romake|Decorations and punishments]] * [[Hippika gymnasia]] <!------------- Ekonomia ---------------> | group8 = [[Ekonomia Romake|Ekonomia]] | list8 = * [[Bujqësia në Romën e lashtë|Agriculture]] * [[Shpyllëzimi gjatë periudhës romake|Deforestation]] * [[commerce romake|Commerce]] * [[finance romake|Finance]] * [[currency romake|Currency]] * [[Republican currency romake|Republican currency]] * [[Imperial currency romake|Imperial currency]] * [[Poverty in ancient Rome|Poverty]] <!------------ Kultura ----------------> | group9 = [[Kultura e Romës së Lashtë|Kultura]] | list9 = <!--Alphabetically by linkname displayed:--> * [[Ancient Roman architecture|Architecture]] * [[Arti romak|Art]] * [[Larja në Romën e Lashtë|Bathing]] * [[calendar romake|Calendar]] * [[Veshjet në Romën e Lashtë|Clothing]] * [[Kozmetika në Romën e Lashtë|Cosmetics]] * [[Kuzhina e Romës së Lashtë|Cuisine]] * [[Arsimi në Romën e Lashtë|Education]] * [[Family in ancient Rome|Family]] ** [[Pater familias]] * [[Folklori romak|Folklore]] * [[Moda e flokëve në Romën e Lashtë|Hairstyles]] * [[Letërsia latine|Literature]] * [[Muzika e Romës së Lashtë|Music]] * [[Mitologjia romake|Mythology]] * [[Feja romake|Religion]] **[[Lista e hyjnive romake|Deities]] * [[Romanizimi (kulturor)|Romanization]] * [[Romakët|Romans]] * [[Sexuality in ancient Rome|Sexuality]] * [[Spectacles in ancient Rome|Spectacles]] * [[Theatre of ancient Rome|Theatre]] * [[Toys and games in ancient Rome|Toys and games]] * [[Ancient Rome and wine|Wine]] <!------------- Shoqëria ---------------> | group10 = [[Klasa shoqërore në Romën e Lashtë|Shoqëria]] | list10 = * [[Patrician (ancient Rome)|Patricians]] * [[Plebeians|Plebs]] * [[Conflict of the Orders]] * [[Secessio plebis]] * [[Equites]] * [[Gens]] * [[tribe romake|Tribes]] ** [[Kuvendi Tribal|Assembly]] * [[Patronazhi në Romën e Lashtë|Patronage]] * [[naming conventions romake|Naming conventions]] * [[Demography of the Roman Empire|Demography]] * [[Women in ancient Rome|Women]] * [[Martesa në Romën e Lashtë|Marriage]] * [[Adoption in ancient Rome|Adoption]] * [[Skllavëria në Romën e lashtë|Slavery]] * [[Bagaudae]] * [[Hippodrome factions]] <!----------- Technology --------------> | group11 = [[Teknologjia në Romën e Lashtë|Technology]] | list11 = * [[amphitheatre romake|Amphitheatres]] * [[aqueduct romake|Aqueducts]] * [[Ura romake|Bridges]] * [[circus romake|Circuses]] * [[Ancient Roman engineering|Civil engineering]] * [[concrete romake|Concrete]] * [[Ancient Roman and Byzantine domes|Domes]] * [[metallurgy romake|Metallurgy]] * [[Numrat romakë|Numerals]] * [[Rrugët romake|Roads]] * [[Sanitation in ancient Rome|Sanitation]] * [[Ships of ancient Rome|Ships]] * [[temple romake|Temples]] * [[theatre (structure) romake|Theatres]] * [[Thermae]] <!------------- Language --------------> | group13 = [[Gjuha latine]] | list13 = * [[Historia e Latin|Historia]] * [[Alfabeti Latin|Alphabet]] * Versions ** [[Old Latin|Old]] ** [[Classical Latin|Classical]] ** [[Vulgar Latin|Vulgar]] ** [[Late Latin|Late]] ** [[Medieval Latin|Medieval]] ** [[Renaissance Latin|Renaissance]] ** [[Neo-Latin]] ** [[Contemporary Latin|Contemporary]] ** [[Ecclesiastical Latin|Ecclesiastical]] * [[Gjuhët neolatine]] <!------------- Writers ---------------> | group14 = Writers | list14 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = [[Letërsia latine|Latin]] | list1 = * [[Aelius Donatus]] * [[Amian Marcelini]] * [[Apulei|Appuleius]] * [[Quintus Asconius Pedianus|Asconius Pedianus]] * [[Agostini|Augustine]] * [[Aurel Viktori]] * [[Ausonius]] * [[Boetius|Boëthius]] * [[Jul Çezari|Caesar]] * [[Catullus]] * [[Cassiodorus]] * [[Censorinus]] * [[Ciceroni]] * [[Klaudiani]] * [[Lucio Giunio Moderato Columella|Columella]] * [[Kornel Nepoti]] * [[Kuint Eni]] * [[Eutropi|Eutropius]] * [[Quintus Fabius Pictor|Fabius Pictor]] * [[Sextus Pompeius Festus]] * [[Festus (historian)|Rufus Festus]] * [[Luc An Flori]] * [[Sekst Julius Frontini]] * [[Mark Kornelius Frontoni|Fronto]] * [[Fabius Planciades Fulgentius|Fulgentius]] * [[Aulus Gellius|Gellius]] * [[Horaci]] * [[Hydatius]] * [[Gaius Julius Hyginus|Hyginus]] * [[Jeronimi]] * [[Jordanes]] * [[Julius Paulus]] * [[Mark Justini|Justin]] * [[Juvenali]] * [[Lactantius]] * [[Tit Livi]] * [[Lukani]] * [[Lukreci]] * [[Macrobius]] * [[Marcellus Empiricus]] * [[Mark Aureli]] * [[Marcus Manilius|Manilius]] * [[Mark Valerio Marciali]] * [[Nikolla i Damaskut|Nicolaus Damascenus]] * [[Nonius Marcellus]] * [[Julius Obsequens|Obsequens]] * [[Orosius]] * [[Ovidi]] * [[Petronius Arbitri]] * [[Phaedrus (fabulist)|Phaedrus]] * [[Plautus]] * [[Plini Plaku]] * [[Plini i Riu]] * [[Pomponius Mela]] * [[Priscian]] * [[Propertius]] * [[Quintus Claudius Quadrigarius|Quadrigarius]] * [[Mark Fabius Kuintiliani]] * [[Kurt Rufi]] * [[Sallust]] * [[Seneca the Elder]] * [[Lucius Annaeus Seneca]] * [[Servius the Grammarian|Servius]] * [[Sidonius Apollinaris]] * [[Silius Italicus]] * [[Publius Papinius Statius]] * [[Svetoni]] * [[Quintus Aurelius Symmachus|Symmachus]] * [[Taciti]] * [[Terence]] * [[Tertuliani]] * [[Tibullus]] * [[Valerius Antias]] * [[Valer Maksimi]] * [[Varroni|Varro]] * [[Vellej Paterkuli]] * [[Verrius Flaccus]] * [[Virgjili|Vergil]] * [[Vitruvius]] | group2 = [[Ancient Greek literature|Greek]] | list2 = * [[Klaud Eliani|Aelian]] * [[Aëtius of Amida]] * [[Apiani]] * [[Arriani]] * [[Dion Kasi]] * [[Diodor Sikuli]] * [[Diogjen Laërti]] * [[Dionisi i Halikarnasit]] * [[Dioscorides]] * [[Eusebius|Eusebius of Caesaria]] * [[Galeni]] * [[Herodiani]] * [[Flavio Josefi]] * [[Juliani|Julian]] * [[Libanius]] * [[Lukiani]] * [[Pausania|Pausanias]] * [[Philostratus]] * [[Phlegon of Tralles]] * [[Fotiu I|Photius]] * [[Plutarku]] * [[Polieni]] * [[Polibi]] * [[Porphyry of Tyre|Porphyrius]] * [[Priskos]] * [[Prokopi i Çezaresë]] * [[Simplicius of Cilicia]] * [[Sozomeni]] * [[Stefan Bizantini|Stephanus Byzantinus]] * [[Straboni]] * [[Themistius]] * [[Theodoreti]] * [[Joan Zonara|Zonaras]] * [[Zosimosi|Zosimus]] }} <!---group15 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!---------- Major cities -------------> | group16 = Major cities | list16 = * [[Aleksandria]] * [[Antioch]] * [[Aquileia]] * [[Berytus]] * [[Bolonja|Bononia]] * [[Carthage]] * [[Kostandinopoja|Constantinopolis]] * [[Eboracum]] * [[Leptis Magna]] * [[Londinium]] * [[Lugdunum]] * [[Lutetia]] * [[Mediolanum]] * [[Pompeii]] * [[Ravenna]] * [[Roma|Roma]] * [[Smirna]] * [[Vindobona]] * [[Volubilis]] <!---------- Lists / Other ------------> | group17 = Lists {{nobold|and other<br/>topics}} | list17 = * [[Lista e cities founded by the Romans|Cities and towns]] * [[Klima e Romës së Lashtë|Climate]] * [[Lista e Roman consuls|Consuls]] * [[Lista e Roman dictators|Dictators]] * [[Lista e distinguished Roman women|Distinguished women]] * [[Lista e Roman dynasties|Dynasties]] * [[Lista e Perandorëve Romakë|Emperors]] * [[Lista e Roman and Byzantine empresses|Empresses]] * [[Lista e fiction set in ancient Rome|Fiction]] * [[Lista e filmave të xhiruar në Romën e Lashtë|Film]] * [[Lista e Roman generals|Generals]] * [[Lista e Roman gentes|Gentes]] * [[Lista e Graeco-Roman geographers|Geographers]] * [[Institucionet politike të Romës së Lashtë|Institutions]] * [[Lista e Roman laws|Laws]] * [[Legacy of the Roman Empire|Legacy]] * [[Lista e Roman legions|Legions]] * [[Lista e Roman dictators|Magistri equitum]] * [[Lista e Roman nomina|Nomina]] * [[Lista e pontifices maximi|Pontifices maximi]] * [[Lista e Roman praetors|Praetors]] * [[Lista e Roman quaestors|Quaestors]] * [[Lista e Roman tribunes|Tribunes]] * [[Roman–Iranian relations]] * [[Lista e Roman external wars and battles|External wars and battles]] * [[Lista e Roman civil wars and revolts|Civil wars and revolts]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> q2h3ykzs97jxwpo7vuqbxed7r2qg0md 3026532 3026526 2026-08-17T22:06:43Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026532 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ancient Rome topics | state = {{{state<includeonly>|{{{1|collapsed}}}</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[Roma e Lashtë]] topics | above = * [[Outline of ancient Rome|Outline]] * [[Timeline of Roman history|Timeline]] * [[Index of ancient Rome–related articles|Index]] <!------------- Epochs ----------------> | group1 = [[Historia e Romës|Historia]] | list1 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | list1 = * [[Themelimi i Romës|Foundation]] * [[Monarkia romake|Kingdom]] ** [[Overthrow of the Roman monarchy|overthrow]] * [[Republika Romake|Republic]] | group2 = [[Perandoria Romake|Empire]] | list2 = * [[Historia e the Roman Empire|Historia]] * [[Pax Romana]] * [[Principati (Roma)]] * [[Dominati (Roma)]] * [[Perandoria Romake Perëndimore|Western Empire]] ** [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|fall]] ** [[Historiography of the fall of the Western Roman Empire|historiography of the fall]] * [[Perandoria Bizantine]] ** [[Decline of the Byzantine Empire|decline]] ** [[Pushtimi i Kostandinopojës|fall]] * [[Later Roman Empire]] ** [[Historia e the Later Roman Empire|Historia]] }} <!---group2 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!---------- Constitution -------------> | group3 = [[Kushtetuta Romake|Constitution]] | list3 = * [[Historia e Kushtetutës Romake|Historia]] * [[Constitution of the Roman Kingdom|Kingdom]] * [[Kushtetuta e Republikës Romake|Republic]] * [[Kushtetuta e Perandorisë Romake|Empire]] * [[Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake|Late Empire]] * [[Senati Romak|Senate]] * [[Kuvendet Romake|Legislative assemblies]] ** [[Kuvendi i Kuriatit|Curiate]] ** [[Kuvendi i Centurionëve|Centuriate]] ** [[Kuvendi Tribal|Tribal]] ** [[Këshilli i Plebejve|Plebeian]] * [[magistrate romake|Executive magistrates]] * [[SPQR]] <!--------------- Law -----------------> | group4 = [[E drejta romake|Law]] | list4 = * [[Dymbëdhjetë Tabelat]] * [[Mos maiorum]] * [[Shtetësia Romake|Citizenship]] * [[Auctoritas]] * [[Imperium]] * [[Statusi në sistemin ligjor romak|Status]] * [[litigation romake|Litigation]] <!----------- Qeverisja --------------> | group5 = [[Institucionet politike të Romës së Lashtë|Qeverisja]] | list5 = * [[Curia]] * [[Forumet Romake|Forum]] * [[Cursus honorum]] * [[Collegiality#In the Roman Republic|Collegiality]] * [[Perandori romak|Emperor]] * [[Legate (ancient Rome)|Legatus]] * [[Dux]] * [[Officium (ancient Rome)|Officium]] * [[Praefectus]] * [[Vicarius]] * [[Vigintisexviri]] * [[Lictor]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Imperator]] * [[Princeps senatus]] * [[Pontifex maximus]] * [[Augustus (title)|Augustus]] * [[Caesar (title)|Caesar]] * [[Tetrarchy|Tetrarch]] * [[Optimates and populares]] * [[province romake|Province]] <!----------- Magistrates -------------> | group6 = [[magistrate romake|Magistrates]] | list6 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = Ordinary | list1 = * [[consul romake|Consul]] * [[Censori|Censor]] * [[Pretori]] * [[Tribune]] * [[Tribune of the plebs]] * [[Ushtria tribune]] * [[Quaestor]] * [[Adilen]] * [[Promagistrate]] * [[governor romake|Governor]] | group2 = Extraordinary | list2 = * [[King of Rome|Rex]] * [[Interrex]] * [[Diktatori romak|Dictator]] * [[Magister equitum]] * [[Decemviri]] * [[Consular tribune]] * [[Triumvirate (ancient Rome)|Triumvir]] }} <!---group6 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!------------ Ushtria ---------------> | group7 = [[Ushtria of ancient Rome|Ushtria]] | list7 = * [[Ushtria history of ancient Rome|Historia]] * [[Borders of the Roman Empire|Borders]] * [[Structural history of the Roman military|Structural history]] * [[Campaign history of the Roman military|Campaigns]] * [[Political history of the Roman military|Political control]] * [[Strategy of the Roman military|Strategy]] * [[military engineering romake|Engineering]] * [[Kufijtë ushtarakë dhe fortifikimet romake|Frontiers and fortifications]] ** [[Castra]] * [[Technological history of the Roman military|Technology]] * [[Ushtria romake|Army]] ** [[Legjioni romak|Legion]] ** [[infantry tactics romake|Infantry tactics]] ** [[military personal equipment romake|Personal equipment]] ** [[siege engines romake|Siege engines]] ** [[Siege warfare in ancient Rome|Siege warfare]] * [[navy romake|Navy]] * [[Auxilia|Auxiliaries]] * [[military decorations and punishments romake|Decorations and punishments]] * [[Hippika gymnasia]] <!------------- Ekonomia ---------------> | group8 = [[Ekonomia Romake|Ekonomia]] | list8 = * [[Bujqësia në Romën e lashtë|Agriculture]] * [[Shpyllëzimi gjatë periudhës romake|Deforestation]] * [[commerce romake|Commerce]] * [[finance romake|Finance]] * [[currency romake|Currency]] * [[Republican currency romake|Republican currency]] * [[Imperial currency romake|Imperial currency]] * [[Poverty in ancient Rome|Poverty]] <!------------ Kultura ----------------> | group9 = [[Kultura e Romës së Lashtë|Kultura]] | list9 = <!--Alphabetically by linkname displayed:--> * [[Ancient Roman architecture|Architecture]] * [[Arti romak|Art]] * [[Larja në Romën e Lashtë|Bathing]] * [[calendar romake|Calendar]] * [[Veshjet në Romën e Lashtë|Clothing]] * [[Kozmetika në Romën e Lashtë|Cosmetics]] * [[Kuzhina e Romës së Lashtë|Cuisine]] * [[Arsimi në Romën e Lashtë|Education]] * [[Family in ancient Rome|Family]] ** [[Pater familias]] * [[Folklori romak|Folklore]] * [[Moda e flokëve në Romën e Lashtë|Hairstyles]] * [[Letërsia latine|Literature]] * [[Muzika e Romës së Lashtë|Music]] * [[Mitologjia romake|Mythology]] * [[Feja romake|Religion]] **[[Lista e hyjnive romake|Deities]] * [[Romanizimi (kulturor)|Romanization]] * [[Romakët|Romans]] * [[Sexuality in ancient Rome|Sexuality]] * [[Spectacles in ancient Rome|Spectacles]] * [[Theatre of ancient Rome|Theatre]] * [[Toys and games in ancient Rome|Toys and games]] * [[Ancient Rome and wine|Wine]] <!------------- Shoqëria ---------------> | group10 = [[Klasa shoqërore në Romën e Lashtë|Shoqëria]] | list10 = * [[Patrician (ancient Rome)|Patricians]] * [[Plebeians|Plebs]] * [[Conflict of the Orders]] * [[Secessio plebis]] * [[Equites]] * [[Gens]] * [[tribe romake|Tribes]] ** [[Kuvendi Tribal|Assembly]] * [[Patronazhi në Romën e Lashtë|Patronage]] * [[naming conventions romake|Naming conventions]] * [[Demography of the Roman Empire|Demography]] * [[Women in ancient Rome|Women]] * [[Martesa në Romën e Lashtë|Marriage]] * [[Adoption in ancient Rome|Adoption]] * [[Skllavëria në Romën e lashtë|Slavery]] * [[Bagaudae]] * [[Hippodrome factions]] <!----------- Technology --------------> | group11 = [[Teknologjia në Romën e Lashtë|Technology]] | list11 = * [[amphitheatre romake|Amphitheatres]] * [[aqueduct romake|Aqueducts]] * [[Ura romake|Bridges]] * [[circus romake|Circuses]] * [[Ancient Roman engineering|Civil engineering]] * [[concrete romake|Concrete]] * [[Ancient Roman and Byzantine domes|Domes]] * [[metallurgy romake|Metallurgy]] * [[Numrat romakë|Numerals]] * [[Rrugët romake|Roads]] * [[Sanitation in ancient Rome|Sanitation]] * [[Ships of ancient Rome|Ships]] * [[temple romake|Temples]] * [[theatre (structure) romake|Theatres]] * [[Thermae]] <!------------- Language --------------> | group13 = [[Gjuha latine]] | list13 = * [[Historia e Latin|Historia]] * [[Alfabeti Latin|Alphabet]] * Versions ** [[Old Latin|Old]] ** [[Classical Latin|Classical]] ** [[Vulgar Latin|Vulgar]] ** [[Late Latin|Late]] ** [[Medieval Latin|Medieval]] ** [[Renaissance Latin|Renaissance]] ** [[Neo-Latin]] ** [[Contemporary Latin|Contemporary]] ** [[Ecclesiastical Latin|Ecclesiastical]] * [[Gjuhët neolatine]] <!------------- Writers ---------------> | group14 = Writers | list14 = {{Navbox |child |bodyclass=hlist |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = [[Letërsia latine|Latin]] | list1 = * [[Aelius Donatus]] * [[Amian Marcelini]] * [[Apulei|Appuleius]] * [[Quintus Asconius Pedianus|Asconius Pedianus]] * [[Agostini|Augustine]] * [[Aurel Viktori]] * [[Ausonius]] * [[Boetius|Boëthius]] * [[Jul Çezari|Caesar]] * [[Catullus]] * [[Cassiodorus]] * [[Censorinus]] * [[Ciceroni]] * [[Klaudiani]] * [[Lucio Giunio Moderato Columella|Columella]] * [[Kornel Nepoti]] * [[Kuint Eni]] * [[Eutropi|Eutropius]] * [[Quintus Fabius Pictor|Fabius Pictor]] * [[Sextus Pompeius Festus]] * [[Festus (historian)|Rufus Festus]] * [[Luc An Flori]] * [[Sekst Julius Frontini]] * [[Mark Kornelius Frontoni|Fronto]] * [[Fabius Planciades Fulgentius|Fulgentius]] * [[Aulus Gellius|Gellius]] * [[Horaci]] * [[Hydatius]] * [[Gaius Julius Hyginus|Hyginus]] * [[Jeronimi]] * [[Jordanes]] * [[Julius Paulus]] * [[Mark Justini|Justin]] * [[Juvenali]] * [[Lactantius]] * [[Tit Livi]] * [[Lukani]] * [[Lukreci]] * [[Macrobius]] * [[Marcellus Empiricus]] * [[Mark Aureli]] * [[Marcus Manilius|Manilius]] * [[Mark Valerio Marciali]] * [[Nikolla i Damaskut|Nicolaus Damascenus]] * [[Nonius Marcellus]] * [[Julius Obsequens|Obsequens]] * [[Orosius]] * [[Ovidi]] * [[Petronius Arbitri]] * [[Phaedrus (fabulist)|Phaedrus]] * [[Plautus]] * [[Plini Plaku]] * [[Plini i Riu]] * [[Pomponius Mela]] * [[Priscian]] * [[Propertius]] * [[Quintus Claudius Quadrigarius|Quadrigarius]] * [[Mark Fabius Kuintiliani]] * [[Kurt Rufi]] * [[Sallust]] * [[Seneca the Elder]] * [[Lucius Annaeus Seneca]] * [[Servius the Grammarian|Servius]] * [[Sidonius Apollinaris]] * [[Silius Italicus]] * [[Publius Papinius Statius]] * [[Svetoni]] * [[Quintus Aurelius Symmachus|Symmachus]] * [[Taciti]] * [[Terence]] * [[Tertuliani]] * [[Tibullus]] * [[Valerius Antias]] * [[Valer Maksimi]] * [[Varroni|Varro]] * [[Vellej Paterkuli]] * [[Verrius Flaccus]] * [[Virgjili|Vergil]] * [[Vitruvius]] | group2 = [[Ancient Greek literature|Greek]] | list2 = * [[Klaud Eliani|Aelian]] * [[Aëtius of Amida]] * [[Apiani]] * [[Arriani]] * [[Dion Kasi]] * [[Diodor Sikuli]] * [[Diogjen Laërti]] * [[Dionisi i Halikarnasit]] * [[Dioscorides]] * [[Eusebius|Eusebius of Caesaria]] * [[Galeni]] * [[Herodiani]] * [[Flavio Josefi]] * [[Juliani|Julian]] * [[Libanius]] * [[Lukiani]] * [[Pausania|Pausanias]] * [[Philostratus]] * [[Phlegon of Tralles]] * [[Fotiu I|Photius]] * [[Plutarku]] * [[Polieni]] * [[Polibi]] * [[Porphyry of Tyre|Porphyrius]] * [[Priskos]] * [[Prokopi i Çezaresë]] * [[Simplicius of Cilicia]] * [[Sozomeni]] * [[Stefan Bizantini|Stephanus Byzantinus]] * [[Straboni]] * [[Themistius]] * [[Theodoreti]] * [[Joan Zonara|Zonaras]] * [[Zosimosi|Zosimus]] }} <!---group15 omitted to maintain alternating list backgrounds---> <!---------- Major cities -------------> | group16 = Major cities | list16 = * [[Aleksandria]] * [[Antioch]] * [[Aquileia]] * [[Berytus]] * [[Bolonja|Bononia]] * [[Carthage]] * [[Kostandinopoja|Constantinopolis]] * [[Eboracum]] * [[Leptis Magna]] * [[Londinium]] * [[Lugdunum]] * [[Lutetia]] * [[Mediolanum]] * [[Pompeii]] * [[Ravenna]] * [[Roma|Roma]] * [[Smirna]] * [[Vindobona]] * [[Volubilis]] <!---------- Lists / Other ------------> | group17 = Lists {{nobold|and other<br/>topics}} | list17 = * [[Lista e cities founded by the Romans|Cities and towns]] * [[Klima e Romës së Lashtë|Climate]] * [[Lista e Roman consuls|Consuls]] * [[Lista e Roman dictators|Dictators]] * [[Lista e distinguished Roman women|Distinguished women]] * [[Lista e Roman dynasties|Dynasties]] * [[Lista e Perandorëve Romakë|Emperors]] * [[Lista e Roman and Byzantine empresses|Empresses]] * [[Lista e fiction set in ancient Rome|Fiction]] * [[Lista e filmave të xhiruar në Romën e Lashtë|Film]] * [[Lista e Roman generals|Generals]] * [[Lista e Roman gentes|Gentes]] * [[Lista e Graeco-Roman geographers|Geographers]] * [[Institucionet politike të Romës së Lashtë|Institutions]] * [[Lista e Roman laws|Laws]] * [[Legacy of the Roman Empire|Legacy]] * [[Lista e Roman legions|Legions]] * [[Lista e Roman dictators|Magistri equitum]] * [[Lista e Roman nomina|Nomina]] * [[Lista e pontifices maximi|Pontifices maximi]] * [[Lista e Roman praetors|Praetors]] * [[Lista e Roman quaestors|Quaestors]] * [[Lista e Roman tribunes|Tribunes]] * [[Roman–Iranian relations]] * [[Lista e Roman external wars and battles|External wars and battles]] * [[Lista e Roman civil wars and revolts|Civil wars and revolts]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> h3k7q8inawznttq5p954ya874s68mg6 11 93034 3026528 830131 2026-08-17T22:06:41Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa diskutim:Perandoria Romake]] te [[Stampa diskutim:Ancient Rome topics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 830131 wikitext text/x-wiki [[Përdoruesi:Euriditi|Euriditi]] 24 Shtator 2010 19:25 (CEST) 6vey2byqqhetm56qic854yzxowsc8w5 10 99641 3026637 902682 2026-08-18T09:21:54Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026637 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="3" cellspacing="0" align="right" style="font-size: 90%; margin-left:1em; border:1px solid #999;" |colspan="4" style="background:#CCC; text-align:center;color:#000"| <big>'''{{{seriesname}}}'''</big> |- |colspan="4" style="background:#DDD; text-align:center; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"| {{#if:{{{previous|}}}|<div style="float: left">&nbsp;[[{{{previous}}}|◄]]</div>}}{{#if:{{{next|}}}|<div style="float: right">[[{{{next}}}|►]]&nbsp;</div>}}'''{{{series}}}''' |- |{{#if:{{{image|}}}|colspan="4" style="font-size:0.9em; background:{{{imagebg}}}; margin:2px;color:inherit" {{!}} [[{{#ifexist:media:{{{image}}}|File:{{{image}}}|{{{image}}}}}|center|137px]] |colspan="4" style="background:#CCC;color:#000"{{!}} |}} |- {{#if:{{{hm1|}}}| {{!}}- {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}'''Emri''' {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}'''Hyrja''' {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}'''Dalja''' {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;|}} |- {{#if: {{{hm1|}}} |{{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm1-stat|}}}}};color:inherit"{{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm1}}}{{!}}{{{hm1|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm1-stat|}}}}};color:inherit"{{!}} {{{hm1-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm1-stat|}}}}};color:inherit"{{!}} {{{hm1-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm1-stat|}}}}};color:inherit"{{!}} {{{hm1-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm2|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm2-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm2}}}{{!}}{{{hm2|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm2-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm2-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm2-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm2-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm2-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm2-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm3|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm3-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm3}}}{{!}}{{{hm3|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm3-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm3-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm3-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm3-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm3-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm3-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm4|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm4-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm4}}}{{!}}{{{hm4}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm4-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm4-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm4-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm4-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm4-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm4-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm5|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm5-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm5}}}{{!}}{{{hm5|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm5-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm5-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm5-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm5-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm5-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm5-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm6|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm6-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm6}}}{{!}}{{{hm6|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm6-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm6-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm6-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm6-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm6-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm6-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm7|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm7-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm7}}}{{!}}{{{hm7|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm7-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm7-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm7-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm7-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm7-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm7-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm8|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm8-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm8}}}{{!}}{{{hm8|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm8-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm8-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm8-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm8-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm8-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm8-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm9|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm9-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm9}}}{{!}}{{{hm9|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm9-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm9-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm9-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm9-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm9-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm9-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm10|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm10-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm10}}}{{!}}{{{hm10|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm10-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm10-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm10-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm10-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm10-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm10-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm11|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm11-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm11}}}{{!}}{{{hm11|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm11-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm11-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm11-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm11-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm11-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm11-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm12|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm12-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm12}}}{{!}}{{{hm12|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm12-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm12-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm12-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm12-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm12-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm12-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm13|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm13-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm13}}}{{!}}{{{hm13|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm13-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm13-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm13-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm13-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm13-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm13-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm14|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm14-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm14}}}{{!}}{{{hm14|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm14-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm14-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm14-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm14-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm14-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm14-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm15|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm15-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm15}}}{{!}}{{{hm15|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm15-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm15-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm15-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm15-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm15-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm15-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm16|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm16-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm16}}}{{!}}{{{hm16|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm16-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm16-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm16-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm16-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm16-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm16-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm17|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm17-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm17}}}{{!}}{{{hm17|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm17-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm17-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm17-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm17-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm17-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm17-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm18|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm18-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm18}}}{{!}}{{{hm18|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm18-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm18-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm18-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm18-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm18-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm18-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm19|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm19-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm19}}}{{!}}{{{hm19|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm19-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm19-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm19-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm19-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm19-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm19-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm20|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm20-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm20}}}{{!}}{{{hm20|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm20-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm20-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm20-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm20-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm20-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm20-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm21|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm21-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm21}}}{{!}}{{{hm21|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm21-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm21-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm21-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm21-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm21-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm21-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm22|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm22-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm22}}}{{!}}{{{hm22|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm22-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm22-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm22-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm22-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm22-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm22-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm23|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm23-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm23}}}{{!}}{{{hm23|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm23-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm23-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm23-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm23-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm23-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm23-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm24|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm24-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm24}}}{{!}}{{{hm24|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm24-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm24-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm24-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm24-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm24-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm24-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm25|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm25-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm25}}}{{!}}{{{hm25|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm25-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm25-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm25-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm25-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm25-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm25-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm26|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm26-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm26}}}{{!}}{{{hm26|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm26-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm26-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm26-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm26-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm26-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm26-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm27|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm27-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm27}}}{{!}}{{{hm27|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm27-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm27-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm27-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm27-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm27-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm27-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm28|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm28-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm28}}}{{!}}{{{hm28|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm28-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm28-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm28-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm28-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm28-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm28-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm29|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm29-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm29}}}{{!}}{{{hm29|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm29-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm29-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm29-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm29-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm29-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm29-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm30|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm30-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm30}}}{{!}}{{{hm30|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm30-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm30-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm30-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm30-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm30-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm30-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm31|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm31-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm31}}}{{!}}{{{hm31|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm31-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm31-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm31-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm31-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm31-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm31-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm32|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm32-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm32}}}{{!}}{{{hm32|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm32-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm32-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm32-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm32-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm32-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm32-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm33|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm33-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm33}}}{{!}}{{{hm33|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm33-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm33-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm33-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm33-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm33-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm33-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm34|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm34-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm34}}}{{!}}{{{hm34|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm34-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm34-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm34-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm34-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm34-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm34-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm35|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm35-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm35}}}{{!}}{{{hm35|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm35-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm35-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm35-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm35-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm35-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm35-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm36|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm36-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm36}}}{{!}}{{{hm36|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm36-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm36-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm36-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm36-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm36-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm36-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm37|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm37-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm37}}}{{!}}{{{hm37|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm37-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm37-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm37-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm37-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm37-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm37-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm38|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm38-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm38}}}{{!}}{{{hm38|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm38-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm38-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm38-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm38-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm38-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm38-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm39|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm39-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm39}}}{{!}}{{{hm39|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm39-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm39-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm39-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm39-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm39-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm39-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm40|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm40-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm40}}}{{!}}{{{hm40|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm40-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm40-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm40-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm40-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm40-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm40-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm41|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm41-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm41}}}{{!}}{{{hm41|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm41-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm41-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm41-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm41-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm41-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm41-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm42|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm42-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm42}}}{{!}}{{{hm42|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm42-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm42-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm42-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm42-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm42-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm42-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm43|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm43-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm43}}}{{!}}{{{hm43|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm43-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm43-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm43-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm43-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm43-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm43-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm44|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm44-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm44}}}{{!}}{{{hm44|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm44-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm44-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm44-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm44-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm44-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm44-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm45|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm45-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm45}}}{{!}}{{{hm45|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm45-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm45-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm45-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm45-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm45-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm45-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm46|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm46-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm46}}}{{!}}{{{hm46|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm46-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm46-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm46-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm46-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm46-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm46-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm47|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm47-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm47}}}{{!}}{{{hm47|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm47-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm47-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm47-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm47-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm47-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm47-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm48|}}} | {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm48-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} [[{{{hmpage|}}}#{{{hm48}}}{{!}}{{{hm48|}}}]] {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm48-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm48-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm48-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm48-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother banorët/color|{{{hm48-stat|}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm48-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{!}}colspan="4" style="background:#DDD; border-top: 1px #000 solid; text-align: center;color:#000"{{!}}'''Legjenda''' {{!}}- {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|nom}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendnom|Në nominim}}} {{!}}- {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|evic}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendevic|Jo në shtëpi}}} {{!}}- {{#if: {{{legendwalk|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|walk}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendwalk|Walked}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legendeject|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|eject}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendeject|Ejected}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legendhoh|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|hoh}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendhoh|Head of Household}}} {{!}}- }} {{#if: {{{legend3|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|three}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legend3}}} {{!}}- }} {{#if: {{{legend5|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|five}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legend5}}} {{!}}- }} {{#if: {{{legend6|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:{{Big Brother banorët/color|six}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legend6}}} {{!}}- }} {{#if: {{{legendblank|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:#F5F5F5; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:#000"{{!}} {{{legendblank}}} {{!}}- }} {{#if: {{{legendblank2|}}}| {{!}}colspan="4" style="background:#F5F5F5; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:#000"{{!}} {{{legendblank2}}} {{!}}- }} |}<noinclude> {{documentation}}</noinclude> 2dhsbgv0c32yy53q1x51wfzx1mhpeaa 10 101631 3026633 1738230 2026-08-18T09:21:28Z Smallem 126080 Konvertim në {{Navbox}} standard (heqje e tabelës me stile inline) përmes Claude AI 3026633 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Aleksandër Moisiu | title = Aleksandër Moisiu | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Aleksandër Moisiu]] * [[Das Schwarze Los]] * [[Die Augen des Ole Brandis]] * [[Kulissenzauber]] * [[Sein einziger Sohn]] * [[Pique Dame]] * [[Der Ring der drei Wünsche]] * [[Erborgtes Glück]] * [[Der Junge Goethe]] * [[Zwischen Tod und Leben]] * [[Figaros Hochzeit]] * [[Figaro]] * [[Die Nacht der Königin Isabeau]] * [[Kean]] * [[Die Königsloge]] * [[Lorenzo de Medici]] * [[Qendra e integrimit kulturor Aleksander Moisiu|Qendra e integrimit kulturor]] }}<noinclude> [[Kategoria:Biovepra tabelare]] {{Dokumentacion}} </noinclude> mlbyzns5uo7fdyg54q9f22c35vmpipn 10 101941 3026512 2359830 2026-08-17T21:59:03Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Infobox drug përmes Claude AI 3026512 wikitext text/x-wiki {{main other|{{short description|Pharmaceutical compound|noreplace}}}} <templatestyles src="Infobox drug/styles.css"/> {{Infobox | bodystyle = border-spacing:2px; | headerstyle = background:#ddd;color:inherit; | labelstyle = line-height:1.2em; | autoheaders = yes<!-- INFOBOX TITLE ----- ----- ----- ----- --> | title = {{Infobox drug/title |title={{#if:{{{drug_name|}}} |{{{drug_name}}} |{{PAGENAME}} }} |INN={{{INN|}}} }}<!-- IMAGES ----- ----- ----- ----- --> | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}} |size={{{width|}}}|class={{#if:{{{image_class|}}}|{{{image_class}}}|dark_mode_safe}} |alt={{{alt|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{#if:{{{width2|}}}|{{{width2|}}}|{{{width|}}}}}|class={{#if:{{{image_class2|}}}|{{{image_class2}}}|dark_mode_safe}} |alt={{{alt2|}}}}} <!-- caption: kept old behaviour: when only 'caption=' input, put that below *both* images (Jan 2016) --> | caption1={{#if:{{{image2|}}}| {{#if:{{{caption2|}}} |{{{caption|}}} |}} |{{{caption|}}} }} | caption2={{#if:{{{caption2|}}} |{{{caption2|}}} |{{{caption|}}} }} | image3 = {{#if:{{{imageL|}}}{{{imageR|}}}|<table style="width:100%; margin:0;"><tr> <td style="vertical-align:top; text-align:center; width:50%;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imageL|}}}|size={{{widthL|}}}|upright=0.5|class={{#if:{{{image_classL|}}}|{{{image_classL}}}|dark_mode_safe}}|alt={{{altL|}}}}}</td> <td style="vertical-align:top; text-align:center; width:50%;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{imageR|}}}|size={{{widthR|}}}|upright=0.5|class={{#if:{{{image_classR|}}}|{{{image_classR}}}|dark_mode_safe}}|alt={{{altR|}}}}}</td> </tr></table>}} | caption3 = {{{captionLR|}}}<!-- TYPEHEADER=VACC/COMBO/MAB/SINGLE --> | header1 = {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} | vaccine = [[Vaccine|Vaccine description]] | combo = Combination of | mab = [[Monoclonal antibody]] | #default =<!-- no header when type=blank (single chemical) --> }}<!-- TYPE VACCINE: ----- ----- ----- ----- ----- If type=vaccine then show vaccine details --> | label5 = Target<!-- reuse of parameter 'target'; see vacc/mab --> | data5 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |vaccine |{{#if:{{{target|}}} |{{{target}}} |<!-- cat -->}} }} | label6 = [[Vaccine#Types|Vaccine type]] | data6 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |vaccine |{{#switch:{{lc:{{{vaccine_type|}}}}} |inactivated |killed = [[Inactivated vaccine|Inactivated]] |attenuated = [[Attenuated vaccine|Attenuated]] |live = Live bacteria |viral = [[Viral vector vaccine|Viral vector]] |toxoid = [[Toxoid]] |subunit = [[Subunit vaccine|Subunit]] |protein |protein subunit = [[Subunit vaccine#Protein subunit|Protein subunit]] |peptide |peptide subunit = [[Subunit vaccine#Peptide subunit|Peptide subunit]] |polysaccharide = [[Subunit vaccine#Polysaccharide subunit|Polysaccharide]] |vlp = [[Subunit vaccine#Virus-like particles|Virus-like particles]] |conjugate = [[Conjugate vaccine|Conjugate]] |recombinant = [[Recombinant DNA|Recombinant vector]] |dna = [[DNA vaccine|DNA]] |rna = [[RNA vaccine|RNA]] |mrna = [[mRNA vaccine|mRNA]] |heterologous = [[Heterologous vaccine|Heterologous]] |#default={{{vaccine_type|}}} }} }}<!-- freetext, shows unedited --><!-- TYPE MAB: ----- ----- ----- ----- ----- If type=mab then show monoclonal antibody details --> | label10 = [[:File:Engineered monoclonal antibodies.svg|Type]] | data10 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |mab |{{#switch:{{lc:{{{mab_type|}}}}} | mab = Whole antibody | fab = [[Fab fragment]] | f(ab')2 = [[Fragment antigen-binding|F(ab')₂ fragment]] | fab' = [[Fab' fragment]] | scfv = [[Single-chain variable fragment]] | discfv = [[Single-chain variable fragment|Di-single-chain variable fragment]] | sdab = [[Single domain antibody]] | 3funct = [[Trifunctional antibody]] | clfab = [[Chemically linked Fab]] | bite = [[Bi-specific T-cell engager]] | #default=? }} }} | label11 = [[Monoclonal antibody#Production|Source]] | data11 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |mab |{{Infobox drug/mab source |_mab_source={{{source|}}} }}}}<!-- mab_source == internal only --> | label12 = [[Antigen|Target]] | data12 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} |mab |{{{target|}}} }}<!-- alternate use of target; see vacc --><!-- TYPE COMBO: ----- ----- ----- ----- ----- if type=combo show its components (#2 obligatory, 3-6 optional) --> | label15 = {{#if:{{{component1|}}}|[[{{{component1}}}]]|[[? Component]]}} | data15 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{{class1|? Class}}} }} | label16 = {{#if:{{{component2|}}}|[[{{{component2}}}]]|[[? Component]]}} | data16 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{{class2|? Class}}} }} | label17 = [[{{{component3}}}]] | data17 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component3|}}}|{{{class3|}}}}} | {{{class3|? Class}}} }} }} | label18 = [[{{{component4}}}]] | data18 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component4|}}}|{{{class4|}}}}} | {{{class4|? Class}}} }} }} | label19 = [[{{{component5}}}]] | data19 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component5|}}}|{{{class5|}}}}} | {{{class5|? Class}}} }} }} | label20 = [[{{{component6}}}]] | data20 = {{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | combo | {{#if:{{both|{{{component6|}}}|{{{class6|}}}}} | {{{class6|? Class}}} }} }} <!-- TYPE: GENE THERAPY ----- ----- ----- ----- ----- (no need to set type=... any parmeter input will show the section) --> |header21= [[Gene therapy]] |label22 = [[Gene targeting|Target gene]] | data22 = {{{gt_target_gene|}}} |label23 = [[Vectors in gene therapy|Vector]] | data23 = {{{gt_vector|}}} |label24 = [[Nucleic acid|Nucleic acid type]] | data24 = {{{gt_nucleic_acid_type|}}} |label25 = [[Genome editing|Editing method]] | data25 = {{{gt_editing_method|}}} |label26 = [[Gene delivery|Delivery method]] | data26 = {{{gt_delivery_method|}}} <!-- CLINICAL DATA ----- ----- ----- ----- --> | header30 = Clinical data | label31 = Pronunciation | data31 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{pronounce_comment|}}} |{{{pronounce|}}}{{{pronounce_ref|}}}&#x20;{{{pronounce_comment|}}} }} | label32 = [[Drug nomenclature#Trade names|Trade name]]s | data32 = {{{tradename|}}} | label33 = Other names | data33 = {{#if:{{{AAN|}}}{{{BAN|}}}{{{JAN|}}}{{{USAN|}}} |{{Infobox drug/localINNvariants |synonyms={{{synonyms|}}} |AAN={{{AAN|}}} |BAN={{{BAN|}}} |JAN={{{JAN|}}} |USAN={{{USAN|}}} }} |{{{synonyms|}}} }} | label34 = [[Biosimilar]]s | data34 = {{{biosimilars|}}} | label35 = [[American Society of Health-System Pharmacists|AHFS]]/[[Drugs.com]] | data35 = {{{Drugs.com|}}} | label36 = [[MedlinePlus]] | data36 = {{#if: {{{MedlinePlus|}}} | <span title="medlineplus.gov">[https://medlineplus.gov/druginfo/meds/{{{MedlinePlus}}}.html {{{MedlinePlus}}}]</span>}} | label37 = [[Regulation of therapeutic goods |{{engvar|defaultWord=License |defaultLang=en-US |en-UK=Licence |en-AU=Licence |en-CA=Licence |en-NZ=Licence |en-EI=Licence |engvar={{{engvar|}}} }} data]] | data37 = {{Infobox drug/licence |INN_EMA={{{INN_EMA|}}} |licence_EU={{#if:{{{licence_EU|}}}{{{license_EU|}}}|yes}} | _EMA_use_INN={{If empty |1={{{INN_EMA|}}} |2={{#ifeq:{{{INN|}}}|none||{{{INN|}}}}} |3={{{drug_name|}}} |4={{PAGENAME}} }} |licence_US={{{licence_US|}}}{{{license_US|}}} |DailyMedID={{{DailyMedID|}}} |licence_CA=<!-- switched off, no CA page available (Feb 2017): {{{licence_CA|}}}{{{license_CA|}}}--> }}<!-- so internally, spell licenCe --> <!-- pregnancy categories --> | label38 = [[Pregnancy category|Pregnancy<br />category]] | data38 = {{Infobox drug/pregnancy category |pregnancy_AU = {{{pregnancy_AU|}}} |pregnancy_AU_comment = {{{pregnancy_AU_comment|}}} |pregnancy_category = {{{pregnancy_category|}}} }} | label39 = [[Substance dependence|Dependence<br />liability]] | data39 = {{{dependency_liability|}}} | label41 = [[Addiction|Addiction<br />liability]] | data41 = {{{addiction_liability|}}} | label42 = [[Route of administration|Routes of<br />administration]] | data42 = {{{routes_of_administration|}}} | label43 = [[Drug class]] | data43 = {{{class|}}} <!-- ATC atc human --> | label44 = [[Anatomical Therapeutic Chemical Classification System|ATC code]] | data44 = {{unbulleted list |1={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet}}}}} |yes |<!-- skip vet --> |{{Infobox drug/formatATC |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental|}}} }}}} |2={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet}}}}} |yes |<!-- skip vet --> |{{Infobox drug/formatATC |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix2|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix2|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental2|}}} }}}} }}<!-- ATC VET --> | label45 = [[Anatomical Therapeutic Chemical Classification System#ATCvet|ATCvet code]] | data45 = {{unbulleted list |1={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet|}}}}}|yes|{{Infobox drug/formatATCvet |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental|}}} }}}} <!-- ATCvet does not have a #2 option: its one for both then --> |2={{#ifeq:{{lc:{{{ATCvet|}}}}}|yes|{{Infobox drug/formatATCvet |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |ATC_prefix={{{ATC_prefix2|}}} |ATC_suffix={{{ATC_suffix2|}}} |ATC_supplemental={{{ATC_supplemental2|}}} }}}} }}<!-- PHYSIOLOGICAL DATA Hormones, neurotransmitters etc. are not a separate drugtype (just a single chemical) Section 'Physiological data' appears when there is parameter input. May 2017. --> | header50 = [[Physiological]] data | label51= Source [[Tissue (biology)|tissues]] | data51= {{{source_tissues|}}} | label52= Target tissues | data52= {{{target_tissues|}}} | label53= [[Receptor (biochemistry)|Receptors]] | data53= {{{receptors|}}} | label54= [[Agonist]]s | data54= {{{agonists|}}} | label55= [[Receptor antagonist|Antagonists]] | data55= {{{antagonists|}}} | label56= [[Precursor (chemistry)|Precursor]] | data56= {{{precursor|}}} | label57= [[Biosynthesis]] | data57= {{{biosynthesis|}}} | label58= [[Drug metabolism|Metabolism]] | data58= {{#if:{{{source_tissues|}}}{{{target_tissues|}}}{{{receptors|}}}{{{agonists|}}}{{{antagonists|}}}{{{precursor|}}}{{{biosynthesis|}}} |<!-- has context so show here: -->{{{metabolism|}}} }}<!-- LEGAL STATUS --> | header60 = Legal status | label61 = [[Regulation of therapeutic goods|Legal status]] | data61 = {{Infobox drug/legal status |legal_AU={{{legal_AU|}}} |legal_BR={{{legal_BR|}}} |legal_CA={{{legal_CA|}}} |legal_DE={{{legal_DE|}}} |legal_NZ={{{legal_NZ|}}} |legal_UK={{{legal_UK|}}} |legal_US={{{legal_US|}}} |legal_EU={{{legal_EU|}}} |legal_UN={{{legal_UN|}}} |legal_AU_comment={{{legal_AU_comment|}}} |legal_BR_comment={{{legal_BR_comment|}}} |legal_CA_comment={{{legal_CA_comment|}}} |legal_DE_comment={{{legal_DE_comment|}}} |legal_NZ_comment={{{legal_NZ_comment|}}} |legal_UK_comment={{{legal_UK_comment|}}} |legal_US_comment={{{legal_US_comment|}}} |legal_EU_comment={{{legal_EU_comment|}}} |legal_UN_comment={{{legal_UN_comment|}}} |legal_status={{{legal_status|}}} }}<!-- PHARMACOKINETIC ----- ----- ----- ----- --> | header70 = [[Pharmacokinetics|Pharmacokinetic]] data | label71 = [[Bioavailability]] | data71 = {{{bioavailability|}}} | label72 = [[Plasma protein binding|Protein binding]] | data72 = {{{protein_bound|}}} | label73 = [[Drug metabolism|Metabolism]] | data73 = {{#if:{{{bioavailability|}}}{{{protein_bound|}}}{{{metabolites|}}}{{{onset|}}}{{{elimination_half-life|}}}{{{duration_of_action|}}}{{{excretion|}}} |{{{metabolism|}}}|{{#if:{{{target_tissuess|}}}{{{target_tissues|}}}{{{receptors|}}}{{{agonists|}}}{{{antagonists|}}}{{{precursor|}}}{{{biosynthesis|}}} ||{{{metabolism|}}}}} }} | label74 = [[Metabolite]]s | data74 = {{{metabolites|}}} | label75 = [[Onset of action]] | data75 = {{{onset|}}} | label76 = [[Biological half-life|Elimination {{nowrap|half-life}}]] | data76 = {{{elimination_half-life|}}} | label77 = [[Pharmacodynamics#Duration_of_action|Duration of action]] | data77 = {{{duration_of_action|}}} | label78 = [[Excretion]] | data78 = {{{excretion|}}}<!-- IDENTIFIERS ----- ----- ----- ----- --> | header80 = Identifiers <!-- IUPAC_name (single chemical only) --> | data81 = {{#switch:{{lc:{{{type|}}}}} |mab|combo|vaccine= |#default={{#if:{{{IUPAC_name|}}} | {{Collapsible list <!--| expand=test_yes--> |liststyle=word-break:break-all; text-align:left; padding-left:1.5em; text-indent:-1.5em; |title = [[IUPAC nomenclature of chemistry|IUPAC name]] |1=<div style="font-size: 97%;">{{{IUPAC_name|}}}</div> }} }}}} <!-- label_comment: explain the labels --> | label83 = &#x200B;<!-- keeps data in righthand column --> | data83 = {{unbulleted list |1={{#if:{{{index_comment|}}} |{{#if:{{{index_label|}}} |{{{index_label|}}}:&#x20;}}{{{index_comment|}}} }} |2={{#if:{{{index2_comment|}}} |{{#if:{{{index2_label|}}} |{{{index2_label|}}}:&#x20;}}{{{index2_comment|}}} }} }}<!-- CAS NUMBER --> | label84 = [[CAS Registry Number|CAS Number]] | data84 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatCASnumber |localValue={{{CAS_number|}}} |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |comment={{{CAS_supplemental|}}} |botref={{{CAS_number_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatCASnumber |localValue={{{CAS_number2|}}} |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |comment={{{CAS_supplemental2|}}} |botref={{{CAS_number2_Ref|}}} }} }}<!-- PUBCHEM CID --> | label85 = [[PubChem#CID|PubChem]] <span style="font-weight:normal">{{abbr|CID|Compound ID}}</span> | data85 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatPubChemCID |localValue={{{PubChem|}}} |index=0 |ix_label={{{index_label|}}} |comment= }} |2={{Infobox drug/formatPubChemCID |localValue={{{PubChem2|}}} |index=2 |ix_label={{{index2_label|}}} |comment= }} }}<!-- PUBCHEM SID unrestricted showing (independent of CID) Feb 2017 --> |label86 = {{#if:{{{PubChem|}}}{{{PubChem2|}}} |PubChem |[[PubChem#SID|PubChem]] }}&#x20;<span style="font-weight:normal">{{abbr|1=SID|2=Substance ID}}</span> | data86 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatPubChemSID |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{PubChemSubstance|}}} }} |2={{Infobox drug/formatPubChemSID |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{PubChemSubstance2|}}} }} }}<!-- IUPHAR PBS iuphar --> | label87 = [[Guide to Pharmacology|IUPHAR/BPS]] | data87 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatIUPHARBPS |ix_label={{{index_label|}}} |localValue= {{{IUPHAR_ligand|}}} }} |2={{Infobox drug/formatIUPHARBPS |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue= {{{IUPHAR_ligand2|}}} }} }}<!-- DRUGBANK --> | label88 = [[DrugBank]] | data88 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatDrugBank |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{DrugBank|}}} |botref={{{DrugBank_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatDrugBank |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{DrugBank2|}}} |botref={{{DrugBank2_Ref|}}} }} }}<!-- CHEMSPIDER --> | label89 = [[ChemSpider]] | data89 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChemSpider |ix_label={{{index_label|}}} |index=0 |localValue={{{ChemSpiderID|}}} |botref={{{ChemSpiderID_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChemSpider |ix_label={{{index2_label|}}} |index=2 |localValue={{{ChemSpiderID2|}}} |botref={{{ChemSpiderID2_Ref|}}} }} }}<!-- UNII --> | label90 = [[Unique Ingredient Identifier|UNII]] | data90 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatUNII |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{UNII|}}} |botref={{{UNIIRef|}}} }} |2={{Infobox drug/formatUNII |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{UNII2|}}} |botref={{{UNII2_Ref|}}} }} }}<!-- KEGG --> | label91 = [[KEGG]] | data91 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatKEGG |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{KEGG|}}} |botref={{{KEGG_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatKEGG |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{KEGG2|}}} |botref={{{KEGG2_Ref|}}} }} }}<!-- CHEBI --> | label92 = [[ChEBI]] | data92 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChEBI |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{ChEBI|}}} |botref={{{ChEBI_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChEBI |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{ChEBI2|}}} |botref={{{ChEBI2_Ref|}}} }} }}<!-- CHEMBL --> | label93 = [[ChEMBL]] | data93 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChEMBL |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{ChEMBL|}}} |botref={{{ChEMBL_Ref|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChEMBL |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{ChEMBL2|}}} |botref={{{ChEMBL2_Ref|}}} }} }}<!-- NIAID niaid --> | label94 = [[NIAID ChemDB]] | data94 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatChemDBNIAID |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{NIAID_ChemDB|}}} }} |2={{Infobox drug/formatChemDBNIAID |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{NIAID_ChemDB2|}}} }} }}<!-- PDB ligand --> | label96 = [[Protein Data Bank|PDB ligand]] | data96 = {{#switch:{{{type|}}} |combo|vaccine= |#default={{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatPDBligand |ix_label={{{index_label|}}} | localValue={{{PDB_ligand|}}} }} |2={{Infobox drug/formatPDBligand |ix_label={{{index2_label|}}} | localValue={{{PDB_ligand2|}}} }} }}}}<!-- E number from Wikidata --> | label97 = [[E number|<span title="E number (food additive code)">E number</span>]]<!-- -->{{main other|[[Category:E number from Wikidata|*]]}} | data97 = {{#property:P628}} {{#switch:<!-- -->{{#invoke:String|match|s={{#property:P628}} |pattern=E(%d%d?)%d%d[A-z]? |plain=false |nomatch=}} |1=[[E number#E100–E199|(colours)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |2=[[E number#E200–E299|(preservatives)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |3=[[E number#E300–E399|(antioxidants, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |4=[[E number#E400–E499|(thickeners, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |5=[[E number#E500–E599|(acidity regulators, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |6=[[E number#E600–E699|(flavour enhancer)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |7=[[E number#E700–E799|(antibiotics)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |9=[[E number#E900–E999|(glazing agents, ...)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |10|11|12|13|14|15=[[E number#E1000–E1599|(additional chemicals)]]{{EditAtWikidata |pid=P628}} |#default= }}<!-- CompTox (EPA) DTXSID --> | label98 = [[CompTox Chemicals Dashboard|CompTox Dashboard]] <span style="font-weight:normal">({{abbr|EPA|U.S. Environmental Protection Agency}})</span> | data98 = {{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatCompTox |ix_label={{{index_label|}}} |localValue={{{DTXSID|}}} |useWD={{#property:P3117}} }} |2={{Infobox drug/formatCompTox |ix_label={{{index2_label|}}} |localValue={{{DTXSID2|}}} }} }}<!-- ECHA from Wikidata --> | label99 = [[ECHA InfoCard|<span title="echa.europa.eu">ECHA InfoCard</span>]] | data99 = {{#if:{{#property:P2566}} | [https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/{{#property:P2566}} {{#property:P2566}}]{{EditAtWikidata |pid=P2566}}{{main other|[[Category:ECHA InfoCard ID from Wikidata|*]]}}}}<!-- CHEMICAL AND PHYSICAL DATA ----- ----- ----- ----- --> | header100 = Chemical and physical data<!-- --> | label102 = [[Chemical formula|Formula]] | data102 = {{Infobox drug/chemical formula |chemical_formula_fixed={{{chemical_formula|}}} |Ac={{{Ac|}}}|Ag={{{Ag|}}}|Al={{{Al|}}}|Am={{{Am|}}}|Ar={{{Ar|}}}|As={{{As|}}}|At={{{At|}}}|Au={{{Au|}}}|B={{{B|}}}|Ba={{{Ba|}}}|Be={{{Be|}}}|Bh={{{Bh|}}}|Bi={{{Bi|}}}|Bk={{{Bk|}}}|Br={{{Br|}}}|C={{{C|}}}|Ca={{{Ca|}}}|Cd={{{Cd|}}}|Ce={{{Ce|}}}|Cf={{{Cf|}}}|Cl={{{Cl|}}}|Cm={{{Cm|}}}|Cn={{{Cn|}}}|Co={{{Co|}}}|Cr={{{Cr|}}}|Cs={{{Cs|}}}|Cu={{{Cu|}}}|D={{{D|}}}|Db={{{Db|}}}|Ds={{{Ds|}}}|Dy={{{Dy|}}}|Er={{{Er|}}}|Es={{{Es|}}}|Eu={{{Eu|}}}|F={{{F|}}}|Fe={{{Fe|}}}|Fl={{{Fl|}}}|Fm={{{Fm|}}}|Fr={{{Fr|}}}|Ga={{{Ga|}}}|Gd={{{Gd|}}}|Ge={{{Ge|}}}|H={{{H|}}}|He={{{He|}}}|Hf={{{Hf|}}}|Hg={{{Hg|}}}|Ho={{{Ho|}}}|Hs={{{Hs|}}}|I={{{I|}}}|In={{{In|}}}|Ir={{{Ir|}}}|K={{{K|}}}|Kr={{{Kr|}}}|La={{{La|}}}|Li={{{Li|}}}|Lr={{{Lr|}}}|Lu={{{Lu|}}}|Lv={{{Lv|}}}|Mc={{{Mc|}}}|Md={{{Md|}}}|Mg={{{Mg|}}}|Mn={{{Mn|}}}|Mo={{{Mo|}}}|Mt={{{Mt|}}}|N={{{N|}}}|Na={{{Na|}}}|Nb={{{Nb|}}}|Nd={{{Nd|}}}|Ne={{{Ne|}}}|Nh={{{Nh|}}}|Ni={{{Ni|}}}|No={{{No|}}}|Np={{{Np|}}}|O={{{O|}}}|Og={{{Og|}}}|Os={{{Os|}}}|P={{{P|}}}|Pa={{{Pa|}}}|Pb={{{Pb|}}}|Pd={{{Pd|}}}|Pm={{{Pm|}}}|Po={{{Po|}}}|Pr={{{Pr|}}}|Pt={{{Pt|}}}|Pu={{{Pu|}}}|Ra={{{Ra|}}}|Rb={{{Rb|}}}|Re={{{Re|}}}|Rf={{{Rf|}}}|Rg={{{Rg|}}}|Rh={{{Rh|}}}|Rn={{{Rn|}}}|Ru={{{Ru|}}}|S={{{S|}}}|Sb={{{Sb|}}}|Sc={{{Sc|}}}|Se={{{Se|}}}|Sg={{{Sg|}}}|Si={{{Si|}}}|Sm={{{Sm|}}}|Sn={{{Sn|}}}|Sr={{{Sr|}}}|Ta={{{Ta|}}}|Tb={{{Tb|}}}|Tc={{{Tc|}}}|Te={{{Te|}}}|Th={{{Th|}}}|Ti={{{Ti|}}}|Tl={{{Tl|}}}|Tm={{{Tm|}}}|Ts={{{Ts|}}}|U={{{U|}}}|V={{{V|}}}|W={{{W|}}}|Xe={{{Xe|}}}|Y={{{Y|}}}|Yb={{{Yb|}}}|Zn={{{Zn|}}}|Zr={{{Zr|}}} |charge={{{charge|}}} |chemical_formula_ref={{{chemical_formula_ref|}}} |chemical_formula_comment={{{chemical_formula_comment|}}} }} | label103 = [[Molar mass]] | data103 = {{Chem molar mass |Ac={{{Ac|}}}|Ag={{{Ag|}}}|Al={{{Al|}}}|Am={{{Am|}}}|Ar={{{Ar|}}}|As={{{As|}}}|At={{{At|}}}|Au={{{Au|}}}|B={{{B|}}}|Ba={{{Ba|}}}|Be={{{Be|}}}|Bh={{{Bh|}}}|Bi={{{Bi|}}}|Bk={{{Bk|}}}|Br={{{Br|}}}|C={{{C|}}}|Ca={{{Ca|}}}|Cd={{{Cd|}}}|Ce={{{Ce|}}}|Cf={{{Cf|}}}|Cl={{{Cl|}}}|Cm={{{Cm|}}}|Cn={{{Cn|}}}|Co={{{Co|}}}|Cr={{{Cr|}}}|Cs={{{Cs|}}}|Cu={{{Cu|}}}|D={{{D|}}}|Db={{{Db|}}}|Ds={{{Ds|}}}|Dy={{{Dy|}}}|Er={{{Er|}}}|Es={{{Es|}}}|Eu={{{Eu|}}}|F={{{F|}}}|Fe={{{Fe|}}}|Fl={{{Fl|}}}|Fm={{{Fm|}}}|Fr={{{Fr|}}}|Ga={{{Ga|}}}|Gd={{{Gd|}}}|Ge={{{Ge|}}}|H={{{H|}}}|He={{{He|}}}|Hf={{{Hf|}}}|Hg={{{Hg|}}}|Ho={{{Ho|}}}|Hs={{{Hs|}}}|I={{{I|}}}|In={{{In|}}}|Ir={{{Ir|}}}|K={{{K|}}}|Kr={{{Kr|}}}|La={{{La|}}}|Li={{{Li|}}}|Lr={{{Lr|}}}|Lu={{{Lu|}}}|Lv={{{Lv|}}}|Mc={{{Mc|}}}|Md={{{Md|}}}|Mg={{{Mg|}}}|Mn={{{Mn|}}}|Mo={{{Mo|}}}|Mt={{{Mt|}}}|N={{{N|}}}|Na={{{Na|}}}|Nb={{{Nb|}}}|Nd={{{Nd|}}}|Ne={{{Ne|}}}|Nh={{{Nh|}}}|Ni={{{Ni|}}}|No={{{No|}}}|Np={{{Np|}}}|O={{{O|}}}|Og={{{Og|}}}|Os={{{Os|}}}|P={{{P|}}}|Pa={{{Pa|}}}|Pb={{{Pb|}}}|Pd={{{Pd|}}}|Pm={{{Pm|}}}|Po={{{Po|}}}|Pr={{{Pr|}}}|Pt={{{Pt|}}}|Pu={{{Pu|}}}|Ra={{{Ra|}}}|Rb={{{Rb|}}}|Re={{{Re|}}}|Rf={{{Rf|}}}|Rg={{{Rg|}}}|Rh={{{Rh|}}}|Rn={{{Rn|}}}|Ru={{{Ru|}}}|S={{{S|}}}|Sb={{{Sb|}}}|Sc={{{Sc|}}}|Se={{{Se|}}}|Sg={{{Sg|}}}|Si={{{Si|}}}|Sm={{{Sm|}}}|Sn={{{Sn|}}}|Sr={{{Sr|}}}|Ta={{{Ta|}}}|Tb={{{Tb|}}}|Tc={{{Tc|}}}|Te={{{Te|}}}|Th={{{Th|}}}|Ti={{{Ti|}}}|Tl={{{Tl|}}}|Tm={{{Tm|}}}|Ts={{{Ts|}}}|U={{{U|}}}|V={{{V|}}}|W={{{W|}}}|Xe={{{Xe|}}}|Y={{{Y|}}}|Yb={{{Yb|}}}|Zn={{{Zn|}}}|Zr={{{Zr|}}} |fixed = {{{molecular_weight|}}}<!-- should be molar mass --> |round = {{{molecular_weight_round|}}} |unit = {{{molecular_weight_unit|}}} |ref = {{{molecular_weight_ref|}}} |comment = {{{molecular_weight_comment|}}} }}{{#ifeq:{{#invoke:String|find|source={{{molecular_weight|}}}|target=[^0-9.]|plain=false }}|0||{{main other|1=[[Category:Infobox-drug molecular-weight unexpected-character]]}}}} <!-- JMOL --> | label104 = 3D model ([[JSmol]]) | data104 = {{#ifeq:{{{Jmol|}}}{{{Jmol2|}}}|none||{{unbulleted list |1={{Infobox drug/formatJmol |ix_label={{{index_label|}}} |localJmol={{{Jmol|}}} |localSMILES={{{SMILES |{{{smiles|}}}}}} }} |2={{Infobox drug/formatJmol |ix_label={{{index2_label|}}} |localJmol={{{Jmol2|}}} |localSMILES={{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}} }} }}}} | label106 = [[Chirality (chemistry)|Chirality]] | data106 = {{{chirality|}}} | label107 = [[Specific rotation]] | data107 = {{{specific_rotation|}}} <!-- physical data: --> | label111 = [[Density]] | data111 = {{#if:{{{density|}}} | {{{density}}}&nbsp;g/cm³}} {{{density_notes|}}} | label112= [[Melting point]] | data112 = {{#if:{{{melting_point|}}}|{{convert|{{{melting_point|}}} {{#if:{{{melting_high|}}}|to {{{melting_high|}}}|}}|C|F}} }} {{{melting_notes|}}} | label113 = [[Boiling point]] | data113 = {{#if:{{{boiling_point|}}}|{{convert|{{{boiling_point|}}} {{#if:{{{boiling_high|}}}|to {{{boiling_high|}}}|}}|C|F}} }} {{{boiling_notes|}}} | label114 = [[Aqueous solution|Solubility in water]] | data114 = {{#if:{{{solubility|}}} |{{{solubility}}}{{{sol_units|&nbsp;mg/mL (20&nbsp;°C)}}}}} | data118 = {{#if:{{{SMILES|{{{smiles|}}}}}}{{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}} | {{Collapsible list <!-- | expand=test_yes --> |liststyle=word-break:break-all; |title = [[Simplified molecular-input line-entry system|SMILES]] |1={{#if:{{{SMILES|}}}{{{smiles|}}}|<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index_label|}}}|{{{index_label|}}}:&nbsp;}}{{{SMILES|{{{smiles|}}}}}}</div>}} |2={{#if:{{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}} |{{#if:{{{SMILES|{{{smiles|}}}}}}|<br />}}<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index2_label|}}}|{{{index2_label|}}}:&nbsp;}}{{{SMILES2|{{{smiles2|}}}}}}</div> }}}} }} | data119 = {{#if:{{{StdInChI|}}}{{{StdInChI2|}}}| {{Collapsible list <!-- | expand=test_yes --> |liststyle=word-break:break-all; |title=[[International Chemical Identifier|InChI]] |1={{#if:{{{StdInChI|}}} |<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index_label|}}}|{{{index_label|}}}:&nbsp;}}InChI={{{StdInChI}}}{{{StdInChI_Ref|}}}{{#if:{{{StdInChI_comment|}}} |<br />{{{StdInChI_comment}}} }}</div>}} |2={{#if:{{{StdInChIKey|}}} |<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">Key:{{{StdInChIKey}}}{{{StdInChIKey_Ref|}}}</div>}} |3={{#if:{{{StdInChI2|}}} |{{#if:{{{StdInChI|}}}{{{StdInChIKey|}}}|<br />}}<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">{{#if:{{{index2_label|}}}|{{{index2_label|}}}:&nbsp;}}InChI={{{StdInChI2}}}{{{StdInChI2_Ref|}}}</div>}} |4={{#if:{{{StdInChIKey2|}}} |<div style="word-wrap:break-word; text-indent:-1.5em; text-align:left; padding-left:1.5em; font-size:97%; line-height:120%;">Key:{{{StdInChIKey2}}}{{{StdInChIKey2_Ref|}}}</div>}} }}<!-- eo collapsible list -->}}<!-- eo data89 if:StdInChI --><!-- DATA PAGE ----- ----- ----- ----- --> | header120 = Data page | data121 = {{Infobox drug/data page link| _targetpage={{#if:{{{data page|}}}|{{trim brackets|1={{{data page|}}}}}|{{FULLPAGENAME}} (data page)}}}}<!-- VERIFICATIONS ----- ----- ----- ----- --> | below =<!-- -->{{#if:{{{Verifiedfields|}}}{{{verifiedrevid|}}} |{{#ifeq:{{{Verifiedfields|}}} |changed|<!-- -->{{nobold|1=&nbsp;^{{{xmark|7}}{{tick|7}}}&nbsp;[[Wikipedia:WikiProject_Chemicals/Chembox_validation|(what is this?)]]}} |{{#if:{{{verifiedrevid|}}}}}|<!-- -->{{nobold|1=&nbsp;^{{{xmark|7}}{{tick|7}}}&nbsp;[[Wikipedia:WikiProject_Chemicals/Chembox_validation|(what is this?)]]}}}}<!-- -->{{#if:{{{verifiedrevid|}}}|{{nobold|1=&nbsp;&nbsp;<span class="reflink plainlinks nourlexpansion">[{{fullurl:Special:ComparePages|rev1={{{verifiedrevid|}}}&page2={{urlencode:{{SUBJECTPAGENAME}}}}}} (verify)]</span>}}}}}} }}<!-- END OF INFOBOX ----- ----- ----- ----- ----- Parameter check: -->{{#invoke:TemplatePar |check |template=Template:Infobox_drug |all= |opt= pronounce= pronounce_ref= pronounce_comment= ATC_prefix= ATC_suffix= ATC_supplemental= ATCvet= biosimilars= CAS_number_Ref= CAS_number= CAS_supplemental= ChEBI= ChEBI_Ref= ChEMBL_Ref= ChEMBL= ChemSpiderID= ChemSpiderID_Ref= chirality= class= container_only= DailyMedID= data_page= DrugBank_Ref= DrugBank= Drugs.com= duration_of_action= INN= INN_EMA= IUPAC_name= IUPHAR_ligand= KEGG_Ref= KEGG= MedlinePlus= NIAID_ChemDB= PDB_ligand= PubChemSubstance= PubChem= StdInChIKey_Ref= StdInChIKey= StdInChI_Ref= StdInChI_comment= StdInChI= UNII_Ref= UNII= DTXSID= Verifiedfields= Watchedfields= addiction_liability= alt2= altL= altR= alt= bioavailability= boiling_high= boiling_notes= boiling_point= captionLR= caption= caption2= charge= chemical_formula= chemical_formula_ref= chemical_formula_comment= class1= class2= class3= class4= class5= class6= component1= component2= component3= component4= component5= component6= density= density_notes= dependency_liability= drug_name= elimination_half-life= engvar= excretion= image2= imageL= imageR= image= image_class= image_class2= image_classL= image_classR= Jmol= legal_AU= legal_BR= legal_CA= legal_DE= legal_EU= legal_NZ= legal_UK= legal_UN= legal_US= legal_AU_comment= legal_BR_comment= legal_CA_comment= legal_DE_comment= legal_UK_comment= legal_NZ_comment= legal_US_comment= legal_UN_comment= legal_EU_comment= legal_status= licence_CA= licence_EU= licence_US= license_CA= license_EU= license_US= mab_type= melting_high= melting_notes= melting_point= metabolism= metabolites= molecular_weight= molecular_weight_round= molecular_weight_unit= molecular_weight_ref= molecular_weight_comment= onset= pregnancy_AU= pregnancy_AU_comment= pregnancy_category= protein_bound= routes_of_administration= SMILES= smiles= solubility= sol_units= source= specific_rotation= synonyms= target= tradename= type= vaccine_type= verifiedrevid= width2= widthL= widthR= width= AAN= BAN= JAN= USAN= <!-- Physiological -->source_tissues= target_tissues= receptors= agonists= antagonists= precursor= biosynthesis= <!-- Gene therapy -->gt_target_gene= gt_vector= gt_nucleic_acid_type= gt_editing_method= gt_delivery_method= <!-- depr Mar 2017, but removal here would be trivial: -->sec_combustion= <!-- unused, removed: InChI= InChIKey=; use StdInChI/Key because CheMoBot only checks these --> <!-- chem elements -->Ac=Ag=Al=Am=Ar=As=At=Au=B=Ba=Be=Bh=Bi=Bk=Br=C=Ca=Cd=Ce=Cf=Cl=Cm=Cn=Co=Cr=Cs=Cu= D=Db=Ds=Dy=Er=Es=Eu=F=Fe=Fl=Fm=Fr=Ga=Gd=Ge=H=He=Hf=Hg=Ho=Hs=I=In=Ir=K=Kr=La=Li=Lr=Lu=Lv= Mc=Md=Mg=Mn=Mo=Mt=N=Na=Nb=Nd=Ne=Nh=Ni=No=Np=O=Og=Os=P=Pa=Pb=Pd=Pm=Po=Pr=Pt=Pu=Ra=Rb=Re=Rf=Rg=Rh=Rn=Ru=S=Sb=Sc=Se=Sg=Si=Sm=Sn=Sr=Ta=Tb=Tc=Te=Th=Ti=Tl=Tm=Ts=U=V=W=Xe=Y=Yb=Zn=Zr= <!-- #2 identifiers (indexes): -->index_label= index2_label= index_comment= index2_comment= CAS_number2= CAS_supplemental2= ATC_prefix2= ATC_suffix2= ATC_supplemental2= PubChem2= PubChemSubstance2= IUPHAR_ligand2= DrugBank2= ChemSpiderID2= UNII2= KEGG2= ChEBI2= ChEMBL2= PDB_ligand2= NIAID_ChemDB2= SMILES2= smiles2= StdInChI2= StdInChIKey2= CAS_number2_Ref= ChEBI2_Ref= ChEMBL2_Ref= ChemSpiderID2_Ref= DrugBank2_Ref= KEGG2_Ref= StdInChI2_Ref= StdInChIKey2_Ref= UNII2_Ref= DTXSID2= <!-- Wikidata: -->QID= QID2=<!-- Deprecated per 2020-12-30, but kept here to keep UnkParameter category useful (not ~5500 pages) 2021-01-30: -->PLLR= pregnancy_US= pregnancy_US_comment= |cat=Pages using infobox drug with unknown parameters |format=0|errNS=0 |preview=<div class="error" style="font-weight:normal">@@@ (See [[Template:Infobox drug/doc/full parameter list|parameter list]]). This message only shows in Preview, it will not show after you do {{button|{{int:publishchanges}}}}.</div> }}<!-- END of parameter checks --><!-- TRACKING: -->{{Infobox drug/maintenance categories{{yesno|{{{container_only|no}}}|yes=/container only|no=}}<!-- |container_only=yes -- uses [[Template:Infobox drug/maintenance categories/container only]] * Parameters starting with _underscore are internal constructs only, not straight article input --> | drug_name = {{{drug_name|}}} | INN = {{{INN|}}} | _drugtype = {{lc:{{{type|}}}}} <!-- drugtype detected by input (not by type=): --> | _has_physiological_data={{{source_tissues|}}}{{{target_tissues|}}}{{{receptors|}}}{{{agonists|}}}{{{antagonists|}}}{{{precursor|}}}{{{biosynthesis|}}}<!-- not metabolism, b/c can also be regular pharmacokinetic input --> | _has_gene_therapy={{{gt_target_gene|}}}{{{gt_vector|}}}{{{gt_nucleic_acid_type|}}}{{{gt_editing_method|}}}{{{gt_delivery_method|}}} <!-- for catsort: --> | vaccine_type={{{vaccine_type|}}} | mab_type={{{mab_type|}}} | _number_of_combo_chemicals={{#invoke:ParameterCount |main |component1 |component2 |component3 |component4|component5|component6 }} <!-- to check illogical input --> | _vaccine_data={{{vaccine_type|}}} | _mab_data={{{mab_type|}}}{{{source|}}} | _mab_vaccine_data={{{target|}}} | _mab_other_data=<!-- chem data -->{{{C|}}}{{{H|}}}{{{F|}}}{{{I|}}}{{{N|}}}{{{O|}}}{{{SMILES|}}}{{{smiles|}}}{{{chirality|}}}{{{specific_rotation|}}}{{{SMILES2|}}}{{{smiles2|}}}{{{StdInChI|}}}{{{StdInChI_comment|}}}{{{StdInChIKey|}}}{{{StdInChI_Ref|}}}{{{StdInChIKey_Ref|}}}{{{StdInChI2|}}}<!-- physical data -->{{{density|}}}{{{density_notes|}}}{{{melting_point|}}}{{{boiling_point|}}}{{{melting_high|}}}{{{boiling_high|}}}{{{solubility|}}}{{{molecular_weight|}}} | _combo_data={{{component1|}}}{{{component2|}}}{{{component3|}}}{{{component4|}}}{{{component5|}}}{{{component6|}}}{{{class1|}}}{{{class2|}}}{{{class3|}}}{{{class4|}}}{{{class5|}}}{{{class6|}}} | _physiological_data=<!-- physiological data input/ USED??? see also _physiological_data. March2018 -->{{{source_tissues|}}}{{{target_tissues|}}}{{{receptors|}}}{{{agonists|}}}{{{antagonists|}}}{{{precursor|}}}{{{biosynthesis|}}}<!-- not metabolism, b/c can also be regular pharmacokinetic input --> | _clinical_data=<!-- conflicts with physiological (endogenous) data -->{{{Drugs.com|}}}{{{MedlinePlus|}}}{{{addiction_liability|}}}{{{dependency_liability|}}}{{{licence_CA|}}}{{{licence_EU|}}}{{{licence_US|}}}{{{license_CA|}}}{{{license_EU|}}}{{{license_US|}}}{{{DailyMedID|}}} {{{pregnancy_AU_comment|}}}{{{pregnancy_AU|}}}{{{pregnancy_category|}}}{{{routes_of_administration|}}}{{{tradename|}}}{{{class|}}}{{{ATC_prefix|}}}{{{ATC_supplemental|}}}{{{ATC_prefix2|}}}{{{ATC_supplemental2|}}} | _legal_data=<!-- conflicts with physiological (endogeneous) data -->{{{legal_AU_comment|}}}{{{legal_AU|}}}{{{legal_BR_comment|}}}{{{legal_BR|}}}{{{legal_CA_comment|}}}{{{legal_CA|}}}{{{legal_DE_comment|}}}{{{legal_DE|}}}{{{legal_EU_comment|}}}{{{legal_EU|}}}{{{legal_NZ_comment|}}}{{{legal_NZ|}}}{{{legal_UK_comment|}}}{{{legal_UK|}}}{{{legal_UN_comment|}}}{{{legal_UN|}}}{{{legal_US_comment|}}}{{{legal_US|}}}{{{legal_status|}}} | _other_data={{{IUPAC_name|}}} | _image_0_or_2 = {{{image|}}}{{{image2|}}} | _image_LR = {{{imageL|}}}{{{imageR|}}} | _datapage = {{PAGENAME}} (data page)<!-- 3rd ifexist on this one? / TODO: could be set by param |data page= --> | _vaccine_target={{#ifeq:{{lc:{{{type|}}}}} | vaccine | {{{target|}}} | _type_not_vaccine }}<!-- vaccine with empty target = to maint cat; former question mark --> | _legal_all={{{legal_AU|}}}{{{legal_BR|}}}{{{legal_CA|}}}{{{legal_UK|}}}{{{legal_US|}}}{{{legal_UN|}}}{{{legal_EU|}}}{{{legal_status|}}} | _ATC_prefix_supplemental={{{ATC_prefix|}}}{{{ATC_supplemental|}}}<!-- together --> | _has_EMA_link = {{{licence_EU|}}}<!-- Identifiers tracked --> | CAS_number={{{CAS_number|}}} | PubChem={{{PubChem|}}} | ChemSpiderID={{{ChemSpiderID|}}} | ChEBI={{{ChEBI|}}} | ChEMBL={{{ChEMBL|}}} | DrugBank={{{DrugBank|}}} | KEGG={{{KEGG|}}} | _hasInChI_or_Key={{#if:{{{StdInChI|}}}{{{StdInChIKey|}}} |yes}} | UNII={{{UNII|}}} | _hasJmol02 = {{{Jmol|}}}{{{Jmol2|}}}<!-- Second IDs (see also: WD, QID2) --> |_hasMultipleCASnumbers = {{{CAS_number2|}}} |_hasMultiplePubChemCIDs = {{{PubChem2|}}} |_hasMultipleChEBIs = {{{ChEBI2|}}} | _countSecondIDs={{#invoke:ParameterCount |main |CAS_number2 |ATC_prefix2 |PubChem2 |PubChemStructure2 |IUPHAR_ligand2 |DrugBank2 |ChemSpiderID2 |UNII2 |KEGG2 |ChEBI2 |ChEMBL2 |PDB_ligand2 |NIAID_ChemDB2 |SMILES2 |smiles2 |StdInChI2 |StdInChIKey2 |DTXCID2}} | _countIndexlabels={{#invoke:ParameterCount |main |index_label |index2_label}}<!-- OPTIONAL TEMP TRACKING When param is not empty, will be categorised in [[Category:Infobox drug tracked parameters]] --> | _trackListSortletter= <!-- WIKIDATA --> |QID = {{{QID|}}} |QID2 = {{{QID2|}}} <!-- BOT VALIDATION --> |Verifiedfields={{{Verifiedfields|}}} |Watchedfields={{{Watchedfields|}}} |verifiedrevid={{{verifiedrevid|}}}<!-- -->}}<!-- END of /maintenance categories --><noinclude> {{documentation}} </noinclude> df5xz0t9e54ouk44xdb2a5nwi6bkgcb 10 103090 3026414 953036 2026-08-17T20:21:21Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026414 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Vëndet turistike e Shqipërisë | title = [[Turizmi në Shqipëri|{{color|black|Vëndet turistike e Shqipërisë}}]] | titlestyle = background:yellow;color:inherit | groupstyle = background:yellow;color:inherit | group1 = Sezoni i Dimrit | list1 = | group2 = Sezoni i Verës | list2 = [[Plazhi i Velipojës]] &middot; [[Plazhi i Shëngjinit]] &middot; [[Plazhi i Talës]] &middot; [[Plazhi i Durrësit]] &middot; [[Plazhi i Divjakës]] &middot; [[Plazhi i Semanit]] &middot; [[Plazhi i Vlorës]] &middot; [[Plazhi i Dhërmiut]] &middot; [[Plazhi i Himarës ]] &middot; [[Plazhi i Sarandës]] }} t1cn73nw6f6fg6yodjxl9cr9mjyngkj 0 103905 3026383 2989692 2026-08-17T18:03:49Z Oradajko(WoALUG) 191152 shtova te dhena historike 3026383 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Mulleti | name (Rasa dhanore) = Mulletit | image_skyline = | Shteti = Shqipëria | Rrethi = Rrethi i Tiranës | Komuna = Komuna Petrelë | postal_code = | Sipërfaqja = | population_total = | Regj. i popullsisë = | Dend. e popullsisë = | website = <!--- Koordinatat ----> | Gjerësia = 41.2672222 | Gjatësia = 19.8716667 | Lartësia = }} '''Mulleti''' është një [[Fshati|fshat]] në [[Komuna Petrelë|komunën Petrelë]] në [[rrethin e Tiranës]] të [[Shqipëria|Shqipërisë]]. === Rëndësia historike === Mulleti ka një rëndësi të veçantë në historinë e Tiranës, sepse lidhet me '''[[Sulejman Pashë Bargjini|Sulejman Pashë Bargjinin]]''', figurën që lidhet me themelimin e Tiranës si qendër urbane në vitin '''1614'''. Sipas Bashkisë Tiranë, Sulejman Pashë Bargjini ishte një feudal i pasur nga fshati Mullet dhe në vitin 1614 ndërtoi në zonën e Tiranës një '''xhami, hamam, furrë buke dhe han''', të cilat u bënë bërthama e qytetit të ardhshëm.<ref>{{Cite web |last=Telegraf |first=Gazeta |date=2025-11-11 |title=Feti Zeneli: Historia e mulletit nga Sulejman Pashë Bargjini tek Fadil Teqja |url=https://telegraf.al/speciale/feti-zeneli-historia-e-mulletit-nga-sulejman-pashe-bargjini-tek-fadil-teqja/ |access-date=2026-08-17 |website=Gazeta Telegraf |language=sq}}</ref><!-- == Gjeografia == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Demografia == --> == Shih edhe == {{Komuna Petrelë}} {{SQ-Administrata-Cung}} [[Kategoria:Fshatra në Shqipëri]] [[Kategoria:Fshatra në Qarkun e Tiranës]] [[Kategoria:Vendbanime në Shqipëri]] 66oxgi6y8ecg0gp04kz0zfrrrlmzga8 3026384 3026383 2026-08-17T18:04:46Z Oradajko(WoALUG) 191152 shtova disa nderlidhje 3026384 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Mulleti | name (Rasa dhanore) = Mulletit | image_skyline = | Shteti = Shqipëria | Rrethi = Rrethi i Tiranës | Komuna = Komuna Petrelë | postal_code = | Sipërfaqja = | population_total = | Regj. i popullsisë = | Dend. e popullsisë = | website = <!--- Koordinatat ----> | Gjerësia = 41.2672222 | Gjatësia = 19.8716667 | Lartësia = }} '''Mulleti''' është një [[Fshati|fshat]] në [[Komuna Petrelë|komunën Petrelë]] në [[rrethin e Tiranës]] të [[Shqipëria|Shqipërisë]]. === Rëndësia historike === Mulleti ka një rëndësi të veçantë në historinë e Tiranës, sepse lidhet me '''[[Sulejman Pashë Bargjini|Sulejman Pashë Bargjinin]]''', figurën që lidhet me themelimin e Tiranës si qendër urbane në vitin '''[[1614]]'''. Sipas Bashkisë Tiranë, Sulejman Pashë Bargjini ishte një feudal i pasur nga fshati Mullet dhe në vitin 1614 ndërtoi në zonën e Tiranës një '''[[xhami]], [[Hamami|hamam]], furrë buke dhe han''', të cilat u bënë bërthama e qytetit të ardhshëm.<ref>{{Cite web |last=Telegraf |first=Gazeta |date=2025-11-11 |title=Feti Zeneli: Historia e mulletit nga Sulejman Pashë Bargjini tek Fadil Teqja |url=https://telegraf.al/speciale/feti-zeneli-historia-e-mulletit-nga-sulejman-pashe-bargjini-tek-fadil-teqja/ |access-date=2026-08-17 |website=Gazeta Telegraf |language=sq}}</ref><!-- == Gjeografia == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Demografia == --> == Shih edhe == {{Komuna Petrelë}} {{SQ-Administrata-Cung}} [[Kategoria:Fshatra në Shqipëri]] [[Kategoria:Fshatra në Qarkun e Tiranës]] [[Kategoria:Vendbanime në Shqipëri]] 1u7tid3sxicha6oalmrbn7w168uipzl 10 104095 3026321 961222 2026-08-17T14:33:54Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Rivers of Albania (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026321 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Rivers of Albania | title = [[Lista e lumenjve të Shqipërisë|Rivers of Albania]] {{flagicon|ALB|size=17px}} | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = | groupstyle = | group1 = [[Deti Adriatik|Adriatic Sea]] | list1 = {{Navbox |subgroup | group1 = [[Lumi i Bunës|Buna]] | list1 = * [[Lumi i Cemit|Cem]] | group2 = [[Lumi i Drinit|Drin]] | list2 = * [[Drini i Zi|Black Drin]] * [[Lumi Lumë|Luma]] * [[Bushtrica]] * [[Drini i Bardhë|White Drin]] * [[Lumi i Fanit|Fan]] * [[Lumi i Valbonës|Valbona]] ** [[Lumi i Gashit|Gashi]] * [[Lumi i Shalës|Shala]] * [[Lumi i Kirit|Kir]] | group3 = [[Lumi i Matit|Mat]] | list3 = * Zalli i Bulqizës * Urakë * Lusë * Xibri * Flim | group4 = [[Lumi i Ishmit|Ishëm]] | list4 = * Gjola ** Tiranë *** [[Përroi i Lanës|Lana]] *** Zall Bastar ** Tërkuzë * Zezë | group5 = [[Lumi i Erzenit|Erzen]] | list5 = * Zhëllimë * Korrë * Murdhar * Pezë * Zalli | group6 = [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] | list6 = * Gostimë * Rrapun * Kutërman * Holta * Zalli i Oparit * Dardhë * Qarrishtë }} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 41iny33gt7obaic59sarnb21xktt3jv 3026366 3026321 2026-08-17T16:45:21Z Smallem 126080 Ndreqje e parametrit name për lidhjet V·T·E përmes Claude AI 3026366 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Lumenj në Shqipëri | title = [[Lista e lumenjve të Shqipërisë|Rivers of Albania]] {{flagicon|ALB|size=17px}} | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = | groupstyle = | group1 = [[Deti Adriatik|Adriatic Sea]] | list1 = {{Navbox |subgroup | group1 = [[Lumi i Bunës|Buna]] | list1 = * [[Lumi i Cemit|Cem]] | group2 = [[Lumi i Drinit|Drin]] | list2 = * [[Drini i Zi|Black Drin]] * [[Lumi Lumë|Luma]] * [[Bushtrica]] * [[Drini i Bardhë|White Drin]] * [[Lumi i Fanit|Fan]] * [[Lumi i Valbonës|Valbona]] ** [[Lumi i Gashit|Gashi]] * [[Lumi i Shalës|Shala]] * [[Lumi i Kirit|Kir]] | group3 = [[Lumi i Matit|Mat]] | list3 = * Zalli i Bulqizës * Urakë * Lusë * Xibri * Flim | group4 = [[Lumi i Ishmit|Ishëm]] | list4 = * Gjola ** Tiranë *** [[Përroi i Lanës|Lana]] *** Zall Bastar ** Tërkuzë * Zezë | group5 = [[Lumi i Erzenit|Erzen]] | list5 = * Zhëllimë * Korrë * Murdhar * Pezë * Zalli | group6 = [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] | list6 = * Gostimë * Rrapun * Kutërman * Holta * Zalli i Oparit * Dardhë * Qarrishtë }} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> t6fba29tu17bxfq809zdgtx0hhv4x52 3026471 3026366 2026-08-17T20:53:32Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Lumenj në Shqipëri]] te [[Stampa:Rivers of Albania]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026366 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Lumenj në Shqipëri | title = [[Lista e lumenjve të Shqipërisë|Rivers of Albania]] {{flagicon|ALB|size=17px}} | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = | groupstyle = | group1 = [[Deti Adriatik|Adriatic Sea]] | list1 = {{Navbox |subgroup | group1 = [[Lumi i Bunës|Buna]] | list1 = * [[Lumi i Cemit|Cem]] | group2 = [[Lumi i Drinit|Drin]] | list2 = * [[Drini i Zi|Black Drin]] * [[Lumi Lumë|Luma]] * [[Bushtrica]] * [[Drini i Bardhë|White Drin]] * [[Lumi i Fanit|Fan]] * [[Lumi i Valbonës|Valbona]] ** [[Lumi i Gashit|Gashi]] * [[Lumi i Shalës|Shala]] * [[Lumi i Kirit|Kir]] | group3 = [[Lumi i Matit|Mat]] | list3 = * Zalli i Bulqizës * Urakë * Lusë * Xibri * Flim | group4 = [[Lumi i Ishmit|Ishëm]] | list4 = * Gjola ** Tiranë *** [[Përroi i Lanës|Lana]] *** Zall Bastar ** Tërkuzë * Zezë | group5 = [[Lumi i Erzenit|Erzen]] | list5 = * Zhëllimë * Korrë * Murdhar * Pezë * Zalli | group6 = [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] | list6 = * Gostimë * Rrapun * Kutërman * Holta * Zalli i Oparit * Dardhë * Qarrishtë }} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> t6fba29tu17bxfq809zdgtx0hhv4x52 3026497 3026471 2026-08-17T20:54:10Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026497 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Rivers of Albania | title = [[Lista e lumenjve të Shqipërisë|Rivers of Albania]] {{flagicon|ALB|size=17px}} | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | image = | titlestyle = | groupstyle = | group1 = [[Deti Adriatik|Adriatic Sea]] | list1 = {{Navbox |subgroup | group1 = [[Lumi i Bunës|Buna]] | list1 = * [[Lumi i Cemit|Cem]] | group2 = [[Lumi i Drinit|Drin]] | list2 = * [[Drini i Zi|Black Drin]] * [[Lumi Lumë|Luma]] * [[Bushtrica]] * [[Drini i Bardhë|White Drin]] * [[Lumi i Fanit|Fan]] * [[Lumi i Valbonës|Valbona]] ** [[Lumi i Gashit|Gashi]] * [[Lumi i Shalës|Shala]] * [[Lumi i Kirit|Kir]] | group3 = [[Lumi i Matit|Mat]] | list3 = * Zalli i Bulqizës * Urakë * Lusë * Xibri * Flim | group4 = [[Lumi i Ishmit|Ishëm]] | list4 = * Gjola ** Tiranë *** [[Përroi i Lanës|Lana]] *** Zall Bastar ** Tërkuzë * Zezë | group5 = [[Lumi i Erzenit|Erzen]] | list5 = * Zhëllimë * Korrë * Murdhar * Pezë * Zalli | group6 = [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] | list6 = * Gostimë * Rrapun * Kutërman * Holta * Zalli i Oparit * Dardhë * Qarrishtë }} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 41iny33gt7obaic59sarnb21xktt3jv 10 104132 3026646 1347602 2026-08-18T09:22:06Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026646 wikitext text/x-wiki {| style="border:{{{trashësia_kornizës|2}}}px solid {{{ngjyra|silver}}}; background: {{{sfondi|white}}};float:center; width:100%;color:inherit" | Style="width:20%; text-align:center" | {{#if:{{{paraardhësi_përshkrim|}}}|{{{paraardhësi_përshkrim}}}|Paraardhësi}}<br />{{{paraardhësi|}}} | width="10%" | {{#if:{{{emblema|}}}|[[Skeda:{{{emblema}}}|{{{madhësia|35}}}px|center]]}} | Style="width:30%; text-align:center" | {{#if:{{{titulli_udhëheqësi|}}}|{{{titulli_udhëheqësi|}}}<br />}}{{{Udhëheqësi|{{PAGENAME}}}}}{{#if:{{{vitet|}}}|<br />{{{vitet|}}}}} | width="10%" | {{#if:{{{emblema|}}}|[[Skeda:{{{emblema}}}|{{{madhësia|35}}}px|center]]}} | Style="width:20%; text-align:center" | {{#if:{{{pasardhësi_përshkrim|}}}|{{{pasardhësi_përshkrim}}}|Pasardhësi}}<br />{{{pasardhësi|}}} |}<noinclude>{{Dokumentacion}}</noinclude> gvdzv1aapzl8djf87yad68cd2cyl2de 10 104445 3026297 1831198 2026-08-17T14:11:31Z Smallem 126080 Parusim strukturor me enwiki (Lakes of Albania) + night-mode përmes Claude AI 3026297 wikitext text/x-wiki {{Navbox | listclass = hlist | state = {{{state|autocollapse}}} |name = Liqene në Shqipëri |title = [[Lista e liqeneve në Shqipëri|{{color|white|Liqene në Shqipëri}}]] |list1 = [[Laguna e Karavastasë]] &middot; [[Liqeni i Butrintit]] &middot; [[Liqeni i Fierzës]] &middot; [[Liqeni i Ohrit]] &middot; [[Liqeni i Prespës]] &middot; [[Liqeni i Prespës së Vogël]] &middot; [[Liqeni i Shkodrës]] &middot; [[Liqenet e Belshit]] &middot; [[Liqenet e Lurës]] &middot; [[Liqeni i Shkopetit]] }} rnwhst1v1y6ah3fu9h135ouq3k02axo 3026300 3026297 2026-08-17T14:15:56Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Lakes of Albania (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026300 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lakes of Albania |title = [[Lista e liqeneve të Shqipërisë|Lakes of Albania]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = |group1 = Natural lakes |list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Tectonic | list1 = * [[Liqeni i Ohrit|Ohrid]] * [[Liqeni i Shkodrës|Shkodër]] * [[Liqeni i Prespës|Prespa]] * [[Liqeni i Prespës së Vogël|Small Prespa]] * [[Lake Butrint|Butrint]] | group2 = Glacial | list2 = * [[Liqenet e Lurës|Lura]] * [[Lake Sopa|Sopa]] * [[Lake Gramë|Gramë]] * [[Great Lake of Buni Jezerce|Great Lake of Jezerca]] * [[Lake Dash|Dashi]] * [[Liqenet akullnajore të Sylbicës|Sylbica]] * [[Lakes of Shebenik|Shebenik]] * [[Lakes of valamara|Valamara]] }} | group2 = Artificiale | list2 = * [[Liqeni i Bovillës|Bovilla]] * [[Liqeni i Fierzës|Fierza]] * [[Liqeni i Komanit|Komani]] * [[Lake Vau i Dejës|Vau i Dejës]] * [[Lake Ulëz|Ulëza]] * [[Lake Shkopet|Shkopeti]] | group3 = Urban Tirana | list3 = * [[Parku i Tiranës|Tirana]] * [[Liqeni i Farkës|Farka]] | below= {{portal-inline|size=small|Lakes}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> miga1g1j6pabo6k8rz2d3k5d2i3s50w 3026362 3026300 2026-08-17T16:45:18Z Smallem 126080 Kthim te përmbajtja origjinale shqip (porti i enwiki shtoi lidhje të kuqe) + bashkëvendosje ngjyrash përmes Claude AI 3026362 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Liqene në Shqipëri |title = [[Lista e liqeneve në Shqipëri|{{color|white|Liqene në Shqipëri}}]] |titlestyle = background:#0080FF;color:#fff |list1 = [[Laguna e Karavastasë]] &middot; [[Liqeni i Butrintit]] &middot; [[Liqeni i Fierzës]] &middot; [[Liqeni i Ohrit]] &middot; [[Liqeni i Prespës]] &middot; [[Liqeni i Prespës së Vogël]] &middot; [[Liqeni i Shkodrës]] &middot; [[Liqenet e Belshit]] &middot; [[Liqenet e Lurës]] &middot; [[Liqeni i Shkopetit]] }} hsa4iv30jg7cc17bhjusgewz6tlmpth 3026403 3026362 2026-08-17T20:19:09Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Lakes of Albania — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026403 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Liqene në Shqipëri |title = [[Lista e liqeneve të Shqipërisë|Liqene në Shqipëri]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = |group1 = Natural lakes |list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Tectonic | list1 = * [[Liqeni i Ohrit|Ohrid]] * [[Liqeni i Shkodrës|Shkodër]] * [[Liqeni i Prespës|Prespa]] * [[Liqeni i Prespës së Vogël|Small Prespa]] * [[Liqeni i Butrint|Butrint]] | group2 = Glacial | list2 = * [[Liqenet e Lurës|Lura]] * [[Liqeni i Sopa|Sopa]] * [[Liqeni i Gramë|Gramë]] * [[Liqeni i Madh i Buni Jezerce|Great Lake of Jezerca]] * [[Liqeni i Dash|Dashi]] * [[Liqenet akullnajore të Sylbicës|Sylbica]] * [[Liqenet e Shebenik|Shebenik]] * [[Liqenet e Valamara|Valamara]] }} | group2 = Artificial | list2 = * [[Liqeni i Bovillës|Bovilla]] * [[Liqeni i Fierzës|Fierza]] * [[Liqeni i Komanit|Komani]] * [[Liqeni i Vau i Dejës|Vau i Dejës]] * [[Liqeni i Ulëz|Ulëza]] * [[Liqeni i Shkopet|Shkopeti]] | group3 = Urban Tirana | list3 = * [[Parku i Tiranës|Tirana]] * [[Liqeni i Farkës|Farka]] | below= {{portal-inline|size=small|Lakes}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> towuqenaalzz43o4qy3o3woxrsgg1y1 3026475 3026403 2026-08-17T20:53:45Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Liqene në Shqipëri]] te [[Stampa:Lakes of Albania]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026403 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Liqene në Shqipëri |title = [[Lista e liqeneve të Shqipërisë|Liqene në Shqipëri]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = |group1 = Natural lakes |list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Tectonic | list1 = * [[Liqeni i Ohrit|Ohrid]] * [[Liqeni i Shkodrës|Shkodër]] * [[Liqeni i Prespës|Prespa]] * [[Liqeni i Prespës së Vogël|Small Prespa]] * [[Liqeni i Butrint|Butrint]] | group2 = Glacial | list2 = * [[Liqenet e Lurës|Lura]] * [[Liqeni i Sopa|Sopa]] * [[Liqeni i Gramë|Gramë]] * [[Liqeni i Madh i Buni Jezerce|Great Lake of Jezerca]] * [[Liqeni i Dash|Dashi]] * [[Liqenet akullnajore të Sylbicës|Sylbica]] * [[Liqenet e Shebenik|Shebenik]] * [[Liqenet e Valamara|Valamara]] }} | group2 = Artificial | list2 = * [[Liqeni i Bovillës|Bovilla]] * [[Liqeni i Fierzës|Fierza]] * [[Liqeni i Komanit|Komani]] * [[Liqeni i Vau i Dejës|Vau i Dejës]] * [[Liqeni i Ulëz|Ulëza]] * [[Liqeni i Shkopet|Shkopeti]] | group3 = Urban Tirana | list3 = * [[Parku i Tiranës|Tirana]] * [[Liqeni i Farkës|Farka]] | below= {{portal-inline|size=small|Lakes}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> towuqenaalzz43o4qy3o3woxrsgg1y1 3026499 3026475 2026-08-17T20:54:12Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026499 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Lakes of Albania |title = [[Lista e liqeneve të Shqipërisë|Liqene në Shqipëri]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = |group1 = Natural lakes |list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = Tectonic | list1 = * [[Liqeni i Ohrit|Ohrid]] * [[Liqeni i Shkodrës|Shkodër]] * [[Liqeni i Prespës|Prespa]] * [[Liqeni i Prespës së Vogël|Small Prespa]] * [[Liqeni i Butrint|Butrint]] | group2 = Glacial | list2 = * [[Liqenet e Lurës|Lura]] * [[Liqeni i Sopa|Sopa]] * [[Liqeni i Gramë|Gramë]] * [[Liqeni i Madh i Buni Jezerce|Great Lake of Jezerca]] * [[Liqeni i Dash|Dashi]] * [[Liqenet akullnajore të Sylbicës|Sylbica]] * [[Liqenet e Shebenik|Shebenik]] * [[Liqenet e Valamara|Valamara]] }} | group2 = Artificial | list2 = * [[Liqeni i Bovillës|Bovilla]] * [[Liqeni i Fierzës|Fierza]] * [[Liqeni i Komanit|Komani]] * [[Liqeni i Vau i Dejës|Vau i Dejës]] * [[Liqeni i Ulëz|Ulëza]] * [[Liqeni i Shkopet|Shkopeti]] | group3 = Urban Tirana | list3 = * [[Parku i Tiranës|Tirana]] * [[Liqeni i Farkës|Farka]] | below= {{portal-inline|size=small|Lakes}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> agj2njiifumvfkvlrb2jev9mg83g8mz 10 104581 3026350 2521790 2026-08-17T16:23:22Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Timeline of Pericles' life (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026350 wikitext text/x-wiki {{sidebar | name = Timeline of Pericles' life | title = Timeline of Pericles' life ({{Circa|495}}–429 BC) | class = collapsible <includeonly>collapsed</includeonly> | style = width: 390px | titlestyle = font-size:110%;background:#ddddff;color:#000; | content1 = <timeline> ImageSize = width:390 height:1200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:10 DateFormat = yyyy TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy Period = from:425 till:500 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:5 start:430 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:425 Colors = id:gray value:gray(0.7) id:lightsteelblue value:rgb(0.418, 0.609, 0.800) Define $dx = 20 # shift text to right side of bar PlotData = bar:event width:20 color:gray shift:($dx,-4) from:start till:end color:lightsteelblue mark:(line,white) at:495 text:495 BC Born in Athens at:470 text:470 BC Entering politics at:472 text:472 BC Pericles produces Aeschylus's Persians at:463 text:463 BC Prosecuting Cimon at:461 text:461 BC Leading the Democratic Party—Cimon's ostracism at:454 text:454 BC Leading first military expedition in Sicyon and Acarnania at:451 text:451 BC Introduces Citizenship Law at:448 text:448 BC Leading the Athenian forces in the battle of Delphi at:447 text:447 BC Expelling the barbarians from Gallipoli at:445 text:445 BC Prompting the ratification of the Thirty Years' Treaty at:443 text:443 BC Elected Strategos at:444 text:442 BC Propelling the ostracism of Thucydides from:444 till:430 text:Being the unchallengeable ruler of Athens (444–430 BC) at:440 text:440 BC Leading the Athenian navy in the Samian War at:438 text:438 BC Besieging Byzantium at:432 text:432 BC Persecuted along with Aspasia, Phidias and Anaxagoras at:431 text:431 BC Invading Megara (beginning of the Peloponnesian War) at:430 text:430 BC Not reelected general after Attica's pillage at:429 text:429 BC Reelected general—dies after his sons' deaths TextData = tabs:(25-left) pos:(100,710) fontsize:6 text:" " </timeline> }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 9835pmj1hgbm5wk1t53f4k2440s59cx 3026357 3026350 2026-08-17T16:42:18Z Smallem 126080 Kthim i përmbajtjes shqip + kalim nga Navbox vertical në Sidebar (metodologjia e enwiki) përmes Claude AI 3026357 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Jeta e Perikliut | navbar = | textalign = | align = | width = 420px | title = Jeta e Perikliut (495 – 429 pr.K) | style = | list1 = <timeline> ImageSize = width:410 height:1200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:10 DateFormat = yyyy TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy Period = from:425 till:500 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:5 start:430 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:425 Colors = id:gray value:gray(0.7) id:lightsteelblue value:rgb(0.418, 0.609, 0.800) Define $dx = 20 # shift text to right side of bar PlotData = bar:event width:20 color:gray shift:($dx,-4) from:start till:end color:lightsteelblue mark:(line,white) at:495 text:495 pr.K - Lindur në Athinë at:470 text:470 pr.K - Hyn në politikë at:463 text:463 pr.K - Ndjek penalisht Kimonin at:461 text:461 pr.K - Drejton Partinë Demokratike - ostrakizmi i Kimonit at:454 text:454 pr.K - Drejtimi i ekspeditës së parë ushtarake në Sikion dhe Akarnani at:448 text:448 pr.K - Drejton ushtrinë athinase në betejën e Delfit at:447 text:447 pr.K - Largon barbarët nga Galipoli at:445 text:445 pr.K - Nxit ratifikimin e Traktatit Tridhjetë Vjeçar at:444 text:442 pr.K - Nxit ostrakizmin e Tuqididit from:444 till:430 text:Lider i padiskutueshëm i Athinës (444 pr.K - 430 pr.K) at:440 text:440 pr.K - Drejton flotën athinase në Luftën Samiane at:438 text:438 pr.K - Rrethon Bizantin at:432 text:432 pr.K - Persekutohet bashkë me Aspasian, Fidiasin dhe Anaksagorën at:431 text:431 pr.K - Pushton Megarën (fillimi i luftës së Peloponezit) at:430 text:430 pr.K - Nuk rizgjidhet gjeneral pas plaçkitjes së Atikës at:429 text:429 pr.K - Rizgjidhet gjeneral - Vdes pas vdekjes së djemve të tij TextData = tabs:(25-left) pos:(100,710) fontsize:6 text:" " </timeline> }}<noinclude>[[Kategoria:History timeline templates|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 8xg7otrn1vczuhu1ecxzbb0fm6wr9e8 3026473 3026357 2026-08-17T20:53:45Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Jeta e Perikliut]] te [[Stampa:Timeline of Pericles' life]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026357 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Jeta e Perikliut | navbar = | textalign = | align = | width = 420px | title = Jeta e Perikliut (495 – 429 pr.K) | style = | list1 = <timeline> ImageSize = width:410 height:1200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:10 DateFormat = yyyy TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy Period = from:425 till:500 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:5 start:430 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:425 Colors = id:gray value:gray(0.7) id:lightsteelblue value:rgb(0.418, 0.609, 0.800) Define $dx = 20 # shift text to right side of bar PlotData = bar:event width:20 color:gray shift:($dx,-4) from:start till:end color:lightsteelblue mark:(line,white) at:495 text:495 pr.K - Lindur në Athinë at:470 text:470 pr.K - Hyn në politikë at:463 text:463 pr.K - Ndjek penalisht Kimonin at:461 text:461 pr.K - Drejton Partinë Demokratike - ostrakizmi i Kimonit at:454 text:454 pr.K - Drejtimi i ekspeditës së parë ushtarake në Sikion dhe Akarnani at:448 text:448 pr.K - Drejton ushtrinë athinase në betejën e Delfit at:447 text:447 pr.K - Largon barbarët nga Galipoli at:445 text:445 pr.K - Nxit ratifikimin e Traktatit Tridhjetë Vjeçar at:444 text:442 pr.K - Nxit ostrakizmin e Tuqididit from:444 till:430 text:Lider i padiskutueshëm i Athinës (444 pr.K - 430 pr.K) at:440 text:440 pr.K - Drejton flotën athinase në Luftën Samiane at:438 text:438 pr.K - Rrethon Bizantin at:432 text:432 pr.K - Persekutohet bashkë me Aspasian, Fidiasin dhe Anaksagorën at:431 text:431 pr.K - Pushton Megarën (fillimi i luftës së Peloponezit) at:430 text:430 pr.K - Nuk rizgjidhet gjeneral pas plaçkitjes së Atikës at:429 text:429 pr.K - Rizgjidhet gjeneral - Vdes pas vdekjes së djemve të tij TextData = tabs:(25-left) pos:(100,710) fontsize:6 text:" " </timeline> }}<noinclude>[[Kategoria:History timeline templates|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 8xg7otrn1vczuhu1ecxzbb0fm6wr9e8 3026498 3026473 2026-08-17T20:54:11Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026498 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Timeline of Pericles' life | navbar = | textalign = | align = | width = 420px | title = Jeta e Perikliut (495 – 429 pr.K) | style = | list1 = <timeline> ImageSize = width:410 height:1200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:10 DateFormat = yyyy TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy Period = from:425 till:500 AlignBars = early ScaleMajor = unit:year increment:5 start:430 ScaleMinor = unit:year increment:1 start:425 Colors = id:gray value:gray(0.7) id:lightsteelblue value:rgb(0.418, 0.609, 0.800) Define $dx = 20 # shift text to right side of bar PlotData = bar:event width:20 color:gray shift:($dx,-4) from:start till:end color:lightsteelblue mark:(line,white) at:495 text:495 pr.K - Lindur në Athinë at:470 text:470 pr.K - Hyn në politikë at:463 text:463 pr.K - Ndjek penalisht Kimonin at:461 text:461 pr.K - Drejton Partinë Demokratike - ostrakizmi i Kimonit at:454 text:454 pr.K - Drejtimi i ekspeditës së parë ushtarake në Sikion dhe Akarnani at:448 text:448 pr.K - Drejton ushtrinë athinase në betejën e Delfit at:447 text:447 pr.K - Largon barbarët nga Galipoli at:445 text:445 pr.K - Nxit ratifikimin e Traktatit Tridhjetë Vjeçar at:444 text:442 pr.K - Nxit ostrakizmin e Tuqididit from:444 till:430 text:Lider i padiskutueshëm i Athinës (444 pr.K - 430 pr.K) at:440 text:440 pr.K - Drejton flotën athinase në Luftën Samiane at:438 text:438 pr.K - Rrethon Bizantin at:432 text:432 pr.K - Persekutohet bashkë me Aspasian, Fidiasin dhe Anaksagorën at:431 text:431 pr.K - Pushton Megarën (fillimi i luftës së Peloponezit) at:430 text:430 pr.K - Nuk rizgjidhet gjeneral pas plaçkitjes së Atikës at:429 text:429 pr.K - Rizgjidhet gjeneral - Vdes pas vdekjes së djemve të tij TextData = tabs:(25-left) pos:(100,710) fontsize:6 text:" " </timeline> }}<noinclude>[[Kategoria:History timeline templates|{{PAGENAME}}]]</noinclude> gopekan0dop9z720l8ak4oqnp6vlmi9 10 106189 3026408 989440 2026-08-17T20:21:13Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026408 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Qarku Bacău/preload |state = |titlestyle = background:#ccccff;color:inherit |title = [[Skeda:Flag of Romania.svg|30px|Bandiera della Romania]] '''Ndarja administrative e [[Qarku Bacău|qarkut Bacău]]''' |groupstyle = {{{groupstyle|}}} |liststyle = padding:0.05em 0; line-height:1.8em; |image = [[Skeda:Actual Bacau county CoA.png|100px|right]] |group1 = Bashki |list1 = [[Bacău]]{{·}} [[Moineşti]]{{·}} [[Oneşti]] |group2 = Qytete |list2 = [[Buhuşi]]{{·}} [[Comăneşti (Bacău)|Comăneşti]]{{·}} [[Dărmăneşti (Bacău)|Dărmăneşti]]{{·}} [[Slănic Moldova]]{{·}} [[Târgu Ocna]] |group3 = Komuna |list3 = [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Agăş&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Ardeoani&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Asău&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Balcani_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Bârsăneşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Bereşti-Bistriţa&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Bereşti-Tazlău&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Berzunţi&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Blăgeşti_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Bogdăneşti_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Brusturoasa&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Buciumi_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Buhoci&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Caşin&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Căiuţi&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Cleja&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Coloneşti_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Corbasca&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Coţofăneşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Dămieneşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Dealu_Morii&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Dofteana&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Faraoani&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Filipeni_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Filipeşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Gârleni&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Găiceana&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Ghimeş-Făget&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Gioseni&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Glăvăneşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Gura_Văii&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Helegiu&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Hemeiuş&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Horgeşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Huruieşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Iteşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Izvoru_Berheciului&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Letea_Veche&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Lipova_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Livezi_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Luizi-Călugăra&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Măgireşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Măgura_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mănăstirea_Caşin&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mărgineni_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Motoşeni&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Negri_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Nicolae_Bălcescu_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Odobeşti_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Oituz&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Onceşti_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Orbeni&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Palanca_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Parava&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Parincea&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Pânceşti_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Pârgăreşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Pârjol&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Plopana&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Podu_Turcului&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Poduri_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Prăjeşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Racova&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Răcăciuni&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_ [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Răchitoasa&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Roşiori_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Sascut&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Sănduleni&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Sărata&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Săuceşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Scorţeni_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Secuieni_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Solonţ&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Stănişeşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Strugari&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Ştefan_cel_Mare_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Tamaşi&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Târgu_Trotuş&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Tătărăşti&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Traian_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Ungureni_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Urecheşti_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Valea_Seacă_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Vultureni_(Bacău)&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău]{{•}}_[http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Zemeş&action=edit&section=new&preload=Stampa:KomunënëRumani/Bacău] }} j2qa69izm8krr2p40rhmlsi4igi5rxv 10 107238 3026399 1007130 2026-08-17T20:07:46Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color:inherit në fund të style (vlera e sfondit është thirrje stampe) përmes Claude AI 3026399 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Infobox album |</noinclude><tr style="text-align:center;"> <th style="background:{{Template:Infobox album/color|{{{Type|}}}}};color:inherit" colspan="3">[[Këngët]] prej ''{{{Name}}}''</th> </tr> <tr style="text-align:left; vertical-align:top; line-height:11px;"> <td style="font-size:90%;" colspan="3">{{#if: {{{Single 1|}}}{{{single 1|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 1|}}}{{{single 1|}}}"</span>{{#if: {{{Single 1 date|}}}{{{single 1 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 1 date|}}}{{{single 1 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 2|}}}{{{single 2|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 2|}}}{{{single 2|}}}"</span>{{#if: {{{Single 2 date|}}}{{{single 2 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 2 date|}}}{{{single 2 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 3|}}}{{{single 3|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 3|}}}{{{single 3|}}}"</span>{{#if: {{{Single 3 date|}}}{{{single 3 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 3 date|}}}{{{single 3 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 4|}}}{{{single 4|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 4|}}}{{{single 4|}}}"</span>{{#if: {{{Single 4 date|}}}{{{single 4 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 4 date|}}}{{{single 4 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 5|}}}{{{single 5|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 5|}}}{{{single 5|}}}"</span>{{#if: {{{Single 5 date|}}}{{{single 5 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 5 date|}}}{{{single 5 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 6|}}}{{{single 6|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 6|}}}{{{single 6|}}}"</span>{{#if: {{{Single 6 date|}}}{{{single 6 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 6 date|}}}{{{single 6 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 7|}}}{{{single 7|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 7|}}}{{{single 7|}}}"</span>{{#if: {{{Single 7 date|}}}{{{single 7 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 7 date|}}}{{{single 7 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 8|}}}{{{single 8|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 8|}}}{{{single 8|}}}"</span>{{#if: {{{Single 8 date|}}}{{{single 8 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 8 date|}}}{{{single 8 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 9|}}}{{{single 9|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 9|}}}{{{single 9|}}}"</span>{{#if: {{{Single 9 date|}}}{{{single 9 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 9 date|}}}{{{single 9 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 10|}}}{{{single 10|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 10|}}}{{{single 10|}}}"</span>{{#if: {{{Single 10 date|}}}{{{single 10 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 10 date|}}}{{{single 10 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 11|}}}{{{single 11|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 11|}}}{{{single 11|}}}"</span>{{#if: {{{Single 11 date|}}}{{{single 11 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 11 date|}}}{{{single 11 date|}}}}}</span>}}{{#if: {{{Single 12|}}}{{{single 12|}}} |# <span class="item"><span class="fn" style="font-size:110%">"{{{Single 12|}}}{{{single 12|}}}"</span>{{#if: {{{Single 12 date|}}}{{{single 12 date|}}} |<br />Lëshuar më: {{{Single 12 date|}}}{{{single 12 date|}}}}}</span>}}</td> </tr><noinclude> }} {{Documentation}} </noinclude> nyte3dzxgxcww6gj2wocrwuvn1axo41 0 108612 3026447 3018978 2026-08-17T20:51:07Z Smallem 126080 Migrim nga ESCinfobox te {{Infobox Song Contest}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026447 wikitext text/x-wiki {{Infobox Song Contest |name = Festivali Evropian i Këngës për fëmijë 2011 |year = 2011 |theme = '''''Reach for the top!''''' |logo = [[Skeda:Jesc 2011.png|300px]] |final = 3 dhjetor, 2011 |presenters = |exsupervisor = |organiser = {{flagicon|Armenia}} ARMTV |venue = Salla e Koncerteve dhe Sporteve "Karen Demirchyan" |winner = |vote = Ç'do votues nga ç'do shtet i cili do votoj përmes telefonit apo mesazheve do ti llogaritet 50 % që do me thënë nga votat e ç'do votuesi çdo shtet do i jep nga 1 deri në 12 pikë. Për dallim nga vitet tjera këtë vit 50 % e pikëve jep televotimi dhe 50 % juria. Ç'do shtet merr 12 pikë në fillim të votimit |entries= 13 |debut = - |return = {{BUL}} |withdraw = {{MLT}}<br />{{SER}} |interval = |opening = | con = Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë | pre = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2010|◄2010]] | nex = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2012|2012►]] }} '''Festivali Evropian i Këngës për fëmijë 2011''' ([[Gjuha angleze|ang:]] '''''Junior Eurovision Song Contest 2011''''') është edicioni i 9-të i këtij festivali. Këtë vit festivali do mbahet në [[Jerevani|Jerevan]] të [[Armenia|Armenisë]]. Këtë vit do marrin pjesë gjithsej 13 shtete, nga ta 12 janë që kanë marr pjesë vitin e kaluar, ndërsa Bullgaria kthehet sivjet pas largimit në vitin 2009 për shkak të rezultatit jo të mirë në vitin 2008. Ndërsa shtetet që nuk do marrin pjesë do jenë Serbia dhe Malta për shkak të kushteve financiare. == Finalja == Finalja do jetë nata e vetme për zgjedhjen e fituesit të këtij festivali. Për ta bërë një gjë të tillë, ç'do shtet do votoj sipas mënyrës së vjetër të Eurovizionit duke dhënë pikët nga 1 deri 12. Gjithashtu sikur 5 vitet e kaluara në fillim të votimit, ç'do shtet do marrë 12 pikë. {| class="sortable wikitable" |- style="background:#ccc;color:#000" ! Rradha ! Shteti ! Gjuha ! Artisti ! Titulli ! Përkthimi |- | 01 | {{RUS}} | [[Gjuha ruse|Rushisht]] | [[Ekaterina Ryabova]]<ref name="Rusia zgjedh Ekatarinën për në Jerevan">{{cite web|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=36823&_t=Junior+kicks+off%3A+Russia+picks+Katya+for+Yerevan|title=Junior kicks off: Russia picks Katya for Yerevan}}</ref> | "Kak Romeo i Dzhulyetta" | "Romeo dhe Xhuljeta" |- | 02 | {{LVA}} | [[Gjuha letoneze|Letonisht]] | [[Amanda Bašmakova]] | "Mēness Suns" | "Qen i hënës" |- | 03 | {{MDA}} | [[Gjuha angleze|Anglisht]] | [[Lerica]] | "No, No" | "Jo, Jo" |- | 04 | {{ARM}} | [[Gjuha armene|Armenisht]], [[Gjuha angleze|Anglisht]] | [[Dalita]] | "Welcome to Armenia" | "Mirësevini në Armeni" |- | 05 | {{BUL}} | [[Gjuha bullgare|Bullgarisht]] | [[Ivan Ivanov]]<ref name="Ivani përfaqëson Bullgarinë">{{cite web|url=http://escdaily.com/articles/23601|title=Breaking news: Ivan to represent Bulgaria in Yerevan|publisher=escdaily.com|accessdate=2 tetor 2011}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> | "Supergeroy" (Супергерой) | "Superhero" |- | 06 | {{LIT}} | [[Gjuha lituane|Lituanisht]] | [[Paulina Skrabytė]]<ref name="Lituania 2011">{{cite web|url=http://esckaz.com/jesc/2011/lit.htm|title=Paulina Skrabytė (Lithuania)}}</ref> | "Debesys" | "Clouds" |- | 07 | {{UKR}} | [[Gjuha ukrainase|Ukrainisht]], [[Gjuha angleze|Anglisht]] | [[Kristall]]<ref name="Kristall përfaqëson Ukrainën në Evropë">{{cite web|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=37553&_t=Kristall+will+represent+Ukraine+in+%22Evropa%22|title=Kristall will represent Ukraine in "Evropa"}}</ref> | "Evropa" (Европа) | - |- | 08 | {{MKD}} | [[Gjuha maqedone|Maqedonisht]] | [[Dorijan Dlaka]]<ref>{{cite web|url=http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/09/24/fyrom-decided-2011-dorijan-dlaka-to-yerevan/|title=FYR Macedionia decided 2011: Dorijan Dlaka to Yerevan|publisher=''Oikotimes''|date=24 shtator 2011|accessdate=14 tetor 2011|archive-date=2 tetor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251002131311/http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/09/24/fyrom-decided-2011-dorijan-dlaka-to-yerevan/|url-status=dead}}</ref> | "Zimi Ovoj Frak" (Жими овој фрак) | "Betohem në këtë veshje me bisht" |- | 09 | {{NED}} | [[Gjuha holandeze|Holandisht]] | [[Rachel Traets|Rachel]]<ref>{{cite web|url=http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/10/01/netherlands-decided-2011-rachel-wins/|title=Netherlands decided 2011: Racher wins|publisher=''Oikotimes''|date=1 tetor 2011|accessdate=14 tetor 2011|archive-date=14 shtator 2012|archive-url=https://archive.today/20120914153127/http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/10/01/netherlands-decided-2011-rachel-wins/|url-status=dead}}</ref> | "Teenager" | "Adoleshente" |- | 10 | {{BLR}} | [[Gjuha ruse|Rusisht]] | [[Lidiya Zabolotskaya]]<ref>{{cite web|url=http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/09/24/belarus-decided-2011-lida-to-yerevan/|title=Belarus decided: Lida to Yerevan|publisher=''Oikotimes''|date=24 shtator 2011|accessdate=14 tetor 2011|archive-date=2 tetor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251002131314/http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/09/24/belarus-decided-2011-lida-to-yerevan/|url-status=dead}}</ref> | "Angely Dobra" (Ангелы добра) | "Engjujt e mirësisë" |- | 11 | {{SWE}} | [[Gjuha suedeze|Suedisht]] | [[Erik Rapp]]<ref name="Erik Rapp sjunger för Sverige i Junior Eurovision 2011">{{cite web|url=http://svt.se/2.148439/1.2562868/erik_rapp_sjunger_for_sverige_i_junior_eurovision_2011?lid=puff_2562870&lpos=bild|title=Erik Rapp sjunger för Sverige i Junior Eurovision 2011 (Swedish)}}</ref> | "Faller" | "Po bie" |- | 12 | {{GEO}} | [[:en:Georgian language|Gjeorgjisht]] | CANDY<ref name="Candy win Georgian Final">{{cite web|url=http://www.junioreurovision.tv/page/blog?id=37463&_t=Group+%22Candy%22+win+Georgian+final|title=Group "Candy" win Georgian final}}</ref> | "Candy Music" | - |- | 13 | {{BEL}} | [[Gjuha holandeze|Holandisht]] |[[Femke Verschueren|Femke]]<ref>{{cite web|url=http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/10/01/belgium-decided-2011-femke-wins/|title=Belgium decided: Femke wins|publisher=''Oikotimes''|date=1 tetor 2011|accessdate=14 tetor 2011|archive-date=18 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218150519/http://www.oikotimes.com/eurovision/2011/10/01/belgium-decided-2011-femke-wins/|url-status=dead}}</ref> | "Een Kusje Meer" | "Edhe një puthje tjetër" |} == Rezultatet == {| class="wikitable sortable" |- ! Vendi ! Pikët ! Shteti ! Përfaqësuesi/Kënga |- | {{center|<big>'''1'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''2'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''3'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''4'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''5'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''6'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''7'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''8'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''9'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''10'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''11'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''12'''</big>}} | | | |- | {{center|<big>'''13'''</big>}} | | | |} == Referime == {{ref}} [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë 2011]] [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë sipas viteve]] i21qaufbecxz8ojc0qxnrabg2rbstmr 10 118360 3026639 2268069 2026-08-18T09:21:57Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026639 wikitext text/x-wiki {| cellpadding=3 cellspacing="0" style="float: right; font-size: 90%; border:1px solid #999" |colspan=4 style="background:#CCC; text-align:center;color:#000"| <big>'''{{{seriesname}}}'''</big> |- |colspan=4 style="background:#DDD; text-align:center; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"| {{#if:{{{previous|}}}|<div style="float: left">&nbsp;[[{{{previous}}}|◄]]</div>}}{{#if:{{{next|}}}|<div style="float: right">[[{{{next}}}|►]]&nbsp;</div>}}<div class="center">'''{{{series}}}'''</div> |- |{{#if:{{{image|}}} |colspan=4 style="background:{{{imagebg}}}; margin:2px;color:inherit"{{!}} [[{{#ifexist:media:{{{image}}}|File:{{{image}}}|{{{image}}}}}|center|180px]] |colspan=4 style="background:#CCC;color:#000"{{!}} |}} {| class="collapsible {{#ifeq:{{{collapse|}}}|false||collapsed}}" style="background:#f5f5f5; width:100%;color:#000" cellpadding=3 cellspacing="0" ! colspan=4 | {{#if:{{{housemates|}}}|{{{housemates|Housemates}}}|Banorët}} {{#if:{{{hm1|}}}| {{!}}- {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}'''Emri''' {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}'''Hyri''' {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}'''Doli''' {{!}} style="background:#DDD; border-bottom: 1px solid #000;color:#000"{{!}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;}} |- {{#if: {{{hm1|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5;color:#000"{{!}} {{{hm1}}} {{!}} style="background:#f5f5f5;color:#000"{{!}} {{{hm1-enter}}} {{!}} style="background:#f5f5f5;color:#000"{{!}} {{{hm1-exit}}} {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm1-stat|winner}}}}};color:inherit"{{!}} {{{hm1-veto| }}}| }} |- {{#if: {{{hm2|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm2}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm2-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm2-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm2-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm2-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm3|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm3}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm3-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm3-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm3-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm3-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm4|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm4}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm4-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm4-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm4-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm4-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm5|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm5}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm5-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm5-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm5-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm5-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm6|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm6}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm6-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm6-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm6-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit" {{!}} {{{hm6-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm7|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm7}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm7-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm7-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm7-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm7-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm8|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm8}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm8-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm8-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm8-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm8-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm9|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm9}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm9-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm9-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm9-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm9-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm10|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm10}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm10-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm10-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm10-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm10-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm11|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm11}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm11-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm11-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm11-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm11-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm12|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm12}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm12-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm12-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm12-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm12-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm13|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm13}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm13-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm13-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm13-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm13-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm14|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm14}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm14-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm14-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm14-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm14-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm15|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm15}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm15-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm15-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm15-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm15-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm16|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm16}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm16-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm16-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm16-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm16-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm17|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm17}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm17-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm17-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm17-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm17-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm18|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm18}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm18-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm18-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm18-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm18-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm19|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm19}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm19-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm19-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm19-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm19-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm20|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm20}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm20-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm20-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm20-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm20-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm21|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm21}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm21-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm21-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm21-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm21-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm22|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm22}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm22-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm22-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm22-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm22-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm23|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm23}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm23-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm23-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm23-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm23-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm24|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm24}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm24-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm24-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm24-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm24-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm25|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm25}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm25-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm25-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm25-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm25-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm26|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm26}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm26-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm26-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm26-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm26-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm27|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm27}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm27-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm27-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm27-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm27-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm28|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm28}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm28-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm28-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm28-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm28-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm29|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm29}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm29-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm29-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm29-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm30-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm30|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm30}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm30-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm30-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm30-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm30-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm31|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm31}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm31-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm31-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm31-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm31-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm32|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm32}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm32-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm32-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm32-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm32-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm33|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm33}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm33-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm33-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm33-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm33-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm34|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm34}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm34-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm34-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm34-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm34-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm35|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm35}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm35-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm35-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm35-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm35-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm36|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm36}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm36-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm36-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm36-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm36-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm37|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm37}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm37-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm37-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm37-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm37-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm38|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm38}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm38-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm38-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm38-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm38-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm39|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm39}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm39-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm39-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm39-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm39-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm40|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm40}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm40-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm40-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm40-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm40-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm41|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm41}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm41-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm41-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm41-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm41-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm42|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm42}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm42-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm42-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm42-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm42-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm43|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm43}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm43-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm43-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm43-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm43-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm44|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm44}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm44-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm44-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm44-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm44-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm45|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm45}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm45-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm45-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm45-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm45-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm46|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm46}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm46-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm46-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm46-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm46-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm47|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm47}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm47-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm47-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm47-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm47-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{#if: {{{hm48|}}} | {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm48}}} {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm48-enter}}}&nbsp; {{!}} style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #aaa;color:#000" {{!}} {{{hm48-exit}}}&nbsp; {{!}} style="background:{{Big Brother endgame/color|{{{hm48-stat|none}}}}}; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{hm48-veto| }}}&nbsp;| }} |- {{!}}- {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|winner}}; text-align: center; border-top: 1px solid #000;color:inherit"{{!}} {{{legendwinner|Fituesi}}} {{!}}- {{#if: {{{legendrunner|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|runner}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendrunner}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legendthird|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|third}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendthird}}} }} {{!}}- {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|evic}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendevic|Dalë}}} {{!}}- {{#if: {{{legendwalk|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|walk}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendwalk}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legendeject|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|eject}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legendeject}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legend3|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|three}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legend3}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legend5|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|five}}; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa;color:inherit"{{!}} {{{legend5}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legend6|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|six}};color:inherit"; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa"{{!}} {{{legend6}}} }} {{!}}- {{#if: {{{legend7|}}}| {{!}}colspan=4 style="background:{{Big Brother endgame/color|seven}};color:inherit"; text-align: center; border-top: 1px solid #aaa"{{!}} {{{legend7}}} }} {{!}}- |} |} hzfajoym1ixx4alrix79dz7tsl3ca44 10 119890 3026642 2341924 2026-08-18T09:22:01Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026642 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" width="250px" |- ! colspan="2" style="background:#E30022; text-align:center;color:#fff" | '''{{PAGENAME}}''' |- {{!-}} {{#if: {{{Stema-Logo|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:3px;" {{!}} [[Skeda:{{{Stema-Logo}}}|100px]] }} |- {{!-}} {{#if: {{{Figura|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:3px;" {{!}} [[Skeda:{{{Figura}}}|250px]] }} |- {{!-}} {{#if: {{{Data e Krijimit|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Krijuar më: {{!}} {{{Data e Krijimit}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Vendodhja|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Vendodhja: {{!}} {{{Vendodhja}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Kryetar|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Kryetar: {{!}} {{{Kryetar}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Numri i anëtarëve|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Nr. i anëtarëve: {{!}} {{{Numri i anëtarëve}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Mandati|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Mandati i anëtarëve: {{!}} {{{Mandati}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Faqja zyrtare|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Faqja zyrtare: {{!}} {{{Faqja zyrtare}}} }} |- | |} <noinclude> <pre> {{Gjykatat e Shqipërisë | Stema-Logo = | Figura = | Data e Krijimit = | Vendodhja = | Kryetar = | Numri i anëtarëve = | Mandati = | Faqja zyrtare = }} </pre> alixpzilenrdv9saw543bp0pyehd7xg 4 128903 3026593 3021227 2026-08-18T08:13:30Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026593 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="border:1px solid #DF0101; background: #F2F2F2; padding:5px;color:#000"> : [[Skeda:Lock icon.png|32px|Faqja është kyçur. na vjen keq :(]] '''Kjo faqe është kyçur'''. Kjo do të thotë se nuk mund të kryen më ndryshime. <br /> ''Falenderojmë të gjithë ata që kanë postuar urime dhe urojmë të gjithë [[shqiptarët]] për [[100-Vjet Pavarësi|100-vjetorin]] e [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|pavarësisë]] së [[Shqipëria|Shqipërisë]]''. </div> <div style="margin:12px 0 0 0; background:transparent; border:1px solid #D8D8D8; vertical-align:top; color:#000; border-radius:10px; padding:10px; text-align:center;"> [[Skeda:Logo 100 vjet-pavaresi.jpg|130px|majtas|Simboli i 100-vjetorit të Pavarësisë.]] [[Skeda:Flag of Albania.svg|130px|djathtas|Flamuri i Shqipërisë]] <span style="font-size:120%">'''Bëj edhe ti një urim për [[100-Vjet Pavarësi|100-vjetorin]] e shpalljes së [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Pavarësisë]] së [[Shqipëria|Shqipërisë]]!'''</span> Uroji të gjithë bashkëatdhetarët kudo që janë në këtë ditë të veçantë. Ku ka më bukur që redaktimi yt i fundit në Wikipedia për këtë 100 vjetor të jetë një urim për shqiptarët. Gëzuar 100-vjetorin e shpalljes së Pavarësisë dhe me forca të reja në shekullin e ri! <span class="plainlinks" style="font-size:larger; font-weight:bold;">[http://sq.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:WikiProjekti_100-Vjet_Pavarësi/Urimet&action=edit&section=new&preload=Wikipedia:WikiProjekti_100-Vjet_Pavarësi/Urimet/Parangarko&preloadtitle=Vendos_titullin!&editintro=Wikipedia:WikiProjekti_100-Vjet_Pavarësi/Urimet/Njoftim Posto urimin tënd tani!]</span> <br /> (Mos shtoni urime përmes butonit redakto lart, por përmes butonit <span class="plainlinks">[http://sq.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:WikiProjekti_100-Vjet_Pavarësi/Urimet&action=edit&section=new&preload=Wikipedia:WikiProjekti_100-Vjet_Pavarësi/Urimet/Parangarko&preloadtitle=Vendos_titullin!&editintro=Wikipedia:WikiProjekti_100-Vjet_Pavarësi/Urimet/Njoftim Posto urimin tënd tani!]</span>; lexoni të gjitha udhëzimet me kujdes për të mos prishur strukturën e urimeve!) <div style="text-align:left;">Urimi i fundit u postua nga [[Përdoruesi:{{REVISIONUSER}}|{{REVISIONUSER}}]]. <div style="text-align:right;"><span style="font-size:smaller;">[[/Vandalizma|Raporto vandalizma]]</span></div></div> </div> : <span style="color:red;"> '''Kujdes'''! Fyerjet dhe përdorimi i shprehjeve banale janë rreptësisht të ndaluara. Çdokush që përdor të tilla shprehje do të pezullohet nga Wikipedia. </span> <div style="border:1px solid #848484; background:#FAFAFA; color:#2E2E2E; padding:5px;"> <span style="font-size:144%;">[[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi|<<]] [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 1|Arkivi 1]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 2|Arkivi 2]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 3|Arkivi 3]]</span> Në mënyrë që faqja e urimeve të hapet më lehtë nga shfletuesit është bërë ndarja e faqes në arkivë. Në fund të gjithë arkivët do të bashkohen në një faqe. </div> {{Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi}} <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet Shqiperi 100 vjet Pavaresi == Gezuar te gjithe shqiptareve kudo qe jan 100 vjetorin e pavaresise .....!!!!!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/217.21.154.54|217.21.154.54]] 29 nëntor 2012 12:24 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == URIME TE GJIYHE SHQIPETAREVE .GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARESISSE SHQIPERIA IME. 1912-2012 100 VJET PAVARESI <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.178|79.106.109.178]] 29 nëntor 2012 14:01 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar 100 vjetorin Shqipëri! :) == Përshëndetje të gjithëve dhe gëzuar 100 vjetorin e Pavarësisë! Urime,shpresoj që ky vit të jetë më i miri që keni përjetuar deri tani!Ju uroj gjithashtu fat,shëndet dhe mbarësi në cdo hap dhe vendim që do të merrni! Pra,ju uroj,të gjithë shqiptarëve kudo që janë: Shqipëri,Kosovë,Maqedoni,Mal të Zi dhe kudo: Ju uroj nga zemra,Gëzuar 100 vjetorin e Pavarësisë!Shijojeni gjithashtu,sepse Shqipëria mund të mbushë edhe 10000000 vjet Pavarësi,por kurrë më plot një shekull! :) == GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARESISE !GEZUAR 28 NENTORIN E BEKUAR TE SHQIPERISE ! == Nga Shkodra e Luigj Gurakuqit urojme te gjitha Trevat ku flitet shqip, Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise se Shtetit Shqiptare e Gezofshim Shqiperine Etnike!Rrofte Shqipnia , Rrofte Flamuri Shqiptar Kuq e Zi, Rrofshin Shqipet kudo ne mbare Boten! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/109.69.6.253|109.69.6.253]] 29 nëntor 2012 15:57 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar 100 Vjetorin! == I uroj Shqipërisë 100 Vjetorin e Pavarësisë!Uroj që për ne,Shqiptarët,ky të jetë fillimi i një kohe "Pa gjakderdhje dhe Paqeje mbi të gjitha"."QOFSHIN TË BASHKUAR SHQIPTARËT,KUDO QË NDODHEN!" <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.246|79.106.109.246]] 29 nëntor 2012 16:34 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin!URIME == urime gjithe shqiptarise <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.175.69.229|178.175.69.229]] 29 nëntor 2012 16:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Ju uroj tan Shqiptarve kudo qe ndodhen, gezuar 100 vjetorin e pavaresise. Ky shekull qe vjen ishalla na gjen t'bashkum. Gezuar shqipni etnike :) == Gëzuar Shqiptaria == U uroj të gjithë Shqiptarëve, ta gëzojnë Pavarësinë. Faleminderit Wikipedia për mundësinë që na dhe. Gëzuar <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.171.153.34|31.171.153.34]] 29 nëntor 2012 18:09 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URIME URIME SHQIPERIA IME :) == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/217.24.246.34|217.24.246.34]] 29 nëntor 2012 18:15 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Shqiperia ime == sot shqiperia ime bere 100 vjec !! ti nuk je njeri je e pavdekshme, e keshtu do te vazhdosh te jesh !!!! Gezuar Ditelindjen Shqiperia ime e dashur ! == Gezuar Festen Me te madhe Shqiptare Dita e Pavarsisë == Urime Festen Gjith Shqiptarve Kudo qe jane edhe Uroj qe Sa me shpejt te jemi Gjitha Trojet Shqiptare Te bashkuara ne nje Emer e ne Nje Shtet Un jam Afrim Emini e Vij nga Lugina e Presheves nga nje Lugine po thuaj se e harruar nga vllezerit tane Shqiptare e Kosovare Jam Krenar qe kam Emrin Shqiptarë <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/81.241.9.76|81.241.9.76]] 29 nëntor 2012 18:27 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 28 NENTORI == Shfrytezoj rastin tua uroj te gjithe shqiptareve 28 nentorin diten e Flamurit Kombetar!URIME!URIME!URIME!!--[[Speciale:Kontributet/37.26.66.3|37.26.66.3]] 29 nëntor 2012 18:41 (CET) [[Skeda:Tom Shtufi|parapamje|Nga Bishtazhin/Gjakov]] <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/37.26.66.3|37.26.66.3]] 29 nëntor 2012 18:41 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjetori i pavarsis == Ja uroj te gjithve 100 vjetorin e pavarsis se shqiperis urime == O Atdhe! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.29.167.142|77.29.167.142]] 29 nëntor 2012 18:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Shqipëri gezofsh perjetë, mersini == 100 vjet gjak 100 vjet shpres 1000 vjet sovranitet <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.29.167.142|77.29.167.142]] 29 nëntor 2012 18:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — AgonJakupi''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == ju uroj gezuar 100 vjetorin e pavarsise == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.219|80.78.77.219]] 29 nëntor 2012 19:27 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == gezuar 100 vjetorin o SHQIPERI == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.219|80.78.77.219]] 29 nëntor 2012 19:29 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URIME 100 VJETORI I PAVARSISË, == URIME 100 VJETORI I PAVARSISË, DASHT ALLAHU QË SHQIPTARËT TË BASHKOHET SI ME TERRITORE ASHTU EDHE ME ZEMRA--[[Përdoruesi:Jashari67|Jashari67]] ([[Përdoruesi diskutim:Jashari67|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:30 (CET) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Jashari67|Jashari67]] ([[Përdoruesi diskutim:Jashari67|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:30 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Gëzuar, gëzuar, gëzuar 100-vjetorin e pavarësisë së shtetit të madh SHQIPËTAR! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.13.139|46.99.13.139]] 29 nëntor 2012 20:09 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Urime 28 nentori dita e flamurit KUQ E ZI,urime 100 vjetori ishalla edhe 5000 tjer i bojna Edhe diqka Fuck GREECE Fuck SERBIA ALBANIAN for life <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.175.109.42|178.175.109.42]] 29 nëntor 2012 20:30 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == My Post == Urime 28 nentori dita e flamurit KUQ E ZI,urime 100 vjetori ishalla edhe 5000 tjer i bojna Edhe diqka Fuck GREECE Fuck SERBIA ALBANIAN for life <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.175.109.42|178.175.109.42]] 29 nëntor 2012 20:31 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == pavarsi == urime 100 vjetorin e Pavarsis Urime , flamuri me i bukur esht FLAMURI SHQIPETAR , FLAMURI KOMBETAR ,E GEZOFSHIM SHTETIN TE RI DHE BASHKIMIN ME KOSOVEN , ;) ME DUKET SE KA ARDHUR KOHA ... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.28.64.98|77.28.64.98]] 29 nëntor 2012 20:35 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Shqiptareve kudo qe ndodhen,urime 100 vjetori i pavarsis se shqiperis!rrnoft populli jon trim qe ju beri ball me mija vjet te gjitha te keqijave,seshte larg dita kur do ta festojm edhe bashkimin kombetar..SAMI THAQI-SKENDERAJ <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/213.163.107.160|213.163.107.160]] 29 nëntor 2012 21:00 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == gezuar te gjitheve == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.246.35|95.107.246.35]] 29 nëntor 2012 22:20 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100-vjetorine Pavaresise dhe diten e Clirimit! == Ju uroj gezuar diten e pavaresise dhe diten e clirimit! Shqiperia po i relaizon endrrat dalengadale dhe le te shpresojme se keshtu do te vazhdoje gjithmone. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Lejdi|Lejdi]] ([[Përdoruesi diskutim:Lejdi|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 22:36 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == urimet me te perzemrta per Shqiptaret == Urime gjithe Shqiptareve kudo qe ndodhen per 100 vjet shtet i pavarur....do zoti e pervjetorin e ardhshem e festojme me Bashkim Kombetar....pershendetje nga Leart Gashi-Ferizaj,KOSOVE ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.62.114|46.99.62.114]] 30 nëntor 2012 00:24 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Edna == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.114.65.101|82.114.65.101]] 30 nëntor 2012 08:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> Urime ditlindjen Shqiperi..! == Vendos_titullin! == Kujtim Morina: Bashkekombas shqiptare kudo qe ndodheni. Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise. Ju uroj mbaresi, begati dhe suksese ne te gjitha aspektet e jetes. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/134.0.35.49|134.0.35.49]] 30 nëntor 2012 11:38 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin!'\' == urime 100 vjetori i shqipërisë të gjithë shqipëtarëve </div> e80222ok116hxbc4albtinqgrxrwrmq 4 128946 3026590 3021224 2026-08-18T08:13:27Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026590 wikitext text/x-wiki __JOTP__ <noinclude><div style="border:1px solid #848484; background:#FAFAFA; color:#2E2E2E; padding:5px;"> <span style="font-size:144%;">[[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi|<<]] [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 1|Arkivi 1]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 2|Arkivi 2]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 3|Arkivi 3]]</span> Në mënyrë që faqja e urimeve të hapet më lehtë nga shfletuesit është bërë ndarja e faqes në arkivë. Në fund të gjithë arkivët do të bashkohen në një faqe. </div></noinclude><div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar 100-vjetorin e shpalljes së Pavarësisë Shqiptarë! == Megjithëse është data 27, vendosa ta shkruaj urimin pasi ky do të jetë urimi i parë që do të çelë rrugën për një sërë urimesh të tjera. Dëshriroj ti uroj gjithë popullit shqiptar brenda dhe jashtë kufijve, ''Gëzuar 100-Vjetorin''. Ndiehem krenar sepse në këto 100 vjet histori shteti, shqiptarët i kanë treguar botës se kanë aftësi shtet-formuese, madje sot në rajon janë 2 shtete shqiptarë. Secili mund të thotë se këto 100 vjet na janë punuar pas shpine tradhëtira e padrejtësi, megjithat vetë shpallja e pavarësisë është një mrekulli. Shpresoj që 100 vitet e ardhshme të jenë vite për ndreqjen e padrejtësive dhe pjekjen e kombit. Jemi nga kombet më të vjetra në Evropë dhe meritojmë shumë më tepër. : Gëzuar 100-vjetorin shqipëtarë, rrofsh përjetë o Shqipëri! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — '''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background:#C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 27 nëntor 2012 12:10 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 vjetorin e pavaresis.... == Urime Shqiperi!!!! <3 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.248|79.106.109.248]] 27 nëntor 2012 12:41 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == SHQIPRIA FILLON NE PRESHEVE E MBARON NE ARTE == NGRIHUNI E BURRA, LE TA DERDHIM NE KET PIKE GJAKU QE NA KA MBET, PER TMIRE TKIJ KOMBI, LE TI DEBOJME GREK,SERB E MALAZEZ NGA TROJET TONA.NGRIJUNI BURRA TA COJM AMANETIN ATY KU DUHET...NUK KA VEND PER FESTIME KUR SHQIPNIA ESHTE E COPTUME.KUR CAMERINE E KA MAR GREKU, SHKUPIN , PRESHEVEN, TETOVE, E ULQIN I KA MAR SERBI, NGRIHUNI BURRA QE TPARVET TI FLEJ SHPIRTI NE QETSI... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/188.218.247.55|188.218.247.55]] 27 nëntor 2012 12:57 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjet Shtet Shqiptar == Ia uroj gjithë Shqiptarëve ane mban botë ku gjenden 100 vjetorin e shtetit te Shqipris <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/91.187.125.62|91.187.125.62]] 27 nëntor 2012 13:38 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Uroi gjithe shqipetaret kudo qe ndodhen, 100 vjetori i shpalljes se pavaresise se Shqiperise. Njiherit u beje thirrje udheheqesve te shtetit dhe subjekteve politike qe te mbledhin mend dhe te punojn per te miren e popullit e t'i lene anash interesat e partive dhe lakmin e madhe per t'u pasuruar sepse nga keto veprime te turpshme dhe te pa dobishme kemi ngelur te fundit ne Europ. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.15.206|46.99.15.206]] 27 nëntor 2012 15:02 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin!Urimi i festes se 28 Nentorit == Uroi gjithe shqipetaret kudo qe ndodhen, 100 vjetori i shpalljes se pavaresise se Shqiperise. Njiherit u beje thirrje udheheqesve te shtetit dhe subjekteve politike qe te mbledhin mend dhe te punojn per te miren e popullit e t'i lene anash interesat e partive dhe lakmin e madhe per t'u pasuruar sepse nga keto veprime te turpshme dhe te pa dobishme kemi ngelur te fundit ne Europ. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.15.206|46.99.15.206]] 27 nëntor 2012 15:05 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vite == 100 vjet e mend su mushem <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.8.124|46.99.8.124]] 27 nëntor 2012 15:40 (CET)''</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == -Sot u mbushen 1oo vite qe prej shqipria u shpall shtet sovran,nga plaku me mjeker te thinjur z/Ismail Qemaili dhe idealisti i madh shqiptar z/Isa Boletini. -kombin ton kjo dat e gjen ne gjendje t'mire,por duke shiquar ne nje kend-veshtrim,tjeter kjo dat kombin tone e gjen n'gjendje t'mjerushme sidoemos ekonomike,me perfaqsues jo te denje per oraganet ligjvenese shqiptare.ndonse dikush kishte thene ti leme akuzat dhe kunderakuzat por qka pastaj? t'mos harrojme se 1 dit festojm por qte bejme edhe 364 dit tjera t'vitit ti leme skamnoret ne rruge,me uri,e gjendje jo-njerzore,JO festa eshte fest e respektojme ama t'mos harrojme pikat kyqe dhe njiherit pikat e dobta t'vendit ton,por prap... -Nga Zemra uroj 100 vjetorin e Pamvarsis se kombit SHQIPTAR. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.175.96.180|178.175.96.180]] 27 nëntor 2012 15:43 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 vjetorin dhe me NJE [[Shqipëria natyrale|SHQIPERI TE MADHE]] MOT!!! == Gezuar gjithe [[Shqiptarët|shqiptareve]] pervjetorin e [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Pavaresise]] se [[Vilajetit Shqiptar]] dhe krijimin e [[Shqipëria|shtetit shqiptar]]. Qofte deshira e [[Rilindja Kombëtare|rilindasve]] e plotesuar se shpejti! Gezuar wikipedianet shqiptare kudo ne [[Mërgata shqiptare|bote]]. [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 27 nëntor 2012 16:17 (CET) </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Urime gjithe shqipareve 100 vjetorin e pavaresis se Shqiperis ,gjithashtu gezuar edhe ditlindja e komandantit legjendar ADEM JASHARI dhe dalja publike e Ushtrise Clirimtare te Kosoves... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:HasanPrishtina|HasanPrishtina]] ([[Përdoruesi diskutim:HasanPrishtina|diskutimet]]) 27 nëntor 2012 16:28 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet Pavaresi...Urime te gjith Shqiptareve == 100 vjet kalauan, 100 vjet te veshtira, te pergjakshme, te trishtuar, te zeza per popullin shqipetar.Ne jemi afer qellimit, por ende nuk jemi te qellimet tona. Puna, drejtesia, te qenurit njerez do te na qon drejt qellimeve tona shekullore. Shqiptare nga do qe jeni, kurr nuk e kemi pas me afer Bashkimin Kombetar, se ne diten e sotshme.Zoti na ndihmoft qe te jemi nje shtet, nje komb, nje Shqiperi e Madhe.Urime te gjitheve. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.252.214.224|79.252.214.224]] 27 nëntor 2012 17:22 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjet Shtet Shqiperia ime! == Gezuar 100 vjetorin Flamuri im kuq e zi! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.152|79.106.109.152]] 27 nëntor 2012 17:26 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 VJET SHTET == Urime 100 vjetori i pavaresise, edhe pse ishte nje shekull plot sakrifica plot gjakderdhje, plot tortura populli shqiptar ia arriti te mbijetoj fale trimerise se patrioteve tane, fale luftes per atdhe, dhe flamur. Edhe pse ky 100 vjetor e gjen shqiperine me dy shtete shqiptare, dhe me kater pjese tjera ne shtete tjera sllave, vetem fakti i shtet te ri Kosoves e forcon edhe me shume shqiperine dhe shqiptaret, mire dita e vetme kur shqiptaret do te rahatohen pergjithmone eshte dita kur do te bashkohen trojet tona te ndara qe nje shekull. Atehere kur te gjithe shqiptaret te behemi bashke, pa dallim feje, gjinie, apo vendi nga jemi, se pamarre parasysh a jemi nga Kosova, Shqiperia, Cameria, Kosova Lindore, pjesa shqiptare e Maqedonise dhe e Malit te zi, te gjithe kemi nje flamur, te gjithe flasim nje gjuhe, te gjithe kemi nje komb. SHQIPTAR. GEZUAR 100 VJETORI I PAVARESISE te gjithe shqiptareve kudo qe jane. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.7.182|46.99.7.182]] 27 nëntor 2012 19:10 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Festa e flamurit == Congrulation happy all albanians around the world the party of flag. gezuar te gjithe shqiptareve ne gjithe boten festen e flamurit. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/92.53.19.41|92.53.19.41]] 27 nëntor 2012 19:18 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Uroj të gjithë shqiptarët kudo që ndodhen Gëzuar 100 Vjetorin e Pavarsisë! == Akoma nuk ka ardhur data [[28 Nëntor]] dhe ndihem shumë i lumtur që [[Shqipëria]] mbush 100 vjet që nga dita e ngritjes së falmurit në Vlorë.<br /> Një urim të veçantë u bëj shqiptarëve që ndodhen jashtë shtetit Shqiptar si Kosovës, Çamërisë, Strugës, Tetovës, Ulqinit, Tivarit, Preshevës etj.<br /> '''Bashkim sa më të shpejtë të kombit Shqiptar.''' <p> Edhe një herë Gëzuar!</p> <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Admiri92|Admiri92]] ([[Përdoruesi diskutim:Admiri92|diskutimet]]) 27 nëntor 2012 19:28 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 Vjetori i Pavaresise == ''Urime 100 vjetori i Pavaresise'' <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.19.226.5|46.19.226.5]] 27 nëntor 2012 20:38 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 28.11.1912 - 28.11.2012 100 vjet Pavarësi == Ju uroj 100 vjetorin e Pavarësisë gjith Shqiptarve kudo që gjinden në rruzullin toksor. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/94.109.112.122|94.109.112.122]] 27 nëntor 2012 21:18 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 Vjetorin == Urime 100 Vjetorin te Gjith Shqiptareve. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.170|79.106.109.170]]''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == gezuar shqiperi 100 vjetorin e pavaresise!!!!!!!! :) == GEZUAR Shqiperi 100 vjetorin e pavaresise !!! :) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.68.242|80.78.68.242]] 27 nëntor 2012 21:49 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet shtet == Gezuar 100 vjetorin e Pavaresise .. Proud to be Albanian <3 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.19.231.86|46.19.231.86]] 27 nëntor 2012 21:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 vjetorin e pavaresise ! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Zmxx|Zmxx]] ([[Përdoruesi diskutim:Zmxx|diskutimet]]) 27 nëntor 2012 22:04 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARESISE GEZUAR GEZUAR GEZUAR !!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/94.252.4.15|94.252.4.15]] 27 nëntor 2012 22:04 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet pavaresi ! Gezuar vellezer e motra shqipetare !!!!!! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.242.23.243|77.242.23.243]] 27 nëntor 2012 22:06 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Shqipëria ime e dashur! Vëndi i Shqiponjave sot feston në te gjitha trojet e tij! Qoftë i bekuar përjetë ky kombi ynë dashur! Genti, (me emrin si princi Ilir), lindur në Vlorën e Ismail Qemalit! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.164|79.106.109.164]] 27 nëntor 2012 22:06 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == JU UROJ ME ZEMER 100 VJETORIN E PAVARESISE! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.68.242|80.78.68.242]] 27 nëntor 2012 22:11 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqipëri! == Urime për 1 ndër kombet më të lashta të historisë të njerëzimit, koha e vendostë në vëndin që e meriton !!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Jamalban|Jamalban]] ([[Përdoruesi diskutim:Jamalban|diskutimet]]) 27 nëntor 2012 22:20 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 VJET == Gezuar gjithe shqipetareve 100vjetorin dheshqiperia rrofte dhe per 1000000000000000000 vjet te bashkuar si shqipni etnike1 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.192|79.106.109.192]] 27 nëntor 2012 22:43 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARESISE GEZUAR GEZUAR GEZUAR <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.213.124.57|80.213.124.57]] 27 nëntor 2012 23:09 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Gezuar 100 vjetorin e pavarsise te gjith shqipetarve kudo qe ndodhen !! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/93.46.190.63|93.46.190.63]] 27 nëntor 2012 23:19 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzohuni shqiptarë! 100 vjet të pavarur! == Ç'histori e madhe për një popull kaq të vogël. Dëgjojmë kaq shumë për drejtues shqiptarë në kohëra, të cilët kanë pasur pikësynime personale, etje për pushtet, dhe të tjerë që kanë luftuar për çështjen kombëtare deri në vdekje. Shqipëri, uroj që bijtë e tu, të ecin në dritë, të mendojnë për interesin e tjetrit, jo vetëm për atë personal. Shqipëtarë, qofshi zemërgjerë, këmbëngulës e të palodhur! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.79.158|80.78.79.158]] 27 nëntor 2012 23:51 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet shtet == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.199.170.33|178.199.170.33]] 27 nëntor 2012 23:55 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR! == Une banor i ketij shteti qe jeton i lire sot dhe qe vazhdoje pafundsisht kjo liri i uroj ketij populli GEZUAR PAVARESINE E SHTETIT TONE TE DASHUR SHQIPTAR ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.171.19|95.107.171.19]] 28 nëntor 2012 00:07 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Urime 100 vjetori i pavaresise per te gjithe shqiptaret kudo qe jane, me respekt Rusha ch.. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/138.188.100.230|138.188.100.230]] 28 nëntor 2012 00:25 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Shpija e qefit :D == U shifshim tan bashk mas 100 t'tjerash e ma shum Shqipnia :D <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/213.207.43.147|213.207.43.147]] 28 nëntor 2012 00:26 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Atdheu im Shqiperi! == Gezuar 100 vjetorin e mocmja ime e forte. Jam krenar qe jam bir I yti <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/93.186.23.85|93.186.23.85]] 28 nëntor 2012 00:27 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Gzuar 100 vjet pavarsi Shqipni!E vetmja gja qe me vjen keq asht qe ky 100 vjetor na gjeti te coptum e me kaq shum probleme. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Shkodra9295|Shkodra9295]] ([[Përdoruesi diskutim:Shkodra9295|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 00:49 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 vjeorin Shqiperi == Më lejoni që t'u uroj ju dhe gjithë shqiptarët e kudondodhur me rastin e kësaj ngjarje epokale dhe dite të shënuar në historinë tonë shekullore. E cila shpreh më së miri dëshirën dhe përpjekjet e shqiptarëve për të jetuar në liri e për të qenë zot të fateve të veta. Në klimën e lirisë shqiptarët kanë mundur të begatojnë dhe të përparojnë Atdheun e tyre, kanë zhvilluar e pasuruar kulturën dhe traditat e tyre. Ata kanë demonstruar para botës se janë komb liridashës, i kulturuar dhe i emancipuar që kërkojnë të jetojnë në harmoni e paqe me kombet e tjera. Këtë vitë kemi arsye të gëzojmë më shumë, pasi shpallja e Pavarësisë së Kosovës dhe vendimet e autoriteteve të Bashkimit Europian për përfshirjen e merituar të Shqipërisë në gjirin e shoqërisë europiane tregon se opinioni përparimtar botëror qëndron në mbështetje të aspiratave dhe angazhimit të kombit shqiptar në rrugëtimin e përbashkët drejt një rajoni dhe bote ku të sundojë barazia dhe vëllazërimi. Urojmë ditë më të lumtura e më të begatshme për gjithë popujt dhe për një prosperitet më të shkëlqyer të Atdheut tonë. GEZUAR 100.Nga Ilir Ismaili <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.43.185|46.99.43.185]] 28 nëntor 2012 00:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == GEZUAR SHQIPERIA IMEEE , 100 VJET SHTET , PERJETESISHT SHQIPE <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/151.51.110.101|151.51.110.101]] 28 nëntor 2012 00:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Ditelindjen e 100te te gjithe atyre qe e kuptojne dhe e flasin gjuhen time, ska rendesi ku je, ne Prishtine a Tirane, ne Presheve a ne Preveze, ne Shkup apo ne Ulqin, ne New York apo ne Rome, je ende, ke qene apo do te jesh... == Gezuar Ditelindjen e 100te te gjithe atyre qe e kuptojne dhe e flasin gjuhen time, ska rendesi ku je, ne Prishtine a Tirane, ne Presheve a ne Preveze, ne Shkup apo ne Ulqin, ne New York apo ne Rome, je ende, ke qene apo do te jesh, rendesi ka qe sot te ndihesh ne paqe dhe kuq e zi... sherrin e perditshem me veten e vazhdojme pasneser;-) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Shoqeria civile|Shoqeria civile]] ([[Përdoruesi diskutim:Shoqeria civile|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 00:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime o SHQIPTAR .! == Urime Shqiptar. . . ! 100 vjet SHTET .! Mbaj koken lart. Qendro krenar. Tregoi te gjitheve. Qe jemi Shqiptar .... == gezuar 100 vjetorin e pavarsise Shqiperi~ == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/50.70.117.205|50.70.117.205]] 28 nëntor 2012 01:03 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperi == Gezuar te gjithe shqipetaret kudo qe jane kete feste te madhe te historise sone nje shekullore!!!Jemi krenare qe jemi shqipetare!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/217.21.156.103|217.21.156.103]] 28 nëntor 2012 01:05 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet shtet ! == O Flamur gjak, o flamur shkabë, O vënd e vatr' o nën' e babë, Lagur me lot, djegur me flagë, Flamur i kuq, flamur i zi. Fortesë shkëmbi tmerr tirani, S'të trëmb Romani, as Venecjani, As Sërb Dushani, as Turk Sulltani, Flamur i math për Vegjëli Flamur që linde Shën Kostandinin, Pajton Islamn' e Krishtërimin, Çpall midis feve vllazërimin, Flamur bujar për Njerëzi. Me Skënderben' u lavdërove Dhe në furtun' i funtmi u shove, Me Malon prapë lart vrapove, Yll i pavdekur për Liri. Sa shpesh pastaj përdhè u shtrive Me zjarr e zi u ndeze u nxive, Po çdo mizor me shpat' e grive, O fushë-kuq, o shkabë-zi. Përpjetë prie Shqipërinë, Përlintj'a shpirtin dhe fuqinë, Diell për vllanë, yrnek për fqinë Për botën ëndr' e qjell i ri. Urime 100 vjet shtet! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.49.12|46.99.49.12]] 28 nëntor 2012 01:06 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Urime 100 vjetori I nenes Shqiperi, dhashte Zoti qe shpejt te behemi bashk dhe te jemi me te forte <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/92.53.47.35|92.53.47.35]] 28 nëntor 2012 01:07 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == happy birthday albania .... == happy birthday albania from lagjiaone <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.11.95|79.106.11.95]] 28 nëntor 2012 01:09 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Ne jemi nje komb. Ne jemi je shtet. Flasim nje gjuhe. Gezuar 100 vjet .... Mbaj koken lart. Qendro krenar. Tregoi te gjitheve. Qe jemi Shqiptar .... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.170|79.106.109.170]] 28 nëntor 2012 01:09 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar te gjithe Shqiptareve 100 vjetorin e pavarsise == Ju uroj te gjithe Shqiptareve gezuar 100 vjetorin e pavarsise !!! Shqiperi Etnike <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.137|79.106.109.137]] 28 nëntor 2012 01:09 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Urime SHQIPTARI 100 vjetorin dhashte zoti qe te kemi BASHKIM KOMBETARE sa me pare, ku gjeneratat e reja te festojne ne 200 vjetorin e pavaresise edhe Bashkimin Kombetar, Me respekt nga KUMANOVA <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.180.240.226|95.180.240.226]] 28 nëntor 2012 01:10 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime! == Ju Uroj te gjith Shqiptareve kudo qe ndodhen gezuar 100 vjetorin e pavarsise :D - Mustafa Shemsi Hoxha <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.191|79.106.109.191]] 28 nëntor 2012 01:10 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqiptar <3 == Urime te gjith SHQIPETAREVE Ku do qe jane 100 Vjetorin e Pavarsise se Shtetit te Shqiperis . <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — Arlind Beqiri[[Speciale:Kontributet/178.175.118.145|178.175.118.145]] 28 nëntor 2012 01:11 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == ''GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARESISE SHQIPTAREVE KUDO QE JANE!'' <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.192|79.106.109.192]] 28 nëntor 2012 01:11 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == urime 100 vjetori i pavarsis == urime shqiptar kete dit te madhe qe e kemi pritur pa durim <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.113.106.24|82.113.106.24]] 28 nëntor 2012 01:14 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 viet shtet Shqiptar == ty shqiperi t'qofsah fal , se tkam nën e mke dial jom krenar qe jom Shqiptar , rrnofsh gjithmon oj shqiperi un jom mir , kur osht mir shqypnia ( Isa Boletini ) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.114.95.85|82.114.95.85]] 28 nëntor 2012 01:14 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == KUQEZI == Nalu pak e meno,sjena pak jena DO KUQ E ZI jena NJO. 1 flamur 1 qellim 1 komb 1 qendrim. Urimee <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/213.163.107.91|213.163.107.91]] 28 nëntor 2012 01:15 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == PER TY SHQIPRI.... == ....U RRITE DHE U POQE PO NGA LEGENET POLITIKAN AMA U DOGJE.....POR GJITHSESI GEZUAR PAVARSINE.... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.241.14.31|95.241.14.31]] 28 nëntor 2012 01:15 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 Vjet pavarsi 100 vjet shtet 100 vjet sovranitet rrofte shqiperia etnike [Erjon Broshka] == Me vjen mire qe Wikipedia shqip vendosi kete gje per ne... PEr nje popull mijera vieçar, per nje popull si ai shqiptar, ose ma sakt Ilir... Para-ardhesit tane kan jetuar ne trojet tona qe fatkeqsisht u coptuan, u plaçkiten, u dogjen dhe u mjeruan per 1 shekull me radhe çameria vajton akoma dhe bijt e shqipes kerkojn vetem drejtesi dhe vetem ate... Siç e thashe dhe per pavarsin e Kosoves, past kemben e mbar pertrojet e tjera ti bashkohen te madhit komb... Rroft shqipnia etnike, rrofte fryma e shenjte e elites shqiptare... Ne ferr u djegshin dhe mos pafshin piken e hajrit ata qe shesin gjakun e tyre per nje cope buke... Gezuar 100 Vjet pavarsi... 100 vjet shtet dhe 100 vjet mjerim qe ska fund per ne...:( Me posht po ju le nen vargjet e Pashko Vasa. Pashko Vasa (1880) E perktheu ne anglisht Prof. Peter Prifti O MOJ SHQIPNI O moj Shqipni, e mjera Shqipni kush te ka qitë me krye në hi? Ti ke pas kenë një zonjë e rande burrat e dheut te thirshin nanë Ke pasë shumë t'mira e begati me vajza t'bukra, me djem t'ri Gja e vend shumë, ara e bashtina me armë të bardha e pushkë ltina me burra trima, me gra të dlira ti ndër gjithe shoqet ke kene ma e mira Kur krista pushka si me shkrep moti Zogu i shqiptarit gjithmonë i zoti ka qënë për luftë e n'luft ka vdekun e dhunë mbrapa kurr s'i ka mbetun Kur ka lidh besën burri i Shqipnisë I ka shti dridhën gjithë Rumelisë ndër lufta t'rrepta gjithkund ka ra me faqe t'bardhë gjithmonë asht da Po sot, Shqipni, pa m'thuej si je? Po sikur lisi i rrxuem perdhe Shkon bota sipri, me kambë të shklet e një fjalë të ambël askush s'ta flet Si mal me borë, si fushë me lule ke pas ken veshun, sot je me cule e s'të kan mbetun as emn, as besë vet' i ke prishun për faqe t'zezë Shqiptar',me vllazën jeni tuj u vra ndër njëqind çeta jeni shpërnda... Qani ju shpata e ju dyfeqe shqiptari u zu si zog ndër leqe Qani ju trima bashkë me ne Se ra Shqipnia me faqe n'dhe E s'i ka mbetun as bukë as mish as zjarm në votër as dritë as pishë as gjak në faqe as nder ndër shokë por asht rrëxue e bamun trokë Para se t'hupet kështu Shqipnia me pushkë n'dorë le t'desë trimnia Çoniu shqiptarë prej gjumit çoniu të gjithë si vllazën n'një besë shtrëngoniu e mos shikoni kisha e xhamia feja e shqiptari asht shqiptaria Qysh prej Tivarit deri n'Prevezë gjithkund lshon dielli vapë edhe rrezë asht toka jone, prind na e kan lane kush mos na e prekë se desim t'tanë ALBANIA Oh, poor Albania, bruised from lashes Who dared push your face in ashes? Hailed once a woman of noble birth, Mother you were called by men of this Earth. Rich you were, to tell the truth. With lovely girls and handsome youth, With lots of cattle, gardens, farms With Latin rifle and other arms With men of courage and women of cheer In all the world you had no peer. When guns boomed like the crack of thunder Albania’s men rushed out of yonder, And always fought well, till the end came, And never soiled their name with shame. When men of Albania pledged to fight, All of Rumelia shivered with fright, In fierce battles they fought and died, With honor their memory inscribed. But now, Albania, you’re a sight of woe Just like an oak tree brought down low! All step on you as if you were dead, And not one kind word to you is said. Once you dressed well, like a woman high-born, Today, your fine robes are badly torn, You’ve lost your name, your faith, too, And none is to blame for it but you. Albanians, you are slaying one another, Some shout for country, some against sin, One says I’m Turk, another Latin, Others Greeks or Slavs profess to be, Fools! You are brothers can’t you see? Priests and mullas have made you mute To keep you split and destitute. Foreigners sit by your fireplace, Your wives and sisters they disgrace, And if money comes knocking on your door The faith of your father you ignore, You become slaves of alien boors, Whose race and tongue differ from yours. Weep, oh your rifles and you who care Albanians, like birds, are caught in a snare, Weep with us, you warriors all around, For Mother Albania, lying on ground; She has no bread or meat to eat, Nor fire in the hearth, not light or heat, Pale of cheek and unrespected, She lies broken and neglected! Gather you women, so pretty and spry, Who know so well to weep and cry. For she’s shorn of honor and forlorn, She’s like a widow whose man is gone, She’s like a mother without a son! Who has the heart to let cruel death, Take this brave women, panting for breath? Can we allow aliens to smother And trample on our cherished Mother? No, no! Such shame no one can beat, Such vile conduct all men forswear! Let warriors die carrying the banner Before Albania is lost in this manner Awake, Albania, it’s time to rise And bind yourselves with brotherly ties; Look not to church or mosque for pietism, The faith of Albanians is Albanianism! From Tivar all the way to Preveze The sun sends down its light and rays; It’s our land, the land of our ancestors, To the death we’ll defend it from predators Better to die for it like the man of old, Than in shame before the Lord! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.185.96.82|82.185.96.82]] 28 nëntor 2012 01:18 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Gezuar 100 vjetorin e shtrenjta Shqiperi .. Gezuar te gjithe shqiptareve ku gjinden diten e 100 vjetorit te Flamurit shqiptar. Zoti i bekofte shqiptaret kudo qe gjinden. Na bashkofte Flamuri te gjithe shqiptareve nje her e pergjithmone ne nje shtet te vetem dhe te forte ! Skenderi nga Kumanova <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.137.116.52|80.137.116.52]] 28 nëntor 2012 01:21 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URIME SHQIPERI == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.56.101|46.99.56.101]] 28 nëntor 2012 01:24 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Gëzuar pavarsinë Shqipëria ime e dashur... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.177|79.106.109.177]] 28 nëntor 2012 01:32 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 vjetori == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.25.175|46.99.25.175]] 28 nëntor 2012 01:36 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Urime SHqiperise dhe gezuar PAVARESINE..:) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.200|79.106.109.200]] 28 nëntor 2012 01:38 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Edhe shume vite te tjera e dashtun Shqipni! Perher e ma te bukur ne cdo pervjetor! <3 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.68.244|80.78.68.244]] 28 nëntor 2012 01:45 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet shtet == Urime 100vjetori i pavarsis.... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Rks08|Rks08]] ([[Përdoruesi diskutim:Rks08|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 01:53 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Ditelindjen! == 100 vite perpjekje per te qene e lire Shqiperi! Me pelqen edhe sot te permend Naimin duke thene:"Lum kush do te rroje, ta shikoj zonje!" E tille qofsh gjithmone! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.237|79.106.109.237]] 28 nëntor 2012 02:04 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == ETHNIC ALBANIA == Urime SHQIPNI 100 vjet Pavarsi,se shtet je prej se egzsiton BOTA. TE DUA SHQIPERI <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.132.217.18|178.132.217.18]] 28 nëntor 2012 02:10 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URime shqiperi == Thank you wikipedia <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.126.138.116|79.126.138.116]] 28 nëntor 2012 02:14 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar == Gëzuar festën të gjithëve, edhe 200 Shqipërisë. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Mrhelionprime|Mrhelionprime]] ([[Përdoruesi diskutim:Mrhelionprime|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 02:41 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperia ime == Gezuar te gjithe shqiptareve diten e pavarsise! Ta festojme te gjithe kete dite kudoqe jemi. Jam krenare qe jam Shqiptare. Gezuar Shqiperia ime <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Ariela08|Ariela08]] ([[Përdoruesi diskutim:Ariela08|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 02:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 Vjetorin e Pavaresis se Shqiperis == Sot Feston e gjith bota sepse ne te ghith boten ka Shqipetar edhe nuk rin asnje pa e festuar kete dit. Edhe nje her Urime te perzemerta ua uroj gjith Shqipetareve nga do qe jan Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresis. O Sa Mir Me Qen Shqipetar O Hej O Hej. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/85.30.88.2|85.30.88.2]] 28 nëntor 2012 02:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 1oo years of Independence == Happy 100th anniversary of independence "ETHNIC ALBANIA" <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Ervin Stojku|Ervin Stojku]] ([[Përdoruesi diskutim:Ervin Stojku|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 03:01 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqiperia ime! == Urime Shqiperia ime. Qe ketej e tutje vetem bashkim paste per shqipetaret '''Feja jone asht shqiptaria'''. Nderim te gjithe te reneve te atdheut, heroizmi dhe sakrifica e te cileve na ben ne te gezojme kete dite. Urime! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga Geri Enea & Skerdi [Diskutime] 28 nëntor 2012 03:14 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjet Shtet == Urime pavaresia gjith shqiptareve, edhepse jemi te ndare po zemra jone rrjeh nje. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/92.60.25.82|92.60.25.82]] 28 nëntor 2012 03:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 Vjetorin == Urime 100 Vjetorin Shqipetar kudo qe ndodhemi . Krenar qe jemi ShQipetare .... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/203.110.205.218|203.110.205.218]] 28 nëntor 2012 03:44 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 vjetorin Shqiperia jone e dashur == Gezuar 100 vjetorin e Pavarsise Shqiperia jone e dashur. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/99.122.146.190|99.122.146.190]] 28 nëntor 2012 05:12 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR 100 vjet pavaresi SHQIPËRIA == GEZUAR 100 vjet pavaresi SHQIPËRIA. Thank you Google for this gift that you made to Albania... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/E.Papanikolla|E.Papanikolla]] 28 nëntor 2012 06:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARESISE == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/94.125.115.129|94.125.115.129]] 28 nëntor 2012 06:47 (CET)''.</div> </div> 226fwd1aymqz34j7rojxu10722uugu3 4 128953 3026591 3021225 2026-08-18T08:13:28Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026591 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <noinclude><div style="border:1px solid #848484; background:#FAFAFA; color:#2E2E2E; padding:5px;"> <span style="font-size:144%;">[[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi|<<]] [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 1|Arkivi 1]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 2|Arkivi 2]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 3|Arkivi 3]]</span> Në mënyrë që faqja e urimeve të hapet më lehtë nga shfletuesit është bërë ndarja e faqes në arkivë. Në fund të gjithë arkivët do të bashkohen në një faqe. </div></noinclude><div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 vjetori i Pavarësisë së Shqipnisë - për bashkim kombtar == Urime 100 vjetori i Pavarësisë së Shqipnisë - për bashkim kombtar sa ma të shpejtë. Adnan Mustafa dhe familja <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.4.76|46.99.4.76]] 28 nëntor 2012 08:02 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Pavaresine! == Gezuar 100-vjetorin Nena Shqiperi!U befshin realitet endrrat e githe shqiptareve! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Lejdi|Lejdi]] ([[Përdoruesi diskutim:Lejdi|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 08:04 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Me shumë urime......! == [[Skeda:100-vjet.png|800px|qendër]] '''Gëzuar 100-vjetorin e shpalljes së Pavarësisë !!!''' Me shumë urime nga Australia ! Rroft Shqipëria !!! N.J. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Resnjari|Resnjari]] ([[Përdoruesi diskutim:Resnjari|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 08:16 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet Shtet! == Urime te gjitheve per 100 vjetorin e Pavaresise! Pas shume vuajtjesh e pas shume lufterash ku te paret tane kane derdhur gjakun e tyre per ti dhene lirine ketij vendi, erdhi dhe kjo dite. E gezofshim Shqiperine dhe rrofte sa me gjate! Gezuar! Eridon Drazhi <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/217.24.246.34|217.24.246.34]] 28 nëntor 2012 08:19 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperi!!!!! == Gezuar 100 vjetorin Shqiperi...!!!!! Megjithese te kane rene mbi koke te gjitha rrebeshet e te huajve, megjithese nuk ta kane dashur te miren si te huajit ashtu dhe te tute, perseri ti mbijetove, dhe ja arrite te festosh 100 vjetorin, por perseri e ndare dhe e copetuar.... e kjo edhe fale atyre djemve plangeprishes qe te jane vene ne krye..... E megjithate ti perseri ke mbijetuar dhe mbijeton, nje cope vend me nje histori te veçante, me nje gjuhe te veçante dhe me zakone te veçanta qe nuk i gjen ne asnje treve tjeter.... Gezuar Shqiperi, Gezuar....dikur edhe ti do te behesh ashtu siç ta do sera... do te behesh pa tjeter..... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.198|79.106.109.198]] 28 nëntor 2012 08:29 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjet Shtet == GEZUAR DITELINDJEN SHQIPERIA IME ! PERVJETORIN TJETER E FESTOFSHIM TE BASHKUAR ! 100 VJET SHTET 2000 VJET KRENARI ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.213|79.106.109.213]] 28 nëntor 2012 08:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == SHQIPERIA IME !! == Gezuar O Shqiperi !!!! UNE TE URROJ TY GEZUUAR NE KETE PERVEJTOR TE 100 DHE U BEFSH EDHE ∞ (infinitive) GEZUARR NgA VASIL GEGA <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.213|79.106.109.213]] 28 nëntor 2012 08:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Dhe gjithckaaa eshte shendrruar n'kuq e zi... ♥ <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.255.147.180|46.255.147.180]] 28 nëntor 2012 08:44 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Me shpirt GEZUAR! == GEZUAR motra e vellezer! Kjo eshte festa me e madhe ne Shqiperi! Shpresoj qe kete tradite festimi mbarekombetare ta vazhdojme cdo vit! Kemi perpara shume pune per te bere. Kosova ishte dhurata me e madhe per permbylljen e 100 vjetorit te pare, 100 vjetori i dyte do te realizoje bashkimin e dy Shqiperive dhe trojeve te tjera shqiptare. Mbahu Çameri, se shpejti do te bashkohesh me familjen tende. Feja e Shqiptarit eshte SHQIPTARIA! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.44.78.97|31.44.78.97]] 28 nëntor 2012 08:44 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqiptare!Festa e 28 Nentorit ngritja e flemurit nga patrioti ISMAIL QEMALI ne qytetin e Vlores == Urime 100 vjetorin Shqiperi..... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.72|79.106.109.72]] 28 nëntor 2012 09:05 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR PERVJETORIN E 100 SHQIPERI, DHE TI O VLORA IME KAQ KRENARE, PER ATE QE I KE DHENE KETIJ KOMBI == FLAMURI I SKENDERBEUT DHE MIRESIA NA UDHEHEQTE DHE NA BASHKOFTE GJITHNJE. TA GEZOJME TE GJITHE BASHKE KETE PERVJETOR. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.98.113.242|79.98.113.242]] 28 nëntor 2012 09:11 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urimeee == Urime Shqipetarve kudo qe ndodhen!! 100 Vjet Shtet , 100 Vjet Krenari!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.29.159.8|77.29.159.8]] 28 nëntor 2012 09:20 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == PERËNDIA E BEKOFTË SHQIPËRINË == '''GËZUAR FESTËN E 100 VJETORIT TË PAVARËSISË SHQIPËRI E DASHUR.''' SHQIPËRI E DASHUR VENDI IM, SHQIPËRI E SHTRENJTË, SHQIPËRI E BEKUAR, SHQIPËRI E BUKUR, SHQIPËRI E MIRË, GËZUAR 100 VJETORIN E PAVARËSISË. PERËNDIA TË BEKOFTË FORTË EDHE SHËROFTË TË GJITHA PLAGËT E TUA. PERËNDIA E DERDHTË DASHURINË E TIJ MBI CDO SHQIPËTAR. TË DUA SHQIPËRIA IME. --[[Speciale:Kontributet/80.78.79.154|80.78.79.154]] 28 nëntor 2012 11:04 (CET)ORGES HYSENAJ NGA TEPELENA. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.79.154|80.78.79.154]] 28 nëntor 2012 09:22 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == 100 vjet pavaresi. Uroj te gjithe shqiptaret kudo ku jane Urime ,Bashkim dhe mirkuptim ndermjet njeri tjetrit. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.79.153|80.78.79.153]] 28 nëntor 2012 09:27 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime shqiptar kudo qe jeni!!!!! == urime shqiptar, shpresoj qe te festohet edhe 1000 vjetori nga pasardhesit tane nese do All-llahu i madheruar... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.114.93.124|82.114.93.124]] 28 nëntor 2012 09:27 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjetori I Pavaresise ‼ Urime ‼ == Te Dashur Miq Dhe Njerez Ju Uroj Nga Zemra Urime 100 Vjetorin E Pavaresise ! 100 Vjet Shqiperi ... 100 Vjec Vafsh Edhe Ti ! Jam Krenar Qe Jam Shqipetar ! Gezuar Nga "Ledio Azemaj" <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga —Ledio Azemaj''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Sakrifica ime per SHqiperine?Do qendroj ketu dhe pse me vijne vazhdimisht plot raste dhe mundesi per tu larguar...sepse ne fund te fundit edhe pse mund te bejme nje jete mizerje edhe pse cdo gje qe ndodh ketu duket gabim.Ky eshte kombi im.Do ta dua perjete dhe gjithmone do luftoj per dite me te mira.Luftoj une lufton ti,luftojme te gjithe.Jemi ne ata qe e krijojme kombin.Neqoftese ne jemi duke vepruar gabim dhe ai eshte duke bere te njejten gje.Armet e mija jane Dija dhe Fjala e lire. Per sa kohe une e dhe ti do veme keto ne pune,cdo gje do shkoje mire Miku im! Gezuar Shqiperi ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.5.65|79.106.5.65]] 28 nëntor 2012 09:33 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime per 100 - vjetorin nga Oti Pogradec == Gezuar te gjithe shqiptareve kudo qe ndodhen 100 - vjetorin e Pavaresise ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.6.194|79.106.6.194]] 28 nëntor 2012 09:40 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == URIME SHQIPERI !!!!!!! GEZUAR 100 VJETORIN E SHPALLJES SE PAVARESISE !!!!!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.250.1|95.107.250.1]] 28 nëntor 2012 09:41 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == NGA SHENDI URIME DHE GEZUAR GJITHE SHQIPETAREVE ! == URIME SHQIPERI !!!!!!! GEZUAR 100 VJETORIN E SHPALLJES SE PAVARESISE !!!!!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.250.1|95.107.250.1]] 28 nëntor 2012 09:43 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == URIME URIME VINE NGA ZEMRA IME! :) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.164.114|95.107.164.114]] 28 nëntor 2012 09:43 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Shqipëria jonë! == Të ma gëzofsh ditëlindjen e pavarësinë e 100 moj Shqiperia jonë! Sot e gjithë Shqipëria është kuq e zi,sepse jemi të lirë të vishemi kuq e zi,të ndjehemi kuq e zi e të festojmë kuq e zi për 100 vjet pavarësi,dhe s’do të reshtim së festuari deri në përjetësi sepse jemi krenarë që jemi SHQIPTARË. ♥ ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.12.64|79.106.12.64]] 28 nëntor 2012 09:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperia ime. == gezuar shqiperi <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.22.48.66|31.22.48.66]] 28 nëntor 2012 09:51 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == GEZUAR DITELINDJEN ATDHU IM <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.232.38|95.107.232.38]] 28 nëntor 2012 09:53 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Kejdi == Urime Mbare Shqipetaret, Ishalla bashkohena me kosoven keto dite <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.44.74.159|31.44.74.159]] 28 nëntor 2012 09:54 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 vjet pavaresi, 100 vjet shtet == Urime Shqiperia ime...ky është një urim i fituar me gjak nga një komb që Perëndia ia dha emrin dhe askush nuk mund ta shuaj dot...askush...sepse Zoti vet e mbron dhe e do...për këtë ditë të lirë që ne festojmë. Faleminderit Jezus, i miri dhe i vetmi Zot që u sakrifikua...kam arsye pse të festoj sot, festoj për lirinë që e kam në këtë 100 VJETOR... :MOS PAÇ KURRË FUND SHQIPËRIA IME me respekt MIRANDA <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.22.48.64|31.22.48.64]] 28 nëntor 2012 10:02 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == URIME<3!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/85.1.13.38|85.1.13.38]] 28 nëntor 2012 10:17 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Many Blessings over a country that has overcome so much hardship in her history. I hope this joined celebration will bring unity, dignity and excellence over the country, it's people and it's institutions. May our Heavenly Father give wisdom and guidance to your leaders. Urime, rrofsh Shqiperi! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Fredwest|Fredwest]] ([[Përdoruesi diskutim:Fredwest|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 10:28 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Kerkoj falje ! == Po po flaje te kerkoj o flamur . Une nje student i vuajtur e i lodhur te kerkoj falje qe ti e feston ditelindjen e te nderojne sa per sy e faqje politikane tradhetare. Do te behet Shqiperia or Babe , do te behet ! Per te do te luftoj une, e bashke me mua edhe milione te tjere. Gezuar ditelindjen oj nena ime e e stermunduar ! Gezuar Ditelindjen Shqiperia ime ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.208|79.106.109.208]] 28 nëntor 2012 10:39 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperi! == Gezuar 100 vjetorin e Pavaresise Shqiperia ime! Shqipëria do të rrojë, për të, për të luftojmë ne! ♥ <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.188|79.106.109.188]] 28 nëntor 2012 10:47 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == urime shqiperi edhe 100 vjet <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.194|79.106.109.194]] 28 nëntor 2012 10:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperi! == '''Gëzuar ditëlindjen e 100-të Shqipëri!!! Zoti sjelltë liri të vërtetë mes shqiptarëve!''' '''Gezuar Shqiperi! Me shume dashuri, drejtesi dhe qytetari!''' <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/217.24.246.34|217.24.246.34]] 28 nëntor 2012 10:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperi! == '''Gëzuar ditëlindjen e 100-të Shqipëri!!! Zoti sjelltë liri të vërtetë mes shqiptarëve! Gezuar Shqiperi! Me shume dashuri, drejtesi dhe qytetari!''' <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Seat|Seat]] ([[Përdoruesi diskutim:Seat|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 10:55 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Gezuar Shqiperia ime!!! Qofsh perhere e pavaruar!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.247.16|95.107.247.16]] 28 nëntor 2012 10:55 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime ditelindja e 100 Shtetit Shqiptar == Urime gjithe shqiptareve Shtetin Kombetare, Shqiperinen Etnike !! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.56.48|46.99.56.48]] 28 nëntor 2012 10:59 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Endrit R. Haxhiu == TE GJITHË SHQIPTARVE, URIME 100 VJETORI I PAVARËSISË SË SHQIPËRISË.... <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/84.22.45.131|84.22.45.131]] 28 nëntor 2012 10:03 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime nga rona == Urime Shqiperi 100 vjetori i Pavaresise, paq suksese dhe trumfe ne cdo sfere.Shqiperia jone e bukur dhe e dashure!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/213.163.103.165|213.163.103.165]] 28 nëntor 2012 11:10 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Poezi nga Daut Demaku per 100 vjetor !! == Të dua populli im Edhe kështu siç je Të dua Edhe kur ti s’më do Të dua atdhe Edhe kur ti s’më flet Të dua atdhe beso Edhe vend për vorr Kur nuk jep Të dua atdhe Edhe kur kënaqem me ty Por të dua, O i miri atdhe Edhe në vuajtje në gazep Edhe në gëzime Kur fjala të ka lezet. Të dua atdhe Edhe kur çmendesh E ti e di edhe vet Ty të ndodhë shpesh Shpesh ti egërsohesh Edhe fëmijët tu Nganjëherë i vret! Të dua atdhe Edhe kështu siç je Se në këtë tokë Të vjetër Unë fëmija yt i vogël Nuk kam asnjë Atdhe tjetër. Urime 100 vjetorin e pavaresisë e të ardhshin ditët e bashkimit e të lirisë, atdhe! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.56.48|46.99.56.48]] 28 nëntor 2012 11:13 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Perjete SHQIPERI ! == Pershendetje te gjithe bashkatdhetareve te mi kudo qe ndodhen. Eshte mallengjyese dhe shpresedhenese te shohesh kaq shume kuqezinj te mbledhur bashke. Uroj qe keshtu te jemi perjetesisht. Uroj qe kjo ndjenje bashkimi dhe vellazerimi te zgjase pafundesisht, nga sot. Ne keto dite festive kam pare se te githe jemi bere me te mire me njeri tjetrin, por mbi te gjitha jemi bere me te mire me SHQIPERINE tone ! RROFTE KOMBI SHQIPTAR ! RROFTE SHQIPERIA ! RROFTE BASHKIMI KOMBETAR ! Mentor Hima (Durres) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.230|80.78.77.230]] 28 nëntor 2012 11:18 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URiME SHQiPERi == '''Uяìme oj Shqìperì 1OO vjetoяì Pαvαrsis ♥''' [ 28.11.1912 - 28.11.2012 ] Shqiponjα feston me Shqipet e vetα Gezuar Shqiptαri, Shipni tungjαtjetα! Feston Vℓorα e feston Tirαnα 1OO vjetori kjo dit o e jonα! Zαnin ma nin pi Shkupit n`Prishtin N'Preshev e ℓugin, çαmeri e Jαnin jenα krejt bashk t`mℓedhun n`nji vadhe Ngritet fℓαmuri n`Shqiprin e mαdhe ! ♥'''ushtrrinalikja ;)''' <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — Adelina M. -Austri/Kosovë ''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URIME SHQIPERI!!! == Gezuar pavarsine shekullore Shqiperi!! per nje Shqiperi te madhe ne 200 vjetorin e saj!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.44.73.183|31.44.73.183]] 28 nëntor 2012 11:25 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Per SHQIPERINE! == Urime 100 Vjetorin e Pavaresise. Gjithe bashke........ Familja Mahmudaj <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.68.242|80.78.68.242]] 28 nëntor 2012 11:35 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqipëri e gjithë Shqipëtar/e kudo që jeni 100 vjetorin e Pavarësis!!! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Ganasamiri|Ganasamiri]] ([[Përdoruesi diskutim:Ganasamiri|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 11:40 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == SHQIPETAR GEZUAR 100-VJETORIN E PAVARSISE U DESH NJE KOHE SHUME EGJATE PER TE ARDHUR KJO DITE POR SOT TE GJITHE PERSONAT E REPUBLIKES SE SHQIPERISE E NDIEJNE VETEN KREVARE QE JANE SHQIPTAR . SHQIPERI->KOSOVE,CAMERI <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Lanoal|Lanoal]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanoal|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 11:43 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar! == Gezuar 100 vjetorin e pavaresise Shqiperia ime! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/84.20.80.9|84.20.80.9]] 28 nëntor 2012 11:44 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR 100-VJET PAVARSI == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Lanoal|Lanoal]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanoal|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 11:45 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> SHQIPETRA GEZUAR 100-VJETORIN E PAVARSISE . TE NDIHEMI KRENARE QE JEMI SHQIPTAR , U DESH NE KOHE E GJATE QE NE TE JETONIM KETE KOHE POR SOT JEMI NE NGA SHTETERT QE PO BEJME PERTARIM == 100 vjet shqiperi e pavarur == i uroj te gjithe shqipetaret aneembane gezuar 100 vjetorin e pavaresise ta gezojne kete dite sepse eshte nje dite e shenuar dhe e shenjte per te gjithe shqipetaret besoj se asnjeri nga ne ska per ta harruar kete dite <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.221|79.106.109.221]] 28 nëntor 2012 11:46 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Te dashur miq , Jemi me fat qe ne sot festojme lirshem , mbi te gjithash jemi me fat se sot ne festojme 100 vjetorin e pavaresise se shtetit Shqiptar . Ky muaj i lavdise , muaj qe solli ne jete frymen e lirise , komandantin legjendar Adem Jashari si dhe Ushtrine Clirimtare te Kosoves , le te behet udherrefyes drejt rruges per bashkim . I pritshim edhe shume shekuj te tjere te bashkuar si nje komb , si nje territor , si nje gjak. Zoti e bekofte Shqiperine , Zoti i bekofte Shqipetaret ! AG <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.3.24|46.99.3.24]] 28 nëntor 2012 11:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Albania - SHQIPERIA == Gezuar ditelindjen e 100 Shqiperi. Gezuar pavaresin e 100 Shqiperi. Urime me te perzemrta nga Maqedonia, Kosova, Mali i Zi etj. Edhe 100 <3 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/92.60.29.155|92.60.29.155]] 28 nëntor 2012 11:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjetori i pavaresise == Gezuar te gjithe shqiptareve 100 vjetorin e pavaresise qofte i lumtur Shqiperia e lire <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — anonim''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == jam krenar qe jam shqipetar == dua ti uroj te gjithe shqipetaret kudo qe ndodhen gezuar 100 vjetorin e pavaresise nga goku <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.221|79.106.109.221]] 28 nëntor 2012 11:55 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == SHQIPTARE ANEMBANE GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARSISE SOT E GJITHMONE RROFTE SHQIPERIA JONE E BEKUAR QOFTE NGA ZOTI <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.170|79.106.109.170]] 28 nëntor 2012 12:03 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == dykrenaret 100 vjecare == gezuar 100 vjetorin e pavaresise! 100 vjet ka shqiponja dykrenare qe fluturon e lire pa pranga ne qiellin e lirise te SHQIPERISE. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — anonim 28 nëntor 2012''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urim per 100 Vjetorin! == Gëzuar Shqipëri ! Gëzuar Shqiptar ! Gëzuar ti emër që na bën krenar. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.175|79.106.109.175]] 28 nëntor 2012 12:06 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Thank You wikipedia == Urime shqiperise :) Thank you wikipedia <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.5.59|79.106.5.59]] 28 nëntor 2012 12:09 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 VJET PAVARESI == GERZUAR 100 VJET PAVARESIE SHQIPERI!!! URIME TE GJITHE SHQIPETAREVE KUDO QE NDOHEN. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.242.23.243|77.242.23.243]] 28 nëntor 2012 12:10 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == gezuar ditelindjen Shqiperi!! == shqiperia ime gezuar!!! ju uroj gjithe shqiptareve kudo qe jane gezuar 100 vjetorin e pavaresise!!! paqe kudo ne bote ,ja kalofshi sa me bukur! nga une melina ,<3 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/217.24.254.219|217.24.254.219]] 28 nëntor 2012 12:19 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 VjeT Pavaresi :) == Gezuarr Te Gjitheve :) PRouD To Be AlbaNiaN :D ^_^ ,, Kjo Shqiponja TeK Fotua LarT Nuk Eshte Shqiponja Jone :/ DuheT Ndryshuar Menjehere <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.201|79.106.109.201]] 28 nëntor 2012 12:21 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == bedriamziu@msn.com! == URIME SHQIPERI e kemi nje ndjenje te veqant qe disa kohe te gjat mu be bashk SHQIPERI ETNIKE por do te ndodhe ne te ardhmen. ju pershendesim nga shkupi i madh <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — bedriamziu@msn.com''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet shtet Shqipetare == Urime gjith shqiptarise 100 vjetorin e pavarsise. Malsi,Maqedoni,Kosove,Cameri,SHQIPERI jemi nje. Urime te gjithve! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/37.26.66.3|37.26.66.3]] 28 nëntor 2012 12:26 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 vjetorin e pavaresise == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.164.114|95.107.164.114]] 28 nëntor 2012 12:28 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet pavaresi e SHQIPERISE == Popullit shqiptar, Gezuar 100 vjetorin! Ne shekuj te ekzistences te globit festofte Shqiperia Etnike. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — Halil Doci''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Të gjithë shqiptarëve kudo janë URIME 100 VJETORI I PAVARESISE! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.175.3.112|178.175.3.112]] 28 nëntor 2012 12:31 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == gezuar 100 vjetorin Shqiperi!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.140|79.106.109.140]] 28 nëntor 2012 12:45 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet shtet! == Gezuar diten e pavaresise shqiperi! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Misroku|Misroku]] ([[Përdoruesi diskutim:Misroku|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 12:46 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Ju Uroj te gjithe Shqipetareve Kudo qe jane Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise !!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.44.75.172|31.44.75.172]] 28 nëntor 2012 12:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Unë uroj të gjithë shqiptarët në të gjithë botën për festën më të dashur për ne. Nuk është vetëm festa e Shqipërisë por të gjithë Shqiptarëve sepse Ismail Qemali shpalli Pavarësinë e të gjithë trojeve Shqiptare. Rroftë Shqiptaria, Shqiptarët e paqe e begati për gjithë Shqiptarinë!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/150.217.254.124|150.217.254.124]] 28 nëntor 2012 12:49 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar pavaresine! == Shume urime te gjitheve! Uroj qe se shpejti te gjithe Shqiptaret te jene te bashkuar :) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/2A00:C440:20:108F:808E:DD4C:41C5:4AAE|2A00:C440:20:108F:808E:DD4C:41C5:4AAE]] 28 nëntor 2012 12:57 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == gezuar 100 vjetorin e panvaresise se shpejti ne shqiperine e bashkuar urime == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.218|80.78.77.218]] 28 nëntor 2012 13:01 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 vjetorin e pavaresis Shqipe!! == Po ku ka si ty o Shqiperia ime!!...I uroj te gjithe shqiptareve kudo qe ndodhen neper bote gezuar gezuar gezuar... Pershendetje nga A.B <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.240|79.106.109.240]] 28 nëntor 2012 13:02 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar 100-vjetorin e shpalljes së Pavarësisë! == Urime 28 Nëntorin ditën e flamurit dhe 100 vjetorin e pavarsisë së Shqipërisë si dhe ditëlindjen e Komandantit Legjendar Adem Jashari. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Necky1st|Necky1st]] ([[Përdoruesi diskutim:Necky1st|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 13:04 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Uroj te gjithe Shqiptaret ane e mbane botes te jen krenar per Atdheun tone, Shqiperine tone! Urime te gjitheve dhe Gezuar 100 vjetorin e Pavaresise! Rreth flamurit të përbashkuar Me një dëshir' e një qëllim, Të gjith' atij duke iu betuar Të lidhim besën për shpëtim. Prej lufte veç ai largohet Që është lindur tradhëtar, Kush është burrë nuk frikësohet, Po vdes, po vdes si një dëshmor! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/176.92.183.145|176.92.183.145]] 28 nëntor 2012 13:05 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperia ima! == Gezuar ditlindjen Shqiperi e dashur <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/138.37.98.62|138.37.98.62]] 28 nëntor 2012 13:16 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == urime shqiperia jone == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.68.245|80.78.68.245]] 28 nëntor 2012 13:22 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjetori i Pavaresise == Gezuar Shqiperi <3 * Urime Urime Urime...--pun pun nat e dit për me pa pak drit <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.247.92.20|77.247.92.20]] 28 nëntor 2012 13:42 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URIME NGA BUJANOVCI GJAMADANI VIJA VIJA REH SI ZEMER QIFTELIJA OOOO SA E MADHE OSHT SHQIPERIAAAAA == JAV UROJ KREJT SHQIPETARVE KU DO QE GJINDEN NE KETO MOMENTE SCHPALLJEN E PAVARSIS sod e para 100 vitesh ;) BUJANOVCI ME JUVE !!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.191.170.193|178.191.170.193]] 28 nëntor 2012 13:48 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == SHqiperia e madhe == Urime kjo dite e madhe e shpresoj se nentroi i erdheshm te bashkur te na gjej se toske e gege jemi peme nga nje dege. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.175.66.183|178.175.66.183]] 28 nëntor 2012 13:52 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime per mbare Shqipetare kudo qe jane == Nepermjet kesaj nisme, deshiroj te uroj te gjthe Shqipetare ane e mbane, per te dy festat me domethenese te Shtetit Shqipetar. Ta duam vendin tone dhe te punojme per te me te njejtin perkushtim si atdhetaret nder vite. Vetem nen hapat e te pareve behet Shqiperia me e mire. GEZUAR! ELIONA BALILI HOXHA <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.130|79.106.109.130]] 28 nëntor 2012 13:57 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise ! == Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise Shqiperia jone! Gjithmone me lart Shqiperia ! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Ilir64|Ilir64]] ([[Përdoruesi diskutim:Ilir64|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 14:01 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == BASHKOHUNI, FESTONI DHE REFLEKTONI! == REFLEKTONI, DUAJENI KETE VEND JO NGA POLITIKA, POR NGA GENI JUAJ <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.79.157|80.78.79.157]] 28 nëntor 2012 14:02 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == AL100! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.252.32.242|46.252.32.242]] 28 nëntor 2012 14:05 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == ILIR == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.28.129.224|77.28.129.224]] 28 nëntor 2012 14:06 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! ILIR_JU URON GJITH SHQIPTAREVE 100 VJETORIN E PAVARSIS DHE DESHIRON BAHSKIM KOMBATRE SHQIPERI ETNIKEEE == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.28.129.224|77.28.129.224]] 28 nëntor 2012 14:08 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Per 100 vjetorin == Ne kete 100 vjetor,ndihemi ne krenare se kurre per Shqiperine tone!Te paret tane luftuan qe ky vend te ishte i pavaruar dhe i lire,dhe ne bijte e tyre sot,po gezojme kete dite te madhe! Gezuar 100 vjetorin e Pavaresise te gjithe shqiptareve kudo qe jane! Nga familja e Kujtim Cakranit,Vlore <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.238|80.78.77.238]] 28 nëntor 2012 14:11 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! ILIR == ILIR_JU URON GJITHVE 100 VJETORIN EPAVARSIS TE SHQIPERIS DHE DESHIRON NJE BAHSKIM KOMBETAR <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.28.129.224|77.28.129.224]] 28 nëntor 2012 14:12 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqiperi == Urime festa shqipetar nga stafi i [http://gamesinfinitypc.weebly.com/] <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.114.95.238|82.114.95.238]] 28 nëntor 2012 14:15 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Shqiperi gezuar! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/151.28.135.43|151.28.135.43]] 28 nëntor 2012 14:22 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == urime gjithe shqiptareve ku do jan dhe te jemi sa me te bashkuar se kurr me par == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.85.164.147|95.85.164.147]] 28 nëntor 2012 14:27 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 Vjetorin! == Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise kudo qe jeni.Le ta festojme kete dite me madheshtine qe meriton! Nga familja e Kujtim Cakranit! ♥ <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.238|80.78.77.238]] 28 nëntor 2012 14:28 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == PERSHENDETJE GJITHE SHQIPTARISE == GEZUAR DITEN ME TE LAVDISHME TE POPULLIT SHQIPTAR,DITEN E SHPALLJES SE PAVARESISE DHE 100 VITET E SHQIPERISE SE PAVARUR!NDERIME POPULLIT TE VLORES SE ISMAIL BEJ VLORES!FESTOFSHIM BREZ PAS BREZI NE LIRI,PAQE DHE DEMOKRACI!PERSHENDETJE MAJLINDA <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.41.188.29|79.41.188.29]] 28 nëntor 2012 14:31 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 vjetorin e Pavaresise Shqiperia Jone == Gezuar 100 vjetorin Shqiperi, qofshin dite me te bardha per te gjithe Shqipetaret e bashkuar. Uroj qe ky 100 vjetor te marre me vete edhe ca plehra te ngelura ne udheheqjen tone. !GEZUAR SHQIPERI E DASHUR! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.147|80.78.77.147]] 28 nëntor 2012 14:33 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == per Shqiperine tone! == LE TE JETE KJO DITA E MADHE E UNIFIKIMIT..KU DASHURIA SHFAQET MES TE GJITHEVE,KU SHPREHJA"JEMI VELLEZER" MERR KUPTIM..LE TE NISIM SOT E TE VAZHDOJME KESHTU PER TE MADHEN SHQIPERI..PER SHQIPERINE TONE! GEZUAR TE GJITHEVE! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.162|79.106.109.162]] 28 nëntor 2012 14:33 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Hapi i Pare, Pavaresite e Reja == Urime Shqiperi, si sot 100 vjet me pare u clirove nga pushtuesit, u arrit qellimi, sot kemi qellime te reja qe perputhen me qellimet e vjetra ose jan po te njejtat qellime qe i kemi trasheguar, sot hedhim hapin e pare per Shqiperine Natyrale. Ne cdo pjese te Shqiperise, edhe aty ku eshte pushtuesi, ngrihen flamujt kuq e zi. Se shpejti do ngrihen zyrtarisht flamujt tone e nuk do zhvendosen me asnjehere. E mbajme gjall amanetin e nuk ju harrojme o te lavdishmit Deshmore! SHQIPERI ETNIKE 1878! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.103.85.201|46.103.85.201]] 28 nëntor 2012 14:35 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime 100 Vjetorin !! == Urime 100 Vjetorin Shqiperi dhe te gjithe shqipetareve kudo qe ndodhen . <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/31.222.41.210|31.222.41.210]] 28 nëntor 2012 15:07 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime == Urimee 100...* <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:YlberiBKF|YlberiBKF]] ([[Përdoruesi diskutim:YlberiBKF|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 15:11 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == gezuar 100 vjetorin e pavaresise == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.221|79.106.109.221]] 28 nëntor 2012 15:12 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == 100 vjet shtet i lire!Gezuar Shqiperi!Gezuar te gjithe shqiptaret kudo qe ndodhen!Jemi shtet i lire,i pavarur.Ky ishte qellimi!Gezuar,gezuar,gezuar! Familja Bunjaj. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.10.252|79.106.10.252]] 28 nëntor 2012 15:14 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqipni Etnike == Shume Urime Per Shqipperine Edhe 1 Milion Vjet E Lire <3 Kuksiani <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.144|79.106.109.144]] 28 nëntor 2012 15:15 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Shqiperi Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise.... == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/188.164.219.79|188.164.219.79]] 28 nëntor 2012 15:18 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Shqiperi Gezuar 100 Vjetorin e Pavaresise...nga familja Hasfatia == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/188.164.219.79|188.164.219.79]] 28 nëntor 2012 15:19 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR 100-VJETORIN E PAVARSISE SHQIPERIA IME E DASHUR! == GEZUAR FESTEN E PAVARSISE GJITH SHQIPTAREVE KUDO QE JANE. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.135.27|95.107.135.27]] 28 nëntor 2012 15:23 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar 100 vjetorin e pavarësisë! == Të lumtë dora Ismail Qemali që ngrite flamurin në Vlorë! Të rrojmë e të gëzojmë të gjithë bashkë në Shqipërinë tonë e kudo ku jemi! Erbi e Kleo Sallaku. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Erbi e Kleo|Erbi e Kleo]] ([[Përdoruesi diskutim:Erbi e Kleo|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 15:23 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar! == I papershkrueshem gezimi qe po perjetojme ne Vlore :) Edhe 100 Shqiperi etnike <3 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/217.21.148.138|217.21.148.138]] 28 nëntor 2012 15:28 (CET)''.</div> </div> aixxtl41rrse4hf5hil8tw9rzecihhq 4 128965 3026592 3021226 2026-08-18T08:13:29Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026592 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <noinclude><div style="border:1px solid #848484; background:#FAFAFA; color:#2E2E2E; padding:5px;"> <span style="font-size:144%;">[[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi|<<]] [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 1|Arkivi 1]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 2|Arkivi 2]] • [[Wikipedia:WikiProjekti 100-Vjet Pavarësi/Urimet/Arkivi 3|Arkivi 3]]</span> Në mënyrë që faqja e urimeve të hapet më lehtë nga shfletuesit është bërë ndarja e faqes në arkivë. Në fund të gjithë arkivët do të bashkohen në një faqe. </div></noinclude> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urimet me te sinqerta per Shqiperine tone te dashur! == Gezuar Shqiperi! Gezuar Ditelindjen tende te 100-te. Te uroj sa me shume lumturi paqe, miresi, begati ne token tende dhe mes njerezve te tu, perfshire edhe mua. Jam kaq krenare qe jam bija jote. Jam bija e nje vendi qe u pushtua, u sulmua, u shkaterrua, por perseri qendron e forte. Nje vend qe pak a shume po shkaterrohet edhe sot, por sot ne nje kuptim tjeter. Megjithate une e di se ti do te qendrosh e forte, ashtu sic ke qene gjithmone. Ne qe jetojme ne Shqiperi, nuk ia dime vlerat vendit tone, por ata qe kane vite larg kesaj toke, e dine se sa e pacmueshme eshte ajo. Ata e dine se dheu i tokes meme sado larg qe te jete, do te mbetet perseri i permallshem, i emebel e i pakrahasueshem... Edhe nje here Gezuar!!! Shpresoj qe kjo tradite te vazhdoje dhe brezat ne vazhdim te arrijne te festojne shekujt e tjere te Pavaresise :) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Cayda mj|Cayda mj]] ([[Përdoruesi diskutim:Cayda mj|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 15:30 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Jemi Nje Komb, Nje Gjuhe, Nje Shtet, e Kemi Emrin Shqipetare!!! == Urime 100 Vjet Pavaresi te gjith shqipetareve kudo qe ndodhen!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.13.50|79.106.13.50]] 28 nëntor 2012 15:45 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! Gëzuar == Gëzuar edhe qindra ditë të tjera si kjo Shqipërise dhe kombit shqiptar, jetë të gjatë ne jetë te jetëve ! Bujar Hoti <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.68.242|80.78.68.242]] 28 nëntor 2012 15:49 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR TE GJITHE SHQIPTAREVE..................... == Gezuar te gjithe shqiptareve kudo qe ndofhen ne te gjithe diasporen dhe me tej sote eshte dita jone le te gezohemi dhe te festojme se bashku.........nga dennisi <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/213.16.146.165|213.16.146.165]] 28 nëntor 2012 15:51 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Edhe 1000000000000 vjet te tjera Shqiperi! == Te dua SHQIPERI! Dua te te shoh ETNIKE ne te ardhmen! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:XhuljanoAlbania|XhuljanoAlbania]] ([[Përdoruesi diskutim:XhuljanoAlbania|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 16:18 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Rrofte flamuri i Shqipes == gezuar,festen e flamurit simboli i shqiptareve,te cilet neper shekuj jane perpjekur qe taruajne identitetin, ndeim per te gjithe ata qe ne emer te shqiptarise dhane jeten, dhe turp per te gjithe keta politikane te cveshur nga cfare do ndjenje kombetare dhe jane veshur me urejte dhe pabesi per atdheun ushtu si diktatori hoxha qe per hater te kariges shiti ceshtjen came tek greket dhe kosoven tek serbet, <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Demiri.f|Demiri.f]] ([[Përdoruesi diskutim:Demiri.f|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 16:19 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == urime urime <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.28.80.66|77.28.80.66]] 28 nëntor 2012 16:31 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 Vjetorin e Shpalljes se Pavaresise == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.149|79.106.109.149]] 28 nëntor 2012 17:34 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/92.224.89.255|92.224.89.255]] 28 nëntor 2012 17:34 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Te Duam Shqiperi, atdhe i dashur == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.149|79.106.109.149]] 28 nëntor 2012 17:35 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Urime edhe për 1000 shekuj të tjerë, Shqipërisë dhe shqiptarëve! :Arbër Hasimaj, Vlorë <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.98.117.33|79.98.117.33]] 28 nëntor 2012 17:46 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == URIM == Gëzuar 100 vjetorin e shpalljes së pavarsisë së SHQIPëRISë, me dëshirën që në përvjetorin e ardhshëm festiv të jemi të bashkuar <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/109.88.2.91|109.88.2.91]] 28 nëntor 2012 17:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == urime 100 vjetorin shqiperi == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.114.78.241|82.114.78.241]] 28 nëntor 2012 17:59 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar 100-vjetorin e Pavarësisë! == <code> T'ma gëzosh shekullin e parë të Pavarësisë e bekuara Shqipëri! E ke me hak ta festosh e ta mbrosh atë si asnjë vend tjetër në botë. </code> <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Sheshi|Sheshi]] ([[Përdoruesi diskutim:Sheshi|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 18:01 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Per Shqiperine tone te dashur == Uroj te gjithe shqiptaret ane e mbane botes GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARSISE SE SHQIPERIS.. GEZUAR DITELINDJEN SHQIPERI !!! KUDO QE NDODHENI O JU SHQIPTAR. NE KETE DITE TE SOTME NE NDIHEMI KRENAR. ME FLAMURIN TONE KUQ E ZI. RROFTE SHQIPERIA E LIRE. 100 VJET PAVARSI. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — ALGIN NGA PEQINI 28 nëntor 2012 18:06 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar, edhe me shumë shekuj të tjerë histori shqiptare!!! == Urime 100 vjet Pavarësi!!! Për të gjithë anëtarët e wikipedias-sq Gëzuar!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:GalateaTeuta|GalateaTeuta]] ([[Përdoruesi diskutim:GalateaTeuta|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 18:08 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime Shqiperi per 100 vjetorin e pavaresise. == Urime Shqiperi per 100 vjetorin e pavaresise. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.252|80.78.77.252]] 28 nëntor 2012 18:13 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100vjet shtet shqiptar == 100vjet kuq e zi urime pavarsia gjithë shqiptarve anë e mban <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.114.94.8|82.114.94.8]] 28 nëntor 2012 18:26 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> Gezuar Ditelindjen Shqiperi == Edhe 100-dra vjet! == Edhe miliona vjet Shqiperi, begati, demokraci , integrim.DN <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.150|79.106.109.150]] 28 nëntor 2012 18:36 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100+ NË PËRJETËSI == URIME 100 VCJETORI I DITËLINDJES TËNDE NËNË SHQIPËRI! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.25.172|46.99.25.172]] 28 nëntor 2012 18:43 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == GEZUARRRRRRRRRRRRRRRRRRR 100 vite Te lire!!!edhe qofshim keshtu edhe deri ne pafundesi....<3<3 <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.5.206|79.106.5.206]] 28 nëntor 2012 18:43 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == ALBANIA == ♥ ♥ Gezuar 100 vjet pavarsi Shqiperi♥ ♥ Tirane 28.11.2012 :E.HALILI ♥ <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.255.30|79.106.255.30]] 28 nëntor 2012 18:50 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == SHQIPERIA ETNIKE 100 VJET E PAVARUR == ju uroj shqiptarve GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARSISE.QOFSHIM GJITHMONE TE BASHKUAR.GEZUAR <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.254|80.78.77.254]] 28 nëntor 2012 18:53 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar == Gezuar Vlora!!! Gezuar Shqiperia 100 vjetorin e lirise!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.139|79.106.109.139]] 28 nëntor 2012 18:55 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Ta gëzojmë lirinë. == Me emrin e Perendís, Zotit të botnave. A gëzohet liria, pa u livdú haptazi Perendia! Ai që sjéll frymën që flamujt të valojnë, Zot i qiejve dhe i tokës, I lindjeve dhe i Perëndimeve, I mirë pa të Cilin nuk ka asnjë të mirë, Qenie pa të Cilin nuk ka asgjë që âsht, Ai që diellin e sjéll mbi të keqen dhe mbi të mirën, Jetë pa të Cilin nuk ka asgjë që jeton, Ai që askush nuk i âsht i barabartë, Ai që nuk kâ fillim as fund por i ka dhânë fillim dhe fund çdo gjëje, Ai që nuk kâ bâbë as nânë, as bíj as vllézër as shokë, Ai që nuk ha as nuk fle, Ai që nuk héc as nuk lëvíz, Ai që fundin e çdo gjëje e dîn në fillim, Ai që kur ndëshkon ose fál, ajo nuk mund të kundërshtohet, Ai që njerëzit në tokë nuk mund ta shohin, Andaj haptazi përmendeni Zotin se kështu vjen rahatia, Dhe vetëm kështu mund të gëzohet liria. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/178.175.23.179|178.175.23.179]] 28 nëntor 2012 18:58 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Edhe 100 vjet të tjera të na rrojë SHQIPËRIA!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/80.78.77.250|80.78.77.250]] 28 nëntor 2012 19:15 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime! == Urime 100 vjetorin nana jeme Shqipni! Dasht Zoti i madh qe 101 vjetorin ta festojm te gjith sebashku ne nji shtet! Rrnoft Shqipnia nga nji Malsor i Plaves dhe Gucis! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Malsia E Madhe|Malsia E Madhe]] ([[Përdoruesi diskutim:Malsia E Madhe|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 19:23 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar o KOMB I MADH me deshiren e zjarrte per ta pasur koken lart... == Gezuar o bashkekombasit e mi. Ky pervjetor pavaresie qofte nje moment reflektimi dhe sidomos veprimi per klasen intelektuale qe prej vitesh ka humbur ndikimin e saj ne kete shoqeri, madje ka humbur dhe identitetin e saj... Koha per te rimekembur personalitetin e atdheut tone, krenarine e familjeve tona, koha per me shume optimizem, tolerance dhe pergjegjeshmeri sociale. Asnje nuk premton se do te te jete e lehte por ama te gjithe se bashku me bindje do ia dalim mbane. Ne vitet e fundit vihet re nje prurje e madhe e te shkolluareve pasuniversitar dhe me eksperience ne vendet perendimore ndaj para se te dorezohemi ne perpjekjet tona madhore por vetjake le te bashkojme forcat, ne menyre qe te behemi shembull per kete brez te ri, plot me dilema por ama me endrra te medha. Le te gezojme te gjithe se bashku sot dhe te perveshim menget qe neser dhe t'ja trashegojme kete mesazh pasardhesve tane deri sa t'ja dalim mbane. (Arsimi, Mjekesia, Politika, ka nevoje per ne te gjithe se bashku) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:ErjonC|ErjonC]] ([[Përdoruesi diskutim:ErjonC|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 19:31 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Ditelindjen Shqiperi... == Kjo ka qene endrra e te pareve dhe eshte krenaria jone. A-Lezhe <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.192|79.106.109.192]] 28 nëntor 2012 19:34 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjet Kuq e Zi-100 Vjet SHQIPERI! == GEZUAR SHQIPERI RROFSH SA KJO TOKE ,FLAMURI YT TE VALEVITET GJITHNJE E ME SHUME KRENARE ,SEPSE SHQIPONJAT TE TILLA JANE ,GEZUAR PER TRIMAT QE U FLIJUAN NE EMRIN TEND ,GEZUAR PER FISNIKET QE TE VUNE KURORE ,PER SKENDERBEUN,PLAKUN E URTE TE VLORES ,ISMAIL QEMALIN,ISA BOLETINIT E SHUME E SHUME NJEREZ TE TJERE QE DO TU JEMI MIRNJOHES PERJETE.SOT JE ME E BUKUR SE KURRE ,SE NE THEMELET E TUA KA GJAK LUFTETARI ,KA LOT NENASH ,KA DOKUMENTE QE NUK MUND TE ZHBEJNE HISTORINE ,GEZUAR MOJ SHQIPERIA IME GEZUAR ,TE GJITHE SHQIPTAREVE GEZUAR 100 VJETORIN E PAVARESISE TA GEZOJME SHQIPERINE E LIRE ,TA NGRIJME GJITHMONE E ME LART FLAMURIN E SAJ. - LEDIA <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/94.125.115.226|94.125.115.226]] 28 nëntor 2012 19:36 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == QOFSHIN TË BEKUAR TË GJITHË ATA QË FLASIN SHQIP == Ju uroj të gjithë shqiptarëve GËZUAR 100 VJETORIN. PAÇIM QINDRA 100 VJETORË. QOFSHIN TË BEKUAR TË GJITHË ATA QË FLASIN SHQIP. Teodor OSOJA <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.152|79.106.109.152]] 28 nëntor 2012 19:37 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == urime == urime cdo shqipetari! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.228|79.106.109.228]] 28 nëntor 2012 19:51 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urime per te gjithe shqipetarte kjo feste shum e madha == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/84.22.58.222|84.22.58.222]] 28 nëntor 2012 19:54 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezua 100 Vjetorin e Dashur Shqiperi == Me shum e kurr shqipetaret jan bashkuar pa dallime etnie e fetar ,pa ngjyra partiake festojme diten e pavarsis..duke ber thirje per bashkim te te gjith shqiprate ne ballkan ..GEZUAR GEZUAR.. Orlando.K <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/71.238.10.77|71.238.10.77]] 28 nëntor 2012 20:02 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 Vjetorin e Pamvarsise se Memedhetut tone Shqiperise == Gezuar 100 Vjetorin e Pamvarsise se Memedhetut tone Shqiperise Uroj qe viti tjeter te na gjeje te bashkuar me Kosove e Cameri.. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.242.21.145|77.242.21.145]] 28 nëntor 2012 20:15 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar 28 nëntorin == Gëzuar 100-vjetorin e Shqipërisë.Pritni edhe 200 të tjerë.Unë uroj edhe shqipëtarët anë e mban urime 28 nëntori, kjo ditë e veçantë ose e mrekullueshme për ne shqipëtarët.Urime Pavarsia!!!Urime 28 nëntori!!!Urime 100-vjetori!! 100 vjet shtet shqipëtarë!!!Unë uroj edhe Presidenten e kosovës,Atifete Jahjaga,kryeministrin e kosovës,Hashim Thaqi,zëvendës kryeministrin e kosovës,Harejdin Kuqi,ministrin e punëve të brentshme të kosovës,Bajram Rexhepin, Presidentin e Shqipëris,Bujar Nishani,kryeministrin e Shqipëris,Sali Berisha,kyreministri i Tiranës,Lulzim Basha e shumë të tjerë.Urime 100-vjetori!!!Urime Pavarsia!!!Urime 28 nëntori!!!100 vjet shtet shqipëtar!!!Falminderit. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.9.235|46.99.9.235]] 28 nëntor 2012 19:16‎ (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gëzuar Shqipëria ! == Të gjithë shqiptarët kudo që janë ju urojmë GËZUAR 100 VJET PAVARËSI! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/109.69.6.253|109.69.6.253]] 28 nëntor 2012 20:21 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Gezuar Ditelindjen Shqiperia jone!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/95.107.235.89|95.107.235.89]] 28 nëntor 2012 20:32 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Ky komb ne kete 100 vjetor u zgjua!! Tani nuk ka me gje ta ndale ne vrullin e tij! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Summer nights dreams|Summer nights dreams]] ([[Përdoruesi diskutim:Summer nights dreams|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 20:33 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == isa == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.9.203|46.99.9.203]] 28 nëntor 2012 20:39 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Te pacim Jete e Mot Shqiperia Ime ! == Qe nga brezat e lashtesise buron ndjenja e krenarise, Krenare per Shqiperi Rrofsh perjete ne Liri. Uroj gjithe Shqipetaret kudo ku jane Gezuar kete feste te madhe te Pavaresise sone Shqipetare. Me ne fund Krenare per identitetin tone si Shqipetare kudo ku jemi. Urime per jete e mot, festofshim gjithmone, keshtu te bashkuar, si kete here ne Vlore ne menyren me madheshtore. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.150|79.106.109.150]] 28 nëntor 2012 20:53 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Po degjoj se shtetet fqinje po fillojn te frigohen se jemi nisur drejt bashkimit. Nuk e ve faj, kurr me te bashkuar skemi qene. Qofshim edhe me te bashkuar. Urime 100 vjetorin, e thashte zoti qe tjetrin ta festojme bashke nen nje shtet. Shqiperi e bashkuar. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/130.0.26.10|130.0.26.10]] 28 nëntor 2012 21:13 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == GEZUAR DITELINDJEN O SHQIPERIA IME! U BEFSH EDHE 100 VJEC TE TJERA! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/109.69.6.253|109.69.6.253]] 28 nëntor 2012 21:14 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == urime 100 vjetorin SHqiperi. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.37.137|46.99.37.137]] 28 nëntor 2012 21:30 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urim për 100-vjetorin e shpallejs së pavarësisë == Gëzuar 100-vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë! Rroftë e qoftë Shqipëria më vehte, e lirë dhe e mosvarme. --[[Përdoruesi:Irvi Hyka|Irvi Hyka]] ([[Përdoruesi diskutim:Irvi Hyka|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 21:31 (CET) <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Irvi Hyka|Irvi Hyka]] ([[Përdoruesi diskutim:Irvi Hyka|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 21:31 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar 100 - Vjetorin e Pavarsise ! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/109.234.232.58|109.234.232.58]] 28 nëntor 2012 21:40 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Urimi im per 100 vjetorin == Ju kisha uru te gjithe shqiptareve ane e kand botes 100 VJETORIN E PAVARESISE!! Fati, forca dhe lumturia qendrofshin gjithmone me ju!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.52.247|46.99.52.247]] 28 nëntor 2012 21:40 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperia Jone!!! == Gezuar moj e Vogla ime Shqiperi. Nuk me besohet qe do ndjeja kurre nje emocion kaq te forte tek shoh te gjithe Shqiptaret ane mbane botes te veshur me zemer e shpirt Kuq e Zi. Uroj qe I gjithe ky atdhetarizem I shprehur nga te gjithe te vazhdoje dhe gjithmon e me shume te ndihemi krenar qe jemi Shqipetar. Krenohuni Vellezer dhe Motra se Shqiperia eshte Mema Jone!!! Gezuar Shqiperia Jone!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.197|79.106.109.197]] 28 nëntor 2012 22:00 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == GEZUAR 100 VJETORIN E SHPALLJES SE PAVARESISE ,, == I UROJ TE GJITHE SHQIPTAREVE BASHKIM KOBETAR,,RROFTE ALBANIA ETNIKE SHUME SHPEJT <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/77.102.133.77|77.102.133.77]] 28 nëntor 2012 22:13 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/91.187.125.62|91.187.125.62]] 28 nëntor 2012 22:31 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Gezuar Shqiperi! == Gezuar 100 vjetorin Shqiperi! Gezuar te gjithe shqiptareve kudo qe jane! Gezuar dhe faleminderit te gjithe atyre qe kane ndihmuar sado pak per ta bere kete vend nje vend me te mire! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] ([[Përdoruesi_diskutim:Olsi#top|diskutimet]]) 28 nëntor 2012 22:41 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == ♥ Gezuar ditelindjen Shqiperia ime ♥ ! == ♥ Gezuar miq ne jete te jeteve ♥...!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/93.159.192.19|93.159.192.19]] 28 nëntor 2012 22:46 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjet Pavaresi :D == KRENAR! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.230|79.106.109.230]] 28 nëntor 2012 22:59 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == SHQIPRI ETNIKE! == Urime 100 vjetori i pavaresise gjithe Shqiptareve , bashkim kombetar sa me shpejt. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.10.43|46.99.10.43]] 28 nëntor 2012 23:20 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == urime 100 vjetorin diten e flamurit == urime 100 vjetorin të gjith shqiptarëve kudo që jane <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.217.72.146|46.217.72.146]] 28 nëntor 2012 23:35 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 Vjet Shtet! == Urime ore te dashur, urime qindvjetorin e Shqiperise dhe le te festojme deri ne fund dhe ta presim gjithsesi edhe qindvjetorin e Kosoves bashke si nje popull! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.17.163|46.99.17.163]] 28 nëntor 2012 23:40 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 vjet liri == i uroj te gjithe shqiptaret per shekullin e ri shqiperi qe nga lashtesia urime te qofte pavaresia. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/46.99.6.163|46.99.6.163]] 28 nëntor 2012 23:44 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == 100 == GËZUAR PAVARËSINË (DITËLINDJEN E 100) SHQIPËRI <3 <3 <3 <3 !!!!!! <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/79.106.109.189|79.106.109.189]] 28 nëntor 2012 23:59 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Happy 100. Birthday Albania — Hungarian wikipedia <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — ([[Skeda:Zastava S. Jugoslavije.png|23px]] [[Përdoruesi:Szajci|Szajci]]&nbsp;^{[[Përdoruesi diskutim:Szajci|pošta]]} 29 nëntor 2012 05:50 (CET))''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> == Vendos_titullin! == Plote nje shekull shtet Shqipetar,kemi arsye te festojm,obligim me shum te punojm,URIME. <div style="text-align:right;">''Ky urim u postua nga — [[Speciale:Kontributet/82.114.76.75|82.114.76.75]] 29 nëntor 2012 11:27 (CET)''.</div> </div> <div style="padding:3px 5px; font-size:110%; border:1px solid #DF0101; margin:5px 0; background:#F2F2F2;color:#000"> </div> 0e7r1qu2is97m5ptwz6glorkaiqb1aj 10 129622 3026601 1294762 2026-08-18T08:15:03Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026601 wikitext text/x-wiki {| width="272px" class="kartela" style="width:238px; font-size:98%; line-height:115%; float:{{#switch:{{{pozicioni}}}|majtas=left|djathtas=right|qendër|qendra=center|#default=right}}" |- ! colspan="2" | <big>[[Wikipedia:Faqja kryesore/Paneli|Paneli i kontrollit]]</big> |- | colspan="2" style="text-align:center; font-variant:small-caps; font-size:110%;" | [[Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli i javës|Artikulli i javës]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/Përvjetorët|Përvjetorët]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/Lajmet|Lajmet]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës|Fotografia]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/A e dini se|A e dini se]] |- ! colspan="2" style="background-color:#F5A9A9;color:#000" | Njoftime |- | colspan="2" | {{#ifexpr:{{CURRENTWEEK}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}| | * <span style="color:red;">Seksioni artikulli i javës, për javën aktuale ([[Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}|java {{CURRENTWEEK}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}| | * <span style="color:red;">Seksioni artikulli i javës, për javën e ardhshme ([[Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}|java {{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{CURRENTWEEK}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}| | * <span style="color:red;">Forografia e ditës për [[Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}|sot]] nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{#expr:{{CURRENTDAY}}+1}}| | * <span style="color:red;">Fotografia e ditës për [[Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{#expr:{{CURRENTDAY}}+1}}|nesër]] nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{CURRENTWEEK}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}| | * <span style="color:red;">Seksioni 'A e dini se', për javën aktuale ([[Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}|java {{CURRENTWEEK}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}| | * <span style="color:red;">Seksioni 'A e dini se', për javën e ardhshme ([[Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}|java {{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} |- ! colspan="2" | <big>[[Wikipedia:Faqja kryesore +1|Faqja kryesore +1]]</big> |} 5iegcqvg8tuibhpaegwo33wtilg1ccw 3026611 3026601 2026-08-18T08:22:09Z Klein Muçi 52109 Kthim i ndryshimit të mëparshëm sipas kërkesës përmes Claude AI 3026611 wikitext text/x-wiki {| width="272px" class="kartela" style="width:238px; font-size:98%; line-height:115%; float:{{#switch:{{{pozicioni}}}|majtas=left|djathtas=right|qendër|qendra=center|#default=right}}" |- ! colspan="2" | <big>[[Wikipedia:Faqja kryesore/Paneli|Paneli i kontrollit]]</big> |- | colspan="2" style="text-align:center; font-variant:small-caps; font-size:110%;" | [[Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli i javës|Artikulli i javës]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/Përvjetorët|Përvjetorët]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/Lajmet|Lajmet]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës|Fotografia]] • [[Wikipedia:Faqja kryesore/A e dini se|A e dini se]] |- ! colspan="2" style="background-color:#F5A9A9" | Njoftime |- | colspan="2" | {{#ifexpr:{{CURRENTWEEK}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}| | * <span style="color:red;">Seksioni artikulli i javës, për javën aktuale ([[Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}|java {{CURRENTWEEK}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}| | * <span style="color:red;">Seksioni artikulli i javës, për javën e ardhshme ([[Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli_i_javës/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}|java {{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{CURRENTWEEK}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}| | * <span style="color:red;">Forografia e ditës për [[Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}|sot]] nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{#expr:{{CURRENTDAY}}+1}}| | * <span style="color:red;">Fotografia e ditës për [[Wikipedia:Faqja kryesore/Fotografia e ditës/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTMONTH}}/{{#expr:{{CURRENTDAY}}+1}}|nesër]] nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{CURRENTWEEK}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}| | * <span style="color:red;">Seksioni 'A e dini se', për javën aktuale ([[Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{CURRENTWEEK}}|java {{CURRENTWEEK}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} {{#ifexpr:{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}<52 | {{#ifexist: Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}| | * <span style="color:red;">Seksioni 'A e dini se', për javën e ardhshme ([[Wikipedia:Faqja kryesore/A_e_dini_se/{{CURRENTYEAR}}/{{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}|java {{#expr:{{CURRENTWEEK}}+1}}^-të]]) nuk ekziston.</span>}}|}} |- ! colspan="2" | <big>[[Wikipedia:Faqja kryesore +1|Faqja kryesore +1]]</big> |} q3sg1tgpox9gdceqyr8evlus6yk6o5x 10 133436 3026648 2628777 2026-08-18T09:22:08Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026648 wikitext text/x-wiki {| class="table" id="stub" style="font-size:small; padding: 3px; background: #f4f4f4; border: 1px solid #aaa; margin: 0 1em 0 1em;color:#000" |- |[[Skeda:Book template.svg|64px]] |Ky artikull ose seksion duhet të zgjerohet me përmbajtjen e përkthyer nga {{{gjuha}}}. Ju lutemi të na ndihmoni me kontributin tuaj. <br /> |}<noinclude> [[Kategoria:Stampa|{{PAGENAME}}]] [[Kategoria:Stampa gjuhësie|{{PAGENAME}}]] <noinclude> pt8j50ar6eermxoug885vp7gfthrx7d 10 133633 3026511 2769525 2026-08-17T21:59:01Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Infobox economy përmes Claude AI 3026511 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | bodystyle = width:{{{width|26.0em}}};padding:0; | titleclass = adr | title = Economy of {{#if:{{{continent|}}} |{{{continent}}} | {{#if:{{{city|}}} |{{{city}}} | {{#if:{{{country|}}}|<span class="country-name">{{{country}}}</span>|{{{name|}}} }} }} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_size|{{{image size|}}}}}} |sizedefault=frameless |maxsize=300px|alt={{{alt|}}} }} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = background:lightblue;color:inherit; | label1 = Currency | data1 = {{{currency|}}} | label2 = {{longitem|[[Fixed exchange rate system|{{wrap|Fixed exchange rates}}]]}} | data2 = {{{fixed exchange|}}} | label3 = {{longitem|[[Fiscal year]]}} | data3 = {{{year|}}} | label4 = {{longitem|Trade {{#switch:{{{spelling|}}} |Oxford|US|U.S.=organizations |#default=organisations}}}} | data4 = {{{organs|}}} | label5 = {{longitem|Country group}} | data5 = {{{group|}}} <!----------------------Statistics-------------------------> | header6 = Statistics | label7 = Population | data7 = {{{population|}}} | label8 = [[Gross domestic product|GDP]] | data8 = {{{gdp|}}} | label9 = GDP rank | data9 = {{{gdp rank|}}} | label10 = {{longitem|[[Economic growth|GDP growth]]}} | data10 = {{{growth|}}} | label11 = {{longitem|GDP per capita}} | data11 = {{{per capita|}}} | label12 = {{longitem|GDP per capita {{nowrap|rank}}}} | data12 = {{{per capita rank|}}} | label13 = {{longitem|[[List of countries by real GDP per capita growth|GDP per capita growth]]}} | data13 = {{{per capita growth|}}} | label14 = {{longitem|GDP by sector}} | data14 = {{{sectors|}}} | label15 = {{longitem|GDP by component}} | data15 = {{{components|}}} | label16 = {{longitem|[[Productivity]]}} | data16 = {{{productivity|}}} | label17 = {{longitem|style=line-height:1.2em|[[Inflation]] ([[Consumer price index|CPI]])}} | data17 = {{{inflation|}}} | label18 = {{longitem|[[Bank rate|{{wrap|Base borrowing rate}}]]}} | data18 = {{{bankrate|}}} | label19 = {{longitem|style=line-height:1.2em|[[Millionaire]]s (US$)}} | data19 = {{{millionaires|}}} | label20 = {{longitem|Population below national {{nowrap|[[Poverty threshold|poverty line]]}}}} | data20 = {{{poverty|}}} | label21 = {{longitem|Population below international {{nowrap|[[Poverty threshold|poverty line]]}}}} | data21 = {{{poverty_international|}}} | label22 = {{longitem|Population at risk of poverty}} | data22 = {{{risk of poverty|}}} | label23 = {{longitem|[[Gini coefficient|{{wrap|Gini coefficient}}]]}} | data23 = {{{gini|}}} | label24 = {{longitem|[[Human Development Index]]}} | data24 = {{{hdi|}}} | label25 = {{longitem|[[Corruption Perceptions Index]]}} | data25 = {{{cpi|}}} | label26 = {{longitem|{{#switch:{{{spelling}}} |US|U.S.=Labor |#default=Labour}} force}} | data26 = {{#if:{{{labor|}}} |{{{labor}}} |{{{labour|}}} }} | label27 = {{longitem|{{#switch:{{{spelling}}} |US|U.S.=Labor |#default=Labour}} force by occupation}} | data27 = {{{occupations|}}} | label28 = {{longitem|[[Unemployment]]}} | data28 = {{{unemployment|}}} | label29 = {{longitem|[[Youth unemployment]]}} | data29 = {{{youth-unemployment|}}} | label30 = {{longitem|[[Informal economy|Informal employment]]}} | data30 = {{{informal-employment|}}} | label31 = {{longitem|Average gross salary}} | data31 = {{{average gross salary|}}} | label32 = {{longitem|[[National average salary|{{wrap|Average net salary}}]]}} | data32 = {{{average net salary|}}} | label33 = {{longitem|[[Median income]]}} | data33 = {{{median income|}}} | label34 = {{longitem|[[Wage growth]]}} | data34 = {{{wage growth|}}} | label35 = {{longitem|Final [[Consumption (economics)|{{wrap|consumption expenditure}}]]}} | data35 = {{{consumption|}}} | label36 = {{longitem|Gross [[Gross fixed capital formation|{{wrap|capital formation}}]]}} | data36 = {{{gfcf|}}} | label37 = Gross savings | data37 = {{{savings|}}} | label38 = {{longitem|[[Yield curve|{{wrap|Yield curve}}]]}} | data38 = {{{yield curve|}}} | label39 = {{longitem|[[Purchasing Managers' Index|{{wrap|Purchasing Managers' Index}}]]}} | data39 = {{{pmi|}}} | label40 = {{longitem|Main industries}} | data40 = {{{industries|}}} <!-----------------------External--------------------------> | header47 = {{#if:{{{exports|}}}{{{export-goods|}}}{{{export-partners|}}}{{{imports|}}}{{{import-goods|}}}{{{import-partners|}}}{{{FDI|}}}{{{current account|}}}{{{gross external debt|}}}{{{external debt per gdp|}}}{{{external debt payments per gdp|}}}{{{foreign aid revenue per gdp|}}}{{{NIIP|}}} |External}} | label48 = Exports | data48 = {{{exports|}}} | label49 = {{longitem|Export goods}} | data49 = {{{export-goods|}}} | label50 = {{longitem|Main export partners}} | data50 = {{{export-partners|}}} | label51 = Imports | data51 = {{{imports|}}} | label52 = {{longitem|Import goods}} | data52 = {{{import-goods|}}} | label53 = {{longitem|Main import partners}} | data53 = {{{import-partners|}}} | label54 = {{longitem|[[Foreign direct investment|FDI]] stock}} | data54 = {{{FDI|}}} | label55 = {{longitem|[[current account (balance of payments)|{{wrap|Current account}}]]}} | data55= {{{current account|}}} | label56 = {{longitem|Gross [[External debt|{{wrap|external debt}}]]}} | data56 = {{{gross external debt|}}} | label57 = {{longitem|[[External debt|{{wrap|External debt}}]] as % of GDP}} | data57 = {{{external debt per gdp|}}} | label58 = {{longitem|External debt payments as % of GDP}} | data58 = {{{external debt payments per gdp|}}} | label59 = {{longitem|Foreign-aid revenue as % of GDP}} | data59 = {{{foreign aid revenue per gdp|}}} | label60 = {{longitem|[[Net international investment position|{{wrap|Net international investment position}}]]}} | data60 = {{{NIIP|}}} <!--------------------Public finances----------------------> | header71 = {{#if:{{{debt|}}}{{{reserves|}}}{{{balance|}}}{{{revenue|}}}{{{expenses|}}}{{{aid|}}}{{{credit|}}} |Public finance}} | label72 = {{longitem|[[List of countries by government debt|{{wrap|Government debt}}]]}} | data72 = {{{debt|}}} | label73 = {{longitem|[[Foreign exchange reserves|{{wrap|Foreign reserves}}]]}} | data73 = {{{reserves|}}} | label74 = {{longitem|[[Government budget balance|{{wrap|Budget balance}}]]}} | data74 = {{{balance|}}} | label75 = {{longitem|[[Government revenue|{{wrap|Revenue}}]]}} | data75 = {{{revenue|}}} | label76 = {{longitem|[[Government spending|{{wrap|Spending}}]]}} | data76 = {{{expenses|}}} | label77 = Economic&nbsp;aid | data77 = {{{aid|}}} | label78 = {{longitem|[[List of countries by credit rating|{{wrap|Credit rating}}]]}} | data78 = {{{credit|}}} | belowstyle = {{#ifeq:{{{usebelowbox}}}|no | |background:lightblue;color:inherit;}} | below = {{{footnotes|{{{footnote|}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{{usebelowbox}}}|no | | {{longitem |style=line-height:1.25em;padding:0.2em; | ''All values, unless otherwise stated, are in [[United States dollar|US dollars]].''}} }} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox economy with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox economy]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| aid | alt | average gross salary | average net salary | balance | bankrate | caption | city | components | consumption | continent | country | cpi | credit | currency | current account | debt | expenses | export-goods | export-partners | exports | external debt payments per gdp | external debt per gdp | FDI | fixed exchange | footnote | footnotes | foreign aid revenue per gdp | gdp | gdp rank | gfcf | gini | gross external debt | group | growth | hdi | image | image size | image_size | import-goods | import-partners | imports | industries | inflation | informal-employment | labor | labour | median income | millionaires | name | NIIP | occupations | organs | per capita | per capita rank| per capita growth | pmi | population | poverty | poverty_international | presentUS$asdefault | productivity | reserves | revenue | risk of poverty | savings | sectors | spelling | unemployment | youth-unemployment | usebelowbox | wage growth | width | year | yield curve }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 9krwfecb98juk0kslpxqk80xg2e22jv 3 137905 3026506 3024079 2026-08-17T21:03:16Z MediaWiki message delivery 56618 /* Tech News: 2026-34 */ pjesë e re 3026506 wikitext text/x-wiki {{wikibreak}} '''Gjatë stinës së verës aktiviteti im në projekt mund të jetë i ulët. Për ndihmë mund të shkoni te një administrator tjetër nga lista [[Special:ListUsers/sysop|këtu]].''' '''During the summer season my activity in this project may be lower than usual. If you need help with anything you may want to go to another admin from this [[Special:ListUsers/sysop|list]].''' {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) :::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST) ==Stampa:Carte communes limitrophes== It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) == Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST) :@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin "Redakto/Edit" (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST) == Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova == Greetings Mr. Klein Muçi Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance. Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, Mr. Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST) :@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings, :I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized. :In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well. :Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST) == Sharat == hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-31112-89|&#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST) :@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) == Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 28 maj 2026 02:54 (CEST) :@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST) :Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''^{[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]} 1 qershor 2026 17:21 (CEST) == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) == Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ? == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) == Përshëndetje! Sapo rishkrova plotësisht artikullin "Mehmet Konjuhi", por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar? Çfarë ndryshova dhe pse: 1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864. 2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht: - "Jugoslovenska država i Albanci", vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup - Vladan Jovanović, "Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929", Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46 - Pavle Dželetović Ivanov, "Kačaci Kosova i Metohije", Beograd 1990, f. 153–154 - Bujar Dugolli & Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020 3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen. Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST) == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) == Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == redaktimet e Smallem-it == Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 gusht 2026 17:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> rsyewgiv02xgr4uuw8avfso2fvs3iy0 0 139199 3026448 2946993 2026-08-17T20:51:10Z Smallem 126080 Migrim nga ESCinfobox te {{Infobox Song Contest}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026448 wikitext text/x-wiki {{Përditëso}}{{Infobox Song Contest |name = Festivali Evropian i Këngës për fëmijë 2013 |year = 2013 |theme = |logo = |final = 30 nëntor 2013 |presenters = |exsupervisor = |organiser = {{flagicon|Ukraine}} NTU |venue = Pallati "Ukraine" |winner = |vote = Ç'do votues nga ç'do shtet i cili do votoj përmes telefonit apo mesazheve do ti llogaritet 50% që do me thënë nga votat e ç'do votuesi çdo shtet do i jep nga 1 deri në 12 pikë. Edhe këtë vit 50% e pikëve jep televotimi dhe 50% juria. Ç'do shtet merr 12 pikë në fillim të votimit |entries= |debut = |return = |withdraw = {{BEL}} |interval = |opening = | con = Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë | pre = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2012|◄2012]] | nex = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2014|2014►]] }} '''Festivali Evropian i Këngës për fëmijë 2013''' ([[Gjuha angleze|ang:]] '''''Junior Eurovision Song Contest 2013''''') është edicioni i 11-të i këtij festivali, i cili do të mbahet në [[Kievi|Kiev]] të [[Ukraina|Ukrainës]]. [[Shqipëria]] do të marrë pjesë edhe këtë vit. Këngëtari dhe kënga do të selektohen përmes ''Junior Fest Albania 2013'' i cili do të mbahet në shtator. == Finalja == Finalja do jetë nata e vetme për zgjedhjen e fituesit të këtij festivali. Për ta bërë një gjë të tillë, ç'do shtet do votoj sipas mënyrës së vjetër të Eurovizionit duke dhënë pikët nga 1 deri 12. Gjithashtu sikur vitet e kaluara në fillim të votimit, ç'do shtet do marrë 12 pikë. == Participating countries == {| class="sortable wikitable" |- ! Shteti ! Pjesmarrësi ! Kënga ! Përkthimi |- | {{ALB}}<ref name="Albania">{{cite web|last=Al Kaziri|first=Ghassan|url=http://oikotimes.com/2013/05/28/jesc-2013-albania-is-entering-again/|title=JESC2013: Albania is entering again|accessdate=31 maj 2013|date=28 maj 2013|archive-date=12 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130612023241/http://oikotimes.com/2013/05/28/jesc-2013-albania-is-entering-again/|url-status=dead}}</ref> | | | |- | {{ARM}}<ref>{{cite web|url=http://zham.am/am/news/6889.html|title="Ինչու՞ է փակվել Գոհար Գասպարյանի «Գտնված երազ» հաղորդումը|accessdate=5 qershor 2013|date=28 maj 2013|publisher=''Zham.am''|archive-date=14 tetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014014756/http://zham.am/am/news/6889.html|url-status=dead}}</ref> | "Monica Avanesyan" | "Choco fabric" | |- | {{BLR}}<ref name="5 Countries">{{cite web|url=http://escxtra.com/2013/04/two-not-interested-one-considering/|title=JESC 2013: Two not interested, one considering.|work=escXtra|accessdate=13 prill 2013|archive-date=14 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130414233936/http://escxtra.com/2013/04/two-not-interested-one-considering/|url-status=dead}}</ref> | "Ilya Volkov" | | |- | {{GEO}}<ref name="Georgia">{{cite web|url=http://eurovoix.com/2013/06/10/georgia-junior-eurovision-participation-confirmed/|title=Georgia: Junior Eurovision Participation Confirmed|work=Eurovoix.com|accessdate=10 qershor 2013}}</ref> | "The Smile Shop" | "Give me your Smile" | |- | {{NED}}<ref name="5 Countries"/> | "Mylene & Rosanne" | "Double me" | |- | {{RUS}}<ref name="5 Countries"/> | '''Dayana Kirillova'''<ref name="Russia">http://eurovoix.com/2013/06/02/russia-dayana-kirillova-is-off-to-kiev/</ref> | "Mechtay" (Мечтай)<ref name="Russia"/> | Ëndërr<ref name="Russia"/> |- | {{SWE}}<ref name="5 Countries"/> | '''Elias Elffors Elfström'''<ref name="Sweden">http://eurovoix.com/2013/06/06/sweden-eliasis-off-to-junior-eurovision/</ref> | "Det är dit vi ska"<ref name="Sweden"/> | Aty do shkojmë<ref name="Sweden"/> |- | {{UKR}}<ref name="Ukraine">{{cite web|last=Waddell|first=Nathan|title=Ukraine: 20 Junior finalists announced|url=http://escxtra.com/2013/06/20-junior-finalists-announced/|publisher=ESCXtra.com|accessdate=11 qershor 2013|date=10 qershor 2013|archive-date=30 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930073351/http://escxtra.com/2013/06/20-junior-finalists-announced/|url-status=dead}}</ref> | '''Sofia Tarasova''' | "We Are One" | |} ==Shtetet tjera== *{{BEL}} Televizioni belg vendosi të tërhiqej nga festivali që të koncentrohet më shumë në festivalet brenda Belgjikës. *{{KOS}} Pavarësisht se [[RTK]]-ja nuk është pjesmarrëse aktive e EBU, Kosovës iu ka lejuar të marrë pjesë në festivale të organizuara nga EBU-ja, si festivali Eurovision Young Dancers, ku Kosova mori pjesë në vitin 2011. ==Burimi== {{ref}} [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë sipas viteve]] cq71u7wr6n26amxgqnjspxnggt0p6sl 10 139214 3026638 2359913 2026-08-18T09:21:56Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026638 wikitext text/x-wiki <div style="width:320px; padding:10px; border:1px solid none; float:right;"> {{center|'''Rezultati i zgjedhjeve parlamentare 2013'''}} {| | width="210px" | <div style="width:200px; border:1px solid lightgrey; margin-right:10px;"> <div style="width:{{#expr: ({{{ASHE|0}}}*200)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}px; background:#6E14C2;color:#fff">&nbsp;</div> </div> | '''{{#expr: ({{{ASHE|0}}}*100)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}% [[Zgjedhjet parlamentare në Shqipëri (2013)#Aleanca për Shqipërinë Evropiane|<span style="color:#4B088A">ASHE</span>]]''' |- | <div style="width:200px; border:1px solid lightgrey; margin-right:10px;"> <div style="width:{{#expr: ({{{APMI|0}}}*200)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}px; background:#0A2ACC;color:#fff">&nbsp;</div> </div> | '''{{#expr: ({{{APMI|0}}}*100)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}% [[Zgjedhjet parlamentare në Shqipëri (2013)#Aleanca për Punësim, Mirëqenie dhe Integrim|<span style="color:blue">APMI</span>]]''' |- | <div style="width:200px; border:1px solid lightgrey; margin-right:10px;"> <div style="width:{{#expr: ({{{FRD|0}}}*200)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}px; background:#0D30E2;color:#fff">&nbsp;</div> </div> | '''{{#expr: ({{{FRD|0}}}*100)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}% [[Fryma e Re Demokratike|<span style="color:blue">FRD</span>]]''' |- | <div style="width:200px; border:1px solid lightgrey; margin-right:10px;"> <div style="width:{{#expr: ({{{AKZ|0}}}*200)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}px; background:red;color:#fff">&nbsp;</div> </div> | '''{{#expr: ({{{AKZ|0}}}*100)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}% [[Aleanca Kuq e Zi|<span style="color:red">AKZ</span>]]''' |- | <div style="width:200px; border:1px solid lightgrey; margin-right:10px;"> <div style="width:{{#expr: ({{{TË TJERË|0}}}*200)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}px; background:#848484;color:#fff">&nbsp;</div> </div> | '''{{#expr: ({{{TË TJERË|0}}}*100)/{{{VOTA TOTAL|1}}} round 2}}% Të tjerë''' |- | colspan ="2" | <small>Burimi: [http://cec.org.al/index.php?option=com_content&view=article&id=205&lang=sq KQZ]</small> </br> <small>Përditësimi i fundit: {{{përditësimi|i panjohur}}}</small> |} </div><noinclude>{{dokumentacioni}}</noinclude> cixi315c4ju3sjqee2ttyac5ci0l9fe 10 146509 3026522 1394619 2026-08-17T22:05:36Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Latin letter info — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026522 wikitext text/x-wiki #redirect [[Template:Latin alphabet sidebar]] <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> tfinybsuetvj7fya7l59e5jnfpv4d0r 3026525 3026522 2026-08-17T22:06:16Z Smallem 126080 Kthim te struktura origjinale (porti prishi pamjen) + bashkëvendosje ngjyrash përmes Claude AI 3026525 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="background-color:#F9F9F9; border:1px #BCBCBC solid; margin-top:18px; width:100%;color:inherit" | style="width:8%; text-align:center; vertical-align:middle;" | [[Skeda:Disambig gray.svg|center|30px|Shpjegim]] | ''Kjo faqe është vetëm për shkronjën e alfabetit. Për përdorime të tjera shiko [[{{PAGENAME}} (kthjellim)]].'' |} froukf7zln9eo16p8nvke8r1ik1uii7 10 147209 3026411 2258605 2026-08-17T20:21:17Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026411 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Vende Islame |title = <span style="color:white">Vendet më të shenjta në</span> [[Islami|<span style="color:white">Islam</span>]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#A3BFAC;color:inherit |image = |imageleft = |list1 = [[Mesxhidi Haram|Xhamia e Shenjtë]] ''(el-Mesxhid el-Haram)'' {{·}} [[Xhamia e Profetit|Xhamia e Pejgamberit]] ''(el-Mesxhid en-Nebevi)'' {{·}} [[Mesxhidi Aksa|Xhamia më e Largët]] ''(el-Mesxhid el-Aksa)'' {{·}} [[Mesxhidi Kibletejn|Xhamia e Dy Kibleve]] ''(el-Mesxhid el-Kibletejn)'' |belowclass = hlist |below = |belowstyle = background:#f5f5f5;color:inherit }}<noinclude>[[Kategoria:Stampa Islam]]</noinclude> qd4vlseb5m9dqo250j1d62dd5ffcmmc 10 147329 3026349 2084676 2026-08-17T16:22:09Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki 2013 FIFA Confederations Cup Team of the Tournament (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026349 wikitext text/x-wiki {{#invoke:navbox|navbox |name = 2013 FIFA Confederations Cup Team of the Tournament |title = [[2013 FIFA Confederations Cup]] [[2013 FIFA Confederations Cup#Awards|Team of the Tournament]] |listclass = hlist |basestyle = background:gold;color:#000; |group1 = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] |list1 = * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Júlio César Soares Espíndola|Júlio César]] |group2 = [[Mbrojtësi (futboll)|Defenders]] |list2 = * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Dani Alves]] * {{#invoke:flag|fbicon|ESP|size=15px}} [[Sergio Ramos]] * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Thiago Silva]] * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[David Luiz]] |group3 = [[Mesfushori (futboll)|Midfielders]] |list3 = * {{#invoke:flag|fbicon|ESP|size=15px}} [[Andrés Iniesta]] * {{#invoke:flag|fbicon|ITA|size=15px}} [[Andrea Pirlo]] * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Paulinho (footballer, born July 1988)|Paulinho]] |group4 = [[Sulmuesi (futboll)|Forwards]] |list4 = * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Neymar]] * {{#invoke:flag|fbicon|ESP|size=15px}} [[Fernando Torres]] * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Fred (footballer, born 1983)|Fred]] |group5 = [[Trajneri (sport)|Coach]] |list5 = * {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Luiz Felipe Scolari]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> tfz9yduvmtddrfc1uhmaq2wdaidimlc 3026358 3026349 2026-08-17T16:42:55Z Smallem 126080 Kthim i përmbajtjes shqip + bashkëvendosje ngjyrash për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026358 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = 2013 FIFA Kupa e Konfederatave Skuadra e Turnamentit |title = [[2013 FIFA Kupa e Konfederatave]] [[2013 FIFA Kupa e Konfederatave|Skuadra e Turnamentit]] |listclass = hlist |titlestyle = background:gold;color:#000; |groupstyle = background:91A3B0;color:#000; |group1 = [[Portieri|Portier]] |list1 = * {{flamuri|Brazili}} [[Júlio César Soares Espíndola|Júlio César]] |group2 = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtësit]] |list2 = * {{flamuri|Brazili}} [[Daniel Alves]] * {{flamuri|Spanja}} [[Sergio Ramos]] * {{flamuri|Brazili}} [[Thiago Silva]] * {{flamuri|Brazili}} [[David Luiz]] |group3 = [[Mesfushori|Mesfushorët]] |list3 = * {{flamuri|Spanja}} [[Andrés Iniesta]] * {{flamuri|Italia}} [[Andrea Pirlo]] * {{flamuri|Brazili}} [[Paulinho (futbollistë)|Paulinho]] |group4 = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmuesit]] |list4 = * {{flamuri|Brazili}} [[Neymar]] * {{flamuri|Spanja}} [[Fernando Torres]] * {{flamuri|Brazili}} [[Fred (futbollist)|Fred]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa e 2013 FIFA Kupa e Konfederatave|Skuadra e Turnamentit]] [[Kategoria:Stampat e FIFA Kupa e Konfederatave|2013 Skuadra e Turnamentit]] </noinclude> fiwyg01so0f5d8icz3zsowl7bviy4pe 3026483 3026358 2026-08-17T20:53:48Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:2013 FIFA Kupa e Konfederatave Skuadra e Turnamentit]] te [[Stampa:2013 FIFA Confederations Cup Team of the Tournament]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026358 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = 2013 FIFA Kupa e Konfederatave Skuadra e Turnamentit |title = [[2013 FIFA Kupa e Konfederatave]] [[2013 FIFA Kupa e Konfederatave|Skuadra e Turnamentit]] |listclass = hlist |titlestyle = background:gold;color:#000; |groupstyle = background:91A3B0;color:#000; |group1 = [[Portieri|Portier]] |list1 = * {{flamuri|Brazili}} [[Júlio César Soares Espíndola|Júlio César]] |group2 = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtësit]] |list2 = * {{flamuri|Brazili}} [[Daniel Alves]] * {{flamuri|Spanja}} [[Sergio Ramos]] * {{flamuri|Brazili}} [[Thiago Silva]] * {{flamuri|Brazili}} [[David Luiz]] |group3 = [[Mesfushori|Mesfushorët]] |list3 = * {{flamuri|Spanja}} [[Andrés Iniesta]] * {{flamuri|Italia}} [[Andrea Pirlo]] * {{flamuri|Brazili}} [[Paulinho (futbollistë)|Paulinho]] |group4 = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmuesit]] |list4 = * {{flamuri|Brazili}} [[Neymar]] * {{flamuri|Spanja}} [[Fernando Torres]] * {{flamuri|Brazili}} [[Fred (futbollist)|Fred]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa e 2013 FIFA Kupa e Konfederatave|Skuadra e Turnamentit]] [[Kategoria:Stampat e FIFA Kupa e Konfederatave|2013 Skuadra e Turnamentit]] </noinclude> fiwyg01so0f5d8icz3zsowl7bviy4pe 3026503 3026483 2026-08-17T20:54:15Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026503 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = 2013 FIFA Confederations Cup Team of the Tournament |title = [[2013 FIFA Kupa e Konfederatave]] [[2013 FIFA Kupa e Konfederatave|Skuadra e Turnamentit]] |listclass = hlist |titlestyle = background:gold;color:#000; |groupstyle = background:91A3B0;color:#000; |group1 = [[Portieri|Portier]] |list1 = * {{flamuri|Brazili}} [[Júlio César Soares Espíndola|Júlio César]] |group2 = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtësit]] |list2 = * {{flamuri|Brazili}} [[Daniel Alves]] * {{flamuri|Spanja}} [[Sergio Ramos]] * {{flamuri|Brazili}} [[Thiago Silva]] * {{flamuri|Brazili}} [[David Luiz]] |group3 = [[Mesfushori|Mesfushorët]] |list3 = * {{flamuri|Spanja}} [[Andrés Iniesta]] * {{flamuri|Italia}} [[Andrea Pirlo]] * {{flamuri|Brazili}} [[Paulinho (futbollistë)|Paulinho]] |group4 = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmuesit]] |list4 = * {{flamuri|Brazili}} [[Neymar]] * {{flamuri|Spanja}} [[Fernando Torres]] * {{flamuri|Brazili}} [[Fred (futbollist)|Fred]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa e 2013 FIFA Kupa e Konfederatave|Skuadra e Turnamentit]] [[Kategoria:Stampat e FIFA Kupa e Konfederatave|2013 Skuadra e Turnamentit]] </noinclude> 3xic3896yeuo5hn7wifsbuvtlum732u 0 147373 3026589 3024850 2026-08-18T08:05:38Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background (stil pa thonjëza në qelizat e tabelës) përmes Claude AI 3026589 wikitext text/x-wiki '''Agron Preteni''' (i lindur 1990 ne [[Split, Croatia|Split]]) është nje kikbokser [[Gjuha kroate|kroat]] ==Biografia dhe kariera== Preteni është luftëtar i mirë në kategorinë e tij rinore në ''Pit Bull'' por edhe ne Kroaci. Ai ka fituar disa tituj nderkombetar, ne 2006 Agroni ka qene i treti ne [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] Kickboxing world championship, low-kick rules in Zadar, Croatia, In 2007 [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] European kickboxing champion in Portugal, then in 2008 [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] world champion on world championship in Naples and in the same year 5th on world championship in boxing held in Mexico City, where according to many people he was better fighter, and undeservedly lost in quarter finals. 18 years old Agron also became world champion in [[savate]] held in Novi Sad, Serbia as super heavyweight, knocking out Serbian fighter Ivo Debelić in the finals as he was standing 2.03 m tall and 110&nbsp;kg heavy.<ref>{{cite web|url=http://frenchboxing.blogspot.com/2009/06/agron-preteni-18-years-savate-world.html|title=Agron Preteni - 18 years, SAVATE world champion from Croatia|publisher=frenchboxing.blogspot.com|language=en|date=23 qershor 2009|accessdate=2012-11-16}}</ref> Ai ka qene gjithashtu u suksesshem si profesionist dhe si senjor kikbokser amator. In 2010 he became ''K-1 Collizion Croatia'' champion, defeating much more experienced [[James Phillips (kickboxer)|James Phillips]] in the finals. On the same year he participated [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] senior European championship held in [[Loutraki]], [[Greece]], winning bronze medal.<ref>{{cite web|url=http://www.fansofk1.com/article?aID=3117&Category=1|title=K1 ColliZion Croatia results|publisher=fansofk1.com|language=en|accessdate=2012-11-16|archive-date=1 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001004225/http://www.fansofk1.com/article?aID=3117&Category=1|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wakoweb.com/en/InfoPage.aspx?Ctn=82088|title=Official WAKO results|publisher=wakoweb.com|language=en|accessdate=2012-11-16|archive-date=1 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101225346/http://www.wakoweb.com/en/InfoPage.aspx?Ctn=82088|url-status=dead}}</ref> ==Titujt== '''Professional''' * 2013 Legend Fighting Show -95&nbsp;kg tournament runner up * 2011 [http://www.wfkb.net/k-1.html '''W.F.K.B.'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123041456/https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=wfkb&e=net |date=23 janar 2020 }} K-1 rules world champion −95&nbsp;kg<ref>{{cite web|url=http://www.wfkb.net/index.php?option=com_content&task=section&id=4&Itemid=23|title=Championnat du Monde de K 1 en - 91 KG|publisher=wfkb.net|language=en|accessdate=2012-11-16|archive-date=19 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819090454/https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=wfkb&e=net|url-status=dead}}</ref> * 2010 '''[[List of K-1 events|K-1 Collizion Croatia]]''', Champion '''Amateur''' *2013 - [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] World Championships in [[Guaruja|Guaruja, Brasil]] [[Image:Med 2.png|Silver]] −91&nbsp;kg (Low-Kick rules) *2012 - [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] European Championships in [[Ankara, Turkey]] [[Image:Med 2.png|Silver]] −91&nbsp;kg (Low-Kick rules) *2010 - [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] European Championships in [[Loutraki, Greece]] [[Image:Med 3.png|Bronze]] −91&nbsp;kg (Full contact rules) *2009 - World junior savate championship in [[Novi Sad, Serbia]] [[Image:Med 1.png|Gold]] *2008 – 5th place on a World junior championship of boxing [[International Boxing Association (amateur)|AIBA]] in [[Mexico City]] *2008 – [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] World junior championship in [[Naples, Italy]] [[Image:Med 1.png|Gold]] (Low-Kick rules) *2007 - [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] European junior championship in [[Portugal]] [[Image:Med 1.png|Gold]] (Low-Kick rules) *2006 – [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] World junior championship in [[Zadar|Zadar, Croatia]] [[Image:Med 3.png|Bronze]] (Low-Kick rules), ==Kickboxing Record== {| class="toccolours" width=100% style="clear:both; margin:1.5em auto; font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan=2 style="background:#A9A9A9;color:#000" | <span style="color:white;">Professional Kickboxing Record</span> |- valign="top" |<div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background:white;color:#000"><span style="color:black;">'''16 Wins''' (2 (T)KO's), '''2 Loss''' (1 (T)KO's)</span></div> <div class="NavContent" style="text-align:left; display:collapse;"> {|class="wikitable" width="100%" |- align="center" style="background:#dddddd;color:#000" | '''Date''' || '''Result''' || '''Opponent''' || '''Event''' || '''Location''' || '''Method''' || '''Round''' || '''Time''' |- |- align="center" style="background:#FFBBBB;color:#000" | 2013-11-08 || Loss ||align=left|{{flagicon|UKR}} [[Pavel Zhuravlev (kickboxer)|Pavel Zhuravlev]] || Legend 2: Invasion, Final || [[Moscow, Russia]] || TKO (left hook) || 2 || 0:46 |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| For Legend Fighting Show -95kg tournament title.}} |- |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2013-11-08 || Win ||align=left|{{flagicon|ROU}} [[Andrei Stoica]] || Legend 2: Invasion, Reserve bout || [[Moscow, Russia]] || Decision (majority) || 3 || 3:00 |- |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2013-03-15 || Win ||align=left|{{flagicon|ROU}} [[Andrei Stoica]] || [[K-1 World Grand Prix 2012 Final]], Super Fight || [[Zagreb, Croatia]] ||Decision (Unanimous) || 3|| 3:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2012-03-10 || Win ||align=left|{{flagicon|FRA}} [[Pacome Assi]] || [[Final Fight Championship#Cro Cop Final Fight|Cro Cop Final Fight]] || [[Zagreb, Croatia]] || Decision (majority) || 3 || 3:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2011-10-22 || Win ||align=left|{{flagicon|Senegal}} Boubacar N'Diaye || Championnat D'Afrique Pro || [[Dakar, Senegal]] || TKO (Broken leg) || 2 || |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| Wins W.F.K.B. K-1 rules world title −95 kg.}} |- |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2011-04-10 || Win ||align=left|{{flagicon|ITA}} Fabia Giannasio || || [[Santeramo in Colle]], [[Italia]] || Decision || 3 || 3:00 |- align="center" style="background:#FFBBBB;color:#000" | 2011-02-05 || Loss ||align=left|{{flagicon|TUR}} Yüksel Aydın || Fight Code: Rhinos Series, Final 16 (Part 1) || [[Nitra|Nitra, Slovakia]] || Decision || 3 || 3:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2010-07-09 || Win ||align=left|{{flagicon|SLO}} [[Franci Grajš]] || Mega Fight || [[Umag]], [[Croatia]] || Decision || 3 || 3:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2010-12-17 || Win ||align=left|{{flagicon|SRB}} Jovan Kaluđerović || [[Hotel Splendid|Splendid]] Grand Prix 2010 || [[Budva|Budva, Montenegro]] || Decision || 3 || 3:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2010–06-?? || Win ||align=left|{{flagicon|FRA}} [[Pacome Assi]] || Ring of Honor || [[Nitra|Nitra, Slovakia]] || Decision || 3 || 3:00 |-align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2010-03-27 || Win ||align=left|{{flagicon|GER}} [[James Phillips (kickboxer)|James Phillips]] || Obračun u ringu 10, final || [[Split, Croatia]] || Decision (Unanimous) || 3 || 3:00 |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| Wins [[List of K-1 events|K-1 ColliZion 2010 Croatia]] Heavyweight tournament title.}} |- |-align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2010-03-27 || Win ||align=left|{{flagicon|AUT}} Henry Bannert || Obračun u ringu 10, quarter finals || [[Split, Croatia]] || KO || 2 || |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2009-08-07 || Win ||align=left|{{flagicon|ITA}} Gian Marco Zarolli || Oluja u ringu III || [[Hvar (city)|Hvar, Croatia]] || Decision (unanimous) || 3 || 3:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2009-05-26 || Win ||align=left|{{flagicon|BIH}} [[Muamer Tufekčić]] || Konačni Obračun || [[Podgorica, Montenegro]] || Decision (unanimous) || 3 || 2:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2009-03-22 || Win ||align=left|{{flagicon|CRO}} [[Toni Milanović]] || Obračun u ringu 9 || [[Split, Croatia]] || Decision (unanimous) || 3 || 3:00 |- |}</div></div> |- | {| class="toccolours" width=100% style="clear:both; margin:1.5em auto; font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan=2 style="background:#A9A9A9;color:#000" | <span style="color:white;">Amateur Kickboxing Record</span> |- valign="top" |<div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background:white;color:#000"><span style="color:black;">'''47 Wins''', '''10 Losses'''</span></div> <div class="NavContent" style="text-align:left; display:collapse;"> {|class="wikitable" width="100%" |- align="center" style="background:#dddddd;color:#000" | '''Date''' || '''Result''' || '''Opponent''' || '''Event''' || '''Location''' || '''Method''' || '''Round''' || '''Time''' |- align="center" style="background:#FFBBBB;color:#000" | 2013-10-04 || Loss ||align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nenad Pagonis]] || W.A.K.O World Championships 2013, Low-Kick Final -91&nbsp;kg || [[Guaruja|Guaruja, Brasil]] || Decision (Unanimous) || 3 || 2:00 |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| Wins [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] World Championship '13 Low-Kick Silver Medal -91&nbsp;kg.}} |- |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2013-10-03 || Win ||align=left|{{flagicon|KAZ}} Zakhar Vorobey || W.A.K.O World Championships 2013, Low-Kick Semi Finals -91&nbsp;kg || [[Guaruja|Guaruja, Brasil]] || Decision (Unanimous) || 3 || 2:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2013-10-03 || Win ||align=left|{{flagicon|GEO}} Zurab Besiashvili || W.A.K.O World Championships 2013, Low-Kick Quarter Finals -91&nbsp;kg || [[Guaruja|Guaruja, Brasil]] || Decision (Unanimous) || 3 || 2:00 |- align="center" style="background:#FFBBBB;color:#000" | 2012-11-02 || Loss ||align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nenad Pagonis]] || W.A.K.O European Championships 2012, Low-Kick Final -91&nbsp;kg || [[Ankara, Turkey]] || Decision (Unanimous) || 3 || 2:00 |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| Wins [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] European Championship '12 Low-Kick Silver Medal -91&nbsp;kg.}} |- |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2012-11-01 || Win ||align=left|{{flagicon|RUS}} Alexey Papin || W.A.K.O European Championships 2012, Low-Kick Semi Finals -91&nbsp;kg || [[Ankara, Turkey]] || Decision (unanimous) || 3 || 2:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2012-10-31 || Win ||align=left|{{flagicon|ROM}} Hurduc Danut || W.A.K.O European Championships 2012, Low-Kick Quarter Finals -91&nbsp;kg || [[Ankara, Turkey]] || Decision (unanimous) || 3 || 2:00 |- align="center" style="background:#FFBBBB;color:#000" | 2010-11-25 || Loss ||align=left|{{flagicon|POL}} Denis Simkin || W.A.K.O European Championships 2010, Full contact Semi Finals -91&nbsp;kg || [[Loutraki, Greece]] || Decision (Split) || 3 || 2:00 |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| Wins [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] European Championship '10 Full contact Bronze Medal -91&nbsp;kg.}} |- |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2010-11-24 || Win ||align=left|{{flagicon|POL}} Tomasz Duszak || W.A.K.O European Championships 2010, Full contact Quarter Finals -91&nbsp;kg || [[Loutraki, Greece]] || Decision (Unanimous) || 3 || 2:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2010-11-22 || Win ||align=left|{{flagicon|ITA}} Umberto Lucci || W.A.K.O European Championships 2010, Full contact First Round -91&nbsp;kg || [[Loutraki, Greece]] || Decision (Unanimous) || 3 || 2:00 |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2008-09-?? || Win ||align=left|{{flagicon|CRO}} [[Toni Milanović]] || W.A.K.O Junior World Championships 2008, Low-kick Final -86&nbsp;kg<ref>[http://www.profightstore.hr/interview/milanovic-krece-u-seniorske-vode/57.aspx Milanović kreće u seniorske vode]{{hr icon}}</ref> || [[Naples, Italy]] || Decision (Unanimous) || 3 || 2:00 |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| Wins [[World Association of Kickboxing Organizations|W.A.K.O.]] Junior World Championship '08 Low-kick Gold Medal -86&nbsp;kg.}} |- |- align="center" style="background:#CCFFCC;color:#000" | 2008-05-11 || Win ||align=left|{{flagicon|BIH}} Josip Semren || Obračun u Ringu 8 || [[Zadar, Croatia]] || KO || 1|| |- ! style="background:white;color:#000" colspan=9 |{{small| Full contact bout, 3 r. x 2 min. }} |- |}</div></div> '''Legend''': {{legend2|#CCFFCC|Win |border=1px solid #CCFFCC}} {{legend2|#FFBBBB|Loss |border=1px solid #FFBBBB}} {{legend2|#c5d2ea|Draw/No contest |border=1px solid #c5d2ea}} {{legend2|White|Notes |border=1px solid #AAAAAA}} |} |} ==See also== *[[List of WAKO Amateur World Championships]] *[[List of WAKO Amateur European Championships]] *[[List of K-1 champions]] *[[List of K-1 events]] *[[List of male kickboxers]] == Referime == {{reflist|35em}} ==Lidhje te jashtme== *[https://web.archive.org/web/20131109201052/http://fightlife.ru/en/fighter/3433-Agron-Preteni Profile] at [https://web.archive.org/web/20131109200329/http://fightlife.ru/en/ FightLife.ru] *[http://www.pitbull.hr/index.php Official site of Pit Bull gym] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109201339/http://www.pitbull.hr/index.php |date=9 nëntor 2013 }} {{Persondata | NAME = Preteni, Agron | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = [[Croatia]]n Heavyweight kickboxer | DATE OF BIRTH = 1990 | PLACE OF BIRTH = [[Split, Croatia|Split]] [[Croatia]] | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Preteni, Agron}} [[Kategoria:Lindje 1990]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] calmd367vrsth79azv59q6u88mwrbgz 0 149834 3026338 3004056 2026-08-17T16:13:05Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026338 wikitext text/x-wiki {{Short description|Piktor, skulptor dhe qeramist katalanas (1893–1983)}} {{Infobox artist | name = Joan Miro | native_name = Joan Miró | native_name_lang = es | image = Portrait of Joan Miro, Barcelona 1935 June 13.jpg | caption = Portret nga Carl Van Vechten, [[1935]] | birth_name = Joan Miró i Ferrà | birth_date = {{Birth date and age|df = yes|20|04|1893}} | birth_place = [[Barcelona]], [[Katalonja]], [[Spanja|Spanjë]] | death_date = {{Death date and age|df = yes|25|12|1983|20|04|1893}} | death_place = [[Palma de Majorka|Palma]], [[Ishujt Baleare|Ishujt Balear]], [[Spanja|Spanjë]] | nationality = Spanjolle | field = Pikturë, skulpturë, [[Piktura Murore|murale]] dhe qeramist | training = ''Escola de Belles Arts de la Llotja'' dhe ''Escola d'Art de Francesc Galí, Cercle Artístic de Sant Lluc'', 1907–1913 | movement = Fauvizmi, [[Kubizmi]], [[Surrealizmi]], [[Dadaizmi]], [[Ekspresionizmi Abstrakt]] | spouse = Pilar Juncosa Iglésias (12 tetor 1929) | works = | patrons = | awards = 1954 [[Bienalia e Venecias]] Grand Prize for Graphic Work; 1958 Guggenheim International Award; 1980 Gold Medal of Fine Arts, Spain | module = {{Infobox person|child = yes | signature = Miró, Joan 1893-1983 02 Signatur.jpg }} }} '''Joan Miro''' ({{lang-es|'''Joan Miró i Ferrà'''}}; 20 prill [[1893]] – 25 dhjetor [[1983]]) ishte piktor, skulptor dhe [[:en: Ceramic art|qeramist]] spanjoll (katalanas) i lindur në [[Barcelona|Barcelonë]]. Muzeu kushtuar punës së tij, [[:en: Fundació Joan Miró|Fundació Joan Miró]], u themelua nga qyteti i tij i lindjes, [[Barcelona]], në vitin [[1975]] si dhe Fundació Pilar i Joan Mirón në qytetin ku jetoi, [[Palma de Majorka|Palma]], [[Majorka]] në vitin [[1981]]. Duke fituar vlerësimin ndërkombëtar, puna e tij u interpretua si [[Surrealizmi|surrealiste]], por me një stil personal, ndonjëherë duke kaluar në Fauvizëm dhe [[Ekspresionizmi|Ekspresionizëm]].<ref>{{Cite encyclopedia|title=Joan Miro, Biography, Paintings, Style & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Joan-Miro|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> Ai ishte i njohur për interesin e tij në të pavetëdijshmen ose [[Subkoshienca|subkoshiencën e mendjes]], të pasqyruar në rikrijimet e tij fëmijënore. Veprat e tij të vështira për tu klasifikuar kanë gjithashtu një shfaqje të krenarisë katalanase. Në intervista e tij të shumta që nga vitet [[1930]], Miro shprehte pakënaqësi për metodat konvencionale të pikturimit si rrugë për përkrahjen e shoqërisë [[borgjezia|borgjeze]], dhe bëri deklaratën e famshme të ''vrasjes së pikturës'' në favor të tronditjes së elementeve vizuale të pikturës tradicionale.<ref>M. Rowell, ''Joan Mirό: Selected Writings and Interviews'' (London: Thames & Hudson, 1987) fq. 114–116.</ref> ==Biografia== [[Skeda:Fundació_Joan_Miró_-_Barcelona_(Catalonia).jpg|parapamje|majtas|354px|Muzeu ''Fondació Joan Miró'' në Montjuïc në [[Barcelona|Barcelonë]], ndërtuar nga arkitekti racionalist Josep Lluís Sert]] I lindur në një familje argjendarësh dhe orë-ndreqësisht, ai u rrit në lagjen [[:en: Gothic Quarter, Barcelona|Barri Gotik]] të [[Barcelona|Barcelonës]].<ref name="autogenerated1">Victoria Combalia, "Miró's Strategies: Rebellious in Barcelona, Reticent in Paris", from Joan Miró: Snail Woman Flower Star, Prestel 2008</ref> Babai i tij ishte Miquel Miró Adzerias, ndërsa nëna quhej Dolores Ferrà.<ref>{{cite book|title=Joan Miró|publisher=The Arts Council|first=Roland|last=Penrose|year=1964|language=en|page=11}}</ref> Mbiemri ''Miró'' tregon rrënjët e mundshme [[Judaizmi|judeje]], në kuadrin e ''marrano-ve'' apo ''converso-ve'' judejë iberikë në [[Krishtërimi|Krishtërim]].<ref>{{Cite news|author=Doreen Carvajal|title=In Majorca, Atoning for the Sins of 1691|newspaper=[[The New York Times]]|language=en|url=https://www.nytimes.com/2011/05/07/world/europe/07iht-spain07.html|date=7 maj 2011}}</ref><ref>{{Cite news|author=Sarah Wildman|title=Mallorca’s Jews Get Their Due|url=http://forward.com/articles/154649/mallorcas-jews-get-their-due/|newspaper=The Forward|language=en|date=13 prill 2012}}</ref> Ai do ta fillonte shkollën e vizatimit në moshën shtatë vjeçare, në një shkollë private në Carrer del Regomir 13, një shtëpi e madhe mesjetare. Në vitin [[1907]] ai u regjistrua në akademinë e arteve të bukura në [[:en:La Llotja|La Llotja]], duke e tronditur babain e tij. Ai studioi në [[:en: Cercle Artístic de Sant Lluc|Qendrën e Artistëve të Shën Llucit]]<ref name="th">{{cite web|title=Joan Miró|url=http://totallyhistory.com/joan-miro/|website=Totally History|date=7 qershor 2011|language=en}}</ref> dhe shfaqjen e tij të parë të vetën do ta kishte në vitin [[1918]], në Galerinë Dalmau,<ref>{{Cite web|title=Joan Miró exhibition catalogue|website=Galeries Dalmau|url=http://pandora.girona.cat/viewer.vm?id=2934337&view=dalmau&lang=en|language=en|access-date=8 shtator 2025|archive-date=22 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422133409/http://pandora.girona.cat/viewer.vm?id=2934337&view=dalmau&lang=en|url-status=dead}}</ref> ku puna e tij u tall dhe u dëmtua.<ref>{{Cite news|author=Maya Jaggi|title=Miró images in Barcelona – Europe – Travel|newspaper=The Independent|date=13 prill 2011|url=http://www.independent.co.uk/travel/europe/joan-mir243-images-in-barcelona-2266763.html|language=en}}</ref> I frymëzuar nga [[Kubizmi]] dhe ekspozitat [[Surrealizmi|surrealiste]] nga jashtë vendit, Miro u tërhoq në drejtim të komunitetit të artit që ishte mbledhur në [[:en:Montparnasse|Montparnase]] dhe në vitin [[1920]], u zhvendos në [[Parisi|Paris]], por vazhdoi t’i kalonte verat e tij në [[Katalonia|Katalonjë]].<ref name="autogenerated1"/> ===Karriera=== Miro fillimisht shkoi në një shkollë biznesi si edhe shkollën e artit. Ai filloi karrierën e tij si llogaritar kur ishte adoleshent, edhe pse ai e braktisi komplet botën e biznesit për artin, pasi kaloi një krizë nervore.<ref name="Guggenheim1">Spector, Nancy. "The Tilled Field, 1923–1924</ref> Arti i tij i hershëm, si ai i ndikuar në mënyrë të ngjashme të [[:en: Fauvism|fovizmit]] dhe [[kubizmi]]t në [[Barcelona|Barcelonë]], u frymëzua nga [[Vincent van Gogh|Vinsent van Gogu]] dhe [[Paul Cézanne]]. Ngjashmëria e punës së Miros me atë të brezit të ndërmjetëm [[Arti Avant-Garde|para-rojë]] ka bërë që studiuesit ta pagëzojnë këtë periudhë si Periudha Fauviste Katalanase.<ref>Jacques Lassaigne, Miró: biographical and critical study. Tr. Stuart Gilbert. (Paris: Editions d'Art Albert Skira, 1963) fq. 24-25.</ref> Disa vite pas ekspozitës solo të vitit [[1918]] të Miros, ai u vendos në [[Paris]], ku përfundoi një numër pikturash që i kishte filluar në shtëpinë verore të prindërve të tij në [[:en: Mont-roig del Camp|Mont-roig del Camp]]. Një pikturë e tij, [[:en: The Farm (Miró)|Ferma]], shfaq një tranzicon drejtë stilit individual të pikturimit dhe disa cilësi nacionaliste. [[Ernest Hemingway|Ernest Heminguej]], i cili më vonë e bleu veprën, krahasoi kompozicionin artistik me [[:en: Ulysses (novel)|Uliksin]] e Xhejms Xhoisit dhe e përshkroi atë me fjalët "në të është çdo ndjenjë që mund të kesh për Spanjën kur ju jeni atje dhe gjithçka që ju ndjeni kur nuk jeni atje dhe nuk mund të shkoi atje. Asnjë tjetër nuk do të ishte në gjendje t'i pikturonte këto dy gjëra të kundërta".<ref>Hemingway, Ernest. "The Farm." Homage to Joan Miró. Ed. G. di San Lazzaro. New York: Tudor Publishing Company, 1972. fq. 34.</ref> Çdo vit, Miro kthehej në Mont-roig dhe zhvilloi një simoblizëm dhe nacionalizëm që do t'i ngjitet atij gjatë gjithë karrierës. ''Peizazh katalanas (Gjuetari)'' dhe ''Fusha e punuar'',<ref>{{Cite web|title=Collection Online|url=http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/search/?q=72.2020|work=Guggenheimcollection.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809093249/http://www.guggenheim.org/new-york/collection-online/search/?q=72.2020|archive-date=9 gusht 2014|access-date=8 shtator 2025|url-status=live}}</ref> dy veprat e para të Miros të klasifikuara si [[surrealizmi|surrealiste]], përdorin gjuhën simbolike që do të mbizotëronte në dekadën pasuese.<ref>{{Cite news|author=Tim Adams|date=20 mars 2011|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/mar/20/joan-miro-life-ladder-escape-tate|newspaper=The Guardian|title=Joan Miró: A Life in Paintings|language=en}}</ref> Josep Dalmau organizoi ekspozitën e parë solo pariziane të Mirós, në Galerie la Licorne në vitin [[1921]].<ref>{{Cite web|title=Joan Miró, Galerie La Licorne, 29 April – 14 May, 1921, Paris (exhibition catalogue)|work=pandora.girona.cat|language=en|url=http://pandora.girona.cat/viewer.vm?id=2934525&view=dalmau&lang=en|access-date=8 shtator 2025|archive-date=14 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114021713/https://pandora.girona.cat/viewer.vm?id=2934525&view=dalmau&lang=en|url-status=dead}}</ref> Në vitin [[1924]], Miro iu bashkua grupit surrealist. Punimet tashmë me natyrë simbolike dhe poetike të Miros, ashtu si dhe dualitetet dhe kontradiktat e natyrshme në to, u përshtatën mirë me kuadrin e automatizmit ëndërror të përqafuar nga grupi [[surrealizmi|surealist]] i tij. Shumë nga puna e Miros e humbi mungesën kaotike të përqëndrimit, që e kishte përcaktuar punën e tij deri atëherë dhe procesi i pikturimit brenda punës së tij, në këtë mënyrë e refuzoi kornizën që ofronte piktura tradicionale. Ky qëndrim antigonist ndaj pikturës e shfaqi veten kur Miro, në vitin [[1924]], iu referua punës së tij me "''x''" në letrën dërguar shokut të tij poet [[:en: Michel Leiris|Michel Leiris]].<ref>Umland, Anne. "A Challenge to Painting: Miró and Collage in the 1920s." ''Joan Miró''. Ed. Agnes De la Beaumelle. London: Paul Holberton Publishing, 2004. pp. 61-69.</ref> Pikturat që erdhën gjatë kësaj periudhe u njohën si pikturat e ëndrrave të Miros. Miro nuk u largua plotësisht nga subjekti. Pavarësisht nga teknikat automatike surreliste që ai i përdori gjerësisht në vitet [[1920]], skicat tregojnë se puna e tij ishte shpesh rezultat i një procesi metodik. Puna e Miros rrallë zhytet në mos-objektiv, mbajtjen e një simbolike, gjuhën skematike. Kjo ndoshta ishte më e spikatura në seritë [[:en: Head of a Catalan Peasant|Koka e Fshatarit Katalanas]] e përsëritura të vitit [[1924]] dhe [[1925]]. Në vitin [[1926]] ai bashkëpunoi me [[:en: Max Ernst|Max Ernst]] në dizajnimin për sipërmarrësin e baletit [[:en: Sergei Diaghilev|Sergei Diaghilev]]. Me ndihmën e Miros, Ernst u bë pionier i teknikës [[:en: Surrealist techniques#Grattage|Grattage]], në të cilën ai punoi me mistri pigmentin mbi pikturat e tij. Miro u kthye të një formë më përfaqësuese e pikturimit me ''Brendësia Holandeze'' e vitit [[1928]]. Hartuar sipas veprave të [[:en: Hendrik Martenszoon Sorgh|Hendrik Martenszoon Sorgh]] dhe [[:en: Jan Steen|Jan Steen]] të para si riprodhim i kartolinave, pikturat zbulojnë ndikimin e një udhëtimin nëpër [[Holanda|Holandë]] të bërë nga një artist.<ref>"[http://www.metmuseum.org/press_room/full_release.asp?prid={E4E16796-7F5D-4288-AF57-E59CF80DFA68} Miró: The Dutch Interiors]" at the Metropolitan Museum of Art.</ref> Këto piktura shfaqin më shumë të përbashkëta me ''Fushën e punuar'' ose ''Karnevalet e Harlekinit'' sesa me pikturat e ëndrrave të bëra disa vite më herët. Miro u martua me Pilar Juncosa në [[Palma de Majorka|Palma]] ([[Majorka]]) më 12 tetor [[1929]]; vajza e tyre Dolores u lind më 17 korrik [[1931]]. Në vitin [[1931]], [[:en: Pierre Matisse|Pierre Matisse]] hapi një galeri të arteve në [[New York]]. Galeria Pierre Matisse (e cila ekzistoi deri në vdekjen e Matisit në vitin [[1989]]) u bë ndikim i artit modern në Amerikë. Që nga fillimi Matise e përfaqësoi Joan Miron dhe e përfshiu punën e tij në tregun e Shteteve të Bashkuara nga ekspozitat e herëpashershme të punimeve të Miros në [[New York]].<ref>''Matisse, Father & Son,'' by John Russell, published by Harry N. Abrams, NYC. Copyright John Russell 1999, ISBN 0-8109-4378-6, fq. 387-389</ref><ref>Metropolitan Museum exhibition of works from the Pierre Matisse Gallery, accessed online June 20, 2007, http://www.metmuseum.org/special/Matisse/collection_more.htm</ref> Deri në shpërthimin e [[Lufta Civile Spanjolle|Luftës Civile Spanjolle]], Miro rëndom kthehej në [[Spanja|Spanjë]] gjatë verave. Pasi filloi lufta, ai nuk kishte mundësi të kthehej në shtëpi. Ndryshe nga bashkëkohësit e tij surrealist, Miro preferonte të qëndronte larg nga politika në punën e tij. Ndonëse pati një sens kombëtar (katalanas) në peisazhet e tij të para surrealiste dhe ''Koka e fshatarit katalanas'', qeveria spanjolle republikane e kishte porositur që të vizatonte afreskun [[:en: The Reaper (Miró painting)|Korrësin]] për pavijonin e Republikës Spanjolle për [[:en: Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne|Ekspozitën e Parisit]], kur puna e Miros mori kuptim politik.<ref>Robin Adele Greeley, Surrealism and the Spanish Civil War. (New Haven: Yale University press, 2006) fq. 14-22.</ref> Në vitin [[1939]], me pushtimin e afërt gjerman të [[Franca|Francës]], Miro do të zhvendosej në Varengeville në [[Normandia|Normandi]] dhe më 20 maj të vitit pasues, pasi gjermanët pushtuan [[Parisi]]n, ai shkoi në Spanjë (që tani kontrollohej nga Francisko Franko) për zgjatjen e sundimit të regjimit të Vichy-së.<ref>Jacques Lassaigne, Miró: biographical and critical study. Tr. Stuart Gilbert. (Paris: Editions d'Art Albert Skira, 1963) fq. 5-8.</ref> Në Varengeville, Palma dhe Mont-roig, në mes viteve [[1940]] dhe [[1941]], Miro krijoi 23 seri [[:en:Gouache|gouache]], [[:en: Ciphers and Constellations, in Love with a Woman|yjësish]]. Duke u vërtitur rreth simbolizmit qiellor, ''Yjësitë'' fituan lëvdatat e artistit [[:en:André Breton|André Breton]], i cili 17 vjet më vonë shkroi një seri poemash, të emërtuara dhe të frymëzuara nga seria e Miros.<ref>Renee Riese Hubert, Miró and Breton. Yale French Studies, No. 31, Surrealism (1964). fq. 52-59.</ref> Tiparet e kësaj pune treguan për zhvendosjen e fokusit tek subjektet si femrat, zogjtë, dhe hëna, që do të dominojnë në ikonografinë e tij për pjesën më të madhe të karrierës. Shuzo Takiguchi publikoi monografinë e parë të Miros në vitin [[1940]]. Në vitet [[1948]] – [[1949]], Miro do të jetonte në [[Barcelona|Barcelonë]], duke bërë vizita të herëpashershme në [[Paris]], që të punonte në teknika printimi në [[:en: Mourlot Studios|Mourlot Studios]] dhe në Atelier Lacourie. Ai zhvilloi një lidhje të afërt me [[:en: Fernand Mourlot|Fernand Mourlot]], e cila rezultoi në prodhimin e mbi 1000 botimeve të ndryshme litografike. Në vitin [[1959]], Andre Bretoni kërkoi nga Miro të përfaqësonte [[Spanja|Spanjën]] në ekspozitën ''Homazh Surrealizmit'' pranë [[:en: Enrique Tábara|Enrique Tábara]], [[:en:Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech|Salvador Dali]] dhe [[:en: Eugenio Granell|Eugenio Granell]]. Miro krijoi një seri skulpturash dhe qeramikash për kopshtin e [[:en: Fondation Maeght|Fondation Maeght]] në [[Saint-Paul-de-Vence]], [[Franca|Francë]], e cila u kompletua në vitin [[1964]]. Në vitin [[1974]], Miro krijoi një tapiceri për [[World Trade Center|Qendrën Botërore Tregtare]] në [[New York]] bashkë me artistin katalanas Josep Royo. Ai fillimisht refuzoi që ta bënte tapicerinë, pastaj ai e mësoi zejen nga Royo dhe të dy artistët prodhuan disa punime bashkë. Tapiceria e tij për [[World Trade Center]] u shfaq për disa vite në ndërtesën e [[World Trade Center]].<ref>Saul Wenegrat: ''[http://www.ifar.org/911_public2.htm September 11th: ART LOSS, DAMAGE, AND REPERCUSSIONS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080526233837/http://www.ifar.org/911_public2.htm |date=26 maj 2008 }}'', Proceedings of an IFAR Symposium on February 28, 2002. Retrieved on November 16, 2008.</ref> Ajo ishte vepra më e shtrenjtë e artit e humbur gjatë [[Sulmet e 11 shtatorit|sulmit të 11 shtatorit]].<ref>''[http://www.insurancejournal.com/news/east/2001/10/08/12519.htm Art Works Lost in WTC Attacks Valued at]'', Insurance Journal, October 8, 2001. Retrieved on November 16, 2008.</ref><ref>''[http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=219974 Art treasures lost in trade center rubble]'', The New Zealand Herald, October 3, 2001. Retrieved on November 5, 2013.</ref> Në vitin [[1977]], Miro dhe Royo përfunduan një tapiceri për ekspozitën në Galerinë Kombëtare në Uashington, [[SHBA]].<ref>''[http://www.nga.gov/content/ngaweb/Collection/art-object-page.56618.html Woman, after Joan Miró, woven by Josep Royo Royo]'', National Gallery of Art, Washington. Retrieved on November 5, 2013.</ref><ref>''[http://miro.palmademallorca.es/pagina.php?Idi=2&Cod_fam=3&Cod_sub=10 Joan Miró chronology]'', Pilar and Joan Miró Foundation in majorca. Retrieved on November 5, 2013.</ref> Në vitin [[1981]] do të shfaqej vepra e Miros ''The Sun, the Moon and One Star'' (Dielli, Hëna dhe Një Yll) - që më vonë u emërua [[:en: Miró's Chicago|Miró's Chicago]]. Kjo skulpturë e madhe e përzier është e vendosur në qendër të zonën e [[:en: Chicago Loop|Unazës]] së [[Çikago]]s, në rrugë nga një tjetër skulpturë e madhe publike, [[:en: Chicago Picasso|Chicago Picasso]]. Në vitin [[1967]], Miro do të krijonte një model [[bronzi]] të ''The Sun, the Moon and One Star''. Kjo tani ndodhet në [[:en: Milwaukee Art Museum|Milwaukee Art Museum]]. ===Pleqëria dhe vdekja=== Në vitin [[1979]] Miro mori titullin [[:en: Honorary degree|honoris causa]] nga [[:en: University of Barcelona|Universiteti i Barcelonës]]. Artisti, i cili vuante nga [[:en: Cardiovascular disease|zemra]],<ref name="death">{{Cite journal|title=Joan Miró dies in Spain at 90|date=26 dhjetor 1983|journal=[[The New York Times]]|language=en|page=41}}</ref> vdiq në shtëpinë e tij në [[Palma de Majorka|Palma]] të [[Majorka|Majorkës]], më 25 dhjetor [[1983]].<ref>{{cite web|publisher=Artnet.com|language=en|access-date=15 mars 2012|url=http://www.artnet.com/Galleries/Artists_detail.asp?gid=424612322&aid=675008|title=Joan Miró (Spanish), 1893–1983: Featured artist works, exhibitions and biography from Walton Fine Arts}}</ref> ==Punimet== ===Fovizmi i hershëm=== Punimet e tij të hershme përfshijnë ''[[:en: Portrait of Vincent Nubiola|Portreti i Vincent Nubiolas]]'' ([[1917]]), ''Siurana - shtegu'', ''Nord-Sud'' ([[1917]]) dhe ''Piktura e Toledos''. Këto punime tregojnë ndikimin e [[Paul Cézanne|Pol Sezan]] dhe i mbushin pikturat me sipërfaqe me ngjyra dhe një trajtim më piktorik sesa stili i skajeve të ashpra të punimeve të tij të mëpasshme. Te ''Nord-Sud'', një gazetë letrare me atë emër, paraqitet në natyrë të qetë, një mjet i zakonshëm kompozicional në kompozimet kubiste, por gjithashtu një referencë për interesat letrare dhe [[Arti Avant-Garde|para-rojës]] së piktorit.<ref>{{Cite book|author=Stephan von Wiese|chapter=Painting as Universal Poetry - The Connection of Painting and Word in Miró|title=Joan Miró - Snail Woman Flower Star|publisher=Prestel|year=2006|language=en}}</ref> ===Realizmi magjik=== Duke filluar në vitin [[1920]], Miro zhvilloi një stil mjaft preciz, duke mbledhur çdo element në izolim dhe hollësi dhe duke i organizuar ato në një kompozim të përgjithshëm. Këto punime, përfshirë ''Shtëpinë me Palmë'' ([[1918]]), ''Nudo me një pasqyrë'' ([[1919]]), ''Kali, Çibuku dhe Lulja e Kuqe'', si dhe ''Tavolina – natyrë e qetë me lepur'' ([[1920]]), tregojnë ndikimin e qartë të [[kubizmi]]t, edhe pse në një mënyrë të përmbajtur, duke e aplikuar vetëm në një pjesë të subjektit. Për shembull, ''Farmer's Wife'' (Gruaja e Fermerit) ([[1922]]-[[1923|23]]), është realiste, por disa pjesë janë stilizuar ose deformuar, si trajtimi i këmbës së gruas, të cilat janë zgjeruar dhe rrafshuar.<ref>{{Cite book|author=Christa Lichtenstein|title=From the Playful to a Denunciation of Violence: Miró's deformations of the 1920s and 1930s|title=Joan Miró - Snail Woman Flower Star|publisher=Prestel|year=2006|language=en}}</ref> Kulmimi i këtij stili ishte [[:en: The Farm (Miró)|Ferma]] ([[1921]]-[[1922|22]]). Skena rurale katalanase që ajo paraqet është shtuar nga një gazetë [[Arti Avant-Garde|Avant-Garde]] franceze në qendër, duke e paraqitur si e sheh Miró këkë vepër të shndërruar nga teoritë [[Modernizmi|moderniste]] që ai kishte qenë i ekspozuar në [[Paris]]. Përqëndrimi në çdo element si njësoj të rëndësishëm ishte një hap kyç drejtë prodhimit të një shenje pikturore për secilin element. Sfondi është dhënë i rrafshët ose i modeluar në fushave të thjeshta, duke theksuar ndarjen e figurës dhe të terrenit, të cilat do të bëhen të rëndësishme në stilin e tij të pjekur. Miro bëri disa përpjekje për ta promovuar këtë punë, por kolegët e tij [[surrealizmi|surrealistë]] e panë si shumë realiste dhe në dukje konvencionale, dhe kështu shpejtë ai u kthye një qasje më shprehimisht [[Surrealizmi|surrealiste]].<ref name="autogenerated2006">{{Cite book|author=Victoria Combalia|chapter=Miró's Strategies - Rebellious in Barcelona, Reticent in Paris|title=Joan Miró - Snail Woman Flower Star|publisher=Prestel|year=2006|language=en}}</ref> ===Surrealizmi i hershëm=== Në vitin [[1922]], Miro do të hulumtonte surrealizmin abstrakt, të shumëngjyrshëm në të pakëtën një pikturë.<ref>Estate of Raymond C. Hagel</ref> Nga vera e vitit [[1926]], në Mont-roig, Miro filloi realizimin e një grupi kyç pikturash me shenja pikturore abstrakte, më tepër sesa paraqitje realiste të përdorura te ''Ferma'', ku janë mbizotëruese. Te ''Fusha e punuar, Peizazhi katalan (Gjuetari)'' dhe ''Pastoral'' ([[1923]]–[[1924|24]]) këto forma të sheshta dhe vija (më së shumti të zeza ose me ngjyra të forta) paraqesin subjekte, nganjëherë mjaft fshehtësisht. Për ''Peizazhin katalan (Gjahtari)'', Miro paraqiti një gjuetar me një kombinim shenjash: një trekëndësh për kokën, vija lakore për mustaqet, vija këndore për trupin. E koduar në këtë mënyrë, kësaj vepre më vonë Miro i dha një shpjegim të qartë për shenjat e përdorura.<ref>{{Cite book|author=Stephan von Wiese|chapter=Painting as Universal Poetry - the connection of painting and word in Miró|title=Joan Miró - Snail Woman Flower Star|publisher=Prestel|year=2008|language=en|page=58}}</ref> ===Gjuha piktorike surrealiste=== Përgjatë viteve [[1920]], Miro do të zhvillonte gjuhën piktorike të shenjave, e cila do të ishte qendra e pjesës tjetër të karrierës së tij. Te ''Karnavalet e Arlekinit'' ([[1924]]-[[1925|25]]), ka një vazhdimësi të qartë të linjës së filluar me ''Fushën e punuar''. Por në veprat pasuese si ''The Happiness of Loving My Brunette'' ([[1925]]) dhe ''Painting (Fratellini)'' ([[1927]]), ka shumë më pak figura të dukshme në pamje të parë, dhe ato që mbeten janë të thjeshtuara. Pas pak, Miro filloi serinë e tij ''Spanish Dancer'' (Kërcimtari spanjoll). Këto kolazhe të thjeshta ishin si një kundërvënie konceptuale ndaj pikturave të tij. Te ''Kërcimtari spanjoll'' ([[1928]]) ai kombinoi një tap, një pendë dhe një gjilperë mbi një fletë letre të bardhë.<ref name="autogenerated2006"/> [[Skeda:Dona i Ocell.JPG|parapamje|''[[:en:Dona i Ocell|Dona i Ocell]],'' [[1982]], [[Barcelona|Barcelonë]], Spanjë]] ===Librat e artistit=== Miro krijoi mbi 250 libra të ilustruara.<ref>{{cite web|language=en|title=Joan Miro - The Illustrated Books|publisher=Letubooks.com|url=http://www.letubooks.com/cat_Joan_Miro_-_the_Illustrated_Books.html|access-date=15 mars 2012|archive-date=25 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425153900/http://www.letubooks.com/cat_Joan_Miro_-_the_Illustrated_Books.html|url-status=dead}}</ref> Këto njihen si ''[[:en:Artist’s bosk|Livres d’Artiste]]'' (Librat e Artistit). Një punë e tillë u publikua në vitin [[1974]], me kërkesë të vejushës së poetit francez [[:en:Robert Desnos|Robert Desnos]], e titulluar ''Les pénalités de l'enfer ou les nouvelles Hébrides'' (Ndëshkimet e ferrit ose Hebridet e Reja). Ajo ishte një set i përbër nga 25 litografi, pesë në të zezë dhe të tjerat me ngjyra. Në vitin [[2006]], libri me këto litografi të përmbledhura u shfaq në ''Joan Miró, Illustrated Books'' në Muzeun e Artit Vero Beach. Një kritik e përshkroi atë si «''një përmbledhje veçanërisht e fuqishme, jo vetëm për imazhet e pasura, por gjithashtu për historinë pas krijimit të librit. Litografitë janë të gjata, të ngushta vertikale dhe ndërsa paraqesin forma familjare të Miros, ka një theks të pazakontë te tekstura''.» Kritiku vazhdoi «''Unë u tërhoqa në çast nga këto katër printime, në një emocion të gjallë, që është në kontrast me sipërfaqet e ftohta të aq shumë punimeve të Miros. Mprehtësia e tyre është edhe më e madhe, mendoj, kur lexohet se si ato janë krijuar''.» Artisti u takua dhe u bë shok me Desnosin, mbase shkrimtari më i dashur surrealist dhe më me ndikim në vitin [[1925]] dhe pas shumë kohe, ata realizuan një bashkëpunim në ''Livre d’artiste''. Këto plane u vendosën në pritje për shkak të [[Lufta Civile Spanjolle|Luftës Civile Spanjolle]] dhe [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Kritikat e guximshme të Desnosit, çuan në burgosjen e tij në [[Kampi i përqendrimit i Aushvicit|Aushvic]], dhe vdiq në moshën 45 vjeçare, pak pasi u lirua në vitin [[1945]]. Afërsisht tri dekada më vonë, me sugjerimin e vjeushës së Desnosit, Miro vendosi të ilustronte dorëshkrimin e poetit. Ajo ishte vepra e tij e parë në prozë, e cila ishte shkruar në [[Maroku|Marok]] në vitin [[1922]], por e mbetur e papublikuar deri në këtë bashkëpunim të pasvdekjes.<ref>{{Cite news|author=Michael Mills|date=24 mars 2005|title=Mira, Miró|url=https://www.browardpalmbeach.com/arts/mira-mir-6315408|newspaper=Broward Palm Beach New Times|language=en}}</ref> ==Stilet dhe zhvillimet== [[Skeda:Miro's sculpture, MADRID.jpg|parapamje|majtas|372px|''Pájaro lunar'' (Zogu i hënës), [[1966]], [[:en:Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía|Reina Sofia Museum]], [[Madridi|Madrid]]]] Në [[Paris]], nën ndikimin e poetëve dhe shkrimtarëve, ai zhvilloi stilin e tij unik: forma organike dhe plane të rrafshuara pikturore, të vizatuara me një vijë të mprehtë. Përgjithësisht mendohet si një surealist, për shkak të interesit të tij në automatizëm dhe përdorimin e simboleve seksuale (për shembull, forma vezake me linja të valëzuara që burojnë prej tyre), stili i Miros u ndikua në shkallë të ndryshme nga [[Surrealizmi]] dhe [[Dadaizmi|Dada]],<ref name="Guggenheim">{{Cite web|title=Miró's art biography at guggenheimcollection.org|url=http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_109.html|publisher=Guggenheim Museum|language=en|access-date=9 prill 2014|archive-date=4 nëntor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081104114849/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_109.html|url-status=dead}}</ref> megjithatë ai e refuzoi anëtarësimin në ndonjë lëvizje artistike në vitet ndërmjet luftërave evropiane. André Bretoni e përshkruan atë si ''më surealistin nga të gjithë ne''. Për krijimin e një prej veprave të tij më të famshme, ''Karnavalet e Arlekinit'', Miró do të rrëfente nën rrethana të ngjashme se: «''Si mendoja unë për vizatimet dhe idetë e mia për ti pikturuar? Unë do të vija në shtëpi në studion time në [[Paris]], Rue Blomet gjatë natën, do të shkoja në shtrat dhe nganjëherë pa ngrënë darkë. I pashë gjërat dhe i qita ato në një bllok shënimesh. Pashë format në tavan ...''»<ref>{{Cite book|author=Janis Mink|title=Miró|location=Los Angeles|publisher=Taschen|year=2003|language=en|page=43}}</ref> [[Skeda:Miro's Studio Sert - Palma de Mallorca.jpg|parapamje|379px|Joan i Pilar Miró Foundation (museum) në [[Palma de Majorka]]. Vendi i hershëm i punës së Mirós, ndërtuar nga [[:en:Josep Lluís Sert|Josep Lluis Sert]].]] Origjina surrealiste e Miros evoluoi nga "shtypja", si gjithë surealistët spanjollë dhe veprat e realizmit magjik, veçanërisht për shkak të etnisë së tij katalane, e cila ishte objekt i persekutimit të veçantë nga regjimi Frankos. Ai mori nga arti folklorik katalanas si ''siurrellët'', të cilët ai pohoi se ''i vëzhgonte vazhdimisht''.<ref>{{Cite book|author=Walter Erben|title=Miró|editor=André Sauret|publisher=Taschen|location=Monte-Carlo, Mynih|orig-year=1960|year=1980|language=en|isbn=38228349-7}}</ref> Gjithashtu, Joan Miró ishte i vëmendshëm ndaj artit [[:en: Haitian Vodou|Haitian Vodou]] dhe fesë kubane [[:en: Santería|Santeria]] gjatë udhëtimeve të tij para se të shkojnte në ekzil. Kjo çoi në stilin e tij të nënshkrimit të artit të tij. ===Stili eksperimental=== Joan Miró ishte ndër artistët e parë që zhvilloi vizatimin automatik si një mënyrë për të zhbërë teknikat e mëparshme të vendosura në pikturë, dhe në këtë mënyrë, me [[:en: André Masson|André Masson]], përfaqësuan fillimin e [[Surrealizmi|Surealizmit]] si një lëvizje artistike. Megjithatë, Miró zgjodhi të mos bëhej një anëtar zyrtar i [[Surrealizmi|surealistëve]] për të qenë i lirë për të eksperimentuar me stile të tjera artistike, pa e kompromentuar pozitën e tij brenda grupit. Ai ndoqi interesat e tij në botën e artit, duke variuar nga vizatimi automatik dhe [[surrealizmi]], te [[Ekspresionizmi]], [[:en: Lyrical abstraction|abstraksioni lirik]], dhe [[:en: Color Field|fushës e ngjyraave]]. Piktura katër-dimensionale ishte një lloj pikture teorike, që Miró e propozoi, në të cilën piktura do ta tejkalonte dypërmasinë e saj, madje edhe tre-përmasinë e skulpturës.<ref>{{Cite book|chapter=The Begining of Painting and Drawing|title=Drawing and Painting: Children and Visual Representation|publisher=Sage Publication Ltd.|year=2003|doi=10.4135/9781446216521.n4|language=en|isbn=978-076194786-8|pages=51–60}}</ref> Shprehja shpesh e cituar e Miros për ''vrasjen e pikturës'' rrjedh nga një antipati e artit [[borgjezia|borgjez]], që ai besonte se përdorej si një mënyrë për të promovuar propagandën dhe identitetin kulturor midis të pasurve. Në mënyrë të veçantë, Miró iu përgjigj [[kubizmi]]t në këtë mënyrë, i cili nga koha e citimit të tij, ishte bërë një formë konvencionale arti në [[Franca|Francë]]. Ai citohet të ketë thënë ''Unë do të thyejnë kitarën e tyre'', duke iu referuar pikturës së [[Pablo Picasso|Pikasos]], me qëllim për të sulmuar popullaritetin dhe përvetësimin e artit të Pikasos nga politika.<ref>{{Cite web|author=Robert S. Lubar|date=shtator 1994|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_n9_v82/ai_15828114|title=Miro's defiance of painting|publisher=Joan Miró Museum of Modern Art, Nju Jork; Centre Pompidou, Paris|language=en|access-date=13 prill 2014|url-status=dead|archive-date=2 mars 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090302000744/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1248/is_n9_v82/ai_15828114}}</ref> «''Spektakli i qiellit më pushton mua. Unë jam i pushtuar kur shoh, në një qiell të pamt, draprin e hënës, ose diellin. Aty, në pikturat e mia, format e vogla në hapësira të mëdha të zbrazëta. Hapësirat e zbrazëta, horizontet e zbrazëta, fushat e zbrazëta - çdo gjë që është e zhveshur më ka befasuar gjithmonë shumë''». - Joan Miró, [[1958]], cituar te ''Twentieth-Century Artists on Art''. Në një intervistë me biografin Walter Erben, Miró shprehu mospëlqimin e tij për kritikët e artit, duke thënë se ata ''janë më të shqetësuar me të qenit filozofë sesa me çdo gjë tjetër. Ata formojnë një opinion paragjykues dhe pastaj shohin veprën e artit. Piktura shërben thjesht si një mantel në të cilin mbështillet sistemi i tyre i dobët filozofik.''<ref>{{Cite book|author=Walter Erben|title=Miró|editor=André Sauret|publisher=Taschen|year=1998|language=en|orig-year=1960|id=isbn 382287349-7}}</ref> Në dekadat e fundit të jetës së tij, Miró e përshpejtoi punën e tij në media të ndryshme, duke prodhuar qindra qeramika, përfshirë ''Murin e Hënës dhe Murin e Diellit'' në ndërtesën e [[UNESCO]]-s në [[Paris]]. Ai realizoi gjithashtu pikturat e përkohshme të dritareve (në qelq) për një ekspozitë. Në vitet e fundit të jetës së tij, Miró shkroi idetë e tij radikale dhe më pak të njohura, duke eksploruar mundësitë e skulpturës të gaztë dhe pikturës katër-përmasore. ==Ekspozitat== Gjatë gjithë viteve [[1960]], Miro ishte një artist i paraqitur në shumë sallone të Maeght Foundation që po ashtu përfshinte punime nga [[Marc Chagall|Chagall]], [[:en:Giacometti|Giacometti-t]], Brach, Cesar, [[:en:Raoul Ubac|Ubac]], dhe [[:en:Pierre Tal-Coat|Tal-Coat]]. Retrospektivat e mëdha kushtuar Miros në moshën e tij të pleqërisë, në vende si [[Nju Jorku]] ([[1972]]), [[Londra]] ([[1972]]), [[Saint-Paul-de-Vence]] ([[1973]]) dhe [[Parisi]] ([[1974]]) ishin një tregues i mirë i vlerësimit ndërkombëtar që ishte rritur në mënyrë të vazhdueshme gjatë gjysmës së shekullit të kaluar; retrospektivat kryesore u bën pasvdekjes së tij. Ndryshimet politike në vendin e tij, në vitin [[1978]] çuan në ekspozitën e parë të plotë me piktura dhe punime grafike, në Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía në Madrid. Në vitin [[1993]], viti i njëqind-vjetorit të lindjes së tij, u mbajtën disa ekspozita, ndër të cilat, më të spikaturat ishin nga ''Fundació Pilar i Joan Miró'', në [[Barcelona|Barcelonë]], [[:en:Museum of Modern Art|Muzeu i Artit Modern]] në [[Nju Jork]], [[:en: Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía|Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía]] në Madrid dhe Galerie Lelong në [[Paris]].<ref>{{cite web|title=Joan Miró (Spanish, 1893–1983)|url=http://www.moma.org/collection/browse_results.php?criteria=O%3AAD%3AE%3A4016&page_number=1&template_id=6&sort_order=1&section_id=T058580|publisher=Museum of Modern Art|location=Nju Jork|language=en}}</ref> Në vitin [[2010]], Metropolitan Museum of Art zhvilloi ekspozitën ''Miró: The Dutch Interiors'' që paraqiti 3 piktura të tij të frymëzuara nga vepra të [[Epoka e Artë Holandeze|Epokës së Artë Holandeze]].<ref>{{Cite web|title=Miró|publisher=Metropolitan Museum of Art|url=https://localhost:5000/exhibitions/listings/2010/miro-dutch-interiors|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në vitin [[2011]], do të zhvillohej një tjetër retrospektivë në [[:en:Tate Modern|Tate Modern]] në [[Londra|Londër]], ''Joan Miró: The Ladder of Escape'', e cila do të udhëtonte te [[:en: Fundació Joan Miró|Fondacioni Joan Miro]] dhe [[:en: National Gallery of Art|Galeria Kombëtare e Artit]], [[Uashington D.C.]]<ref>{{Cite book|editor1=Marko Daniel|editor2=Matthew Gale|url=https://www.nga.gov/exhibitions/joan-miro-ladder-escape|title=JoanMiró: The Ladder of Escape|publisher=Thames and Hudson; National Gallery of Art|date=6 maj 2012|language=en|others=christopher Green|access-date=5 gusht 2025|isbn=978-050009367-2}}</ref> ===Lista e ekspozitave=== * 1918: ''Joan Miró'', erste Einzelausstellung, Galerías Dalmau, [[Barcelona|Barcelonë]] * 1921: ''Joan Miró'', Galerie La Licorne, [[Paris]] * 1936: [[:de:International Surrealist Exhibition|Ekspozita Nderkombëtare Surrealiste]], New Burlington Galleries, [[Londra|Londër]] * 1938: Exposition Internationale du Surréalisme, Galerie Beaux-Arts, [[Paris]] * 1940: ''Joan Miró. Early Paintings 1918 to 1927'', Pierre Matisse Gallery, [[Nju Jork Siti|Nju Jork]] * 1941/42: ''Joan Miró'', [[:de:Museum of Modern Art|Muzeu i Artit Modern]], New York (Retrospektive) * 1948: ''Picasso. Gris. Miró'', San Francisco Museum of Modern Art, [[San Francisko]] * 1954: [[Bienalia e Venecias|Bienalia e Venecies]], [[Venecia|Venecie]] * 1955: [[:de:documenta 1|documenta 1]], [[Kassel]] * 1959: [[:de:documenta II|documenta 2]], [[Kassel]] * 1960: ''Joan Miró. Lithographien'', [[:de:Alfred Schmela|Galerie Schmela]], [[Dyzeldorfi|Duseldorf]] * 1962: ''Joan Miró'', Musée National d’Art Moderne, [[Paris]] * 1964: [[:de:documenta III|documenta 3]], [[Kassel]] * 1972: ''Miró – Magnetic Fields'', Solomon R. Guggenheim Museum, [[New York]] * 1974: ''Joan Miró'', Grand Palais, [[Paris]] * 1974: ''Picasso to Lichtenstein'', [[:de:Tate Gallery|Tate Gallery]], [[Londra|Londër]] * 1977: [[:de:documenta 6|documenta 6]], [[Kassel]] * 1983: ''Joan Miró: A Ninetieth-Birthday Tribute'', Museum of Modern Art, [[New York]] dhe ''Joan Miró: anys 20. Mutació de la realitat'', [[:de:Fundació Joan Miró|Fundació Joan Miró]], [[Barcelona|Barcelonë]] * 1990: ''Joan Miró Retrospective'', Fondation Maeght, [[Saint-Paul-de-Vence]] (retrospektive) * 1996/97: ''Joan Miró – Zeichnungen und Skulpturen, 1945–1983, Werke aus der Fundació Miró, Barcelona'', Deichtorhallen, [[Hamburg]] * 2001: ''Miró – Später Rebell'', Kunstforum Wien, [[Vjena|Vjenë]] * 2004: ''Joan Miró. La naissance du monde'', [[:de:Centre Georges Pompidou|Centre Georges Pompidou]], [[Paris]] * 2008: ''Miró – La Terra'', Palazzo dei Diamanti, [[:de:Ferrara|Ferrara]] * 2008/09: ''Joan Miró: Painting and Anti-Painting 1927–1937'', Museum of Modern Art, [[New York]] * 2009: ''Miró – Dupin. Art i poesia'', Fundació Joan Miró, [[Barcelona|Barcelonë]] * 2010: ''Joan Miró – Die Farbe seiner Träume'', [[:de:Kunstmuseum Pablo Picasso Münster|Graphikmuseum Pablo Picasso]], Mynster * 2010: ''Miró. Die Farben der Poesie'', Museum Frieder Burda, Baden-Baden * 2011: ''Miró'', [[:de:Tate Gallery of Modern Art|Tate Modern]], [[Londra|Londër]] * 2012: ''Exquisite Corpses. Drawing and Disfiguration'', Museum of Modern Art, [[New York]] * 2013/14: ''Surrealism and the object'', Centre Georges Pompidou, [[Paris]], 30 tetor 2013 deri më 3 mars 2014 ==Trashëgimia kulturore dhe ndikimi== Miro kishte një ndikim të rëndësishëm në artin e [[shekulli XX|fundshekullit të XX]], në veçanti te artistët [[Ekspresionizmi Abstrakt|abstrakt-ekspresionistë]] si [[:en:Robert Motherwell|Motherwell]], [[:en:Alexander Calder|Calder]], [[:en:Arshile Gorky|Gorky]], [[Jackson Pollock|Pollock]], [[:en:Roberto Matta|Matta]] dhe [[:en:Mark Rothko|Rothko]], ndërsa abstraksioni i tij lirik<ref>{{cite journal|title=Miro on the Wall|url=http://books.google.com/books?id=LcUDAAAAMBAJ&pg=PA45&lpg=PA45&dq=miro+and+lyrical+abstraction&source=bl&ots=zquve-Hqge&sig=naNnpBMl_Z68F82jhCklF5U9jJ4&hl=en&ei=b9UFTqHVDIf50gGR1bDHCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CEkQ6AEwBw#v=onepage&q=miro%20and%20lyrical%20abstraction&f=false|date=11 shtator 1972|journal=NY Magazine|volume=5|issue=37|publisher=New York Media, LLC|language=en|access-date=15 mars 2012}}</ref> dhe fushat e ngjyrorave në pikturat e tij ishin pararendëse të artistëve si [[:en:Helen Frankenthaler|Frankenthaler]], [[:en:Jules Olitski|Olitski]] dhe [[:en:Morris Louis|Louis]] si dhe të tjerë.<ref name="mao11abcd">{{Cite web|title=Artist Profile of Joan Miró|publisher=Nancy Doyle Fine Art|language=en|url=http://www.ndoylefineart.com/miro.html|access-date=14 qershor 2011}}</ref> Puna e tij, po ashtu ndikoi tek dizajnerët modernë përfshirë [[:en:Paul Rand|Paul Randin]]<ref>{{Cite web|title=Joan Miró’s Influence on Graphic Design|language=en|url=http://www.moma.org/explore/multimedia/audios/11/1146|publisher=Museum of Modern Art|access-date=14 qershor 2011}}</ref> dhe [[:en:Lucienne Day|Lucienne Day]]<ref>{{Cite web|author=Wayne Hemngway|title=Miró at the Tate|website=Facebook page|url=http://www.facebook.com/notes/the-vintage-festival/miro-at-the-tate-by-wayne-hemingway/205340172822503|language=en|access-date=14 qershor 2011}}</ref> madje ndikoi edhe tek piktorët bashkëkohorë si [[:en: Julian Hatton|Julian Hatton]].<ref name="tws01jan1qq2qbb">{{Cite web|author=Joel Silverstein|title=Curious Terrain|date=1 prill 2001|publisher=Reviewny.com|language=en|access-date=1 janar 2010|url=http://www.julianhatton.net/Reviewny_01.html|quote=The paintings sing to each other ...}}</ref> ==Vlerësimi== Në vitin [[1954]], atij iu dha çmimi i [[Bienalia e Venecias|Bienales së Venecies]] për punime të printuara, në vitin [[1958]] mori ''Guggenheim International Award'',<ref>{{Cite web|title=Biography from the Guggenheim Museum lists some of his awards|url=http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_109.html|publisher=Guggenheim Collection|language=en|access-date=9 prill 2014|archive-date=4 nëntor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081104114849/http://www.guggenheimcollection.org/site/artist_bio_109.html|url-status=dead}}</ref> dhe në vitin [[1980]] ai mori ''Medaljen e Artë për Artet e Bukura'' nga Mbreti [[Juan Carlos I.|Huan Karlosi I i Spanjës]].<ref>{{cite web|publisher=Artnet.com|language=en|access-date=15 mars 2012|url=http://www.artnet.com/Galleries/Artists_detail.asp?gid=714&aid=675008|title=Biography from ArtNet lists Miro's Gold Medal award from King Juan Carlos}}</ref> Në vitin [[1981]], këshilli i qytetit të [[Palma de Majorka|Palmës]] në [[Majorka]] themeloi ''Fundació Pilar i Joan Miró a Mallorca'', i strehuar në katër studiot që Miro i kishte dhuruar për këtë qëllim.<ref>{{Cite web|title=The Pilar and Joan Miró Foundation in Mallorca, Spain|url=http://miro.palmademallorca.es/english/quees.htm|url-status=dead|access-date=9 prill 2014|language=en|archive-date=11 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091211202620/http://miro.palmademallorca.es/english/quees.htm}}</ref> Në tetor [[2018]], Grand Palais në [[Paris]] hapi ekspozitën më të madhe retrospektive kushtuar artistit deri tani. Ajo përfshinte afërsisht 150 vepra dhe u kurua nga Jean Louis Prat.<ref>{{Cite web|title=Miró|url=https://www.grandpalais.fr/en/event/miro|work=Grandpalais.fr|language=en|archive-date=6 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006154833/https://www.grandpalais.fr/en/event/miro}}</ref> ===Shpërbilmet=== * 1952: Emërimi si anëtar i [[:de:Collège de ’Pataphysique|Collège de ’Pataphysique]] në Paris * 1954: Çmimi i madh në grafikë në [[Bienalia e Venecias|Bienalen e Venecies]] * 1957: Promovimi ''[[:de:Satrap|Satrap]]'' në Collège de Pataphysique në [[Paris]] * 1958: Guggenheim International Award (dhënë në vitin [[1959]] nga [[Presidenti i Shteteve të Bashkuara|presidenti i SHBA-së]] [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower]]) * 1968: Doktoratë nderi nga [[Universiteti i Harvardit|Hardvard University]] * 1978: Medalja e Artë nga [[:de:Generalitat de Catalunya|Generalität de Catalunya]] * 1978: Çmimin ndërkombëtar [[:de:Antonio-Feltrinelli-Preis|Antonio-Feltrinelli-Preis]] * 1979: [[:de:Ehrendoktor|Doktor nderi]] nga Universiteti i Barcelonës * 1980: Medalja e Artë e Arteve të Bukura, dhënë nga [[Juan Carlos&nbsp;I.]] ==Veprat e zgjedhura== ===Skulpturat=== * 1931: ''Objet'' (''Objekt''), vajë në dru, gozhdë, lidhëse, kocka, bizele, 40&nbsp;×&nbsp;29,7&nbsp;×&nbsp;22&nbsp;cm, Museum of Modern Art, [[New York]]<ref>{{Cite web|title=Joan Miró: Spanish, 1893–1983|language=en|url=http://www.moma.org/artists/4016-joan-miro#works|publisher=Museum of Modern Art|location=Nju Jork}}</ref> * 1946–1949: ''L’Oiseau lunaire'' (''Zogu hënor''), bronz, 19&nbsp;×&nbsp;17&nbsp;×&nbsp;12,5&nbsp;cm, Fundació Joan Miró<ref>{{cite web|title=Works by Joan Miró. Sculptures and ceramics: Moon bird, 1946-1949|url=http://fundaciomiro-bcn.org/coleccio_obra.php?obra=717&idioma=2&obra=717|publisher=Fundació Joan Miró|language=en|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729083507/http://fundaciomiro-bcn.org/coleccio_obra.php?idioma=2&obra=717}}</ref> * 1946–1949: ''L’Oiseau solaire'' (''Zogu diellor''), bronz, 13,5&nbsp;×&nbsp;11&nbsp;×&nbsp;18,5&nbsp;cm, Fundació Joan Miró<ref>{{cite web|title=Works by Joan Miro: Sculptures and ceramics — Sun Bird, 1946-1949|url=http://fundaciomiro-bcn.org/coleccio_obra.php?obra=716&idioma=2&obra=716|publisher=Fundació Joan Miró|language=en|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729120907/http://fundaciomiro-bcn.org/coleccio_obra.php?idioma=2&obra=716}}</ref> * 1967: ''Femme'' (''grua''), bronz, 57&nbsp;×&nbsp;21,5&nbsp;×&nbsp;21,5&nbsp;cm, Fundació Joan Miró<ref>{{Cite web|title=Catalogue of Works – Femme|language=en|url=http://fmirobcn.org/en/colection/catalog-works/7981/p-woman|publisher=Fundació Joan Miró}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * 1967: ''La carícia d’un ocell'', bronz, 311&nbsp;×&nbsp;111&nbsp;×&nbsp;38&nbsp;cm, Fundació Joan Miró, [[Barcelona|Barcelonë]] * 1967: [[:en:File:20070624 Project for a Monument (Moon, Sun and One Star).JPG|''The Sun, the Moon and One Star'']] (''Dielli, Hëna dhe një yll''), bronz, Milwaukee Art Museum; skulpturë e vitit [[1981]] në titullin [[:en:File:20070530 Miro - Miro's Chicago.JPG|''Miró’s Chicago'']], beton, bronze, qeramikë, 12&nbsp;m, në ndërtesën e Brunswick Building Plaza, ndërtesë administrative e Kontesë së Kukut, 69&nbsp;W. Washington St. në [[Çikago]].<ref>{{Cite web|title=Chicago Loop / Miro’s Chicago (1981) - by Joan Miro|url=http://chicago-outdoor-sculptures.blogspot.com/2007/11/miros-chicao.html|date=12 janar 2014|language=en|publisher=Public Art in Chicago}}</ref> * 1969: ''Torso'', bronz, 120&nbsp;×&nbsp;175&nbsp;×&nbsp;125&nbsp;cm, Galerie Beyeler, Bazel ([[1980]]) * 1970: ''Personnage'' (''Figure''), bronz, 200&nbsp;×&nbsp;100&nbsp;×&nbsp;120&nbsp;cm, Fundació Joan Miró<ref>{{Cite web|title=Works by Joan Miró. Sculptures and ceramics: Figure, 1970|publisher=Fundació Joan Miró|language=en|url=http://fundaciomiro-bcn.org/coleccio_obra.php?obra=731&idioma=2&obra=731|archive-date=30 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140730091713/http://fundaciomiro-bcn.org/coleccio_obra.php?idioma=2&obra=731}}</ref> * 1976: ''Personnage gotique'' (''Figurë Gotike''), bronz, 450&nbsp;×&nbsp;200&nbsp;×&nbsp;160&nbsp;cm, Collection Adrien Maeght, [[Paris]] ([[1984]]) ===Pikturat=== * 1917: ''Nord-Sud'', vajë në kanavacë, 62&nbsp;×&nbsp;70&nbsp;cm, Paule and ADrien Maeght collection, [[Paris]] * 1917: ''Portreti i Nubiolas'', vajë në kanavacë, 104&nbsp;×&nbsp;113&nbsp;cm, Museum Folkwang, Essen * 1919: ''Autoportret'' (''Self-Portrait''), vajë në kanavacë, 75&nbsp;×&nbsp;60&nbsp;cm, Musée Picasso, [[Paris]]<ref>{{Cite web|title=Joan Miró – Self-Portrait|language=en|url=http://www.abcgallery.com/M/miro31.html|publisher=Olga’s Gallery|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020150819/http://www.abcgallery.com/M/miro/miro31.html|archive-date=20 tetor 2014}}</ref> * 1920: ''La table – Nature mort au lapin'' (''Tavolina – Natyrë e vdekur me lepur''), vajë në kanavacë, 130&nbsp;×&nbsp;96&nbsp;cm, koleksion privat<ref>{{Cite web|title=La table|work=severine.alvares.free.fr|url=http://severine.alvares.free.fr/latable.gif|language=fr|archive-date=16 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716155002/http://severine.alvares.free.fr/latable.gif}}</ref> * 1921/22: ''La ferme'' (''Ferma''), vajë në kanavacë, 124,8&nbsp;×&nbsp;41,3&nbsp;cm, National Gallery of Art, [[Uashington D.C.]], dhuruar nga Mary Hemingway<ref>{{Cite web|title=The Farm|url=http://nga.gov/cgi-bin/pinfo?Object=68456+0+none|publisher=National Gallery of Art|language=en|archive-date=9 nëntor 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20041109094750/http://www.nga.gov/cgi-bin/pinfo?Object=68456+0+none}}</ref> * 1923/24: ''La terre labourée'' (''Toka e punuar''), vajë në kanavacë, 66&nbsp;×&nbsp;92,7&nbsp;cm, Solomon R. Guggenheim Foundation, [[Nju Jork]]<ref>{{Cite web|title=Miró: Earth|publisher=Museo Thyssen|language=en|url=http://www.museothyssen.org/microsites/exposiciones/2008/Miro/index_ing.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111182123/http://www.museothyssen.org/microsites/exposiciones/2008/Miro/index_ing.htm|archive-date=11 janar 2015}}</ref> * 1923/24: ''Paysage catalan (Le chasseur)'' (''Peizazh katalanas (Gjuetari)''), vajë në kanavacë, 64,8&nbsp;×&nbsp;100,3&nbsp;cm, Museum of Modern Art, [[Nju Jork]]<ref>{{Cite web|title=Paysage catalan|work=Brunette.brucity.be|language=en|url=http://www.brunette.brucity.be/Pagodes1/barcelone/images/pays_catal.jpg|archive-url=https://web.archive.org/web/20070222172124/http://www.brunette.brucity.be/Pagodes1/barcelone/images/pays_catal.jpg|archive-date=22 shkurt 2007}}</ref> * 1924/25: ''Le carnaval d’Arlequin'' ''(Karnevalet e Arlekinit)'', vajë në kanavacë, 66&nbsp;×&nbsp;93&nbsp;cm, Albright-Knox Art Gallery, Buffalo<ref>{{Cite web|title=Joan Miró Karneval des Harlekins|url=http://images.easyart.com/i/prints/rw/lg/1/6/Joan-Miro-Karneval-des-Harlekins-162921.jpg|work=images.easyart.com|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226034320/http://images.easyart.com/i/prints/rw/lg/1/6/Joan-Miro-Karneval-des-Harlekins-162921.jpg|archive-date=26 dhjetor 2013}}</ref> * 1925: ''Étoiles en des sexes d’escargot'' (''Yjet në sekset e kërmijve''), vajë në kanavacë, 129,5&nbsp;×&nbsp;97&nbsp;cm, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, [[Dyzeldorfi|Dyseldorf]]<ref>{{Cite web|title=Joan Miró: Stars in Snails' Sexes|url=http://www.artchive.com/1925/miro.html|work=Artchive.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227002726/http://www.artchive.com/1925/miro.html|archive-date=27 dhjetor 2013}}</ref> * 1925: ''L’Addition'' (''Fatura''), vajë në kanavacë, 195&nbsp;×&nbsp;129,2&nbsp;cm, Musée National d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou, [[Paris]] * 1925: ''Danseuse II'' (''Kërcimtarja II''), vajë në kanavacë, 115,5&nbsp;×&nbsp;88,5&nbsp;cm, Sammlung Rosengart, [[Luzern|Lucernë]] * 1925: ''Baigneuse'' (''Larësja''), vajë në kanavacë, 73&nbsp;×&nbsp;92&nbsp;cm, Musée National d’Art Moderne, [[Paris]]<ref>{{Cite web|title=Joan Miró – Baigneuse|work=colection.centrepompidou.fr|url=https://collection.centrepompidou.fr/artwork/joan-miro-baigneuse-150000000011089?page=1&filters=authors%3AMIRO%20Joan%E2%86%B9MIR%C3%93%20Joan|language=fr}}</ref> * 1925: ''Photo – ceci est la couleur de mes rêves'' (''Photo – kjo është ngjyra e ëndrrave të mia''), vajë në kanavacë, 96,5&nbsp;×&nbsp;129,5&nbsp;cm, koleksion privat<ref>{{Cite web|title=Photo – ceci est la couleur de mes rêves|language=fr|url=http://www.musee-magritte-museum.be/Typo3/fileadmin/templates/images/surrealisme/zoom_phot_joan_miro.jpg|work=musee-magritte-museum.be|archive-date=26 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226231441/http://www.musee-magritte-museum.be/Typo3/fileadmin/templates/images/surrealisme/zoom_phot_joan_miro.jpg}}</ref> * 1926: ''Personnage lancant un pierre à un oiseau'' (''Figurë duke i hedhur një gur një zogu''), Museum of Modern Art, [[New York]]{{Cite web|title=SuperStock 260-387|language=en|url=http://www.delivery.superstock.com/WI/223/260/PreviewComp/SuperStock_260-387.jpg|work=delivery.superstock.com|archive-date=26 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226155851/http://wwwdelivery.superstock.com/WI/223/260/PreviewComp/SuperStock_260-387.jpg}}</ref> * 1927: ''48'', vajë në kanavacë ngjitëse, 146,1&nbsp;×&nbsp;114,2&nbsp;cm, koleksion privat * 1927: ''Paysage (Le lièvre)'' (''Peizazh (Lepur)''), vajë në kanavacë, 130&nbsp;×&nbsp;195&nbsp;cm, Solomon R. Guggenheim Foundation, [[New York]] * 1928: ''Intérieurs hollandais'', (''Interiore Holandeze I deri në III'')<ref>{{Cite web|title=Intérieurs hollandais|url=http://render.vide.pl/vide_R12368.jpg|work=render.vide.pl|language=en|url-status=dead|archive-date=31 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131143558/http://render.vide.pl/vide_R12368.jpg}}</ref> * 1929: ''La Reine Louise de Prusse'' (''Mbretëresha Luizë von Preußen''), vajë në kanavacë, 82,4&nbsp;×&nbsp;101&nbsp;cm, Meadows Museum, Dallas<ref>http://www.koenigin-luise.com/Bilder/Bilder_Sonstiges/sonstiges2/JoanMiro.jpg Abb.]</ref> * 1933: ''Composition'' (''Kompozim)'', vajë në kanavacë, Kunstmuseum Bern, Bern<ref>{{Cite web|title=Joan Miró|url=http://www.abcgallery.com/M/miro/miro-4.html|publisher=Olga’s Gallery|language=en|archive-date=28 tetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131028052838/http://www.abcgallery.com/M/miro/miro-4.html}}</ref> * 1933/34: ''Hirondelle/Amour'' (''Dallëndyshe/Dashuri''), vajë në kanavacë, 199,3&nbsp;×&nbsp;247,6&nbsp;cm, Museum of Modern Art, [[New York]] * 1934: ''Trois personnages sur fond noir'' (''Tre Figura në sfond të zi''), letër e ngjitur dhe gouche në letër, 49,8&nbsp;×&nbsp;64,8&nbsp;cm, Lille Métropole Museum of Moderne, Contemporary Art and Outsider Art, Villeneuve d’Ascq * 1935: ''Corde et personnage I'' (''Litar dhe njeri I''), vajë dhe lidhëse në karton të ngjitur tablo druri, 104,7&nbsp;×&nbsp;74,6&nbsp;cm, Museum of Modern Art, [[New York]] * 1936: ''Homme et femme devant un tas d’excréments'' (''Burri dhe gruaja përballë një pirgu jashtëqitjesh''), vajë në bakër, 23,2&nbsp;×&nbsp;32&nbsp;cm, Fundació Joan Miró, [[Barcelona|Barcelonë]] * 1937: ''Nature morte au vieux soulier'' (''Natyrë e vdekur me këpucë të vjetër''), vajë në kanavacë, 81,3&nbsp;×&nbsp;116,8&nbsp;cm, Museum of Modern Art, [[New York]] * 1939: ''Fluturimi i një zogu mbi fushë'', Solomon R. Guggenheim Museum, [[New York]] * 1941: ''Chiffres et constellations amoureux d’une femme'' (Yjësia Nr. 19: ''Shifra dhe yjësi, një dashuri me një grua''), Gouache dhe bojëra turpentine në letër, 46&nbsp;×&nbsp;38&nbsp;cm, The Art Institute of Chicago * 1945: ''La course de taureaux'' (''Lufta e demave''), vajë në kanavacë, 114&nbsp;×&nbsp;145&nbsp;cm, Musée National d’Art Moderne, [[Paris]] * 1949: ''Personnes et chien devant le soleil'' (''Njerëz dhe qen përballë diellit''), 81&nbsp;×&nbsp;55&nbsp;cm, Kunstmuseum Basel, Bazel * 1950: ''Peinture'' (''piktura''), vajë, litarë dhe ''case-arti'' në kanavacë, 99&nbsp;×&nbsp;76&nbsp;cm, Van Abbemuseum, Eindhoven * 1953: ''Les échelles en roue de feu traversent l’azur'' (''Shkallë të shtrira në blunë e qiellit si rrotë zjarri''), vajë në kanavacë, 116&nbsp;×&nbsp;89&nbsp;cm, koleksion privat * 1961: ''Bleu I'', vajë në kanavacë, 2,7&nbsp;×&nbsp;3,6&nbsp;m; ''Bleu II'', vajë në kanavacë, 2,7&nbsp;×&nbsp;3,6&nbsp;m; ''Bleu III'', vajë në kanavacë, 2,7&nbsp;×&nbsp;3,5&nbsp;m, I, II, III: Musée d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou, [[Paris]]<ref>{{Cite web|title=Bleu II|work=holidaycheck.ch|language=de|url=http://www.holidaycheck.ch/vollbild-Fundaci%C3%B3+Joan+Mir%C3%B3+Bleu+II+1961-ch_ub-id_1156369332.html}}</ref> * 1968: ''Paysan catalan au clair de la lune'' (''Fshatar katalanas në dritën e hënës''), akrilik në kanavacë, 162&nbsp;×&nbsp;130&nbsp;cm, Fundació Joan Miró, [[Barcelona|Barcelonë]] * 1973: ''[[:fr:Mai 1968 (Miró)|Mai 1968]]'', akrilik në kanavacë, 200&nbsp;×&nbsp;200&nbsp;cm, Fundació Joan Miró, [[Barcelona|Barcelonë]] * 1978: ''Figura, Zogj, Yll'', akrilik në kanavacë, 88,7&nbsp;×&nbsp;115&nbsp;cm, Fundació Joan Miró, [[Barcelona|Barcelonë]] ===Kolazhe=== Një përzgjedhje kolazhesh mund të gjenden në uebsajtin e American Institute for Conservation.<ref>{{Cite book|author1=Erika Mosier|author2=Anne Umland|year=1996|url=http://aic.stanford.edu/sg/bpg/annual/v15/bp15-10.html|volume=15|title=A technical Investigation of Joan Miró’s Collages of the 1920|publisher=The American Institute for Conservation|series=The Book and Paper Group, Annual|language=en}}</ref> ===Tapiceritë=== * 1974: ''Tapiceria e [[World Trade Center]]'', [[New York]], shkatërruar më 11 shtator [[2001]]<ref>{{Cite web|title=Pictures of World Trade Center|url=http://www.literaturknoten.de/info_aktu/aktuelles/archiv/010911_wtc/pics_wtc/990103h03.jpg|work=literaturknoten.de|language=en|url-status=dead|archive-date=14 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114144114/http://www.literaturknoten.de/info_aktu/aktuelles/archiv/010911_wtc/pics_wtc/990103h03.jpg}}</ref> * 1977: Tapiceri në bashkëpunim me Josep Royo për National Gallery of Art në [[Uashington D.C.]] * 1979: ''Tapís de la Fundació'', lesh, 750&nbsp;×&nbsp;500&nbsp;cm, Fundació Joan Miró, [[Barcelona|Barcelonë]] ===Muret prej qeramike=== * 1950: [[Universiteti i Harvardit]] * 1958: [[UNESCO]], [[Paris]] * 1964: Shkolla e Lartë e Menaxhimit, Sankt Gallen, [[Zvicra|Zvicër]] * 1964: Fundació Maeght, [[Saint-Paul-de-Vence]] * 1970: Terminali B, Aeroporti i Barcelonës * 1970: Panairi Botëror, Osaka * 1971: Wilhelm-Hack-Museum, Ludwigshafen * 1972: Cinématèque, [[Paris]] * 1976: Mozaik rrugor në La Rambla në [[Barcelona|Barcelonë]] * 1980: Pallacio de Congress de Madrid, [[Madridi|Madrid]] * 1983: Parc de la Mar, [[Palma de Majorka]] ===Ilustrime librash=== * 1930: [[:de:Tristan Tzara]]: ''L’Arbre des Voyageurs'', me katër litografi * 1933: [[:de:Georges Hugnet]]: ''Enfances'', me tre skica * 1948: [[:de:Henry Miller]]: ''The Smile at the Foot of the Ladder'', ''Buzëqeshje në këmbën e shkallëve''. Rowohlt, Reinbek [[1978]], ISBN 978-3-499-14163-8 * 1951: Tristan Tzara: ''Parler seul'' * 1954: Joan Miró: ''Une Hirondelle'', teksti dhe vizatimet nga Miró * 1957: [[:de:René Crevel]]: ''La bague d’aurore'', me pesë skica * 1958: [[:de:Paul Éluard]]: ''A toute épreuve'', me 80 gdhendje druri<ref>{{Cite web|title=Eluard Paul a toute epreuve|language=fr|url=http://www.arcadja.com/artmagazine/it/wp-content/gallery/080314-top-lot/eluard-paul-a-toute-epreuve.jpg|work=arcadja.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131143605/http://www.arcadja.com/artmagazine/it/wp-content/gallery/080314-top-lot/eluard-paul-a-toute-epreuve.jpg|archive-date=31 janar 2012}}</ref> * 1959: [[:de:René Char]]: ''Nous avons'', me pesë skica * 1961: [[:de:Raymond Queneau]]: ''Album 19'', me 19 litografi * 1966: [[:de:Alfred Jarry]]: ''[[:de:König Ubu|Ubu Roi]]'', me 13 litografi * 1967: [[:de:Yvan Goll|Ivan Goll]]: ''Bouquets de rêves pour Neila'', me 19 Litografi * 1971: Joan Miró: ''Ubu aux baléares'' dhe ''Le lezard aux plumes d’or'', teksti dhe vizatimet * 1972: [[:de:Joan Brossa]]: ''Oda a Joan Miró'', me tetë litografi * 1975: [[:de:Jacques Prévert]]: ''Adonis'', me 63 skica ==Tregu i Artit== Sot, pikturat e Miros shiten rreth US$250,000 dhe US$26 milion; US$17 milion në [[SHBA]], në ankandin për ''La Caresse des étoiles'' ([[1938]]) më 6 maj [[2008]], që në atë kohë ishte shuma më e lartë e paguar për veprat e tij.<ref>{{cite web|title=As reported on APF Google, Miró painting fetches record price of US$17million at Christie's New York auction|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5jJ-nuOHmXSBq7_MFQrllsC6jrt4A|date=6 maj 2008|publisher=Afp.google.com|language=en|access-date=15 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512060740/http://afp.google.com/article/ALeqM5jJ-nuOHmXSBq7_MFQrllsC6jrt4A|archive-date=12 maj 2008|url-status=live}}</ref> Në vitin [[2012]], ''Pikturë-Poemë'' ("le corps de ma brune puisque je l'aime comme ma chatte habillée en vert salade comme de la grêle c'est pareil") ([[1925]]) u shit te [[:en: Christie's|Christie's]] në [[Londra|Londër]] për $26.6 milion.<ref>[http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=5532324 Joan Miró, ''Painting-Poem ("le corps de ma brune puisque je l'aime comme ma chatte habillée en vert salade comme de la grêle c'est pareil")'' (1925)] Christie's The Art of The Surreal Evening Sale, London, 7 shkurt 2012.</ref> Më vonë, atë vit [[:en: Sotheby's|Sotheby's]] në [[Londra|Londër]], [[:en: Painting (Blue Star)|Peinture (Etoile Bleue)]] ([[1927]]) solli shifrën prej 23.6 milion poundë, dy herë më shumë se që ishte shitur në një ankand në [[Paris]], në vitin [[2007]] dhe me një çmim rekord për artistin e ankandit.<ref>Carol Vogel (June 19, 2012), [http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2012/06/19/miro-painting-sets-record-on-otherwise-lackluster-opening-night-of-london-auctions Miró Painting Sets Record on Otherwise Lackluster Opening Night of London Auctions] ''[[New York Times]]''.</ref><ref>BBC News, [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-18518062 Joan Miró painting smashes auction record] ''BBC News''.</ref> ==Galeri veprash== <Gallery mode=packed heights=192px> File:Les Fusains.jpg|"Les Fusains": 22, rue Tourlaque, 18th arrondissement of Paris, ku Miró u vendos në vitin [[1927]]. File:JuanMiroMosaic.jpg|Mozaiku "Pla de l'Os" nga artisti në La Ramblas të [[Barcelona|Barcelonës]] File:MNCARS Patio Escultura Miro.JPG|Pamje të interiorit të Museo Reina Sofia File:Hakone open air museum (10).jpg|Hakone open air museum File:Grande Maternite.JPG|''Grande Maternite'' File:Fundació Miró P1370077.JPG|Skulpturë në Fundación Miró </Gallery> ===Shkrimet e Miros=== * Joan Miró: ''Ceci est la couleur de mes rêves. Entretiens avec Georges Raillard''. [[Paris]] [[1977]] * Margit Rowell (Hrsg.): ''Joan Miró. Selected Writings and Interviews''. Thames & Hudson, Londër [[1987]] * Ernst Scheidegger (red.): ''Joan Miró. Gesammelte Schriften, Fotos, Zeichnungen'', Zyrih [[1957]] ===Biografitë=== * Jacques Dupin, ''Joan Miró Life and Work,'' Harry N. Abrams, Inc., Publisher, [[Nju Jork Siti]], [[1962]], Library of Congress Catalog Card Number: 62-19132 * Margit Rowell,''Joan Miró'' -''Selected Writing & Interviews'', Da Capo Press Inc; New edition (1 gusht [[1992]]) ISBN 978-0-306-80485-4 * Gaston Diehl: ''Miró''. Gondrom. Bindlach 1996, ISBN 3-8112-1044-0 * [[:de:Jacques Dupin|Jacques Dupin]]: ''Miró'' ([[1961]]). Neuauflage Flammarion, Paris [[2004]], ISBN 2-08-011302-X; dt. ''Joan Miró – Leben und Werk''. DuMont Schauberg, Köln [[1961]] * Walter Erben: ''Joan Miró, 1893–1983. Mensch und Werk''. Taschen, Köln 2004, ISBN 3-8228-2356-2 * Janis Mink: ''Joan Miró''. Taschen, Köln 2006, ISBN 978-3-8228-6367-1 * [[:de:Roland Penrose|Roland Penrose]]: ''Miró'', Thames & Hudson, London 1985, ISBN 0-500-20099-8 * [[:de:Hans Platschek|Hans Platschek]]: ''Joan Miró''. Rowohlt, Reinbek 1993, ISBN 3-499-50409-X * Stephan von Wiese u.&nbsp;a.: ''Joan Miró. Schnecke, Frau, Blume, Stern''. Prestel, München 2002, ISBN 3-9808208-4-X ===Përfaqësimet=== * [[:de:Diether Rudloff|Diether Rudlof]]: ''Unvollendete Schöpfung. Künstler im zwanzigsten Jahrhundert''. Urachhaus, Stuttgart 1982, ISBN 3-87838-368-1 ===Katalogje ekspozitash=== * Kunsthaus Zürich, Städtische Kunsthalle Düsseldorf (red.): ''Joan Miró'', Kunsthaus Zürich und Städtische Kunsthalle Düsseldorf 1986 * Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf (red.): ''Einblicke. Das 20.&nbsp;Jahrhundert in der Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf''. Hatje Cantz, Ostfildern 2000, ISBN 3-7757-0853-7 * Thomas Krens (Vorwort): ''Rendezvous. Masterpieces from the Centre Georges Pompidou and the Guggenheim Museums''. Guggenheim Museum Publications, New York 1998, ISBN 0-89207-213-X * ''Joan Miró. Werke in der Sammlung Würth'', Swiridoff, Künzelsau 2008, ISBN 3-89929-142-5 ===Studimet=== * Riewert Ehrich: ''Miró und Jarry. Ein Beitrag zur literarischen Rezeption in der bildenden Kunst''. Lang, Frankfurt/M. 2005, ISBN 3-631-54212-7 * Riewert Ehrich: ''Mori el Merma – aus dem Bild herausgetretene Ubu-Figuren Mirós. Der Triumph des Künstlers über den Diktator''. In: Zeitschrift für Katalanistik 21 (2008), S.&nbsp;97–120 * Evelyn Benesch/Ingried Brugger (red.): ''Miró. Später Rebell''. Kunstforum Wien/Edition Minerva, Wolfratshausen 2001, ISBN 3-932353-49-8 ===Lista e punëve=== * ''Joan Miró. Der Lithograph, 1930–1972''. Vier Bände, hrsg. von Patrick Cramer. Edition Weber, Genf 1972–1982 * ''Joan Miró. Arbeiten auf Papier, 1901–1977''. Hrsg. von Carl Haenlein, Kestner-Gesellschaft, Hannover 1977 * ''Obra de Jean Miró'', Bestandskatalog der Fundació Miro mit 1679 Arbeiten, Barcelona 1988 * ''Joan Miró. The Illustrated Books. Catalogue Raisonné'', red. von Patrick Cramer. Patrick Cramer, Genf 1989 * ''Miró Radierungen, 1928–1975''. Drei Bände, hrsg. von Jacques Dupin. Edition Weber, Genf 1984–1991 * ''Joan Miró. Paintings. Catalogue Raisonné''. Hrsg. von Jacques Dupin. Daniel Lelong, Paris 2002, ISBN 978-2-86882-049-5 * ''Joan Miró. Sculptures. Catalogue Raisonné 1928–1982''. Hrsg. von E. Fernando Miró, Daniel Lelong, Paris 2006, ISBN 978-2-86882-074-7 * ''Joan Miró, Josep Llorens Artigas. Ceramics. Catalogue raisonné 1941–1981'', hrsg. von Cristina Calero Fernandez. Galerie Lelong and Successio Miró, Paris 2007, ISBN 978-2-86882-079-2 ==Shiko edhe== * [[Surrealizmi]] * [[Dadaizmi]] * [[Kubizmi]] * [[Ekspresionizmi]] * [[Ekspresionizmi Abstrakt]] * [[Salvador Dalí]] * [[Marc Chagall]] * [[Paul Cézanne]] * [[Modernizmi]] * [[Postmodernizmi]] * [[Arti Avant-Garde]] == Referime == {{Reflist|35 em}} == Literatura == ==Lidhjet e jashtme== {{Commons category|Joan Miró|Joan Miro}} {{Wikiquote}} *[http://joanmiro.com ''Joan Miró Art''] *[https://web.archive.org/web/20140531005855/http://www.abcgallery.com/M/miro/miro.html ''Olga's Gallery: Joan Miró''] *[http://www.artcyclopedia.com/artists/miro_joan.html ''Artcyclopedia''] Directory of online works *[http://www.artsignaturedictionary.com/artist.php?id=941 ''Art Signature Dictionary - See Joan Miro's signature, although the police seizure of counterfeit''] * [http://fundaciomiro-bcn.org/ Museum Fundació Joan Miró – Barcelona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316075320/http://www.fundaciomiro-bcn.org/ |date=16 mars 2015 }} * [http://miro.palmademallorca.es/ Fundació Pilar i Joan Miró – Palma de Mallorca] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/miro_joan.html Joan Miró in der artcyclopedia] * [http://www.kunstaspekte.de/index.php?action=webpages&k=574 Joan Miró auf kunstaspekte] * [http://www.centremiro.com/ Centre Miró in Mont-roig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130128175928/http://www.centremiro.com/ |date=28 janar 2013 }} * [http://www.famousartistsgallery.com/gallery/miro.html Famous Artists Gallery] [[Kategoria:Skulptorë spanjollë]] [[Kategoria:Piktorë spanjollë]] [[Kategoria:Lindje 1893]] [[Kategoria:Vdekje 1983]] [[Kategoria:Njerëz nga Barcelona]] [[Kategoria:Surrealizëm]] [[Kategoria:Modernizëm]] lci4vm32gl61sermglfqng235jocb6l 0 149851 3026290 2947315 2026-08-17T12:48:19Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Mongol Empire, versioni i datës 4 gusht 2026 (revizioni 1367704178) 3026290 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Perandoria Mongole | life_span = 1206–1368 | native_name = ᠶᠡᠬᠡ<br/>ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ<br/>ᠤᠯᠤᠰ<br/>''Yeke Mongɣol Ulus'' (Mongolishtja e mesme) | common_name = Perandoria Mongole | status = Perandori nomade | capital = {{Ubl|Avarga (1206–1235)|{{ill|Karakorum|en|Karakorum}} (1235–1271)}} | common_languages = {{Hlist|Mongolishtja e mesme|Gjuhët turke|[[Gjuha kineze|kinezishtja]]|[[Gjuha perse|persishtja]]|të tjera}} | demonym = mongol | government_type = {{Ubl|Monarki elektive|Më vonë edhe trashëgimtare}} | title_leader = {{ill|Khagan|en|Khagan}} | year_leader1 = 1206–1227 | leader1 = [[Xhingis Han]] (i pari) | year_leader2 = 1229–1241 | leader2 = [[Ögedei Han]] | year_leader3 = 1246–1248 | leader3 = Güyük Han | year_leader4 = 1251–1259 | leader4 = Möngke Han | year_leader5 = 1260–1294 | leader5 = [[Kubilaj Han]] (nominalisht) | stat_year1 = 1206 | stat_area1 = 4000000 | stat_year2 = 1227 | stat_area2 = 13500000 | stat_year3 = 1294 | stat_area3 = 23500000 | currency = Të ndryshme, përfshirë monedha si dirhemi dhe letra-monedha të bazuara në argjend, mëndafsh, apo më vonë sasi të vogla monedhash kineze dhe letër-monedhën ''jiaochao'' të [[Dinastia Yuan|Dinastisë Yuan]] | s1 = Horda e Artë | s2 = Khanati Çagataj | s3 = Ilhanati | s4 = Dinastia Yuan }} '''Perandoria Mongole''' ({{lang|xng|ᠶᠡᠬᠡ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ}}, {{tlit|xng|Yeke Mongɣol Ulus}}) ishte perandoria më e madhe kontinuale në [[historia|histori]]. Me origjinë në territorin e sotëm të [[Mongolia|Mongolisë]] në [[Azia Lindore]], perandoria mesjetare, në kulmin e saj, shtrihej nga [[Deti i Japonisë]] deri në [[Evropa Lindore|Evropën Lindore]], duke u zgjeruar në veri drejt [[Siberia|Siberisë]] dhe në lindje e jug drejt [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentit Indian]], duke ndërmarrë pushtime në [[Azia Juglindore|Azinë Juglindore]] dhe duke pushtuar Rrafshnaltën Iraniane; si dhe duke arritur në perëndim deri në [[Levanti|Levant]] dhe [[Karpatet|Malet Karpate]]. Perandoria lindi nga bashkimi i disa fiseve nomade në zemrën mongole nën udhëheqjen e Temuxhinit, të njohur me titullin [[Xhingis Han]] ({{circa|1162}}–1227), të cilin një këshill e shpalli sundimtar të gjithë [[Mongolët]] në 1206. Perandoria u rrit me shpejtësi nën sundimin e tij dhe të pasardhësve të tij, të cilët dërguan ushtri pushtuese në çdo drejtim. Perandoria e gjerë ndërkontinentale lidhi Lindjen me [[Bota perëndimore|Perëndimin]], si dhe [[Oqeani Paqësor|Paqësorin]] me [[Deti Mesdhe|Mesdheun]], nën një ''Pax Mongolica'' të imponuar, duke lejuar shkëmbimin e tregtisë, teknologjive, mallrave dhe ideologjive nëpër [[Evroazia|Euroazi]]. Perandoria filloi të ndahej për shkak të luftërave trashëgimore, pasi nipërit e Xhingis Hanit debatonin nëse linja mbretërore duhej të vazhdonte nga djali dhe trashëgimtari i tij i parë, [[Ögedei Han]], apo nga një prej djemve të tjerë, si [[Tolui]], [[Çagataj Han|Çagataj]] apo Xhoçi. Toluidët mbizotëruan pas një spastrimi të përgjakshëm të fraksioneve ögedeide dhe çagatajde, por mosmarrëveshjet vazhduan mes pasardhësve të Toluit. Konflikti nëse perandoria do të përqafonte një mënyrë jetese të ngulitur e kozmopolite, apo do të vazhdonte mënyrën e saj nomade, të bazuar në stepë, ishte një faktor kryesor në përçarjen e saj. Pasi Möngke Hanu vdiq në 1259, këshillat rivalë të {{ill|kurultai|en|Kurultai}}t zgjodhën njëkohësisht pasardhës të ndryshëm, vëllezërit [[Ariq Böke]] dhe [[Kubilaj Han]], të cilët u luftuan në Lufta Civile Toluide (1260–1264) dhe u përballën me sfida nga pasardhësit e djemve të tjerë të Xhingisit.<ref>{{cite web |date=1998 |title=The Islamic World to 1600: The Golden Horde |url=https://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/goldenHorde.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113102742/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/goldenHorde.html |archive-date=2010-11-13 |access-date=2010-12-03 |publisher=[[University of Calgary]] |language=en}}</ref> Kubilaji arriti të merrte pushtetin, por lufta vazhdoi pasi ai kërkoi pa sukses të rimerrte kontrollin mbi familjet çagatajde dhe ögedeide. Deri në vdekjen e Kubilajit në 1294, perandoria ishte fragmentuar në katër khanate, secili me objektivat e veta: khanati i {{ill|Hoardës së Artë|en|Golden Horde}} në veriperëndim, Khanati Çagataj në Azinë Qendrore, Ilhanati në Iran, dhe [[Dinastia Yuan]] në Kinë, me qendër në [[Pekini|Pekinin]] e sotëm.{{sfn|Allsen|1994|p=413}} Në 1304, gjatë sundimit të Temürit, tri khanatet perëndimore pranuan suzerenitetin e Dinastisë Yuan.{{sfn|Jackson|2014|p=127}}{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|pp=xiii, 235}} Ilhanati ishte i pari që ra, duke u shpërbërë mes 1335 dhe 1353. Më pas, Dinastia Yuan humbi kontrollin mbi Rrafshnaltën Tibetiane dhe Kinën e mirëfilltë përkatësisht në 1354 dhe 1368, dhe u shpërbë pasi kryeqyteti i saj, Daduja, u mor nga forcat e [[Dinastia Ming|Dinastisë Ming]]. Sunduesit xhingisidë të Yuanit u tërhoqën atëherë në veri dhe vazhduan të sundonin Rrafshnaltën Mongole. Që atëherë regjimi njihet si Dinastia Yuan e Veriut, duke mbijetuar si shtet i mbetur deri në pushtimin nga [[Dinastia Qing]] në vitet 1630. Horda e Artë u thye në khanate rivale nga fundi i shekullit XV, dhe sundimi i saj mbi Evropën Lindore konsiderohet tradicionalisht të ketë përfunduar në 1480, me Qëndresën e Madhe në lumin Ugra nga Dukati i Madh i Moskës, ndërsa Khanati Çagataj zgjati deri në 1687, ose, në rastin e Khanatit të Jarkendit, deri në 1705. == Emri == [[Skeda:Kur Ulug Ulus.jpg|thumb|Emri turk i perandorisë, ''{{color|#990000|kür}} {{color|#009900|uluγ}} {{color|#000099|ulus}}'', në letrën e Güyük Hanit drejtuar Papa Inoçentit IV]] Perandoria Mongole njihet gjithashtu si "Perandoria Mongolike" apo "Perandoria Botërore Mongole" në disa burime anglishtfolëse.<ref>{{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=The Cambridge History of China |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-china/rise-of-the-mongolian-empire-and-mongolian-rule-in-north-china/45194CDE5E52D31FF2DEF5FF3D40160F |chapter=The rise of the Mongolian empire and Mongolian rule in north China |date=1994 |pages=321–413 |doi=10.1017/CHOL9780521243315.006 |isbn=978-1-139-05474-4 |ref=none |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Buell |first=Paul |title=Historical Dictionary of the Mongol World Empire |date=2018 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1-5381-1137-6 |page=214 |orig-date=1994 |language=en}}</ref> Perandoria e quante veten ''Kombi i Mongolëve të Mëdhenj'' apo ''Kombi i Madh Mongol'' ({{tlit|xng|yeke mongɣol ulus}}) në mongolisht, ose ''Kombi i Tërë i Madh'' ({{tlit|xqa|kür uluγ ulus}}) në turqisht.<ref name="philology">{{cite book |last1=Rachewiltz |first1=Igor de |title=Introduction to Altaic Philology: Turkic, Mongolian, Manchu |last2=Rybatzki |first2=Volker |date=2010 |publisher=Brill |isbn=978-9-0041-8528-9 |location=Leiden-Boston |page=169 |language=en}}</ref> Pas luftës për trashëgimi të viteve 1260–1264 mes Kubilaj Hanit dhe vëllait të tij [[Ariq Böke]], fuqia e Kubilajit u kufizua në pjesën lindore të perandorisë, me qendër në Kinë. Kubilaji lëshoi zyrtarisht një dekret perandorak më 18 dhjetor 1271 për t'i dhënë perandorisë emrin dinastik kinez "Yuani i Madh" (''Dai Yuan'', ose ''Dai Ön Ulus''), duke themeluar [[Dinastia Yuan|Dinastinë Yuan]]. Disa burime japin emrin e plotë mongol si ''Dai Ön Yehe Monggul Ulus''.{{sfn|Rybatzki|2009|p=116}} == Sfondi == [[Skeda:Mongol Empire polities circa 1200.png|thumb|left|upright=1.3|Fiset kryesore të rrafshnaltës mongole dhe entitetet fqinje në mesin e shekullit XII]] Paraardhësit e fisit mongol u përmendën për herë të parë në fund të shekullit X, kur u shpërngulën nga [[Mançuria]] lindore drejt Rrafshnaltës Mongole, ku u vendosën në juglindje të Liqenit Bajkal, pranë malit Burkhan Khaldun.{{sfnm|Atwood|2004|1p=389|Dunnell|2023|2p=21}} Gjatë shekullit XII, mongolët u ngritën në pushtet ndërsa [[Hani (titull)|hanët]] e tyre bënin aleanca dhe udhëhiqnin sulme kundër Dinastisë Jin kineze. Vrasja e hanëve Kutula dhe Ambagai në vitet 1160 i dha fund kësaj konfederate të parë.{{sfnm|Atwood|2004|1pp=389–390|May|2018|2p=12|Dunnell|2023|3p=24}} Mongolët u varfëruan ndjeshëm;{{sfnm|Ratchnevsky|1991|1p=12|Dunnell|2023|2p=24}} fise të tjera, si Najmanët në perëndim të rrafshnaltës dhe Kereitët në qendër, u bënë shumë më të fuqishme, ndërkohë që mongolët konkurronin me fise më të vogla si Merkitët dhe [[Tatarët]], aleatë të Jinit, në lindje e në veri.{{sfnm|Jackson|2014|1pp=35–36|May|2018|2p=10}} Një nip i Kutula Hanit, i quajtur Yesugei, pati disa suksese në luftën kundër tatarëve,{{sfn|May|2018|pp=19–20}} dhe ishte mik i madh i Togrulit, hanit të Kereitëve.{{sfn|Dunnell|2023|p=25}} Me gruan e tij Hö'elün, të cilën e kishte kidnapuar nga burri i saj i mëparshëm merkit, Yesugei pati disa fëmijë, mes tyre një djalë të quajtur Temuxhin (Xhingis Han-i i ardhshëm), i lindur rreth vitit 1162.{{sfnm|Broadbridge|2018|1pp=45–48|May|2018|2pp=21–22}} [[Skeda:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|thumb|right|upright=.7|Portret i [[Xhingis Han]]it, viti 1278]] Yesugei u helmua nga tatarët kur Temuxhini ishte ende i ri, dhe familja e Hö'elünit u braktis nga fisi i saj në stepë.{{sfnm|Biran|2012|1p=34|Dunnell|2023|2p=25}} Ata i mbijetuan armiqësisë së fiseve të tjera dhe rreziqeve të vetë stepës, ndërkohë që Temuxhini vrau gjysmëvëllain e tij më të madh, Behterin, për të siguruar pozitën e tij familjare.{{sfnm|Atwood|2004|1p=98|Biran|2012|2p=34}} Si i rritur, Temuxhini formoi aleanca me aleatin e babait të tij, Togrulin, dhe një shok të vjetër të quajtur Xhamuka, tashmë udhëheqës i fisit të vet; ata bashkëpunuan për të rimarrë gruan e sapomartuar të Temuxhinit, [[Börte|Bërten]], të cilën e kishin kidnapuar sulmuesit merkit si hakmarrje për rrëmbimin e Hö'elünit.{{sfnm|Ratchnevsky|1991|1pp=34–36|May|2022|2pp=55–56}} Bërtja u rimor me sukses, por meqë ishte përdhunuar gjatë robërisë, atësia e djalit të saj Xhoçi ishte e pasigurt.{{sfnm|Atwood|2004|1p=278|May|2022|2p=56|Dunnell|2023|3p=25}} Me Temuxhinin, ajo pati edhe tre djem të tjerë, Çagataj, Ögedei dhe [[Tolui]], dhe pesë vajza, Qojin, Çeçejigen, Alaka, Tümelün dhe Al-Altan.{{sfn|Broadbridge|2018|pp=66–68}} Fitorja mbi merkitët i solli Temuxhinit prestigj dhe një ndjekje të konsiderueshme; megjithëse ai dhe Xhamuka mbetën fillimisht të afërt, ambiciet e tyre individuale shpejt u përplasën dhe u bënë armiqësore.{{sfnm|Biran|2012|1p=35|Dunnell|2023|2p=25}} Në 1187, Xhamuka e mundi vendimtarisht Temuxhinin, i cili gjeti strehim në Kinë.{{sfnm|Ratchnevsky|1991|1pp=49–50|May|2022|2p=57}} I sponsorizuar nga Jini, ai u kthye në stepë në 1196 dhe drejtoi një fushatë të suksesshme me Togrulin kundër tatarëve po atë vit, gjë që rivendosi prestigjin e tij.{{sfnm|Biran|2012|1p=36|May|2022|2pp=57–58}} Temuxhini dhe Togruli e rritën vazhdimisht fuqinë e tyre gjatë pesë viteve të ardhshme, duke kulmuar me një fitore në 1201 mbi një koalicion të udhëhequr nga Xhamuka.{{sfnm|Biran|2012|1p=36|May|2018|2pp=34–35}} Në 1202, Temuxhini shfarosi tatarët; kjo i la mongolët si fuqia mbizotëruese në Mongolinë lindore.{{sfn|May|2018|p=36}} Marrëdhëniet me Togrulin u prishën në 1203, por Temuxhini arriti të shmangte një disfatë të plotë dhe ta mposhtte Togrulin.{{sfnm|May|2022|1pp=60–61|Dunnell|2023|2pp=26–27}} Najmanët u nënshtruan dhe Xhamuka u ekzekutua në dy vitet e ardhshme.{{sfnm|Biran|2012|1pp=38–39|Dunnell|2023|2p=27}} Me këto fitore, Temuxhini u bë sundimtari i padiskutueshëm jo vetëm i Mongolisë, por i një populli të porsabashkuar.{{sfnm|Biran|2012|1p=39|May|2022|2p=64|Dunnell|2023|3p=27}} == Perandoria e Bashkuar Mongole (1206–1260) == === Organizimi i hershëm === [[Skeda:Temüjin proclaimed as Genghis Khan in 1206 Jami' al-tawarikh manuscript.jpg|thumb|Temuxhini duke u shpallur Xhingis Han, siç ilustrohet në një dorëshkrim Jami' al-tawarikh të shekullit XV{{sfn|May|2012|p=36}}|alt=Ilustrim i një burri të kurorëzuar në fron, i rrethuar nga shërbëtorë.]] Në një {{ill|kurultai|en|Kurultai}} (kuvend) në 1206, shamani Teb Tenggeri e shpalli Temuxhinin han të "Kombit të Madh Mongol".{{sfn|Dunnell|2023|p=28}} Këtu Temuxhini mori titullin Xhingis Han, kuptimi i të cilit nuk është i sigurt. Ai më pas nisi një sërë reformash institucionale që përbënin, sipas historianit Timothy May, një "revolucion shoqëror".{{sfnm|May|2018|1p=39|Dunnell|2023|2p=28}} Xhingisi e rikonstruktoi shoqërinë stepore duke rishpërndarë popujt fisnorë në një "kompleks ushtarako-industrial" të bazuar në sistemin dhjetor.{{sfn|May|2018|p=39}} Të favorizuarit e tij – disa prej të cilëve ishin me origjinë të ulët{{sfn|Ratchnevsky|1991|p=92}} – u caktuan të komandonin nëntëdhjetepesë ''minqad'' (njëjës ''minkan''), pra njësi prej një mijë vetash, të cilat ndaheshin më tej në qindra e dhjetëra.{{sfnm|May|2018|1p=77|Dunnell|2023|2pp=28–29}} Krahasuar me njësitë që u dha shokëve të tij besnikë, ato të caktuara për anëtarët e familjes së tij ishin relativisht të pakta. Ai shpalli një kod të ri ligjor për perandorinë, Ikh Zasag ose Jasa; më vonë e zgjeroi për të përfshirë pjesën më të madhe të jetës së përditshme dhe çështjeve politike të nomadëve. Ai ndaloi shitjen e grave, vjedhjen, përleshjet mes mongolëve dhe gjuetinë e kafshëve gjatë sezonit të riprodhimit.<ref name="Secret history. p. 203">''Secret history''. p. 203.</ref> Ai emëroi gjysmëvëllain e tij Shikhikhutugun si gjyqtar suprem (''jarugaçi''), duke e urdhëruar të mbante regjistra të perandorisë. Përveç ligjeve për familjen, ushqimin dhe ushtrinë, Xhingisi dekretoi liri fetare{{sfn|Atwood|2004|p=446}} dhe mbështeti tregtinë e brendshme e ndërkombëtare. Ai përjashtoi të varfrit dhe klerin nga taksat.<ref>Vladimortsov. p. 74.</ref> Ai gjithashtu inkurajoi shkrim-leximin dhe përshtatjen e alfabetit ujgur në atë që do të bëhej alfabeti mongol i perandorisë, duke urdhëruar ujgurin Tata-tonga, i cili më parë kishte shërbyer hanin e najmanëve, t'i mësonte djemtë e tij.{{sfn|Weatherford|2004|p=70}} ==== Depërtimi në Azinë Qendrore ==== [[Skeda:Tribal Confederations of the Mongolian Steppe (c. 12th Century).svg|thumb|250x250px|Konfederatat fisnore të stepës mongole (rreth shekullit XII)]] Xhingisi shpejt hyri në konflikt me Dinastinë Jin të xhurçenëve dhe Xia-në Perëndimore të tangutëve në Kinën veriore. Ai gjithashtu pati të bënte me dy fuqi të tjera, Tibetin dhe Qara Khitai-n.{{sfn|Man. Genghis Khan (2004)|p=116}} Para vdekjes së tij, Xhingis Hani e ndau perandorinë mes djemve dhe familjes së tij të ngushtë, duke e bërë perandorinë pronë të përbashkët të gjithë familjes perandorake, e cila, së bashku me aristokracinë mongole, përbënte klasën sunduese.{{sfn|Morgan|1986|pp=99–101}} Xhingisi organizoi një vizitë të mjeshtrit taoist kinez Qiu Chuji tek ai në Afganistan, dhe u dha nënshtetasve të tij të drejtën e lirisë fetare{{sfn|Atwood|2004|p=446}}, pavarësisht besimeve të tij shamanike. === Vdekja e Xhingis Hanit dhe zgjerimi nën Ögedein (1227–1241) === [[Skeda:CoronationOfOgodei1229.jpg|thumb|upright=.7|Kurorëzimi i [[Ögedei Han|Ögedei Hanit]] në 1229, si pasardhës i Xhingis Hanit. Nga Rashid al-Dini, fillim i shekullit XIV.]] Xhingis Hani vdiq më 18 gusht 1227, kur Perandoria Mongole sundonte nga Oqeani Paqësor deri në [[Liqeni Kaspik|Deti Kaspik]], dyfishi i madhësisë së [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] apo [[Kalifati umajad|Kalifatit Umajad]] në kulmin e tyre, dhe shteti më i madh i vazhdueshëm në histori.{{sfn|Atwood|2004|p=369}} Xhingisi e emëroi djalin e tij të tretë, karizmatikun [[Ögedei Han|Ögedei]], si trashëgimtar. Sipas traditës mongole, Xhingis Hani u varros në një vend të fshehtë. Regjenca u mbajt fillimisht nga vëllai i vogël i Ögedeit, [[Tolui]], derisa Ögedei u zgjodh zyrtarisht në kurultain e vitit 1229.{{sfn|Man. Genghis Khan (2004)|p=288}} Ndër veprimet e para të tij, Ögedei dërgoi trupa për të nënshtruar Bashkirët, bullgarët dhe kombe të tjera në stepat e kontrolluara nga kipçakët.{{sfn|Saunders|2001|p=81}} Në lindje, ushtritë e Ögedeit rivendosën autoritetin mongol në Mançuri, duke shtypur regjimin e Xia-së Lindore dhe tatarët e ujit. Në 1230, han-i i madh drejtoi personalisht ushtrinë e tij në fushatën kundër Dinastisë Jin të Kinës. Gjenerali i Ögedeit, Subutaji, zuni kryeqytetin e perandorit Vanjan Shousu gjatë rrethimit të Kaifengut në 1232.{{sfn|Atwood|2004|p=277}} Dinastia Jin u shemb në 1234 kur mongolët zunë Kaizhou-n, qytetin ku ishte strehuar Vanjan Shousu. Në 1234, tri ushtri të komanduara nga djemtë e Ögedeit, Koçu dhe Koten, dhe gjenerali tangut Çagan, pushtuan Kinën jugore. Me ndihmën e [[Dinastia Song|Dinastisë Song]], mongolët e likuiduan Jinin në 1234.{{sfn|Rossabi|1983|p=221}}{{sfn|Atwood|2004|p=509}} Në perëndim, gjenerali i Ögedeit, Çormakani, shkatërroi Jalal al-Din Mangburni-n, shahun e fundit të Perandorisë Horezmiane. Mbretëritë e vogla të Persisë jugore pranuan vullnetarisht sovranitetin mongol.<ref>May. ''Chormaqan''. p. 29.</ref><ref>{{cite book |last=Amitai-Preiss |first=Reuven |title=Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260–1281 |date=1995 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5214-6226-6 |series=Cambridge Studies in Islamic Civilization |location=Cambridge, England; New York, NY |doi=10.1017/CBO9780511563485 |ol=1096826M |language=en}}</ref> Në Azinë Lindore, pati një sërë fushatash mongole në Koreanë e Goryeo-s, por përpjekja e Ögedeit për të aneksuar Gadishullin Korean pati pak sukses. Gojong i Goryeo-s, mbreti i Goryeo-s, u dorëzua, por më vonë u rrebelua dhe masakroi ''darugaçi''-t (mbikëqyrësit) mongolë; ai atëherë e zhvendosi oborrin perandorak nga Gaeseong-u në Ishulli Ganghwa.{{sfn|Grousset|1970|p=259}} Në 1235, mongolët themeluan Karakorumin si kryeqytet, i cili funksionoi si i tillë deri në 1260. Gjatë asaj periudhe, Ögedei Han-i urdhëroi ndërtimin e një pallati brenda mureve rrethuese. ==== Pushtimet e Rusisë Kievane dhe të Kinës ==== Ndërkohë, në një ofensivë kundër Dinastisë Song, ushtritë mongole zunë Sijang-jangun, Jangcenë dhe Sichuanin, por nuk arritën të siguronin kontrollin mbi territoret e pushtuara. Gjeneralët e Songut arritën ta rimerrnin Sijang-jangun nga mongolët në 1239. Pas vdekjes së papritur të djalit të Ögedeit, Koçu, në territorin kinez, mongolët u tërhoqën nga Kina jugore, megjithëse vëllai i Koçut, princi Koten, e pushtoi Tibetin menjëherë pas tërheqjes së tyre.{{sfn|Morgan|1986|pp=49–73}} [[Skeda:Sacking of Suzdal by Batu Khan.jpg|thumb|left|upright=.8|Plaçkitja e Suzdalit nga Batu Hani në 1238, miniaturë nga një kronikë e shekullit XVI|alt=Pikturë e një skene beteje]] Batu Hani, një tjetër nip i Xhingis Hanit, mundi territoret e bullgarëve, alanëve, kipçakëve, bashkirëve, mordvinëve, çuvashëve dhe kombeve të tjera të stepës jugore ruse. Deri në 1237, mongolët po afroheshin drejt Rjazanit, principata e parë e Rusisë Kievane që do të sulmonin. Pas një rrethimi trëditor me luftime të ashpra, mongolët e zunë qytetin dhe masakruan banorët e tij. Ata më pas shkatërruan ushtrinë e Principatës së Madhe të Vladimirit në Beteja e lumit Sit.<ref name="Timothy May. Chormaqan. p. 32">Timothy May. ''Chormaqan''. p. 32.</ref> Mongolët zunë kryeqytetin e Alanisë, Magasin, në 1238. Deri në 1240, e gjithë Rusia Kievane kishte rënë nën pushtuesit aziatikë, me përjashtim të disa qyteteve veriore. Trupat mongole nën Çormakanin në Persi, duke lidhur pushtimin e tyre të Transkaukazisë me atë të Batusë dhe Subutait, i detyruan të dorëzoheshin edhe fisnikët [[Gjeorgjianët|gjeorgjianë]] dhe [[Armenët|armenë]].<ref name="Timothy May. Chormaqan. p. 32"/> Pavarësisht suksesit ushtarak, mosmarrëveshjet vazhdonin brenda radhëve mongole. Marrëdhëniet e Batusë me [[Güyük|Güjükun]], djalin më të madh të Ögedeit, dhe me [[Büri|Bürin]], nipin e dashur të Çagataj Hanit, mbetën të tensionuara dhe u përkeqësuan gjatë banketit fitimtar të Batusë në Rusinë Kievane jugore. Megjithatë, Güjuku dhe Büri nuk mund të bënin asgjë për të dëmtuar pozitën e Batusë, përderisa xhaxhai i tij, Ögedei, ishte ende gjallë. Ögedei vazhdoi me [[Pushtimet mongole të Indisë|ofensiva në nënkontinentin indian]], duke pushtuar përkohësisht Uçin, Lahorin dhe Multanin e [[Sulltanati i Delhit|Sulltanatit të Delhit]] dhe duke vendosur një mbikëqyrës mongol në [[Kashmir]],<ref>{{cite book |last=Jackson |first=Peter |title=The Delhi Sultanate: A Political and Military History |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=0-5214-0477-0 |page=105 |ol=OL369427M |language=en}}</ref> megjithëse pushtimet në Indi dështuan përfundimisht dhe forcat u detyruan të tërhiqeshin. Në Azinë verilindore, Ögedei pranoi t'i japë fund konfliktit me Goryeo-n duke e bërë atë shtet vasal dhe dërgoi princesha mongole për t'u martuar me princa të Goryeo-s. ==== Depërtimi në Evropën Qendrore ==== Përparimi drejt Evropës vazhdoi me pushtimet mongole të Polonisë dhe Hungarisë. Kur krahu perëndimor i mongolëve plaçkiti qytetet polake, një aleancë evropiane mes [[Polakët|polakëve]], [[Moravia|moravëve]] dhe urdhrave ushtarake të krishtera – ospitalierëve, [[Urdhri Teutonik|kalorësve teutonikë]] dhe templarëve – mblodhi forca të mjaftueshme për ta ndalur, edhe pse shkurtimisht, përparimin mongol [[Beteja e Legnicës|te Legnica]]. Ushtria [[Mbretëria e Hungarisë|hungareze]], aleatët e saj [[Kroatët|kroatë]] dhe kalorësit templarë u mundën nga mongolët në brigjet e lumit Sajo më 11 prill 1241. Para se forcat e Batusë të mund të vazhdonin drejt [[Vjena|Vjenës]] dhe Shqipërisë veriore, lajmi për vdekjen e Ögedeit në dhjetor 1241 i dha fund pushtimit.{{sfn|Weatherford|2004|p=158}}<ref>Matthew Paris. ''English History'' (trans. by [[J. A. Giles]]). p. 348.</ref> Siç ishte zakon në traditën ushtarake mongole, të gjithë princat e linjës së Xhingisit duhej të merrnin pjesë në kurultai për të zgjedhur një pasardhës. Batu dhe ushtria e tij perëndimore mongole u tërhoqën nga Evropa Qendrore vitin e ardhshëm.{{sfn|Morgan|1986|p=104}} Sot studiuesit dyshojnë se vdekja e Ögedeit ishte arsyeja e vetme e tërheqjes mongole. Batu nuk u kthye në Mongoli, kështu që një han i ri nuk u zgjodh deri në 1246. Faktorët klimatikë dhe mjedisorë, si dhe fortifikimet dhe kështjellat e forta të Evropës, luajtën një rol të rëndësishëm në vendimin e mongolëve për t'u tërhequr.<ref>{{cite book |last=Pow |first=Stephen |title=Socio-Environmental Dynamics along the Historical Silk Road |date=2019 |pages=301–321 |editor-last=Yang |editor-first=L. |editor-last2=Bork |editor-first2=HR. |editor-last3=Fang |editor-first3=X. |editor-last4=Mischke |editor-first4=S. |chapter=Climatic and Environmental Limiting Factors in the Mongol Empire's Westward Expansion: Exploring Causes for the Mongol Withdrawal from Hungary in 1242 |place=Cham |publisher=Springer Open |isbn=978-3-0300-0727-0 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=Pow |first=Stephen |date=2012 |title=Deep ditches and well-built walls: a reappraisal of the Mongol withdrawal from Europe in 1242 |url=https://prism.ucalgary.ca/handle/11023/232 |url-status=live |publisher=[[University of Calgary]] |doi=10.11575/PRISM/25533 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110044950/https://prism.ucalgary.ca/handle/11023/232 |archive-date=2021-01-10 |periodical=Libraries and Cultural Resources |language=en}}</ref> === Luftërat për pushtet pas Ögedeit (1241–1251) === [[Skeda:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din.jpg|thumb|Batu Hani në fronin e Hoardës së Artë]] Pas vdekjes së han-it të madh Ögedei në 1241, dhe para kurultait tjetër, e veja e Ögedeit, Töregenja, mori kontrollin e perandorisë. Ajo persekutoi zyrtarët e burrit të saj, kitanë dhe myslimanë, dhe u dha poste të larta aleatëve të vet. Ajo ndërtoi pallate, katedrale dhe struktura shoqërore në shkallë perandorake, duke mbështetur fenë dhe arsimin. Ajo arriti të fitonte shumicën e aristokratëve mongolë për të mbështetur djalin e Ögedeit, Güjukun. Por Batu, sundimtar i Hoardës së Artë, refuzoi të vinte në kurultai, duke pretenduar se ishte i sëmurë dhe se klima ishte tepër e ashpër për të. Ngërçi i mëpasshëm zgjati më shumë se katër vjet dhe destabilizoi më tej bashkimin e perandorisë.{{sfn|Jackson|2014|p=95}} Kur vëllai më i vogël i Xhingis Hanit, Temüge, kërcënoi të merrte fronin, Güjuku erdhi në Karakorum për të siguruar pozitën e tij.<ref>The Academy of Russian science and the academy of Mongolian science. ''Tataro-Mongols in Europe and Asia''. p. 89.</ref> Batu më në fund pranoi të dërgonte vëllezërit dhe gjeneralët e tij në kurultain e mbledhur nga Töregenja në 1246. Güjuku ishte deri atëherë i sëmurë dhe alkoolist, por fushatat e tij në Mançuri dhe Evropë i dhanë atij pozitën e nevojshme për han të madh. Ai u zgjodh siç duhet në një ceremoni me pjesëmarrjen e mongolëve dhe dinjitarëve të huaj brenda dhe jashtë perandorisë – udhëheqës të kombeve vasale, përfaqësues nga Roma dhe entitete të tjera që erdhën në kurultai për të treguar respekt dhe për të kryer diplomaci.{{sfn|Weatherford|2004|p=163}}{{sfn|Man. Kublai Khan (2007)|p=28}} [[Skeda:LetterGuyugToInnocence.jpg|thumb|upright=0.4|Güjuk Hani duke kërkuar nënshtrimin e [[Inoçenti IV|Papa Inoçentit IV]]. Letra e vitit 1246 u shkrua në persisht.]] Güjuku ndërmori hapa për të reduktuar korrupsionin, duke njoftuar se do të vazhdonte politikat e babait të tij, Ögedeit, e jo ato të Töregenjas. Ai i dënoi mbështetësit e Töregenjas, me përjashtim të guvernatorit Arguni Plakut. Ai gjithashtu zëvendësoi të riun Qara Hülëgü, hani i {{ill|Khanatit Çagataj|en|Chagatai Khanate}}, me kushëririn e tij të preferuar, Yesü Möngke, për të vendosur pushtetin e tij të porsafituar.{{sfn|Atwood|2004|p=255}} Ai i ktheu zyrtarët e babait të tij në pozitat e tyre të mëparshme dhe u rrethua nga zyrtarë ujgurë, najmanë dhe të Azisë Qendrore, duke favorizuar komandantët kinezë han që e kishin ndihmuar babain e tij të pushtonte Kinën Veriore. Ai vazhdoi operacionet ushtarake në Kore, u avancua në Kinën Song në jug dhe në Irak në perëndim, dhe urdhëroi një regjistrim të popullsisë në të gjithë perandorinë. Jo të gjitha pjesët e perandorisë e respektuan zgjedhjen e Güjukut. Hashashinët, ish-aleatë të mongolëve, të cilëve mjeshtri i tyre i madh, Hasan Xhelalud-Din, ia kishte ofruar nënshtrimin Xhingis Hanit në 1221, e zemëruan Güjukun duke refuzuar të nënshtroheshin. Përkundrazi, ata vranë gjeneralët mongolë në Persi. Güjuku emëroi babain e shokut të tij më të mirë, Eljigidei-n, si komandant kryesor të trupave në Persi, duke i dhënë detyrën e reduktimit të kështjellave të nizaritëve ismailitë dhe pushtimin e [[Abasitët|abbasidëve]] në qendër të botës islame, Iranin dhe [[Iraku|Irakun]].{{sfn|Atwood|2004|p=255}}{{sfn|Weatherford|2004|p=179}} ==== Vdekja e Güjukut (1248) ==== Në 1248, Güjuku mblodhi më shumë trupa dhe befas u nis drejt perëndimit nga kryeqyteti mongol i Karakorumit. Arsyeja nuk ishte e qartë. Disa burime shkruajnë se ai kërkonte të shëndoshej në pasurinë e tij personale, Emyl; të tjerë sugjerojnë se mund të ishte duke shkuar për t'u bashkuar me Eljigideinë për të kryer një pushtim të plotë të Lindjes së Mesme, apo mundësisht për të sulmuar në befasi kushëririn e tij rival, Batu Hanin, në Rusinë Kievane.{{sfn|Atwood|2004|p=213}} Duke dyshuar për qëllimet e Güjukut, Sorkaktani Beki, e veja e djalit të Xhingisit, Toluit, e paralajmëroi fshehurazi nipin e saj, Batun, për afrimin e Güjukut. Batu vetë kishte qenë duke udhëtuar drejt lindjes në atë kohë, ndoshta për të bërë homazhe, ose ndoshta me plane të tjera në mendje. Para se forcat e Batusë dhe Güjukut të takoheshin, Güjuku, i sëmurë dhe i lodhur nga udhëtimi, vdiq gjatë rrugës në Qum-Senggir, në [[Sinkiang|Xinjiang]], ndoshta viktimë e helmimit.{{sfn|Atwood|2004|p=213}} [[Skeda:Turtle-Karakorum.jpg|thumb|left|Një breshkë prej guri në vendndodhjen e kryeqytetit mongol, {{ill|Karakorum|en|Karakorum}}|alt=Fotografi e një fushe me një breshkë të madhe prej guri]] E veja e Güjukut, Ogul Kaimishi, u përpoq të merrte kontrollin e perandorisë, por i mungonin aftësitë e vjehrrës së saj, Töregenjas, dhe djemtë e saj të rinj, Koxha dhe Naku, si dhe princa të tjerë, e sfiduan autoritetin e saj. Për të vendosur mbi një han të ri të madh, Batu thirri një kurultai në territorin e tij në 1250. Meqë ishte larg zemrës mongole, anëtarët e familjeve ögedeide dhe çagatajde refuzuan të merrnin pjesë. Kurultai i ofroi fronin Batusë, por ai e refuzoi, duke pretenduar se nuk kishte interes për pozitën.{{sfn|Morgan|1986|p=159}} Në vend të kësaj, Batu nominoi Möngken, nip i Xhingisit nga linja e djalit të tij, Tolui. Möngke po drejtonte një ushtri mongole në Rusi, Kaukazin Verior dhe Hungari. Fraksioni protoluid mbështeti zgjedhjen e Batusë, dhe Möngke u zgjodh; megjithëse, duke pasur parasysh pjesëmarrjen e kufizuar dhe vendndodhjen e kurultait, vlefshmëria e tij ishte e diskutueshme.{{sfn|Morgan|1986|p=159}} Batu dërgoi Möngken, nën mbrojtjen e vëllezërve të tij, Berke dhe Tukhtemur, dhe të djalit të tij, Sartak, për të mbledhur një kurultai më zyrtar në Kodoe Aral, në zemrën mongole. Mbështetësit e Möngkes i ftuan përsëri e përsëri Ogul Kaimishin dhe princat e tjerë kryesorë ögedeidë e çagatajdë të merrnin pjesë në kurultai, por ata refuzuan çdo herë. Princat ögedeidë e çagatajdë refuzuan të pranonin një pasardhës të djalit të Xhingisit, Tolui, si udhëheqës, duke kërkuar që vetëm pasardhësit e djalit të Xhingisit, Ögedei, të mund të bëheshin han i madh. === Sundimi i Möngke Hanit (1251–1259) === Kur nëna e Möngkes, Sorkaktani, dhe kushëriri i tyre, Berke, organizuan një kurultai të dytë më 1 korrik 1251, turma e mbledhur e shpalli Möngken han të madh të Perandorisë Mongole. Kjo shënoi një ndryshim të madh në udhëheqjen e perandorisë, duke e kaluar pushtetin nga pasardhësit e djalit të Xhingisit, Ögedei, tek pasardhësit e djalit të tij, Tolui. Vendimi u pranua nga disa prej princave ögedeidë dhe çagatajdë, si kushëriri i Möngkes, Kadan, dhe hani i shkarkuar, Qara Hülëgü, por një tjetër trashëgimtar legjitim, nipi i Ögedeit, Shiremuni, u përpoq ta rrëzonte Möngken.{{sfn|Morgan|1986|pp=103–104}} Shiremuni u lëviz me forcat e tij drejt pallatit nomad të perandorit, me planin për një sulm të armatosur, por Möngken e paralajmëroi fajkonari i tij për planin. Möngke urdhëroi një hetim të komplotit, i cili çoi në një sërë gjyqesh të mëdha në të gjithë perandorinë. Shumë anëtarë të elitës mongole u shpallën fajtorë dhe u ekzekutuan, me vlerësime nga 77 deri në 300, megjithëse princat e linjës mbretërore të Xhingisit shpesh dëboheshin në vend që të ekzekutoheshin.{{sfn|Morgan|1986|pp=103–104}} Möngke konfiskoi pronat e familjeve ögedeide dhe çagataje dhe ndau pjesën perëndimore të perandorisë me aleatin e tij, Batu Hanin. Pas spastrimit të përgjakshëm, Möngke urdhëroi një amnisti të përgjithshme për të burgosurit dhe robërit, por që atëherë e tutje pushteti i fronit të han-it të madh mbeti fort në duart e pasardhësve të Toluit.{{sfn|Morgan|1986|pp=103–104}} ==== Reformat administrative ==== Möngke ishte një njeri serioz që i respektonte ligjet e paraardhësve të tij dhe shmangte alkoolizmin. Ishte tolerant ndaj feve dhe stileve artistike të huaja, çka çoi në ndërtimin e lagjeve të tregtarëve të huaj, manastireve budiste, xhamive dhe kishave të krishtera në kryeqytetin mongol. Ndërsa projektet ndërtimore vazhdonin, Karakorumi u zbukurua me arkitekturë kineze, evropiane dhe persiane. Një shembull i famshëm ishte një pemë e madhe argjendi me tuba të konceptuara me mjeshtëri që lëshonin pije të ndryshme. Pema, e kurorëzuar nga një engjëll fitimtar, u krijua nga Guillaume Boucher, një argjendar parisien.<ref>{{cite journal |last=Guzman |first=Gregory G. |date=Spring 2010 |title=European Captives and Craftsmen Among the Mongols, 1231–1255 |journal=The Historian |volume=72 |issue=1 |pages=122–150 |doi=10.1111/j.1540-6563.2009.00259.x |language=en}}</ref> [[Skeda:Hulagu Khan.jpg|thumb|left|upright=.7|Hulagu, nipi i Xhingis Hanit dhe themeluesi i [[Ilhanati]]t. Nga një dorëshkrim mesjetar persian.|alt=Vizatim i stilizuar i Hulagusë, i ulur dhe duke pirë nga një kupë]] Megjithëse kishte një kontingjent të fortë kinez, Möngke mbështetej fort tek administratorët myslimanë dhe mongolë dhe nisi një sërë reformash ekonomike për t'i bërë shpenzimet qeveritare më të parashikueshme. Oborri i tij kufizoi shpenzimet qeveritare dhe ndaloi fisnikët e trupat nga abuzimi me civilët apo lëshimi i dekreteve pa autorizim. Ai e shndërroi sistemin e kontributeve në një taksë të fiksuar për frymë, e cila mblidhej nga agjentët perandorakë dhe përcillej te njësitë në nevojë.{{sfn|Allsen. Mongol Imperialism (1987)|p=280}} Oborri i tij gjithashtu u përpoq të lehtësonte barrën tatimore mbi popullsinë e thjeshtë duke ulur normat e taksave. Ai gjithashtu centralizoi kontrollin mbi çështjet monetare dhe forcoi rojet në stacionet e postës. Möngke urdhëroi një regjistrim të popullsisë në të gjithë perandorinë në 1252, i cili mori disa vite për t'u përfunduar dhe nuk u mbyll deri sa Novgorodi në verilindje të largët u regjistrua në 1258.{{sfn|Allsen. Mongol Imperialism (1987)|p=280}} Në një hap tjetër për të konsoliduar pushtetin e tij, Möngke i caktoi vëllezërit e tij, Hulagu dhe Kubilaj, të sundonin përkatësisht Persinë dhe pjesën kineze nën kontrollin mongol. Në pjesën jugore të perandorisë, ai vazhdoi luftën e paraardhësve të tij kundër Dinastisë Song. Për ta rrethuar Songun nga tre drejtime, Möngke dërgoi ushtri mongole nën vëllain e tij, Kubilaj, në Yunnan, dhe nën xhaxhain e tij, Iyeku, për të nënshtruar Korenë dhe për të ushtruar presion mbi Songun edhe nga ai drejtim.{{sfn|Atwood|2004|p=255}} Kubilaji pushtoi Mbretëria e Dalit në 1253, pasi mbreti i Dalit, Duan Xingzhi, kaloi tek mongolët dhe i ndihmoi ata të pushtonin pjesën tjetër të Yunnanit. Gjenerali i Möngkes, Qoridai, e stabilizoi kontrollin e tij mbi Tibetin, duke i shtyrë manastiret kryesore të nënshtroheshin ndaj sundimit mongol. Djali i Subutait, Uriankhadai, i nënshtroi popujt fqinjë të Yunnanit dhe shkoi në luftë me mbretërinë e Đại Việt nën Dinastinë Trần në Vietnamin verior në 1258, por u detyruan të tërhiqeshin.{{sfn|Atwood|2004|p=255}} Perandoria Mongole u përpoq të pushtonte përsëri Đại Việt-in në 1285 dhe 1287, por u mund të dyja herët. ==== Pushtime të reja në Lindjen e Mesme dhe Kinën Jugore ==== Pasi stabilizoi financat e perandorisë, Möngke kërkoi sërish të zgjeronte kufijtë e saj. Në kurultait e mbajtura në Karakorum në 1253 dhe 1258, ai miratoi pushtime të reja në Lindjen e Mesme dhe Kinën jugore. Möngke e vendosi Hulagun në krye të përgjithshëm të çështjeve ushtarake dhe civile në Persi, dhe caktoi princër çagatajdë e xhoçidë t'i bashkoheshin ushtrisë së Hulagut.{{sfn|Morgan|1986|p=129}} [[Skeda:Fall Of Baghdad (Diez Albums).jpg|thumb|upright=1.4|Rrethimi i Bagdadit]] Myslimanët nga Qazvini denoncuan kërcënimin e nizaritëve ismailitë, një sekt i njohur i shiitëve. Komandanti najman i mongolëve, Kitbuka, nisi të sulmonte disa kështjella ismailite në 1253, para se Hulagu të përparonte në 1256. Mjeshtri i madh ismailit, Rukn al-Din Khurshah, u dorëzua në 1257 dhe u ekzekutua. Të gjitha kështjellat ismailite në Persi u shkatërruan nga ushtria e Hulagut në 1257, me përjashtim të Girdkuhut, i cili qëndroi deri në 1271.{{sfn|Morgan|1986|p=129}} Qendra e botës islame në atë kohë ishte Bagdadi, i cili kishte mbajtur pushtet për 500 vjet, por vuante nga përçarje të brendshme. Kur kalifi i tij, al-Mustasim, refuzoi t'u nënshtrohej mongolëve, Bagdadi u rrethua dhe u pushtua nga mongolët në 1258 dhe iu nënshtrua një plaçkitje të pamëshirshme, një ngjarje e konsideruar si një nga më katastrofalet në historinë e Islamit, e krahasuar ndonjëherë me shkatërrimin e Qabes. Me shkatërrimin e Kalifatit Abbasid, Hulagu pati një rrugë të hapur drejt Sirisë dhe u lëviz kundër fuqive të tjera myslimane në rajon.{{sfn|Morgan|1986|pp=132–135}} Ushtria e tij u avancua drejt Sirisë ejubide, duke pushtuar shtete të vogla lokale gjatë rrugës. Sulltani ejubit, Al-Nasir Yusuf, refuzoi të paraqitej para Hulagut; megjithatë, ai kishte pranuar sovranitetin mongol dy dekada më parë. Kur Hulagu u drejtua më tej në perëndim, armenët nga Cilicia, selxhukët nga Rumi, dhe mbretëritë e krishtera të Antiokisë dhe Tripolit iu nënshtruan autoritetit mongol, duke iu bashkuar në sulmin kundër myslimanëve. Ndërsa disa qytete u dorëzuan pa rezistuar, të tjerë, si Majafarrikini, u kundërpërgjigjën; popullsitë e tyre u masakruan dhe qytetet u plaçkitën.{{sfn|Morgan|1986|pp=132–135}} ==== Vdekja e Möngke Hanit (1259) ==== Ndërkohë, në pjesën veriperëndimore të perandorisë, pasardhësi i Batusë dhe vëllai i tij më i vogël, Berke, dërgoi ekspedita ndëshkuese në Ukrainë, Bjellorusi, Lituani dhe Poloni. Mosmarrëveshjet filluan të shtoheshin mes seksioneve veriperëndimore dhe jugperëndimore të Perandorisë Mongole, pasi Batu dyshonte se pushtimi i Hulagut i Azisë Perëndimore do të rezultonte në eliminimin e dominimit të vetë Batusë atje.{{sfn|Morgan|1986|pp=127–128}} Në pjesën jugore të perandorisë, vetë Möngke Han-i e udhëhoqi ushtrinë e tij, por nuk arriti të përfundonte pushtimin e Kinës. Operacionet ushtarake ishin përgjithësisht të suksesshme, por të zgjatura, kështu që forcat nuk u tërhoqën në veri siç ishte zakon kur moti nxehej. Sëmundja shkatërroi forcat mongole me epidemi vdekjeprurëse, dhe Möngke vdiq atje më 11 gusht 1259. Kjo ngjarje nisi një kapitull të ri në historinë e mongolëve, pasi përsëri duhej marrë një vendim për një han të ri të madh. Ushtritë mongole në të gjithë perandorinë u tërhoqën nga fushatat e tyre për të mbledhur një kurultai të ri.{{sfn|Lane|2006|p=9}} == Ndarja e perandorisë == === Mosmarrëveshja për trashëgiminë === [[Skeda:DiezAlbumsArmedRiders II.jpg|thumb|Mongolët në luftë]] Vëllai i Möngkes, Hulagu, e ndërpreu përparimin e tij të suksesshëm ushtarak në Siri, duke tërhequr pjesën më të madhe të forcave të tij drejt Mughan-it dhe duke lënë vetëm një kontingjent të vogël nën gjeneralin e tij, Kitbuka. Forcat kundërshtare në rajon, kryqtarët e krishterë dhe mamlukët myslimanë, të dyja duke pranuar se mongolët ishin kërcënimi më i madh, shfrytëzuan gjendjen e dobësuar të ushtrisë mongole dhe hynë në një armëpushim të pazakontë pasiv me njëri-tjetrin.{{sfn|Morgan|1986|p=138}} Në 1260, mamlukët përparuan nga Egjipti, u lejuan të kampoheshin dhe të furnizoheshin pranë kalasë së krishterë të Akrës, dhe u përballën me forcat e Kitbukas pikërisht në veri të Galilesë, në Beteja e Ain Xhalutit. Mongolët u mundën, dhe Kitbuka u ekzekutua. Kjo betejë vendimtare shënoi kufirin perëndimor për zgjerimin mongol në Lindjen e Mesme, dhe mongolët nuk arritën më kurrë të bënin përparime serioze ushtarake përtej Sirisë.{{sfn|Morgan|1986|p=138}} Në një pjesë tjetër të perandorisë, Kubilaj Hani, një tjetër vëlla i Hulagut dhe Möngkes, dëgjoi për vdekjen e han-it të madh te lumi Huai, në Kinë. Në vend që të kthehej në kryeqytet, ai vazhdoi përparimin e tij drejt zonës së Wuchang-ut në Kinë, pranë lumit Jangce. Vëllai i tyre më i ri, Ariq Böke, shfrytëzoi mungesën e Hulagut dhe Kubilajit, dhe përdori pozitën e tij në kryeqytet për të fituar titullin han i madh për vete, me përfaqësues të të gjitha degëve familjare që e shpallën udhëheqës në kurultain e Karakorumit. Kur Kubilaji e mësoi këtë, ai thirri kurultain e vet në Kaiping, dhe pothuajse të gjithë princat e lartë dhe ''noianët'' e mëdhenj në Kinën Veriore dhe Mançuri e mbështetën kandidaturën e tij mbi atë të Ariq Bökes.{{sfn|Morgan|1986|p=104}} === Lufta Civile Mongole === [[Skeda:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg|thumb|left|upright=.7|[[Kubilaj Han]], nipi i [[Xhingis Han]]it dhe themeluesi i Dinastisë Yuan]] Beteja shpërthyen mes ushtrive të Kubilajit dhe atyre të vëllait të tij, Ariq Bökes, të cilat përfshinin edhe forca ende besnike ndaj administratës së mëparshme të Möngkes. Ushtria e Kubilajit i eliminoi lehtësisht mbështetësit e Ariq Bökes dhe mori kontrollin e administratës civile në Mongolinë jugore. Sfida të mëtejshme erdhën nga kushërinjtë e tyre, çagatajdët.{{sfn|Jackson|2014|p=109}}<ref name="Barthold">{{cite book |last=Barthold |first=Vasilii Vladimirovich |title=Turkestan Down to the Mongol Invasion |date=1928 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |location=London |page=488 |translator-last=Barthold |translator-first=Vasilii Vladimirovich |translator-last2=Gibb |translator-first2=H. A. R. |language=ru}}</ref> Kubilaji dërgoi Abishkan, një princ çagatajd besnik ndaj tij, për të marrë përsipër mbretërinë e Çagatajit. Por Ariq Böke e kapi dhe më pas e ekzekutoi Abishkan, duke kurorëzuar në vend të tij njeriun e tij, Alguun. Administrata e re e Kubilajit e bllokoi Ariq Bökën në Mongoli për t'i prerë furnizimet me ushqim, duke shkaktuar zi buke. Karakorumi ra shpejt në duart e Kubilajit, por Ariq Böke u riorganizua dhe e rimori kryeqytetin në 1261.{{sfn|Jackson|2014|p=109}}<ref name="Barthold"/> Në jugperëndim, në Ilhanat, Hulagu ishte besnik ndaj vëllait të tij, Kubilajit, por përplasjet me kushëririn e tyre, Berken, mysliman dhe sundimtar i Hoardës së Artë, filluan në 1262. Vdekjet e dyshimta të princave xhoçidë në shërbim të Hulagut, ndarja e pabarabartë e plaçkës së luftës, dhe masakrat e Hulagut kundër myslimanëve, e shtuan zemërimin e Berkes, i cili konsideroi të mbështeste një rebelim të Mbretërisë Gjeorgjiane kundër sundimit të Hulagut në 1259–1260.<ref>{{cite book |last1=Gumilev |first1=Lev Nikolayevich |title=Black legend |last2=Kruchki |first2=A. |date=January 2013 |publisher=Tbilisi State University |isbn=978-5-4241-3113-4 |language=ru}}</ref> Berke gjithashtu formoi një aleancë me mamlukët egjiptianë kundër Hulagut dhe mbështeti pretenduesin rival të Kubilajit, Ariq Bökën.{{sfn|Barthold|1928|p=446}} Hulagu vdiq më 8 shkurt 1264. Berke u përpoq të shfrytëzonte rastin dhe të pushtonte mbretërinë e Hulagut, por vdiq gjatë rrugës, dhe pas disa muajsh vdiq edhe Algu Hani i Khanatit Çagataj. Kubilaji e emëroi djalin e Hulagut, Abakan, si Ilhan të ri, dhe nominoi nipin e Batusë, Möngke Temürin, për të drejtuar Hoardën e Artë. Abaka kërkoi aleanca të huaja, si përpjekjen për të krijuar një Aleanca frankomongole kundër mamlukëve egjiptianë.<ref>Prawdin. ''Mongol Empire and Its Legacy''. p. 302.</ref> Ariq Böke iu dorëzua Kubilajit në Shangdu më 21 gusht 1264.{{sfn|Weatherford|2004|p=120}} === Fushatat e Kubilaj Hanit (1264–1294) === [[Skeda:Mongol warrior of Genghis Khan.jpg|thumb|Luftëtar mongol mbi kalë, duke përgatitur një gjuajtje harku]] Në jug, pas rënies së Xiangyangut në 1273, mongolët kërkuan pushtimin përfundimtar të Dinastisë Song në Kinën Jugore. Në 1271, Kubilaji e riquajti regjimin e ri mongol në Kinë si [[Dinastia Yuan]] dhe kërkoi ta "sinicizonte" imazhin e tij si perandor i Kinës për të fituar kontrollin mbi popullin kinez. Kubilaji e zhvendosi selinë e tij në Khanbalik, embrioni i asaj që më vonë u bë qyteti modern i Pekinit. Themelimi i tij i një kryeqyteti atje ishte një hap i diskutueshëm për shumë mongolë, të cilët e akuzuan se ishte tepër i lidhur me kulturën kineze.{{sfn|Man. Kublai Khan (2007)|p=74}} Mongolët patën përfundimisht sukses në fushatat e tyre kundër (Songut) Kinës, dhe familja perandorake kineze e Songut iu dorëzua Yuanit në 1276, duke i bërë mongolët popullin e parë jokinez që pushtoi të gjithë Kinën. Kubilaji e përdori bazën e tij për të ndërtuar një perandori të fuqishme, duke krijuar një akademi, zyra, porte tregtare dhe kanale, dhe duke sponsorizuar artet e shkencën. Regjistrat mongolë listojnë 20.166 shkolla publike të krijuara gjatë sundimit të tij.{{sfn|Man. Kublai Khan (2007)|p=207}} Pasi arriti dominim aktual apo nominal mbi pjesën më të madhe të Euroazisë dhe pushtoi me sukses Kinën, Kubilaji ndoqi zgjerim të mëtejshëm. Pushtimet e tij të Birmanisë dhe Sakalinit ishin të kushtueshme, dhe përpjekjet e tij pushtuese të Đại Việt-it (Vietnami verior) dhe Champa-s (Vietnami jugor) përfunduan në disfata shkatërruese, por siguruan statuse vasale për ato vende. Ushtritë mongole u mundën përsëri e përsëri në Đại Việt dhe u shtypën në Betejën e Bạch Đằngut. Nogai dhe Konçi, hani i Hoardës së Bardhë, krijuan marrëdhënie miqësore me Dinastinë Yuan dhe Ilhanatin. Mosmarrëveshjet politike mes degëve konkurruese të familjes rreth zyrës së han-it të madh vazhduan, por suksesi ekonomik dhe tregtar i Perandorisë Mongole vazhdoi pavarësisht grindjeve.{{sfn|Weatherford|2004|p=195}}{{sfn|Vernadsky|1953|pp=344–366}}<ref>{{cite book |title=A Republic of Nobles: Studies in Polish History to 1864 |date=1982 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-5212-4093-X |editor-last=Fedorowicz |editor-first=J. K. |location=Cambridge, New York, Melbourne |page=179 |language=en}}</ref> Në 1274 dhe përsëri në 1281, Kubilaj Hani pushtoi Japoninë në dy raste të veçanta. Megjithatë, ai nuk arriti ta pushtonte Japoninë. Gjatë periudhës së pushtimit mongol, Betejat e Bun'eit dhe Kōanit u zhvilluan përgjatë bregut të Gjirit Hakata, pranë [[Fukuoka|Fukuokas]] së sotme. == Entitetet konkurruese == [[Skeda:Funérailles de Tchaghataï.jpeg|thumb|Funerali i [[Çagataj Han]]it]] Ndryshime të mëdha ndodhën në Perandorinë Mongole në fund të viteve 1200. Kubilaj Hani, pasi kishte pushtuar të gjithë Kinën dhe kishte themeluar Dinastinë Yuan, vdiq në 1294. Atë e pasoi nipi i tij, Temüri, i cili vazhdoi politikat e Kubilajit. Në të njëjtën kohë, Lufta Civile Toluide, së bashku me Lufta e Berke-Hulagut dhe luftën pasardhëse mes Kaidusë e Kubilajit, e dobësuan ndjeshëm autoritetin e han-it të madh mbi të gjithë Perandorinë Mongole, dhe perandoria u ndanë në khanate autonome: Dinastinë Yuan dhe tri khanatet perëndimore – Horda e Artë, Khanati Çagataj dhe Ilhanati. Vetëm Ilhanati mbeti besnik ndaj oborrit Yuan, por përjetoi luftën e vet të pushtetit, pjesërisht për shkak të një mosmarrëveshjeje me fraksionet e rritura islame në pjesën jugperëndimore të perandorisë.{{sfn|Prawdin|1961}} Pas vdekjes së Kaidusë, sunduesi çagataj, Duva, nisi një propozim paqeje dhe i bindi ögedeidët t'i nënshtroheshin Temür Hanit.<ref>d'Ohsson. ''History of the Mongols. p. II''. p. 355, 1834.</ref> Në 1304, të gjitha khanatet miratuan një traktat paqeje dhe pranuan supremacinë e perandorit Yuan, Temür.{{sfn|Vernadsky|1953|p=74}}<ref>Letra e Oljeitu-t drejtuar Filipit të Bukur.</ref>{{sfn|Saunders|2001}}<ref>Howorth. p. 145.</ref> Kjo vendosi supremacinë nominale të Dinastisë Yuan mbi khanatet perëndimore, e cila do të zgjaste disa dekada. Kjo supremaci bazohej mbi themele më të dobëta se ajo e han-ëve të mëparshëm, dhe secili nga katër khanatet vazhdoi të zhvillohej veçmas dhe të funksiononte si shtet i pavarur. Pothuajse një shekull pushtimesh dhe lufte civile u pasua nga një stabilitet relativ, ''Pax Mongolica''-ja, dhe tregtia dhe shkëmbimet kulturore ndërkombëtare lulëzuan mes Azisë dhe Evropës. Komunikimi mes Dinastisë Yuan në Kinë dhe Ilhanatit në Persi nxiti më tej tregtinë dhe komercin mes lindjes dhe perëndimit. Modele të tekstileve mbretërore Yuan mund të gjendeshin në anën e kundërt të perandorisë, duke zbukuruar dekorime armene; pemë dhe perime u transplantuan nëpër perandori; dhe risi teknologjike u përhapën nga dominionet mongole drejt Perëndimit.{{sfn|Weatherford|2004|p=236}} Papa [[Xhovani XXII|Gjoni XXII]] iu paraqit një memorandum nga kisha lindore që përshkruante Pax Mongolica-n: "...Han-i i madh është një nga monarkët më të mëdhenj, dhe të gjithë zotërit e shtetit, p.sh. mbreti i Almaligut (Khanati Çagataj), perandori Abu Said dhe Uzbek Han-i, janë nënshtetas të tij, duke përshëndetur shenjtërinë e tij për t'i paguar respektin."{{sfn|Vernadsky|1953|p=93}} Megjithatë, ndërsa katër khanatet vazhduan të ndërvepronin me njëri-tjetrin deri thellë në shekullin XIV, ata e bënë këtë si shtete sovrane dhe kurrë më nuk i bashkuan burimet e tyre në një ndërmarrje ushtarake të përbashkët.{{sfn|Allsen|1994|p=413}} === Zhvillimi i khanateve === [[Skeda:Xian 2006 6-27.jpg|thumb|left|upright=.7|Kalorës mongol, [[Dinastia Yuan]]]] [[Skeda:Temür Chabar Toqta Öldjeïtu.jpeg|thumb|Përshkrim evropian i katër hanëve, Temüri (Yuan), Çapari (Shtëpia e Ögedeit), Tokta (Horda e Artë), dhe Öljaitu (Ilhanati), në ''Fleur des histoires d'orient''<ref>Bibliothèque nationale de France. Département des Manuscrits. Division occidentale. Nouvelle acquisition française 886, fol. 37v.</ref>]] Pavarësisht konflikteve të tij me Kaidun dhe Duvën, perandori Yuan, Temür, vendosi një marrëdhënie tributi me luftënxitësin popull Shan pas serisë së operacioneve të tij ushtarake kundër Tajlandës nga 1297 deri 1303. Kjo shënoi fundin e zgjerimit jugor të mongolëve. Kur Gazani mori fronin e Ilhanatit në 1295, ai pranoi formalisht Islamin si fenë e tij, duke shënuar një kthesë në historinë mongole pas së cilës Persia mongole u bë gjithnjë e më islamike. Pavarësisht kësaj, Gazani vazhdoi të forconte lidhjet me Temür Hanin dhe Dinastinë Yuan në lindje. Ishte politikisht e dobishme të reklamohej autoriteti i han-it të madh në Ilhanat, sepse Horda e Artë në Rusi kishte bërë prej kohësh pretendime mbi Gjeorgjinë fqinje.{{sfn|Prawdin|1961}} Brenda katër vitesh, Gazani filloi t'i dërgonte tribut oborrit Yuan dhe të bënte thirrje hanëve të tjerë ta pranonin Temür Hanin si zotëri të tyre. Ai mbikëqyri një program të gjerë të ndërveprimit kulturor dhe shkencor mes Ilhanatit dhe Dinastisë Yuan në dekadat në vijim.{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|pp=32–35}} Besimi i Gazanit mund të ketë qenë islamik, por ai vazhdoi luftën e paraardhësve të tij kundër mamlukëve egjiptianë, dhe u këshillua me këshilltarët e tij të vjetër mongolë në gjuhën e tij amtare. Ai mundi ushtrinë mamluke në Beteja e Vadi al-Khazandarit në 1299, por arriti të pushtonte Sirinë vetëm shkurtimisht, për shkak të sulmeve shpërqendruese nga Khanati Çagataj nën sundimtarin e tij ''de facto'', Kaidun, i cili ishte në luftë me ilhanët dhe Dinastinë Yuan.<ref>{{cite book |last=Biran |first=Michal |title=Qaidu and the Rise of the Independent Mongol State in Central Asia |date=1997 |publisher=Curzon Press |isbn=0-7007-0631-3 |ol=OL454854M |pages=20–23 |language=en}}</ref> Duke luftuar për ndikim brenda Hoardës së Artë, Kaidu sponsorizoi kandidatin e tij, Kobelegun, kundër Bajanit (sund. 1299–1304), hanit të Hoardës së Bardhë. Bajani, pasi mori mbështetje ushtarake nga mongolët në Rusi, kërkoi ndihmë si nga Temür Hani ashtu edhe nga Ilhanati për të organizuar një sulm të bashkuar kundër forcave të Kaidusë. Temüri pranoi dhe e sulmoi Kaidun një vit më vonë. Pas një beteje të përgjakshme me ushtritë e Temürit pranë lumit Zawkhan në 1301, Kaidu vdiq dhe u pasua nga Duva.{{sfn|Grousset|1970}}{{sfn|Atwood|2004|p=445}} [[Skeda:MongolsInHungary1241.jpg|thumb|left|Mbreti hungarez Béla IV duke ikur nga mongolët nën gjeneralin Kadan të Hoardës së Artë]] Duva u sfidua nga djali i Kaidusë, Çapar, por me ndihmën e Temürit, Duva i mundi ögedeidët. Tokta i Hoardës së Artë, gjithashtu duke kërkuar paqe të përgjithshme, dërgoi 20.000 burra për të përforcuar kufirin Yuan.{{sfn|Atwood|2004|p=106}} Tokta vdiq në 1312, dhe u pasua nga Ozbeg (sund. 1313–1341), i cili mori fronin e Hoardës së Artë dhe persekutoi mongolët jomyslimanë. Ndikimi i Yuanit mbi Hoardën u përmbys kryesisht dhe përplasjet kufitare mes shteteve mongole u rifilluan. Në Khanatin Çagataj, Esen Buka I (sund. 1309–1318) u fronëzua si han pasi shtypi një rebelim të papritur nga pasardhësit e Ögedeit dhe e detyroi Çaparin në mërgim. Ushtritë Yuan e ilhanide sulmuan përfundimisht Khanatin Çagataj. Duke njohur përfitimet ekonomike të mundshme dhe trashëgiminë xhingiside, Ozbegu rihapi marrëdhëniet miqësore me Yuanin në 1326. Ai i forcoi lidhjet edhe me botën islame, duke ndërtuar xhami dhe struktura të tjera të stolisura, si banjat.{{sfn|Grousset|1970|p=280}} Deri në dekadën e dytë të shekullit XIV, pushtimet mongole ishin ulur më tej. Në 1323, Abu Said Han-i (sund. 1316–1335) i Ilhanatit nënshkroi një traktat paqeje me Egjiptin. Me kërkesën e tij, oborri Yuan i dha kujdestarit të tij, Çupanit, titullin e komandantit të përgjithshëm të të gjitha khanateve mongole, por Çupani vdiq në fund të 1327.{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|p=39}} [[Lufta civile]] shpërtheu në Dinastinë Yuan në 1328–29. Pas vdekjes së Yesün Temürit në 1328, Tug Temüri u bë udhëheqësi i ri në Khanbalik, ndërsa djali i Yesün Temürit, Ragibagi, u ngjit në fron në Shangdu, duke çuar në luftën civile të njohur si Lufta e Dy Kryeqyteteve. Tug Temüri e mundi Ragibagin, por hani çagataj, Eljigidei (sund. 1326–1329), e mbështeti Kusalain, vëllain e madh të Tug Temürit, si han të madh. Ai pushtoi me një forcë komanduese, dhe Tug Temüri abdikoi. Kusalai u zgjodh han më 30 gusht 1329. Kusalai më pas u helmua nga një komandant kipçak nën Tug Temürin, i cili u kthye në pushtet. [[Skeda:Asia in 1335.svg|thumb|Shtetet pasardhëse të Perandorisë Mongole në 1335: Ilhanati, Horda e Artë, Dinastia Yuan, dhe Khanati Çagataj]] Tug Temüri (1304–1332) njihte gjuhën dhe historinë kineze dhe ishte edhe poet, kaligraf dhe piktor i talentuar. Për t'u pranuar nga khanatet e tjera si sovran i botës mongole, ai dërgoi princër xhingisidë dhe pasardhës të gjeneralëve të njohur mongolë tek Khanati Çagataj, Ilhani Abu Said, dhe Ozbegu. Në përgjigje të emisarëve, ata të gjithë ranë dakord të dërgonin tribut çdo vit.{{sfn|Allsen|1994|pp=541–550}} Për më tepër, Tug Temüri i dha dhurata bujare dhe një vulë perandorake Eljigideit për ta qetësuar zemërimin e tij. === Shtetet e mbetura të Perandorisë Mongole === [[Skeda:Iron Helmet, Mongol Empire (19219750434).jpg|thumb|left|Përkrenare hekuri, Perandoria Mongole]] Me vdekjen e Ilhanit Abu Said Bahaturit në 1335, sundimi mongol u lëkund dhe Persia ra në anarki politike. Një vit më vonë, pasardhësi i tij u vra nga një guvernator oirat, dhe Ilhanati u nda mes suldusëve, xhalajirëve, kasarid Togha Temürit (v. 1353), dhe luftëtarëve persianë. Duke shfrytëzuar kaosin, gjeorgjianët i shtynë mongolët jashtë territorit të tyre, dhe komandanti ujgur, Eretna, themeloi një shtet të pavarur (Eretnidët) në Anadoll në 1336. Pas rënies së zotërve të tyre mongolë, vasali besnik, Mbretëria Armene e Ciliçias, mori kërcënime gjithnjë e më të mëdha nga mamlukët dhe u mposht përfundimisht në 1375.<ref>{{cite book |last=Ghazarian |first=Jacob G. |title=The Armenian kingdom in Cilicia during the Crusades: the integration of Cilician Armenians with the Latins, 1080–1393 |date=2000 |publisher=Curzon |isbn=978-0-7007-1418-6 |location=Richmond |pages=159–161 |oclc=45337730 |language=en}}</ref> Së bashku me shpërbërjen e Ilhanatit në Persi, sunduesit mongolë në Kinë dhe në Khanatin Çagataj ishin gjithashtu në trazira. Murtaja e njohur si [[Vdekja e Zezë]], e cila filloi në dominionet mongole dhe u përhap në Evropë, e shtoi konfuzionin.<ref>{{cite web |last=Getz |first=Trevor |title=READ: Unit 3 Introduction – Land-Based Empires 1450 to 1750 |url=https://www.khanacademy.org/humanities/world-history-project-ap/xb41992e0ff5e0f09:unit-3-land-based-empires/xb41992e0ff5e0f09:3-0unit-3-overview/a/read-unit-3-introduction-land-based-empires-1450-to-1750 |access-date=2024-04-19 |website=[[Khan Academy]] |language=en}}</ref> Sëmundja shkatërroi të gjitha khanatet, duke prerë lidhjet komerciale dhe duke vrarë miliona.{{sfn|Morgan|1986|pp=117–118}} Murtaja mund të ketë marrë 50 milionë jetë vetëm në Evropë gjatë shekullit XIV.<ref name="Benedictow">{{cite book |last=Benedictow |first=Ole Jørgen |title=The Black Death, 1346–1353: the Complete History |date=2004 |publisher=[[Boydell Press]] |isbn=978-1-8438-3214-0 |page=382 |language=en}}</ref> Ndërsa fuqia e mongolëve ra, kaosi shpërtheu në të gjithë perandorinë ndërsa udhëheqës jomongolë e zgjeruan ndikimin e tyre. Horda e Artë humbi të gjitha dominionet e saj perëndimore (përfshirë Bjellorusinë dhe Ukrainën e sotme) ndaj Polonisë dhe Lituanisë mes 1342 dhe 1369. Princat myslimanë dhe jomyslimanë në Khanatin Çagataj luftuan mes tyre nga 1331 deri 1343, dhe Khanati Çagataj u shpërbë kur luftëtarë joxhingisidë krijuan hanë kukulla në Transoksiana dhe Moghulistan. Xhanibeg Hani (sund. 1342–1357) rivendosi shkurtimisht dominimin xhoçid mbi çagatajdët. Duke kërkuar nënshtrim nga një degë e Ilhanatit në Azerbajxhan, ai u mburr se "sot tre ulusë janë nën kontrollin tim".{{sfn|Prawdin|1961|p=379}} Megjithatë, familje rivale xhoçide filluan të luftonin për fronin e Hoardës së Artë (Trazirat e Mëdha, 1359–1381) pas vrasjes së pasardhësit të tij, Berdibek Hanit, në 1359. Sunduesi i fundit Yuan, Togan Temüri (sund. 1333–1370), ishte i pafuqishëm për të rregulluar ato trazira, një shenjë se perandoria kishte thuajse arritur në fund. Monedha e pambështetur e oborrit të tij hyri në një spirale hiperinflacioniste dhe populli han kinez u rebelua për shkak të taksave të ashpra të Yuanit. Në vitet 1350, Gongmin i Goryeo-s i shtyu me sukses garnizonet mongole prapa dhe eliminoi familjen e perandoreshës së Togan Temür Hanit, ndërsa Tai Situ Changchub Gyaltsen arriti të eliminonte ndikimin mongol në Tibet.{{sfn|Prawdin|1961|p=379}} Gjithnjë e më të izoluar nga nënshtetasit e tyre, mongolët humbën shpejt pjesën më të madhe të Kinës ndaj forcave rebele Ming dhe në 1368 ikën në zemrën e tyre në Mongoli. Pas përmbysjes së Dinastisë Yuan, Horda e Artë humbi lidhjet me Mongolinë dhe Kinën, ndërsa dy pjesët kryesore të Khanatit Çagataj u mundën nga [[Timuri]] (Tamerlani) (1336–1405), i cili themeloi Perandoria Timuride. Megjithatë, mbetje të Khanatit Çagataj mbijetuan; shteti i fundit çagatajd që mbijetoi ishte Khanati i Jarkendit, deri sa u mund nga oiratët e Khanatit Xhungar gjatë pushtimit xhungar të Altishahrit në 1680. Horda e Artë u thye në horda më të vogla turke që u dobësuan vazhdimisht gjatë katër shekujve. Mes tyre, hija e khanatit, Horda e Madhe, mbijetoi deri në 1502, kur një nga pasardhëset e saj, Khanati i Krimesë, plaçkiti Sarain.{{sfn|Halperin|1985|p=28}} Khanati i Krimesë zgjati deri në 1783, ndërsa khanate si Khanati i Bukharasë dhe Khanati Kazak zgjatën edhe më gjatë. == Ushtria == [[Skeda:Pursuit by Mongol Warriors (Diez Albums).jpg|thumb|upright=1.6|Përshkrim i shekullit XIV i luftëtarëve mongolë me armaturë lamelare, mbi kuaj mongolë, duke përdorur teknika unike kalorësie, duke ndjekur armikun]] Ushtria mongole eliminoi dobësitë tradicionale të ushtrive nomade dhe u ndërtua mbi pikat e forta taktike të tyre, duke u bërë një nga forcat e armatosura më të frikshme në histori.{{sfnm|Atwood|2004|1p=348|May|2023|2p=460}} Ushtritë e mëparshme nomade bazoheshin në aftësinë e harkëtarëve kalorës – kalorësi të mbrojtur me armaturë, të aftë të gjuanin saktë dhe shpejt me harqe kompozitë – të cilët shpesh i mposhtnin armiqtë e tyre me shpejtësinë dhe lëvizshmërinë e tyre, pritat, apo tërheqjet e simuluara. Megjithatë, mangësitë e tyre përfshinin aftësi të dobëta të luftës rrethuese, paaftësi për të pushtuar në mënyrë të kënaqshme armiqtë e mundur, dhe mbi të gjitha, mungesë disipline ushtarake, gjë që shpesh rezultonte në mosbashkim apo, pas një disfate, në shpërbërje.{{sfnm|Atwood|2004|1p=348|May|2007|2p=138}} Reformat e nisura nga Xhingis Hani i lejuan ushtrisë mongole t'i zgjidhte këto dobësi, por aftësitë e tyre vazhduan të evoluonin në përgjigje të kërcënimeve apo mundësive të reja, duke përfshirë, sipas historianit Christopher Atwood, "një vizion të luftës gjithëpërfshirëse, unik për Mesjetën".{{sfnm|Atwood|2004|1p=348|May|2023|2pp=460–461}} === Fokusi dhe qëllimet === Për Xhingis Hanin, beson Atwood, "lufta ishte një vrasje personale kundër sunduesve që refuzonin me vetëdije t'i respektonin", të cilët e kishin fyer atë apo mongolët.{{sfn|Atwood|2004|p=349}} Zgjerimi i këtyre synimeve në një qëllim pushtimi botëror ishte i gradualshëm;{{sfn|Biran|2012|p=73}} David Morgan argumentoi se mongolët "e pranuan idenë kur zbuluan se ishin, në fakt, duke pushtuar botën".{{sfn|Jackson|2017|p=75}} Tërheqja e idesë u forcua nga suksesi i vazhdueshëm i ushtrisë mongole.{{sfnm|Atwood|2004|1p=349|Biran|2012|2p=73}} Deri në kohën e sundimit të Güjuk Hanit (1246–1248), siç i deklaroi ai të dërguarit papnor, Karpinit, kjo ishte zhvilluar në ideologji zyrtare.{{sfn|Atwood|2004|p=349}} {{blockquote|Nga lindja e diellit deri në perëndimin e tij, të gjitha tokat janë bërë të nënshtruara ndaj meje. Kush mund ta bëjë këtë kundër urdhrit të Zotit?}} === Ushtarët, kuajt dhe pajisjet === Çdo burrë mongol i rritur (15 vjeç e sipër) ishte ushtar;{{sfnm|Lane|2006|1p=95|Jackson|2014|2p=41}} kur nuk thirreshin, ata rikthenin mënyrën e tyre tradicionale të jetesës pastorale.{{sfn|May|2023|p=464}} Ata nuk merrnin pagë ushtarake, veç plaçkës, e cila ndahej pas betejës sipas kontributit të secilit ushtar.{{sfn|Atwood|2004|p=350}} Shumica ishin harkëtarë kalorës, të cilët kishin mësuar të hipnin që në fëmijëri.{{sfnm|Lane|2006|1pp=100–101|May|2007|2pp=42–43}} Raca e vogël mongole e kuajve ishte e fortë, e qetë dhe veçanërisht e fortësuar – megjithëse zakonisht pa patkonj, mund të përshkonte 600 milje (rreth 970 km) në nëntë ditë. Një ushtar mongol merrte me vete në fushatë, mesatarisht, pesë apo gjashtë kuaj për t'i ndryshuar çdo ditë tjetër. Keqtrajtimi i kuajve, si të hash para se t'u kujdeseshe atyre, mund të dënohej me vdekje.{{sfnm|Atwood|2004|1p=349|Lane|2006|2pp=100–101}} Harku kompozit mongol, i bërë prej druri dhe briri, kishte një rreze normale prej rreth 325 metrash, por në kushte të favorshme mund të arrinte 530 metra.{{sfn|Atwood|2004|p=349}} Ushtarët mongolë, të cilët të gjithë kishin të paktën një hark, mbanin me vete edhe dy apo tri kukura shigjetash. Shumica e majave të shigjetave ishin të formës së zakonshme, por mongolët përdornin edhe shigjeta të veçanta që fishkëllenin, mpinin, apo shponin.{{sfnm|Atwood|2004|1pp=349–350|Lane|2006|2p=102|May|2007|3pp=51–52}} Një mangësi e madhe e harkut ishte se nuk mund të përdorej në shi apo mot me lagështirë. Mongolët preferonin të mos angazhoheshin në betejë nga afër me forca që zakonisht ishin superiore në atë aspekt,{{sfn|May|2007|p=52}} por megjithatë mbanin një gamë të gjerë armësh dorë-për-dore, përfshirë shtiza, topuza, sëpata dhe kluba.{{sfnm|Atwood|2004|1p=350|Lane|2006|2p=102}} Shumica e ushtarëve mongolë kishin pak apo aspak armaturë, duke veshur vetëm një ''deel'' (pallto e trashë) me një veshje të brendshme prej lëkure qeni apo dhie, të shoqëruar me çizme të trasha prej sllobri dhe kapele leshi. Mongolët më të pasur mund të përballonin armaturë lamelare, të preferuar mbi zinxhirin metalik për shkak të prodhimit të lehtë dhe efektshmërisë më të madhe kundër shigjetave. Përkrenaret konike zakonisht bëheshin prej hekuri.{{sfnm|Atwood|2004|1p=350|Lane|2006|2p=98|May|2007|3p=53}} Mburojat përdoreshin nga rojet apo nga kalorësia e zbritur.{{sfn|Atwood|2004|p=350}} === Organizimi dhe përgatitja === Për të siguruar që besnikëritë e vjetra fisnore të zhdukeshin, Xhingis Hani i organizoi trupat e tij duke përdorur sistemin dhjetor, me mongolë me origjinë nga fise të ndryshme të caktuar në njësi individuale prej dhjetëshe, qindëshe dhe mijëshe.{{sfnm|Atwood|2004|1p=350|Jackson|2017|2p=65}} Një reformë tjetër kritike ishte vendosja e disiplinës së rreptë ushtarake në të gjithë ushtrinë, nga gjenerali deri te ushtari i zakonshëm.{{sfnm|Atwood|2004|1p=250|May|2007|2p=47}} Oficerët ishin përgjegjës për stërvitjen dhe pajisjen e njerëzve nën komandën e tyre; shokëve në njësi u urdhërohej të mbronin njëri-tjetrin në betejë; dhe ushtarëve individualë u ndalohej të iknin apo të plaçkitnin pa leje. Nëse ndonjë ushtar apo njësi dështonte në detyrat e veta, ata i nënshtroheshin ndëshkimit, shpesh me ekzekutim.{{sfn|Lane|2006|pp=97–98}} Institucione si struktura e kampeve ushtarake apo zinxhiri operacional i komandës u standardizuan, dhe roli i ''keshigut'' (roja perandorake) u vu në qendër për t'u siguruar që të shërbente si një akademi ushtarake për gjeneralët e ardhshëm.{{sfn|Lane|2006|pp=96–97}} Bashkimi dhe uniteti i ushtrisë mongole ishin një faktor shumë më i madh në suksesin e tyre sesa çdo superioritet numerik{{sfn|Jackson|2014|pp=42–43}} – forca totale e disponueshme gjatë jetës së Xhingisit ishte ndoshta vetëm mes 50.000 dhe 75.000 ushtarëve, dhe ushtritë mongole ishin pothuajse gjithmonë në numër më të vogël se armiqtë e tyre.{{sfn|Atwood|2004|pp=351–352}} Para ndarjes së perandorisë, ushtria ndahej në pesë formacione: ushtria e rregullt, trupat kufitare ''alginçin'' dhe ''tamma'', të cilët shërbenin përkatësisht si zbulues dhe garnizone nomade, ''keshigu'', dhe ''karaul''/''karagulu'', funksioni i të cilëve nuk është i qartë, por mund të ketë përfshirë ruajtjen e rrugëve dhe kufirit.{{sfn|May|2023|pp=463–466}} Të gjithë ushtarët merrnin një prerje flokësh dalluese, veçantia e së cilës dekurajonte dezertimin.{{sfn|May|2023|p=464}} Mongolët ishin mësuar të pushonin në fund të pranverës dhe verës. Fushatat, të cilat normalisht zhvilloheshin dimrit, planifikoheshin në kurultait verore. Këtu emëroheshin komandantët dhe hartoheshin planet, shpesh duke përdorur zbulim ushtarak të mbledhur nga tregtarët apo rrjetet e tyre të zbulimit.{{sfnm|Atwood|2004|1pp=350–351|May|2012|2p=133}} Planet luftarake mongole balanconin mendimin taktik të pavarur të komandantëve me një orar strategjik të rreptë. Kjo lejonte lëvizje të koordinuara mes divizioneve qindra kilometra larg njëri-tjetrit, para se ata të takoheshin në vendndodhje të përcaktuara paraprakisht.{{sfn|May|2016|p=14}} Përgatitjet fillonin në vjeshtë, dhe fushata zakonisht fillonte dimrit – ndryshe nga armiqtë e tyre, mongolët preferonin të luftonin në mot të ftohtë.{{sfn|Atwood|2004|pp=350, 352}} === Strategjia dhe taktika === [[Skeda:Európai tatárjárás (1235-1242).png|thumb|upright=1.5|Hartë e pushtimit mongol të Evropës, duke treguar shtigjet e kolonave individuale, dhjetëra kilometra larg njëra-tjetrës, që koordinonin lëvizjet e tyre me nivele të larta precizioni strategjik]] Mongolët zakonisht planifikonin një pushtim shumëpjesësh, duke u mbështetur në planet dhe rrjetet e tyre të zbulimit për të lejuar kolonat individuale t'i bashkoheshin njëra-tjetrës.{{sfn|May|2012|p=133}} Ushtritë në lëvizje mbroheshin nga sulme të papritura nga perde zbuluese, të cilat shtriheshin dhjetëra apo qindra kilometra rreth forcës kryesore.{{sfnm|Atwood|2004|1p=351|May|2007|2pp=70–71}} Ata preferonin ta provokonin sunduesin armik në një konfrontim fillestar në fushëbetejë, në të cilin aftësia luftarake mongole do të ishte vendimtare, i ndjekur nga shkatërrimi i kështjellave më të vogla, dhe më pas kapja e kryeqytetit armik.{{sfn|May|2007|p=83}} Kjo sekuencë e priste çdo komunikim hierarkik, inkurajonte refugjatët të iknin drejt kryeqytetit, duke ulur moralin dhe furnizimet e banorëve, dhe u lejonte mongolëve të merrnin punë dhe materiale për të sulmuar kështjellat më të mbrojtura mirë.{{sfn|May|2012|p=134}} Shpesh sunduesi armik përndiqej intensivisht për të parandaluar bashkimin e ndonjë force rreth tij.{{sfn|May|2007|p=84}} Në mënyrë të ngjashme, divizione individuale sulmonin në mënyrë të paparashikueshme kështjella individuale para se të tërhiqeshin shpejt, duke penguar zotërit lokalë t'i ndihmonin fqinjët e tyre.{{sfn|May|2016|p=14}} Taktikat ushtarake mongole shfrytëzonin mjeshtërinë e tyre si harkëtarë kalorës, theksonin lëvizshmërinë, fleksibilitetin dhe organizimin e tyre, dhe synonin përgjithësisht një fitore të plotë vendimtare.{{sfnm|Atwood|2004|1p=352|May|2012|2p=71}} Ato përfshinin taktika tradicionale stepore si pritat apo tërheqja e famshme e simuluar, e cila shpesh zgjaste ditë të tëra para se mongolët të përballeshin me ndjekësit e tyre të lodhur në fushëbetejën e zgjedhur prej tyre. Taktika të tjera përfshinin breshëri goditje-e-ikje që ngjasonin me ''karakolin'' e mëvonshëm evropian, formacione të specializuara që çorganizonin trupat armike, apo taktikën e "stuhisë së shigjetave" e cila përdorte parimin e zjarrit të përqendruar kundër një zone vrasëse.{{sfnm|Atwood|2004|1p=352|May|2007|2pp=71–75}} Taktikat e rrethimit praktikoheshin gjatë gjuetive të mëdha ''nerge'', gjatë të cilave mongolët formonin rrathë disa kilometra të gjerë që tkurreshin gradualisht, duke i çuar kafshët drejt qendrës;{{sfn|May|2023|pp=462–463}} kjo vetë përdorej ndonjëherë për të shuar rezistencën gueriliste.{{sfn|Atwood|2004|p=352}} Mongolët fillimisht ishin të dobët në luftën rrethuese, duke mundur t'i pushtonin muret vetëm me elementin e befasisë.{{sfn|Atwood|2004|p=352}} Megjithatë, ata shpejt mësuan të integronin inxhinierë myslimanë e kinezë të rrethimit në ushtritë e tyre.{{sfn|May|2012|p=132}} Këta ekspertë artilerie përdoreshin, përveç rrethimeve, edhe në fushëbetejë e në logjistikë. Pajisjet e tyre përfshinin trebuçe, mangonela, predha shpërthyese, naftë flakëruese, dhe topin e parë të njohur në botë, që daton nga fundi i shekullit XIII; taktikat e tyre përfshinin gërmim nëntokësor, sulme natën, dhe devijim të trupave ujorë.{{sfn|Atwood|2004|pp=352–354}} Mongolët i përdorën gjerësisht robërit e luftës si punë të detyruar dhe si mburoja njerëzore gjatë rrethimeve.{{sfn|May|2007|pp=78–79}} Lufta detare praktikohej përgjithësisht vetëm nga shteti pasardhës i Dinastisë Yuan.{{sfn|May|2023|pp=477–478}} Ushtritë mongole përdornin gjithashtu taktika terrori, luftë psikologjike dhe propagandë. Popullsia e qyteteve të pushtuara, përveç individëve të dobishëm si zejtarët, zakonisht masakrohej.{{sfn|May|2023|p=467}} Mongolët inkurajonin që lajmet e këtyre ngjarjeve të ekzagjeroheshin dhe të përhapeshin sa më gjerësisht të ishte e mundur, për të terrorizuar objektivat e ardhshëm në dorëzim para një rrethimi të kushtueshëm.{{sfn|Lane|2006|p=117}} Ata ekzagjeronin madhësinë e ushtrive të tyre me thashetheme, kukulla të vendosura mbi kuaj rezervë, apo zjarre shtesë të ndezur natën në kampe; nxisnin rebelim në territorin armik; dhe kërkonin t'i vinin rivalët e mundshëm kundër njëri-tjetrit.{{sfnm|May|2007|1pp=80–81|Jackson|2014|2pp=47–49}} Disa dëshmi tregojnë se shamanët mongolë luajtën role vendimtare në thirrjen e stuhive shiu apo bore që pengonin forcat armike.{{sfnm|Atwood|2004|1p=352|May|2007|2pp=81–82}} == Shoqëria == === Fetë === [[Skeda:GhazanConversionToIslam.JPG|thumb|Miniaturë persiane që përshkruan konvertimin e Gazanit nga budizmi në [[Islami|Islam]]|alt=Pikturë e një ndërtese të stilizuar, që tregon Gazanin duke u gjunjëzuar dhe duke pranuar konvertimin]] Në kohën e Xhingis Hanit, praktikisht çdo fe kishte gjetur të konvertuar mongolë, nga budizmi te krishterimi, nga maniçeizmi te islami. Për të shmangur konfliktin, Xhingis Hani krijoi një institucion që siguronte liri të plotë fetare, edhe pse ai vetë ishte shamanist. Nën administratën e tij, të gjithë udhëheqësit fetarë ishin të përjashtuar nga taksat dhe nga shërbimi publik.{{sfn|Weatherford|2004|p=69}} Fillimisht kishte pak vende formale adhurimi për shkak të mënyrës së jetesës nomade. Megjithatë, nën Ögedein (1186–1241), disa projekte ndërtimi u ndërmorën në kryeqytetin mongol. Së bashku me pallate, Ögedei ndërtoi shtëpi adhurimi për ndjekësit budistë, myslimanë, të krishterë dhe taoistë. Fetë dominuese në atë kohë ishin tengrizmi dhe budizmi, megjithëse gruaja e Ögedeit ishte e krishterë nestoriane.{{sfn|Weatherford|2004|p=135}} Përfundimisht, secili prej shteteve pasardhëse miratoi fenë dominuese të popullsive lokale: dinastia Yuan e Kinës nën sundimin mongol në lindje (fillimisht domeni i han-it të madh) përqafoi budizmin dhe shamanizmin, ndërsa tri khanatet perëndimore miratuan islamin, kryesisht nën ndikimin sufi.{{sfn|Foltz|1999|pp=105–106}}<ref>{{cite book |last=ʻIzzatī |first=Abū al-Faz̤l |title=The Spread of Islam: The Contributing Factors |date=2002 |publisher=Islamic College for Advanced Studies Press (Saqi) |isbn=978-1-9040-6301-8 |edition=4th revised |page=274 |ol=OL22470092M |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Bukharaev |first=Ravil |title=Islam in Russia: The Four Seasons |date=2000 |publisher=Routledge Curzon |isbn=9780700710102 |page=145 |ol=9713684M |language=en}}</ref> === Artet dhe letërsia === Vepra letrare më e vjetër që ka mbijetuar në gjuhën mongole është ''Historia e Fshehtë e Mongolëve'', e shkruar për familjen mbretërore ca kohë pas vdekjes së Xhingis Hanit në 1227. Është përshkrimi më i rëndësishëm vendas i jetës dhe gjenealogjisë së Xhingisit, duke mbuluar origjinën dhe fëmijërinë e tij deri te themelimi i Perandorisë Mongole dhe sundimi i djalit të tij, Ögedei. Një tjetër klasik i perandorisë është ''Jami' al-tawarikh'', ose "Historia Universale". U porosit në fillim të shekullit XIV nga Ilhani Gazan Han si mënyrë për të dokumentuar historinë e gjithë botës, për të ndihmuar në krijimin e trashëgimisë së vet kulturore mongole. Skribët mongolë të shekullit XIV përdornin një përzierje rrëshire dhe pigmentesh bimore si një formë primitive e lëngut korrigjues;{{sfn|Hull|1998|p=60}} kjo mund të jetë përdorimi i saj i parë i njohur. Mongolët e vlerësonin artin pamor; shija e tyre për portretizim përqendrohej te kuajt e tyre. === Shkenca === [[Skeda:SanjufiniZij1.jpg|thumb|Një doracak astronomik i vitit 1363 me shënime margjinale në mongolishten e mesme. I njohur si Sanxhufini Zij.|alt=Sanjufini Zij nga al-Sanxhufini]] [[Skeda:DiezAlbumsAstronomers.jpg|thumb|Mongolët duke vëzhguar astronomët persianë në punë. Ilustrim i fillimit të shekullit XIV në ''Përmbledhjen e Kronikave''.|alt=Mongolë dhe astronomë persianë]] Perandoria Mongole pa disa zhvillime të rëndësishme në shkencë falë patronazhit të hanëve. Roxher Bekoni ia atribuoi suksesin e mongolëve si pushtues botërorë kryesisht përkushtimit të tyre ndaj matematikës.<ref>{{cite book |last=Baumann |first=Brian |title=Divine Knowledge: Buddhist Mathematics according to the anonymous Manual of Mongolian astrology and divination |date=2008 |publisher=Koninklijke Brill NV |isbn=978-9-0041-5575-6 |location=Leiden, Netherlands |page=304 |language=en}}</ref> Astronomia ishte një degë e shkencës për të cilën hanët treguan interes personal. Sipas ''Yuanshi''-t, Ögedei Hani urdhëroi dy herë riparimin e sferës armilare të Zhongdu-t (në 1233 dhe 1236) dhe gjithashtu urdhëroi në 1234 rishikimin dhe adoptimin e kalendarit Damingli.<ref>{{cite book |last=Baumann |first=Brian |title=Divine Knowledge: Buddhist Mathematics according to the anonymous Manual of Mongolian astrology and divination |date=2008 |publisher=Koninklijke Brill NV |isbn=978-9-0041-5575-6 |location=Leiden, Netherlands |page=296 |ref=none |language=en}}</ref> Ai ndërtoi një tempull konfucian për Yelü Çucain në Karakorum rreth vitit 1236, ku Yelü Çucai krijoi dhe rregulloi një kalendar sipas modelit kinez. Möngke Hani u vu re nga Rashid al-Dini si dikush që kishte zgjidhur vetë disa nga problemet e vështira të gjeometrisë euklidiane dhe i kishte shkruar vëllait të tij, Hulagu Hanit, t'i dërgonte astronomin Tusi.<ref>{{cite book |last=Komaroff |first=Linda |url=https://archive.org/details/beyondlegacygeng00koma |title=Beyond the legacy of Genghis Khan |date=2006 |publisher=Koninklijk Brill NV |isbn=978-9-0041-5083-6 |location=Leiden, Netherlands |page=358 |url-access=limited |language=en}}</ref> Dëshira e Möngke Hanit për ta pasur Tusin të ndërtonte një observator në Karakorum nuk u realizua, pasi hani vdiq gjatë një fushate në Kinën jugore. Hulagu Hani në vend të kësaj i dha Tusit një grant për të ndërtuar Observatorin e Maragehut në Persi në 1259 dhe e urdhëroi të përgatiste tabela astronomike për të brenda 12 vjetësh, pavarësisht se Tusi kishte kërkuar 30 vjet. Tusi arriti të prodhonte ''Tabelat Ilhanide'' brenda 12 viteve, prodhoi një botim të rishikuar të Elementeve të Euklidit dhe mësoi mjetin e ri matematikor të njohur si ''çifti Tusi''. Observatori i Maragehut mbante rreth 400.000 libra të shpëtuar nga Tusi gjatë rrethimit të Bagdadit dhe qyteteve të tjera. Astronomë kinezë të sjellë nga Hulagu Hani punuan gjithashtu atje. Kubilaj Hani ndërtoi një numër observatoresh të mëdha në Kinë, dhe bibliotekat e tij përfshinin ''Wu-hu-lie-ti''-n (Euklidin), sjellë nga matematicienë myslimanë.{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|p=169}} Zhu Shijie dhe Guo Shoujing ishin matematicienë të shquar në Kinën e Yuanit. Mjeku mongol Hu Sihui përshkroi rëndësinë e një diete të shëndetshme në një traktat mjekësor të vitit 1330. Gazan Hani, i aftë të kuptonte katër gjuhë, përfshirë latinishten, ndërtoi Observatorin e Tabrizit në 1295. Astronomi bizantin grek Gregory Chioniades studioi atje nën Axhal Shams al-Din Omarin, i cili kishte punuar në Maragehe nën Tusin. Chioniades luajti një rol të rëndësishëm në transmetimin e disa risive nga bota islame drejt Evropës. Këto përfshijnë futjen e astrolabit universal të pavarur nga gjerësia gjeografike në Evropë dhe një përshkrim grek të çiftit Tusi, i cili më vonë do të kishte ndikim mbi heliocentrizmin kopernikan. Chioniades gjithashtu përktheu disa traktate ''zij'' në greqisht, përfshirë ''Zij-i Ilkhani''-n persian të al-Tusit dhe Observatorit të Maragehut. Aleanca bizantino-mongole dhe fakti që Perandoria e Trebizondit ishte vasal i Ilhanatit lehtësuan lëvizjet e Chioniades-it mes Konstandinopojës, Trebizondit dhe Tabrizit. Princi Radna, nën-mbreti mongol i Tibetit me qendër në provincën Gansu, mbështeti astronomin samarkandez al-Sanxhufini. Doracaku astronomik arab i kushtuar nga al-Sanxhufini Princit Radna, një pasardhës i Kubilaj Hanit, u përfundua në 1363. Ai vihet re për shënimet margjinale në mongolishten e mesme.<ref>{{cite book |last=Elverskog |first=Johan |url=https://archive.org/details/buddhismislamons00elve |title=Buddhism and Islam on the Silk Road |date=2010 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-4237-9 |location=Philadelphia, Pennsylvania |page=182 |url-access=limited |language=en}}</ref> === Sistemi postar === [[Skeda:OljeituToPhilippeLeBel1305.jpg|thumb|Letër e vitit 1305 nga Ilhani mongol Öljaitu drejtuar mbretit Filip IV të Francës|alt=Rrotull pjesërisht e çrrotulluar, e hapur nga e majta në të djathtë për të treguar një pjesë të saj me rreshta vertikalë të gjuhës mongole, të vendosur gjerësisht. Mbi dy prej rreshtave është vendosur një vulë e kuqe katrore me pamje zyrtare dhe një dizajn të ndërlikuar.]] Perandoria Mongole kishte një sistem postar të zgjuar dhe efikas për kohën, i njohur shpesh nga studiuesit si Jami. Kishte stacione stafetash të pajisura bujarisht dhe të mirëmbrojtura, të njohura si ''örtöö'', të vendosura në të gjithë perandorinë.<ref name="Chambers">{{cite book |last=Chambers |first=James |title=The Devil's Horsemen |date=1979 |publisher=Atheneum |isbn=0-6891-0942-3 |language=en}}</ref> Një lajmëtar zakonisht udhëtonte rreth 40 kilometra nga një stacion në tjetrin, duke marrë ose një kalë të freskët e të pushuar, ose duke ia dorëzuar postën kalorësit tjetër për të siguruar dorëzimin sa më të shpejtë. Kalorësit mongolë mbulonin rregullisht rreth 200 kilometra në ditë,{{sfn|Weatherford|2004}} më mirë se rekordi më i shpejtë i vendosur nga Pony Express-i 600 vjet më vonë. Stacionet e stafetës kishin familje të bashkangjitura që i shërbenin. Kushdo me një ''paiza'' lejohej të ndalonte atje për kuaj të freskët dhe racione të caktuara, ndërsa ata që mbanin identitete ushtarake e përdornin Jamin edhe pa paiza. Shumë tregtarë, lajmëtarë dhe udhëtarë nga Kina, Lindja e Mesme dhe Evropa e përdorën sistemin. Kur han-i i madh vdiq në Karakorum, lajmi arriti tek forcat mongole nën Batu Hanin në Evropën Qendrore brenda 4–6 javësh, falë Jamit.{{sfn|Weatherford|2004|p=158}} Xhingisi dhe pasardhësi i tij, Ögedei, ndërtuan një sistem të gjerë rrugësh, njëra prej të cilave përshkonte Malet Altai. Pas kurorëzimit të tij, Ögedei e zgjeroi më tej sistemin rrugor, duke urdhëruar Khanatin Çagataj dhe Hoardën e Artë të lidhnin rrugët në pjesët perëndimore të Perandorisë Mongole.<ref>''The Secret History of the Mongols''.</ref> Kubilaj Hani, themeluesi i Dinastisë Yuan, ndërtoi stafeta të veçanta për zyrtarët e lartë, si dhe stafeta të zakonshme, me strehimore. Gjatë sundimit të Kubilajit, sistemi i komunikimit Yuan përbëhej nga rreth 1.400 stacione postare, të cilat përdorën 50.000 kuaj, 8.400 qe, 6.700 mushka, 4.000 karroca dhe 6.000 varka.<ref>Hansen 2012, f. 204.</ref> Në Mançuri dhe Siberinë jugore, mongolët përdorën ende stafeta me sajë të tërhequr nga qentë për Jamin. Në Ilhanat, Gazani rivendosi sistemin e stafetave në rënie në Lindjen e Mesme në një shkallë të kufizuar. Ai ndërtoi strehimore dhe dekretoi që vetëm të dërguarit perandorakë mund të merrnin një pagesë. Xhoçidët e Hoardës së Artë e financuan sistemin e tyre të stafetave përmes një takse të veçantë Jam.<ref>Favereau, Marie (20 prill 2021). ''The Horde: How the Mongols Changed the World''. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-24421-4. f. 180.</ref> == Rruga e Mëndafshit == [[Skeda:Toda Mongke and His Mongol Horde.jpg|thumb|upright=.8|Tuda Mengu i Hoardës së Artë]] Bashkimi mongol i vitit 1206 dhe paqja e mëvonshme në rajon lejuan formimin e rrugëve tregtare nëpër Perandorinë Mongole.<ref>Hansen 2012, f. 197.</ref> Mongolët kishin një histori mbështetjeje për tregtarët dhe tregtinë. Xhingis Hani i inkurajoi tregtarët e huaj që në fillim të karrierës së tij, edhe para se t'i bashkonte mongolët. Tregtarët siguronin informacion mbi kulturat fqinje, shërbenin si diplomatë dhe tregtarë zyrtarë për mongolët, dhe ishin thelbësorë për shumë mallra, meqë mongolët prodhonin pak nga vetja. Qeveria dhe elitat mongole siguronin kapital për tregtarët dhe i dërgonin larg, në një marrëveshje ''ortoq'' (partner tregtar). Në kohën mongole, tiparet kontraktuale të një partneriteti mongol-''ortoq'' i ngjasonin ngushtë atyre të marrëveshjeve ''kirad'' dhe ''komenda'', megjithatë, investitorët mongolë nuk kufizoheshin në përdorimin e metaleve të çmuara të pandryshuara dhe mallrave të tregtueshme për investime partneriteti, dhe financonin kryesisht huadhënien dhe aktivitetet tregtare.<ref>{{cite journal |last=Enkhbold |first=Enerelt |date=2019 |title=The role of the ''ortoq'' in the Mongol Empire in forming business partnerships |journal=Central Asian Survey |volume=38 |issue=4 |pages=531–547 |doi=10.1080/02634937.2019.1652799 |s2cid=203044817 |language=en}}</ref> Për më tepër, elitat mongole formuan partneritete tregtare me tregtarë nga qytetet italiane, përfshirë familjen Polo.<ref>Enkhbold, po aty, f. 7.</ref> Ndërsa perandoria u zgjerua, çdo tregtar apo ambasador me dokumentacion dhe autorizim të duhur merrte mbrojtje dhe strehim ndërsa udhëtonte nëpër zotërimet mongole. Rrugë të mirëudhëtuara dhe relativisht të mirëmbajtura lidhnin tokat nga baseni i Mesdheut deri në Kinë, duke rritur ndjeshëm tregtinë tokësore dhe duke rezultuar në disa histori dramatike të atyre që udhëtuan nëpër atë që do të njihej si Rruga e Mëndafshit. Eksploruesi perëndimor Marko Polo udhëtoi drejt lindjes përgjatë Rrugës së Mëndafshit, dhe murgu ujgur Rabban Bar Sauma bëri një udhëtim po aq epik përgjatë rrugës, duke u nisur nga shtëpia e tij në Khanbalik (Pekin) deri në Evropë. Misionarë evropianë, si Uilliam i Rubrukut, gjithashtu udhëtuan drejt oborrit mongol për të kthyer besimtarë në kauzën e tyre, apo shkuan si të dërguar papnorë për të korresponduar me sunduesit mongolë në një përpjekje për të siguruar një Aleancë Frankomongole. Ishte, megjithatë, e rrallë që dikush të udhëtonte gjithë gjatësinë e Rrugës së Mëndafshit. Në vend të kësaj, tregtarët i lëviznin produktet si një zinxhir kovash, mallra që tregtoheshin nga një ndërmjetës te tjetri, duke lëvizur nga Kina deri në Perëndim; mallrat që lëviznin në distanca kaq të gjata arrinin çmime ekstravagante.<ref>Hansen 2012, f. 8.</ref> [[Skeda:Gold coin of Genghis Khan, struck at the Ghazna (Ghazni) mint.jpg|thumb|''Dinar'' ari i Xhingis Hanit, prerë në monetarinë e Gaznës (Ghazni), datuar 1221/1222]] Pas Xhingisit, biznesi i partnerëve tregtarë vazhdoi të lulëzonte nën pasardhësit e tij, Ögedei dhe Güjuk. Tregtarët sillnin veshje, ushqim, informacion dhe furnizime të tjera në pallatet perandorake, dhe në këmbim hanët e mëdhenj u jepnin tregtarëve përjashtime taksash dhe i lejonin të përdornin stacionet zyrtare të stafetave të Perandorisë Mongole. Tregtarët gjithashtu shërbenin si mbledhës taksash në Kinë, Rusi dhe Iran. Nëse tregtarët sulmoheshin nga bandit, humbjet kompensoheshin nga banorët lokalë, të cilët detyroheshin të gjenin mallrat e vjedhura.{{sfn|Allsen. Mongolian Princes (1989)|pp=83–126}}<ref>{{cite journal |last=Enkhbold |first=Enerelt |date=2019 |title=The role of the ''ortoq'' in the Mongol Empire in forming business partnerships |journal=Central Asian Survey |volume=38 |issue=4 |pages=544 |doi=10.1080/02634937.2019.1652799 |s2cid=203044817 |ref=none |language=en}}</ref> Politikat ndryshuan nën Han-in e Madh Möngke. Për shkak të pastrimit të parave dhe mbitaksimit, ai u përpoq t'i kufizonte abuzimet dhe dërgoi hetues perandorakë për të mbikëqyrur bizneset ''ortoq''. Ai dekretoi që të gjithë tregtarët duhej të paguanin taksa komerciale dhe pronësore, dhe shlyeu të gjitha kambialet e tërhequra nga elita e lartë mongole nga tregtarët. Kjo politikë vazhdoi nën Dinastinë Yuan.{{sfn|Allsen. Mongolian Princes (1989)|pp=83–126}} Rënia e Perandorisë Mongole në shekullin XIV çoi në kolapsin e unitetit politik, kulturor dhe ekonomik përgjatë Rrugës së Mëndafshit. Fiset turke morën skajin perëndimor të rrugës nga Perandoria Bizantine, duke mbjellë farat e një kulture turke që më vonë do të kristalizohej në Perandorinë Osmane nën besimin sunit. Në lindje, kinezët han e përmbysën Dinastinë Yuan në 1368, duke nisur Dinastinë e tyre Ming dhe duke ndjekur një politikë izolimi ekonomik.<ref name="footsteps">{{cite book |last=Liu |first=Guoli |title=Chinese Foreign Policy in Transition |page=364 |language=en}}</ref> == Trashëgimia == [[Skeda:Mongols-map.png|thumb|Hartë që tregon kufirin e Perandorisë Mongole të shekullit XIII krahasuar me mongolët e sotëm në Mongoli, Rusi dhe Kinë|alt=Hartë e Azisë]] Perandoria Mongole, në kulmin e saj si perandoria më e madhe kontinuale në histori, pati një ndikim të qëndrueshëm duke bashkuar rajone të mëdha. Disa prej tyre, si Rusia lindore dhe perëndimore, dhe pjesë perëndimore të Kinës, mbeten të bashkuara edhe sot.<ref>{{cite journal |last=May |first=Timothy |date=February 2008 |title=The Mongol Empire in World History |url=http://worldhistoryconnected.press.illinois.edu/5.2/may.html |url-status=live |journal=World History Connected |volume=5 |issue=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140210122729/http://worldhistoryconnected.press.illinois.edu/5.2/may.html |archive-date=2014-02-10 |access-date=2014-02-15 |language=en}}</ref> Mongolët mund të jenë asimiluar në popullsitë lokale pas rënies së perandorisë, dhe disa pasardhës të tyre miratuan fetë lokale. Për shembull, khanati lindor miratoi budizmin, ndërsa tri khanatet perëndimore miratuan islamin, kryesisht nën ndikim sufist.{{sfn|Foltz|1999|pp=105–106}} Arritjet jo-ushtarake të Perandorisë Mongole përfshijnë futjen e një sistemi shkrimi, një alfabet mongol të bazuar në karakteret e ujgurishtes së vjetër, i cili përdoret ende në Mongoli.<ref>{{cite book |last=Hahn |first=Reinhard F. |title=Spoken Uyghur |date=1991 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-2959-8651-7 |location=London and Seattle |language=en}}</ref> [[Skeda:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|thumb|upright=.8|Tokhtamysh dhe ushtritë e Hoardës së Artë nisin rrethimin e Moskës në 1382.]] Moska u ngrit në rëndësi ndërsa ishte ende nën sundimin e "zgjedhës tatarë-mongole", disa kohë pasi sunduesve rusë u ishte dhënë statusi i mbledhësve të taksave për mongolët. Fakti që rusët mblidhnin tribut dhe taksa për mongolët do të thoshte se vetë mongolët rrallë vizitonin tokat që zotëronin. Rusët përfundimisht fituan fuqi ushtarake, dhe sunduesi i tyre, Ivan III, i përmbysi plotësisht mongolët dhe formoi Carinë Ruse. Pas Qëndresës së Madhe në lumin Ugra, e cila vërtetoi se mongolët ishin të cenueshëm, Dukati i Madh i Moskës fitoi pavarësinë. Njohuritë e Evropës mbi botën e njohur u zgjeruan jashtëzakonisht nga informacioni që u sollën nga ambasadorët dhe tregtarët. Kur Kristofor Kolombi lundroi në 1492, misioni i tij ishte të arrinte Katain, tokën e Han-it të Madh në Kinë.<ref>{{cite web |url=https://ems.kcl.ac.uk/content/etext/e024.html |title=Early Modern Spain: Monarchs letter |website=ems.kcl.ac.uk |language=en}}</ref> Disa studime tregojnë se Vdekja e Zezë, e cila shkatërroi Evropën në vitet 1340, mund të ketë udhëtuar nga Kina përgjatë rrugëve tregtare të Perandorisë Mongole. Në 1347, zotëruesi genovez i Kafës, një emporium i madh tregtar në Gadishullin e Krimesë, u rrethua nga një ushtri luftëtarësh mongolë nën komandën e Xhanibegut. Pas një rrethimi të zgjatur gjatë të cilit ushtria mongole po dobësohej nga sëmundja, ata vendosën t'i përdornin kufomat e infektuara si armë biologjike. Kufomat u hodhën me katapultë përtej mureve të qytetit, duke infektuar banorët.<ref>{{cite book |last=Soucek |first=Svat |title=A History of Inner Asia |date=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-5216-5704-0 |page=116 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=Wheelis |first=Mark |date=September 2002 |title=Biological Warfare at the 1346 Siege of Caffa |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=8 |issue=9 |pages=971–975 |doi=10.3201/eid0809.010536 |issn=1080-6040 |pmc=2732530 |pmid=12194776 |doi-access=free |language=en}}</ref> Tregtarët genovezë ikën, duke e transferuar murtajën përmes anijeve të tyre në jug të Evropës, prej nga u përhap shpejt. Numri total i vdekjeve në mbarë botën nga pandemia vlerësohet në 75–200 milionë, me deri në 50 milionë vdekje vetëm në Evropë.<ref name="Benedictow"/> === Shkatërrimi === Sipas disa interpretimeve, pushtimet e Xhingis Hanit shkaktuan shkatërrim të gjerë pa presedent në disa rajone gjeografike, duke çuar në ndryshime në demografinë e Azisë. Xhingisi dhe hordhitë e tij vranë afërsisht 11% të popullsisë botërore, me humbjen e konsiderueshme të jetës njerëzore që rezultoi madje edhe në përmirësime të shëndetit të mjedisit.<ref>{{cite web |date=2023-11-16 |title=Genghis Khan Killed Enough People To Cool The Planet |url=https://www.iflscience.com/genghis-khan-killed-enough-people-to-cool-the-planet-71583 |access-date=2025-05-19 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Një studim i vitit 2003 tregoi se 8% e burrave në Mongoli dhe 1 në 200 në të gjithë botën janë pasardhës të drejtpërdrejtë të Xhingisit.<ref>{{cite web |date=2022-09-16 |title=Fact Check: Are One In 200 People Descended From Genghis Khan? |url=https://www.iflscience.com/fact-check-are-one-in-200-people-descended-from-genghis-khan-65357 |access-date=2025-05-19 |website=IFLScience |language=en}}</ref> [[Skeda:Meczennicy Sandomierscy.jpg|thumb|upright=.8|Martirë dominikanë të vrarë nga mongolët gjatë pushtimit mongol të Polonisë në 1260]] Studiuesi perëndimor R. J. Rummel vlerësoi se 30 milionë njerëz u vranë nga Perandoria Mongole. Studiues të tjerë vlerësojnë deri në 80 milionë. Popullsia e Kinës ra përgjysmë gjatë pesëdhjetë vjetëve të sundimit mongol. Para pushtimit mongol, territoret e dinastive kineze kishin rreth 120 milionë banorë; pas përfundimit të pushtimit në 1279, regjistrimi i vitit 1300 raportoi se popullsia totale e Kinës ishte rreth 60 milionë. Ndërsa është e mundur t'i atribuohet ky rënie e madhe e popullsisë kineze thjesht egërsisë mongole, studiuesit kanë mendime të përziera. Frederick Mote argumenton se rënia e gjerë reflekton një dështim administrativ për të mbajtur regjistrime, në vend të një rënie faktike, ndërsa të tjerë, si Timothy Brook, argumentojnë se mongolët e zvogëluan pjesën më të madhe të popullsisë së Kinës jugore, dhe në mënyrë të diskutueshme popullsinë han kineze, në një status të padukshëm përmes anulimit të së drejtës për pasaporta dhe mohimit të së drejtës për pronësi të drejtpërdrejtë të tokës. Kjo do të thoshte se kinezët duhej të varen nga dhe të kujdeseshin kryesisht nga mongolët dhe tatarët, gjë që përfshinte edhe rekrutimin në ushtrinë mongole. Historianë si William McNeill dhe David O. Morgan argumentojnë se murtaja bubonike ishte faktori kryesor pas rënies demografike të Kinës.<ref>{{cite journal |url=http://www.jstor.org/stable/26348412 |title=Plague and Lethal Epidemics in the Pre-Industrial World |last1=Alfani |first1=Guido |last2=Murphy |first2=Tommy E. |year=2017 |journal=The Journal of Economic History |volume=77 |issue=1 |pages=314–343 |doi=10.1017/S0022050717000092 |jstor=26348412 |language=en}}</ref> Bota islame iu nënshtrua ndryshimeve masive si rezultat i pushtimeve mongole. Popullsia e rrafshnaltës iraniane vuajti nga sëmundje dhe zi buke të përhapura, duke rezultuar në vdekjen e deri në tre të katërtat e popullsisë së saj, ndoshta 10 deri 15 milionë njerëz. Historiani Steven Ward vlerëson se popullsia e Iranit nuk arriti sërish nivelet para-mongole deri në mesin e shekullit XX.<ref name="Steve Ward">{{cite book |last=Ward |first=Steven R. |url=https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC&pg=PA39 |title=Immortal: A Military History of Iran and Its Armed Forces |date=2009 |publisher=Georgetown University Press |isbn=978-1-5890-1258-5 |page=39 |access-date=2015-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015234934/https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC&pg=PA39 |archive-date=2015-10-15 |url-status=live |via=Google Books |language=en}}</ref> David Nicole thotë në ''The Mongol Warlords'', "terrori dhe shfarosja masive e kujtdo që i kundërshtonte ishte një taktikë mongole mirë e testuar".<ref name="Mongol Conquests">{{cite web |title=Mongol Conquests |url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Mongol |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20041028051334/http://www.usna.edu/Users/history/kolp/HH345/PRE1492.HTM#Mongol |archive-date=2004-10-28 |access-date=2014-02-15 |publisher=Users.erols.com |language=en}}</ref> Rreth gjysma e popullsisë ruse mund të ketë vdekur gjatë pushtimit.<ref name="parallelsixty.com">{{cite web |title=History of Russia, Early Slavs history, Kievan Rus, Mongol invasion |url=http://www.parallelsixty.com/history-russia.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121024544/http://www.parallelsixty.com/history-russia.shtml |archive-date=2010-01-21 |access-date=2014-02-15 |publisher=Parallelsixty.com |language=en}}</ref> Megjithatë, Colin McEvedy vlerëson se popullsia e Rusisë evropiane ra nga 7,5 milionë para pushtimit në 7 milionë pas tij.<ref name="Mongol Conquests"/> Historianët vlerësojnë se deri në gjysma e popullsisë prej dy milionësh të Hungarisë ishin viktima të pushtimit mongol.<ref>{{cite encyclopedia |title=The Mongol invasion: the last Arpad kings |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/eb/article-34789/Hungary |access-date=2014-02-15 |date=2013-11-20 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512114337/https://www.britannica.com/eb/article-34789/Hungary |archive-date=2008-05-12 |language=en}}</ref> Rogerius, një dëshmitar okular, tha se "mongolët vranë të gjithë pa dallim gjinie apo moshe" dhe se "mongolët veçanërisht 'gjenin kënaqësi' në poshtërimin e grave".<ref>Andrea Peto, në {{cite book |last1=Bessel |first1=Richard |last2=Schumann |first2=Dirk |title=Life After Death: Approaches to a Cultural and Social History of Europe During the 1940s and 1950s |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-5210-0922-5 |page=143 |access-date=2015-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017141939/https://books.google.com/books?id=NilW70Yol74C&pg=PA143 |archive-date=2015-10-17 |url-status=live |via=Google Books |language=en}}</ref> == Shih edhe == * {{ill|Skema e Perandorisë Mongole|en|Outline of the Mongol Empire}} * {{ill|Dinastia mongole|en|Mongol dynasty (disambiguation)}} * {{ill|Khanati mongol|en|Mongol khanate (disambiguation)}} * {{ill|Lista e fiseve dhe klaneve mongole mesjetare|en|List of medieval Mongol tribes and clans}} * {{ill|Lista e shteteve mongole|en|List of Mongol states}} == Referime == {{Reflist}} == Burimet == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=Mongol Imperialism: The Policies of the Grand Qan Möngke in China, Russia, and the Islamic Lands, 1251–1259 |date=1987 |publisher=[[University of California Press]] |isbn=978-0-5200-5527-8 |language=en |ref={{SfnRef|Allsen. Mongol Imperialism (1987)}}}} * {{cite journal |last=Allsen |first=Thomas T. |date=1989 |title=Mongolian Princes and Their Merchant Partners, 1200-1260 |journal=Asia Major |series=3rd |volume=2 |issue=2 |pages=83–126 |language=en |ref={{SfnRef|Allsen. Mongolian Princes (1989)}}}} * {{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=Culture and Conquest in Mongol Eurasia |date=2001 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=0-5218-0335-7 |location=Cambridge, United Kingdom |language=en |ref={{SfnRef|Allsen. Culture and Conquest (2001)}}}} * {{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=The Cambridge History of China |chapter=The rise of the Mongolian empire and Mongolian rule in north China |date=1994 |pages=321–413 |doi=10.1017/CHOL9780521243315.006 |isbn=978-1-139-05474-4 |language=en |ref={{sfnref|Allsen|1994}}}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |date=2004 |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |publisher=Facts on File |location=New York |isbn=978-0-8160-4671-3 |language=en}} * {{cite book |last=Biran |first=Michal |title=Chinggis Khan |year=2012 |series=Makers of the Muslim World |publisher=[[Oneworld Publications]] |location=London |isbn=978-1-7807-4204-5 |language=en}} * {{cite book |last=Barthold |first=Vasilii Vladimirovich |title=Turkestan Down to the Mongol Invasion |date=1928 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |location=London |page=488 |translator-last=Barthold |translator-first=Vasilii Vladimirovich |translator-last2=Gibb |translator-first2=H. A. R. |language=ru |ref={{sfnref|Barthold|1928}}}} * {{cite book |date=2023 |title=The Cambridge History of the Mongol Empire |editor-last1=Biran |editor-first1=Michal |editor-last2=Kim |editor-first2=Hodong |isbn=978-1-3163-3742-4 |location=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |language=en}} * {{cite book |last=Dunnell |first=Ruth W. |chapter=The Rise of Chinggis Khan and the United Empire |title=The Cambridge History of the Mongol Empire |editor-last1=Biran |editor-first1=Michal |editor-last2=Kim |editor-first2=Hodong |date=2023 |pages=19–106 |location=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1-3163-3742-4 |ref={{sfnref|Dunnell|2023}} |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |chapter=The Military Machine |title=The Cambridge History of the Mongol Empire |editor-last1=Biran |editor-first1=Michal |editor-last2=Kim |editor-first2=Hodong |date=2023 |pages=460–487 |location=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1-3163-3742-4 |ref={{sfnref|May|2023}} |language=en}} * {{cite book |last=Broadbridge |first=Anne F. |date=2018 |title=Women and the Making of the Mongol Empire |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |series=Cambridge Studies in Islamic Civilization |isbn=978-1-1086-3662-9 |language=en}} * {{cite book |last=Favereau |first=Marie |date=2021 |title=The Horde: How the Mongols Changed the World |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=[[Harvard University Press]] |isbn=978-0-6742-7865-3 |language=en}} * {{cite book |last=Foltz |first=Richard C. |title=Religions of the Silk Road: Overland Trade and Cultural Exchange from Antiquity to the Fifteenth Century |date=1999 |publisher=[[St. Martin's Press]] |isbn=978-0-3122-3338-9 |location=New York, NY |language=en}} * {{cite book |title=[[The Cambridge History of China]] |date=1994 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5212-4331-5 |editor-last=Franke |editor-first=Herbert |volume=6. Alien Regimes and Border States, 907–1368 |location=Cambridge, England; New York, NY |editor-last2=Twitchett |editor-first2=Denis |language=en}} * {{cite book |title=Warfare in Inner Asian History (500–1800) |editor-last=Di Cosmo |editor-first=Nicola |date=2002 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |location=[[Leiden]] |series=Handbook of Oriental Studies |isbn=978-9-0041-1949-9 |language=en}} * {{cite book |last=Golden |first=Peter |chapter=War and Warfare in the Pre-Cinggisid Western Steppes of Eurasia |title=Warfare in Inner Asian History (500–1800) |editor-last=Di Cosmo |editor-first=Nicola |date=2002 |pages=105–172 |location=[[Leiden]] |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |series=Handbook of Oriental Studies |isbn=978-9-0041-1949-9 |ref={{sfnref|Golden|2002}} |language=en}} * {{cite book |last=Grousset |first=Rene |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |date=1970 |publisher=[[Rutgers University Press]] |isbn=978-0-8135-0627-2 |location=New Brunswick, NJ |translator-last=Walford |translator-first=Naomi |language=fr}} * {{cite book |last=Halperin |first=Charles J. |title=Russia and the Golden Horde: The Mongol Impact on Medieval Russian History |date=1985 |publisher=[[Indiana University Press]] |isbn=978-0-2532-0445-5 |location=Bloomington, IN |language=en}} * {{cite book |last=Hansen |first=Valerie |title=The Silk Road: A New History |publisher=Oxford University Press |date=2012 |language=en}} * {{cite book |last=Hull |first=Mary |title=The Mongol Empire (World History Series) |date=1998 |publisher=Lucent Books |isbn=978-1-5600-6312-4 |language=en}} * {{cite book |last=Jackson |first=Peter |title=The Mongols and the West: 1221–1410 |date=2014 |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon |isbn=978-0-5823-6896-5 |language=en}} * {{cite book |last=Jackson |first=Peter |date=2017 |title=The Mongols and the Islamic World: From Conquest to Conversion |publisher=[[Yale University Press]] |location=New Haven |isbn=978-0-3001-2533-7 |language=en}} * {{cite book |last=Lane |first=George |title=Daily life in the Mongol empire |date=2006 |publisher=[[Greenwood Press]] |isbn=978-0-3133-3226-5 |location=Westport, Connecticut |language=en}} * {{cite book |last=Man |first=John |title=Genghis Khan: Life, Death and Resurrection |date=2004 |publisher=Thomas Dunne Books |isbn=978-0-3123-6624-7 |location=New York, NY |language=en |ref={{SfnRef|Man. Genghis Khan (2004)}}}} * {{cite book |last=Man |first=John |title=Kublai Khan: From Xanadu to Superpower |date=2007 |publisher=[[Bantam Books]] |isbn=978-0-5538-1718-8 |language=en |ref={{SfnRef|Man. Kublai Khan (2007)}}}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |date=2007 |title=The Mongol Art of War: Chinggis Khan and the Mongol Military System |location=Yardley |publisher=Westholme |isbn=978-1-5941-6046-2 |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |title=The Mongol Conquests in World History |year=2012 |publisher=[[Reaktion Books]] |location=London |isbn=978-1-8618-9971-2 |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |date=2016 |chapter=Mongol Conquest Strategy in the Middle East |title=The Mongols' Middle East: Continuity and Transformation in Ilkhanid Iran |editor-last1=De Nicola |editor-first1=Bruno |editor-last2=Melville |editor-first2=Charles |location=Leiden |publisher=[[Brill Publishing|Brill]] |isbn=978-9-0043-1472-6 |pages=13–37 |language=en}} * {{cite book |title=The Mongol Empire: A Historical Encyclopedia |date=2017 |editor-last=May |editor-first=Timothy |publisher=[[ABC-CLIO]] |location=Santa Barbara |isbn=978-1-6106-9339-4 |ref=none |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |chapter=Quriltai of 1206 |title=The Mongol Empire: A Historical Encyclopedia |editor-last=May |editor-first=Timothy |date=2017 |at=Volume II, pp. 39–41 |location=Santa Barbara |publisher=[[ABC-CLIO]] |isbn=978-1-6106-9339-4 |ref={{sfnref|May|2017}} |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |date=2018 |title=The Mongol Empire |publisher=[[Edinburgh University Press]] |isbn=978-0-7486-4237-3 |language=en}} * {{cite book |date=2022 |title=The Mongol World |editor-last1=May |editor-last2=Hope |editor-first1=Timothy |editor-first2=Michael |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon |isbn=978-1-3151-6517-2 |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |chapter=The Rise of Chinggis Khan |title=The Mongol World |editor-last1=May |editor-first1=Timothy |editor-last2=Hope |editor-first2=Michael |date=2022 |pages=51–67 |location=Abingdon |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-3151-6517-2 |ref={{sfnref|May|2022}} |language=en}} * {{cite book |last=Morgan |first=David |date=1986 |title=The Mongols |series=The Peoples of Europe |publisher=[[Blackwell Publishing]] |location=Oxford |isbn=978-0-6311-7563-6 |language=en}} * {{cite book |last=Pelliot |first=Paul |date=1959 |title=Notes on Marco Polo |volume=I |publisher=[[Imprimerie nationale]] |location=Paris |language=fr}} * {{cite book |last=Prawdin |first=Michael |title=Mongol Empire |date=1961 |publisher=Collier-Macmillan Canada |isbn=978-1-4128-0519-3 |location=New Brunswick, NJ |orig-date=1940 |language=en}} * {{cite book |last=Ratchnevsky |first=Paul |year=1991 |translator=Thomas Haining |title=Genghis Khan: His Life and Legacy |publisher=[[Blackwell Publishing]] |location=Oxford |isbn=978-0-6311-6785-3 |language=en}} * {{cite book |last=Rossabi |first=Morris |title=China Among Equals: The Middle Kingdom and Its Neighbors, 10th–14th Centuries |date=1983 |publisher=[[University of California Press]] |isbn=978-0-5200-4383-1 |location=Berkeley, CA |language=en}} * {{cite book |last=Saunders |first=John Joseph |title=The history of the Mongol conquests |date=2001 |publisher=[[University of Pennsylvania Press]] |isbn=978-0-8122-1766-7 |location=Philadelphia |language=en}} * {{cite book |last=Rybatzki |first=Volker |title=The Early Mongols: Language, Culture and History |date=2009 |publisher=[[Indiana University]] |isbn=978-0-9330-7057-8 |language=en}} * {{cite book |last=Vernadsky |first=George |title=The Mongols and Russia |date=1953 |publisher=[[Yale University Press]] |location=New Haven |language=en}} * {{cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=Genghis Khan and the Making of the Modern World |date=2004 |publisher=Crown and Three Rivers Press |isbn=978-0-6098-0964-8 |location=New York, NY |language=en}} {{Refend}} [[Kategoria:Perandoria Mongole| ]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara në 1206]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra në shekullin XIV]] 8uwiaeqajud4ib7wmd8eqagwytxd4a9 3026293 3026290 2026-08-17T12:58:03Z Arianit 106 permiresime teknike 3026293 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Perandoria Mongole | life_span = 1206–1368 | native_name = ᠶᠡᠬᠡ<br/>ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ<br/>ᠤᠯᠤᠰ<br/>''Yeke Mongɣol Ulus'' (mongolishte e mesme) | common_name = Perandoria Mongole | status = Perandori nomade | capital = {{Ubl|Avarga (1206–1235)|{{ill|Karakorum|en|Karakorum}} (1235–1271)}} | common_languages = {{Hlist|Mongolishte e mesme|Gjuhët turkike|[[Gjuha kineze|kinezishtja]]|[[Gjuha perse|persishtja]]|të tjera}} | demonym = mongol | government_type = {{Ubl|Monarki elektive|Më vonë edhe trashëgimtare}} | title_leader = {{ill|Khagan|en|Khagan}} | year_leader1 = 1206–1227 | leader1 = [[Xhingis Han]] (i pari) | year_leader2 = 1229–1241 | leader2 = [[Ögedei Han]] | year_leader3 = 1246–1248 | leader3 = Güyük Han | year_leader4 = 1251–1259 | leader4 = Möngke Han | year_leader5 = 1260–1294 | leader5 = [[Kubilaj Han]] (nominalisht) | stat_year1 = 1206 | stat_area1 = 4000000 | stat_year2 = 1227 | stat_area2 = 13500000 | stat_year3 = 1294 | stat_area3 = 23500000 | currency = Të ndryshme, përfshirë monedha si dirhemi dhe letra-monedha të bazuara në argjend, mëndafsh, apo më vonë sasi të vogla monedhash kineze dhe letër-monedhën ''jiaochao'' të [[Dinastia Yuan|Dinastisë Yuan]] | s1 = Horda e Artë | s2 = Khanati Çagataj | s3 = Ilhanati | s4 = Dinastia Yuan }} '''Perandoria Mongole''' ({{lang|xng|ᠶᠡᠬᠡ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ}}, transliteruar: Yeke Mongɣol Ulus) ishte perandoria më e madhe kontinuale në [[historia|histori]]. Me origjinë në territorin e sotëm të [[Mongolia|Mongolisë]] në [[Azia Lindore]], perandoria mesjetare, në kulmin e saj, shtrihej nga [[Deti i Japonisë]] deri në [[Evropa Lindore|Evropën Lindore]], duke u zgjeruar në veri drejt [[Siberia|Siberisë]] dhe në lindje e jug drejt [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentit Indian]], duke ndërmarrë pushtime në [[Azia Juglindore|Azinë Juglindore]] dhe duke pushtuar Rrafshnaltën Iraniane; si dhe duke arritur në perëndim deri në [[Levanti|Levant]] dhe [[Karpatet|Malet Karpate]]. Perandoria lindi nga bashkimi i disa fiseve nomade në zemrën mongole nën udhëheqjen e Temuxhinit, të njohur me titullin [[Xhingis Han]] ({{circa|1162}}–1227), të cilin një këshill e shpalli sundimtar të gjithë [[Mongolët]] në 1206. Perandoria u rrit me shpejtësi nën sundimin e tij dhe të pasardhësve të tij, të cilët dërguan ushtri pushtuese në çdo drejtim. Perandoria e gjerë ndërkontinentale lidhi Lindjen me [[Bota perëndimore|Perëndimin]], si dhe [[Oqeani Paqësor|Paqësorin]] me [[Deti Mesdhe|Mesdheun]], nën një ''Pax Mongolica'' të imponuar, duke lejuar shkëmbimin e tregtisë, teknologjive, mallrave dhe ideologjive nëpër [[Evroazia|Euroazi]]. Perandoria filloi të ndahej për shkak të luftërave trashëgimore, pasi nipërit e Xhingis Hanit debatonin nëse linja mbretërore duhej të vazhdonte nga djali dhe trashëgimtari i tij i parë, [[Ögedei Han]], apo nga një prej djemve të tjerë, si [[Tolui]], [[Çagataj Han|Çagataj]] apo Xhoçi. Toluidët mbizotëruan pas një spastrimi të përgjakshëm të fraksioneve ögedeide dhe çagatajde, por mosmarrëveshjet vazhduan mes pasardhësve të Toluit. Konflikti nëse perandoria do të përqafonte një mënyrë jetese të ngulitur e kozmopolite, apo do të vazhdonte mënyrën e saj nomade, të bazuar në stepë, ishte një faktor kryesor në përçarjen e saj. Pasi Möngke Hanu vdiq në 1259, këshillat rivalë të {{ill|kurultai|en|Kurultai}}t zgjodhën njëkohësisht pasardhës të ndryshëm, vëllezërit [[Ariq Böke]] dhe [[Kubilaj Han]], të cilët u luftuan në Lufta Civile Toluide (1260–1264) dhe u përballën me sfida nga pasardhësit e djemve të tjerë të Xhingisit.<ref>{{cite web |date=1998 |title=The Islamic World to 1600: The Golden Horde |url=https://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/goldenHorde.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113102742/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/goldenHorde.html |archive-date=2010-11-13 |access-date=2010-12-03 |publisher=[[University of Calgary]] |language=en}}</ref> Kubilaji arriti të merrte pushtetin, por lufta vazhdoi pasi ai kërkoi pa sukses të rimerrte kontrollin mbi familjet çagatajde dhe ögedeide. Deri në vdekjen e Kubilajit në 1294, perandoria ishte fragmentuar në katër khanate, secili me objektivat e veta: khanati i {{ill|Hoardës së Artë|en|Golden Horde}} në veriperëndim, Khanati Çagataj në Azinë Qendrore, Ilhanati në Iran, dhe [[Dinastia Yuan]] në Kinë, me qendër në [[Pekini|Pekinin]] e sotëm.{{sfn|Allsen|1994|p=413}} Në 1304, gjatë sundimit të Temürit, tri khanatet perëndimore pranuan suzerenitetin e Dinastisë Yuan.{{sfn|Jackson|2014|p=127}}{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|pp=xiii, 235}} Ilhanati ishte i pari që ra, duke u shpërbërë mes 1335 dhe 1353. Më pas, Dinastia Yuan humbi kontrollin mbi Rrafshnaltën Tibetiane dhe Kinën e mirëfilltë përkatësisht në 1354 dhe 1368, dhe u shpërbë pasi kryeqyteti i saj, Daduja, u mor nga forcat e [[Dinastia Ming|Dinastisë Ming]]. Sunduesit xhingisidë të Yuanit u tërhoqën atëherë në veri dhe vazhduan të sundonin Rrafshnaltën Mongole. Që atëherë regjimi njihet si Dinastia Yuan e Veriut, duke mbijetuar si shtet i mbetur deri në pushtimin nga [[Dinastia Qing]] në vitet 1630. Horda e Artë u thye në khanate rivale nga fundi i shekullit XV, dhe sundimi i saj mbi Evropën Lindore konsiderohet tradicionalisht të ketë përfunduar në 1480, me Qëndresën e Madhe në lumin Ugra nga Dukati i Madh i Moskës, ndërsa Khanati Çagataj zgjati deri në 1687, ose, në rastin e Khanatit të Jarkendit, deri në 1705. == Emri == [[Skeda:Kur Ulug Ulus.jpg|thumb|Emri turk i perandorisë, ''{{color|#990000|kür}} {{color|#009900|uluγ}} {{color|#000099|ulus}}'', në letrën e Güyük Hanit drejtuar Papa Inoçentit IV]] Perandoria Mongole njihet gjithashtu si "Perandoria Mongolike" apo "Perandoria Botërore Mongole" në disa burime anglishtfolëse.<ref>{{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=The Cambridge History of China |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-china/rise-of-the-mongolian-empire-and-mongolian-rule-in-north-china/45194CDE5E52D31FF2DEF5FF3D40160F |chapter=The rise of the Mongolian empire and Mongolian rule in north China |date=1994 |pages=321–413 |doi=10.1017/CHOL9780521243315.006 |isbn=978-1-139-05474-4 |ref=none |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Buell |first=Paul |title=Historical Dictionary of the Mongol World Empire |date=2018 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1-5381-1137-6 |page=214 |orig-date=1994 |language=en}}</ref> Perandoria e quante veten ''Kombi i Mongolëve të Mëdhenj'' apo ''Kombi i Madh Mongol'' (transliteruar: yeke mongɣol ulus) në mongolisht, ose ''Kombi i Tërë i Madh'' (kür uluγ ulus) në turqisht.<ref name="philology">{{cite book |last1=Rachewiltz |first1=Igor de |title=Introduction to Altaic Philology: Turkic, Mongolian, Manchu |last2=Rybatzki |first2=Volker |date=2010 |publisher=Brill |isbn=978-9-0041-8528-9 |location=Leiden-Boston |page=169 |language=en}}</ref> Pas luftës për trashëgimi të viteve 1260–1264 mes Kubilaj Hanit dhe vëllait të tij [[Ariq Böke]], fuqia e Kubilajit u kufizua në pjesën lindore të perandorisë, me qendër në Kinë. Kubilaji lëshoi zyrtarisht një dekret perandorak më 18 dhjetor 1271 për t'i dhënë perandorisë emrin dinastik kinez "Yuani i Madh" (''Dai Yuan'', ose ''Dai Ön Ulus''), duke themeluar [[Dinastia Yuan|Dinastinë Yuan]]. Disa burime japin emrin e plotë mongol si ''Dai Ön Yehe Monggul Ulus''.{{sfn|Rybatzki|2009|p=116}} == Sfondi == [[Skeda:Mongol Empire polities circa 1200.png|thumb|left|upright=1.3|Fiset kryesore të rrafshnaltës mongole dhe entitetet fqinje në mesin e shekullit XII]] Paraardhësit e fisit mongol u përmendën për herë të parë në fund të shekullit X, kur u shpërngulën nga [[Mançuria]] lindore drejt Rrafshnaltës Mongole, ku u vendosën në juglindje të Liqenit Bajkal, pranë malit Burkhan Khaldun.{{sfnm|Atwood|2004|1p=389|Dunnell|2023|2p=21}} Gjatë shekullit XII, mongolët u ngritën në pushtet ndërsa [[Hani (titull)|hanët]] e tyre bënin aleanca dhe udhëhiqnin sulme kundër Dinastisë Jin kineze. Vrasja e hanëve Kutula dhe Ambagai në vitet 1160 i dha fund kësaj konfederate të parë.{{sfnm|Atwood|2004|1pp=389–390|May|2018|2p=12|Dunnell|2023|3p=24}} Mongolët u varfëruan ndjeshëm;{{sfnm|Ratchnevsky|1991|1p=12|Dunnell|2023|2p=24}} fise të tjera, si Najmanët në perëndim të rrafshnaltës dhe Kereitët në qendër, u bënë shumë më të fuqishme, ndërkohë që mongolët konkurronin me fise më të vogla si Merkitët dhe [[Tatarët]], aleatë të Jinit, në lindje e në veri.{{sfnm|Jackson|2014|1pp=35–36|May|2018|2p=10}} Një nip i Kutula Hanit, i quajtur Yesugei, pati disa suksese në luftën kundër tatarëve,{{sfn|May|2018|pp=19–20}} dhe ishte mik i madh i Togrulit, hanit të Kereitëve.{{sfn|Dunnell|2023|p=25}} Me gruan e tij Hö'elün, të cilën e kishte kidnapuar nga burri i saj i mëparshëm merkit, Yesugei pati disa fëmijë, mes tyre një djalë të quajtur Temuxhin (Xhingis Han-i i ardhshëm), i lindur rreth vitit 1162.{{sfnm|Broadbridge|2018|1pp=45–48|May|2018|2pp=21–22}} [[Skeda:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|thumb|right|upright=.7|Portret i [[Xhingis Han]]it, viti 1278]] Yesugei u helmua nga tatarët kur Temuxhini ishte ende i ri, dhe familja e Hö'elünit u braktis nga fisi i saj në stepë.{{sfnm|Biran|2012|1p=34|Dunnell|2023|2p=25}} Ata i mbijetuan armiqësisë së fiseve të tjera dhe rreziqeve të vetë stepës, ndërkohë që Temuxhini vrau gjysmëvëllain e tij më të madh, Behterin, për të siguruar pozitën e tij familjare.{{sfnm|Atwood|2004|1p=98|Biran|2012|2p=34}} Si i rritur, Temuxhini formoi aleanca me aleatin e babait të tij, Togrulin, dhe një shok të vjetër të quajtur Xhamuka, tashmë udhëheqës i fisit të vet; ata bashkëpunuan për të rimarrë gruan e sapomartuar të Temuxhinit, [[Börte|Bërten]], të cilën e kishin kidnapuar sulmuesit merkit si hakmarrje për rrëmbimin e Hö'elünit.{{sfnm|Ratchnevsky|1991|1pp=34–36|May|2022|2pp=55–56}} Bërtja u rimor me sukses, por meqë ishte përdhunuar gjatë robërisë, atësia e djalit të saj Xhoçi ishte e pasigurt.{{sfnm|Atwood|2004|1p=278|May|2022|2p=56|Dunnell|2023|3p=25}} Me Temuxhinin, ajo pati edhe tre djem të tjerë, Çagataj, Ögedei dhe [[Tolui]], dhe pesë vajza, Qojin, Çeçejigen, Alaka, Tümelün dhe Al-Altan.{{sfn|Broadbridge|2018|pp=66–68}} Fitorja mbi merkitët i solli Temuxhinit prestigj dhe një ndjekje të konsiderueshme; megjithëse ai dhe Xhamuka mbetën fillimisht të afërt, ambiciet e tyre individuale shpejt u përplasën dhe u bënë armiqësore.{{sfnm|Biran|2012|1p=35|Dunnell|2023|2p=25}} Në 1187, Xhamuka e mundi vendimtarisht Temuxhinin, i cili gjeti strehim në Kinë.{{sfnm|Ratchnevsky|1991|1pp=49–50|May|2022|2p=57}} I sponsorizuar nga Jini, ai u kthye në stepë në 1196 dhe drejtoi një fushatë të suksesshme me Togrulin kundër tatarëve po atë vit, gjë që rivendosi prestigjin e tij.{{sfnm|Biran|2012|1p=36|May|2022|2pp=57–58}} Temuxhini dhe Togruli e rritën vazhdimisht fuqinë e tyre gjatë pesë viteve të ardhshme, duke kulmuar me një fitore në 1201 mbi një koalicion të udhëhequr nga Xhamuka.{{sfnm|Biran|2012|1p=36|May|2018|2pp=34–35}} Në 1202, Temuxhini shfarosi tatarët; kjo i la mongolët si fuqia mbizotëruese në Mongolinë lindore.{{sfn|May|2018|p=36}} Marrëdhëniet me Togrulin u prishën në 1203, por Temuxhini arriti të shmangte një disfatë të plotë dhe ta mposhtte Togrulin.{{sfnm|May|2022|1pp=60–61|Dunnell|2023|2pp=26–27}} Najmanët u nënshtruan dhe Xhamuka u ekzekutua në dy vitet e ardhshme.{{sfnm|Biran|2012|1pp=38–39|Dunnell|2023|2p=27}} Me këto fitore, Temuxhini u bë sundimtari i padiskutueshëm jo vetëm i Mongolisë, por i një populli të porsabashkuar.{{sfnm|Biran|2012|1p=39|May|2022|2p=64|Dunnell|2023|3p=27}} == Perandoria e Bashkuar Mongole (1206–1260) == === Organizimi i hershëm === [[Skeda:Temüjin proclaimed as Genghis Khan in 1206 Jami' al-tawarikh manuscript.jpg|thumb|Temuxhini duke u shpallur Xhingis Han, siç ilustrohet në një dorëshkrim Jami' al-tawarikh të shekullit XV{{sfn|May|2012|p=36}}|alt=Ilustrim i një burri të kurorëzuar në fron, i rrethuar nga shërbëtorë.]] Në një {{ill|kurultai|en|Kurultai}} (kuvend) në 1206, shamani Teb Tenggeri e shpalli Temuxhinin han të "Kombit të Madh Mongol".{{sfn|Dunnell|2023|p=28}} Këtu Temuxhini mori titullin Xhingis Han, kuptimi i të cilit nuk është i sigurt. Ai më pas nisi një sërë reformash institucionale që përbënin, sipas historianit Timothy May, një "revolucion shoqëror".{{sfnm|May|2018|1p=39|Dunnell|2023|2p=28}} Xhingisi e rikonstruktoi shoqërinë stepore duke rishpërndarë popujt fisnorë në një "kompleks ushtarako-industrial" të bazuar në sistemin dhjetor.{{sfn|May|2018|p=39}} Të favorizuarit e tij – disa prej të cilëve ishin me origjinë të ulët{{sfn|Ratchnevsky|1991|p=92}} – u caktuan të komandonin nëntëdhjetepesë ''minqad'' (njëjës ''minkan''), pra njësi prej një mijë vetash, të cilat ndaheshin më tej në qindra e dhjetëra.{{sfnm|May|2018|1p=77|Dunnell|2023|2pp=28–29}} Krahasuar me njësitë që u dha shokëve të tij besnikë, ato të caktuara për anëtarët e familjes së tij ishin relativisht të pakta. Ai shpalli një kod të ri ligjor për perandorinë, Ikh Zasag ose Jasa; më vonë e zgjeroi për të përfshirë pjesën më të madhe të jetës së përditshme dhe çështjeve politike të nomadëve. Ai ndaloi shitjen e grave, vjedhjen, përleshjet mes mongolëve dhe gjuetinë e kafshëve gjatë sezonit të riprodhimit.<ref name="Secret history. p. 203">''Secret history''. p. 203.</ref> Ai emëroi gjysmëvëllain e tij Shikhikhutugun si gjyqtar suprem (''jarugaçi''), duke e urdhëruar të mbante regjistra të perandorisë. Përveç ligjeve për familjen, ushqimin dhe ushtrinë, Xhingisi dekretoi liri fetare{{sfn|Atwood|2004|p=446}} dhe mbështeti tregtinë e brendshme e ndërkombëtare. Ai përjashtoi të varfrit dhe klerin nga taksat.<ref>Vladimortsov. p. 74.</ref> Ai gjithashtu inkurajoi shkrim-leximin dhe përshtatjen e alfabetit ujgur në atë që do të bëhej alfabeti mongol i perandorisë, duke urdhëruar ujgurin Tata-tonga, i cili më parë kishte shërbyer hanin e najmanëve, t'i mësonte djemtë e tij.{{sfn|Weatherford|2004|p=70}} ==== Depërtimi në Azinë Qendrore ==== [[Skeda:Tribal Confederations of the Mongolian Steppe (c. 12th Century).svg|thumb|250x250px|Konfederatat fisnore të stepës mongole (rreth shekullit XII)]] Xhingisi shpejt hyri në konflikt me Dinastinë Jin të xhurçenëve dhe Xia-në Perëndimore të tangutëve në Kinën veriore. Ai gjithashtu pati të bënte me dy fuqi të tjera, Tibetin dhe Qara Khitai-n.{{sfn|Man. Genghis Khan (2004)|p=116}} Para vdekjes së tij, Xhingis Hani e ndau perandorinë mes djemve dhe familjes së tij të ngushtë, duke e bërë perandorinë pronë të përbashkët të gjithë familjes perandorake, e cila, së bashku me aristokracinë mongole, përbënte klasën sunduese.{{sfn|Morgan|1986|pp=99–101}} Xhingisi organizoi një vizitë të mjeshtrit taoist kinez Qiu Chuji tek ai në Afganistan, dhe u dha nënshtetasve të tij të drejtën e lirisë fetare{{sfn|Atwood|2004|p=446}}, pavarësisht besimeve të tij shamanike. === Vdekja e Xhingis Hanit dhe zgjerimi nën Ögedein (1227–1241) === [[Skeda:CoronationOfOgodei1229.jpg|thumb|upright=.7|Kurorëzimi i [[Ögedei Han|Ögedei Hanit]] në 1229, si pasardhës i Xhingis Hanit. Nga Rashid al-Dini, fillim i shekullit XIV.]] Xhingis Hani vdiq më 18 gusht 1227, kur Perandoria Mongole sundonte nga Oqeani Paqësor deri në [[Liqeni Kaspik|Deti Kaspik]], dyfishi i madhësisë së [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] apo [[Kalifati umajad|Kalifatit Umajad]] në kulmin e tyre, dhe shteti më i madh i vazhdueshëm në histori.{{sfn|Atwood|2004|p=369}} Xhingisi e emëroi djalin e tij të tretë, karizmatikun [[Ögedei Han|Ögedei]], si trashëgimtar. Sipas traditës mongole, Xhingis Hani u varros në një vend të fshehtë. Regjenca u mbajt fillimisht nga vëllai i vogël i Ögedeit, [[Tolui]], derisa Ögedei u zgjodh zyrtarisht në kurultain e vitit 1229.{{sfn|Man. Genghis Khan (2004)|p=288}} Ndër veprimet e para të tij, Ögedei dërgoi trupa për të nënshtruar Bashkirët, bullgarët dhe kombe të tjera në stepat e kontrolluara nga kipçakët.{{sfn|Saunders|2001|p=81}} Në lindje, ushtritë e Ögedeit rivendosën autoritetin mongol në Mançuri, duke shtypur regjimin e Xia-së Lindore dhe tatarët e ujit. Në 1230, han-i i madh drejtoi personalisht ushtrinë e tij në fushatën kundër Dinastisë Jin të Kinës. Gjenerali i Ögedeit, Subutaji, zuni kryeqytetin e perandorit Vanjan Shousu gjatë rrethimit të Kaifengut në 1232.{{sfn|Atwood|2004|p=277}} Dinastia Jin u shemb në 1234 kur mongolët zunë Kaizhou-n, qytetin ku ishte strehuar Vanjan Shousu. Në 1234, tri ushtri të komanduara nga djemtë e Ögedeit, Koçu dhe Koten, dhe gjenerali tangut Çagan, pushtuan Kinën jugore. Me ndihmën e [[Dinastia Song|Dinastisë Song]], mongolët e likuiduan Jinin në 1234.{{sfn|Rossabi|1983|p=221}}{{sfn|Atwood|2004|p=509}} Në perëndim, gjenerali i Ögedeit, Çormakani, shkatërroi Jalal al-Din Mangburni-n, shahun e fundit të Perandorisë Horezmiane. Mbretëritë e vogla të Persisë jugore pranuan vullnetarisht sovranitetin mongol.<ref>May. ''Chormaqan''. p. 29.</ref><ref>{{cite book |last=Amitai-Preiss |first=Reuven |title=Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260–1281 |date=1995 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5214-6226-6 |series=Cambridge Studies in Islamic Civilization |location=Cambridge, England; New York, NY |doi=10.1017/CBO9780511563485 |ol=1096826M |language=en}}</ref> Në Azinë Lindore, pati një sërë fushatash mongole në Koreanë e Goryeo-s, por përpjekja e Ögedeit për të aneksuar Gadishullin Korean pati pak sukses. Gojong i Goryeo-s, mbreti i Goryeo-s, u dorëzua, por më vonë u rrebelua dhe masakroi ''darugaçi''-t (mbikëqyrësit) mongolë; ai atëherë e zhvendosi oborrin perandorak nga Gaeseong-u në Ishulli Ganghwa.{{sfn|Grousset|1970|p=259}} Në 1235, mongolët themeluan Karakorumin si kryeqytet, i cili funksionoi si i tillë deri në 1260. Gjatë asaj periudhe, Ögedei Han-i urdhëroi ndërtimin e një pallati brenda mureve rrethuese. ==== Pushtimet e Rusisë Kievane dhe të Kinës ==== Ndërkohë, në një ofensivë kundër Dinastisë Song, ushtritë mongole zunë Sijang-jangun, Jangcenë dhe Sichuanin, por nuk arritën të siguronin kontrollin mbi territoret e pushtuara. Gjeneralët e Songut arritën ta rimerrnin Sijang-jangun nga mongolët në 1239. Pas vdekjes së papritur të djalit të Ögedeit, Koçu, në territorin kinez, mongolët u tërhoqën nga Kina jugore, megjithëse vëllai i Koçut, princi Koten, e pushtoi Tibetin menjëherë pas tërheqjes së tyre.{{sfn|Morgan|1986|pp=49–73}} [[Skeda:Sacking of Suzdal by Batu Khan.jpg|thumb|left|upright=.8|Plaçkitja e Suzdalit nga Batu Hani në 1238, miniaturë nga një kronikë e shekullit XVI|alt=Pikturë e një skene beteje]] Batu Hani, një tjetër nip i Xhingis Hanit, mundi territoret e bullgarëve, alanëve, kipçakëve, bashkirëve, mordvinëve, çuvashëve dhe kombeve të tjera të stepës jugore ruse. Deri në 1237, mongolët po afroheshin drejt Rjazanit, principata e parë e Rusisë Kievane që do të sulmonin. Pas një rrethimi trëditor me luftime të ashpra, mongolët e zunë qytetin dhe masakruan banorët e tij. Ata më pas shkatërruan ushtrinë e Principatës së Madhe të Vladimirit në Beteja e lumit Sit.<ref name="Timothy May. Chormaqan. p. 32">Timothy May. ''Chormaqan''. p. 32.</ref> Mongolët zunë kryeqytetin e Alanisë, Magasin, në 1238. Deri në 1240, e gjithë Rusia Kievane kishte rënë nën pushtuesit aziatikë, me përjashtim të disa qyteteve veriore. Trupat mongole nën Çormakanin në Persi, duke lidhur pushtimin e tyre të Transkaukazisë me atë të Batusë dhe Subutait, i detyruan të dorëzoheshin edhe fisnikët [[Gjeorgjianët|gjeorgjianë]] dhe [[Armenët|armenë]].<ref name="Timothy May. Chormaqan. p. 32"/> Pavarësisht suksesit ushtarak, mosmarrëveshjet vazhdonin brenda radhëve mongole. Marrëdhëniet e Batusë me [[Güyük|Güjükun]], djalin më të madh të Ögedeit, dhe me [[Büri|Bürin]], nipin e dashur të Çagataj Hanit, mbetën të tensionuara dhe u përkeqësuan gjatë banketit fitimtar të Batusë në Rusinë Kievane jugore. Megjithatë, Güjuku dhe Büri nuk mund të bënin asgjë për të dëmtuar pozitën e Batusë, përderisa xhaxhai i tij, Ögedei, ishte ende gjallë. Ögedei vazhdoi me [[Pushtimet mongole të Indisë|ofensiva në nënkontinentin indian]], duke pushtuar përkohësisht Uçin, Lahorin dhe Multanin e [[Sulltanati i Delhit|Sulltanatit të Delhit]] dhe duke vendosur një mbikëqyrës mongol në [[Kashmir]],<ref>{{cite book |last=Jackson |first=Peter |title=The Delhi Sultanate: A Political and Military History |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=0-5214-0477-0 |page=105 |ol=OL369427M |language=en}}</ref> megjithëse pushtimet në Indi dështuan përfundimisht dhe forcat u detyruan të tërhiqeshin. Në Azinë verilindore, Ögedei pranoi t'i japë fund konfliktit me Goryeo-n duke e bërë atë shtet vasal dhe dërgoi princesha mongole për t'u martuar me princa të Goryeo-s. ==== Depërtimi në Evropën Qendrore ==== Përparimi drejt Evropës vazhdoi me pushtimet mongole të Polonisë dhe Hungarisë. Kur krahu perëndimor i mongolëve plaçkiti qytetet polake, një aleancë evropiane mes [[Polakët|polakëve]], [[Moravia|moravëve]] dhe urdhrave ushtarake të krishtera – ospitalierëve, [[Urdhri Teutonik|kalorësve teutonikë]] dhe templarëve – mblodhi forca të mjaftueshme për ta ndalur, edhe pse shkurtimisht, përparimin mongol [[Beteja e Legnicës|te Legnica]]. Ushtria [[Mbretëria e Hungarisë|hungareze]], aleatët e saj [[Kroatët|kroatë]] dhe kalorësit templarë u mundën nga mongolët në brigjet e lumit Sajo më 11 prill 1241. Para se forcat e Batusë të mund të vazhdonin drejt [[Vjena|Vjenës]] dhe Shqipërisë veriore, lajmi për vdekjen e Ögedeit në dhjetor 1241 i dha fund pushtimit.{{sfn|Weatherford|2004|p=158}}<ref>Matthew Paris. ''English History'' (trans. by [[J. A. Giles]]). p. 348.</ref> Siç ishte zakon në traditën ushtarake mongole, të gjithë princat e linjës së Xhingisit duhej të merrnin pjesë në kurultai për të zgjedhur një pasardhës. Batu dhe ushtria e tij perëndimore mongole u tërhoqën nga Evropa Qendrore vitin e ardhshëm.{{sfn|Morgan|1986|p=104}} Sot studiuesit dyshojnë se vdekja e Ögedeit ishte arsyeja e vetme e tërheqjes mongole. Batu nuk u kthye në Mongoli, kështu që një han i ri nuk u zgjodh deri në 1246. Faktorët klimatikë dhe mjedisorë, si dhe fortifikimet dhe kështjellat e forta të Evropës, luajtën një rol të rëndësishëm në vendimin e mongolëve për t'u tërhequr.<ref>{{cite book |last=Pow |first=Stephen |title=Socio-Environmental Dynamics along the Historical Silk Road |date=2019 |pages=301–321 |editor-last=Yang |editor-first=L. |editor-last2=Bork |editor-first2=HR. |editor-last3=Fang |editor-first3=X. |editor-last4=Mischke |editor-first4=S. |chapter=Climatic and Environmental Limiting Factors in the Mongol Empire's Westward Expansion: Exploring Causes for the Mongol Withdrawal from Hungary in 1242 |place=Cham |publisher=Springer Open |isbn=978-3-0300-0727-0 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=Pow |first=Stephen |date=2012 |title=Deep ditches and well-built walls: a reappraisal of the Mongol withdrawal from Europe in 1242 |url=https://prism.ucalgary.ca/handle/11023/232 |url-status=live |publisher=[[University of Calgary]] |doi=10.11575/PRISM/25533 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110044950/https://prism.ucalgary.ca/handle/11023/232 |archive-date=2021-01-10 |periodical=Libraries and Cultural Resources |language=en}}</ref> === Luftërat për pushtet pas Ögedeit (1241–1251) === [[Skeda:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din.jpg|thumb|Batu Hani në fronin e Hoardës së Artë]] Pas vdekjes së han-it të madh Ögedei në 1241, dhe para kurultait tjetër, e veja e Ögedeit, Töregenja, mori kontrollin e perandorisë. Ajo persekutoi zyrtarët e burrit të saj, kitanë dhe myslimanë, dhe u dha poste të larta aleatëve të vet. Ajo ndërtoi pallate, katedrale dhe struktura shoqërore në shkallë perandorake, duke mbështetur fenë dhe arsimin. Ajo arriti të fitonte shumicën e aristokratëve mongolë për të mbështetur djalin e Ögedeit, Güjukun. Por Batu, sundimtar i Hoardës së Artë, refuzoi të vinte në kurultai, duke pretenduar se ishte i sëmurë dhe se klima ishte tepër e ashpër për të. Ngërçi i mëpasshëm zgjati më shumë se katër vjet dhe destabilizoi më tej bashkimin e perandorisë.{{sfn|Jackson|2014|p=95}} Kur vëllai më i vogël i Xhingis Hanit, Temüge, kërcënoi të merrte fronin, Güjuku erdhi në Karakorum për të siguruar pozitën e tij.<ref>The Academy of Russian science and the academy of Mongolian science. ''Tataro-Mongols in Europe and Asia''. p. 89.</ref> Batu më në fund pranoi të dërgonte vëllezërit dhe gjeneralët e tij në kurultain e mbledhur nga Töregenja në 1246. Güjuku ishte deri atëherë i sëmurë dhe alkoolist, por fushatat e tij në Mançuri dhe Evropë i dhanë atij pozitën e nevojshme për han të madh. Ai u zgjodh siç duhet në një ceremoni me pjesëmarrjen e mongolëve dhe dinjitarëve të huaj brenda dhe jashtë perandorisë – udhëheqës të kombeve vasale, përfaqësues nga Roma dhe entitete të tjera që erdhën në kurultai për të treguar respekt dhe për të kryer diplomaci.{{sfn|Weatherford|2004|p=163}}{{sfn|Man. Kublai Khan (2007)|p=28}} [[Skeda:LetterGuyugToInnocence.jpg|thumb|upright=0.4|Güjuk Hani duke kërkuar nënshtrimin e [[Inoçenti IV|Papa Inoçentit IV]]. Letra e vitit 1246 u shkrua në persisht.]] Güjuku ndërmori hapa për të reduktuar korrupsionin, duke njoftuar se do të vazhdonte politikat e babait të tij, Ögedeit, e jo ato të Töregenjas. Ai i dënoi mbështetësit e Töregenjas, me përjashtim të guvernatorit Arguni Plakut. Ai gjithashtu zëvendësoi të riun Qara Hülëgü, hani i {{ill|Khanatit Çagataj|en|Chagatai Khanate}}, me kushëririn e tij të preferuar, Yesü Möngke, për të vendosur pushtetin e tij të porsafituar.{{sfn|Atwood|2004|p=255}} Ai i ktheu zyrtarët e babait të tij në pozitat e tyre të mëparshme dhe u rrethua nga zyrtarë ujgurë, najmanë dhe të Azisë Qendrore, duke favorizuar komandantët kinezë han që e kishin ndihmuar babain e tij të pushtonte Kinën Veriore. Ai vazhdoi operacionet ushtarake në Kore, u avancua në Kinën Song në jug dhe në Irak në perëndim, dhe urdhëroi një regjistrim të popullsisë në të gjithë perandorinë. Jo të gjitha pjesët e perandorisë e respektuan zgjedhjen e Güjukut. Hashashinët, ish-aleatë të mongolëve, të cilëve mjeshtri i tyre i madh, Hasan Xhelalud-Din, ia kishte ofruar nënshtrimin Xhingis Hanit në 1221, e zemëruan Güjukun duke refuzuar të nënshtroheshin. Përkundrazi, ata vranë gjeneralët mongolë në Persi. Güjuku emëroi babain e shokut të tij më të mirë, Eljigidei-n, si komandant kryesor të trupave në Persi, duke i dhënë detyrën e reduktimit të kështjellave të nizaritëve ismailitë dhe pushtimin e [[Abasitët|abbasidëve]] në qendër të botës islame, Iranin dhe [[Iraku|Irakun]].{{sfn|Atwood|2004|p=255}}{{sfn|Weatherford|2004|p=179}} ==== Vdekja e Güjukut (1248) ==== Në 1248, Güjuku mblodhi më shumë trupa dhe befas u nis drejt perëndimit nga kryeqyteti mongol i Karakorumit. Arsyeja nuk ishte e qartë. Disa burime shkruajnë se ai kërkonte të shëndoshej në pasurinë e tij personale, Emyl; të tjerë sugjerojnë se mund të ishte duke shkuar për t'u bashkuar me Eljigideinë për të kryer një pushtim të plotë të Lindjes së Mesme, apo mundësisht për të sulmuar në befasi kushëririn e tij rival, Batu Hanin, në Rusinë Kievane.{{sfn|Atwood|2004|p=213}} Duke dyshuar për qëllimet e Güjukut, Sorkaktani Beki, e veja e djalit të Xhingisit, Toluit, e paralajmëroi fshehurazi nipin e saj, Batun, për afrimin e Güjukut. Batu vetë kishte qenë duke udhëtuar drejt lindjes në atë kohë, ndoshta për të bërë homazhe, ose ndoshta me plane të tjera në mendje. Para se forcat e Batusë dhe Güjukut të takoheshin, Güjuku, i sëmurë dhe i lodhur nga udhëtimi, vdiq gjatë rrugës në Qum-Senggir, në [[Sinkiang|Xinjiang]], ndoshta viktimë e helmimit.{{sfn|Atwood|2004|p=213}} [[Skeda:Turtle-Karakorum.jpg|thumb|left|Një breshkë prej guri në vendndodhjen e kryeqytetit mongol, {{ill|Karakorum|en|Karakorum}}|alt=Fotografi e një fushe me një breshkë të madhe prej guri]] E veja e Güjukut, Ogul Kaimishi, u përpoq të merrte kontrollin e perandorisë, por i mungonin aftësitë e vjehrrës së saj, Töregenjas, dhe djemtë e saj të rinj, Koxha dhe Naku, si dhe princa të tjerë, e sfiduan autoritetin e saj. Për të vendosur mbi një han të ri të madh, Batu thirri një kurultai në territorin e tij në 1250. Meqë ishte larg zemrës mongole, anëtarët e familjeve ögedeide dhe çagatajde refuzuan të merrnin pjesë. Kurultai i ofroi fronin Batusë, por ai e refuzoi, duke pretenduar se nuk kishte interes për pozitën.{{sfn|Morgan|1986|p=159}} Në vend të kësaj, Batu nominoi Möngken, nip i Xhingisit nga linja e djalit të tij, Tolui. Möngke po drejtonte një ushtri mongole në Rusi, Kaukazin Verior dhe Hungari. Fraksioni protoluid mbështeti zgjedhjen e Batusë, dhe Möngke u zgjodh; megjithëse, duke pasur parasysh pjesëmarrjen e kufizuar dhe vendndodhjen e kurultait, vlefshmëria e tij ishte e diskutueshme.{{sfn|Morgan|1986|p=159}} Batu dërgoi Möngken, nën mbrojtjen e vëllezërve të tij, Berke dhe Tukhtemur, dhe të djalit të tij, Sartak, për të mbledhur një kurultai më zyrtar në Kodoe Aral, në zemrën mongole. Mbështetësit e Möngkes i ftuan përsëri e përsëri Ogul Kaimishin dhe princat e tjerë kryesorë ögedeidë e çagatajdë të merrnin pjesë në kurultai, por ata refuzuan çdo herë. Princat ögedeidë e çagatajdë refuzuan të pranonin një pasardhës të djalit të Xhingisit, Tolui, si udhëheqës, duke kërkuar që vetëm pasardhësit e djalit të Xhingisit, Ögedei, të mund të bëheshin han i madh. === Sundimi i Möngke Hanit (1251–1259) === Kur nëna e Möngkes, Sorkaktani, dhe kushëriri i tyre, Berke, organizuan një kurultai të dytë më 1 korrik 1251, turma e mbledhur e shpalli Möngken han të madh të Perandorisë Mongole. Kjo shënoi një ndryshim të madh në udhëheqjen e perandorisë, duke e kaluar pushtetin nga pasardhësit e djalit të Xhingisit, Ögedei, tek pasardhësit e djalit të tij, Tolui. Vendimi u pranua nga disa prej princave ögedeidë dhe çagatajdë, si kushëriri i Möngkes, Kadan, dhe hani i shkarkuar, Qara Hülëgü, por një tjetër trashëgimtar legjitim, nipi i Ögedeit, Shiremuni, u përpoq ta rrëzonte Möngken.{{sfn|Morgan|1986|pp=103–104}} Shiremuni u lëviz me forcat e tij drejt pallatit nomad të perandorit, me planin për një sulm të armatosur, por Möngken e paralajmëroi fajkonari i tij për planin. Möngke urdhëroi një hetim të komplotit, i cili çoi në një sërë gjyqesh të mëdha në të gjithë perandorinë. Shumë anëtarë të elitës mongole u shpallën fajtorë dhe u ekzekutuan, me vlerësime nga 77 deri në 300, megjithëse princat e linjës mbretërore të Xhingisit shpesh dëboheshin në vend që të ekzekutoheshin.{{sfn|Morgan|1986|pp=103–104}} Möngke konfiskoi pronat e familjeve ögedeide dhe çagataje dhe ndau pjesën perëndimore të perandorisë me aleatin e tij, Batu Hanin. Pas spastrimit të përgjakshëm, Möngke urdhëroi një amnisti të përgjithshme për të burgosurit dhe robërit, por që atëherë e tutje pushteti i fronit të han-it të madh mbeti fort në duart e pasardhësve të Toluit.{{sfn|Morgan|1986|pp=103–104}} ==== Reformat administrative ==== Möngke ishte një njeri serioz që i respektonte ligjet e paraardhësve të tij dhe shmangte alkoolizmin. Ishte tolerant ndaj feve dhe stileve artistike të huaja, çka çoi në ndërtimin e lagjeve të tregtarëve të huaj, manastireve budiste, xhamive dhe kishave të krishtera në kryeqytetin mongol. Ndërsa projektet ndërtimore vazhdonin, Karakorumi u zbukurua me arkitekturë kineze, evropiane dhe persiane. Një shembull i famshëm ishte një pemë e madhe argjendi me tuba të konceptuara me mjeshtëri që lëshonin pije të ndryshme. Pema, e kurorëzuar nga një engjëll fitimtar, u krijua nga Guillaume Boucher, një argjendar parisien.<ref>{{cite journal |last=Guzman |first=Gregory G. |date=Spring 2010 |title=European Captives and Craftsmen Among the Mongols, 1231–1255 |journal=The Historian |volume=72 |issue=1 |pages=122–150 |doi=10.1111/j.1540-6563.2009.00259.x |language=en}}</ref> [[Skeda:Hulagu Khan.jpg|thumb|left|upright=.7|Hulagu, nipi i Xhingis Hanit dhe themeluesi i [[Ilhanati]]t. Nga një dorëshkrim mesjetar persian.|alt=Vizatim i stilizuar i Hulagusë, i ulur dhe duke pirë nga një kupë]] Megjithëse kishte një kontingjent të fortë kinez, Möngke mbështetej fort tek administratorët myslimanë dhe mongolë dhe nisi një sërë reformash ekonomike për t'i bërë shpenzimet qeveritare më të parashikueshme. Oborri i tij kufizoi shpenzimet qeveritare dhe ndaloi fisnikët e trupat nga abuzimi me civilët apo lëshimi i dekreteve pa autorizim. Ai e shndërroi sistemin e kontributeve në një taksë të fiksuar për frymë, e cila mblidhej nga agjentët perandorakë dhe përcillej te njësitë në nevojë.{{sfn|Allsen. Mongol Imperialism (1987)|p=280}} Oborri i tij gjithashtu u përpoq të lehtësonte barrën tatimore mbi popullsinë e thjeshtë duke ulur normat e taksave. Ai gjithashtu centralizoi kontrollin mbi çështjet monetare dhe forcoi rojet në stacionet e postës. Möngke urdhëroi një regjistrim të popullsisë në të gjithë perandorinë në 1252, i cili mori disa vite për t'u përfunduar dhe nuk u mbyll deri sa Novgorodi në verilindje të largët u regjistrua në 1258.{{sfn|Allsen. Mongol Imperialism (1987)|p=280}} Në një hap tjetër për të konsoliduar pushtetin e tij, Möngke i caktoi vëllezërit e tij, Hulagu dhe Kubilaj, të sundonin përkatësisht Persinë dhe pjesën kineze nën kontrollin mongol. Në pjesën jugore të perandorisë, ai vazhdoi luftën e paraardhësve të tij kundër Dinastisë Song. Për ta rrethuar Songun nga tre drejtime, Möngke dërgoi ushtri mongole nën vëllain e tij, Kubilaj, në Yunnan, dhe nën xhaxhain e tij, Iyeku, për të nënshtruar Korenë dhe për të ushtruar presion mbi Songun edhe nga ai drejtim.{{sfn|Atwood|2004|p=255}} Kubilaji pushtoi Mbretëria e Dalit në 1253, pasi mbreti i Dalit, Duan Xingzhi, kaloi tek mongolët dhe i ndihmoi ata të pushtonin pjesën tjetër të Yunnanit. Gjenerali i Möngkes, Qoridai, e stabilizoi kontrollin e tij mbi Tibetin, duke i shtyrë manastiret kryesore të nënshtroheshin ndaj sundimit mongol. Djali i Subutait, Uriankhadai, i nënshtroi popujt fqinjë të Yunnanit dhe shkoi në luftë me mbretërinë e Đại Việt nën Dinastinë Trần në Vietnamin verior në 1258, por u detyruan të tërhiqeshin.{{sfn|Atwood|2004|p=255}} Perandoria Mongole u përpoq të pushtonte përsëri Đại Việt-in në 1285 dhe 1287, por u mund të dyja herët. ==== Pushtime të reja në Lindjen e Mesme dhe Kinën Jugore ==== Pasi stabilizoi financat e perandorisë, Möngke kërkoi sërish të zgjeronte kufijtë e saj. Në kurultait e mbajtura në Karakorum në 1253 dhe 1258, ai miratoi pushtime të reja në Lindjen e Mesme dhe Kinën jugore. Möngke e vendosi Hulagun në krye të përgjithshëm të çështjeve ushtarake dhe civile në Persi, dhe caktoi princër çagatajdë e xhoçidë t'i bashkoheshin ushtrisë së Hulagut.{{sfn|Morgan|1986|p=129}} [[Skeda:Fall Of Baghdad (Diez Albums).jpg|thumb|upright=1.4|Rrethimi i Bagdadit]] Myslimanët nga Qazvini denoncuan kërcënimin e nizaritëve ismailitë, një sekt i njohur i shiitëve. Komandanti najman i mongolëve, Kitbuka, nisi të sulmonte disa kështjella ismailite në 1253, para se Hulagu të përparonte në 1256. Mjeshtri i madh ismailit, Rukn al-Din Khurshah, u dorëzua në 1257 dhe u ekzekutua. Të gjitha kështjellat ismailite në Persi u shkatërruan nga ushtria e Hulagut në 1257, me përjashtim të Girdkuhut, i cili qëndroi deri në 1271.{{sfn|Morgan|1986|p=129}} Qendra e botës islame në atë kohë ishte Bagdadi, i cili kishte mbajtur pushtet për 500 vjet, por vuante nga përçarje të brendshme. Kur kalifi i tij, al-Mustasim, refuzoi t'u nënshtrohej mongolëve, Bagdadi u rrethua dhe u pushtua nga mongolët në 1258 dhe iu nënshtrua një plaçkitje të pamëshirshme, një ngjarje e konsideruar si një nga më katastrofalet në historinë e Islamit, e krahasuar ndonjëherë me shkatërrimin e Qabes. Me shkatërrimin e Kalifatit Abbasid, Hulagu pati një rrugë të hapur drejt Sirisë dhe u lëviz kundër fuqive të tjera myslimane në rajon.{{sfn|Morgan|1986|pp=132–135}} Ushtria e tij u avancua drejt Sirisë ejubide, duke pushtuar shtete të vogla lokale gjatë rrugës. Sulltani ejubit, Al-Nasir Yusuf, refuzoi të paraqitej para Hulagut; megjithatë, ai kishte pranuar sovranitetin mongol dy dekada më parë. Kur Hulagu u drejtua më tej në perëndim, armenët nga Cilicia, selxhukët nga Rumi, dhe mbretëritë e krishtera të Antiokisë dhe Tripolit iu nënshtruan autoritetit mongol, duke iu bashkuar në sulmin kundër myslimanëve. Ndërsa disa qytete u dorëzuan pa rezistuar, të tjerë, si Majafarrikini, u kundërpërgjigjën; popullsitë e tyre u masakruan dhe qytetet u plaçkitën.{{sfn|Morgan|1986|pp=132–135}} ==== Vdekja e Möngke Hanit (1259) ==== Ndërkohë, në pjesën veriperëndimore të perandorisë, pasardhësi i Batusë dhe vëllai i tij më i vogël, Berke, dërgoi ekspedita ndëshkuese në Ukrainë, Bjellorusi, Lituani dhe Poloni. Mosmarrëveshjet filluan të shtoheshin mes seksioneve veriperëndimore dhe jugperëndimore të Perandorisë Mongole, pasi Batu dyshonte se pushtimi i Hulagut i Azisë Perëndimore do të rezultonte në eliminimin e dominimit të vetë Batusë atje.{{sfn|Morgan|1986|pp=127–128}} Në pjesën jugore të perandorisë, vetë Möngke Han-i e udhëhoqi ushtrinë e tij, por nuk arriti të përfundonte pushtimin e Kinës. Operacionet ushtarake ishin përgjithësisht të suksesshme, por të zgjatura, kështu që forcat nuk u tërhoqën në veri siç ishte zakon kur moti nxehej. Sëmundja shkatërroi forcat mongole me epidemi vdekjeprurëse, dhe Möngke vdiq atje më 11 gusht 1259. Kjo ngjarje nisi një kapitull të ri në historinë e mongolëve, pasi përsëri duhej marrë një vendim për një han të ri të madh. Ushtritë mongole në të gjithë perandorinë u tërhoqën nga fushatat e tyre për të mbledhur një kurultai të ri.{{sfn|Lane|2006|p=9}} == Ndarja e perandorisë == === Mosmarrëveshja për trashëgiminë === [[Skeda:DiezAlbumsArmedRiders II.jpg|thumb|Mongolët në luftë]] Vëllai i Möngkes, Hulagu, e ndërpreu përparimin e tij të suksesshëm ushtarak në Siri, duke tërhequr pjesën më të madhe të forcave të tij drejt Mughan-it dhe duke lënë vetëm një kontingjent të vogël nën gjeneralin e tij, Kitbuka. Forcat kundërshtare në rajon, kryqtarët e krishterë dhe mamlukët myslimanë, të dyja duke pranuar se mongolët ishin kërcënimi më i madh, shfrytëzuan gjendjen e dobësuar të ushtrisë mongole dhe hynë në një armëpushim të pazakontë pasiv me njëri-tjetrin.{{sfn|Morgan|1986|p=138}} Në 1260, mamlukët përparuan nga Egjipti, u lejuan të kampoheshin dhe të furnizoheshin pranë kalasë së krishterë të Akrës, dhe u përballën me forcat e Kitbukas pikërisht në veri të Galilesë, në Beteja e Ain Xhalutit. Mongolët u mundën, dhe Kitbuka u ekzekutua. Kjo betejë vendimtare shënoi kufirin perëndimor për zgjerimin mongol në Lindjen e Mesme, dhe mongolët nuk arritën më kurrë të bënin përparime serioze ushtarake përtej Sirisë.{{sfn|Morgan|1986|p=138}} Në një pjesë tjetër të perandorisë, Kubilaj Hani, një tjetër vëlla i Hulagut dhe Möngkes, dëgjoi për vdekjen e han-it të madh te lumi Huai, në Kinë. Në vend që të kthehej në kryeqytet, ai vazhdoi përparimin e tij drejt zonës së Wuchang-ut në Kinë, pranë lumit Jangce. Vëllai i tyre më i ri, Ariq Böke, shfrytëzoi mungesën e Hulagut dhe Kubilajit, dhe përdori pozitën e tij në kryeqytet për të fituar titullin han i madh për vete, me përfaqësues të të gjitha degëve familjare që e shpallën udhëheqës në kurultain e Karakorumit. Kur Kubilaji e mësoi këtë, ai thirri kurultain e vet në Kaiping, dhe pothuajse të gjithë princat e lartë dhe ''noianët'' e mëdhenj në Kinën Veriore dhe Mançuri e mbështetën kandidaturën e tij mbi atë të Ariq Bökes.{{sfn|Morgan|1986|p=104}} === Lufta Civile Mongole === [[Skeda:YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg|thumb|left|upright=.7|[[Kubilaj Han]], nipi i [[Xhingis Han]]it dhe themeluesi i Dinastisë Yuan]] Beteja shpërthyen mes ushtrive të Kubilajit dhe atyre të vëllait të tij, Ariq Bökes, të cilat përfshinin edhe forca ende besnike ndaj administratës së mëparshme të Möngkes. Ushtria e Kubilajit i eliminoi lehtësisht mbështetësit e Ariq Bökes dhe mori kontrollin e administratës civile në Mongolinë jugore. Sfida të mëtejshme erdhën nga kushërinjtë e tyre, çagatajdët.{{sfn|Jackson|2014|p=109}}<ref name="Barthold">{{cite book |last=Barthold |first=Vasilii Vladimirovich |title=Turkestan Down to the Mongol Invasion |date=1928 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |location=London |page=488 |translator-last=Barthold |translator-first=Vasilii Vladimirovich |translator-last2=Gibb |translator-first2=H. A. R. |language=ru}}</ref> Kubilaji dërgoi Abishkan, një princ çagatajd besnik ndaj tij, për të marrë përsipër mbretërinë e Çagatajit. Por Ariq Böke e kapi dhe më pas e ekzekutoi Abishkan, duke kurorëzuar në vend të tij njeriun e tij, Alguun. Administrata e re e Kubilajit e bllokoi Ariq Bökën në Mongoli për t'i prerë furnizimet me ushqim, duke shkaktuar zi buke. Karakorumi ra shpejt në duart e Kubilajit, por Ariq Böke u riorganizua dhe e rimori kryeqytetin në 1261.{{sfn|Jackson|2014|p=109}}<ref name="Barthold"/> Në jugperëndim, në Ilhanat, Hulagu ishte besnik ndaj vëllait të tij, Kubilajit, por përplasjet me kushëririn e tyre, Berken, mysliman dhe sundimtar i Hoardës së Artë, filluan në 1262. Vdekjet e dyshimta të princave xhoçidë në shërbim të Hulagut, ndarja e pabarabartë e plaçkës së luftës, dhe masakrat e Hulagut kundër myslimanëve, e shtuan zemërimin e Berkes, i cili konsideroi të mbështeste një rebelim të Mbretërisë Gjeorgjiane kundër sundimit të Hulagut në 1259–1260.<ref>{{cite book |last1=Gumilev |first1=Lev Nikolayevich |title=Black legend |last2=Kruchki |first2=A. |date=January 2013 |publisher=Tbilisi State University |isbn=978-5-4241-3113-4 |language=ru}}</ref> Berke gjithashtu formoi një aleancë me mamlukët egjiptianë kundër Hulagut dhe mbështeti pretenduesin rival të Kubilajit, Ariq Bökën.{{sfn|Barthold|1928|p=446}} Hulagu vdiq më 8 shkurt 1264. Berke u përpoq të shfrytëzonte rastin dhe të pushtonte mbretërinë e Hulagut, por vdiq gjatë rrugës, dhe pas disa muajsh vdiq edhe Algu Hani i Khanatit Çagataj. Kubilaji e emëroi djalin e Hulagut, Abakan, si Ilhan të ri, dhe nominoi nipin e Batusë, Möngke Temürin, për të drejtuar Hoardën e Artë. Abaka kërkoi aleanca të huaja, si përpjekjen për të krijuar një Aleanca frankomongole kundër mamlukëve egjiptianë.<ref>Prawdin. ''Mongol Empire and Its Legacy''. p. 302.</ref> Ariq Böke iu dorëzua Kubilajit në Shangdu më 21 gusht 1264.{{sfn|Weatherford|2004|p=120}} === Fushatat e Kubilaj Hanit (1264–1294) === [[Skeda:Mongol warrior of Genghis Khan.jpg|thumb|Luftëtar mongol mbi kalë, duke përgatitur një gjuajtje harku]] Në jug, pas rënies së Xiangyangut në 1273, mongolët kërkuan pushtimin përfundimtar të Dinastisë Song në Kinën Jugore. Në 1271, Kubilaji e riquajti regjimin e ri mongol në Kinë si [[Dinastia Yuan]] dhe kërkoi ta "sinicizonte" imazhin e tij si perandor i Kinës për të fituar kontrollin mbi popullin kinez. Kubilaji e zhvendosi selinë e tij në Khanbalik, embrioni i asaj që më vonë u bë qyteti modern i Pekinit. Themelimi i tij i një kryeqyteti atje ishte një hap i diskutueshëm për shumë mongolë, të cilët e akuzuan se ishte tepër i lidhur me kulturën kineze.{{sfn|Man. Kublai Khan (2007)|p=74}} Mongolët patën përfundimisht sukses në fushatat e tyre kundër (Songut) Kinës, dhe familja perandorake kineze e Songut iu dorëzua Yuanit në 1276, duke i bërë mongolët popullin e parë jokinez që pushtoi të gjithë Kinën. Kubilaji e përdori bazën e tij për të ndërtuar një perandori të fuqishme, duke krijuar një akademi, zyra, porte tregtare dhe kanale, dhe duke sponsorizuar artet e shkencën. Regjistrat mongolë listojnë 20.166 shkolla publike të krijuara gjatë sundimit të tij.{{sfn|Man. Kublai Khan (2007)|p=207}} Pasi arriti dominim aktual apo nominal mbi pjesën më të madhe të Euroazisë dhe pushtoi me sukses Kinën, Kubilaji ndoqi zgjerim të mëtejshëm. Pushtimet e tij të Birmanisë dhe Sakalinit ishin të kushtueshme, dhe përpjekjet e tij pushtuese të Đại Việt-it (Vietnami verior) dhe Champa-s (Vietnami jugor) përfunduan në disfata shkatërruese, por siguruan statuse vasale për ato vende. Ushtritë mongole u mundën përsëri e përsëri në Đại Việt dhe u shtypën në Betejën e Bạch Đằngut. Nogai dhe Konçi, hani i Hoardës së Bardhë, krijuan marrëdhënie miqësore me Dinastinë Yuan dhe Ilhanatin. Mosmarrëveshjet politike mes degëve konkurruese të familjes rreth zyrës së han-it të madh vazhduan, por suksesi ekonomik dhe tregtar i Perandorisë Mongole vazhdoi pavarësisht grindjeve.{{sfn|Weatherford|2004|p=195}}{{sfn|Vernadsky|1953|pp=344–366}}<ref>{{cite book |title=A Republic of Nobles: Studies in Polish History to 1864 |date=1982 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-5212-4093-X |editor-last=Fedorowicz |editor-first=J. K. |location=Cambridge, New York, Melbourne |page=179 |language=en}}</ref> Në 1274 dhe përsëri në 1281, Kubilaj Hani pushtoi Japoninë në dy raste të veçanta. Megjithatë, ai nuk arriti ta pushtonte Japoninë. Gjatë periudhës së pushtimit mongol, Betejat e Bun'eit dhe Kōanit u zhvilluan përgjatë bregut të Gjirit Hakata, pranë [[Fukuoka|Fukuokas]] së sotme. == Entitetet konkurruese == [[Skeda:Funérailles de Tchaghataï.jpeg|thumb|Funerali i [[Çagataj Han]]it]] Ndryshime të mëdha ndodhën në Perandorinë Mongole në fund të viteve 1200. Kubilaj Hani, pasi kishte pushtuar të gjithë Kinën dhe kishte themeluar Dinastinë Yuan, vdiq në 1294. Atë e pasoi nipi i tij, Temüri, i cili vazhdoi politikat e Kubilajit. Në të njëjtën kohë, Lufta Civile Toluide, së bashku me Lufta e Berke-Hulagut dhe luftën pasardhëse mes Kaidusë e Kubilajit, e dobësuan ndjeshëm autoritetin e han-it të madh mbi të gjithë Perandorinë Mongole, dhe perandoria u ndanë në khanate autonome: Dinastinë Yuan dhe tri khanatet perëndimore – Horda e Artë, Khanati Çagataj dhe Ilhanati. Vetëm Ilhanati mbeti besnik ndaj oborrit Yuan, por përjetoi luftën e vet të pushtetit, pjesërisht për shkak të një mosmarrëveshjeje me fraksionet e rritura islame në pjesën jugperëndimore të perandorisë.{{sfn|Prawdin|1961}} Pas vdekjes së Kaidusë, sunduesi çagataj, Duva, nisi një propozim paqeje dhe i bindi ögedeidët t'i nënshtroheshin Temür Hanit.<ref>d'Ohsson. ''History of the Mongols. p. II''. p. 355, 1834.</ref> Në 1304, të gjitha khanatet miratuan një traktat paqeje dhe pranuan supremacinë e perandorit Yuan, Temür.{{sfn|Vernadsky|1953|p=74}}<ref>Letra e Oljeitu-t drejtuar Filipit të Bukur.</ref>{{sfn|Saunders|2001}}<ref>Howorth. p. 145.</ref> Kjo vendosi supremacinë nominale të Dinastisë Yuan mbi khanatet perëndimore, e cila do të zgjaste disa dekada. Kjo supremaci bazohej mbi themele më të dobëta se ajo e han-ëve të mëparshëm, dhe secili nga katër khanatet vazhdoi të zhvillohej veçmas dhe të funksiononte si shtet i pavarur. Pothuajse një shekull pushtimesh dhe lufte civile u pasua nga një stabilitet relativ, ''Pax Mongolica''-ja, dhe tregtia dhe shkëmbimet kulturore ndërkombëtare lulëzuan mes Azisë dhe Evropës. Komunikimi mes Dinastisë Yuan në Kinë dhe Ilhanatit në Persi nxiti më tej tregtinë dhe komercin mes lindjes dhe perëndimit. Modele të tekstileve mbretërore Yuan mund të gjendeshin në anën e kundërt të perandorisë, duke zbukuruar dekorime armene; pemë dhe perime u transplantuan nëpër perandori; dhe risi teknologjike u përhapën nga dominionet mongole drejt Perëndimit.{{sfn|Weatherford|2004|p=236}} Papa [[Xhovani XXII|Gjoni XXII]] iu paraqit një memorandum nga kisha lindore që përshkruante Pax Mongolica-n: "...Han-i i madh është një nga monarkët më të mëdhenj, dhe të gjithë zotërit e shtetit, p.sh. mbreti i Almaligut (Khanati Çagataj), perandori Abu Said dhe Uzbek Han-i, janë nënshtetas të tij, duke përshëndetur shenjtërinë e tij për t'i paguar respektin."{{sfn|Vernadsky|1953|p=93}} Megjithatë, ndërsa katër khanatet vazhduan të ndërvepronin me njëri-tjetrin deri thellë në shekullin XIV, ata e bënë këtë si shtete sovrane dhe kurrë më nuk i bashkuan burimet e tyre në një ndërmarrje ushtarake të përbashkët.{{sfn|Allsen|1994|p=413}} === Zhvillimi i khanateve === [[Skeda:Xian 2006 6-27.jpg|thumb|left|upright=.7|Kalorës mongol, [[Dinastia Yuan]]]] [[Skeda:Temür Chabar Toqta Öldjeïtu.jpeg|thumb|Përshkrim evropian i katër hanëve, Temüri (Yuan), Çapari (Shtëpia e Ögedeit), Tokta (Horda e Artë), dhe Öljaitu (Ilhanati), në ''Fleur des histoires d'orient''<ref>Bibliothèque nationale de France. Département des Manuscrits. Division occidentale. Nouvelle acquisition française 886, fol. 37v.</ref>]] Pavarësisht konflikteve të tij me Kaidun dhe Duvën, perandori Yuan, Temür, vendosi një marrëdhënie tributi me luftënxitësin popull Shan pas serisë së operacioneve të tij ushtarake kundër Tajlandës nga 1297 deri 1303. Kjo shënoi fundin e zgjerimit jugor të mongolëve. Kur Gazani mori fronin e Ilhanatit në 1295, ai pranoi formalisht Islamin si fenë e tij, duke shënuar një kthesë në historinë mongole pas së cilës Persia mongole u bë gjithnjë e më islamike. Pavarësisht kësaj, Gazani vazhdoi të forconte lidhjet me Temür Hanin dhe Dinastinë Yuan në lindje. Ishte politikisht e dobishme të reklamohej autoriteti i han-it të madh në Ilhanat, sepse Horda e Artë në Rusi kishte bërë prej kohësh pretendime mbi Gjeorgjinë fqinje.{{sfn|Prawdin|1961}} Brenda katër vitesh, Gazani filloi t'i dërgonte tribut oborrit Yuan dhe të bënte thirrje hanëve të tjerë ta pranonin Temür Hanin si zotëri të tyre. Ai mbikëqyri një program të gjerë të ndërveprimit kulturor dhe shkencor mes Ilhanatit dhe Dinastisë Yuan në dekadat në vijim.{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|pp=32–35}} Besimi i Gazanit mund të ketë qenë islamik, por ai vazhdoi luftën e paraardhësve të tij kundër mamlukëve egjiptianë, dhe u këshillua me këshilltarët e tij të vjetër mongolë në gjuhën e tij amtare. Ai mundi ushtrinë mamluke në Beteja e Vadi al-Khazandarit në 1299, por arriti të pushtonte Sirinë vetëm shkurtimisht, për shkak të sulmeve shpërqendruese nga Khanati Çagataj nën sundimtarin e tij ''de facto'', Kaidun, i cili ishte në luftë me ilhanët dhe Dinastinë Yuan.<ref>{{cite book |last=Biran |first=Michal |title=Qaidu and the Rise of the Independent Mongol State in Central Asia |date=1997 |publisher=Curzon Press |isbn=0-7007-0631-3 |ol=OL454854M |pages=20–23 |language=en}}</ref> Duke luftuar për ndikim brenda Hoardës së Artë, Kaidu sponsorizoi kandidatin e tij, Kobelegun, kundër Bajanit (sund. 1299–1304), hanit të Hoardës së Bardhë. Bajani, pasi mori mbështetje ushtarake nga mongolët në Rusi, kërkoi ndihmë si nga Temür Hani ashtu edhe nga Ilhanati për të organizuar një sulm të bashkuar kundër forcave të Kaidusë. Temüri pranoi dhe e sulmoi Kaidun një vit më vonë. Pas një beteje të përgjakshme me ushtritë e Temürit pranë lumit Zawkhan në 1301, Kaidu vdiq dhe u pasua nga Duva.{{sfn|Grousset|1970}}{{sfn|Atwood|2004|p=445}} [[Skeda:MongolsInHungary1241.jpg|thumb|left|Mbreti hungarez Béla IV duke ikur nga mongolët nën gjeneralin Kadan të Hoardës së Artë]] Duva u sfidua nga djali i Kaidusë, Çapar, por me ndihmën e Temürit, Duva i mundi ögedeidët. Tokta i Hoardës së Artë, gjithashtu duke kërkuar paqe të përgjithshme, dërgoi 20.000 burra për të përforcuar kufirin Yuan.{{sfn|Atwood|2004|p=106}} Tokta vdiq në 1312, dhe u pasua nga Ozbeg (sund. 1313–1341), i cili mori fronin e Hoardës së Artë dhe persekutoi mongolët jomyslimanë. Ndikimi i Yuanit mbi Hoardën u përmbys kryesisht dhe përplasjet kufitare mes shteteve mongole u rifilluan. Në Khanatin Çagataj, Esen Buka I (sund. 1309–1318) u fronëzua si han pasi shtypi një rebelim të papritur nga pasardhësit e Ögedeit dhe e detyroi Çaparin në mërgim. Ushtritë Yuan e ilhanide sulmuan përfundimisht Khanatin Çagataj. Duke njohur përfitimet ekonomike të mundshme dhe trashëgiminë xhingiside, Ozbegu rihapi marrëdhëniet miqësore me Yuanin në 1326. Ai i forcoi lidhjet edhe me botën islame, duke ndërtuar xhami dhe struktura të tjera të stolisura, si banjat.{{sfn|Grousset|1970|p=280}} Deri në dekadën e dytë të shekullit XIV, pushtimet mongole ishin ulur më tej. Në 1323, Abu Said Han-i (sund. 1316–1335) i Ilhanatit nënshkroi një traktat paqeje me Egjiptin. Me kërkesën e tij, oborri Yuan i dha kujdestarit të tij, Çupanit, titullin e komandantit të përgjithshëm të të gjitha khanateve mongole, por Çupani vdiq në fund të 1327.{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|p=39}} [[Lufta civile]] shpërtheu në Dinastinë Yuan në 1328–29. Pas vdekjes së Yesün Temürit në 1328, Tug Temüri u bë udhëheqësi i ri në Khanbalik, ndërsa djali i Yesün Temürit, Ragibagi, u ngjit në fron në Shangdu, duke çuar në luftën civile të njohur si Lufta e Dy Kryeqyteteve. Tug Temüri e mundi Ragibagin, por hani çagataj, Eljigidei (sund. 1326–1329), e mbështeti Kusalain, vëllain e madh të Tug Temürit, si han të madh. Ai pushtoi me një forcë komanduese, dhe Tug Temüri abdikoi. Kusalai u zgjodh han më 30 gusht 1329. Kusalai më pas u helmua nga një komandant kipçak nën Tug Temürin, i cili u kthye në pushtet. [[Skeda:Asia in 1335.svg|thumb|Shtetet pasardhëse të Perandorisë Mongole në 1335: Ilhanati, Horda e Artë, Dinastia Yuan, dhe Khanati Çagataj]] Tug Temüri (1304–1332) njihte gjuhën dhe historinë kineze dhe ishte edhe poet, kaligraf dhe piktor i talentuar. Për t'u pranuar nga khanatet e tjera si sovran i botës mongole, ai dërgoi princër xhingisidë dhe pasardhës të gjeneralëve të njohur mongolë tek Khanati Çagataj, Ilhani Abu Said, dhe Ozbegu. Në përgjigje të emisarëve, ata të gjithë ranë dakord të dërgonin tribut çdo vit.{{sfn|Allsen|1994|pp=541–550}} Për më tepër, Tug Temüri i dha dhurata bujare dhe një vulë perandorake Eljigideit për ta qetësuar zemërimin e tij. === Shtetet e mbetura të Perandorisë Mongole === [[Skeda:Iron Helmet, Mongol Empire (19219750434).jpg|thumb|left|Përkrenare hekuri, Perandoria Mongole]] Me vdekjen e Ilhanit Abu Said Bahaturit në 1335, sundimi mongol u lëkund dhe Persia ra në anarki politike. Një vit më vonë, pasardhësi i tij u vra nga një guvernator oirat, dhe Ilhanati u nda mes suldusëve, xhalajirëve, kasarid Togha Temürit (v. 1353), dhe luftëtarëve persianë. Duke shfrytëzuar kaosin, gjeorgjianët i shtynë mongolët jashtë territorit të tyre, dhe komandanti ujgur, Eretna, themeloi një shtet të pavarur (Eretnidët) në Anadoll në 1336. Pas rënies së zotërve të tyre mongolë, vasali besnik, Mbretëria Armene e Ciliçias, mori kërcënime gjithnjë e më të mëdha nga mamlukët dhe u mposht përfundimisht në 1375.<ref>{{cite book |last=Ghazarian |first=Jacob G. |title=The Armenian kingdom in Cilicia during the Crusades: the integration of Cilician Armenians with the Latins, 1080–1393 |date=2000 |publisher=Curzon |isbn=978-0-7007-1418-6 |location=Richmond |pages=159–161 |oclc=45337730 |language=en}}</ref> Së bashku me shpërbërjen e Ilhanatit në Persi, sunduesit mongolë në Kinë dhe në Khanatin Çagataj ishin gjithashtu në trazira. Murtaja e njohur si [[Vdekja e Zezë]], e cila filloi në dominionet mongole dhe u përhap në Evropë, e shtoi konfuzionin.<ref>{{cite web |last=Getz |first=Trevor |title=READ: Unit 3 Introduction – Land-Based Empires 1450 to 1750 |url=https://www.khanacademy.org/humanities/world-history-project-ap/xb41992e0ff5e0f09:unit-3-land-based-empires/xb41992e0ff5e0f09:3-0unit-3-overview/a/read-unit-3-introduction-land-based-empires-1450-to-1750 |access-date=2024-04-19 |website=[[Khan Academy]] |language=en}}</ref> Sëmundja shkatërroi të gjitha khanatet, duke prerë lidhjet komerciale dhe duke vrarë miliona.{{sfn|Morgan|1986|pp=117–118}} Murtaja mund të ketë marrë 50 milionë jetë vetëm në Evropë gjatë shekullit XIV.<ref name="Benedictow">{{cite book |last=Benedictow |first=Ole Jørgen |title=The Black Death, 1346–1353: the Complete History |date=2004 |publisher=[[Boydell Press]] |isbn=978-1-8438-3214-0 |page=382 |language=en}}</ref> Ndërsa fuqia e mongolëve ra, kaosi shpërtheu në të gjithë perandorinë ndërsa udhëheqës jomongolë e zgjeruan ndikimin e tyre. Horda e Artë humbi të gjitha dominionet e saj perëndimore (përfshirë Bjellorusinë dhe Ukrainën e sotme) ndaj Polonisë dhe Lituanisë mes 1342 dhe 1369. Princat myslimanë dhe jomyslimanë në Khanatin Çagataj luftuan mes tyre nga 1331 deri 1343, dhe Khanati Çagataj u shpërbë kur luftëtarë joxhingisidë krijuan hanë kukulla në Transoksiana dhe Moghulistan. Xhanibeg Hani (sund. 1342–1357) rivendosi shkurtimisht dominimin xhoçid mbi çagatajdët. Duke kërkuar nënshtrim nga një degë e Ilhanatit në Azerbajxhan, ai u mburr se "sot tre ulusë janë nën kontrollin tim".{{sfn|Prawdin|1961|p=379}} Megjithatë, familje rivale xhoçide filluan të luftonin për fronin e Hoardës së Artë (Trazirat e Mëdha, 1359–1381) pas vrasjes së pasardhësit të tij, Berdibek Hanit, në 1359. Sunduesi i fundit Yuan, Togan Temüri (sund. 1333–1370), ishte i pafuqishëm për të rregulluar ato trazira, një shenjë se perandoria kishte thuajse arritur në fund. Monedha e pambështetur e oborrit të tij hyri në një spirale hiperinflacioniste dhe populli han kinez u rebelua për shkak të taksave të ashpra të Yuanit. Në vitet 1350, Gongmin i Goryeo-s i shtyu me sukses garnizonet mongole prapa dhe eliminoi familjen e perandoreshës së Togan Temür Hanit, ndërsa Tai Situ Changchub Gyaltsen arriti të eliminonte ndikimin mongol në Tibet.{{sfn|Prawdin|1961|p=379}} Gjithnjë e më të izoluar nga nënshtetasit e tyre, mongolët humbën shpejt pjesën më të madhe të Kinës ndaj forcave rebele Ming dhe në 1368 ikën në zemrën e tyre në Mongoli. Pas përmbysjes së Dinastisë Yuan, Horda e Artë humbi lidhjet me Mongolinë dhe Kinën, ndërsa dy pjesët kryesore të Khanatit Çagataj u mundën nga [[Timuri]] (Tamerlani) (1336–1405), i cili themeloi Perandoria Timuride. Megjithatë, mbetje të Khanatit Çagataj mbijetuan; shteti i fundit çagatajd që mbijetoi ishte Khanati i Jarkendit, deri sa u mund nga oiratët e Khanatit Xhungar gjatë pushtimit xhungar të Altishahrit në 1680. Horda e Artë u thye në horda më të vogla turke që u dobësuan vazhdimisht gjatë katër shekujve. Mes tyre, hija e khanatit, Horda e Madhe, mbijetoi deri në 1502, kur një nga pasardhëset e saj, Khanati i Krimesë, plaçkiti Sarain.{{sfn|Halperin|1985|p=28}} Khanati i Krimesë zgjati deri në 1783, ndërsa khanate si Khanati i Bukharasë dhe Khanati Kazak zgjatën edhe më gjatë. == Ushtria == [[Skeda:Pursuit by Mongol Warriors (Diez Albums).jpg|thumb|upright=1.6|Përshkrim i shekullit XIV i luftëtarëve mongolë me armaturë lamelare, mbi kuaj mongolë, duke përdorur teknika unike kalorësie, duke ndjekur armikun]] Ushtria mongole eliminoi dobësitë tradicionale të ushtrive nomade dhe u ndërtua mbi pikat e forta taktike të tyre, duke u bërë një nga forcat e armatosura më të frikshme në histori.{{sfnm|Atwood|2004|1p=348|May|2023|2p=460}} Ushtritë e mëparshme nomade bazoheshin në aftësinë e harkëtarëve kalorës – kalorësi të mbrojtur me armaturë, të aftë të gjuanin saktë dhe shpejt me harqe kompozitë – të cilët shpesh i mposhtnin armiqtë e tyre me shpejtësinë dhe lëvizshmërinë e tyre, pritat, apo tërheqjet e simuluara. Megjithatë, mangësitë e tyre përfshinin aftësi të dobëta të luftës rrethuese, paaftësi për të pushtuar në mënyrë të kënaqshme armiqtë e mundur, dhe mbi të gjitha, mungesë disipline ushtarake, gjë që shpesh rezultonte në mosbashkim apo, pas një disfate, në shpërbërje.{{sfnm|Atwood|2004|1p=348|May|2007|2p=138}} Reformat e nisura nga Xhingis Hani i lejuan ushtrisë mongole t'i zgjidhte këto dobësi, por aftësitë e tyre vazhduan të evoluonin në përgjigje të kërcënimeve apo mundësive të reja, duke përfshirë, sipas historianit Christopher Atwood, "një vizion të luftës gjithëpërfshirëse, unik për Mesjetën".{{sfnm|Atwood|2004|1p=348|May|2023|2pp=460–461}} === Fokusi dhe qëllimet === Për Xhingis Hanin, beson Atwood, "lufta ishte një vrasje personale kundër sunduesve që refuzonin me vetëdije t'i respektonin", të cilët e kishin fyer atë apo mongolët.{{sfn|Atwood|2004|p=349}} Zgjerimi i këtyre synimeve në një qëllim pushtimi botëror ishte i gradualshëm;{{sfn|Biran|2012|p=73}} David Morgan argumentoi se mongolët "e pranuan idenë kur zbuluan se ishin, në fakt, duke pushtuar botën".{{sfn|Jackson|2017|p=75}} Tërheqja e idesë u forcua nga suksesi i vazhdueshëm i ushtrisë mongole.{{sfnm|Atwood|2004|1p=349|Biran|2012|2p=73}} Deri në kohën e sundimit të Güjuk Hanit (1246–1248), siç i deklaroi ai të dërguarit papnor, Karpinit, kjo ishte zhvilluar në ideologji zyrtare.{{sfn|Atwood|2004|p=349}} {{blockquote|Nga lindja e diellit deri në perëndimin e tij, të gjitha tokat janë bërë të nënshtruara ndaj meje. Kush mund ta bëjë këtë kundër urdhrit të Zotit?}} === Ushtarët, kuajt dhe pajisjet === Çdo burrë mongol i rritur (15 vjeç e sipër) ishte ushtar;{{sfnm|Lane|2006|1p=95|Jackson|2014|2p=41}} kur nuk thirreshin, ata rikthenin mënyrën e tyre tradicionale të jetesës pastorale.{{sfn|May|2023|p=464}} Ata nuk merrnin pagë ushtarake, veç plaçkës, e cila ndahej pas betejës sipas kontributit të secilit ushtar.{{sfn|Atwood|2004|p=350}} Shumica ishin harkëtarë kalorës, të cilët kishin mësuar të hipnin që në fëmijëri.{{sfnm|Lane|2006|1pp=100–101|May|2007|2pp=42–43}} Raca e vogël mongole e kuajve ishte e fortë, e qetë dhe veçanërisht e fortësuar – megjithëse zakonisht pa patkonj, mund të përshkonte 600 milje (rreth 970 km) në nëntë ditë. Një ushtar mongol merrte me vete në fushatë, mesatarisht, pesë apo gjashtë kuaj për t'i ndryshuar çdo ditë tjetër. Keqtrajtimi i kuajve, si të hash para se t'u kujdeseshe atyre, mund të dënohej me vdekje.{{sfnm|Atwood|2004|1p=349|Lane|2006|2pp=100–101}} Harku kompozit mongol, i bërë prej druri dhe briri, kishte një rreze normale prej rreth 325 metrash, por në kushte të favorshme mund të arrinte 530 metra.{{sfn|Atwood|2004|p=349}} Ushtarët mongolë, të cilët të gjithë kishin të paktën një hark, mbanin me vete edhe dy apo tri kukura shigjetash. Shumica e majave të shigjetave ishin të formës së zakonshme, por mongolët përdornin edhe shigjeta të veçanta që fishkëllenin, mpinin, apo shponin.{{sfnm|Atwood|2004|1pp=349–350|Lane|2006|2p=102|May|2007|3pp=51–52}} Një mangësi e madhe e harkut ishte se nuk mund të përdorej në shi apo mot me lagështirë. Mongolët preferonin të mos angazhoheshin në betejë nga afër me forca që zakonisht ishin superiore në atë aspekt,{{sfn|May|2007|p=52}} por megjithatë mbanin një gamë të gjerë armësh dorë-për-dore, përfshirë shtiza, topuza, sëpata dhe kluba.{{sfnm|Atwood|2004|1p=350|Lane|2006|2p=102}} Shumica e ushtarëve mongolë kishin pak apo aspak armaturë, duke veshur vetëm një ''deel'' (pallto e trashë) me një veshje të brendshme prej lëkure qeni apo dhie, të shoqëruar me çizme të trasha prej sllobri dhe kapele leshi. Mongolët më të pasur mund të përballonin armaturë lamelare, të preferuar mbi zinxhirin metalik për shkak të prodhimit të lehtë dhe efektshmërisë më të madhe kundër shigjetave. Përkrenaret konike zakonisht bëheshin prej hekuri.{{sfnm|Atwood|2004|1p=350|Lane|2006|2p=98|May|2007|3p=53}} Mburojat përdoreshin nga rojet apo nga kalorësia e zbritur.{{sfn|Atwood|2004|p=350}} === Organizimi dhe përgatitja === Për të siguruar që besnikëritë e vjetra fisnore të zhdukeshin, Xhingis Hani i organizoi trupat e tij duke përdorur sistemin dhjetor, me mongolë me origjinë nga fise të ndryshme të caktuar në njësi individuale prej dhjetëshe, qindëshe dhe mijëshe.{{sfnm|Atwood|2004|1p=350|Jackson|2017|2p=65}} Një reformë tjetër kritike ishte vendosja e disiplinës së rreptë ushtarake në të gjithë ushtrinë, nga gjenerali deri te ushtari i zakonshëm.{{sfnm|Atwood|2004|1p=250|May|2007|2p=47}} Oficerët ishin përgjegjës për stërvitjen dhe pajisjen e njerëzve nën komandën e tyre; shokëve në njësi u urdhërohej të mbronin njëri-tjetrin në betejë; dhe ushtarëve individualë u ndalohej të iknin apo të plaçkitnin pa leje. Nëse ndonjë ushtar apo njësi dështonte në detyrat e veta, ata i nënshtroheshin ndëshkimit, shpesh me ekzekutim.{{sfn|Lane|2006|pp=97–98}} Institucione si struktura e kampeve ushtarake apo zinxhiri operacional i komandës u standardizuan, dhe roli i ''keshigut'' (roja perandorake) u vu në qendër për t'u siguruar që të shërbente si një akademi ushtarake për gjeneralët e ardhshëm.{{sfn|Lane|2006|pp=96–97}} Bashkimi dhe uniteti i ushtrisë mongole ishin një faktor shumë më i madh në suksesin e tyre sesa çdo superioritet numerik{{sfn|Jackson|2014|pp=42–43}} – forca totale e disponueshme gjatë jetës së Xhingisit ishte ndoshta vetëm mes 50.000 dhe 75.000 ushtarëve, dhe ushtritë mongole ishin pothuajse gjithmonë në numër më të vogël se armiqtë e tyre.{{sfn|Atwood|2004|pp=351–352}} Para ndarjes së perandorisë, ushtria ndahej në pesë formacione: ushtria e rregullt, trupat kufitare ''alginçin'' dhe ''tamma'', të cilët shërbenin përkatësisht si zbulues dhe garnizone nomade, ''keshigu'', dhe ''karaul''/''karagulu'', funksioni i të cilëve nuk është i qartë, por mund të ketë përfshirë ruajtjen e rrugëve dhe kufirit.{{sfn|May|2023|pp=463–466}} Të gjithë ushtarët merrnin një prerje flokësh dalluese, veçantia e së cilës dekurajonte dezertimin.{{sfn|May|2023|p=464}} Mongolët ishin mësuar të pushonin në fund të pranverës dhe verës. Fushatat, të cilat normalisht zhvilloheshin dimrit, planifikoheshin në kurultait verore. Këtu emëroheshin komandantët dhe hartoheshin planet, shpesh duke përdorur zbulim ushtarak të mbledhur nga tregtarët apo rrjetet e tyre të zbulimit.{{sfnm|Atwood|2004|1pp=350–351|May|2012|2p=133}} Planet luftarake mongole balanconin mendimin taktik të pavarur të komandantëve me një orar strategjik të rreptë. Kjo lejonte lëvizje të koordinuara mes divizioneve qindra kilometra larg njëri-tjetrit, para se ata të takoheshin në vendndodhje të përcaktuara paraprakisht.{{sfn|May|2016|p=14}} Përgatitjet fillonin në vjeshtë, dhe fushata zakonisht fillonte dimrit – ndryshe nga armiqtë e tyre, mongolët preferonin të luftonin në mot të ftohtë.{{sfn|Atwood|2004|pp=350, 352}} === Strategjia dhe taktika === [[Skeda:Európai tatárjárás (1235-1242).png|thumb|upright=1.5|Hartë e pushtimit mongol të Evropës, duke treguar shtigjet e kolonave individuale, dhjetëra kilometra larg njëra-tjetrës, që koordinonin lëvizjet e tyre me nivele të larta precizioni strategjik]] Mongolët zakonisht planifikonin një pushtim shumëpjesësh, duke u mbështetur në planet dhe rrjetet e tyre të zbulimit për të lejuar kolonat individuale t'i bashkoheshin njëra-tjetrës.{{sfn|May|2012|p=133}} Ushtritë në lëvizje mbroheshin nga sulme të papritura nga perde zbuluese, të cilat shtriheshin dhjetëra apo qindra kilometra rreth forcës kryesore.{{sfnm|Atwood|2004|1p=351|May|2007|2pp=70–71}} Ata preferonin ta provokonin sunduesin armik në një konfrontim fillestar në fushëbetejë, në të cilin aftësia luftarake mongole do të ishte vendimtare, i ndjekur nga shkatërrimi i kështjellave më të vogla, dhe më pas kapja e kryeqytetit armik.{{sfn|May|2007|p=83}} Kjo sekuencë e priste çdo komunikim hierarkik, inkurajonte refugjatët të iknin drejt kryeqytetit, duke ulur moralin dhe furnizimet e banorëve, dhe u lejonte mongolëve të merrnin punë dhe materiale për të sulmuar kështjellat më të mbrojtura mirë.{{sfn|May|2012|p=134}} Shpesh sunduesi armik përndiqej intensivisht për të parandaluar bashkimin e ndonjë force rreth tij.{{sfn|May|2007|p=84}} Në mënyrë të ngjashme, divizione individuale sulmonin në mënyrë të paparashikueshme kështjella individuale para se të tërhiqeshin shpejt, duke penguar zotërit lokalë t'i ndihmonin fqinjët e tyre.{{sfn|May|2016|p=14}} Taktikat ushtarake mongole shfrytëzonin mjeshtërinë e tyre si harkëtarë kalorës, theksonin lëvizshmërinë, fleksibilitetin dhe organizimin e tyre, dhe synonin përgjithësisht një fitore të plotë vendimtare.{{sfnm|Atwood|2004|1p=352|May|2012|2p=71}} Ato përfshinin taktika tradicionale stepore si pritat apo tërheqja e famshme e simuluar, e cila shpesh zgjaste ditë të tëra para se mongolët të përballeshin me ndjekësit e tyre të lodhur në fushëbetejën e zgjedhur prej tyre. Taktika të tjera përfshinin breshëri goditje-e-ikje që ngjasonin me ''karakolin'' e mëvonshëm evropian, formacione të specializuara që çorganizonin trupat armike, apo taktikën e "stuhisë së shigjetave" e cila përdorte parimin e zjarrit të përqendruar kundër një zone vrasëse.{{sfnm|Atwood|2004|1p=352|May|2007|2pp=71–75}} Taktikat e rrethimit praktikoheshin gjatë gjuetive të mëdha ''nerge'', gjatë të cilave mongolët formonin rrathë disa kilometra të gjerë që tkurreshin gradualisht, duke i çuar kafshët drejt qendrës;{{sfn|May|2023|pp=462–463}} kjo vetë përdorej ndonjëherë për të shuar rezistencën gueriliste.{{sfn|Atwood|2004|p=352}} Mongolët fillimisht ishin të dobët në luftën rrethuese, duke mundur t'i pushtonin muret vetëm me elementin e befasisë.{{sfn|Atwood|2004|p=352}} Megjithatë, ata shpejt mësuan të integronin inxhinierë myslimanë e kinezë të rrethimit në ushtritë e tyre.{{sfn|May|2012|p=132}} Këta ekspertë artilerie përdoreshin, përveç rrethimeve, edhe në fushëbetejë e në logjistikë. Pajisjet e tyre përfshinin trebuçe, mangonela, predha shpërthyese, naftë flakëruese, dhe topin e parë të njohur në botë, që daton nga fundi i shekullit XIII; taktikat e tyre përfshinin gërmim nëntokësor, sulme natën, dhe devijim të trupave ujorë.{{sfn|Atwood|2004|pp=352–354}} Mongolët i përdorën gjerësisht robërit e luftës si punë të detyruar dhe si mburoja njerëzore gjatë rrethimeve.{{sfn|May|2007|pp=78–79}} Lufta detare praktikohej përgjithësisht vetëm nga shteti pasardhës i Dinastisë Yuan.{{sfn|May|2023|pp=477–478}} Ushtritë mongole përdornin gjithashtu taktika terrori, luftë psikologjike dhe propagandë. Popullsia e qyteteve të pushtuara, përveç individëve të dobishëm si zejtarët, zakonisht masakrohej.{{sfn|May|2023|p=467}} Mongolët inkurajonin që lajmet e këtyre ngjarjeve të ekzagjeroheshin dhe të përhapeshin sa më gjerësisht të ishte e mundur, për të terrorizuar objektivat e ardhshëm në dorëzim para një rrethimi të kushtueshëm.{{sfn|Lane|2006|p=117}} Ata ekzagjeronin madhësinë e ushtrive të tyre me thashetheme, kukulla të vendosura mbi kuaj rezervë, apo zjarre shtesë të ndezur natën në kampe; nxisnin rebelim në territorin armik; dhe kërkonin t'i vinin rivalët e mundshëm kundër njëri-tjetrit.{{sfnm|May|2007|1pp=80–81|Jackson|2014|2pp=47–49}} Disa dëshmi tregojnë se shamanët mongolë luajtën role vendimtare në thirrjen e stuhive shiu apo bore që pengonin forcat armike.{{sfnm|Atwood|2004|1p=352|May|2007|2pp=81–82}} == Shoqëria == === Fetë === [[Skeda:GhazanConversionToIslam.JPG|thumb|Miniaturë persiane që përshkruan konvertimin e Gazanit nga budizmi në [[Islami|Islam]]|alt=Pikturë e një ndërtese të stilizuar, që tregon Gazanin duke u gjunjëzuar dhe duke pranuar konvertimin]] Në kohën e Xhingis Hanit, praktikisht çdo fe kishte gjetur të konvertuar mongolë, nga budizmi te krishterimi, nga maniçeizmi te islami. Për të shmangur konfliktin, Xhingis Hani krijoi një institucion që siguronte liri të plotë fetare, edhe pse ai vetë ishte shamanist. Nën administratën e tij, të gjithë udhëheqësit fetarë ishin të përjashtuar nga taksat dhe nga shërbimi publik.{{sfn|Weatherford|2004|p=69}} Fillimisht kishte pak vende formale adhurimi për shkak të mënyrës së jetesës nomade. Megjithatë, nën Ögedein (1186–1241), disa projekte ndërtimi u ndërmorën në kryeqytetin mongol. Së bashku me pallate, Ögedei ndërtoi shtëpi adhurimi për ndjekësit budistë, myslimanë, të krishterë dhe taoistë. Fetë dominuese në atë kohë ishin tengrizmi dhe budizmi, megjithëse gruaja e Ögedeit ishte e krishterë nestoriane.{{sfn|Weatherford|2004|p=135}} Përfundimisht, secili prej shteteve pasardhëse miratoi fenë dominuese të popullsive lokale: dinastia Yuan e Kinës nën sundimin mongol në lindje (fillimisht domeni i han-it të madh) përqafoi budizmin dhe shamanizmin, ndërsa tri khanatet perëndimore miratuan islamin, kryesisht nën ndikimin sufi.{{sfn|Foltz|1999|pp=105–106}}<ref>{{cite book |last=ʻIzzatī |first=Abū al-Faz̤l |title=The Spread of Islam: The Contributing Factors |date=2002 |publisher=Islamic College for Advanced Studies Press (Saqi) |isbn=978-1-9040-6301-8 |edition=4th revised |page=274 |ol=OL22470092M |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Bukharaev |first=Ravil |title=Islam in Russia: The Four Seasons |date=2000 |publisher=Routledge Curzon |isbn=9780700710102 |page=145 |ol=9713684M |language=en}}</ref> === Artet dhe letërsia === Vepra letrare më e vjetër që ka mbijetuar në gjuhën mongole është ''Historia e Fshehtë e Mongolëve'', e shkruar për familjen mbretërore ca kohë pas vdekjes së Xhingis Hanit në 1227. Është përshkrimi më i rëndësishëm vendas i jetës dhe gjenealogjisë së Xhingisit, duke mbuluar origjinën dhe fëmijërinë e tij deri te themelimi i Perandorisë Mongole dhe sundimi i djalit të tij, Ögedei. Një tjetër klasik i perandorisë është ''Jami' al-tawarikh'', ose "Historia Universale". U porosit në fillim të shekullit XIV nga Ilhani Gazan Han si mënyrë për të dokumentuar historinë e gjithë botës, për të ndihmuar në krijimin e trashëgimisë së vet kulturore mongole. Skribët mongolë të shekullit XIV përdornin një përzierje rrëshire dhe pigmentesh bimore si një formë primitive e lëngut korrigjues;{{sfn|Hull|1998|p=60}} kjo mund të jetë përdorimi i saj i parë i njohur. Mongolët e vlerësonin artin pamor; shija e tyre për portretizim përqendrohej te kuajt e tyre. === Shkenca === [[Skeda:SanjufiniZij1.jpg|thumb|Një doracak astronomik i vitit 1363 me shënime margjinale në mongolishten e mesme. I njohur si Sanxhufini Zij.|alt=Sanjufini Zij nga al-Sanxhufini]] [[Skeda:DiezAlbumsAstronomers.jpg|thumb|Mongolët duke vëzhguar astronomët persianë në punë. Ilustrim i fillimit të shekullit XIV në ''Përmbledhjen e Kronikave''.|alt=Mongolë dhe astronomë persianë]] Perandoria Mongole pa disa zhvillime të rëndësishme në shkencë falë patronazhit të hanëve. Roxher Bekoni ia atribuoi suksesin e mongolëve si pushtues botërorë kryesisht përkushtimit të tyre ndaj matematikës.<ref>{{cite book |last=Baumann |first=Brian |title=Divine Knowledge: Buddhist Mathematics according to the anonymous Manual of Mongolian astrology and divination |date=2008 |publisher=Koninklijke Brill NV |isbn=978-9-0041-5575-6 |location=Leiden, Netherlands |page=304 |language=en}}</ref> Astronomia ishte një degë e shkencës për të cilën hanët treguan interes personal. Sipas ''Yuanshi''-t, Ögedei Hani urdhëroi dy herë riparimin e sferës armilare të Zhongdu-t (në 1233 dhe 1236) dhe gjithashtu urdhëroi në 1234 rishikimin dhe adoptimin e kalendarit Damingli.<ref>{{cite book |last=Baumann |first=Brian |title=Divine Knowledge: Buddhist Mathematics according to the anonymous Manual of Mongolian astrology and divination |date=2008 |publisher=Koninklijke Brill NV |isbn=978-9-0041-5575-6 |location=Leiden, Netherlands |page=296 |ref=none |language=en}}</ref> Ai ndërtoi një tempull konfucian për Yelü Çucain në Karakorum rreth vitit 1236, ku Yelü Çucai krijoi dhe rregulloi një kalendar sipas modelit kinez. Möngke Hani u vu re nga Rashid al-Dini si dikush që kishte zgjidhur vetë disa nga problemet e vështira të gjeometrisë euklidiane dhe i kishte shkruar vëllait të tij, Hulagu Hanit, t'i dërgonte astronomin Tusi.<ref>{{cite book |last=Komaroff |first=Linda |url=https://archive.org/details/beyondlegacygeng00koma |title=Beyond the legacy of Genghis Khan |date=2006 |publisher=Koninklijk Brill NV |isbn=978-9-0041-5083-6 |location=Leiden, Netherlands |page=358 |url-access=limited |language=en}}</ref> Dëshira e Möngke Hanit për ta pasur Tusin të ndërtonte një observator në Karakorum nuk u realizua, pasi hani vdiq gjatë një fushate në Kinën jugore. Hulagu Hani në vend të kësaj i dha Tusit një grant për të ndërtuar Observatorin e Maragehut në Persi në 1259 dhe e urdhëroi të përgatiste tabela astronomike për të brenda 12 vjetësh, pavarësisht se Tusi kishte kërkuar 30 vjet. Tusi arriti të prodhonte ''Tabelat Ilhanide'' brenda 12 viteve, prodhoi një botim të rishikuar të Elementeve të Euklidit dhe mësoi mjetin e ri matematikor të njohur si ''çifti Tusi''. Observatori i Maragehut mbante rreth 400.000 libra të shpëtuar nga Tusi gjatë rrethimit të Bagdadit dhe qyteteve të tjera. Astronomë kinezë të sjellë nga Hulagu Hani punuan gjithashtu atje. Kubilaj Hani ndërtoi një numër observatoresh të mëdha në Kinë, dhe bibliotekat e tij përfshinin ''Wu-hu-lie-ti''-n (Euklidin), sjellë nga matematicienë myslimanë.{{sfn|Allsen. Culture and Conquest (2001)|p=169}} Zhu Shijie dhe Guo Shoujing ishin matematicienë të shquar në Kinën e Yuanit. Mjeku mongol Hu Sihui përshkroi rëndësinë e një diete të shëndetshme në një traktat mjekësor të vitit 1330. Gazan Hani, i aftë të kuptonte katër gjuhë, përfshirë latinishten, ndërtoi Observatorin e Tabrizit në 1295. Astronomi bizantin grek Gregory Chioniades studioi atje nën Axhal Shams al-Din Omarin, i cili kishte punuar në Maragehe nën Tusin. Chioniades luajti një rol të rëndësishëm në transmetimin e disa risive nga bota islame drejt Evropës. Këto përfshijnë futjen e astrolabit universal të pavarur nga gjerësia gjeografike në Evropë dhe një përshkrim grek të çiftit Tusi, i cili më vonë do të kishte ndikim mbi heliocentrizmin kopernikan. Chioniades gjithashtu përktheu disa traktate ''zij'' në greqisht, përfshirë ''Zij-i Ilkhani''-n persian të al-Tusit dhe Observatorit të Maragehut. Aleanca bizantino-mongole dhe fakti që Perandoria e Trebizondit ishte vasal i Ilhanatit lehtësuan lëvizjet e Chioniades-it mes Konstandinopojës, Trebizondit dhe Tabrizit. Princi Radna, nën-mbreti mongol i Tibetit me qendër në provincën Gansu, mbështeti astronomin samarkandez al-Sanxhufini. Doracaku astronomik arab i kushtuar nga al-Sanxhufini Princit Radna, një pasardhës i Kubilaj Hanit, u përfundua në 1363. Ai vihet re për shënimet margjinale në mongolishten e mesme.<ref>{{cite book |last=Elverskog |first=Johan |url=https://archive.org/details/buddhismislamons00elve |title=Buddhism and Islam on the Silk Road |date=2010 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-4237-9 |location=Philadelphia, Pennsylvania |page=182 |url-access=limited |language=en}}</ref> === Sistemi postar === [[Skeda:OljeituToPhilippeLeBel1305.jpg|thumb|Letër e vitit 1305 nga Ilhani mongol Öljaitu drejtuar mbretit Filip IV të Francës|alt=Rrotull pjesërisht e çrrotulluar, e hapur nga e majta në të djathtë për të treguar një pjesë të saj me rreshta vertikalë të gjuhës mongole, të vendosur gjerësisht. Mbi dy prej rreshtave është vendosur një vulë e kuqe katrore me pamje zyrtare dhe një dizajn të ndërlikuar.]] Perandoria Mongole kishte një sistem postar të zgjuar dhe efikas për kohën, i njohur shpesh nga studiuesit si Jami. Kishte stacione stafetash të pajisura bujarisht dhe të mirëmbrojtura, të njohura si ''örtöö'', të vendosura në të gjithë perandorinë.<ref name="Chambers">{{cite book |last=Chambers |first=James |title=The Devil's Horsemen |date=1979 |publisher=Atheneum |isbn=0-6891-0942-3 |language=en}}</ref> Një lajmëtar zakonisht udhëtonte rreth 40 kilometra nga një stacion në tjetrin, duke marrë ose një kalë të freskët e të pushuar, ose duke ia dorëzuar postën kalorësit tjetër për të siguruar dorëzimin sa më të shpejtë. Kalorësit mongolë mbulonin rregullisht rreth 200 kilometra në ditë,{{sfn|Weatherford|2004}} më mirë se rekordi më i shpejtë i vendosur nga Pony Express-i 600 vjet më vonë. Stacionet e stafetës kishin familje të bashkangjitura që i shërbenin. Kushdo me një ''paiza'' lejohej të ndalonte atje për kuaj të freskët dhe racione të caktuara, ndërsa ata që mbanin identitete ushtarake e përdornin Jamin edhe pa paiza. Shumë tregtarë, lajmëtarë dhe udhëtarë nga Kina, Lindja e Mesme dhe Evropa e përdorën sistemin. Kur han-i i madh vdiq në Karakorum, lajmi arriti tek forcat mongole nën Batu Hanin në Evropën Qendrore brenda 4–6 javësh, falë Jamit.{{sfn|Weatherford|2004|p=158}} Xhingisi dhe pasardhësi i tij, Ögedei, ndërtuan një sistem të gjerë rrugësh, njëra prej të cilave përshkonte Malet Altai. Pas kurorëzimit të tij, Ögedei e zgjeroi më tej sistemin rrugor, duke urdhëruar Khanatin Çagataj dhe Hoardën e Artë të lidhnin rrugët në pjesët perëndimore të Perandorisë Mongole.<ref>''The Secret History of the Mongols''.</ref> Kubilaj Hani, themeluesi i Dinastisë Yuan, ndërtoi stafeta të veçanta për zyrtarët e lartë, si dhe stafeta të zakonshme, me strehimore. Gjatë sundimit të Kubilajit, sistemi i komunikimit Yuan përbëhej nga rreth 1.400 stacione postare, të cilat përdorën 50.000 kuaj, 8.400 qe, 6.700 mushka, 4.000 karroca dhe 6.000 varka.<ref>Hansen 2012, f. 204.</ref> Në Mançuri dhe Siberinë jugore, mongolët përdorën ende stafeta me sajë të tërhequr nga qentë për Jamin. Në Ilhanat, Gazani rivendosi sistemin e stafetave në rënie në Lindjen e Mesme në një shkallë të kufizuar. Ai ndërtoi strehimore dhe dekretoi që vetëm të dërguarit perandorakë mund të merrnin një pagesë. Xhoçidët e Hoardës së Artë e financuan sistemin e tyre të stafetave përmes një takse të veçantë Jam.<ref>Favereau, Marie (20 prill 2021). ''The Horde: How the Mongols Changed the World''. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-24421-4. f. 180.</ref> == Rruga e Mëndafshit == [[Skeda:Toda Mongke and His Mongol Horde.jpg|thumb|upright=.8|Tuda Mengu i Hoardës së Artë]] Bashkimi mongol i vitit 1206 dhe paqja e mëvonshme në rajon lejuan formimin e rrugëve tregtare nëpër Perandorinë Mongole.<ref>Hansen 2012, f. 197.</ref> Mongolët kishin një histori mbështetjeje për tregtarët dhe tregtinë. Xhingis Hani i inkurajoi tregtarët e huaj që në fillim të karrierës së tij, edhe para se t'i bashkonte mongolët. Tregtarët siguronin informacion mbi kulturat fqinje, shërbenin si diplomatë dhe tregtarë zyrtarë për mongolët, dhe ishin thelbësorë për shumë mallra, meqë mongolët prodhonin pak nga vetja. Qeveria dhe elitat mongole siguronin kapital për tregtarët dhe i dërgonin larg, në një marrëveshje ''ortoq'' (partner tregtar). Në kohën mongole, tiparet kontraktuale të një partneriteti mongol-''ortoq'' i ngjasonin ngushtë atyre të marrëveshjeve ''kirad'' dhe ''komenda'', megjithatë, investitorët mongolë nuk kufizoheshin në përdorimin e metaleve të çmuara të pandryshuara dhe mallrave të tregtueshme për investime partneriteti, dhe financonin kryesisht huadhënien dhe aktivitetet tregtare.<ref>{{cite journal |last=Enkhbold |first=Enerelt |date=2019 |title=The role of the ''ortoq'' in the Mongol Empire in forming business partnerships |journal=Central Asian Survey |volume=38 |issue=4 |pages=531–547 |doi=10.1080/02634937.2019.1652799 |s2cid=203044817 |language=en}}</ref> Për më tepër, elitat mongole formuan partneritete tregtare me tregtarë nga qytetet italiane, përfshirë familjen Polo.<ref>Enkhbold, po aty, f. 7.</ref> Ndërsa perandoria u zgjerua, çdo tregtar apo ambasador me dokumentacion dhe autorizim të duhur merrte mbrojtje dhe strehim ndërsa udhëtonte nëpër zotërimet mongole. Rrugë të mirëudhëtuara dhe relativisht të mirëmbajtura lidhnin tokat nga baseni i Mesdheut deri në Kinë, duke rritur ndjeshëm tregtinë tokësore dhe duke rezultuar në disa histori dramatike të atyre që udhëtuan nëpër atë që do të njihej si Rruga e Mëndafshit. Eksploruesi perëndimor Marko Polo udhëtoi drejt lindjes përgjatë Rrugës së Mëndafshit, dhe murgu ujgur Rabban Bar Sauma bëri një udhëtim po aq epik përgjatë rrugës, duke u nisur nga shtëpia e tij në Khanbalik (Pekin) deri në Evropë. Misionarë evropianë, si Uilliam i Rubrukut, gjithashtu udhëtuan drejt oborrit mongol për të kthyer besimtarë në kauzën e tyre, apo shkuan si të dërguar papnorë për të korresponduar me sunduesit mongolë në një përpjekje për të siguruar një Aleancë Frankomongole. Ishte, megjithatë, e rrallë që dikush të udhëtonte gjithë gjatësinë e Rrugës së Mëndafshit. Në vend të kësaj, tregtarët i lëviznin produktet si një zinxhir kovash, mallra që tregtoheshin nga një ndërmjetës te tjetri, duke lëvizur nga Kina deri në Perëndim; mallrat që lëviznin në distanca kaq të gjata arrinin çmime ekstravagante.<ref>Hansen 2012, f. 8.</ref> [[Skeda:Gold coin of Genghis Khan, struck at the Ghazna (Ghazni) mint.jpg|thumb|''Dinar'' ari i Xhingis Hanit, prerë në monetarinë e Gaznës (Ghazni), datuar 1221/1222]] Pas Xhingisit, biznesi i partnerëve tregtarë vazhdoi të lulëzonte nën pasardhësit e tij, Ögedei dhe Güjuk. Tregtarët sillnin veshje, ushqim, informacion dhe furnizime të tjera në pallatet perandorake, dhe në këmbim hanët e mëdhenj u jepnin tregtarëve përjashtime taksash dhe i lejonin të përdornin stacionet zyrtare të stafetave të Perandorisë Mongole. Tregtarët gjithashtu shërbenin si mbledhës taksash në Kinë, Rusi dhe Iran. Nëse tregtarët sulmoheshin nga bandit, humbjet kompensoheshin nga banorët lokalë, të cilët detyroheshin të gjenin mallrat e vjedhura.{{sfn|Allsen. Mongolian Princes (1989)|pp=83–126}}<ref>{{cite journal |last=Enkhbold |first=Enerelt |date=2019 |title=The role of the ''ortoq'' in the Mongol Empire in forming business partnerships |journal=Central Asian Survey |volume=38 |issue=4 |pages=544 |doi=10.1080/02634937.2019.1652799 |s2cid=203044817 |ref=none |language=en}}</ref> Politikat ndryshuan nën Han-in e Madh Möngke. Për shkak të pastrimit të parave dhe mbitaksimit, ai u përpoq t'i kufizonte abuzimet dhe dërgoi hetues perandorakë për të mbikëqyrur bizneset ''ortoq''. Ai dekretoi që të gjithë tregtarët duhej të paguanin taksa komerciale dhe pronësore, dhe shlyeu të gjitha kambialet e tërhequra nga elita e lartë mongole nga tregtarët. Kjo politikë vazhdoi nën Dinastinë Yuan.{{sfn|Allsen. Mongolian Princes (1989)|pp=83–126}} Rënia e Perandorisë Mongole në shekullin XIV çoi në kolapsin e unitetit politik, kulturor dhe ekonomik përgjatë Rrugës së Mëndafshit. Fiset turke morën skajin perëndimor të rrugës nga Perandoria Bizantine, duke mbjellë farat e një kulture turke që më vonë do të kristalizohej në Perandorinë Osmane nën besimin sunit. Në lindje, kinezët han e përmbysën Dinastinë Yuan në 1368, duke nisur Dinastinë e tyre Ming dhe duke ndjekur një politikë izolimi ekonomik.<ref name="footsteps">{{cite book |last=Liu |first=Guoli |title=Chinese Foreign Policy in Transition |page=364 |language=en}}</ref> == Trashëgimia == [[Skeda:Mongols-map.png|thumb|Hartë që tregon kufirin e Perandorisë Mongole të shekullit XIII krahasuar me mongolët e sotëm në Mongoli, Rusi dhe Kinë|alt=Hartë e Azisë]] Perandoria Mongole, në kulmin e saj si perandoria më e madhe kontinuale në histori, pati një ndikim të qëndrueshëm duke bashkuar rajone të mëdha. Disa prej tyre, si Rusia lindore dhe perëndimore, dhe pjesë perëndimore të Kinës, mbeten të bashkuara edhe sot.<ref>{{cite journal |last=May |first=Timothy |date=February 2008 |title=The Mongol Empire in World History |url=http://worldhistoryconnected.press.illinois.edu/5.2/may.html |url-status=live |journal=World History Connected |volume=5 |issue=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140210122729/http://worldhistoryconnected.press.illinois.edu/5.2/may.html |archive-date=2014-02-10 |access-date=2014-02-15 |language=en}}</ref> Mongolët mund të jenë asimiluar në popullsitë lokale pas rënies së perandorisë, dhe disa pasardhës të tyre miratuan fetë lokale. Për shembull, khanati lindor miratoi budizmin, ndërsa tri khanatet perëndimore miratuan islamin, kryesisht nën ndikim sufist.{{sfn|Foltz|1999|pp=105–106}} Arritjet jo-ushtarake të Perandorisë Mongole përfshijnë futjen e një sistemi shkrimi, një alfabet mongol të bazuar në karakteret e ujgurishtes së vjetër, i cili përdoret ende në Mongoli.<ref>{{cite book |last=Hahn |first=Reinhard F. |title=Spoken Uyghur |date=1991 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-2959-8651-7 |location=London and Seattle |language=en}}</ref> [[Skeda:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|thumb|upright=.8|Tokhtamysh dhe ushtritë e Hoardës së Artë nisin rrethimin e Moskës në 1382.]] Moska u ngrit në rëndësi ndërsa ishte ende nën sundimin e "zgjedhës tatarë-mongole", disa kohë pasi sunduesve rusë u ishte dhënë statusi i mbledhësve të taksave për mongolët. Fakti që rusët mblidhnin tribut dhe taksa për mongolët do të thoshte se vetë mongolët rrallë vizitonin tokat që zotëronin. Rusët përfundimisht fituan fuqi ushtarake, dhe sunduesi i tyre, Ivan III, i përmbysi plotësisht mongolët dhe formoi Carinë Ruse. Pas Qëndresës së Madhe në lumin Ugra, e cila vërtetoi se mongolët ishin të cenueshëm, Dukati i Madh i Moskës fitoi pavarësinë. Njohuritë e Evropës mbi botën e njohur u zgjeruan jashtëzakonisht nga informacioni që u sollën nga ambasadorët dhe tregtarët. Kur Kristofor Kolombi lundroi në 1492, misioni i tij ishte të arrinte Katain, tokën e Han-it të Madh në Kinë.<ref>{{cite web |url=https://ems.kcl.ac.uk/content/etext/e024.html |title=Early Modern Spain: Monarchs letter |website=ems.kcl.ac.uk |language=en}}</ref> Disa studime tregojnë se Vdekja e Zezë, e cila shkatërroi Evropën në vitet 1340, mund të ketë udhëtuar nga Kina përgjatë rrugëve tregtare të Perandorisë Mongole. Në 1347, zotëruesi genovez i Kafës, një emporium i madh tregtar në Gadishullin e Krimesë, u rrethua nga një ushtri luftëtarësh mongolë nën komandën e Xhanibegut. Pas një rrethimi të zgjatur gjatë të cilit ushtria mongole po dobësohej nga sëmundja, ata vendosën t'i përdornin kufomat e infektuara si armë biologjike. Kufomat u hodhën me katapultë përtej mureve të qytetit, duke infektuar banorët.<ref>{{cite book |last=Soucek |first=Svat |title=A History of Inner Asia |date=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-5216-5704-0 |page=116 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=Wheelis |first=Mark |date=September 2002 |title=Biological Warfare at the 1346 Siege of Caffa |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=8 |issue=9 |pages=971–975 |doi=10.3201/eid0809.010536 |issn=1080-6040 |pmc=2732530 |pmid=12194776 |doi-access=free |language=en}}</ref> Tregtarët genovezë ikën, duke e transferuar murtajën përmes anijeve të tyre në jug të Evropës, prej nga u përhap shpejt. Numri total i vdekjeve në mbarë botën nga pandemia vlerësohet në 75–200 milionë, me deri në 50 milionë vdekje vetëm në Evropë.<ref name="Benedictow"/> === Shkatërrimi === Sipas disa interpretimeve, pushtimet e Xhingis Hanit shkaktuan shkatërrim të gjerë pa presedent në disa rajone gjeografike, duke çuar në ndryshime në demografinë e Azisë. Xhingisi dhe hordhitë e tij vranë afërsisht 11% të popullsisë botërore, me humbjen e konsiderueshme të jetës njerëzore që rezultoi madje edhe në përmirësime të shëndetit të mjedisit.<ref>{{cite web |date=2023-11-16 |title=Genghis Khan Killed Enough People To Cool The Planet |url=https://www.iflscience.com/genghis-khan-killed-enough-people-to-cool-the-planet-71583 |access-date=2025-05-19 |website=IFLScience |language=en}}</ref> Një studim i vitit 2003 tregoi se 8% e burrave në Mongoli dhe 1 në 200 në të gjithë botën janë pasardhës të drejtpërdrejtë të Xhingisit.<ref>{{cite web |date=2022-09-16 |title=Fact Check: Are One In 200 People Descended From Genghis Khan? |url=https://www.iflscience.com/fact-check-are-one-in-200-people-descended-from-genghis-khan-65357 |access-date=2025-05-19 |website=IFLScience |language=en}}</ref> [[Skeda:Meczennicy Sandomierscy.jpg|thumb|upright=.8|Martirë dominikanë të vrarë nga mongolët gjatë pushtimit mongol të Polonisë në 1260]] Studiuesi perëndimor R. J. Rummel vlerësoi se 30 milionë njerëz u vranë nga Perandoria Mongole. Studiues të tjerë vlerësojnë deri në 80 milionë. Popullsia e Kinës ra përgjysmë gjatë pesëdhjetë vjetëve të sundimit mongol. Para pushtimit mongol, territoret e dinastive kineze kishin rreth 120 milionë banorë; pas përfundimit të pushtimit në 1279, regjistrimi i vitit 1300 raportoi se popullsia totale e Kinës ishte rreth 60 milionë. Ndërsa është e mundur t'i atribuohet ky rënie e madhe e popullsisë kineze thjesht egërsisë mongole, studiuesit kanë mendime të përziera. Frederick Mote argumenton se rënia e gjerë reflekton një dështim administrativ për të mbajtur regjistrime, në vend të një rënie faktike, ndërsa të tjerë, si Timothy Brook, argumentojnë se mongolët e zvogëluan pjesën më të madhe të popullsisë së Kinës jugore, dhe në mënyrë të diskutueshme popullsinë han kineze, në një status të padukshëm përmes anulimit të së drejtës për pasaporta dhe mohimit të së drejtës për pronësi të drejtpërdrejtë të tokës. Kjo do të thoshte se kinezët duhej të varen nga dhe të kujdeseshin kryesisht nga mongolët dhe tatarët, gjë që përfshinte edhe rekrutimin në ushtrinë mongole. Historianë si William McNeill dhe David O. Morgan argumentojnë se murtaja bubonike ishte faktori kryesor pas rënies demografike të Kinës.<ref>{{cite journal |url=http://www.jstor.org/stable/26348412 |title=Plague and Lethal Epidemics in the Pre-Industrial World |last1=Alfani |first1=Guido |last2=Murphy |first2=Tommy E. |year=2017 |journal=The Journal of Economic History |volume=77 |issue=1 |pages=314–343 |doi=10.1017/S0022050717000092 |jstor=26348412 |language=en}}</ref> Bota islame iu nënshtrua ndryshimeve masive si rezultat i pushtimeve mongole. Popullsia e rrafshnaltës iraniane vuajti nga sëmundje dhe zi buke të përhapura, duke rezultuar në vdekjen e deri në tre të katërtat e popullsisë së saj, ndoshta 10 deri 15 milionë njerëz. Historiani Steven Ward vlerëson se popullsia e Iranit nuk arriti sërish nivelet para-mongole deri në mesin e shekullit XX.<ref name="Steve Ward">{{cite book |last=Ward |first=Steven R. |url=https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC&pg=PA39 |title=Immortal: A Military History of Iran and Its Armed Forces |date=2009 |publisher=Georgetown University Press |isbn=978-1-5890-1258-5 |page=39 |access-date=2015-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015234934/https://books.google.com/books?id=8eUTLaaVOOQC&pg=PA39 |archive-date=2015-10-15 |url-status=live |via=Google Books |language=en}}</ref> David Nicole thotë në ''The Mongol Warlords'', "terrori dhe shfarosja masive e kujtdo që i kundërshtonte ishte një taktikë mongole mirë e testuar".<ref name="Mongol Conquests">{{cite web |title=Mongol Conquests |url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Mongol |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20041028051334/http://www.usna.edu/Users/history/kolp/HH345/PRE1492.HTM#Mongol |archive-date=2004-10-28 |access-date=2014-02-15 |publisher=Users.erols.com |language=en}}</ref> Rreth gjysma e popullsisë ruse mund të ketë vdekur gjatë pushtimit.<ref name="parallelsixty.com">{{cite web |title=History of Russia, Early Slavs history, Kievan Rus, Mongol invasion |url=http://www.parallelsixty.com/history-russia.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121024544/http://www.parallelsixty.com/history-russia.shtml |archive-date=2010-01-21 |access-date=2014-02-15 |publisher=Parallelsixty.com |language=en}}</ref> Megjithatë, Colin McEvedy vlerëson se popullsia e Rusisë evropiane ra nga 7,5 milionë para pushtimit në 7 milionë pas tij.<ref name="Mongol Conquests"/> Historianët vlerësojnë se deri në gjysma e popullsisë prej dy milionësh të Hungarisë ishin viktima të pushtimit mongol.<ref>{{cite encyclopedia |title=The Mongol invasion: the last Arpad kings |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/eb/article-34789/Hungary |access-date=2014-02-15 |date=2013-11-20 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512114337/https://www.britannica.com/eb/article-34789/Hungary |archive-date=2008-05-12 |language=en}}</ref> Rogerius, një dëshmitar okular, tha se "mongolët vranë të gjithë pa dallim gjinie apo moshe" dhe se "mongolët veçanërisht 'gjenin kënaqësi' në poshtërimin e grave".<ref>Andrea Peto, në {{cite book |last1=Bessel |first1=Richard |last2=Schumann |first2=Dirk |title=Life After Death: Approaches to a Cultural and Social History of Europe During the 1940s and 1950s |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-5210-0922-5 |page=143 |access-date=2015-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017141939/https://books.google.com/books?id=NilW70Yol74C&pg=PA143 |archive-date=2015-10-17 |url-status=live |via=Google Books |language=en}}</ref> == Shih edhe == * {{ill|Skema e Perandorisë Mongole|en|Outline of the Mongol Empire}} * {{ill|Dinastia mongole|en|Mongol dynasty (disambiguation)}} * {{ill|Khanati mongol|en|Mongol khanate (disambiguation)}} * {{ill|Lista e fiseve dhe klaneve mongole mesjetare|en|List of medieval Mongol tribes and clans}} * {{ill|Lista e shteteve mongole|en|List of Mongol states}} == Referime == {{Reflist}} == Burimet == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=Mongol Imperialism: The Policies of the Grand Qan Möngke in China, Russia, and the Islamic Lands, 1251–1259 |date=1987 |publisher=[[University of California Press]] |isbn=978-0-5200-5527-8 |language=en |ref={{SfnRef|Allsen. Mongol Imperialism (1987)}}}} * {{cite journal |last=Allsen |first=Thomas T. |date=1989 |title=Mongolian Princes and Their Merchant Partners, 1200-1260 |journal=Asia Major |series=3rd |volume=2 |issue=2 |pages=83–126 |language=en |ref={{SfnRef|Allsen. Mongolian Princes (1989)}}}} * {{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=Culture and Conquest in Mongol Eurasia |date=2001 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=0-5218-0335-7 |location=Cambridge, United Kingdom |language=en |ref={{SfnRef|Allsen. Culture and Conquest (2001)}}}} * {{cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |title=The Cambridge History of China |chapter=The rise of the Mongolian empire and Mongolian rule in north China |date=1994 |pages=321–413 |doi=10.1017/CHOL9780521243315.006 |isbn=978-1-139-05474-4 |language=en |ref={{sfnref|Allsen|1994}}}} * {{cite book |last=Atwood |first=Christopher P. |date=2004 |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |publisher=Facts on File |location=New York |isbn=978-0-8160-4671-3 |language=en}} * {{cite book |last=Biran |first=Michal |title=Chinggis Khan |year=2012 |series=Makers of the Muslim World |publisher=[[Oneworld Publications]] |location=London |isbn=978-1-7807-4204-5 |language=en}} * {{cite book |last=Barthold |first=Vasilii Vladimirovich |title=Turkestan Down to the Mongol Invasion |date=1928 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |location=London |page=488 |translator-last=Barthold |translator-first=Vasilii Vladimirovich |translator-last2=Gibb |translator-first2=H. A. R. |language=ru |ref={{sfnref|Barthold|1928}}}} * {{cite book |date=2023 |title=The Cambridge History of the Mongol Empire |editor-last1=Biran |editor-first1=Michal |editor-last2=Kim |editor-first2=Hodong |isbn=978-1-3163-3742-4 |location=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |language=en}} * {{cite book |last=Dunnell |first=Ruth W. |chapter=The Rise of Chinggis Khan and the United Empire |title=The Cambridge History of the Mongol Empire |editor-last1=Biran |editor-first1=Michal |editor-last2=Kim |editor-first2=Hodong |date=2023 |pages=19–106 |location=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1-3163-3742-4 |ref={{sfnref|Dunnell|2023}} |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |chapter=The Military Machine |title=The Cambridge History of the Mongol Empire |editor-last1=Biran |editor-first1=Michal |editor-last2=Kim |editor-first2=Hodong |date=2023 |pages=460–487 |location=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1-3163-3742-4 |ref={{sfnref|May|2023}} |language=en}} * {{cite book |last=Broadbridge |first=Anne F. |date=2018 |title=Women and the Making of the Mongol Empire |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |series=Cambridge Studies in Islamic Civilization |isbn=978-1-1086-3662-9 |language=en}} * {{cite book |last=Favereau |first=Marie |date=2021 |title=The Horde: How the Mongols Changed the World |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=[[Harvard University Press]] |isbn=978-0-6742-7865-3 |language=en}} * {{cite book |last=Foltz |first=Richard C. |title=Religions of the Silk Road: Overland Trade and Cultural Exchange from Antiquity to the Fifteenth Century |date=1999 |publisher=[[St. Martin's Press]] |isbn=978-0-3122-3338-9 |location=New York, NY |language=en}} * {{cite book |title=[[The Cambridge History of China]] |date=1994 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-5212-4331-5 |editor-last=Franke |editor-first=Herbert |volume=6. Alien Regimes and Border States, 907–1368 |location=Cambridge, England; New York, NY |editor-last2=Twitchett |editor-first2=Denis |language=en}} * {{cite book |title=Warfare in Inner Asian History (500–1800) |editor-last=Di Cosmo |editor-first=Nicola |date=2002 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |location=[[Leiden]] |series=Handbook of Oriental Studies |isbn=978-9-0041-1949-9 |language=en}} * {{cite book |last=Golden |first=Peter |chapter=War and Warfare in the Pre-Cinggisid Western Steppes of Eurasia |title=Warfare in Inner Asian History (500–1800) |editor-last=Di Cosmo |editor-first=Nicola |date=2002 |pages=105–172 |location=[[Leiden]] |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |series=Handbook of Oriental Studies |isbn=978-9-0041-1949-9 |ref={{sfnref|Golden|2002}} |language=en}} * {{cite book |last=Grousset |first=Rene |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |date=1970 |publisher=[[Rutgers University Press]] |isbn=978-0-8135-0627-2 |location=New Brunswick, NJ |translator-last=Walford |translator-first=Naomi |language=fr}} * {{cite book |last=Halperin |first=Charles J. |title=Russia and the Golden Horde: The Mongol Impact on Medieval Russian History |date=1985 |publisher=[[Indiana University Press]] |isbn=978-0-2532-0445-5 |location=Bloomington, IN |language=en}} * {{cite book |last=Hansen |first=Valerie |title=The Silk Road: A New History |publisher=Oxford University Press |date=2012 |language=en}} * {{cite book |last=Hull |first=Mary |title=The Mongol Empire (World History Series) |date=1998 |publisher=Lucent Books |isbn=978-1-5600-6312-4 |language=en}} * {{cite book |last=Jackson |first=Peter |title=The Mongols and the West: 1221–1410 |date=2014 |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon |isbn=978-0-5823-6896-5 |language=en}} * {{cite book |last=Jackson |first=Peter |date=2017 |title=The Mongols and the Islamic World: From Conquest to Conversion |publisher=[[Yale University Press]] |location=New Haven |isbn=978-0-3001-2533-7 |language=en}} * {{cite book |last=Lane |first=George |title=Daily life in the Mongol empire |date=2006 |publisher=[[Greenwood Press]] |isbn=978-0-3133-3226-5 |location=Westport, Connecticut |language=en}} * {{cite book |last=Man |first=John |title=Genghis Khan: Life, Death and Resurrection |date=2004 |publisher=Thomas Dunne Books |isbn=978-0-3123-6624-7 |location=New York, NY |language=en |ref={{SfnRef|Man. Genghis Khan (2004)}}}} * {{cite book |last=Man |first=John |title=Kublai Khan: From Xanadu to Superpower |date=2007 |publisher=[[Bantam Books]] |isbn=978-0-5538-1718-8 |language=en |ref={{SfnRef|Man. Kublai Khan (2007)}}}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |date=2007 |title=The Mongol Art of War: Chinggis Khan and the Mongol Military System |location=Yardley |publisher=Westholme |isbn=978-1-5941-6046-2 |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |title=The Mongol Conquests in World History |year=2012 |publisher=[[Reaktion Books]] |location=London |isbn=978-1-8618-9971-2 |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |date=2016 |chapter=Mongol Conquest Strategy in the Middle East |title=The Mongols' Middle East: Continuity and Transformation in Ilkhanid Iran |editor-last1=De Nicola |editor-first1=Bruno |editor-last2=Melville |editor-first2=Charles |location=Leiden |publisher=[[Brill Publishing|Brill]] |isbn=978-9-0043-1472-6 |pages=13–37 |language=en}} * {{cite book |title=The Mongol Empire: A Historical Encyclopedia |date=2017 |editor-last=May |editor-first=Timothy |publisher=[[ABC-CLIO]] |location=Santa Barbara |isbn=978-1-6106-9339-4 |ref=none |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |chapter=Quriltai of 1206 |title=The Mongol Empire: A Historical Encyclopedia |editor-last=May |editor-first=Timothy |date=2017 |at=Volume II, pp. 39–41 |location=Santa Barbara |publisher=[[ABC-CLIO]] |isbn=978-1-6106-9339-4 |ref={{sfnref|May|2017}} |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |date=2018 |title=The Mongol Empire |publisher=[[Edinburgh University Press]] |isbn=978-0-7486-4237-3 |language=en}} * {{cite book |date=2022 |title=The Mongol World |editor-last1=May |editor-last2=Hope |editor-first1=Timothy |editor-first2=Michael |publisher=[[Routledge]] |location=Abingdon |isbn=978-1-3151-6517-2 |language=en}} * {{cite book |last=May |first=Timothy |chapter=The Rise of Chinggis Khan |title=The Mongol World |editor-last1=May |editor-first1=Timothy |editor-last2=Hope |editor-first2=Michael |date=2022 |pages=51–67 |location=Abingdon |publisher=[[Routledge]] |isbn=978-1-3151-6517-2 |ref={{sfnref|May|2022}} |language=en}} * {{cite book |last=Morgan |first=David |date=1986 |title=The Mongols |series=The Peoples of Europe |publisher=[[Blackwell Publishing]] |location=Oxford |isbn=978-0-6311-7563-6 |language=en}} * {{cite book |last=Pelliot |first=Paul |date=1959 |title=Notes on Marco Polo |volume=I |publisher=[[Imprimerie nationale]] |location=Paris |language=fr}} * {{cite book |last=Prawdin |first=Michael |title=Mongol Empire |date=1961 |publisher=Collier-Macmillan Canada |isbn=978-1-4128-0519-3 |location=New Brunswick, NJ |orig-date=1940 |language=en}} * {{cite book |last=Ratchnevsky |first=Paul |year=1991 |translator=Thomas Haining |title=Genghis Khan: His Life and Legacy |publisher=[[Blackwell Publishing]] |location=Oxford |isbn=978-0-6311-6785-3 |language=en}} * {{cite book |last=Rossabi |first=Morris |title=China Among Equals: The Middle Kingdom and Its Neighbors, 10th–14th Centuries |date=1983 |publisher=[[University of California Press]] |isbn=978-0-5200-4383-1 |location=Berkeley, CA |language=en}} * {{cite book |last=Saunders |first=John Joseph |title=The history of the Mongol conquests |date=2001 |publisher=[[University of Pennsylvania Press]] |isbn=978-0-8122-1766-7 |location=Philadelphia |language=en}} * {{cite book |last=Rybatzki |first=Volker |title=The Early Mongols: Language, Culture and History |date=2009 |publisher=[[Indiana University]] |isbn=978-0-9330-7057-8 |language=en}} * {{cite book |last=Vernadsky |first=George |title=The Mongols and Russia |date=1953 |publisher=[[Yale University Press]] |location=New Haven |language=en}} * {{cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=Genghis Khan and the Making of the Modern World |date=2004 |publisher=Crown and Three Rivers Press |isbn=978-0-6098-0964-8 |location=New York, NY |language=en}} {{Refend}} [[Kategoria:Perandoria Mongole| ]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara në 1206]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të shpërbëra në shekullin XIV]] gu35c8h1o6v0j1f3h1z8esu3f5sdrl1 10 152423 3026416 3022183 2026-08-17T20:21:24Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026416 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Soccer Futbollisti i Vitit |title = [[World Soccer (revistë)#Fituesit e çmimit|''World Soccer'' Lojtari i Vitit]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |titlestyle = background: gold;color:inherit |list1 = * 1982: [[Paolo Rossi|Rossi]] * 1983: [[Zico]] * 1984: [[Michel Platini|Platini]] * 1985: [[Michel Platini|Platini]] * 1986: [[Diego Maradona|Maradona]] * 1987: [[Ruud Gullit|Gullit]] * 1988: [[Marco van Basten|Van Basten]] * 1989: [[Ruud Gullit|Gullit]] * 1990: [[Lothar Matthäus|Matthäus]] * 1991: [[Jean-Pierre Papin|Papin]] * 1992: [[Marco van Basten|Van Basten]] * 1993: [[Roberto Baggio|Baggio]] * 1994: [[Paolo Maldini|Maldini]] * 1995: [[Gianluca Vialli|Vialli]] * 1996: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] * 1997: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] * 1998: [[Zinedine Zidane|Zidane]] * 1999: [[Rivaldo]] * 2000: [[Luís Figo|Figo]] * 2001: [[Michael Owen|Owen]] * 2002: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] * 2003: [[Pavel Nedvěd|Nedvěd]] * 2004: [[Ronaldinho]] * 2005: [[Ronaldinho]] * 2006: [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] * 2007: [[Kaká]] * 2008: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * 2009: [[Lionel Messi|Messi]] * 2010: [[Xavi]] * 2011: [[Lionel Messi|Messi]] * 2012: [[Lionel Messi|Messi]] * 2013: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * 2014: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * 2015: [[Lionel Messi|Messi]] * 2016: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * 2017: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa të çmimeve futbollistike]] </noinclude> gj3l8dj81olz7cb4g58h0eni92lrv53 10 152482 3026296 3022184 2026-08-17T14:11:29Z Smallem 126080 Parusim strukturor me enwiki (FIFA Player of the Year) + night-mode përmes Claude AI 3026296 wikitext text/x-wiki {{Navbox | basestyle = background: gold; | bodyclass = hlist |name = Fituesit e FIFA Lojtari Botëror i Vitit |title = [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] | state = {{{state|autocollapse}}} |image = |list1 = 1991: [[Lothar Matthäus|Matthäus]] – 1992: [[Marco van Basten|van Basten]] – 1993: [[Roberto Baggio|Baggio]] – 1994: [[Romário]] – 1995: [[George Weah|Weah]] – 1996: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 1997: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 1998: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 1999: [[Rivaldo]] – 2000: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 2001: [[Luís Figo|Figo]] – 2002: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 2003: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 2004: [[Ronaldinho]] – 2005: [[Ronaldinho]] – 2006: [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] – 2007: [[Kaká]] – 2008: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] – 2009: [[Lionel Messi|Messi]] – 2010: Zëvëndësuar nga [[FIFA Topi i Artë]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa të çmimeve futbollistike]] </noinclude> sm1hkz8d8hmlzkezmcuswl6mk7ru1vr 3026299 3026296 2026-08-17T14:12:19Z Smallem 126080 Bashkëngjitje ngjyre te stili i navboksit për night-mode përmes Claude AI 3026299 wikitext text/x-wiki {{Navbox | basestyle = background: gold;color:#000; | bodyclass = hlist |name = Fituesit e FIFA Lojtari Botëror i Vitit |title = [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] | state = {{{state|autocollapse}}} |image = |list1 = 1991: [[Lothar Matthäus|Matthäus]] – 1992: [[Marco van Basten|van Basten]] – 1993: [[Roberto Baggio|Baggio]] – 1994: [[Romário]] – 1995: [[George Weah|Weah]] – 1996: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 1997: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 1998: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 1999: [[Rivaldo]] – 2000: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 2001: [[Luís Figo|Figo]] – 2002: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 2003: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 2004: [[Ronaldinho]] – 2005: [[Ronaldinho]] – 2006: [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] – 2007: [[Kaká]] – 2008: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] – 2009: [[Lionel Messi|Messi]] – 2010: Zëvëndësuar nga [[FIFA Topi i Artë]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa të çmimeve futbollistike]] </noinclude> 5w6x3xe7zhcgobft84zsktgixsyqpt8 3026301 3026299 2026-08-17T14:16:12Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki FIFA Player of the Year (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026301 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox|navbox |name = FIFA Player of the Year |title = [[The Best FIFA Men's Player]] |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist |nowrapitems = yes |basestyle = background: gold;color:#000; |image = |group1 = [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit|FIFA World Player of the Year]] |list1 = * [[1991 FIFA World Player of the Year|1991]]: {{#invoke:flag|fbicon|GER|size=15px}} [[Lothar Matthäus|Matthäus]] * [[1992 FIFA World Player of the Year|1992]]: {{#invoke:flag|fbicon|NED|size=15px}} [[Marco van Basten|Van Basten]] * [[1993 FIFA World Player of the Year|1993]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|1946|size=15px}} [[Roberto Baggio|Baggio]] * [[1994 FIFA World Player of the Year|1994]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Romário]] * [[1995 FIFA World Player of the Year|1995]]: {{#invoke:flag|fbicon|LBR|size=15px}} [[George Weah|Weah]] * [[1996 FIFA World Player of the Year|1996]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[1997 FIFA World Player of the Year|1997]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[1998 FIFA World Player of the Year|1998]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[1999 FIFA World Player of the Year|1999]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Rivaldo]] * [[2000 FIFA World Player of the Year|2000]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[2001 FIFA World Player of the Year|2001]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Luís Figo|Figo]] * [[2002 FIFA World Player of the Year|2002]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[2003 FIFA World Player of the Year|2003]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[2004 FIFA World Player of the Year|2004]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[2005 FIFA World Player of the Year|2005]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[2006 FIFA World Player of the Year|2006]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|size=15px}} [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] * [[2007 FIFA World Player of the Year|2007]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Kaká]] * [[2008 FIFA World Player of the Year|2008]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2009 FIFA World Player of the Year|2009]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group2 = [[FIFA Ballon d'Or]] |list2 = * [[2010 FIFA Ballon d'Or|2010]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2011 FIFA Ballon d'Or|2011]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2012 FIFA Ballon d'Or|2012]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2015 FIFA Ballon d'Or|2015]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group3 = [[The Best FIFA Men's Player]] |list3 = * [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2018|2018]]: {{#invoke:flag|fbicon|CRO|size=15px}} [[Luka Modrić|Modrić]] * [[The Best FIFA Football Awards 2019|2019]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2020|2020]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2021|2021]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2022|2022]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2023|2023]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2024|2024]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Vinícius Júnior|Vinícius Jr.]] * [[The Best FIFA Football Awards 2025|2025]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] |below = * See also: [[Topi i Artë|Ballon d'Or]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 19fw6x5jeks0rmref7qdwdii0rfk7su 3026361 3026301 2026-08-17T16:45:18Z Smallem 126080 Kthim te përmbajtja origjinale shqip (porti i enwiki shtoi lidhje të kuqe) + bashkëvendosje ngjyrash përmes Claude AI 3026361 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = FIFA Lojtari Botëror i Vitit |title = [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |titlestyle = background: gold;color:#000; |image = |list1 = 1991: [[Lothar Matthäus|Matthäus]] – 1992: [[Marco van Basten|van Basten]] – 1993: [[Roberto Baggio|Baggio]] – 1994: [[Romário]] – 1995: [[George Weah|Weah]] – 1996: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 1997: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 1998: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 1999: [[Rivaldo]] – 2000: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 2001: [[Luís Figo|Figo]] – 2002: [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]] – 2003: [[Zinedine Zidane|Zidane]] – 2004: [[Ronaldinho]] – 2005: [[Ronaldinho]] – 2006: [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] – 2007: [[Kaká]] – 2008: [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] – 2009: [[Lionel Messi|Messi]] – 2010: Zëvëndësuar nga [[FIFA Topi i Artë]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa të çmimeve futbollistike]] </noinclude> s76m1m7l6bvw9tq3cayqnix8p1xzxqw 3026404 3026361 2026-08-17T20:19:10Z Smallem 126080 Njësim me enwiki FIFA Player of the Year — lidhjet që mungojnë janë të kuqe me tituj shqip përmes Claude AI 3026404 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox|navbox | name = FIFA Lojtari Botëror i Vitit |title = [[Lojtari më i mirë i FIFA-s]] |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist |nowrapitems = yes |basestyle = background: gold;color:inherit |image = |group1 = [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] |list1 = * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1991|1991]]: {{#invoke:flag|fbicon|GER|size=15px}} [[Lothar Matthäus|Matthäus]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1992|1992]]: {{#invoke:flag|fbicon|NED|size=15px}} [[Marco van Basten|Van Basten]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1993|1993]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|1946|size=15px}} [[Roberto Baggio|Baggio]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1994|1994]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Romário]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1995|1995]]: {{#invoke:flag|fbicon|LBR|size=15px}} [[George Weah|Weah]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1996|1996]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1997|1997]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1998|1998]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1999|1999]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Rivaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2000|2000]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2001|2001]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Luís Figo|Figo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2002|2002]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2003|2003]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2004|2004]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2005|2005]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2006|2006]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|size=15px}} [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2007|2007]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Kaká]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2008|2008]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2009|2009]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group2 = [[FIFA Ballon d'Or]] |list2 = * [[2010 FIFA Ballon d'Or|2010]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2011 FIFA Ballon d'Or|2011]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2012 FIFA Ballon d'Or|2012]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2015 FIFA Ballon d'Or|2015]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group3 = [[Lojtari më i mirë i FIFA-s]] |list3 = * [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2018|2018]]: {{#invoke:flag|fbicon|CRO|size=15px}} [[Luka Modrić|Modrić]] * [[The Best FIFA Football Awards 2019|2019]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2020|2020]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2021|2021]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2022|2022]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2023|2023]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2024|2024]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Vinícius Júnior|Vinícius Jr.]] * [[The Best FIFA Football Awards 2025|2025]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] |below = * See also: [[Topi i Artë]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> lbiqo1xhz22nonhjneix79irut8d3v8 3026477 3026404 2026-08-17T20:53:46Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] te [[Stampa:FIFA Player of the Year]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026404 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox|navbox | name = FIFA Lojtari Botëror i Vitit |title = [[Lojtari më i mirë i FIFA-s]] |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist |nowrapitems = yes |basestyle = background: gold;color:inherit |image = |group1 = [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] |list1 = * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1991|1991]]: {{#invoke:flag|fbicon|GER|size=15px}} [[Lothar Matthäus|Matthäus]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1992|1992]]: {{#invoke:flag|fbicon|NED|size=15px}} [[Marco van Basten|Van Basten]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1993|1993]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|1946|size=15px}} [[Roberto Baggio|Baggio]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1994|1994]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Romário]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1995|1995]]: {{#invoke:flag|fbicon|LBR|size=15px}} [[George Weah|Weah]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1996|1996]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1997|1997]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1998|1998]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1999|1999]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Rivaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2000|2000]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2001|2001]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Luís Figo|Figo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2002|2002]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2003|2003]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2004|2004]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2005|2005]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2006|2006]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|size=15px}} [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2007|2007]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Kaká]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2008|2008]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2009|2009]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group2 = [[FIFA Ballon d'Or]] |list2 = * [[2010 FIFA Ballon d'Or|2010]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2011 FIFA Ballon d'Or|2011]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2012 FIFA Ballon d'Or|2012]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2015 FIFA Ballon d'Or|2015]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group3 = [[Lojtari më i mirë i FIFA-s]] |list3 = * [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2018|2018]]: {{#invoke:flag|fbicon|CRO|size=15px}} [[Luka Modrić|Modrić]] * [[The Best FIFA Football Awards 2019|2019]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2020|2020]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2021|2021]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2022|2022]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2023|2023]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2024|2024]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Vinícius Júnior|Vinícius Jr.]] * [[The Best FIFA Football Awards 2025|2025]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] |below = * See also: [[Topi i Artë]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> lbiqo1xhz22nonhjneix79irut8d3v8 3026500 3026477 2026-08-17T20:54:13Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026500 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox|navbox | name = FIFA Player of the Year |title = [[Lojtari më i mirë i FIFA-s]] |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist |nowrapitems = yes |basestyle = background: gold;color:inherit |image = |group1 = [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] |list1 = * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1991|1991]]: {{#invoke:flag|fbicon|GER|size=15px}} [[Lothar Matthäus|Matthäus]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1992|1992]]: {{#invoke:flag|fbicon|NED|size=15px}} [[Marco van Basten|Van Basten]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1993|1993]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|1946|size=15px}} [[Roberto Baggio|Baggio]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1994|1994]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Romário]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1995|1995]]: {{#invoke:flag|fbicon|LBR|size=15px}} [[George Weah|Weah]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1996|1996]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1997|1997]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1998|1998]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 1999|1999]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Rivaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2000|2000]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2001|2001]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Luís Figo|Figo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2002|2002]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldo Nazário|Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2003|2003]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Zinedine Zidane|Zidane]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2004|2004]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2005|2005]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Ronaldinho]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2006|2006]]: {{#invoke:flag|fbicon|ITA|size=15px}} [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2007|2007]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Kaká]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2008|2008]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2009|2009]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group2 = [[FIFA Ballon d'Or]] |list2 = * [[2010 FIFA Ballon d'Or|2010]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2011 FIFA Ballon d'Or|2011]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2012 FIFA Ballon d'Or|2012]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[2015 FIFA Ballon d'Or|2015]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] |group3 = [[Lojtari më i mirë i FIFA-s]] |list3 = * [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]]: {{#invoke:flag|fbicon|POR|size=15px}} [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldo]] * [[The Best FIFA Football Awards 2018|2018]]: {{#invoke:flag|fbicon|CRO|size=15px}} [[Luka Modrić|Modrić]] * [[The Best FIFA Football Awards 2019|2019]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2020|2020]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2021|2021]]: {{#invoke:flag|fbicon|POL|size=15px}} [[Robert Lewandowski|Lewandowski]] * [[The Best FIFA Football Awards 2022|2022]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2023|2023]]: {{#invoke:flag|fbicon|ARG|size=15px}} [[Lionel Messi|Messi]] * [[The Best FIFA Football Awards 2024|2024]]: {{#invoke:flag|fbicon|BRA|size=15px}} [[Vinícius Júnior|Vinícius Jr.]] * [[The Best FIFA Football Awards 2025|2025]]: {{#invoke:flag|fbicon|FRA|size=15px}} [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] |below = * See also: [[Topi i Artë]] }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> m8czssaltbfgljafbt2vbkchqb3z04o 0 152611 3026334 2851854 2026-08-17T15:55:48Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026334 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jesús Garay | image = | fullname= Jesús Garay Vecino | birth_date= [[10 shtator]] [[1930]] | birth_place = [[Bilbao]], [[Spanja|Spanjë]] | death_date = [[10 shkurt]] [[1995]] | death_place = Bilbao, Spanjë | height = {{height|m=1.80}} | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Qëndër–mbrojtës]] | youthyears1 = 1945–1946 | youthclubs1 = [[Santutxu FC|Santutxu]] | youthyears2 = 1946–1949 | youthclubs2 = Begoña | years1 = 1949–1950 | clubs1 = [[SD Erandio Club|Erandio]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 1950–1960 | clubs2 = [[Athletic Bilbao]] | caps2 = 236 | goals2 = 7 | years3 = 1960–1965 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 89 | goals3 = 3 | years4 = 1965–1966 | clubs4 = [[CD Málaga|Málaga]] | caps4 = 16 | goals4 = 0 | totalcaps = 341 | totalgoals = 10 | nationalyears1 = 1955 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja B]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1953–1962 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps2 = 29 | nationalgoals2 = 1 | manageryears1 = 1979 | managerclubs1 = [[Kombëtarja baske e futbollit|Shteti Bask]] }} '''Jesús Garay Vecino''' ([[10 shtator]] [[1930]] – [[10 shkurt]] [[1995]]) ishte një ish futbollist spanjoll që ka luajtur si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës qëndre]]. Ai ka luajtur gjithsej 341 ndeshje në [[La Liga]] dhe ka shënuar 10 Gola gjatë 16 sezoneve në Spanjë, ku zakonisht ai ka luajtur me [[Athletic Bilbao]] dhe [[FC Barcelona|Barcelonën]]. Garay gjithashtu ka qënë lojtar i [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtares spanjolle]] dhe ka luajtur me kombëtaren në [[1962 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 1962]]. == Karriera == Lindur në [[Bilbao]], [[Biscay]], Garay u bashkua me klubin lokal [[Athletic Bilbao]] në vitin 1950 nga skuadra e [[SD Erandio Club]]. Ai e fitoi menjëherë vendin e titullarit, duke bërë debutimin e tij në [[La Liga]] më 8 tetor 1950 në fitoren 9–4 në shtëpi kundër [[Celta de Vigo]],<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/10/09/pagina-4/665034/pdf.html|title=At. Bilbao, 9 – Celta, 4|work=[[El Mundo Deportivo (gazetë)|El Mundo Deportivo]]|date=8 tetor 1950|accessdate=12 qershor 2012|archive-date=4 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904110049/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/10/09/pagina-4/665034/pdf.html|url-status=dead}}</ref> dhe shënoi golin e parë në këtë kompedicion më 17 dhjetor të të njëjtit vit në fitoren 4–3 kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]] në [[Stadiumi San Mamés|stadiumin San Mamés]].<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/12/18/pagina-3/659484/pdf.html|title=At. Bilbao, 4 – Barcelona, 3|work=[[El Mundo Deportivo (gazetë)|El Mundo Deportivo]]|date=17 dhjetor 1950|accessdate=12 qershor 2012|archive-date=29 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429045846/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/12/18/pagina-3/659484/pdf.html|url-status=dead}}</ref> Në verën e vitit 1960, pasi luajti 292 ndeshje zyrtare për ''Luanët'' dhe fitoi pesë tituj, përfshirë [[1955–56 La Liga|1955–56 kampionatin kombëtar]] dhe tre [[Copa del Rey|Copa del Generalísimo]], një prej tyre e fituar kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] në [[Santiago Bernabeu (Stadiumi)|Santiago Bernabeu]], Garay firmosi me Barcelonën për 5,5 milion pesetas, një shifër e cila u përdor për të ndërtuar qëndrimin e ''Mëshirës'' në stadiumin San Mamés, e quajtur nga tifozët e klubit ''Jesús Garay''.<ref>{{cite news|url=http://www.canalathletic.com/leyendas/garay.html|title=Leyendas del Athletic Club de Bilbao – Garay (Athletic Club de Bilbao legends – Garay)|work=Canal Athletic|accessdate=12 qershor 2012|archive-date=11 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111162930/http://www.canalathletic.com/leyendas/garay.html|url-status=dead}}</ref> Ai u tërhoq nga futbolli në moshën 35 vjeçare pas plot pesë sezonesh në nivel të lartë, katër me skuadrën [[FC Barcelona|katalanase]] dhe një me [[CD Málaga|Málagën]], më këtë të fundit që ra nga kategoria; ai vdiq më 10 shkurt 1995, në moshën 64 vjeçare, në qytetin e tij të lindjes. == Kombëtarja == Garay ka luajtur 29 ndeshje me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]] në nëntë vite. Ai bëri debutimin e tij me kombëtaren më 19 mars 1953 në fitoren 3–1 kundër [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikës]] . Ai ishte pjesë e skuadrës që luajti në [[1962 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 1962]], duke luajtur në ndeshjen e parë të grupit që u mbyll me humbjen 1–0 kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Çekosllovakisë]].<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/garay-intl.html|title=Jesús Garay Vecino – International Matches|work=RSSSF|accessdate=12 qershor 2012}}</ref> ===Golat me kombëtaren=== {| class="wikitable" style="font-size:100%" |+ ! # !! Data !! Vendi !! Kundërshtari !! Goli !! Rezultati !! Kompedicioni |- | 1. || 30 janar 1957 || [[Santiago Bernabeu (Stadiumi)|Santiago Bernabeu]], [[Madridi|Madrid]], Spanjë || {{flamuri|Holanda}} [[Kombëtarja hollandeze e futbollit|Holanda]] || '''1'''–0 || 5–1 || Ndeshje Miqësore |} == Trofe == ;Athletic Bilbao *[[La Liga]]: [[1955–56 La Liga|1955–56]] *[[Copa del Rey|Copa del Generalísimo]]: [[1955 Copa del Generalísimo|1955]], [[1956 Copa del Generalísimo|1956]], [[1958 Copa del Generalísimo|1958]] *[[Copa Eva Duarte]]: 1950 ;Barcelona *[[Copa del Rey|Copa del Generalísimo]]: [[1962–63 Copa del Generalísimo|1962–63]] == Referime == <references/> ==Lidhje të jashtme == *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j7781.html Profili te BDFutbol] *[https://web.archive.org/web/20120204222852/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=228&n=garay%2Fjesus%2Fgaray%2Fvecino National team data] {{es icon}} *[http://www.national-football-teams.com/player/18296.html Jesús Garay] te National-Football-Teams.com *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=49754/ Jesús Garay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150525181502/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=49754/ |date=25 maj 2015 }} te FIFA *[https://web.archive.org/web/20120405070939/http://www.athletic-club.net/web/main.asp?a=1&b=1&c=1&d=0&jokalaria=228&idi=2 Profili te Athletic Bilbao] *[http://www.veteransfcbarcelona.cat/database/index.php?option=com_hotproperty&task=view&id=349&Itemid=27 Profili te FC Barcelona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223021508/http://www.veteransfcbarcelona.cat/database/index.php?option=com_hotproperty&task=view&id=349&Itemid=27 |date=23 shkurt 2025 }} {{Spanja – 1962 FIFA Kupa e Botës}} [[Kategoria:Lindje 1930]] [[Kategoria:Vdekje 1995]] [[Kategoria:Futbollistë]] [[Kategoria:Futbollistë spanjollë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren spanjolle]] [[Kategoria:Futbollistë në SD Erandio Club]] [[Kategoria:Futbollistë në Athletic Bilbao]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Barcelona]] [[Kategoria:Futbollistë në CD Málaga]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në 1962 FIFA Kupën e Botës]] ttjvejef3kp1di8khdljaqpfk812s9a 0 152826 3026523 3016745 2026-08-17T22:05:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026523 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Dollar sign capitalism logo.svg|parapamje|250x250px|Logoja e kapitalizmit me shenjën e dollarit.]] '''Kapitalizmi''' është një sistem ekonomik i bazuar në pronësinë private të mjeteve të prodhimit dhe funksionimin e tyre për fitim.<ref name=":0" /> Karakteristikat qendrore të kapitalizmit përfshijnë akumulimin e kapitalit, tregjet konkurruese, sistemin e çmimeve, pronën private dhe njohjen e të drejtave të pronës, shkëmbimin vullnetar dhe punën me paga.<ref name=":1" /> Në një ekonomi tregu kapitalist, vendimmarrja dhe investimet përcaktohen nga secili pronar i pasurisë, pronës ose aftësisë së prodhimit në tregjet e kapitalit dhe financave, ndërsa çmimet dhe shpërndarja e mallrave dhe shërbimeve përcaktohen kryesisht nga konkurrenca në tregjet e mallrave dhe shërbimeve.<ref name=":2" /> Ekonomistët, historianët, ekonomistët politikë dhe sociologët kanë adoptuar perspektiva të ndryshme në analizat e tyre të kapitalizmit dhe kanë njohur forma të ndryshme të tij në praktikë. Këto përfshijnë kapitalizmin laissez-faire ose të tregut të lirë, kapitalizmin shtetëror dhe kapitalizmin e mirëqenies. Forma të ndryshme të kapitalizmit paraqesin shkallë të ndryshme të tregjeve të lira, pronësinë publike,<ref name=":3" /> pengesa ndaj konkurrencës së lirë dhe politikat sociale të sanksionuara nga shteti. Shkalla e konkurrencës në tregje dhe roli i ndërhyrjes dhe rregullimit, si dhe fusha e pronësisë së shtetit ndryshojnë ndërmjet modeleve të ndryshme të kapitalizmit.<ref name=":4" /> Shkalla në të cilën tregjet e ndryshme janë të lira dhe rregullat që përcaktojnë pronën private janë çështje të politikës dhe politikës. Shumica e ekonomive ekzistuese kapitaliste janë ekonomi të përziera që kombinojnë elemente të tregjeve të lira me ndërhyrjen e shtetit dhe në disa raste planifikimin ekonomik.<ref name=":5" /> Ekonomitë e tregut kanë ekzistuar nën shumë forma të qeverisjes dhe në shumë kohë, vende dhe kultura të ndryshme. Shoqëritë moderne kapitaliste - të shënuara nga një universalizim i marrëdhënieve shoqërore të bazuara në para, një klasë vazhdimisht e madhe dhe e tërë sistemi e punëtorëve që duhet të punojnë për paga (proletariati) dhe një klasë kapitaliste që zotëron mjetet e prodhimit - të zhvilluara në Evropën Perëndimore në një proces që çoi në Revolucionin Industrial. Sistemet kapitaliste me shkallë të ndryshme të ndërhyrjes së drejtpërdrejtë të qeverisë që atëherë janë bërë dominuese në botën perëndimore dhe vazhdojnë të përhapen. Kapitalizmi është treguar i lidhur fort me rritjen ekonomike.<ref name=":6" /> Kritikët e kapitalizmit argumentojnë se ai përqendron pushtetin në duart e një klase minoritare kapitaliste që ekziston përmes shfrytëzimit të klasës punëtore të shumicës dhe punës së tyre, i jep përparësi fitimit mbi të mirën shoqërore, burimeve natyrore dhe mjedisit, është një motor i pabarazisë, korrupsionit dhe paqëndrueshmëritë ekonomike, dhe se shumë nuk janë në gjendje të kenë përfitimet dhe liritë e saj të pretenduara, siç janë investimet e lira. Mbështetësit argumentojnë se siguron produkte dhe inovacione më të mira përmes konkurrencës, promovon pluralizmin dhe decentralizimin e fuqisë, shpërndan pasurinë te njerëzit që janë në gjendje të investojnë në ndërmarrje të dobishme bazuar në kërkesat e tregut, lejon një sistem stimulues fleksibël ku efikasiteti dhe qëndrueshmëria janë përparësitë për të mbrojtur kapitali, krijon një rritje të fortë ekonomike dhe jep produktivitet dhe prosperitet që përfitojnë shumë nga shoqëria. == Etimologjia == Fjala "kapitalist", që do të thotë një pronar i kapitalit, shfaqet më herët se termi "kapitalizëm" dhe daton në mesin e shekullit të 17-të. "Kapitalizmi" rrjedh nga kapitali, i cili evoluoi nga capitale, një fjalë e vonë latine bazuar në caput, që do të thotë "kokë" - e cila është gjithashtu origjina e "chattel" dhe "bagëtisë" në kuptimin e pasurisë së luajtshme (vetëm shumë më vonë për të i referohen vetëm bagëtive). Capitale u shfaq në shekujt 12-13 për t'iu referuar fondeve, aksioneve të mallrave, shumës së parave ose parave që mbanin interes. Nga 1283, ajo u përdor në kuptimin e aktiveve kapitale të një firme tregtare dhe shpesh ndërrohej me fjalë të tjera - pasuri, para, fonde, mallra, pasuri, pronë etj. Hollantse (gjermanisht: holländische) Mercurius përdor "kapitalistët" në 1633 dhe 1654 për t'u referuar pronarëve të kapitalit. nga Arthur Young në veprën e tij Udhëtimet në Francë (1792). Në Parimet e tij të Ekonomisë Politike dhe Taksimit (1817), David Ricardo iu referua "kapitalistit" shumë herë. Poeti anglez Samuel Taylor Coleridge përdori "kapitalist" në veprën e tij Table Talk (1823). Pierre-Joseph Proudhon e përdori termin në veprën e tij të parë, Çfarë është Prona? (1840), për t'u referuar pronarëve të kapitalit. Benjamin Disraeli e përdori termin në veprën e tij të vitit 1845 Sybil. Përdorimi fillestar i termit "kapitalizëm" në kuptimin e tij modern i atribuohet Louis Blanc në 1850 ("Ajo që unë e quaj 'kapitalizëm" që do të thotë përvetësimi i kapitalit nga disa për përjashtimin e të tjerëve ") dhe Pierre-Joseph Proudhon në 1861 ("Regjimi ekonomik dhe shoqëror në të cilin kapitali, burimi i të ardhurave, nuk u përket përgjithësisht atyre që e bëjnë atë të funksionojë përmes punës së tyre"). Karl Marks dhe Fridrih Engels iu referuan "sistemit kapitalist" dhe te "mënyra kapitaliste e prodhimit" në Kapital (1867). Përdorimi i fjalës "kapitalizëm" në lidhje me një sistem ekonomik shfaqet dy herë në Vëllimin I të Kapitalit, f. 124 (Botimi Gjerman) dhe në Teoritë e vlerës së tepërt, vëllimi II, f. 493 (Botim Gjerman). Marksi nuk e përdori gjerësisht formën kapitalizëm, por përkundrazi mënyrën e prodhimit kapitalist dhe kapitalist, të cilat shfaqen më shumë se 2,600 herë në trilogjinë Capital (Das Kapital). Në gjuhën angleze, termi "kapitalizëm" shfaqet për herë të parë, sipas Fjalorit të Oxford English (OED), në 1854, në romanin The Newcomes nga romancieri William Makepeace Thackeray, ku fjala do të thoshte "të kesh pronësi mbi kapitalin". Gjithashtu sipas OED, Carl Adolph Douai, një socialist gjermano-amerikan dhe abolicionist, përdori termin "kapitalizëm privat" në 1863. == Historia == [[Skeda:Jacopo Pontormo 055.jpg|parapamje|Cosimo de 'Medici, i cili arriti të ndërtojë perandorinë financiare ndërkombëtare dhe ishte një nga bankierët e parë Medici]] [[Kapitalizmi]] në formën e tij moderne mund të gjurmohet në shfaqjen e kapitalizmit agrar dhe merkantilizmit në Rilindjen e hershme, në qytete-shtete si Firence. Kapitali ka ekzistuar në mënyrë fillestare në një shkallë të vogël për shekuj në formën e aktiviteteve tregtare, huazuese dhe huazuese dhe herë pas here si industri e shkallës së vogël me një punë me pagë. Shkëmbimi i thjeshtë i mallrave dhe rrjedhimisht prodhimi i thjeshtë i mallrave, i cili është baza fillestare për rritjen e kapitalit nga tregtia, kanë një histori shumë të gjatë. Arabët shpallën politika ekonomike kapitaliste si tregtia e lirë dhe bankat. Përdorimi i tyre i numrave indo-arabë lehtësoi mbajtjen e librave. Këto risi migruan në Evropë përmes partnerëve tregtarë në qytete të tilla si Venecia dhe Pisa. Matematikani italian Fibonacci udhëtoi në Mesdhe duke biseduar me tregtarët arabë dhe u kthye për të popullarizuar përdorimin e numrave indo-arabë në Evropë. Kapitali dhe tregtia tregtare ekzistonin kështu në pjesën më të madhe të historisë, por kjo nuk çoi në industrializim ose të dominonte procesin e prodhimit të shoqërisë. Kjo kërkonte një sërë kushtesh, përfshirë teknologjitë specifike të prodhimit në masë, aftësinë për të zotëruar në mënyrë të pavarur dhe private dhe për të tregtuar mjete prodhimi, një klasë punëtorësh të gatshëm të shesin fuqinë e tyre të punës për jetesë, një kornizë ligjore që promovon tregtinë, një fizik infrastruktura që lejon qarkullimin e mallrave në një shkallë të gjerë dhe siguria për akumulimin privat. Shumë nga këto kushte aktualisht nuk ekzistojnë në shumë vende të botës së tretë, megjithëse ka mjaft kapital dhe fuqi punëtore. Pengesat për zhvillimin e tregjeve kapitaliste janë më pak teknike dhe më sociale, kulturore dhe politike. '''Agrarianizëm''' Themelet ekonomike të sistemit bujqësor feudal filluan të zhvendoseshin ndjeshëm në Anglinë e shekullit të 16-të ndërsa sistemi manorial ishte prishur dhe toka filloi të përqendrohej në duart e më pak pronarëve me prona gjithnjë e më të mëdha. Në vend të një sistemi të punës të bazuar në skllavëri, punëtorët ishin gjithnjë e më të punësuar si pjesë e një ekonomie më të gjerë dhe të zgjeruar të bazuar në para. Sistemi u bëri presion të dy pronarëve dhe qiramarrësve për të rritur produktivitetin e bujqësisë për të bërë fitim; fuqia e dobësuar shtrënguese e aristokracisë për të nxjerrë teprica fshatare i inkurajoi ata të provonin metoda më të mira dhe qiramarrësit gjithashtu kishin nxitje për të përmirësuar metodat e tyre në mënyrë që të lulëzonin në një treg konkurrues të punës. Kushtet e qirasë për tokën po i nënshtroheshin forcave ekonomike të tregut sesa sistemit të mëparshëm të ndenjur të detyrimeve zakonore dhe feudale. Nga fillimi i shekullit të 17-të, Anglia ishte një shtet i centralizuar në të cilin shumica e rendit feudal të Evropës Mesjetare ishte zhdukur. Ky centralizim u forcua nga një sistem i mirë rrugësh dhe nga një kryeqytet në mënyrë disproporcionale të madhe, Londra. Kryeqyteti veproi si një qendër e tregut qendror për të gjithë vendin, duke krijuar një treg shumë të madh të brendshëm për mallra, në kontrast me pronat e fragmentuara feudale që mbizotëronin në pjesën më të madhe të kontinentit. [[Skeda:Lorrain.seaport.jpg|parapamje|Një pikturë e një porti detar francez nga 1638 në kulmin e merkantilizmit]] '''Merkantilizmi''' Doktrina ekonomike që mbizotëron nga shekujt 16 deri në 18 quhet zakonisht merkantilizëm. Kjo periudhë, Epoka e Zbulimit, u shoqërua me eksplorimin gjeografik të tokave të huaja nga tregtarët tregtarë, veçanërisht nga Anglia dhe vendet e ulta. Mercantilism ishte një sistem i tregtisë për fitim, edhe pse mallrat ishin prodhuar ende kryesisht nga metodat jo-kapitaliste. Shumica e studiuesve e konsiderojnë epokën e kapitalizmit tregtar dhe merkantilizmit si origjina e kapitalizmit modern, megjithëse Karl Polanyi argumentoi se shenja dalluese e kapitalizmit është krijimi i tregjeve të përgjithësuara për ato që ai i quajti "mallra fiktive", dmth toka , punë dhe para. Në përputhje me rrethanat, ai argumentoi se "deri në 1834 u krijua një treg konkurrues i punës në Angli, prandaj kapitalizmi industrial si një sistem shoqëror nuk mund të thuhet se ka ekzistuar para kësaj date". Robert Clive me Nawabët e Bengalit pas Betejës së Plasseit e cila filloi sundimin Britanik në Indi Anglia filloi një qasje në shkallë të gjerë dhe integruese ndaj merkantilizmit gjatë epokës Elizabethan (1558–1603). Një shpjegim sistematik dhe koherent i bilancit të tregtisë u bë publik përmes argumentit të Thomas Mun Thesari i Anglisë nga Tregtia e Forcës, ose Bilanci i Tregtisë sonë të Huaj është Rregulli i Thesarit tonë. Wasshtë shkruar në vitet 1620 dhe u botua në 1664. Tregtarët evropianë, të mbështetur nga kontrollet shtetërore, subvencionet dhe monopolet, bënë shumicën e fitimeve të tyre duke blerë dhe shitur mallra. Sipas fjalëve të Francis Bacon, qëllimi i merkantilizmit ishte "hapja dhe ekuilibrimi i mirë i tregtisë; çmimi i lartë i prodhuesve; dëbimi i përtacisë; shtypja e mbetjeve dhe tepricave nga ligjet e përmbylljes; përmirësimi dhe mbarështimi i tokës; rregullimi i çmimeve ... ". Pas periudhës së proto-industrializimit, Kompania Britanike e Indisë Lindore dhe Kompania Hollandeze e Indisë Lindore, pas kontributeve masive nga Mughal Bengal, përuruan një epokë të gjerë të tregtisë dhe tregtisë. Këto kompani karakterizoheshin nga fuqitë e tyre koloniale dhe ekspansioniste që u ishin dhënë atyre nga shtetet kombëtare. Gjatë kësaj epoke, tregtarët, të cilët kishin tregtuar në fazën e mëparshme të merkantilizmit, investuan kapital në Kompanitë e Indisë Lindore dhe koloni të tjera, duke kërkuar një kthim të investimit. '''Revolucioni industrial''' [[Skeda:Maquina vapor Watt ETSIIM.jpg|parapamje|Motori me avull Watt, një motor me avull i ushqyer kryesisht nga qymyri nxiti Revolucionin Industrial në Britaninë e Madhe]] Në mesin e shekullit të 18-të, një grup teoricientësh ekonomikë, të udhëhequr nga David Hume (1711–1776) dhe Adam Smith (1723–1790), sfiduan doktrinat themelore merkantiliste - të tilla si besimi se pasuria e botës mbeti konstante dhe se një shtet mund të rrisë pasurinë e tij vetëm në kurriz të një shteti tjetër. Gjatë Revolucionit Industrial, industrialistët zëvendësuan tregtarët si një faktor mbizotërues në sistemin kapitalist dhe ndikuan në rënien e aftësive tradicionale të artizanatit të artizanëve, esnafëve dhe udhëtarëve. Gjithashtu gjatë kësaj periudhe, teprica e gjeneruar nga rritja e bujqësisë tregtare inkurajoi rritjen e mekanizimit të bujqësisë. Kapitalizmi industrial shënoi zhvillimin e sistemit të fabrikës së prodhimit, karakterizuar nga një ndarje komplekse e punës midis dhe brenda procesit të punës dhe rutina e detyrave të punës; dhe përfundimisht vendosi dominimin e mënyrës së prodhimit kapitalist. Britania industriale përfundimisht braktisi politikën proteksioniste të përshkruar më parë nga merkantilizmi. Në shekullin e 19-të, Richard Cobden (1804–1865) dhe John Bright (1811–1889), të cilët bazuan bindjet e tyre në Shkollën e Mançesterit, filluan një lëvizje për uljen e tarifave. Në vitet 1840 Britania miratoi një politikë më pak proteksioniste, me shfuqizimin e 1846 të Ligjeve të Misrit dhe shfuqizimin e 1849 të Akteve të Navigacionit. Britania uli tarifat dhe kuotat, në përputhje me avokatinë e David Ricardo për tregtinë e lirë. '''Moderniteti''' [[Skeda:McKinley Prosperity.jpg|majtas|parapamje|Standardi i arit formoi bazën financiare të ekonomisë ndërkombëtare nga 1870 deri në 1914]] [[Skeda:NY stock exchange traders floor LC-U9-10548-6.jpg|parapamje|Kati i tregtarëve të bursës në New York (1963)]] Kapitalizmi u mbart në të gjithë botën nga procese më të gjera të globalizimit dhe nga fillimi i shekullit të nëntëmbëdhjetë një seri e sistemeve të tregut të lidhura lirshëm ishin bashkuar si një sistem global relativisht i integruar, nga ana tjetër duke intensifikuar proceset e globalizimit ekonomik dhe një tjetër. Më vonë në shekullin e 20-të, kapitalizmi kapërceu një sfidë nga ekonomitë e planifikuara nga qendra dhe tani është sistemi përfshirës në të gjithë botën, me ekonominë e përzier që është forma e saj mbizotëruese në botën e industrializuar Perëndimore. Industrializimi lejoi prodhimin e lirë të sendeve shtëpiake duke përdorur ekonomi të shkallës ndërsa rritja e shpejtë e popullsisë krijoi kërkesë të qëndrueshme për mallra. Globalizimi në këtë periudhë u formua në mënyrë vendimtare nga imperializmi i shekullit të 18-të. Pas Luftërave të Parë dhe të Dytë të Opiumit dhe përfundimit të pushtimit Britanik të Indisë, popullsitë e mëdha të këtyre rajoneve u bënë konsumatorë të gatshëm të eksporteve evropiane. Gjithashtu në këtë periudhë, u kolonizuan zonat e Afrikës nën-Sahariane dhe ishujt Paqësorë. Pushtimi i pjesëve të reja të globit, veçanërisht Afrika nën-Sahariane, nga Evropianët dha burime të vlefshme natyrore të tilla si goma, diamante dhe qymyr dhe ndihmoi në nxitjen e tregtisë dhe investimeve midis fuqive perandorake evropiane, kolonive të tyre dhe Shteteve të Bashkuara: Banori i Londrës mund të porosiste përmes telefonit, duke pirë çajin e tij të mëngjesit, produktet e ndryshme të të gjithë tokës dhe në mënyrë të arsyeshme të priste dorëzimin e tyre të hershëm në pragun e tij. Militarizmi dhe imperializmi i rivaliteteve raciale dhe kulturore ishin pak më shumë se dëfrimet e gazetës së tij të përditshme. Çfarë episod i jashtëzakonshëm në përparimin ekonomik të njeriut ishte ajo epokë e cila mori fund në gusht 1914. Në këtë periudhë, sistemi financiar global ishte kryesisht i lidhur me standardin e arit. Mbretëria e Bashkuar për herë të parë e miratoi zyrtarisht këtë standard në 1821. Së shpejti do të ndiqeshin Kanada në 1853, Newfoundland në 1865, Shtetet e Bashkuara dhe Gjermania (de jure) në 1873. Teknologjitë e reja, të tilla si telegrafi, kablli transatlantik, radiotelefoni, anija me avull dhe hekurudha lejuan që mallrat dhe informacioni të lëviznin nëpër botë në një shkallë të paparë. Kati i tregtarëve të bursës së Nju Jorkut (1963) Në periudhën pas depresionit global të viteve 1930, shteti luajti një rol gjithnjë e më të dukshëm në sistemin kapitalist në pjesën më të madhe të botës. Bumi i pasluftës përfundoi në fund të viteve 1960 dhe në fillim të viteve 1970 dhe situata u përkeqësua nga rritja e stagflacionit. Monetarizmi, një modifikim i Keynesianism që është më i pajtueshëm me laissez-faire, fitoi një reputacion në rritje në botën kapitaliste, veçanërisht nën udhëheqjen e Ronald Reagan në Shtetet e Bashkuara dhe Margaret Thatcher në Mbretërinë e Bashkuar në vitet 1980. Interesi publik dhe politik filloi të zhvendosej nga të ashtuquajturat shqetësime kolektiviste të kapitalizmit të menaxhuar të Keynes në një fokus në zgjedhjen individuale, të quajtur "kapitalizmi i rikthehet". Sipas akademikut të Harvardit Shoshana Zuboff, një gjini e re e kapitalizmit, kapitalizmi i mbikëqyrjes moneton të dhënat e marra përmes mbikëqyrjes. Ajo deklaron se u zbulua për herë të parë dhe u konsolidua në Google, u shfaq për shkak të "bashkimit të fuqive të mëdha të dixhitalit me indiferencën radikale dhe narcizizmin e brendshëm të kapitalizmit financiar dhe vizionit të tij neoliberal që kanë dominuar tregtinë për të paktën tre dekada, veçanërisht në ekonomitë anglo " dhe varet nga arkitektura globale e ndërmjetësimit kompjuterik i cili prodhon një shprehje të re të shpërndarë dhe kryesisht të pakontestueshme të fuqisë që ajo e quan" Big Other ". '''Marrëdhënia me demokracinë''' [[Skeda:20041120-1 bushchinamtg-1-515h.jpg|parapamje|Presidenti i [[SHBA]] [[George W. Bush]] dhe presidenti kinez [[Hu Jintao]] gjatë një konference në [[Kili]]. Shumë analistë pohojnë se [[Kina]] është një nga shembujt kryesorë të kapitalizmit shtetëror në [[Shekulli 21|shekullin 21]], pavarësisht se zyrtarisht është deklaruar si shtet [[Socializmi|socialist]]]] Marrëdhënia midis demokracisë dhe kapitalizmit është një fushë e diskutueshme në teori dhe në lëvizjet politike popullore. Zgjatja e votës për meshkuj të rritur në Britaninë e shekullit të 19-të ndodhi së bashku me zhvillimin e kapitalizmit industrial dhe demokracia u bë e përhapur në të njëjtën kohë me kapitalizmin, duke i çuar kapitalistët të krijonin një marrëdhënie shkakësore ose të ndërsjellë midis tyre. Sidoqoftë, sipas disa autorëve në shekullin 20, kapitalizmi shoqëroi gjithashtu një larmi formimesh politike mjaft të dallueshme nga demokracitë liberale, duke përfshirë regjimet fashiste, monarkitë absolute dhe shtetet me një parti. Teoria demokratike e paqes pohon se demokracitë rrallë luftojnë demokracitë e tjera, por kritikët I kësaj teorie sugjerojnë se kjo mund të jetë për shkak të ngjashmërisë politike ose stabilitetit sesa sepse ato janë demokratike ose kapitaliste. Kritikët e moderuar argumentojnë se megjithëse rritja ekonomike nën kapitalizmin ka çuar në demokraci në të kaluarën, ajo mund të mos e bëjë këtë në të ardhmen pasi regjimet autoritare kanë qenë në gjendje të menaxhojnë rritjen ekonomike duke përdorur disa nga parimet konkurruese të kapitalizmit pa bërë lëshime drejt lirisë më të madhe politike. Milton Friedman, një nga mbështetësit më të mëdhenj të idesë që kapitalizmi promovon lirinë politike, argumentoi se kapitalizmi konkurrues lejon që pushteti ekonomik dhe politik të jenë të ndara, duke siguruar që ata të mos përplasen me njëri-tjetrin. Kritikët e moderuar kohët e fundit e kanë sfiduar këtë, duke deklaruar se ndikimi aktual i grupeve të lobimit në politikat në Shtetet e Bashkuara është një kontradiktë, duke pasur parasysh miratimin e Citizens United. Kjo ka bërë që njerëzit të vënë në dyshim idenë se kapitalizmi konkurrues promovon lirinë politike. Vendimi mbi Citizens United lejon korporatat të shpenzojnë shuma të pazbuluara dhe të parregulluara parash në fushatat politike, duke zhvendosur rezultatet në favor të interesave të veçantë dhe duke minuar demokracinë e vërtetë. Siç shpjegohet në shkrimet e Robin Hahnel, thelbi i mbrojtjes ideologjike të sistemit të tregut të lirë është koncepti i lirisë ekonomike dhe se mbështetësit e barazojnë demokracinë ekonomike me lirinë ekonomike dhe pretendojnë se vetëm sistemi i tregut të lirë mund të sigurojë liri ekonomike. Sipas Hahnel, ka disa kundërshtime ndaj premisë që kapitalizmi ofron liri përmes lirisë ekonomike. Këto kundërshtime drejtohen nga pyetjet kritike se kush apo çfarë vendos liritë e kujt janë më të mbrojtura. Shpesh, çështja e pabarazisë shtrohet kur diskutohet se sa mirë kapitalizmi promovon demokracinë. Një argument që mund të qëndrojë është se rritja ekonomike mund të çojë në pabarazi duke pasur parasysh që kapitali mund të blihet me ritme të ndryshme nga njerëz të ndryshëm. Në Kapitali në Shekullin Njëzet e Një (2013), Thomas Piketty i Shkollës Ekonomike të Parisit pohoi se pabarazia është pasoja e pashmangshme e rritjes ekonomike në një ekonomi kapitaliste dhe përqendrimi që rezulton i pasurisë mund të destabilizojë shoqëritë demokratike dhe të minojë idealet e shoqërisë drejtësia mbi të cilën janë ndërtuar. Shtetet me sisteme ekonomike kapitaliste kanë lulëzuar nën regjimet politike që konsiderohen autoritare ose shtypëse. Singapori ka një ekonomi të suksesshme të tregut të hapur si rezultat i klimës së tij konkurruese, miqësore me biznesin dhe sundimit të fuqishëm të ligjit. Sidoqoftë, ai shpesh vihet në kritikë për stilin e tij të qeverisjes i cili, megjithëse demokratik dhe vazhdimisht një nga më pak të korruptuarit, vepron kryesisht nën një rregull një-partiak. Për më tepër, ajo nuk mbron fuqimisht lirinë e shprehjes siç dëshmohet nga shtypi i saj i rregulluar nga qeveria dhe është e prirur të mbështesë ligjet që mbrojnë harmoninë etnike dhe fetare, dinjitetin gjyqësor dhe reputacionin personal. Sektori privat (kapitalist) në Republikën Popullore të Kinës është rritur në mënyrë eksponenciale dhe ka lulëzuar që nga fillimi i tij, pavarësisht se ka një qeveri autoritare. Sundimi i Augusto Pinochet në Kili çoi në rritje ekonomike dhe nivele të larta të pabarazisë duke përdorur mjete autoritare për të krijuar një mjedis të sigurt për investime dhe kapitalizëm. Në mënyrë të ngjashme, mbretërimi autoritar i Suhartos dhe shfarosja e Partisë Komuniste të Indonezisë lejoi zgjerimin e kapitalizmit në Indonezi. == Kritika == [[Skeda:Anti-capitalism color— Restored.png|parapamje|Posteri i Industrial Workers Of The World "Piramida e Sistemit Kapitalist" (1911)]] Kritikët e kapitalizmit e lidhin sistemin ekonomik me pabarazinë sociale dhe ekonomike; shpërndarje e padrejtë e pasurisë dhe fuqisë; materializëm; shtypja e punëtorëve dhe sindikalistëve; tjetërsimi shoqëror; papunësia; dhe paqëndrueshmëria ekonomike. Shumë socialistë e konsiderojnë kapitalizmin si iracional në atë që prodhimi dhe drejtimi i ekonomisë janë të paplanifikuara, duke krijuar shumë mospërputhje dhe kontradikta të brendshme.<ref>Brander, James A. ''Government policy toward business''. 4th <abbr>ed.</abbr> Mississauga, Ontario, John Wiley & Sons Canada, 2006. Print.</ref> Kapitalizmi dhe të drejtat e pronës individuale janë shoqëruar me tragjedinë e antikommonëve, ku pronarët nuk janë në gjendje të bien dakord. Ekonomisti Marksian Richard D. Wolff parashikon që: ekonomitë kapitaliste i japin përparësi fitimeve dhe akumulimit të kapitalit mbi nevojat shoqërore të komuniteteve; dhe se ndërmarrjet kapitaliste rrallë përfshijnë punëtorët në vendimet themelore të ndërmarrjes.<ref>{{Cite book|last=Smith, Goldin, Smith|first=Michael, Frances, Debby|url=https://archive.org/details/isbn_2900062305571|title=Imagine: Living in a Socialist USA|publisher=Harper Perennial|year=2014|isbn=0-06-230557-3|location=Harper Perennial|pages=49–50|language=en}}</ref> Socialistët demokratë argumentojnë se roli i shtetit në një shoqëri kapitaliste është të mbrojë interesat e borgjezisë: Shteti kapitalist garanton ato kushte të përgjithshme për zhvillimin e prodhimit kapitalist që nuk lindin spontanisht nga prodhimi privat dhe konkurrenca kapitaliste. Këto kushte përfshijnë krijimin e një sistemi të qëndrueshëm të ligjit që zbatohet për të gjithë kapitalistët, një treg kombëtar të unifikuar dhe një monedhë kombëtare dhe sistem doganor.<ref>The role and character of the state under capitalism https://web.archive.org/web/20180406141728/https://dsp.org.au/node/35</ref> Kapitalizmi dhe qeveritë kapitaliste janë kritikuar gjithashtu si natyrë oligarkike<ref>https://www.davisvanguard.org/2018/01/guest-commentary-capitalism-economic-oligarchy-socialism-economic-democracy/</ref> për shkak të pabarazisë së pashmangshme<ref>https://www.foreignaffairs.com/articles/2013-02-11/capitalism-and-inequality</ref> karakteristikë e përparimit ekonomik.<ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/2114498/Theories_of_Class_and_Social_Inequality|title=Kopje e arkivuar|access-date=4 dhjetor 2020|archive-date=6 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406154332/https://www.academia.edu/2114498/Theories_of_Class_and_Social_Inequality|url-status=dead}}</ref> Disa historianë dhe studiues të punës kanë argumentuar se puna e lirë - nga skllevërit, shërbëtorët e burgosur, të burgosurit ose persona të tjerë të detyruar - është në përputhje me marrëdhëniet kapitaliste. Tom Brass argumentoi se puna e lirë është e pranueshme për kapitalin.<ref>Cass, ''Towards a Comparative Political Economy of Unfree Labor'' (1999)</ref><ref>https://web.archive.org/web/20071217185826/http://www.historycooperative.org/journals/llt/52/linden.html</ref>Historiani Greg Grandin argumenton se kapitalizmi e ka zanafillën në skllavëri, duke thënë se "[historianët e henës flasin për revolucionin e tregut Atlantik, ata po flasin për kapitalizmin. Dhe kur flasin për kapitalizmin, ata flasin për skllavërinë".<ref>https://www.jacobinmag.com/2014/08/capitalism-and-slavery-an-interview-with-greg-grandin/</ref> Disa historianë, përfshirë Edward E. Baptist dhe Sven Beckert, pohojnë se skllavëria ishte një përbërës integrale në zhvillimin e dhunshëm të kapitalizmit amerikan dhe global.<ref>https://www.upenn.edu/pennpress/book/15556.html</ref> Filozofi kontinental slloven Slavoj Žižek pohon se epoka e re e kapitalizmit global ka filluar forma të reja të skllavërisë bashkëkohore, përfshirë punëtorët migrantë të privuar nga të drejtat themelore civile në Gadishullin Arabik, kontrollin total të punëtorëve në dyqanet aziatike dhe përdorimin e punës së detyruar në shfrytëzimin e burimeve natyrore në Afrikën Qendrore.<ref>https://books.google.de/books?id=POZFDwAAQBAJ&pg=PA29&redir_esc=y</ref>Sipas Immanuel Wallerstein, racizmi institucional ka qenë "një nga shtyllat më domethënëse" të sistemit kapitalist dhe shërben si "justifikimi ideologjik për hierarkizimin e forcës së punës dhe shpërndarjet e tij shumë të pabarabarta të shpërblimit".<ref>{{Cite book|title=Historical Capitalism|url=https://archive.org/details/isbn_9780860917618|last=Immanuel|first=Wallerstein|publisher=Verso Books|year=1983|isbn=978-0-86091-761-8|location=USA|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780860917618/page/78 78]}}</ref> Shumë aspekte të kapitalizmit janë sulmuar nga lëvizja anti-globalizuese, e cila kryesisht i kundërvihet kapitalizmit të korporatave. Ambientalistët kanë argumentuar se kapitalizmi kërkon rritje të vazhdueshme ekonomike dhe se ai do të zhdukë në mënyrë të pashmangshme burimet natyrore të fundme të Tokës dhe do të shkaktojë zhdukje masive të jetës së kafshëve dhe bimëve.<ref>https://www.theguardian.com/environment/georgemonbiot/2014/oct/01/george-monbiot-war-on-the-living-world-wildlife</ref> Kritikë të tillë argumentojnë se ndërsa neoliberalizmi, shtylla kurrizore ideologjike e kapitalizmit bashkëkohor të globalizuar, ka rritur me të vërtetë tregtinë globale, ai gjithashtu ka shkatërruar mënyrat tradicionale të jetës, përkeqëson pabarazinë, rrit varfërinë globale dhe se treguesit e mjedisit tregojnë degradim masiv të mjedisit që nga fundi i viteve 1970.<ref>https://www.theguardian.com/environment/georgemonbiot/2014/oct/01/george-monbiot-war-on-the-living-world-wildlife</ref> Disa studiues fajësojnë krizën financiare të 2007–2008 në modelin neoliberal kapitalist.<ref>http://www.doiserbia.nb.rs/Article.aspx?ID=1452-595X1204421S#.X8mstel7m01</ref> Pas krizës bankare të vitit 2007, ekonomisti dhe ish-Kryetari i Rezervës Federale, Alan Greenspan i tha Kongresit të Shteteve të Bashkuara në 23 Tetor 2008 se "[t] paradigma e tij moderne e menaxhimit të rrezikut mbizotëroi për dekada. E gjithë ndërtesa intelektuale, megjithatë, u shemb në verën e vitit të kaluar ",<ref>https://www.nytimes.com/2008/10/24/business/economy/24panel.html</ref> dhe se" Unë bëra një gabim duke supozuar se interesat vetanakë të organizatave, posaçërisht bankave dhe të tjerëve, ishin të tilla që ata ishin më të aftë për të mbrojtur aksionarët e tyre dhe kapitalin e tyre në firmat [...] Unë u trondita ".<ref>https://www.nytimes.com/2008/10/23/business/worldbusiness/23iht-gspan.4.17206624.html</ref> Shumë fe kanë kritikuar ose kundërshtuar elementë të veçantë të kapitalizmit. Judaizmi, Krishterimi dhe Islami tradicional ndalojnë huazimin e parave me interes,<ref>Moehlman, 1934, ff. 6–7.</ref> megjithëse janë zhvilluar metoda alternative të bankave. Disa të krishterë e kanë kritikuar kapitalizmin për aspektet e tij materialiste dhe paaftësinë e tij për të dhënë llogari për mirëqenien e të gjithë njerëzve.<ref>https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P8C.HTM</ref> Shumë nga shëmbëlltyrat e Jezusit kanë të bëjnë me shqetësimet ekonomike: bujqësia, bariu, të qenit në borxhe, duke bërë punë të rëndë, duke u përjashtuar nga banketet dhe shtëpitë e të pasurve dhe kanë pasoja për pasurinë dhe shpërndarjen e energjisë.<ref>https://www.smh.com.au/business/what-jesus-said-about-capitalism-20120408-1wjmm.html</ref> Studiuesit dhe klerikët katolikë shpesh kanë kritikuar kapitalizmin për shkak të heqjes së të drejtës së tij për të varfërit, shpesh duke promovuar shpërndarjen si një alternativë. Në këshillën e tij apostolike me 84 faqe Evangelii gaudium, Papa Katolik Françesku e përshkroi kapitalizmin e papenguar si "një tirani të re" dhe u bëri thirrje udhëheqësve botërorë për të luftuar varfërinë në rritje dhe pabarazinë, duke deklaruar:<ref>https://www.reuters.com/article/us-pope-document/pope-attacks-tyranny-of-markets-in-manifesto-for-papacy-idUSBRE9AP0EQ20131126</ref> Disa njerëz vazhdojnë të mbrojnë teoritë e dobëta që supozojnë se rritja ekonomike, e inkurajuar nga një treg i lirë, do të ketë sukses në mënyrë të pashmangshme për të sjellë drejtësi dhe përfshirje më të madhe në botë. Ky mendim, i cili kurrë nuk është konfirmuar nga faktet, shpreh një besim të vrazhdë dhe naiv në mirësinë e atyre që kanë fuqi ekonomike dhe në punën e sakralizuar të sistemit ekonomik mbizotërues. Ndërkohë, të përjashtuarit janë akoma në pritje.<ref>https://www.washingtonpost.com/gdpr-consent/?next_url=https%3a%2f%2fwww.washingtonpost.com%2fbusiness%2feconomy%2fpope-francis-denounces-trickle-down-economic-theories-in-critique-of-inequality%2f2013%2f11%2f26%2fe17ffe4e-56b6-11e3-8304-caf30787c0a9_story.html</ref> Ithtarët e kapitalizmit argumentojnë se ai krijon më shumë prosperitet se çdo sistem tjetër ekonomik dhe se ai përfiton kryesisht nga personi i zakonshëm.<ref>Friedman, Milton. ''Capitalism and Freedom''. [Chicago] University of Chicago, 1962.</ref> Kritikët e kapitalizmit e lidhin atë në mënyrë të ndryshme me paqëndrueshmërinë ekonomike,<ref>Krugman, Paul, Wells, Robin, ''Economics'', Worth Publishers, New York (2006)</ref> një paaftësi për të siguruar mirëqenien e të gjithë njerëzve<ref>http://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20090629_caritas-in-veritate.html</ref> dhe një rrezik të paqëndrueshëm për mjedisin natyror.<ref>McMurty, John (1999) ''The Cancer Stage Of Capitalism''</ref> Socialistët pohojnë se megjithëse kapitalizmi është superior ndaj të gjitha sistemeve ekzistuese ekonomike të mëparshme (të tilla si feudalizmi ose skllavëria), kontradikta midis interesave të klasave do të zgjidhet vetëm duke përparuar në një sistem krejtësisht të ri shoqëror të prodhimit dhe shpërndarjes në të cilin të gjithë personat kanë një marrëdhënie të barabartë te mjetet e prodhimit. Termi "kapitalizëm" në kuptimin e tij modern shpesh i atribuohet Karl Marksit.<ref>Scott, John (2005) Industrialism: A Dictionary Of Sociology. Oxford University Press</ref> Në Das Kapitalin e tij, Marksi analizoi "mënyrën e prodhimit kapitalist" duke përdorur një metodë të të kuptuarit të njohur sot si Marksizëm. Sidoqoftë, vetë Marksi rrallë përdorte termin "kapitalizëm" ndërsa u përdor dy herë në interpretimet më politike të veprës së tij, kryesisht autor i bashkëpunëtorit të tij Friedrich Engels. Në shekullin e 20-të, mbrojtësit e sistemit kapitalist shpesh zëvendësonin termin "kapitalizëm" me fraza të tilla si ndërmarrja e lirë dhe ndërmarrja private dhe zëvendësuan "kapitalist" me rentier dhe investitor në reagim ndaj konotacioneve negative të lidhura me kapitalizmin.<ref>https://archive.org/details/keywordsvocabula00willrich/page/51/mode/2up</ref> == Shiko edhe == * [[Liberalizmi]] * [[Libertarianizmi]] * [https://www.xnxx.com/ demokracia] == Referime dhe shënime == {{reflist|2}}<ref name=":0">{{Cite book|last=Andrew, Howard J. and Stuart|first=Zimbalist, Sherman and Brown|url=https://archive.org/details/comparingeconomi0000zimb_q8i6/page/6/mode/2up|title=Comparing Economic Systems: A Political-Economic Approach|publisher=Harcourt College|year=1988|isbn=978-0-15-512403-5|location=Harcourt College|pages=6-7|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|last=Edward E. Baptist|first=Louis Hyman|url=https://www.simonandschuster.com/books/American-Capitalism/Louis-Hyman/9781476784311|title=American Capitalism: A Reader|publisher=Simon & Schuster|year=2014|isbn=978-1-4767-8431-1|location=Wayback Machine|pages=1|language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Stuart, Robert|first=Gregory, Paul|title=The Global Economy and its Economic Systems|url=https://archive.org/details/globaleconomyits0000greg|publisher=South-Western College|year=2013|isbn=978-1-285-05535-0|location=South-Western College|pages=[https://archive.org/details/globaleconomyits0000greg/page/41 41]|language=en|quote=Capitalism is characterized by private ownership of the factors of production. Decision making is decentralized and rests with the owners of the factors of production. Their decision making is coordinated by the market, which provides the necessary information. Material incentives are used to motivate participants}}</ref><ref name=":3">{{Cite book|title=The Global Economy and its Economic Systems|url=https://archive.org/details/globaleconomyits0000greg|last=Stuart, Robert|first=Gregory, Paul|publisher=Pub|year=2013|isbn=978-1-285-05535-0|location=South-Western College|pages=[https://archive.org/details/globaleconomyits0000greg/page/107 107]|quote=Real-world capitalist systems are mixed, some having higher shares of public ownership than others. The mix changes when privatization or nationalization occurs. Privatization is when property that had been state-owned is transferred to private owners. Nationalization occurs when privately owned property becomes publicly owned}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|title="Which model of capitalism?|url=https://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/345/Which_model_of_capitalism_.html|language=en|access-date=4 dhjetor 2020|archive-date=6 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406200423/http://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/345/Which_model_of_capitalism_.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":5">Stilwell, Frank. "Political Economy: the Contest of Economic Ideas". First Edition. Oxford University Press. Melbourne, Australia. 2002.</ref><ref name=":6">Sy Wilson N (18 September 2016) "Capitalism And Economic Growth Across The World"https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2840425. Rochester,NY.</ref> <references /> {{kapitalizmi}} [[Kategoria:Ideologji]] [[Kategoria:Politikë]] [[Kategoria:Ekonomi]] [[Kategoria:Shoqëri]] [[Kategoria:Liberalizëm]] 6cnkipen1r5bhxcqcbvktfnq24hc195 10 153352 3026409 1454455 2026-08-17T20:21:14Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026409 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = UEFA Euro U-21 2013 Skuadra e Turnamentit |title = [[2013 UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit|UEFA Euro U-21 2013]] [[2013 UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit#Skuadra e Turnamentit|Skuadra e Turnamentit]] |listclass = hlist |titlestyle = background:gold;color:inherit |groupstyle = background:91A3B0; padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em;color:inherit |group1 = [[Portieri|Portierër]] |list1 = [[David de Gea|De Gea]] – [[Francesco Bardi|Bardi]] – [[Ørjan Nyland|Nyland]] |group2 = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtësit]] |list2 = [[Alberto Moreno Pérez|A. Moreno]] – [[Iñigo Martínez|I. Martínez]] – [[Marc Bartra|Bartra]] – [[Martín Montoya|Montoya]] – [[Luca Caldirola|Caldirola]] – [[Bruno Martins Indi|Martins Indi]] – [[Stefan Strandberg|Strandberg]] |group3 = [[Mesfushori|Mesfushorët]] |list3 = [[Asier Illarramendi|Illarramendi]] – [[Isco]] – [[Koke Resurrección|Koke]] – [[Thiago Alcântara|Thiago]] – [[Lewis Holtby|Holtby]] – [[Marco Verratti|Verratti]] – [[Adam Maher|Maher]] – [[Alan Dzagoev|Dzagoev]] |group4 = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmuesit]] |list4 = [[Álvaro Morata|Morata]] – [[Rodrigo Moreno Machado|Rodrigo]] – [[Fabio Borini|Borini]] – [[Georginio Wijnaldum|Wijnaldum]] – [[Luuk de Jong|De Jong]] }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa të 2013 UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit|Skuadra e Turnamentit]] [[Kategoria:Stampa të 2013 UEFA Kampionati Europian U–21 i Futbollit|2013]] </noinclude> kwsbagpyne33t382zfyntr58pp8guan 10 154213 3026621 2407540 2026-08-18T09:08:21Z Smallem 126080 Konvertim në {{Userbox}} sipas standardit (heqje e stileve inline) përmes Claude AI 3026621 wikitext text/x-wiki {{Userbox | info = Ky përdorues ju këshillon të lexoni veprat e '''[[Ludwig von Mises|Ludwig von Misesit]]'''. | info-c = #000000 }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa përdoruesish]] </noinclude> nv0j6hoxzciokcha4o4vd58hkxrcmq7 10 164478 3026410 2258595 2026-08-17T20:21:16Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026410 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Pashallarët e Shkodrës |title = [[Pashallarët e Shkodrës|<span style="color:white">Pashallarët e Shkodrës</span>]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#A3BFAC;color:inherit |image = |imageleft = |above = |list1 = [[Mehmed pashë Bushatlliu|Mehmed Pashë Bushati]] {{·}} [[Mustafa pashë Bushatlliu|Mustafa Pashë Bushati]] {{·}} [[Kara Mahmud Pashë Bushati|Mahmud Pashë Bushati]] {{·}} [[Ibrahim pashë Bushatlliu|Ibrahim Pashë Bushati]] {{·}} [[Mustafa Reshit pashë Bushatlliu|Mustafa Pashë Reshiti]] |below = |belowstyle = background:#f5f5f5;color:inherit }}<noinclude>[[Kategoria:Pashallarë]]</noinclude> mxi8ng21asmaj6id95jxho1fyrr0kn2 828 167267 3026440 2867080 2026-08-17T20:47:44Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Sports results përmes Claude AI 3026440 Scribunto text/plain -- Module to build results cross-tables for standings in Sports -- See documentation for details require('strict') local p = {} -- Main function function p.main(frame) -- Get the args, stripping out blank values local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local Args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) -- Exit early if we are using section transclusion for a different section local tsection = frame:getParent().args['transcludesection'] or frame:getParent().args['section'] or '' local bsection = frame.args['section'] or '' if( tsection ~= '' and bsection ~= '' ) then if( tsection ~= bsection ) then return '' end end -- Declare locals local t = {} local t_footer = {} local t_return = {} local team_list = {} local notes_exist = false local ii, ii_fw, bg_col, team_name, team_code_ii, ii_start, ii_end -- Optional custom team header local team_header = Args['team_header'] or 'Home \\ Away' -- Number of legs local legs = tonumber(Args['legs']) or 1 local multirowlegs = (Args['multirowlegs'] or 'no') ~= 'no' -- Edit links if requested local baselink = frame:getParent():getTitle() if mw.title.getCurrentTitle().fullText == baselink then baselink = '' end local template_name = Args['template_name'] or (baselink ~= '' and (':' .. baselink)) or '' local edit_links = template_name == '' and '' or require('Module:Navbar')._navbar({ template_name, mini=1, style='float:right' }) -- Get the custom start point for the table (most will start by default at 1) local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 -- Get the custom end point for the table (unrestricted if bottom_pos is < top_pos) local bottom_pos = tonumber(Args['lowest_pos']) or 0 local N_teams = top_pos - 1 -- Default to 0 at start, but higher number needed to skip certain entries -- Load some other modules local p_sub = require('Module:Sports table/sub') -- Alternative syntax for team list if Args['team_order'] and Args['team_order'] ~= '' then local tlist = mw.text.split(Args['team_order'], '%s*[;,]%s*') for k, tname in ipairs(tlist) do if tname ~= '' then Args['team' .. k] = tname end end end if Args['team_header_note'] then notes_exist=true local note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', Args['team_header_note']} } team_header = team_header .. note_string end -- Read in number of consecutive teams (ignore entries after skipping a spot) ii_start = N_teams while Args['team'..N_teams+1] ~= nil and (bottom_pos < top_pos or N_teams < bottom_pos) do N_teams = N_teams+1 -- Sneakily add it twice to the team_list parameter, once for the actual -- ranking, the second for position lookup in sub-tables -- This is possible because Lua allows both numbers and strings as indices. team_list[N_teams] = Args['team'..N_teams] -- i^th entry is team X team_list[Args['team'..N_teams]] = N_teams -- team X entry is position i end ii_end = N_teams -- Get team to show local ii_show = team_list[Args['showteam']] -- nil if non-existant -- Set the font size local font_size=Args['font_size'] or '100%' -- Create header -- Open table table.insert(t,'{|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;font-size:'..font_size..';"\n') -- Table title if Args['title'] then table.insert(t,'|+ ' .. Args['title'] .. '\n') end -- First column t_return.count = 0 -- Dummy parameter, using subfunction call seems best at this point because both module are intertwined t_return.tab_text = t -- Actual text t_return = p_sub.colhead(t_return,'auto', edit_links .. ' ' .. team_header) -- Other columns passed to subfunction t_return = p.header(t_return,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) t = t_return.tab_text -- Random value used for uniqueness math.randomseed( os.clock() * 10^8 ) local rand_val = math.random() local note_string, note_id local note_id_list = {} -- Now create individual rows ii_start = tonumber(Args['highest_row']) and (tonumber(Args['highest_row']) > top_pos) and tonumber(Args['highest_row']) or top_pos ii_end = tonumber(Args['lowest_row']) and (tonumber(Args['lowest_row']) < N_teams) and tonumber(Args['lowest_row']) or N_teams for ii=ii_start,ii_end do -- Get team info team_code_ii = team_list[ii] team_name = Args['name_'..team_code_ii] or team_code_ii local ii_style = 'text-align:' .. (Args['team_align'] or 'right') .. ';' .. (ii and ii == ii_show and 'font-weight:bold;' or '') .. (Args['team_nowrap'] and 'white-space:nowrap;' or '') local team_note = Args['note_'..team_code_ii] if team_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not Args['note_'..team_note] then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..team_code_ii..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, team_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[team_note] or ii_end + 1 if note_id_list[team_note] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- It exists note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' -- Identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Now define the identifier for this -- Add random end for unique ID note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' note_id_list[team_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..team_note]} } end end -- Now append this to the team_name string team_name = team_name..note_string end -- Team names table.insert(t,'|- \n') -- New row table.insert(t,'! scope="row"'.. (multirowlegs and ' rowspan=' .. legs or '') .. 'style="'.. ii_style ..'"| '..team_name..'\n') -- Position number -- Now include note to match results if needed for jj=top_pos,N_teams do local team_code_jj = team_list[jj] if ii == jj then -- Nothing else for l=1,legs do local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' local match_note = Args[m ..team_code_ii..'_'..team_code_jj..'_note'] if match_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not (Args['note_'..match_note] or Args[m ..match_note..'_note']) then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..l.."_"..team_code_ii..'_'..team_code_jj..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii..'_'..team_code_jj] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, match_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[match_note] or ii_end + 1 if note_id_list[match_note] then -- Referencing an existing note note_id = note_id_list[match_note] -- Borrow the existing identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } elseif (note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end) then -- Referencing a player note from a match note. In this case, we remove the leg part note_id = '"table_note_'..match_note..rand_val..'"' note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Referencing a different match note before its defined with its content note_id = '"table_note_'..l.."_"..match_note..rand_val..'"' note_id_list[match_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..match_note]} } end end -- Now append this to the match result string Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] = (Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '–')..note_string end end end end -- Then individual results t = p.row(t,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) end -- Close table table.insert(t, '|}\n') -- Get info for footer local update = Args['update'] or 'unknown' local start_date = Args['start_date'] or 'unknown' local source = Args['source'] or frame:expandTemplate{ title = 'citation needed', args = { reason='No source parameter defined', date=os.date('%B %Y') } } -- Create footer text -- Date updating if string.lower(update)=='complete' then -- Do nothing elseif update=='' then -- Empty parameter table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on unknown. ') elseif string.lower(update)=='future' then -- Future start date table.insert(t_footer,'First match(es) will be played: '..start_date..'. ') else table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on '..update..'. ') end table.insert(t_footer,'Source: '..source) if (Args['matches_style'] or '') == 'FBR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Yellow = draw; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Yellow = draw; Red = away team win.') elseif (Args['matches_style'] or '') == 'BSR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Red = away team win.') end if Args['a_note'] then table.insert(t_footer, '<br />For upcoming matches, an "a" indicates there is an article about the rivalry between the two participants.') end if Args['ot_note'] then table.insert(t_footer, '<br />Matches with lighter background shading were decided after overtime.') end local templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Sports results/styles.css' } } -- Add notes (if applicable) if notes_exist then table.insert(t_footer,'<br>Notes:') t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' t_footer = t_footer..frame:expandTemplate{ title = 'notelist', args = { group='lower-alpha'} } else t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' end -- Add footer to main text table table.insert(t,t_footer) -- Rewrite anchor links for k=1,#t do if t[k]:match('%[%[#[^%[%]]*%|') then t[k] = mw.ustring.gsub(t[k], '(%[%[)(#[^%[%]]*%|)', '%1' .. baselink .. '%2') end end return '<div style="overflow:hidden">' .. '<div class="noresize overflowbugx" style="overflow:auto">\n' .. table.concat(t) .. '</div></div>' end -- Other functions local function get_short_name(s, t, n, ss) -- return short name if defined if s and s ~= '' then return s end -- deflag if necessary if ss and n then if ss == 'noflag' then n = mw.ustring.gsub(n, '%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]', '') n = mw.ustring.gsub(n, '^%s*&nbsp;%s*', '') elseif ss == 'flag' then n = mw.ustring.gsub(n, '(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%][^<>]*</span>)%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*&nbsp;%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%][^<>]*</span>).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '&nbsp;(</span>)', '%1') end end -- replace link text in name with team abbr if possible if n and t and n:match('(%[%[[^%[%]]*%]%])') then n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)[^%|%]]*(%]%])', '%1' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*)(%]%])', '%1|' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)([A-Z][A-Z][A-Z])(%]%])&nbsp;<span[^<>]*>%([A-Z][A-Z][A-Z]%)</span>', '%1%2%3') return n end -- nothing worked, so just return the unlinked team abbr return t or '' end local function get_score_background(s, c) local s1, s2 -- Define the colouring local wc, lc, tc if c == 'level2' then wc, lc, tc = '#CCF9FF', '#FCC', '#FFC' -- blue2, red2, yellow2 elseif c == 'level3' then wc, lc, tc = '#DDFCFF', '#FDD', '#FFD' -- blue3, red3, yellow3 elseif c == 'level4' then wc, lc, tc = '#EEFFFF', '#FEE', '#FFE' -- blue4, red4, yellow4 else wc, lc, tc = '#BBF3FF', '#FBB', '#FFB' -- blue1, red1, yellow1 end -- check for override if s:match('^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$') then local c = mw.ustring.gsub(s,'^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$', '%1') return 'background: ' .. c ..';' end -- delink if necessary if s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') then s = s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') end if s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') then s = s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') end if s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') then s = s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') end -- get the scores s1 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%1' ) or '') or '' s2 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%2' ) or '') or '' -- return colouring if possible if s1 ~= '' and s2 ~= '' then return (s1 > s2) and ('background: ' .. wc .. ';') or ((s2 > s1) and ('background: ' .. lc .. ';') or ('background: ' .. tc .. ';')) else return '' end end local function format_score(s) s = mw.ustring.gsub(s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*[–−—%-]%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*([%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') return s end function p.header(tt,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) local ii, team_code_ii, short_name legs = legs or 1 -- Set match column width local col_width = Args['match_col_width'] or '28' -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then break end for ii=top_pos,N_teams do team_code_ii = team_list[ii] short_name = get_short_name(Args['short_'..team_code_ii], team_code_ii, Args['name_'..team_code_ii], Args['short_style'] or '') local bl = legs > 1 and ii == top_pos and ' style="border-left:2px solid #aaa;"' or '' tt = p_sub.colhead(tt,col_width .. bl,short_name) end end return tt end function p.row(tt,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) -- Note ii is the row number being shown local jj, fw, bg, result, result_extra, team_code_ii, team_code_jj legs = legs or 1 -- Set score cell style local matches_style = Args['matches_style'] or '' team_code_ii = team_list[ii] -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then table.insert(tt,'|- \n') -- New row end for jj=top_pos,N_teams do team_code_jj = team_list[jj] local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' result = Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' result_extra = Args['result_'..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' local bl = legs > 1 and jj == top_pos and 'border-left:2px solid #aaa;' or '' if ii == jj or result == 'null' then -- Solid cell fw = 'font-weight:' .. (ii==ii_show and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Grey background color for solid cell if Args['solid_cell'] == 'grey' then table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..'background:#bbb;" |\n') else table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..bg..'" | &mdash;\n') end else -- Content cell -- Set bolding and background fw = 'font-weight:' .. ((ii==ii_show or jj == ii_show) and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Reformat dashes if result ~= '' then result = format_score(result) end -- Background coloring if enabled if matches_style == 'FBR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level2') elseif result_extra == 'PK' then bg = get_score_background(result,'level3') else bg = get_score_background(result,'') end elseif matches_style == 'BSR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level3') elseif result_extra == 'OTL' then bg = get_score_background('0–1','level3') elseif result_extra == 'OTW' then bg = get_score_background('1–0','level3') elseif result_extra == 'L' then bg = get_score_background('0–1','') elseif result_extra == 'W' then bg = get_score_background('1–0','') else bg = get_score_background(result,'') end end table.insert(tt,'| style="white-space:nowrap;'..fw..bl..bg..'" |'..result..'\n') end end end return tt end return p sy5lbbacds5i9vylcgee7b7365gc6dp 3026537 3026440 2026-08-17T22:22:34Z Smallem 126080 Divergjencë e qëllimshme nga enwiki: bashkëvendosje e color me background në rreshtin e stilit wikitext përmes Claude AI 3026537 Scribunto text/plain -- Module to build results cross-tables for standings in Sports -- See documentation for details require('strict') local p = {} -- Main function function p.main(frame) -- Get the args, stripping out blank values local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local Args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) -- Exit early if we are using section transclusion for a different section local tsection = frame:getParent().args['transcludesection'] or frame:getParent().args['section'] or '' local bsection = frame.args['section'] or '' if( tsection ~= '' and bsection ~= '' ) then if( tsection ~= bsection ) then return '' end end -- Declare locals local t = {} local t_footer = {} local t_return = {} local team_list = {} local notes_exist = false local ii, ii_fw, bg_col, team_name, team_code_ii, ii_start, ii_end -- Optional custom team header local team_header = Args['team_header'] or 'Home \\ Away' -- Number of legs local legs = tonumber(Args['legs']) or 1 local multirowlegs = (Args['multirowlegs'] or 'no') ~= 'no' -- Edit links if requested local baselink = frame:getParent():getTitle() if mw.title.getCurrentTitle().fullText == baselink then baselink = '' end local template_name = Args['template_name'] or (baselink ~= '' and (':' .. baselink)) or '' local edit_links = template_name == '' and '' or require('Module:Navbar')._navbar({ template_name, mini=1, style='float:right' }) -- Get the custom start point for the table (most will start by default at 1) local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 -- Get the custom end point for the table (unrestricted if bottom_pos is < top_pos) local bottom_pos = tonumber(Args['lowest_pos']) or 0 local N_teams = top_pos - 1 -- Default to 0 at start, but higher number needed to skip certain entries -- Load some other modules local p_sub = require('Module:Sports table/sub') -- Alternative syntax for team list if Args['team_order'] and Args['team_order'] ~= '' then local tlist = mw.text.split(Args['team_order'], '%s*[;,]%s*') for k, tname in ipairs(tlist) do if tname ~= '' then Args['team' .. k] = tname end end end if Args['team_header_note'] then notes_exist=true local note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', Args['team_header_note']} } team_header = team_header .. note_string end -- Read in number of consecutive teams (ignore entries after skipping a spot) ii_start = N_teams while Args['team'..N_teams+1] ~= nil and (bottom_pos < top_pos or N_teams < bottom_pos) do N_teams = N_teams+1 -- Sneakily add it twice to the team_list parameter, once for the actual -- ranking, the second for position lookup in sub-tables -- This is possible because Lua allows both numbers and strings as indices. team_list[N_teams] = Args['team'..N_teams] -- i^th entry is team X team_list[Args['team'..N_teams]] = N_teams -- team X entry is position i end ii_end = N_teams -- Get team to show local ii_show = team_list[Args['showteam']] -- nil if non-existant -- Set the font size local font_size=Args['font_size'] or '100%' -- Create header -- Open table table.insert(t,'{|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;font-size:'..font_size..';"\n') -- Table title if Args['title'] then table.insert(t,'|+ ' .. Args['title'] .. '\n') end -- First column t_return.count = 0 -- Dummy parameter, using subfunction call seems best at this point because both module are intertwined t_return.tab_text = t -- Actual text t_return = p_sub.colhead(t_return,'auto', edit_links .. ' ' .. team_header) -- Other columns passed to subfunction t_return = p.header(t_return,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) t = t_return.tab_text -- Random value used for uniqueness math.randomseed( os.clock() * 10^8 ) local rand_val = math.random() local note_string, note_id local note_id_list = {} -- Now create individual rows ii_start = tonumber(Args['highest_row']) and (tonumber(Args['highest_row']) > top_pos) and tonumber(Args['highest_row']) or top_pos ii_end = tonumber(Args['lowest_row']) and (tonumber(Args['lowest_row']) < N_teams) and tonumber(Args['lowest_row']) or N_teams for ii=ii_start,ii_end do -- Get team info team_code_ii = team_list[ii] team_name = Args['name_'..team_code_ii] or team_code_ii local ii_style = 'text-align:' .. (Args['team_align'] or 'right') .. ';' .. (ii and ii == ii_show and 'font-weight:bold;' or '') .. (Args['team_nowrap'] and 'white-space:nowrap;' or '') local team_note = Args['note_'..team_code_ii] if team_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not Args['note_'..team_note] then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..team_code_ii..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, team_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[team_note] or ii_end + 1 if note_id_list[team_note] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- It exists note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' -- Identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Now define the identifier for this -- Add random end for unique ID note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' note_id_list[team_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..team_note]} } end end -- Now append this to the team_name string team_name = team_name..note_string end -- Team names table.insert(t,'|- \n') -- New row table.insert(t,'! scope="row"'.. (multirowlegs and ' rowspan=' .. legs or '') .. 'style="'.. ii_style ..'"| '..team_name..'\n') -- Position number -- Now include note to match results if needed for jj=top_pos,N_teams do local team_code_jj = team_list[jj] if ii == jj then -- Nothing else for l=1,legs do local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' local match_note = Args[m ..team_code_ii..'_'..team_code_jj..'_note'] if match_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not (Args['note_'..match_note] or Args[m ..match_note..'_note']) then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..l.."_"..team_code_ii..'_'..team_code_jj..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii..'_'..team_code_jj] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, match_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[match_note] or ii_end + 1 if note_id_list[match_note] then -- Referencing an existing note note_id = note_id_list[match_note] -- Borrow the existing identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } elseif (note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end) then -- Referencing a player note from a match note. In this case, we remove the leg part note_id = '"table_note_'..match_note..rand_val..'"' note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Referencing a different match note before its defined with its content note_id = '"table_note_'..l.."_"..match_note..rand_val..'"' note_id_list[match_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..match_note]} } end end -- Now append this to the match result string Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] = (Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '–')..note_string end end end end -- Then individual results t = p.row(t,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) end -- Close table table.insert(t, '|}\n') -- Get info for footer local update = Args['update'] or 'unknown' local start_date = Args['start_date'] or 'unknown' local source = Args['source'] or frame:expandTemplate{ title = 'citation needed', args = { reason='No source parameter defined', date=os.date('%B %Y') } } -- Create footer text -- Date updating if string.lower(update)=='complete' then -- Do nothing elseif update=='' then -- Empty parameter table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on unknown. ') elseif string.lower(update)=='future' then -- Future start date table.insert(t_footer,'First match(es) will be played: '..start_date..'. ') else table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on '..update..'. ') end table.insert(t_footer,'Source: '..source) if (Args['matches_style'] or '') == 'FBR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Yellow = draw; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Yellow = draw; Red = away team win.') elseif (Args['matches_style'] or '') == 'BSR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Red = away team win.') end if Args['a_note'] then table.insert(t_footer, '<br />For upcoming matches, an "a" indicates there is an article about the rivalry between the two participants.') end if Args['ot_note'] then table.insert(t_footer, '<br />Matches with lighter background shading were decided after overtime.') end local templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Sports results/styles.css' } } -- Add notes (if applicable) if notes_exist then table.insert(t_footer,'<br>Notes:') t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' t_footer = t_footer..frame:expandTemplate{ title = 'notelist', args = { group='lower-alpha'} } else t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' end -- Add footer to main text table table.insert(t,t_footer) -- Rewrite anchor links for k=1,#t do if t[k]:match('%[%[#[^%[%]]*%|') then t[k] = mw.ustring.gsub(t[k], '(%[%[)(#[^%[%]]*%|)', '%1' .. baselink .. '%2') end end return '<div style="overflow:hidden">' .. '<div class="noresize overflowbugx" style="overflow:auto">\n' .. table.concat(t) .. '</div></div>' end -- Other functions local function get_short_name(s, t, n, ss) -- return short name if defined if s and s ~= '' then return s end -- deflag if necessary if ss and n then if ss == 'noflag' then n = mw.ustring.gsub(n, '%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]', '') n = mw.ustring.gsub(n, '^%s*&nbsp;%s*', '') elseif ss == 'flag' then n = mw.ustring.gsub(n, '(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%][^<>]*</span>)%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*&nbsp;%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%][^<>]*</span>).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '&nbsp;(</span>)', '%1') end end -- replace link text in name with team abbr if possible if n and t and n:match('(%[%[[^%[%]]*%]%])') then n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)[^%|%]]*(%]%])', '%1' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*)(%]%])', '%1|' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)([A-Z][A-Z][A-Z])(%]%])&nbsp;<span[^<>]*>%([A-Z][A-Z][A-Z]%)</span>', '%1%2%3') return n end -- nothing worked, so just return the unlinked team abbr return t or '' end local function get_score_background(s, c) local s1, s2 -- Define the colouring local wc, lc, tc if c == 'level2' then wc, lc, tc = '#CCF9FF', '#FCC', '#FFC' -- blue2, red2, yellow2 elseif c == 'level3' then wc, lc, tc = '#DDFCFF', '#FDD', '#FFD' -- blue3, red3, yellow3 elseif c == 'level4' then wc, lc, tc = '#EEFFFF', '#FEE', '#FFE' -- blue4, red4, yellow4 else wc, lc, tc = '#BBF3FF', '#FBB', '#FFB' -- blue1, red1, yellow1 end -- check for override if s:match('^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$') then local c = mw.ustring.gsub(s,'^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$', '%1') return 'background: ' .. c ..';' end -- delink if necessary if s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') then s = s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') end if s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') then s = s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') end if s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') then s = s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') end -- get the scores s1 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%1' ) or '') or '' s2 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%2' ) or '') or '' -- return colouring if possible if s1 ~= '' and s2 ~= '' then return (s1 > s2) and ('background: ' .. wc .. ';') or ((s2 > s1) and ('background: ' .. lc .. ';') or ('background: ' .. tc .. ';')) else return '' end end local function format_score(s) s = mw.ustring.gsub(s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*[–−—%-]%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*([%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') return s end function p.header(tt,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) local ii, team_code_ii, short_name legs = legs or 1 -- Set match column width local col_width = Args['match_col_width'] or '28' -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then break end for ii=top_pos,N_teams do team_code_ii = team_list[ii] short_name = get_short_name(Args['short_'..team_code_ii], team_code_ii, Args['name_'..team_code_ii], Args['short_style'] or '') local bl = legs > 1 and ii == top_pos and ' style="border-left:2px solid #aaa;"' or '' tt = p_sub.colhead(tt,col_width .. bl,short_name) end end return tt end function p.row(tt,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) -- Note ii is the row number being shown local jj, fw, bg, result, result_extra, team_code_ii, team_code_jj legs = legs or 1 -- Set score cell style local matches_style = Args['matches_style'] or '' team_code_ii = team_list[ii] -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then table.insert(tt,'|- \n') -- New row end for jj=top_pos,N_teams do team_code_jj = team_list[jj] local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' result = Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' result_extra = Args['result_'..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' local bl = legs > 1 and jj == top_pos and 'border-left:2px solid #aaa;' or '' if ii == jj or result == 'null' then -- Solid cell fw = 'font-weight:' .. (ii==ii_show and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Grey background color for solid cell if Args['solid_cell'] == 'grey' then table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..'background:#bbb;color:inherit;" |\n') else table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..bg..'" | &mdash;\n') end else -- Content cell -- Set bolding and background fw = 'font-weight:' .. ((ii==ii_show or jj == ii_show) and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Reformat dashes if result ~= '' then result = format_score(result) end -- Background coloring if enabled if matches_style == 'FBR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level2') elseif result_extra == 'PK' then bg = get_score_background(result,'level3') else bg = get_score_background(result,'') end elseif matches_style == 'BSR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level3') elseif result_extra == 'OTL' then bg = get_score_background('0–1','level3') elseif result_extra == 'OTW' then bg = get_score_background('1–0','level3') elseif result_extra == 'L' then bg = get_score_background('0–1','') elseif result_extra == 'W' then bg = get_score_background('1–0','') else bg = get_score_background(result,'') end end table.insert(tt,'| style="white-space:nowrap;'..fw..bl..bg..'" |'..result..'\n') end end end return tt end return p df7neuhvpi6jdyaot79g22lvex0nko6 3026585 3026537 2026-08-18T07:58:47Z Smallem 126080 Divergjencë e qëllimshme nga enwiki: bashkëvendosje e color me background (rreshti i stilit në p.main) përmes Claude AI 3026585 Scribunto text/plain -- Module to build results cross-tables for standings in Sports -- See documentation for details require('strict') local p = {} -- Main function function p.main(frame) -- Get the args, stripping out blank values local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local Args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) -- Exit early if we are using section transclusion for a different section local tsection = frame:getParent().args['transcludesection'] or frame:getParent().args['section'] or '' local bsection = frame.args['section'] or '' if( tsection ~= '' and bsection ~= '' ) then if( tsection ~= bsection ) then return '' end end -- Declare locals local t = {} local t_footer = {} local t_return = {} local team_list = {} local notes_exist = false local ii, ii_fw, bg_col, team_name, team_code_ii, ii_start, ii_end -- Optional custom team header local team_header = Args['team_header'] or 'Home \\ Away' -- Number of legs local legs = tonumber(Args['legs']) or 1 local multirowlegs = (Args['multirowlegs'] or 'no') ~= 'no' -- Edit links if requested local baselink = frame:getParent():getTitle() if mw.title.getCurrentTitle().fullText == baselink then baselink = '' end local template_name = Args['template_name'] or (baselink ~= '' and (':' .. baselink)) or '' local edit_links = template_name == '' and '' or require('Module:Navbar')._navbar({ template_name, mini=1, style='float:right' }) -- Get the custom start point for the table (most will start by default at 1) local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 -- Get the custom end point for the table (unrestricted if bottom_pos is < top_pos) local bottom_pos = tonumber(Args['lowest_pos']) or 0 local N_teams = top_pos - 1 -- Default to 0 at start, but higher number needed to skip certain entries -- Load some other modules local p_sub = require('Module:Sports table/sub') -- Alternative syntax for team list if Args['team_order'] and Args['team_order'] ~= '' then local tlist = mw.text.split(Args['team_order'], '%s*[;,]%s*') for k, tname in ipairs(tlist) do if tname ~= '' then Args['team' .. k] = tname end end end if Args['team_header_note'] then notes_exist=true local note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', Args['team_header_note']} } team_header = team_header .. note_string end -- Read in number of consecutive teams (ignore entries after skipping a spot) ii_start = N_teams while Args['team'..N_teams+1] ~= nil and (bottom_pos < top_pos or N_teams < bottom_pos) do N_teams = N_teams+1 -- Sneakily add it twice to the team_list parameter, once for the actual -- ranking, the second for position lookup in sub-tables -- This is possible because Lua allows both numbers and strings as indices. team_list[N_teams] = Args['team'..N_teams] -- i^th entry is team X team_list[Args['team'..N_teams]] = N_teams -- team X entry is position i end ii_end = N_teams -- Get team to show local ii_show = team_list[Args['showteam']] -- nil if non-existant -- Set the font size local font_size=Args['font_size'] or '100%' -- Create header -- Open table table.insert(t,'{|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;font-size:'..font_size..';"\n') -- Table title if Args['title'] then table.insert(t,'|+ ' .. Args['title'] .. '\n') end -- First column t_return.count = 0 -- Dummy parameter, using subfunction call seems best at this point because both module are intertwined t_return.tab_text = t -- Actual text t_return = p_sub.colhead(t_return,'auto', edit_links .. ' ' .. team_header) -- Other columns passed to subfunction t_return = p.header(t_return,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) t = t_return.tab_text -- Random value used for uniqueness math.randomseed( os.clock() * 10^8 ) local rand_val = math.random() local note_string, note_id local note_id_list = {} -- Now create individual rows ii_start = tonumber(Args['highest_row']) and (tonumber(Args['highest_row']) > top_pos) and tonumber(Args['highest_row']) or top_pos ii_end = tonumber(Args['lowest_row']) and (tonumber(Args['lowest_row']) < N_teams) and tonumber(Args['lowest_row']) or N_teams for ii=ii_start,ii_end do -- Get team info team_code_ii = team_list[ii] team_name = Args['name_'..team_code_ii] or team_code_ii local ii_style = 'text-align:' .. (Args['team_align'] or 'right') .. ';' .. (ii and ii == ii_show and 'font-weight:bold;' or '') .. (Args['team_nowrap'] and 'white-space:nowrap;' or '') local team_note = Args['note_'..team_code_ii] if team_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not Args['note_'..team_note] then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..team_code_ii..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, team_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[team_note] or ii_end + 1 if note_id_list[team_note] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- It exists note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' -- Identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Now define the identifier for this -- Add random end for unique ID note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' note_id_list[team_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..team_note]} } end end -- Now append this to the team_name string team_name = team_name..note_string end -- Team names table.insert(t,'|- \n') -- New row table.insert(t,'! scope="row"'.. (multirowlegs and ' rowspan=' .. legs or '') .. 'style="'.. ii_style ..'"| '..team_name..'\n') -- Position number -- Now include note to match results if needed for jj=top_pos,N_teams do local team_code_jj = team_list[jj] if ii == jj then -- Nothing else for l=1,legs do local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' local match_note = Args[m ..team_code_ii..'_'..team_code_jj..'_note'] if match_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not (Args['note_'..match_note] or Args[m ..match_note..'_note']) then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..l.."_"..team_code_ii..'_'..team_code_jj..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii..'_'..team_code_jj] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, match_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[match_note] or ii_end + 1 if note_id_list[match_note] then -- Referencing an existing note note_id = note_id_list[match_note] -- Borrow the existing identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } elseif (note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end) then -- Referencing a player note from a match note. In this case, we remove the leg part note_id = '"table_note_'..match_note..rand_val..'"' note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Referencing a different match note before its defined with its content note_id = '"table_note_'..l.."_"..match_note..rand_val..'"' note_id_list[match_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..match_note]} } end end -- Now append this to the match result string Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] = (Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '–')..note_string end end end end -- Then individual results t = p.row(t,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) end -- Close table table.insert(t, '|}\n') -- Get info for footer local update = Args['update'] or 'unknown' local start_date = Args['start_date'] or 'unknown' local source = Args['source'] or frame:expandTemplate{ title = 'citation needed', args = { reason='No source parameter defined', date=os.date('%B %Y') } } -- Create footer text -- Date updating if string.lower(update)=='complete' then -- Do nothing elseif update=='' then -- Empty parameter table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on unknown. ') elseif string.lower(update)=='future' then -- Future start date table.insert(t_footer,'First match(es) will be played: '..start_date..'. ') else table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on '..update..'. ') end table.insert(t_footer,'Source: '..source) if (Args['matches_style'] or '') == 'FBR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Yellow = draw; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Yellow = draw; Red = away team win.') elseif (Args['matches_style'] or '') == 'BSR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Red = away team win.') end if Args['a_note'] then table.insert(t_footer, '<br />For upcoming matches, an "a" indicates there is an article about the rivalry between the two participants.') end if Args['ot_note'] then table.insert(t_footer, '<br />Matches with lighter background shading were decided after overtime.;color:inherit') end local templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Sports results/styles.css' } } -- Add notes (if applicable) if notes_exist then table.insert(t_footer,'<br>Notes:') t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' t_footer = t_footer..frame:expandTemplate{ title = 'notelist', args = { group='lower-alpha'} } else t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' end -- Add footer to main text table table.insert(t,t_footer) -- Rewrite anchor links for k=1,#t do if t[k]:match('%[%[#[^%[%]]*%|') then t[k] = mw.ustring.gsub(t[k], '(%[%[)(#[^%[%]]*%|)', '%1' .. baselink .. '%2') end end return '<div style="overflow:hidden">' .. '<div class="noresize overflowbugx" style="overflow:auto">\n' .. table.concat(t) .. '</div></div>' end -- Other functions local function get_short_name(s, t, n, ss) -- return short name if defined if s and s ~= '' then return s end -- deflag if necessary if ss and n then if ss == 'noflag' then n = mw.ustring.gsub(n, '%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]', '') n = mw.ustring.gsub(n, '^%s*&nbsp;%s*', '') elseif ss == 'flag' then n = mw.ustring.gsub(n, '(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%][^<>]*</span>)%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*&nbsp;%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%][^<>]*</span>).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '&nbsp;(</span>)', '%1') end end -- replace link text in name with team abbr if possible if n and t and n:match('(%[%[[^%[%]]*%]%])') then n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)[^%|%]]*(%]%])', '%1' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*)(%]%])', '%1|' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)([A-Z][A-Z][A-Z])(%]%])&nbsp;<span[^<>]*>%([A-Z][A-Z][A-Z]%)</span>', '%1%2%3') return n end -- nothing worked, so just return the unlinked team abbr return t or '' end local function get_score_background(s, c) local s1, s2 -- Define the colouring local wc, lc, tc if c == 'level2' then wc, lc, tc = '#CCF9FF', '#FCC', '#FFC' -- blue2, red2, yellow2 elseif c == 'level3' then wc, lc, tc = '#DDFCFF', '#FDD', '#FFD' -- blue3, red3, yellow3 elseif c == 'level4' then wc, lc, tc = '#EEFFFF', '#FEE', '#FFE' -- blue4, red4, yellow4 else wc, lc, tc = '#BBF3FF', '#FBB', '#FFB' -- blue1, red1, yellow1 end -- check for override if s:match('^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$') then local c = mw.ustring.gsub(s,'^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$', '%1') return 'background: ' .. c ..';' end -- delink if necessary if s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') then s = s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') end if s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') then s = s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') end if s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') then s = s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') end -- get the scores s1 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%1' ) or '') or '' s2 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%2' ) or '') or '' -- return colouring if possible if s1 ~= '' and s2 ~= '' then return (s1 > s2) and ('background: ' .. wc .. ';') or ((s2 > s1) and ('background: ' .. lc .. ';') or ('background: ' .. tc .. ';')) else return '' end end local function format_score(s) s = mw.ustring.gsub(s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*[–−—%-]%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*([%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') return s end function p.header(tt,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) local ii, team_code_ii, short_name legs = legs or 1 -- Set match column width local col_width = Args['match_col_width'] or '28' -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then break end for ii=top_pos,N_teams do team_code_ii = team_list[ii] short_name = get_short_name(Args['short_'..team_code_ii], team_code_ii, Args['name_'..team_code_ii], Args['short_style'] or '') local bl = legs > 1 and ii == top_pos and ' style="border-left:2px solid #aaa;"' or '' tt = p_sub.colhead(tt,col_width .. bl,short_name) end end return tt end function p.row(tt,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) -- Note ii is the row number being shown local jj, fw, bg, result, result_extra, team_code_ii, team_code_jj legs = legs or 1 -- Set score cell style local matches_style = Args['matches_style'] or '' team_code_ii = team_list[ii] -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then table.insert(tt,'|- \n') -- New row end for jj=top_pos,N_teams do team_code_jj = team_list[jj] local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' result = Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' result_extra = Args['result_'..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' local bl = legs > 1 and jj == top_pos and 'border-left:2px solid #aaa;' or '' if ii == jj or result == 'null' then -- Solid cell fw = 'font-weight:' .. (ii==ii_show and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Grey background color for solid cell if Args['solid_cell'] == 'grey' then table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..'background:#bbb;color:inherit;" |\n') else table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..bg..'" | &mdash;\n') end else -- Content cell -- Set bolding and background fw = 'font-weight:' .. ((ii==ii_show or jj == ii_show) and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Reformat dashes if result ~= '' then result = format_score(result) end -- Background coloring if enabled if matches_style == 'FBR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level2') elseif result_extra == 'PK' then bg = get_score_background(result,'level3') else bg = get_score_background(result,'') end elseif matches_style == 'BSR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level3') elseif result_extra == 'OTL' then bg = get_score_background('0–1','level3') elseif result_extra == 'OTW' then bg = get_score_background('1–0','level3') elseif result_extra == 'L' then bg = get_score_background('0–1','') elseif result_extra == 'W' then bg = get_score_background('1–0','') else bg = get_score_background(result,'') end end table.insert(tt,'| style="white-space:nowrap;'..fw..bl..bg..'" |'..result..'\n') end end end return tt end return p dzch8f33o5ks1kqvmbu06mcaqcx6e1t 3026586 3026585 2026-08-18T07:59:55Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color në stilin e qelizave të rezultateve përmes Claude AI 3026586 Scribunto text/plain -- Module to build results cross-tables for standings in Sports -- See documentation for details require('strict') local p = {} -- Main function function p.main(frame) -- Get the args, stripping out blank values local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local Args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) -- Exit early if we are using section transclusion for a different section local tsection = frame:getParent().args['transcludesection'] or frame:getParent().args['section'] or '' local bsection = frame.args['section'] or '' if( tsection ~= '' and bsection ~= '' ) then if( tsection ~= bsection ) then return '' end end -- Declare locals local t = {} local t_footer = {} local t_return = {} local team_list = {} local notes_exist = false local ii, ii_fw, bg_col, team_name, team_code_ii, ii_start, ii_end -- Optional custom team header local team_header = Args['team_header'] or 'Home \\ Away' -- Number of legs local legs = tonumber(Args['legs']) or 1 local multirowlegs = (Args['multirowlegs'] or 'no') ~= 'no' -- Edit links if requested local baselink = frame:getParent():getTitle() if mw.title.getCurrentTitle().fullText == baselink then baselink = '' end local template_name = Args['template_name'] or (baselink ~= '' and (':' .. baselink)) or '' local edit_links = template_name == '' and '' or require('Module:Navbar')._navbar({ template_name, mini=1, style='float:right' }) -- Get the custom start point for the table (most will start by default at 1) local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 -- Get the custom end point for the table (unrestricted if bottom_pos is < top_pos) local bottom_pos = tonumber(Args['lowest_pos']) or 0 local N_teams = top_pos - 1 -- Default to 0 at start, but higher number needed to skip certain entries -- Load some other modules local p_sub = require('Module:Sports table/sub') -- Alternative syntax for team list if Args['team_order'] and Args['team_order'] ~= '' then local tlist = mw.text.split(Args['team_order'], '%s*[;,]%s*') for k, tname in ipairs(tlist) do if tname ~= '' then Args['team' .. k] = tname end end end if Args['team_header_note'] then notes_exist=true local note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', Args['team_header_note']} } team_header = team_header .. note_string end -- Read in number of consecutive teams (ignore entries after skipping a spot) ii_start = N_teams while Args['team'..N_teams+1] ~= nil and (bottom_pos < top_pos or N_teams < bottom_pos) do N_teams = N_teams+1 -- Sneakily add it twice to the team_list parameter, once for the actual -- ranking, the second for position lookup in sub-tables -- This is possible because Lua allows both numbers and strings as indices. team_list[N_teams] = Args['team'..N_teams] -- i^th entry is team X team_list[Args['team'..N_teams]] = N_teams -- team X entry is position i end ii_end = N_teams -- Get team to show local ii_show = team_list[Args['showteam']] -- nil if non-existant -- Set the font size local font_size=Args['font_size'] or '100%' -- Create header -- Open table table.insert(t,'{|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;font-size:'..font_size..';"\n') -- Table title if Args['title'] then table.insert(t,'|+ ' .. Args['title'] .. '\n') end -- First column t_return.count = 0 -- Dummy parameter, using subfunction call seems best at this point because both module are intertwined t_return.tab_text = t -- Actual text t_return = p_sub.colhead(t_return,'auto', edit_links .. ' ' .. team_header) -- Other columns passed to subfunction t_return = p.header(t_return,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) t = t_return.tab_text -- Random value used for uniqueness math.randomseed( os.clock() * 10^8 ) local rand_val = math.random() local note_string, note_id local note_id_list = {} -- Now create individual rows ii_start = tonumber(Args['highest_row']) and (tonumber(Args['highest_row']) > top_pos) and tonumber(Args['highest_row']) or top_pos ii_end = tonumber(Args['lowest_row']) and (tonumber(Args['lowest_row']) < N_teams) and tonumber(Args['lowest_row']) or N_teams for ii=ii_start,ii_end do -- Get team info team_code_ii = team_list[ii] team_name = Args['name_'..team_code_ii] or team_code_ii local ii_style = 'text-align:' .. (Args['team_align'] or 'right') .. ';' .. (ii and ii == ii_show and 'font-weight:bold;' or '') .. (Args['team_nowrap'] and 'white-space:nowrap;' or '') local team_note = Args['note_'..team_code_ii] if team_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not Args['note_'..team_note] then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..team_code_ii..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, team_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[team_note] or ii_end + 1 if note_id_list[team_note] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- It exists note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' -- Identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Now define the identifier for this -- Add random end for unique ID note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' note_id_list[team_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..team_note]} } end end -- Now append this to the team_name string team_name = team_name..note_string end -- Team names table.insert(t,'|- \n') -- New row table.insert(t,'! scope="row"'.. (multirowlegs and ' rowspan=' .. legs or '') .. 'style="'.. ii_style ..'"| '..team_name..'\n') -- Position number -- Now include note to match results if needed for jj=top_pos,N_teams do local team_code_jj = team_list[jj] if ii == jj then -- Nothing else for l=1,legs do local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' local match_note = Args[m ..team_code_ii..'_'..team_code_jj..'_note'] if match_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not (Args['note_'..match_note] or Args[m ..match_note..'_note']) then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..l.."_"..team_code_ii..'_'..team_code_jj..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii..'_'..team_code_jj] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, match_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[match_note] or ii_end + 1 if note_id_list[match_note] then -- Referencing an existing note note_id = note_id_list[match_note] -- Borrow the existing identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } elseif (note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end) then -- Referencing a player note from a match note. In this case, we remove the leg part note_id = '"table_note_'..match_note..rand_val..'"' note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Referencing a different match note before its defined with its content note_id = '"table_note_'..l.."_"..match_note..rand_val..'"' note_id_list[match_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..match_note]} } end end -- Now append this to the match result string Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] = (Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '–')..note_string end end end end -- Then individual results t = p.row(t,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) end -- Close table table.insert(t, '|}\n') -- Get info for footer local update = Args['update'] or 'unknown' local start_date = Args['start_date'] or 'unknown' local source = Args['source'] or frame:expandTemplate{ title = 'citation needed', args = { reason='No source parameter defined', date=os.date('%B %Y') } } -- Create footer text -- Date updating if string.lower(update)=='complete' then -- Do nothing elseif update=='' then -- Empty parameter table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on unknown. ') elseif string.lower(update)=='future' then -- Future start date table.insert(t_footer,'First match(es) will be played: '..start_date..'. ') else table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on '..update..'. ') end table.insert(t_footer,'Source: '..source) if (Args['matches_style'] or '') == 'FBR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Yellow = draw; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Yellow = draw; Red = away team win.') elseif (Args['matches_style'] or '') == 'BSR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Red = away team win.') end if Args['a_note'] then table.insert(t_footer, '<br />For upcoming matches, an "a" indicates there is an article about the rivalry between the two participants.') end if Args['ot_note'] then table.insert(t_footer, '<br />Matches with lighter background shading were decided after overtime.;color:inherit') end local templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Sports results/styles.css' } } -- Add notes (if applicable) if notes_exist then table.insert(t_footer,'<br>Notes:') t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' t_footer = t_footer..frame:expandTemplate{ title = 'notelist', args = { group='lower-alpha'} } else t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' end -- Add footer to main text table table.insert(t,t_footer) -- Rewrite anchor links for k=1,#t do if t[k]:match('%[%[#[^%[%]]*%|') then t[k] = mw.ustring.gsub(t[k], '(%[%[)(#[^%[%]]*%|)', '%1' .. baselink .. '%2') end end return '<div style="overflow:hidden">' .. '<div class="noresize overflowbugx" style="overflow:auto">\n' .. table.concat(t) .. '</div></div>' end -- Other functions local function get_short_name(s, t, n, ss) -- return short name if defined if s and s ~= '' then return s end -- deflag if necessary if ss and n then if ss == 'noflag' then n = mw.ustring.gsub(n, '%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]', '') n = mw.ustring.gsub(n, '^%s*&nbsp;%s*', '') elseif ss == 'flag' then n = mw.ustring.gsub(n, '(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%][^<>]*</span>)%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*&nbsp;%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%][^<>]*</span>).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '&nbsp;(</span>)', '%1') end end -- replace link text in name with team abbr if possible if n and t and n:match('(%[%[[^%[%]]*%]%])') then n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)[^%|%]]*(%]%])', '%1' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*)(%]%])', '%1|' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)([A-Z][A-Z][A-Z])(%]%])&nbsp;<span[^<>]*>%([A-Z][A-Z][A-Z]%)</span>', '%1%2%3') return n end -- nothing worked, so just return the unlinked team abbr return t or '' end local function get_score_background(s, c) local s1, s2 -- Define the colouring local wc, lc, tc if c == 'level2' then wc, lc, tc = '#CCF9FF', '#FCC', '#FFC' -- blue2, red2, yellow2 elseif c == 'level3' then wc, lc, tc = '#DDFCFF', '#FDD', '#FFD' -- blue3, red3, yellow3 elseif c == 'level4' then wc, lc, tc = '#EEFFFF', '#FEE', '#FFE' -- blue4, red4, yellow4 else wc, lc, tc = '#BBF3FF', '#FBB', '#FFB' -- blue1, red1, yellow1 end -- check for override if s:match('^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$') then local c = mw.ustring.gsub(s,'^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$', '%1') return 'background: ' .. c ..';' end -- delink if necessary if s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') then s = s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') end if s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') then s = s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') end if s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') then s = s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') end -- get the scores s1 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%1' ) or '') or '' s2 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%2' ) or '') or '' -- return colouring if possible if s1 ~= '' and s2 ~= '' then return (s1 > s2) and ('background: ' .. wc .. ';') or ((s2 > s1) and ('background: ' .. lc .. ';') or ('background: ' .. tc .. ';')) else return '' end end local function format_score(s) s = mw.ustring.gsub(s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*[–−—%-]%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*([%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') return s end function p.header(tt,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) local ii, team_code_ii, short_name legs = legs or 1 -- Set match column width local col_width = Args['match_col_width'] or '28' -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then break end for ii=top_pos,N_teams do team_code_ii = team_list[ii] short_name = get_short_name(Args['short_'..team_code_ii], team_code_ii, Args['name_'..team_code_ii], Args['short_style'] or '') local bl = legs > 1 and ii == top_pos and ' style="border-left:2px solid #aaa;"' or '' tt = p_sub.colhead(tt,col_width .. bl,short_name) end end return tt end function p.row(tt,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) -- Note ii is the row number being shown local jj, fw, bg, result, result_extra, team_code_ii, team_code_jj legs = legs or 1 -- Set score cell style local matches_style = Args['matches_style'] or '' team_code_ii = team_list[ii] -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then table.insert(tt,'|- \n') -- New row end for jj=top_pos,N_teams do team_code_jj = team_list[jj] local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' result = Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' result_extra = Args['result_'..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' local bl = legs > 1 and jj == top_pos and 'border-left:2px solid #aaa;' or '' if ii == jj or result == 'null' then -- Solid cell fw = 'font-weight:' .. (ii==ii_show and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Grey background color for solid cell if Args['solid_cell'] == 'grey' then table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..'background:#bbb;color:inherit;" |\n') else table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..bg..';color:inherit" | &mdash;\n') end else -- Content cell -- Set bolding and background fw = 'font-weight:' .. ((ii==ii_show or jj == ii_show) and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Reformat dashes if result ~= '' then result = format_score(result) end -- Background coloring if enabled if matches_style == 'FBR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level2') elseif result_extra == 'PK' then bg = get_score_background(result,'level3') else bg = get_score_background(result,'') end elseif matches_style == 'BSR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level3') elseif result_extra == 'OTL' then bg = get_score_background('0–1','level3') elseif result_extra == 'OTW' then bg = get_score_background('1–0','level3') elseif result_extra == 'L' then bg = get_score_background('0–1','') elseif result_extra == 'W' then bg = get_score_background('1–0','') else bg = get_score_background(result,'') end end table.insert(tt,'| style="white-space:nowrap;'..fw..bl..bg..'" |'..result..'\n') end end end return tt end return p kwye9sfrmnu7j61farm5d12vyadg5tt 3026588 3026586 2026-08-18T08:01:06Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color në rrugët e mbetura të stilit të qelizave përmes Claude AI 3026588 Scribunto text/plain -- Module to build results cross-tables for standings in Sports -- See documentation for details require('strict') local p = {} -- Main function function p.main(frame) -- Get the args, stripping out blank values local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local Args = getArgs(frame, {parentFirst = true}) -- Exit early if we are using section transclusion for a different section local tsection = frame:getParent().args['transcludesection'] or frame:getParent().args['section'] or '' local bsection = frame.args['section'] or '' if( tsection ~= '' and bsection ~= '' ) then if( tsection ~= bsection ) then return '' end end -- Declare locals local t = {} local t_footer = {} local t_return = {} local team_list = {} local notes_exist = false local ii, ii_fw, bg_col, team_name, team_code_ii, ii_start, ii_end -- Optional custom team header local team_header = Args['team_header'] or 'Home \\ Away' -- Number of legs local legs = tonumber(Args['legs']) or 1 local multirowlegs = (Args['multirowlegs'] or 'no') ~= 'no' -- Edit links if requested local baselink = frame:getParent():getTitle() if mw.title.getCurrentTitle().fullText == baselink then baselink = '' end local template_name = Args['template_name'] or (baselink ~= '' and (':' .. baselink)) or '' local edit_links = template_name == '' and '' or require('Module:Navbar')._navbar({ template_name, mini=1, style='float:right' }) -- Get the custom start point for the table (most will start by default at 1) local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 -- Get the custom end point for the table (unrestricted if bottom_pos is < top_pos) local bottom_pos = tonumber(Args['lowest_pos']) or 0 local N_teams = top_pos - 1 -- Default to 0 at start, but higher number needed to skip certain entries -- Load some other modules local p_sub = require('Module:Sports table/sub') -- Alternative syntax for team list if Args['team_order'] and Args['team_order'] ~= '' then local tlist = mw.text.split(Args['team_order'], '%s*[;,]%s*') for k, tname in ipairs(tlist) do if tname ~= '' then Args['team' .. k] = tname end end end if Args['team_header_note'] then notes_exist=true local note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', Args['team_header_note']} } team_header = team_header .. note_string end -- Read in number of consecutive teams (ignore entries after skipping a spot) ii_start = N_teams while Args['team'..N_teams+1] ~= nil and (bottom_pos < top_pos or N_teams < bottom_pos) do N_teams = N_teams+1 -- Sneakily add it twice to the team_list parameter, once for the actual -- ranking, the second for position lookup in sub-tables -- This is possible because Lua allows both numbers and strings as indices. team_list[N_teams] = Args['team'..N_teams] -- i^th entry is team X team_list[Args['team'..N_teams]] = N_teams -- team X entry is position i end ii_end = N_teams -- Get team to show local ii_show = team_list[Args['showteam']] -- nil if non-existant -- Set the font size local font_size=Args['font_size'] or '100%' -- Create header -- Open table table.insert(t,'{|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;font-size:'..font_size..';"\n') -- Table title if Args['title'] then table.insert(t,'|+ ' .. Args['title'] .. '\n') end -- First column t_return.count = 0 -- Dummy parameter, using subfunction call seems best at this point because both module are intertwined t_return.tab_text = t -- Actual text t_return = p_sub.colhead(t_return,'auto', edit_links .. ' ' .. team_header) -- Other columns passed to subfunction t_return = p.header(t_return,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) t = t_return.tab_text -- Random value used for uniqueness math.randomseed( os.clock() * 10^8 ) local rand_val = math.random() local note_string, note_id local note_id_list = {} -- Now create individual rows ii_start = tonumber(Args['highest_row']) and (tonumber(Args['highest_row']) > top_pos) and tonumber(Args['highest_row']) or top_pos ii_end = tonumber(Args['lowest_row']) and (tonumber(Args['lowest_row']) < N_teams) and tonumber(Args['lowest_row']) or N_teams for ii=ii_start,ii_end do -- Get team info team_code_ii = team_list[ii] team_name = Args['name_'..team_code_ii] or team_code_ii local ii_style = 'text-align:' .. (Args['team_align'] or 'right') .. ';' .. (ii and ii == ii_show and 'font-weight:bold;' or '') .. (Args['team_nowrap'] and 'white-space:nowrap;' or '') local team_note = Args['note_'..team_code_ii] if team_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not Args['note_'..team_note] then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..team_code_ii..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, team_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[team_note] or ii_end + 1 if note_id_list[team_note] or ((note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end)) then -- It exists note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' -- Identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Now define the identifier for this -- Add random end for unique ID note_id = '"table_note_'..team_note..rand_val..'"' note_id_list[team_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..team_note]} } end end -- Now append this to the team_name string team_name = team_name..note_string end -- Team names table.insert(t,'|- \n') -- New row table.insert(t,'! scope="row"'.. (multirowlegs and ' rowspan=' .. legs or '') .. 'style="'.. ii_style ..'"| '..team_name..'\n') -- Position number -- Now include note to match results if needed for jj=top_pos,N_teams do local team_code_jj = team_list[jj] if ii == jj then -- Nothing else for l=1,legs do local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' local match_note = Args[m ..team_code_ii..'_'..team_code_jj..'_note'] if match_note then notes_exist = true -- Only when it exist -- First check for existence of reference for note if not (Args['note_'..match_note] or Args[m ..match_note..'_note']) then -- It's the entry -- Add random end for unique ID if more tables are present on article (which might otherwise share an ID) note_id = '"table_note_'..l.."_"..team_code_ii..'_'..team_code_jj..rand_val..'"' note_id_list[team_code_ii..'_'..team_code_jj] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, match_note} } else -- Check for existence elsewhere local note_local_num = team_list[match_note] or ii_end + 1 if note_id_list[match_note] then -- Referencing an existing note note_id = note_id_list[match_note] -- Borrow the existing identifier note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } elseif (note_local_num >= ii_start) and (note_local_num <= ii_end) then -- Referencing a player note from a match note. In this case, we remove the leg part note_id = '"table_note_'..match_note..rand_val..'"' note_string = frame:extensionTag{ name = 'ref', args = { group = 'lower-alpha', name = note_id} } else -- Referencing a different match note before its defined with its content note_id = '"table_note_'..l.."_"..match_note..rand_val..'"' note_id_list[match_note] = note_id note_string = frame:expandTemplate{ title = 'efn', args = { group='lower-alpha', name=note_id, Args['note_'..match_note]} } end end -- Now append this to the match result string Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] = (Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '–')..note_string end end end end -- Then individual results t = p.row(t,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) end -- Close table table.insert(t, '|}\n') -- Get info for footer local update = Args['update'] or 'unknown' local start_date = Args['start_date'] or 'unknown' local source = Args['source'] or frame:expandTemplate{ title = 'citation needed', args = { reason='No source parameter defined', date=os.date('%B %Y') } } -- Create footer text -- Date updating if string.lower(update)=='complete' then -- Do nothing elseif update=='' then -- Empty parameter table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on unknown. ') elseif string.lower(update)=='future' then -- Future start date table.insert(t_footer,'First match(es) will be played: '..start_date..'. ') else table.insert(t_footer,'Updated to match(es) played on '..update..'. ') end table.insert(t_footer,'Source: '..source) if (Args['matches_style'] or '') == 'FBR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Yellow = draw; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Yellow = draw; Red = away team win.') elseif (Args['matches_style'] or '') == 'BSR' then table.insert(t_footer, Args['team_header'] and '<br />Legend: Blue = left column team win; Red = top row team win.' or '<br />Legend: Blue = home team win; Red = away team win.') end if Args['a_note'] then table.insert(t_footer, '<br />For upcoming matches, an "a" indicates there is an article about the rivalry between the two participants.') end if Args['ot_note'] then table.insert(t_footer, '<br />Matches with lighter background shading were decided after overtime.;color:inherit') end local templatestyles = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Sports results/styles.css' } } -- Add notes (if applicable) if notes_exist then table.insert(t_footer,'<br>Notes:') t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' t_footer = t_footer..frame:expandTemplate{ title = 'notelist', args = { group='lower-alpha'} } else t_footer = templatestyles .. '<div class="sports-results-notes">'..table.concat(t_footer)..'</div>' end -- Add footer to main text table table.insert(t,t_footer) -- Rewrite anchor links for k=1,#t do if t[k]:match('%[%[#[^%[%]]*%|') then t[k] = mw.ustring.gsub(t[k], '(%[%[)(#[^%[%]]*%|)', '%1' .. baselink .. '%2') end end return '<div style="overflow:hidden">' .. '<div class="noresize overflowbugx" style="overflow:auto">\n' .. table.concat(t) .. '</div></div>' end -- Other functions local function get_short_name(s, t, n, ss) -- return short name if defined if s and s ~= '' then return s end -- deflag if necessary if ss and n then if ss == 'noflag' then n = mw.ustring.gsub(n, '%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]', '') n = mw.ustring.gsub(n, '^%s*&nbsp;%s*', '') elseif ss == 'flag' then n = mw.ustring.gsub(n, '(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%][^<>]*</span>)%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*&nbsp;%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*link=)[^%|%[%]]*(%]%])%s*%[%[([^%[%]%|]*)%|[^%[%]]*%]%]', '%1%3%2') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(<span class="flagicon">%s*%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%][^<>]*</span>).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '.*(%[%[[Ff][Ii][Ll][Ee]:[^%[%]]*%]%]).*', '%1') n = mw.ustring.gsub(n, '&nbsp;(</span>)', '%1') end end -- replace link text in name with team abbr if possible if n and t and n:match('(%[%[[^%[%]]*%]%])') then n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)[^%|%]]*(%]%])', '%1' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*)(%]%])', '%1|' .. t .. '%2') n = mw.ustring.gsub(n, '(%[%[[^%|%]]*%|)([A-Z][A-Z][A-Z])(%]%])&nbsp;<span[^<>]*>%([A-Z][A-Z][A-Z]%)</span>', '%1%2%3') return n end -- nothing worked, so just return the unlinked team abbr return t or '' end local function get_score_background(s, c) local s1, s2 -- Define the colouring local wc, lc, tc if c == 'level2' then wc, lc, tc = '#CCF9FF', '#FCC', '#FFC' -- blue2, red2, yellow2 elseif c == 'level3' then wc, lc, tc = '#DDFCFF', '#FDD', '#FFD' -- blue3, red3, yellow3 elseif c == 'level4' then wc, lc, tc = '#EEFFFF', '#FEE', '#FFE' -- blue4, red4, yellow4 else wc, lc, tc = '#BBF3FF', '#FBB', '#FFB' -- blue1, red1, yellow1 end -- check for override if s:match('^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$') then local c = mw.ustring.gsub(s,'^%s*<span%s+style%s*=["\'%s]*background[%-colr]*%s*:([^\'";<>]*).-$', '%1') return 'background: ' .. c ..';' end -- delink if necessary if s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') then s = s:match('^%s*%[%[[^%[%]]*%|([^%[%]]*)%]%]') end if s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') then s = s:match('^%s*%[[^%[%]%s]*%s([^%[%]]*)%]') end if s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') then s = s:match('<span[^<>]*>(.-)</span>') end -- get the scores s1 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%1' ) or '') or '' s2 = tonumber(mw.ustring.gsub( s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*–%s*([%d%.]+).*', '%2' ) or '') or '' -- return colouring if possible if s1 ~= '' and s2 ~= '' then return (s1 > s2) and ('background: ' .. wc .. ';') or ((s2 > s1) and ('background: ' .. lc .. ';') or ('background: ' .. tc .. ';')) else return '' end end local function format_score(s) s = mw.ustring.gsub(s or '', '^%s*([%d%.]+)%s*[–−—%-]%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*([%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*%-%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[%[[^%[%]]*%|[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') s = mw.ustring.gsub(s, '^%s*(%[[^%[%]%s]*%s+[%d%.]+)%s*&[MmNn][Dd][Aa][Ss][Hh];%s*([%d%.]+)', '%1–%2') return s end function p.header(tt,Args,p_sub,N_teams,team_list,legs,multirowlegs) local ii, team_code_ii, short_name legs = legs or 1 -- Set match column width local col_width = Args['match_col_width'] or '28' -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then break end for ii=top_pos,N_teams do team_code_ii = team_list[ii] short_name = get_short_name(Args['short_'..team_code_ii], team_code_ii, Args['name_'..team_code_ii], Args['short_style'] or '') local bl = legs > 1 and ii == top_pos and ' style="border-left:2px solid #aaa;"' or '' tt = p_sub.colhead(tt,col_width .. bl,short_name) end end return tt end function p.row(tt,Args,N_teams,team_list,ii,ii_show,legs,multirowlegs) -- Note ii is the row number being shown local jj, fw, bg, result, result_extra, team_code_ii, team_code_jj legs = legs or 1 -- Set score cell style local matches_style = Args['matches_style'] or '' team_code_ii = team_list[ii] -- Get some default values in case it doesn't start at 1 local top_pos = tonumber(Args['highest_pos']) or 1 for l=1,legs do if multirowlegs and l > 1 then table.insert(tt,'|- \n') -- New row end for jj=top_pos,N_teams do team_code_jj = team_list[jj] local m = (legs == 1) and 'match_' or 'match' .. l .. '_' result = Args[m..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' result_extra = Args['result_'..team_code_ii..'_'..team_code_jj] or '' local bl = legs > 1 and jj == top_pos and 'border-left:2px solid #aaa;' or '' if ii == jj or result == 'null' then -- Solid cell fw = 'font-weight:' .. (ii==ii_show and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Grey background color for solid cell if Args['solid_cell'] == 'grey' then table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..'background:#bbb;color:inherit;" |\n') else table.insert(tt,'| style="'..fw..bl..bg..';color:inherit" | &mdash;\n') end else -- Content cell -- Set bolding and background fw = 'font-weight:' .. ((ii==ii_show or jj == ii_show) and 'bold' or 'normal') .. ';' bg = '' -- Reformat dashes if result ~= '' then result = format_score(result) end -- Background coloring if enabled if matches_style == 'FBR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level2') elseif result_extra == 'PK' then bg = get_score_background(result,'level3') else bg = get_score_background(result,'') end elseif matches_style == 'BSR' and result ~= '' then if result_extra == 'OT' then bg = get_score_background(result,'level3') elseif result_extra == 'OTL' then bg = get_score_background('0–1','level3') elseif result_extra == 'OTW' then bg = get_score_background('1–0','level3') elseif result_extra == 'L' then bg = get_score_background('0–1','') elseif result_extra == 'W' then bg = get_score_background('1–0','') else bg = get_score_background(result,'') end end table.insert(tt,'| style="white-space:nowrap;color:inherit'..fw..bl..bg..'" |'..result..'\n') end end end return tt end return p cx0pj65u873d6iw35ady4y1t2i5cw26 1 172408 3026560 3021567 2026-08-18T04:17:08Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Rovaniemi/Arkivi 1]] 3026560 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Rovaniemi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{WPFinlanda}} 08o4lrqi2pk10l6uw1lexrbtm05z20u 828 172429 3026391 2916035 2026-08-17T19:56:40Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Multiple image përmes Claude AI 3026391 Scribunto text/plain -- implements [[Template:Multiple image]] local p = {} local autoscaledimages local nonautoscaledimages local numberofimages = -1 local function isnotempty(s) return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= '' end local function removepx(s) return tostring(s or ''):match('^(.*)[Pp][Xx]%s*$') or s end local function getdimensions(s, w, h) if tonumber(w) and tonumber(h) then nonautoscaledimages = true return tonumber(w), tonumber(h) end local file = s and mw.title.new('File:' .. mw.uri.decode(mw.ustring.gsub(s,'%|.*$',''), 'WIKI')) file = file and file.file or {width = 0, height = 0} w = tonumber(file.width) or 0 h = tonumber(file.height) or 0 autoscaledimages = true return w, h end local function renderImageCell(image, width, height, link, alt, thumbtime, caption, class, textalign, istyle, border, tcolor) local root = mw.html.create('') local altstr = '' local classstr = class and ('|class=' .. class) or '' local linkstr = link and ('|link=' .. link) or '' local widthstr = '|' .. tostring(width) .. 'px' local thumbtimestr = '' if isnotempty( alt ) then altstr = '|alt=' .. alt end if widthstr == '|-nanpx' then widthstr = '' end if isnotempty( thumbtime ) then thumbtimestr = '|thumbtime=' .. thumbtime end local imagediv = root:tag('div') imagediv:addClass((border ~= 'infobox') and 'thumbimage' or nil) imagediv:cssText(istyle) if height then imagediv:css('height', tostring(height) .. 'px') imagediv:css('overflow', 'hidden') end imagediv:wikitext('[[File:' .. image .. classstr .. widthstr .. linkstr .. altstr .. thumbtimestr .. ']]') if isnotempty(caption) then local captiondiv = root:tag('div') captiondiv:addClass((border ~= 'infobox') and 'thumbcaption' or nil) if isnotempty(textalign) then captiondiv:addClass('text-align-' .. textalign) end if tcolor ~= '' then captiondiv:css('color', tcolor) end captiondiv:wikitext(caption) end return tostring(root) end local function getWidth(w1, w2) local w if isnotempty(w1) then w = tonumber(w1) elseif isnotempty(w2) then w = tonumber(w2) end return w or 200 end local function getPerRow(pstr, ic) -- split string into array using any non-digit as a dilimiter local pr = mw.text.split(pstr or '', '[^%d][^%d]*') -- if split failed, assume a single row if (#pr < 1) then pr = {tostring(ic)} end -- convert the array of strings to an array of numbers, -- adding any implied/missing numbers at the end of the array local r = 1 local thisrow = tonumber(pr[1] or ic) or ic local prownum = {} while( ic > 0 ) do prownum[r] = thisrow ic = ic - thisrow r = r + 1 -- use the previous if the next is missing and -- make sure we don't overstep the number of images thisrow = math.min(tonumber(pr[r] or thisrow) or ic, ic) end return prownum end local function renderMultipleImages(frame) local pargs = frame:getParent().args local args = frame.args local width = removepx(pargs['width'] or '') local dir = pargs['direction'] or '' local border = pargs['border'] or args['border'] or '' local align = pargs['align'] or args['align'] or (border == 'infobox' and 'center' or '') local capalign = pargs['caption_align'] or args['caption_align'] or '' local totalwidth = removepx(pargs['total_width'] or args['total_width'] or '') local imgstyle = pargs['image_style'] or args['image_style'] local header = pargs['header'] or pargs['title'] or '' local footer = pargs['footer'] or '' local imagegap = tonumber(pargs['image_gap'] or '1') or 1 local thumbclass = { ["left"] = 'floatleft', ["none"] = 'tnone', ["center"] = 'tnone', ["centre"] = 'tnone', ["right"] = 'floatright' } -- find all the nonempty images local imagenumbers = {} local imagecount = 0 for k, v in pairs( pargs ) do local i = tonumber(tostring(k):match( '^%s*image([%d]+)%s*$' ) or '0') if i > 0 and isnotempty(v) then table.insert( imagenumbers, i) imagecount = imagecount + 1 end end -- save number of images for tracking category numberofimages = imagecount -- sort the imagenumbers table.sort(imagenumbers) -- create an array with the number of images per row local perrow = getPerRow(dir == 'vertical' and '1' or pargs['perrow'], imagecount) -- compute the number of rows local rowcount = #perrow -- store the image widths and compute row widths and maximum row width local heights = {} local widths = {} local widthmax = 0 local widthsum = {} local k = 0 for r=1,rowcount do widthsum[r] = 0 for c=1,perrow[r] do k = k + 1 if k <= imagecount then local i = imagenumbers[k] if isnotempty(totalwidth) then widths[k], heights[k] = getdimensions(pargs['image' .. i], pargs['width' .. i], pargs['height' .. i]) else widths[k] = getWidth(width, pargs['width' .. i]) end widthsum[r] = widthsum[r] + widths[k] end end widthmax = math.max(widthmax, widthsum[r]) end -- make sure the gap is non-negative if imagegap < 0 then imagegap = 0 end -- if total_width has been specified, rescale the image widths if isnotempty(totalwidth) then totalwidth = tonumber(totalwidth) widthmax = 0 k = 0 for r=1,rowcount do local koffset = k local tw = totalwidth - (3 + imagegap) * (perrow[r] - 1) - 12 local ar = {} local arsum = 0 for j=1,perrow[r] do k = k + 1 if k<= imagecount then local h = heights[k] or 0 if (h > 0) then ar[j] = widths[k]/h heights[k] = h else ar[j] = widths[k]/100 end arsum = arsum + ar[j] end end local ht = tw/arsum local ws = 0 k = koffset for j=1,perrow[r] do k = k + 1 if k<= imagecount then widths[k] = math.floor(ar[j]*ht + 0.5) ws = ws + widths[k] if heights[k] then heights[k] = math.floor(ht) end end end widthsum[r] = ws widthmax = math.max(widthmax, widthsum[r]) end end -- start building the array of images, if there are images if imagecount > 0 then -- compute width of outer div local bodywidth = 0 for r=1,rowcount do if widthmax == widthsum[r] then bodywidth = widthmax + (3 + imagegap) * (perrow[r] - 1) + 12 end end -- The body has a min-width of 100, which needs to be taken into account on specific widths bodywidth = math.max( 100, bodywidth - 8); local tc = pargs['color'] or pargs['text_color'] or '' local bg = pargs['bg_color'] or pargs['background_color'] or pargs['background color'] or '' -- create the array of images local root = mw.html.create('div') root:addClass('thumb') root:addClass('tmulti') -- root:addClass('tmulti-sandbox') root:addClass(thumbclass[align] or 'floatright') if align == 'center' or align == 'centre' then root:addClass('center') end if tc ~= '' then root:css('color', tc) end local div = root:tag('div') div:addClass((border ~= 'infobox') and 'thumbinner multiimageinner' or 'multiimageinner') div:css('width', tostring(bodywidth) .. 'px') :css('max-width', tostring(bodywidth) .. 'px') if bg ~= '' then div:css('background-color', bg) end if tc ~= '' then div:css('color', tc) end if border == 'infobox' or border == 'none' then div:css('border', 'none') end -- add the header if isnotempty(header) then div:tag('div') :addClass('trow') :tag('div') :addClass('theader') :css('text-align', pargs['header_align']) :css('background-color', (pargs['header_background'] ~= '') and pargs['header_background'] or nil) :wikitext(header) end -- loop through the images k = 0 for r=1,rowcount do local rowdiv = div:tag('div'):addClass('trow'); for j=1,perrow[r] do k = k + 1 if k <= imagecount then local imagediv = rowdiv:tag('div') imagediv:addClass('tsingle') if bg ~= '' then imagediv:css('background-color', bg); end if imagegap > 1 and k < imagecount then if dir == 'vertical' then imagediv:css('margin-bottom', tostring(imagegap) .. 'px') elseif j < perrow[r] then imagediv:css('margin-right', tostring(imagegap) .. 'px') end end local i = imagenumbers[k] local img = pargs['image' .. i] local w = widths[k] imagediv:css('width', tostring(2 + w) .. 'px') :css('max-width', tostring(2 + w) .. 'px') imagediv:wikitext(renderImageCell(img, w, heights[k], pargs['link' .. i], pargs['alt' .. i], pargs['thumbtime' .. i], pargs['caption' .. i], pargs['class' .. i], capalign, imgstyle, border, tc)) end end end -- add the footer if isnotempty(footer) then local falign = string.lower(pargs['footer_align'] or args['footer_align'] or '') falign = (falign == 'centre') and 'center' or falign div:tag('div') :addClass('trow') :css('display', (falign ~= '') and 'flow-root' or 'flex') :tag('div') :addClass((border ~= 'infobox') and 'thumbcaption' or nil) :css('text-align', (falign ~= '') and falign or nil) :css('background-color', (pargs['footer_background'] ~= '') and pargs['footer_background'] or nil) :css('color', (tc ~= '') and tc or nil) :wikitext(footer) end return tostring(root) end return '' end function p.render( frame ) autoscaledimages = false nonautoscaledimages = false numberofimages = 0 local check = require('Module:Check for unknown parameters')._check local tracking = check({ ['unknown'] = frame:expandTemplate{ title = 'main other', args = {'[[Category:Pages using multiple image with unknown parameters|_VALUE_ ]]'} }, ['preview'] = 'Page using [[Template:Multiple image]] with unknown parameter "_VALUE_"', ['ignoreblank'] = 'y', regexp1 = 'image%d+', regexp2 = 'width%d+', regexp3 = 'height%d+', regexp4 = 'class%d+', regexp5 = 'alt%d+', regexp6 = 'link%d+', regexp7 = 'thumbtime%d+', regexp8 = 'caption%d+', 'align', 'direction', 'header_background', 'header_align', 'header', 'width', 'total_width', 'caption_align', 'footer_background', 'footer_align', 'footer', 'perrow', 'title', 'image_gap', 'border', 'image_style', 'color', 'text_color', 'bg_color', 'background_color', 'background color' }, frame:getParent().args) return frame:extensionTag {name = 'templatestyles', args = {src = 'Multiple image/styles.css', wrapper = ".tmulti"}} .. renderMultipleImages( frame ) .. (autoscaledimages and '[[Category:Pages using multiple image with auto scaled images]]' or '') .. (nonautoscaledimages and '[[Category:Pages using multiple image with manual scaled images]]' or '') .. ( (numberofimages == 0) and '[[Category:Pages using multiple image with zero images]]' or '') .. ( (numberofimages == 1) and '[[Category:Pages using multiple image with one image]]' or '' ) .. tracking end p[''] = function( frame ) return p.render( frame:newChild{title = frame:getTitle()} ) end return p 1jra72gaczn0tp0tit5n2alifdd9moi 1 172901 3026562 3021569 2026-08-18T04:17:28Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Salo/Arkivi 1]] 3026562 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Salo/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{WPFinlanda}} 4s1lfoe6649dcpzubzdftxuo7j20vip 10 182917 3026643 2341925 2026-08-18T09:22:02Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026643 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" width="250px" |- ! colspan="2" style="background:#5B92E5; text-align:center;color:#fff" | '''{{PAGENAME}}''' |- {{!-}} {{#if: {{{Stema-Logo|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:3px;" {{!}} [[Skeda:{{{Stema-Logo}}}|150px]] }} |- {{!-}} {{#if: {{{Figura|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:3px;" {{!}} [[Skeda:{{{Figura}}}|250px]] }} |- {{!-}} {{#if: {{{Data e Krijimit|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Krijuar më: {{!}} {{{Data e Krijimit}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Autoriteti|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Autorizuar nga: {{!}} {{{Autoriteti}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Vendodhja|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Vendodhja: {{!}} {{{Vendodhja}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Kryetar|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Kryetar: {{!}} {{{Kryetar}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Numri i anëtarëve|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Nr. i anëtarëve: {{!}} {{{Numri i anëtarëve}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Mandati|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Mandati i anëtarëve: {{!}} {{{Mandati}}} }} |- {{!-}} {{#if: {{{Faqja zyrtare|}}} | {{!}} style="font-weight:bold; background:#F1F1F1; width:48%;color:#000" {{!}} Faqja zyrtare: {{!}} {{{Faqja zyrtare}}} }} |- | |} <noinclude> <pre> {{Gjykatat Ndërkombëtare | Stema-Logo = | Figura = | Data e Krijimit = | Autoriteti = | Vendodhja = | Kryetar = | Numri i anëtarëve = | Mandati = | Faqja zyrtare = }} </pre> lmubfokn3sjqh08zs9tpbnhgwy13srj 828 186950 3026344 2909553 2026-08-17T16:18:30Z Smallem 126080 Shtim i cfg.softRedirect, cfg.softRedirectDefault dhe hapësirave 126/1728 që i kërkon Moduli:Pagetype — rregullim i gabimeve të skriptit në mijëra faqe përmes Claude AI 3026344 Scribunto text/plain -------------------------------------------------------------------------------- -- Module:Pagetype configuration data -- -- This page holds localisation and configuration data for Module:Pagetype. -- -------------------------------------------------------------------------------- local cfg = {} -- Don't edit this line. -------------------------------------------------------------------------------- -- Start configuration data -- -------------------------------------------------------------------------------- -- This table holds the default page types for each namespace. Keys to this -- table should be integers that can be used as keys to mw.site.namespaces. cfg.pagetypes = { [0] = 'artikull', -- Main namespace [2] = 'faqe përdoruesi', [4] = 'faqe projekti', [6] = 'skedë', [8] = 'faqe teknike', -- MediaWiki namespace [10] = 'stampë', [12] = 'faqe ndihme', [14] = 'kategori', [100] = 'portal', [118] = 'draft', [126] = 'faqe MOS', [1728] = 'faqe eventi', [710] = 'skedar titrash', [828] = 'modul', [2300] = 'vegël', [2302] = 'përkufizim vegle', [-1] = 'faqe e veçantë', [-2] = 'material multimedial', -- Media namespace } -- This table holds the namespaces to be looked up from cfg.pagetypes by -- default. cfg.defaultNamespaces = { [0] = true, -- main [6] = true, -- file [10] = true, -- template [14] = true, -- category [828] = true, -- module } -- This table holds the namespaces to be looked up from cfg.pagetypes if -- cfg.defaultnsExtended is set. cfg.extendedNamespaces = { [0] = true, -- main [2] = true, -- user [4] = true, -- project [6] = true, -- file [8] = true, -- mediawiki [10] = true, -- template [12] = true, -- help [14] = true, -- category [100] = true, -- portal [118] = true, -- draft [828] = true, -- module } -- This table holds custom aliases for each namespace. cfg.customNamespaceAliases = { [0] = {'main'}, } -- The parameter name to set which default namespace values to be looked up from -- cfg.pagetypes. cfg.defaultns = 'defaultns' -- The value of cfg.defaultns to set all namespaces, including talk. cfg.defaultnsAll = 'all' -- The value of cfg.defaultns to set the namespaces listed in -- cfg.extendedNamespaces cfg.defaultnsExtended = 'extended' -- The value of cfg.defaultns to set no default namespaces. cfg.defaultnsNone = 'none' -- The parameter name to use for talk pages. cfg.talk = 'talk' -- The default value for talk pages. cfg.talkDefault = 'talk page' -- The parameter name to use for disambiguation pages page. cfg.dab = 'dab' -- The parameter name to use for non-existent pages. cfg.ne = 'nonexistent' cfg.neDefault = 'page' cfg.sia = 'sia' cfg.siaDefault = 'article' cfg.rfd = 'redirect' cfg.rfdDefault = 'redirect' -- This table holds the different possible aliases for disambiguation-class -- pages. These should be lower-case. cfg.dabAliases = { ['disambiguation'] = true, ['disambig'] = true, ['disamb'] = true, ['dab'] = true, } -- The default value for disambiguation pages. cfg.dabDefault = 'page' -- The parameter name to use for N/A-class page. cfg.na = 'na' -- This table holds the different possible aliases for N/A-class pages. These -- should be lower-case. cfg.naAliases = { ['na'] = true, ['n/a'] = true, } -- The default value for N/A-class pages. cfg.naDefault = 'page' -- The parameter name to use for redirects. cfg.redirect = 'redirect' -- The default value to use for redirects. cfg.redirectDefault = 'redirect' cfg.softRedirect = 'soft_redirect' cfg.softRedirectDefault = 'ridrejtim' -- The parameter name for undefined namespaces. cfg.other = 'other' -- The value used if the module detects an undefined namespace. cfg.otherDefault = 'page' -- The usual suffix denoting a plural. cfg.plural = 's' -- This table holds plurals not formed by a simple suffix. cfg.irregularPlurals = { ["category"] = "categories" } -------------------------------------------------------------------------------- -- End configuration data -- -------------------------------------------------------------------------------- return cfg -- Don't edit this line iq79g696nf257b11xsht43gk5j3ekcp 828 187194 3026305 2453452 2026-08-17T14:23:56Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Collapsible list (heqje e ngjyrave të kodifikuara) përmes Claude AI 3026305 Scribunto text/plain local p = {} local function getListItem( data ) if not type( data ) == 'string' then return '' end return mw.ustring.format( '<li style="line-height: inherit; margin: 0">%s</li>', data ) end -- Returns an array containing the keys of all positional arguments -- that contain data (i.e. non-whitespace values). local function getArgNums( args ) local nums = {} for k, v in pairs( args ) do if type( k ) == 'number' and k >= 1 and math.floor( k ) == k and type( v ) == 'string' and mw.ustring.match( v, '%S' ) then table.insert( nums, k ) end end table.sort( nums ) return nums end -- Formats a list of classes, styles or other attributes. local function formatAttributes( attrType, ... ) local attributes = { ... } local nums = getArgNums( attributes ) local t = {} for i, num in ipairs( nums ) do table.insert( t, attributes[ num ] ) end if #t == 0 then return '' -- Return the blank string so concatenation will work. end return mw.ustring.format( ' %s="%s"', attrType, table.concat( t, ' ' ) ) end -- TODO: use Module:List. Since the update for this comment is routine, -- this is blocked without a consensus discussion by -- [[MediaWiki_talk:Common.css/Archive_15#plainlist_+_hlist_indentation]] -- if we decide hlist in plainlist in this template isn't an issue, we can use -- module:list directly -- [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Collapsible_list/sandbox&oldid=1130172480] -- is an implementation (that will code rot slightly I expect) local function buildList( args ) -- Get the list items. local listItems = {} local argNums = getArgNums( args ) for i, num in ipairs( argNums ) do table.insert( listItems, getListItem( args[ num ] ) ) end if #listItems == 0 then return '' end listItems = table.concat( listItems ) -- hack around mw-collapsible show/hide jumpiness by looking for text-alignment -- by setting a margin if centered local textAlignmentCentered = 'text%-align%s*:%s*center' local centeredTitle = (args.title_style and args.title_style:lower():match(textAlignmentCentered) or args.titlestyle and args.titlestyle:lower():match(textAlignmentCentered)) local centeredTitleSpacing if centeredTitle then centeredTitleSpacing = 'margin: 0 4em' else centeredTitleSpacing = '' end -- Get class, style and title data. local collapsibleContainerClass = formatAttributes( 'class', 'collapsible-list', 'mw-collapsible', not args.expand and 'mw-collapsed' ) local collapsibleContainerStyle = formatAttributes( 'style', -- mostly work around .infobox-full-data defaulting to centered 'text-align: left;', args.frame_style, args.framestyle ) local collapsibleTitleStyle = formatAttributes( 'style', 'line-height: 1.6em; font-weight: bold;', args.title_style, args.titlestyle ) local jumpyTitleStyle = formatAttributes( 'style', centeredTitleSpacing ) local title = args.title or 'List' local ulclass = formatAttributes( 'class', 'mw-collapsible-content', args.hlist and 'hlist' ) local ulstyle = formatAttributes( 'style', 'margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit;', not args.bullets and 'list-style: none; margin-left: 0;', args.list_style, args.liststyle ) local hlist_templatestyles = '' if args.hlist then hlist_templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' } } end -- Build the list. return mw.ustring.format( '%s<div%s%s>\n<div%s><div%s>%s</div></div>\n<ul%s%s>%s</ul>\n</div>', hlist_templatestyles, collapsibleContainerClass, collapsibleContainerStyle, collapsibleTitleStyle, jumpyTitleStyle, title, ulclass, ulstyle, listItems ) end function p.main( frame ) local origArgs local current_frame = mw.getCurrentFrame() if frame == current_frame then origArgs = frame:getParent().args for k, v in pairs( frame.args ) do origArgs = frame.args break end else origArgs = frame frame = current_frame end local args = {} for k, v in pairs( origArgs ) do if type( k ) == 'number' or v ~= '' then args[ k ] = v end end return buildList( args ) end return p 5xl9rp2cmngmpjvr1qan9h87g1wcy39 3026307 3026305 2026-08-17T14:24:41Z Smallem 126080 Kthim i përkohshëm (gabim Lua nga Moduli:Arguments) përmes Claude AI 3026307 Scribunto text/plain -- This module implements {{collapsible list}}. local p = {} local function gettitlestyletracking( ts ) if not ts then return '' end ts = mw.ustring.gsub(mw.ustring.lower(ts), '%s', '') local tsvals = mw.text.split(ts, ';') table.sort(tsvals) local skey = table.concat(tsvals,';') skey = mw.ustring.gsub(skey, '^;', '') skey = mw.text.encode(mw.text.encode(skey),'%c%[%]=') if (mw.ustring.match(';' .. ts, ';background:') or mw.ustring.match(';' .. ts, ';background%-color:')) and mw.ustring.match(';' .. ts, ';text%-align:') then return '[[Category:Pages using collapsible list with both background and text-align in titlestyle|' .. skey .. ' ]]' end return '[[Category:Pages using collapsible list without both background and text-align in titlestyle|' .. skey .. ' ]]' end local function getListItem( data ) if not type( data ) == 'string' then return '' end return mw.ustring.format( '<li style="line-height: inherit; margin: 0">%s</li>', data ) end -- Returns an array containing the keys of all positional arguments -- that contain data (i.e. non-whitespace values). local function getArgNums( args ) local nums = {} for k, v in pairs( args ) do if type( k ) == 'number' and k >= 1 and math.floor( k ) == k and type( v ) == 'string' and mw.ustring.match( v, '%S' ) then table.insert( nums, k ) end end table.sort( nums ) return nums end -- Formats a list of classes, styles or other attributes. local function formatAttributes( attrType, ... ) local attributes = { ... } local nums = getArgNums( attributes ) local t = {} for i, num in ipairs( nums ) do table.insert( t, attributes[ num ] ) end if #t == 0 then return '' -- Return the blank string so concatenation will work. end return mw.ustring.format( ' %s="%s"', attrType, table.concat( t, ' ' ) ) end local function buildList( args ) -- Get the list items. local listItems = {} local argNums = getArgNums( args ) for i, num in ipairs( argNums ) do table.insert( listItems, getListItem( args[ num ] ) ) end if #listItems == 0 then return '' end listItems = table.concat( listItems ) -- hack around mw-collapsible show/hide jumpiness by looking for text-alignment -- by setting a margin if centered local textAlignmentCentered = 'text%-align%s*:%s*center' local centeredTitle = (args.title_style and args.title_style:lower():match(textAlignmentCentered) or args.titlestyle and args.titlestyle:lower():match(textAlignmentCentered)) local centeredTitleSpacing if centeredTitle then centeredTitleSpacing = 'margin: 0 4em' else centeredTitleSpacing = '' end -- Get class, style and title data. local collapsibleContainerClass = formatAttributes( 'class', 'mw-collapsible', not args.expand and 'mw-collapsed' ) local collapsibleContainerStyle = formatAttributes( 'style', 'text-align: center; font-size: 95%;', args.frame_style, args.framestyle ) local collapsibleTitleStyle = formatAttributes( 'style', 'line-height: 1.6em; font-weight: bold; font-size: 100%; text-align: left;', args.title_style, args.titlestyle ) local jumpyTitleStyle = formatAttributes( 'style', centeredTitleSpacing ) local title = args.title or 'List' local ulclass = formatAttributes( 'class', 'mw-collapsible-content', args.hlist and 'hlist' ) local ulstyle = formatAttributes( 'style', 'font-size: 105%; margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit; text-align: left;', not args.bullets and 'list-style: none none; margin-left: 0;', args.list_style, args.liststyle ) -- Build the list. return mw.ustring.format( '<div%s%s>\n<div%s><div%s>%s</div></div>\n<ul%s%s>%s</ul>\n</div>', collapsibleContainerClass, collapsibleContainerStyle, collapsibleTitleStyle, jumpyTitleStyle, title, ulclass, ulstyle, listItems ) .. gettitlestyletracking(args.title_style or args.titlestyle) end function p.main( frame ) local origArgs if frame == mw.getCurrentFrame() then origArgs = frame:getParent().args for k, v in pairs( frame.args ) do origArgs = frame.args break end else origArgs = frame end local args = {} for k, v in pairs( origArgs ) do if type( k ) == 'number' or v ~= '' then args[ k ] = v end end return buildList( args ) end return p fgzqsz5nxfk1fpwnwu8w4vm6wuqy1r1 0 187809 3026667 2300290 2026-08-18T09:35:19Z Kontributor 2K 155890 stema @common file 3026667 wikitext text/x-wiki {{Komunë në Francë | name =Abbans-Dessus | native_name = | settlement_type =Komunë | nicknames = | mottoes = | image_flag = | flag_link = | image_seal = Blason ville fr Abbans-Dessus (Doubs).svg | seal_link = | image_skyline =Abbans Dessus Mairie 30 juillet 2008.JPG <!--Administrimi territorial--> |Rajoni =[[Bourgogne-Franche-Comté]] |Departamenti =[[Doubs]] |Qarku =[[Arrondissement de Besançon|Besançon]] |Kantoni =[[Canton de Boussières|Boussières]] |Ndërbashkësi =[[Val Saint-Vitois]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 4.43 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= | population_total = 307 |Dendësia = |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = | population_demonym = | established_date = | postal_code = 25440 |INSEE = 25002 |Kryetari =Claude Mareschal |Partia = | website = |gjerësia =47.1208 |gjatësia =5.8822 <!--Koordinatat Mënyra #2--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= }} '''Abbans-Dessus''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Abbans-Dessus bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Doubs]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Bourgogne-Franche-Comté]]. Komuna ka një popullsi prej 307 banorë dhe sipërfaqe prej 4.43&nbsp;km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{commonscat|Abbans-Dessus}} [[Kategoria:Komuna në Doubs|Abbans-Dessus]] {{Franca-cung}} kbsty1fcfyz5z2eoqtr9y5t0dxjf7t2 14 189197 3026329 2806249 2026-08-17T14:54:55Z KosoWar 98014 added [[Category:Historia e Kosovës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026329 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fise ilire]] [[Kategoria:Iliria]] [[Kategoria:Gjeografia ilire]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] ihjn1g4mtyogn2jiigjbeg5ext4vlem 4 196848 3026507 3025657 2026-08-17T21:03:16Z MediaWiki message delivery 56618 /* Tech News: 2026-34 */ pjesë e re 3026507 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css" /> <div class="header"> <div class="main-grid"> <div>[[Skeda:Wiki-tech-logo.svg|100px|link=|alt=Stema e Buletinit Teknik]]</div> <div><div class="title">Buletini Teknik</div></div> <div>{{Archives|style=display:unset; float:none; margin:auto; padding:0; background:none; border:none;|image=none|auto=short|age=3|bot=MajavahBot}}</div> </div> <div class="details"> Këtu gjenden informacione për zhvillimet më të fundit teknike. Faqja përditësohet automatikisht nga [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] sa herë që kemi lajmërime të reja.<br><br>Nëse dëshironi që lajmërime të tilla t'i merrni dhe në faqen tuaj personale të diskutimit, mund të abonoheni duke ndjekur udhëzimet [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|këtu]].<br><br>Nëse faqja ndryshon në të ardhmen, sigurohuni që përveç lidhjes më lart, të bëni dhe ndryshimin e nevojshëm te faqja [[m:Distribution list/Technical Village Pumps distribution list|këtu]]. </div> {{Shortcut|WP:BT}} </div> __TOC__ {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi %(counter)d |algo = old(3d) |counter = 2 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> l0gxxscz1ok6dwgt3u7k1y4g1n48ska 0 197449 3026393 3020353 2026-08-17T19:58:16Z Smallem 126080 Heqja e parametrave të ngjyrës që enwiki nuk i përdor (njësim) përmes Claude AI 3026393 wikitext text/x-wiki [[File:Sri Lanka-Trincomalee-Tempel.JPG|thumb|264px|Porta ballore me kullën e kambanës në Tempullin e Shivës]] '''Tempulli i Koneswaramit''' në Trincomalee (në [[Gjuha tamile|gjuhën tamile]]: திருக் கோணேச்சரம் கோயில்) ose '''Tempulli Thirukonamalai Konesar – Tempulli i Njëmijë Kolonave''' dhe '''Dakshina-Then Kailasam''' (i njohur edhe si Thirukonamamalai Koneswaram Kovili dhe Koneswaram Kovili) është një kompleks klasik mesjetar [[Tempulli hindu|tempullor hindu]] në [[Trincomalee]], një qendër pelegrinazhi hindu në Provincën Lindore të [[Sri Lanka|Sri Lankës]]. Është një nga Pancha Ishwaramët kushtuar Shivës. Ndërtuar në mënyrë domethënëse gjatë sundimit të Dinastisë së hershme Chola dhe Periudha e Pesë Dravidianëve të Mbretërisë së Hershme Pandyane në majë të Konesar Malait, një breg i lartë në distriktin e Trincomaleet në Gjirinë e Gokarnas të Oqeanit Indian, dizajni i tij [[Arkitektura Pallava|Pallava]], [[Arkitektura Chola|Chola]], Pandyan dhe Jaffna pasqyron ndikimin shaivit tamil në rajonin Vannimai që nga periudha klasike. Monumentet përmbajnë faltoren kryesore të Shivës në formën e ''Kona-Eiswaras'', të shkurtuar në ''Konesar'' dhe që është një vend i rëndësishëm i pelegrinazhit hindu, i etiketuar si "Roma e të pafeve/paganëve të Lindjes". I lidhur në grykderdhjen e lumit Mahavilli Ganga me gjurmën e Shivës në Sivan Oli Padam Malai në burimin e lumit, tempulli kurorëzon simbolikisht rrjedhjen e lumit Gang nga koka e Shivës në Malin Kailash deri te këmbët e tij. Përmendja më e hershme e tempullit i përket shekullit të VI p.e.s.,<ref name="paulEPeiris">Dr. Paul E. Pieris deklaroi në vitin 1917, në një takim të Royal Asiatic Society (dega e Cejlonit), se në Lanka ndodheshin pesë 'Eeswararnë' të njohur të Shivës, që shquheshin dhe adhuroheshin në të gjithë Indinë. Këta ishin Tiruketheeswarami pranë Mahathithas, [[Tempulli Munneswaram|Munneswarami]], Thondeswarami, Tirukoneswarami dhe Naguleswarami. - ''Royal Asiatic Society (Ceylon Branch)''</ref> ndërsa rikonstruksioni më i fundit i përket vitit 1952. I zhvilluar nga viti 205 p.e.s., ''[[Koili|kovili]]'' zanafillor kombinonte veçori kyçe për të formuar planin e tij bazë [[Arkitektura Dravidiane|Tempullor Dravidian]], siç është salla e tij me njëmijë kolona – "Aayiram Kaal Mandapa" – dhe Jagati i zgjeruar nga mbreti Elara, Manu Needhi Cholani. I konsideruar si ndërtesa më e madhe e kohës së tij për arkitekturën, zbukurimet e rafinuara skulpturore në basoreliev në granit të zi, ndërsa kullat e tij të shumëfishta ''[[gopurami|gopuramë]]'' të veshura me ar u zgjeruan në periudhën mesjetare. Një nga tre faltoret kryesore hindu në breg me një kullë kolosale [[gopurami]], ajo qëndronte në mënyrë të dallueshme në pikën më të shquar të kepit. Udhëtimi për pelegrinët në qytet fillonte në nisjen e rrugës Konesar dhe vazhdonte një rrugicë përmes oborrit të kompleksit të faltoreve të Bhadrakalit, Ganeshit, Vishnu Thirumalit, Suryas, Raavanas, Ambal-Shaktit, Murukanit dhe Shivës që kryesonte në lartësinë e bregut. Festa e përvitshme e Tempullit të Koneswaramit, Ther Thiruvilah përfshinte Tempullin e Bhadrakalit në Trincomalee, Pavanasam Theerthamin në pusin e shenjtë Papanasuchunai dhe një gjirin e afërt të mbrapëm të detit (Theertham Karatkarai) që rrethonte Konesar Malain. Kompleksi u shkatërrua nga sulmet koloniale portugeze midis viteve 1622 dhe 1624 si dhe ndërtimi i një fortese në vend nga mbetjet e tij. [[Tempulli Ati Konanayakar]] i ndërtuar në vitin 1632 i vendosur larg qytetit bujt disa nga idhujt e tij origjinalë. Interesi botëror u rigjallërua në vazhdim të zbulimit të rrënojave të tij tokësore dhe nënujore, skulpturave dhe [[Arti Chola|bronxeve Chola]] nga arkeologët dhe Arthur C. Clarke. Është ruajtur nëpërmjet restaurimeve, kryesisht të viteve 1950. Fshati i Trincomaleet gjendet në istmin e kepit brenda kompleksit. Tempulli modern ka qenë një burim konflikti midis shumicës budiste sinhaleze dhe pakicës hindu tamile për shkak të pozicionit të tij në një zonë të rëndësishme gjeostrategjike. Të ardhurat nga tempulli mundësojnë shërbimet dhe ushqimin për banorët e tij. Koneswarami ka shumë lidhje të forta historike. Faltorja është përshkruar në ''Vayu Purana'', ''Konesar Kalvettu'' dhe hymnet ''Tevaram'' nga Sambandhari dhe Sundarari si një [[Paadal Petra Sthalamët|Paadal Petra Sthalam]] bashkë me kundërpjesën e tij në bregun perërndimor [[Tempulli Ketheeswaram|Tempullin Ketheeswaram]] në Mannar, ai është vendlindja e [[Patanjali]]t, hartuesit të ''Yoga Sutrave'' dhe ishte i vlerësuar për traditën e tij nga Arunagirinathari gjatë vizitës së tij. Veprat ''Dakshina Kailasa Purana'' dhe ''Manmiami'' e konsiderojnë atë si ''Dakshina/Then Kailasam'' (Mali Kailash i Jugut) për pozicionin e tij gjatësor gjeografik dhe shquarësinë, ai qëndron drejtpërdrejt në lindje të bregut perëndimor Kudiramalai të qytetit port hindu, ndërsa është faltorja më lindore e pesë ''Iswaramëve'' të lashtë të Shivës në ishull. I përmendur gjerësisht si një tempull popullor i ishullit te ''[[Mahabharata]]'', ''[[Ramayana]]'' dhe ''Yalpana Vaipava Malai'', ''Mattakallappu Manmiami'' konfirmon statusin e tij të shenjtë për të gjithë hindutë. ''Kanda Purana'' e Kachiyappa Sivachariarit e krahason tempullin me [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempullin Thillai në Chidambaram]] dhe Malin Kailash në vlerësimin shaivit. Konesar Malai mund të ketë qenë vendi ku zuri fill [[Yoga]]; disa studiues kanë sugjeruar se adhurimi i zotit të gjithëpushtetshëm Eiswara në breg është forma më e lashtë e adhurimit që ekziston.<ref>Jonathan Forbes & George Turnour: Eleven years in Ceylon...; volumi 2; kapitulli: Adhurimi i Eiswaras; publikuar fillimisht në 1840, 1994, fq. 43-4, kontrolluar më 15 gusht 2012.</ref> ==Etimologjia== {{multiple image | align = left | direction = vertical | header = Harta të hershme të Trincomaleet | width = 246 | image1 = Ruscelli-map-1562 Tamil vanni country.jpg | alt1 = Harta e vitit 1562 e Ruscellit sipas Ptolemeut | caption1 = Harta e Taprobanas së Ptolemeut e vitit 140 të e.s. në një publikim të vitit 1562 të Ruscellit. Nga gjurma e Shivës së ''Ulipadas'' së maleve ''Malea'' (Sivan Oli Pada Malai) burojnë tre lumenj, duke përfshirë ''Mowli Ganga'' (''Mahavali-Gangu'') dega e të cilit lumi Verugal Aru që derdhet në Oqeanin Indian është pak në jug të ''Bocanas'' (gjiri Ko-Kannam) ku është ilustruar tempulli. Të dy hartografët përmendin ''Abaratha Ratchagarin'', një tjetër emër i Shivës – një tempull me këtë emër gjendet gjithashtu në Aduthurai të Thanjavurit në [[Tamil Nadu]], pranë kryeqytetit të hershëm Chola. | image2 = Map1502cantino-eelam.jpg | alt2 = Harta e vitit 1502 e Cantino | caption2 = Harta e Cantinos e vitit 1502, që tregon tre qytete tamile në bregun lindor, Mullaitivu, Trincomalee (''Traganamalee'') dhe Pannoami. | footer_background=#BBDD99 | footer_align=center }} ===''Kona'', ''Eiswara'' dhe Trincomalee=== Në gjuhën tamile, tempujt quhen ''[[Koili|kovilë]]''; kështu kompleksi tempullor në vend është i njohur si ''Konecharam Kovili'' (në gjuhën tamile: கோணேச்சரம்), banesa e ''Kona''—''Eiswaras'' (Zoti kryesor ose thjesht Zoti). Emrat e hyjnisë kryesore të Shivës janë ''Konesar'' (në gjuhën tamile: கோணேசர்) (i shqiptuar ''Koneçar'' ose ''Konasir'' — një fjalë e përbërë nga Kona dhe Eiswara), ''Koneswaran'', ''Kona—Natha'' dhe hyjnesha bashkëshorte është quajtur ''Mathumai Amman'' (një tjetër emër për hyjneshën nënë Amman).<ref name="HLtoSL"/><ref name="pridham"/><ref>Hugh Chisholm: ''The Encyclopedia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information, Volume 27''; Encyclopedia Britannica, 1911, fq. 284</ref> Më vonë mori titullin ''Thiru Koneswaram Kovili''. Zanafill e termit ''Ko'' ose ''Kone'' qëndron në fjalën e vjetër tamile "zot", "mbret" ose "drejtues", që alludojnë për hyjninë që kryeson aty; ky termë shfaqet në mjaft mbishkrime Damili të shekullit të VI p.e.s. — shekullin e II të e.s.. [[Trincomalee]], qyteti bregdetar i gadishullit ku gjendet Koneswarami është një formë e anglizuar e fjalës së vjetër tamile "Thiru-kona-malai" (në gjuhën tamile: திருகோணமலை), që do të thotë "Zoti i kodrës së shenjtë", përmendja e saj në këtë formë gjendet te ''Tevarami'' i shekullit të VII nga Sampandari.<ref name="CSHindu"/> ''Thiru'' është një epitet i përdorur përgjithësisht për të shënuar një vendndodhje të "shenjtë" tempullore ndërsa ''Malai'' do të thotë mal ose kodër; dorëshkrimi dhe mbishkrimet e tamilishtes së mesme përmendin kompleksin monumental tempullor si ''Thirukonamalai Konesar Kovili''.<ref name="CSHindu"/><ref name="namehist4">{{cite book|author1=Herbert Keuneman|author2=John Gottberg|author3=Ravindralal Anthonis|author4=Hans Hoefer|year=1985|title=Sri Lanka|page=214|isbn=978-0-13-839944-3|oclc=13501485}}</ref><ref name="Indrapala 2007 324">{{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|year=2007|page=324|isbn=978-955-1266-72-1}}</ref> ''Kona'' (në gjuhën tamile: கோண) ka kuptime të tjera në tamilishten e vjetër si ''majë'', ndërsa një tjetër zanafillë për termin ''Koneswaram'' mund të vijë nga termi tamil ''Kuna'' (lindje). Në këtë mënyrë, përkthime të tjera sugjerojnë përkufizimin e Trincomaleet si "Maja e kodrës së shenjtë", "kodra e shenjtë lindore" ose "kodra me tre maja".<ref name="namehist">{{cite book|last1=Taylor|first1=Isaac|year=1843|title=Names and Their Histories: A Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature|page=308|isbn=0-559-29668-1}}</ref><ref name="namehist2">{{cite book|last=Room|first=Adrian|year=2006|title=Placenames of the world: origins and meanings of the names for 6,600 countries, cities, territories, natural features, and historic sites|url=https://archive.org/details/placenamesofworl02edroom|page=[https://archive.org/details/placenamesofworl02edroom/page/382 382]|isbn=978-0-7864-2248-7}}</ref> Shkrimtari grek [[Straboni]], duke cituar Eratosthenin dhe Onesicritosin vëren se afërsia e ishullit me rajonet më jugore të Indisë, pranë vendit të popullit "''Koniakoi''", gjendet në jug të një bregu jugor në skajin lindor dhe e përshkruan ishullin si të shtrirë drejtë Etiopisë dhe shtëpia e elefantëve.<ref>Duane W. Roller: Eratosthenes' "Geography"; 2010, fq. 180. "Taprobane (një nga disa emrat që njihej ishulli për grekët dhe romakët) është ndoshta "Tambraparni" sanskrit, i hasur nga grekët nëpërmjet tamilishtes "Tampirapanni": të shiihet: Lionel Casson: ''The Periplus Maris Erythraei''; 1989, Princeton, fq. 230-2</ref><ref>John Watson McCrindle: Ancient India as described in classical literature; 1971, fq. 18-20</ref> Tempulli ishte ndërtuar në majë të Shkëmbit Swami, i quajtur gjithashtu Swami Malai ose Kona-ma-malai, një rrëpirë shkëmbore mbi gadishull që ngrihet 120 metra drejtpërdrejt mbi det.<ref name="reluctant"/> ===Gjiri i Gokarnas dhe Tempulli Bhadrakali Koneswaram në Trincomalee=== Limani i Trincomaleet, një liman natyror rrethor që tempulli e kurorëzon drejt veriut, është referuar si ''Ko-Kannam'' ose "faqja e zotit", duke aluduar për formën e faqes së demit të Shivës, Nandi. Ekuivalentja sanskrite e limanit të qytetit port është ''Go-Karna'', që do të thotë "Veshi i lopës" ose ''Gokarna Pattana'' dhe emri i hyjnisë ''Gokarneswara'' ose ''Go—Natha'' në sanskritisht. S. Pathmanathan propozon lidhjen etimologjike ''Thiru-Gokarna-Malai'' ose ''Thiru-Gona-Malai'' bazuar mbi këtë lidhje.<ref name="S. Pathmanathan 1978. pages 135-144">S. Pathmanathan: The Kingdom of Jaffna; Colombo, 1978, fq. 135-44</ref> Etnografi Megasthenes duke shkruar në veprën e tij ''Indica'' midis viteve 350—290 p.e.s., e përshkruan ishullin si të ndarë nga një lum i gjatë, prodhues i një numri të madh perlash dhe ari në njërën gjysëm dhe se banorët e këtij vendi quheshin ''Paleogoni'', që do të thotë ''Goni të vjetër'' në gjuhën tamile dhe greke, që Plini i Vjetër shton se adhuronin [[Herkuli]]n dhe [[Dionisi]]n (Bakun) si Pandjanët e [[Tamilakami]]t.<ref>McCrindle 1877: fq. 62-3</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/upload/Pliny-Taprobane.pdf|title=Pliny: Description of Taprobane (Sri Lanka)|url-status=dead|access-date=19 shtator 2016|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924095907/http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/upload/Pliny-Taprobane.pdf}}</ref> ''Vayu Purana'', e shkruar në vitin 300 të e.s. përmend në mënyrë të veçantë majën më të lartë të malit të vargut të pasur me ar dhe argjend, ''Malaya'' në ishull dhe se "në lindje të këtij ishulli në bregun e detit qëndron një tempull i madh i Shivës në një vend të shenjtë të quajtur ''Gokarna''."<ref name="ReferenceA">H. N. Apte: Vayupurana; kapitulli 48, vargjet 20-30; Poona, 1929</ref> ''Gokarna'' është gjithashtu një emër vendi në [[Karnartaka]] të [[India|Indisë]], Kalinga, [[Tempulli Kokarneswarar në Thirukokarnam|Tamil Nadu]] dhe [[Nepali|Nepal]], që të gjitha të lidhura me tempuj të lashtë të Shivës dhe disa me Ravanan e ''Ramayanas'', tempulli i mëparshëm në Karnartaka — [[Tempulli Mahabaleshwar në Gokarna|Tempulli Mahabaleshwar]] — gjithashtu i lëvduar në ''Tevaram''.<ref name="p57">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=57}}</ref> Një faltore e rëndësishme e Bhadrakalit ekziston brenda kompleksit të Tempullit Mahabaleshwar dhe në mënyrë të ngjashme Tempulli Bhadrakali Amman Temple i [[Trincomalee]]t, i kushtuar të njëjtës perëndi dhe në mënyrë domethënëse i zgjeruar nga Rajendra Chola I, qëndron në rrugën Konesar përpara hyrjes për te Shkëmbi Swami.<ref name="Rajendra I 2007">Një mbishkrim i mbretit Chola, Rajendra I (1012-1044) u gjet së fundmi në tempullin e hyjneshës Kali në Trincomalee, që shpjegon zgjerimin e faltores. Karthigesu Indrapala: The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE; 2007, ISBN 978-955-1266-72-1.</ref> [[File:Sri Pada.JPG|thumb|right|318px|Mali i Majës së Adamit nderohet në literaturën Hindu si Sivan Oli Patha Malai, ku gjendet një petroglif i gjurmës së Shivës pranë [[Ashrami]]t të Agastyas. Nga kjo majë e vargmalit Trikuta Malaya e Cejlonit të lashtë buron lumi Mahavili Ganga – lumi më i madh i ishullit – grykëderdhja e të cilit është menjëherë në jug të Koneswaramit në gjirin e Gokarnas në Oqeanin Indian. Tempulli simbolikisht kurorëzon rrjedhjen e Lumit Gang nga koka e Shivës në Malin Kailash deri te këmbët e tij]] ===Kailashi i Jugut=== I etiketuar si "Dakshina Kailasam"/"Then Kailasam" (Kailashi i jugut) pasi qëndron saktësisht në të njëjtën gjatësi gjeografike si mali tibetian i Kailashit (banesa kryesore e Shivës), stili i hershëm arkitekturor i skalitur në shkëmbin e [[graniti]] të zi i Koneswaramit ka ngjashmëri me Tempujt Kailasanathar të nënkontinentit. Historia dhe legjendat e tij tradicionale u hartuan në traktatet sanskrite ''Dakshina Kailasa Purana — Sthala Purana e Koneswaramit'', i shkruar në vitin 1380 nga Jeyaveera Cinkaiariyani dhe ''Dakshina Kailasa Manmiam'' — tre kapitujt e ''Skanda Puranas'' me lashtësi të panjohur — dorëshkrimet e të cilit kanë qenë zbuluar dhe datuar midis shekujve të V dhe të VII.<ref name="aht">{{cite journal|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=Some ancient Hindu temples of Sri Lanka|publisher=University of California|edition=2|page=37|oclc=8305376}}</ref><ref>S. Vithiananthan: ''Nān̲kāvatu An̲aittulakat Tamil̲ārāycci Makānāṭṭu nikal̲ccikaḷ, Yāl̲ppāṇam, Can̲avari, 1974, Volume 2''; 1980, fq. 170</ref> Faltorja përmendet për herë të parë te ''Puranat'' si ''Koneiswara Parwatia'', duke motivuar Kullakottan Cholan që mësoi për shenjtërinë e saj për të lundruar deri në Trincomalee dhe të zhvillonte tempullin.<ref name="jetceylon"/> Vendlindja e hartuesit të [[Yoga Sutrat|Yoga Sutrave]], [[Patanjali|Patañjalit]] në tempull konfirmon ''Tirumandhiramin'' e Tirumularit, që e përshkruan atë si të lindur nga ''Then Kailasami'' dhe veten e tij si një "Gonardiya" nga ''Gonarda'', "një vend në divizionin jugor dhe lindor" të nënkontinentit Indian.<ref>Romesh Chunder Dutt: A History of Civilisation in Ancient India: Based on Sanscrit ..., Volume 1; 2001, fq. 285</ref><ref>Ajay Mitra Shastri: ''India as seen in the Bṛhatsaṁhitā of Varāhamihira''; 1969, fq. 109; "Gonarda mund të jetë një version i Ko-Nathas, Go-Nathas, ose Go-Nadusë. Gonarda (IX.13; XXXII.22), një vendndodhje në divizionin jugor (XIV. 12) siç përmendet te Brihat-Samhita e Varāhamihiras. Markandeya Purana (LVIII.20-9) e përmend gjithashtu Gonardan mes vendeve të Indisë Jugore".</ref> Të dy njerëzit ishin dishepuj të përkushtuar të Nandhit. Patanjali vizitoi në mënyrë të famshme [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempullin Thillai Nataraja në Chidambaram]], ku shkroi ''Charana Shrungarahita Stotramin'' mbi Natarajan.<ref>Manohar Laxman Varadpande: History of Indian Theatre; Volume 1, 1987, fq. 80–1</ref> ===Tempujt e Matsyas (Vishnu-Thirumalit) dhe Shakti Koneswaramit, Trincomalee=== Në eposin e ''Kanda Puranas'', të shkruar në Kachiyappa Sivachariari, Koneswarami lavdërohet si një nga tre banesat më të shquara të Shivës në Botë, bashkë me Tempullin Thillai Chidambaram dhe Malin Kailash. Faltorja e Vishnu-Thirumalit në kompleksin e Koneswaramit e riparuar nga Kullakottan Chola përmendet si ''Thirukonamalai Macchakeswaram/Macceswaram Kovili'' në disa mbishkrime të tamilishtes së mesme si mbishkrimi Nilaveli i shekullit të X, një version tamil i sanskritishtes ''Matsyakesvara''.<ref name="perspectives"/><ref>Mbi paleografinë dhe konsiderata të tjera ky mbishkrim mund ti atribuohet fundit të shekullit të X ose fillimit të shekullit të XI. Ai regjistron një dhurim prej 250 velësh toke në breg, për faltoren e Nilakanta Mahadevarit në Matsyakesvaram në Konaparvatamin e Tirukonamalait për të zhvilluar ritualet e përditshme adhuruese. Nittavinotapurami, Patiyana Aipolilpattinami, Makalana, Vikkiramacalamekapurami dhe Matottamana Iramakulavallip Pattinami janë disa prej qyteteve tregtare ku mund të gjenden mbetje arkeologjike të monumenteve që i përkasin periudhës së administrimit Chola.</ref> Në fakt, Matsya është mishërimi në formën e peshkut të Vishnut dhe domethënia e kësaj faltoreje bashkë me atë të [[pagoda|pagodës]] së tretë të bregut kushtuar hyjneshës është parashtruar më tej te ''Dakshina Kailasa Purana'' dhe ''Thirukonasala Purana''.<ref name="HLtoSL"/><ref>P. P. Vaidyalinga Desicar (ed.): Daksinakailasapuranam; 1916, Tirunakaraccurukkam, vargjet 31–34, fq. 68</ref><ref>A. Sanrnugaratna Ayyar (ed.): Tirukkonasalapuranam; 1909, Avaiyadakkarn, fq. 6</ref> "Aayiram Kaal Mandapa" e tempullit i dha titullin ''Pagoda e Trincomaleet — Tempulli i Njëmijë Kolonave'' mes evropianëve.<ref name="CSHindu"/> Bregu shkëmbor i është kushtuar Shivës në formën e tij të lashtë të Kona-Eiswaras dhe është një qendër e rëndësishme pelegrinazhi hindu edhe sot. Adhurimi i Eiswaras vihet në dukje se ka qenë adhurimi zanafillor i ishullit; Charles Pridham, Jonathan Forbes dhe George Turnour pohojnë se është e mundur që mos të ketë formë më të lashtë adhurimi që të ekzistoi sesa ajo e Eiswaras në bregun e tij të shenjtë.<ref name="pridham"/><ref>Constance Frederica Gordon Cumming: Two happy years in Ceylon; 1893, fq. 295</ref><ref>Jonathan Forbes & George Turnour: ''Eleven years in Ceylon ...''; 1840, fq. 44</ref> ==Historia== ===Zanafilla dhe data e ndërtimit=== {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Lovers' Leap at Koneswaram.JPG | width1 = 250 | alt1 = E çara e të dashuruarve | caption1 = {{center|1=''E Çara e të dashuruave'' ose ''E Çara e Ravanas'' në Shkëmbin Swami (Konamalai).}} | image2 = Spiritual 15.jpg | width2 = 250 | alt2 = Portik i dekoruar në Koneswaram | caption2 = {{center|1=Portik i dekoruar në Koneswaram}} | image3 = Providing Shade.jpg | width3 = 250 | alt3 = Festa Ther | caption3 = {{center|1=Procesioni i idhullit të Koneswaramit}} }} Koha e ndërtimit të Koneswaramit është vlerësuar nga krahasimi midis relieveve të skalitura të rrënojave të tempullit, literaturës mbi faltoren dhe mbishkrimeve të përdorura zakonisht në pllakatat mbretërore nga shekulli i V deri në të XV-in. Koneswarami me gjasa u themelua përpara vitit 400 p.e.s., megjithëse data e saktë e ndërtimit të tij mbetet e paqartë. Dëshmitë ekzistuese tregojnë për lashtësinë klasike të faltores. Ndërtimi i tempujve hindu u bë i mundur për shkak të besimit mbizotërues mes banorëve vendas dhe bashkësive tregtare në rajon gjatë Periudhës Sangam.<ref name="paulEPeiris"/> Poema tamile e Kaviraja Varothiyanit e shkruar në ''Konesar Kalvettu'', mbishkrim në gurë i kronikës së shekullit të XVII e tempullit, e jep datën e krijimit të faltores rreth vitit 1580 p.e.s.<ref name="CSHindu">{{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1964|title=An outline of the cultural history and principles of Hinduism|oclc=12240260|quote=Tempulli i Koneswaramit. Tiru-Kona-malai, mali i shenjtë i Konas ose Koneserit, Iswarës ose Shivës. Data e ndërtimit të tempullit zanafillor është dhënë rreth vitit 1580 p.e.s. sipas një poeme tamile të Kavi Raja Virothayanit të përkthyer në anglisht në vitin 1831 nga Simon Cassie Chitty...}}</ref> Sipas arkeologëve fazën e tij fillestare e ndërtimit konsistonte në një shpell shkëmbore, [[Arkitektura Dravidiane|faltorja shumë-shtresëshe prej tullash]] e ndërtuar në mënyrë popullore për hyjnitë tamile të një game besimesh gjatë Periudhës Sangam. Historianë bashkëkohorë si S. Pathmanathan dhe Paul E. Peiris sugjerojnë se Tempulli i Koneswaramit ka një histori të regjistruar që nga viti 300, kur ai përmendet te ''Vayu Purana''.<ref name="S. Pathmanathan 1978. pages 135-144"/><ref name="ReferenceA"/> Peiris vëren se Koneswarami ishte një nga pesë ''Iswaramët'' e njohur të Shivës në Lanka përpara shekullit të VI p.e.s.; një qendër gjerësisht e famshme e adhurimit të hyjnisë shumë më parë se mbërritja e princit mitik Vijaya në ishull, atribuar periudhës midis viteve 543—505 p.e.s.<ref name="paulEPeiris"/> Koneswarami është faltorja më lindore e ''Iswaramëve'', ku të tjerat janë [[Tempulli Naguleswaram|Naguleswarami]] (Keerimalai), [[Tempulli Ketheeswaram|Thiruketheeswarami]] (Mannar), [[Tempulli Munneswaram|Munneswarami]] (Chilaw) dhe [[Tempulli i Tenavaramit|Tenavarami]] (Tevan Thurai).<ref name="aht"/> Historiani Diogo de Couto i shekullit të XVI shton se [[Tempulli Ramanathaswamy]] i [[Rameswarami]]t është më i vlerësuar se ky grup tempujsh kryesorë në rajon sesa në nënkontinentin Indian.<ref>João de Barros, Manoel Severim de Faria, João Baptista Lavanha: ''Da Asia de João de Barros e de Diogo de Couto''; Volume 13.: Asia de Diogo de Coto; fq. 31</ref> Shkrimtarë të tjerë e vënë theksin te adhurimi i Eiswaras nga mbretërit mitikë të ishullit si Kuveni përpara arritjes së të dëbuarve.<ref name="pridham"/> Pathmanathani dallon nga Peiris në pikëpamjen e tij mbi krijimin e faltores megjithatë, duke pohuar se Tempulli i Koneswaramit ishte me shumë gjasa i vendosur si një tempull hindu nga bashkësitë tregtare që frekuentonin ishullin rreth shekullit të IV p.e.s. nga rajoni i Kalingas në [[India|Indi]], ku në ''malet Mahendra'' gjendet një tjetër tempull kushtuar Shivës në formën e ''Gokarnasvaminit''.<ref name="p58">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=58}}</ref> [[File:Double fish Pandyan relief, Koneswaram.jpg|thumb|264px|Reliev i peshkut të dyfishtë në granit të zi i Jatavarman Veera Pandyanit I në tempull, reminishent i emblemave të dinastisë Pandya të gjetura nga periudha para-moderne, e vendosur pas mundjes së uzurpatorit Chandrabhanu të Tambralingas]] ''Yalpana Vaipava Malai'', një kronikë tamile e shekullit të XVIII e lidh figurën e Vijayas dhe shtatëqind ndjekësve të tij me faltoren, duke pohuar se ata riparuan gjerësisht pesë ''Iswaramët'' me mbërritjen e tyre në ishull, përpara se të përziheshin me tributë vendore të ishullit duke formuar lidhje martesore me mbretërinë tamile nëpërmjet mbretëreshave Pandyane. ''Encyclopædia Britannica'' aktualisht duket se ndjek këtë pikëpamje, megjithëse në volumin 10 të enciklopedisë, të botuar në vitin 1974, ndërtimi i faltores i atribuohet mërgimtarëve tamilë.<ref>{{cite web|title=Trincomalee|work=Encyclopædia Britannica|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topiç605425/Trincomalee?anchor=ref8882|accessdate=9 janar 2012}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1BMrAAAAMAAJ|title=The New Encyclopaedia Britannica|first=Robert M.|last=Hutchins|date=1 janar 1974|publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> ''Encyclopedia Americana'' dhe ''New International Encyclopedia'' vënë në pah se sunduesit e hershëm tamilë ngritën tempullin me njëmijë kolona në majën e kodrës.<ref>Frank Moore Colby & Talcott Williams: The New international encyclopaedia; Volume 22, 1923, fq. 476</ref><ref>The encyclopedia Americana; Volume 27, 2002, fq. 112</ref> Mbreti Elara, Manu Needhi Cholani në vitin 205 p.e.s. dhe princi Kulakottan i Dinastisë Chola e rikonstruktuan gjerësisht Tempullin e Koneswaramit dhe Ujëmbledhësin Kantalai, përgjegjës për vaditjen e fushave që i përkisnin tempullit. Mbretëri i i të dytit i atribuohet në mënyrë alternative periudhës midis viteve 1580 dhe 1250 p.e.s.<ref name="tamilakkam"/> Për shkak të patronazhit mbretëror nga dinasti të ndryshme tamile nga periudha e hershme klasike, tempulli lulëzoi në shekujt e hershëm të erës sonë dhe mesjetës. Hindutë ndërtuan të paktën tre tempuj të mëdhenj guri me gopuramë në Shkëmbin Swami gjatë zenitit të Koneswaramit, një për Vishnu-Thirumalin, një për hyjneshën dhe tempullin kryesor të kompleksit kushtuar Shivës në vendin më të lartë.<ref name="p83"/><ref name="ceylonportu2">{{cite book|last=Pieris|first=Paulus Edward|year=1983|title=Ceylon, the Portuguese era: being a history of the island for the period, 1505–1658, Volume 1|volume=1|page=209|oclc=12552979}}</ref><ref name="reef"/> ===Naga Naduja para vitit 377 p.e.s.=== {{multiple image | footer = Rrënojat e Tempullit të Koneswaramit nën ujë | align = right | image1 = UnderwaterKoneswaramstatuesruins_01.png | width1 = 250 | alt1 = Rrënojat e Koneswaramit | caption1 = | image2 = UnderwaterKoneswaramstatuesruins_02.png | width2 = 280 | alt2 = Rrënojat e Koneswaramit | caption2 = }} ''[[Mahabharata]]'', eposi hindu i shkruar midis viteve 400—100 p.e.s. vë në dukje se Koneswarami është në gjirin e Gokarnas, në mes të oqeanit dhe është faltorja ishullore e Umas, bashkëshortes së Shivës, të njohur në të tre botët dhe e adhuruar nga të gjithë banorët e nënkontinentit, duke përfshirë dhe tributë vendase Naga, Devadhe Yaksha, lumenjtë, oqeani dhe malet.<ref name="Mahabharata">Krishna Vwaipayana Vyasa: [http://www.fullbooks.com/Mahabharata-of-Krishna-Dwaipayana-Vyasa-Bk-35.html Mahabharata]; seksionet LXXXV dhe LXXXVIII, Libri 3; 400 p.e.s.; fq. 46-47, 99</ref> Ajo vazhdon se faltorja është pranë vendit të pelegrinazhit për hindutë në rrugën jugore në vazhdim të Kanyakumarit të mbretërisë së hershme Pandyane dhe ishullit Tamiraparni (Kudiramalai) si dhe se adhuruesit duhet të qëndronin për tre ditë në tempull.<ref>Mahabharata; volumi 3, fq. 46–7, 99</ref> Në të njëjtën periudhë, ''[[Ramayana]]'' në formë të shkruar përshkruan se si mbreti Ravana dhe nëna e tij kishin adhuruar Shivën në faltore. Ky i pari donte ta hiqte tempullin e Koneswaramit kur nëna e tij u sëmur rreth vitit 2000 p.e.s. Kjo vepër vazhdon se pasi mbreti po e ngrinte shkëmbin, Shiva bëri që ti binte shpata. Si rezultat i rënies së shpatës së tij u krijuar një e çarë në shkëmb, sot e quajtur ''Ravana Vettu'' – që do të thotë ''E Çara e Ravanas''.<ref name="CSHindu"/> ===Restaurimi në mbretërinë Anuradhapura, 377 p.e.s. - 600 të e.s.=== {|class = "wikitable" width="309" cellpadding="4" cellspacing="1" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; font-family: arial; font-size: 100%; background-color: ##F0F8FF; border: 1px solid #cccccc;color:#000" |- |colspan="2" style="text-align:center;background-color:#99CCCC;color:#000"|<big>'''Kronologjia e Tempullit të Koneswaramit'''</big> <br>(P.E.S. - 1982)<br /> |- |Themelohet si një kompleks tempullor hindu kushtuar Shivës |(P.E.S.) |- |Përshkruhet te ''Mahabharata'' dhe ''Ramayana'' |(400-100 p.e.s.) |- |Zhvillohet nga Elara Manu Needhi Chola |(235 p.e.s.) |- |Vendlindja e Patanjalit, hartuesit të ''Yoga Sutrave'' |(200-150 p.e.s.) |- |Tempulli restaurohet nga mbreti Chola, Kankani ("Kullakottani") |(103 - 88 p.e.s.) |- |Përmendet nga Dionysios Periegetes te ''Orbis Descriptio'' |(117-138 i e.s.) |- |Përmendet te ''Vayu Purana'' |(300 i e.s.) |- |Përshkruhet nga Rufius Festus Avienus te ''Gjeografia e Avienus'' |(350 i e.s.) |- |Përmendet nga Sambandhari dhe Sundarari te ''Tevaramët'' |(600 – 630 të e.s.) |- |Përmendet te ''Skanda Purana'' - ''Dakshina Kailasa Manmiami'' |(rreth v. 650 të e.s.) |- |Përmendet nga Kachiyapperi te ''Kanda Purana'' |(viti 780) |- |Përmendet në mjaft mbishkrime në gurë |(vitet 1000 - 1200) |- |Përshkruhet nga Eustathiusi i Selanikut |(1115 - 1196) |- ||Përmendet te ''Dakshina Kailasa Purana'' e hartuar nga Jeyaveera Cinkaiariyani |(v. 1380-1410) |- ||Vizitohet nga Arunagirinathari, i cilësuar te ''Thiruppugazhi'' |(v. 1468) |- ||Shkatërrohet nga portugezët |(v. 1622) |- |Ndërtohet tempulli pasues në Tampalakamam |(1650-1690) |- |Përmendet te Konesar Kalvettu |(1750) |- |Restaurohet nga Shoqëria për Restaurimin e Koneswaramit, Trincomalee |(1952) |- |Rekonstruktohet nga tamilët e lidhur me të |(1982) |- |} Mbreti Chola, Kankan (Kulakkottan), një pasardhës i mbretit legjendar Manu Needhi Cholan i Thiruvarurit, Chola Nadu, restauroi Tempullin e Koneswaramit në [[Trincomalee]] dhe ujëmbledhësin Kantalai pasi i gjeti ata të rrënuar. Ai ishte djali i mbretit Vara Rama Tevan, që kishte qenë një përkrahës bujar i Tempullit të Konesarit. Kulakkottani vizitoi Tempullin Munneswaram në bregun perëndimor, përpara vendosjes së vanniarëve të lashtë në lindje të ishullit. Sipas kronikave, ai e rikonstruktoi dhe zgjeroi gjerësisht faltoren, ndërtoi mjaft kulla [[gopurami]] të larta dhe shpenzoi shumë pasuri për të; ai u kurorëzua me epitetin ''Kulakkottan'' që do të thotë ''ndërtuesi i ujëmbledhësit dhe tempullit''.<ref name="tamilakkam">{{cite journal|last=Schalk|first=Peter|year=2002|title=Buddhism Among Tamils in Pre-colonial Tamilakam and Ilam: Prologue. The Pre-Pallava and the Pallava period|journal=Acta Universitatis Upsaliensis|publisher=Uppsala University|volume=19-20|pages=159, 503}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hellmann-Rajanayagam|first=Dagmar|year=1994|title=Tamils and the meaning of history|journal=Contemporary South Asia|publisher=Routledge|volume=3|issue=1|pages=3–23|doi=10.1080/09584939408719724}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pillay|first=K.|year=1963|title=South India and Ceylon|publisher=University of Madras|oclc=250247191|quote=Mbishkrimi tamil në gurë ''Konesar Kalvettu'' shpjegon përfshirjen e mbretit Kulakottan në restaurimin e Tempullit të Koneswaramit në vitin 438 të e.s.}}</ref> Përveç rikonstruksionit, Kulakottani i kushtoi vëmendje edhe kultivimit bujqësor dhe zhvillimit ekonomik të zonës, duke ftuar prijësin Vanniar, Tanniuna Popalen dhe mjaft familje në një qytet të sapo themeluar në zonë duke përfshirë Thampalakamamin për të mirëmbajtur ujëmbledhësin Kantalai dhe vetë tempullin.<ref name="pridham"/> Efektet e kësaj bënë që rajoni Vanni të lulëzonte. Vanniarët pretendojnë se kanë rrjedhur nga ky prijës.<ref name="pridham"/><ref name="Tamils in early Ceylon">{{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1968|title=Tamils in early Ceylon|oclc=248358279|url=https://books.google.com/books?id=hlocAAAAMAAJ&q=Kulakoddan&dq=Kulakoddan&hl=en&ei=68u4S6OtEtOy-Aa3-6W2Dw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CD4Q6AEwAQ|quote=Ai mori pesëdhjetë e një tribu të të vinniayarëve, një kastë ekspertësh bujqësie, si bujqë nga brigjet Pandyane... me ftesën e Kulakoddanit rreth vitit 493 për qëllimin fisnik të kultivimit të tokës në Tambalakamam.}}</ref><ref>{{cite book|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=The Lord of Thiruketheeswaram, an ancient Hindu sthalam of hoary antiquity in Sri Lanka|url=https://books.google.com/books?id=7g4YAAAAIAAJ&q=vanni+region+flourish&dq=vanni+region+flourish&hl=en&ei=nOm4S_SOKISnOJPc0aEL&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDMQ6AEwAA|oclc=10020492|quote=Kulakottani i kushtoi gjithashtu vëmendje të veçantë praktikës bujqësore dhe zhvillimit ekonomik, efektet e të cilës bënë që rajoni Vanni të lulëzonte}}</ref> Restaurimet e Kullakottanin u zhvilluan megjithë ndërhyrjet nga mbretëresha e mbretit Pandyan, Pandia, që mungonte nga froni i tij në Anuradhapura gjatë një vizite në Jaffna. Kullakottani ndërtoi dhe rikonstruktoi tempullin e madh të Shivës, Tempullin e Vishnut dhe atë të Hyjneshës Nënë (''Tirukkamakkottami'') në breg, faltore të kompleksit që u bënë të njohura si ''Tre Pagodat e Tirukonamalait''.<ref name="Taksina Kailacapuranam 1999, p. 19">Taksina Kailacapuranam: Tirunakarac Carukkam; vargjet 28–9, 52–89. Temples of Siva in Sri Lanka, Chinmaya Mission of Sri Lanka, 1999, fq. 19.</ref> ''Yalpana Vaipava Malai'' dhe Konesar Kalvettu, ashtu si dhe një mbishkrim tamil i shekullit të XVI në Trincomalee dhe mbishkrimet tamile në pllaka bakri të tempullit tregojnë shumë detaje rreth ndërtimeve të Kullakottanit në Trincomalee dhe Vanni.<ref name="tamilakkam"/> Historianët dhe antropologët modernë bien dakord për lidhjen faktike historike të vanniarëve me Tempullin e Konesarit. Datimi i mbretërimit të Kullakottanit rezulton i vështirë. Konesar Kalvettu daton rikonstruksionet e Kullakottanit specifikisht midis viteve 432—440.<ref name="Ras"/> C. Rasanayagam vëren se prijësit Vanniarë që kontrollonin tempullin mund të mos jenë shumuar kaq shpejtë brenda 150 vjetëve duke bërë që mbreti Aggrabodhi I i Anuradhapuras të ndërmerrte hapa të menduar për ti kufizuar vanniarët në vitin 593. Ai argumenton se vanniarët e Vannimait ishin një shtet kushinet midis Trincomaleet dhe Mannarit që nga periudha klasike.<ref name="Ras"/> Historianë të tjerë sugjerojnë se Kullakottani mbërriti në ishull gjatë mbretërimit të ishullit nga Pesë Dravidianët me prejardhje Pandyane, midis viteve 103—88 p.e.s, duke konfirmuar ekuacionin ''Yalpana Vaipava Malai'' të identitetetit të gjyshit të tij Manu Needhi Chola me atë të Ellalan Cholas, një mbret historik që sundoi në ishull në vitet 205—161 p.e.s. që ndajnë shumë trajta karakteristik me legjendarin Manu Needhi. Te ''Geografia e Avienusit'', një poemë e gjeografit dhe shkrimtarit romak Rufius Festus Avienus në vitin 350 të e.s., autori e bazon shkrimin e tij mbi ishullin te ''Orbis descriptio'' e poetit aleksandrin grek Dionysios Periegetes (117—138 i e.s.), që e quante ishullin "''Ishulli i madh i Coliadisit''", banorët e të cilit adhuronin tempullin cholian shumë kullësh të Venusit në bregun e tyre shkëmbor pranë detit. Një komentar i shekullit të XII mbi Periegetesin nga Eustathiusi i [[Selaniku]]t krahason gjithashtu formën e Konesar Malait me një fallus.<ref name="Coliadis Veneris Templum pp. 327-329">Në një komentar të shekullit të XII në linjat 593 dhe 594 të ''Orbis descriptio'', Eustathiusi i Selanikut e përshkruan tempullin si ''Coliadis Veneris Templum, Taprobana'' - Eustathiusi i Selanikut: ''Commentarii in Dionysium Periegetam''; fq. 327-9</ref><ref name="Dionysius Periegetes pp.153-154">Dionysius Periegetes: ''Dionysii Orbis terrae descriptio''; fq. 153-4 - Dionysius Periegetes përshkruan gjithashtu bregun Chola të Venusit të Taprobanas si një breg në skajin e lumit Gang të Cejlonit (Mavilli Gangai).</ref> Historiani portugez De Quieroz përmendëte dëshmitë poetike dhe mbishkrimore për ta datuar rikonstruksionin e Kullakottanit në vitin 1589 p.e.s., bazuar mbi një poemë tamile të shkruar nga Kavi Raja Virothayani që ai e lexoi të përkthyer në anglisht nga Simon Cassie Chitty në vitin 1831. Një tempull madhor i kompleksit u ndërtua për lavdinë e hyjnisë Videmal nga mbreti Manica Raja në vitet 1300 përpara krishtlidjeve sipas ''Oud en Nieuw Oost-Indiën'' të shkruar në vitin 1726 nga François Valentijn.<ref name="Robert Fellowes 1815 pp. 193">Robert Fellowes & Robert Knox: The history of Ceylon: from the earliest period to the year MDCCCXV [1815]...; fq. 193</ref> Disa e konsiderojnë tregimin e Kullakotanit si një mit të bazuar mbi udhëtimet e figurave historike si Gajabahu II, Kalinga Magha ose një mbret Chola i Sri Lankës.<ref name="pridham"/><ref name="p62">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=62}}</ref> ===Hymni i shekujve të VI-VII nga mbretëria Pallava=== Në shekullin e VI, një rrugë e veçantë lundruese bregdetare shkonte nga gadishulli i Jaffnas drejt jugut te Tempulli i Koneswaramit dhe më tej në jug të Batticaloas te tempulli i Thirukkovilit.<ref>{{cite book|last=Ismail|first=Marina|year=1995|title=Early settlements in northern Sri lanka|url=https://books.google.com/books?id=R1VuAAAAMAAJ&q=koneswaram+marina&dq=koneswaram+marina&hl=en&ei=Zi67S-TbEYGd-AbY_IHJCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CEMQ6AEwAw|isbn=978-81-7013-137-3|oclc=243878815|quote=Në shekullin e VI ishte një rrugë bregdetare me varka nga gadishulli i Jaffnas në veri, për në jug te Trincomalee, veçanërisht te qendra fetare e Koneswaramit dhe më tej drejt Batticaloas dhe qendrës fetare të Tirukovilit, përgjatë bregut lindor. Përgjatë kësaj rruge ndodheshin pak ngulime të vogla tregtare si Mullativu në bregun verior.}}</ref> Tempulli i Koneswaramit të Kona-ma-malait është përmendur në veprën Shaivite ''Tevaram'' në fundin e shekullit të VI nga Thirugnana Sambandari.<ref>{{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|year=2007|isbn=978-955-1266-72-1|page=230}}</ref> Bashkë me [[Tempulli Ketheeswaram|Tempullin Ketheeswaram]] në Mannar, Tempulli i Koneswaramit lëvdohet në të njëjtin vepër kanonike nga shenjti nayanar i shekullit të VIII, Sundaramoorthy Nayanar në [[Tamilakkami|Tamilakkam]].<ref>{{cite book|last=Raghavan|first=M.D.|title=Tamil culture in Ceylon: a general introduction|url=https://archive.org/details/Tamil_Culture_in_Ceylon|year=1971|oclc=453189836|page=[https://archive.org/details/Tamil_Culture_in_Ceylon/page/n138 233]|quote=Përmendja më e hershme e faltores është një hymnet e Thirugnana Sambandarit}}</ref> Koneswarami për rrjedhojë është lavdizuar si një nga 275 ''Shiva Sthalamët'' (banesat e shenjta të Shivës të lavdëruar në hymnet ''Tevaramë'') e kontinentit, pjesë të grupit "[[Paadal Petra Sthalamët|Paadal Petra Sthalam]]". Tempulli tjetër i vetëm i shenjtë nga Eela Naduja (vendi i tempullit siç emërtohet në literaturën tamile) është Ketheeswarami.<ref>{{cite journal|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=The Lord of Thiruketheeswaram, an ancient Hindu sthalam of hoary antiquity in Sri Lanka|publisher=Colombo|page=106|oclc=10020492}}</ref><ref>{{cite journal|last=Varadachari|first=K.C.|title=Journal of the Sri Venkatesvara Oriental Institute|journal=Journal of the Sri Venkatesvara Oriental Institute|publisher=Sri Venkateswara University, University of California|volume=3|page=64|oclc=52321640}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, tempulli pësoi zhvillime strukturoe në [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturën shkëmbore Dravidiane]] të stilit të Dinastisë Pallava.<ref name="shoh"/><ref>{{cite journal|last=Singhal|first=Damodhar P.|year=1969|title=Artikull i India and world civilization, Volume 2|journal=India and world civilization|publisher=University of Michigan Press|volume=2|oclc=54202}}</ref> Kjo ndodhi kur ushtritë e mbretit Pallava, Narasimhavarmani I (630–668) pushtuan ishullin dhe kur ishulli ishte nën sovranitetin e gjyshit të tij mbretit Simhavishnu (537–590), kur u ndërtuan shumë [[Arkitektura Pallava|tempuj shkëmborë Pallava]] në rajon, ku ky stil arkitekturor mbeti popullor edhe për disa shekuj.<ref>Humphrey William Codrington: ''Short History of Ceylon''; fq. 36</ref><ref>Sachindra Kumar Maity: ''Masterpieces of Pallava Art''; fq. 4</ref> ''Kanda Purana'' e shekujve të VIII-X (një literaturë epike puranike në gjuhën tamile që ishte përkthim i ''Skanda Puranas'') të shkruar nga Kachiyappa Sivachariari [[Kanchipurami]]t përshkruan faltoren e Koneswaramit si një nga tre banesat më të shquara të Shivës në botë, bashkë me [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempullin e Chidambaramit]] në [[Tamil Nadu]] dhe Mali Kailash i [[Tibeti]]t.<ref name="CSHindu"/> Mjaft mbishkrime të shkruara në shkrimet tamile dhe Vatteluttu të përziera me gërma të shkrimit Grantha informojnë për tempullin gjatë kësaj periudhe. Tempulli i Koneswaramit është përmendur në mbishkrimet tamile të shekullit të X Nilaveli si marrës i një dhurimi toke në vendin tamil prej një mijë e shtatëqind e dhjetë akre (dy qind e pesëdhjetë e katër ''vèli'') toke të thatë dhe nën ujë për të plotësuar shpenzimet e tij të përditshme – duke treguar rolin e tempullit në ofrimin e shërbimeve të ndryshme për bashkësinë vendore midis viteve 900—1000.<ref name="jots">{{cite journal|title=Journal of Tamil studies|publisher=International Association of Tamil Research, International Institute of Tamil Studies|year=1980|location=Tamil Nadu|issue=17-18|issn=0022-4855|page=33|oclc=1773647}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pathmanathan|first=S.|year=1978|title=The Kingdom of Jaffna|publisher=University of London/Colombo: Arul M. Rajendran|volume=1|page=56|oclc=6530926|quote=Mbishkrimet Nilaveli përshkruajnë dhurimin e tokës perj 250 velish ''në bregdet'' për tempullin e Maccakesvaramin (një tjetër emër për Koneswaramin) të Konaparvatamin, Konamamalai nga lokalitetet e Urakirikamamit, Kirikantas dhe Kirikamamit për faltoren e Nilakanta Mahadevas}}</ref> Zona pjellore e Koddiyapuramit të distriktit Trincomalee paguante një qind avanamë oriz për faltoren dhe ishte e ngarkuar me rritjen e farave të vajit për Koneswaramin në mënyrë të përvitshme.<ref name="perspectives"/> ===Perandoria Chola, shekujt e X-XII=== [[File:Spiritual 16.jpg|thumb|left|345px|Statujë e artë e Shivës përballë Tempullit pjesërisht të restauruar të Koneswaramit ku u gjet poema që lavdonte Raja Raja Cholan I]] Trincomalee u shqua gjatë kohës së artë mesjetare të Dinastisë tamile Chola, për shkak të afërsisë me gjirin e limanit të Trincomaleet me pjesën tjetër të kontinentit dhe përfitimet e tij nga perandoria detare Chola dhe dy gildat e fuqishme tregtare të kohës – Manigramami dhe Pesëqind Zotërit e Ayyavolusë në tregtinë e tyre me lindjen e largët dhe pushtimin e Srivijayas së arqipelagut Malay dhe [[Indonezia|Indonezisë]].<ref name="tamilakkam"/><ref>Mbishkrimet e periudhës Chola regjistruan veprimtaritë e bashkësive tregtare tamile në Padavikulam. Grupet tregtare të përmendura ishin Ticai Aayirattu Ain Nurruvar (Velupillai, Ceylon Tamil Inscriptions, 1971) dhe Ayyavole. Taniyappani, një tregtar nga Padavikulami, themeloi një tempull të Shivës aty. Një mbishkrim tamil nga Raja Raja Chola përmend tempullin e Shivës të Ravi Kulamanikkeswaramit në Padavikulam. (K. Indrapala: Epigraphia Tamilica; Jaffna Archeological Society, 1971, fq. 34). Një mbishkrim sanskrit i shekullit të XIII i zbuluar aty përmend një fshat brahmin në zonë. Fushat orizore të Padavikulamit vaditeshin nga lumi Per Aru.</ref><ref>Meera Abraham: Two medieval merchant guilds of south India; 1988, fq. 132</ref> Kompleksi tempullor i Koneswaramit dhe rajoni i tij i afërt, nga Periyakulami dhe Manankerni në veri, Kantalai dhe Pothankadu në perëndim dhe Verugali në jug, formonin një principatë të madhe shaivito-tamile.<ref name="tamilakkam"/> Rezidentëve në këtë bashkësi kolektive u caktoheshin shërbime, që ata kishin për ti kryer në Tempullin e Koneswaramit.<ref name="tamilakkam"/> Një regjistrim mbishkrimor që përmban një poemë lavdëruese të Raja Raja Cholas I, që sundoi vendin verior Malabar nga viti 993 deri në 1014 u zbulua në vitet 1970 brenda rrethimit të tempullit të Koneswaramit.<ref>S. Vithiananthan: ''Nān̲kāvatu An̲aittulakat Tamil̲ārāycci Makānāṭṭu nikal̲ccikaḷ, Yāl̲ppāṇam, Can̲avari, 1974, Volume 2''; 1980, fq. 32</ref><ref>George Woolley Spencer: ''The politics of expansion: the Chola conquest of Sri Lanka and Sri Vijaya''; 1983, fq. 61</ref> Mbishkrimet tamile të viteve 1033–1047 të rrënojave të afërta të Tempullit Choleeswaram të Perarut, Kantalait dhe mbishkrimet Manankerni tregojnë praktikat administrative të mbretit Chola, Ilankeshvarar Devari (Sri Cankavanamari) me faltoren e Koneswaramit dhe rajonin e Trincomaleet në atë kohë. Veprimtaritë ndërtuese në tempull asistoheshin nga arkitekti dhe dinjitari Chola, Muventavelan Kanavati.<ref name="HTOS">{{cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|quote=Si me mbishkrimet Nilaveli, mbishkrimet Manankeni përshkruajnë Maccakesvaramin (Koneswaramin) e Konamamalait, duke përmendur se ishte nën administrimin e Chola Ilankesvarar Devas në një nga vitet e tij të mbretërimit. Të dy mbishkrimet tregojnë se Konesvarami ishte nën tutelën e Dinastisë Chola.}}</ref><ref name="KIChola">{{cite journal|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=Senarat Paranavitana commemoration volume|chapter=An Inscription of the tenth year of Cola Lankesvara Deva from Kantalai, Sri Lanka.|publisher=Leiden|journal=Studies in South Asian Culture|volume=7|year=1978|location=Colombo|isbn=978-90-04-05455-4|oclc=185925405|page=82|quote=Princi perandorak Chola, Ilankesvarar Tevari u kurorëzua nga i afërmi i tij Rajadhiraja Chola dhe shërbeu si një mbret i pavarur.}}</ref> Mbishkrimi Palamottai nga distrikti i Trincomaleei, i gjetur mes mbishkrimeve të afërta Kantalai, regjistron një përkrahje monetare për "Tempullin e Shivës të Then Kailasamit (Kailashit të Jugut)" nga një e ve tamile për nder të burrit të saj. Ky administrohej nga një anëtar i kastës ushtarake tamile – Velaikkarari, trupat e vendosura për të mbrojtur faltoret në shtet që ishin ngushtësisht të lidhura me mbretin Ilankeshvarar Devar.<ref name="KIChola"/><ref>{{cite journal|last=Paranavitana|first=S.|title=A Tamil Inscription from Palamottai|journal=Ephigraphia Zeylanica|volume=4|publisher=Oxford University Press|year=1943}}</ref> Mbreti Gajabahu II që sundoi Polonnaruwan nga viti 1131 deri në 1153 është përshkruar në Konesar Kalvettu si një adhurues i përkushtuar i Shivës dhe një përkrahës i Tempullit të Konamamalait.<ref name="HLtoSL"/><ref>{{cite journal|last=Pillay|first=K.|year=1963|title=South India and Ceylon|publisher=University of Madras|page=174|oclc=250247191}}</ref> Mbreti Chodaganga Deva, një pasardhës i nipit të mbretit Virarajendra Chola, Anantavarman Chodaganga Deva – pararendësi i Dinastisë Lindore Ganga të [[Orissa|Odishas]] dhe [[Andra Pradesh]]it – bëri dhurime të pasura pasi vizitoi Konamamalain në ditën e vitit të ri tamil 1223, që sipas një mbishkrimi sanskrit në shkrimin Grantha të zbuluar mbi kornizën e një dere në tempullin hindu.<ref>{{cite book|last1=de Silva|first1=K. M.|last2=Ray|first2=C.M.|title=History of Ceylon|date=1959–1973|page=112|quote=Mbishkrimi, i gjetur në rrethimin e tempullit hindu daton zbarkimin e ''Chodaganga Devas'' në ''Gokaranna'' të premten e 14 prillit 1223 (të regjistruar si viti i 1145 i epokës Saka) dhe shpjegon dhurimet e që ky mbret bëri për tempullin e Konamamalait}}</ref> Një mbishkrim i tamil 1000-vjeçar në alfabetin Chola Vatteluttu u zbuluan në tetor të vitit 2010 kur po gërmohej për ndërtim mbi një shesh në krahun e djathtë të rrugës Konesar që të çonte për te faltorja.<ref>http://www.tamilnet.com/art.html?artid=32850&catid=13</ref> [[File:Koneswaram inscription Pandyan era.jpg|thumb|Mbishkrim i Koneswaramit i periudhës Pandyane]] ===Mbretëria Pandyane, shekulli i XIII=== [[File:Tirumala gopurams.JPG|thumb|left|327px|''[[Gopurami]]'' Ananda Nilayam i ''[[Vimana|vimanës]]'', ''gopuramët'' e brendshëm dhe të jashtëm të [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tempulli Tirumala Venkateswara]] në [[Tirupati]], me ''Kalasamin'' e dukshëm të Jatavarman Sundara Pandyanit. Gopuramët e veshur me ar të Sundara Pandyanit dhe të kurorëzuar me ''kalasam'' në majë të kullave si të dy kovilëve, si Tirumala Venkateswaram ashtu dhe Thirukonamamalai Koneswaram. Të krahasuar në shekullin e XVI, Tirumala është tani vendi më i pasur dhe më i vizituar fetar në botë.]] Përfshirja e Dinastisë mesjetare Pandyane në punët e vendit tamil u bë më i fortë pas pushtimit të mbretit pandyan, Srimara Srivallabha në vititet 815—862, një ndërhyrje fuqimisht e mirëpritur nga tamilët vendorë në ishull.<ref name="Indrapala 2007 324"/> Ndërsa ishte nën suzerinitetin Pandyan në vitin 1262, princi Jatavarman Veera Pandyani I, vëllai dhe mëkëmbësi i mbretit Jatavarman Sundara Pandyani I përsëriti pushtimin e vëllait të tij të ishullit në vitin 1258 për të ndërhyrë dhe mundur në mënyrë vendimtare Chandrabhanun e Tambralingas, një uzurpator i fronit verior tamil; ai vazhdoi të vendoste flamurin Pandyan të fitores dhe emblemën e një "Peshku të dyfishtë" në Konamalai ndërsa nënshtroi mbretin tjetër të ishullit.<ref name="CSHindu"/> Historikisht, Dinastia Pandyane ishte e njohur për skalitjen e dy peshqëve të drejtuar nga njëri-tjetri në tavanet e [[Arkitektura Dravidiane|gopuramët e tyre shumë-katësh]] kur përfundoheshin (dhe i linin vetëm me një peshk në rast se ishin të papërfunduara). Sundara Pandyani kishte rikonstruktuar ''gopuramët'' duke i veshur me ar çatitë dhe vendosur Kalasamë të punuar me ar në majë të tyre, një punim artistik që paraqet afërsi me Arkitekturën Dravidiane. Shkëmbi Swami në këtë kohë është përshkruar si "Kona ma-malai, përreth të cilit valët e oqeanit nxjerrin perla, ar, gurë të çmuar dhe guacka nga thellësia e tij dhe i grumbullojnë ato përgjatë bregut". Banorët vendorë kontribuan në pasurinë e tempullit nën sundimin Pandyan të veriut të ishullit.<ref name="CSHindu"/> Mbishkrimi në guri tamil i shekullit të XIII në fshatin Kankuveli regjistron caktimin nga prijësit Vanniarë, Malaiyil Vanniyanar dhe Eluril Atappar të të ardhurave dhe kontributeve nga fushat e orizit dhe kullotat e distrikteve të Vannimait të mbretërisë në ngjitje të Jaffnas për faltoren e Koneswaramit.<ref>{{cite book|last=Pathmanathan|first=S.|year=1978|title=The Kingdom of Jaffna|volume=1|page=267|url=https://books.google.com/books?id=IMcLAAAAIAAJ&q=Kankuveli+inscription+K.+Indrapala&dq=Kankuveli+inscription+K.+Indrapala&hl=en&ei=bP-6S-DhG4Pr-AaIkYTZCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CD0Q6AEwAQ|oclc=6530926|quote=Mbishkrimi në gurë tamil i paraqitur në kolonë guri në Kankuveli janë regjistrime dhurimi nga drejtuesi Malaiyil Vanniyanari dhe Eluril Atappari (Atappari i shtatë fshatrave) për faltoren e ''Konanayakarit të Kona -ma malait''.}}</ref> [[File:TempleoftheoriginalTrincoKoneswaramKovilCompounds.jpeg|thumb|right|309px|Vizatim i një faltoreje të kompleksit zanafillor të Koneswaram Kovilit të Trincomaleet nga Constantine de Sa de Noronha, që shkatërroi të tre monumentet tempullore të Koneswaramin mbi Shkëmbin Swami nga 1622 deri në 1624. Publikuar në 1687 nga Fernão de Queyroz: ''The temporal and spiritual conquest of Ceylon'']] ===Mbretëria e Jaffnas (1215–1620)=== Mbretërit e Dinastisë tamile Aryacakravarti të mbretërisë së Jaffnas i bënë homazhe faltores së Koneswaram nën sovranitetin e tyre, duke ofruar dhurata prej ari dhe argjendi. Midis vizitorëve ishin mbreti Singai Pararasasegaram dhe pasuesi i tij mbreti Cankili I.<ref name="ceylonportu">{{cite book|last=Pieris|first=Paulus Edward|year=1983|title=Ceylon, the Portuguese era: being a history of the island for the period, 1505–1658|volume=1|page=262}}</ref> Mbreti Jeyaveera Cinkaiariyani (1380—1410) kishte hartuar historinë tradicionale të tempullit si një kronikë në vargje të titulluar ''Dakshina Kailasa Purana'', tashmë të njohur si ''Sthala Purana e Tempullit të Koneswaramit''.<ref name="shoh">{{cite book|last=Navaratnam|first=C.S.|title=A Short History of Hinduism in Ceylon|year=1964|pages=43–7}}</ref> Vepra përshkruan se si nga mesi i ''Sivanoli Padam Malait'', tre lumenjtë ose "kankai" (''Gangu'') ishin gjeneruar nga gjurma e Shivës —Mavillie-Kankai që rrjedh drejt veriut, arrin banesën e Shivës në [[Trincomalee]] dhe derdhet në Gjirin e Bengalit të Oqeanit Indian në jug të tij. Manikka-Kankai rrjedh drejt lindjes dhe kalon nga tempulli i Kadirkamamit, kushtuar Muruganit, djalit të Shivës dhe pastaj derdhet në detin lindor. Kavary-Kankai rrjedh drejt perëndimit dhe kalon në vendin e Shivës të quajtur Thiruketheecharam në Manthottamin e Mannarit. Këta tre lumenj janë përshkruar si "rrjedha tepër të çmuara". Ai tejçoi blloqe guri nga [[Trincomalee]] për te Tempulli i [[Rameswarami]]t për të rikonstruktuar [[garbhagriha|shentëroren e tij]]. Pasuesi i Jeyaveera Cinkaiariyanit, Gunaveera Cinkaiariyani (Pararacacekarani V), një administrator i Rameswaramit që mbikqyrte gjithashtu edhe zhvillimin strukturor të atij tempulli si dhe promovimin e besimit shaivit, dhuroi një pjesë të të ardhurave të tij për Koneswaramin.<ref name="CSHindu"/><ref name="Tamils in early Ceylon"/> Mbreti i fuqishëm i Jaffnas, Martanda Cinkaiariyani (Pararasasekarami III) mori udhëtarin maroken Ibn Battuta në Sivanoli Padam Malai në vitin 1344 bashkë me katër yogi që ishin për vizitën vjetore në vendndodhjen e gjurmës në majën e malit; përveç këtyre ai ishte i shoqëruar edhe nga katër brahmanë dhe dhjetë shoqërues të mbretit. Në vitin 1468 shenjti Arunagirinathar Swamikal i bëri homazhe Koneswaramit gjatë pelegrinazhit të tij nga [[Tempulli Nallur Kandaswamy]] i Jaffnas deri te Kadirkamami. Në Koneswaram, ai ofroi një kurorë me vargjet ''Thiruppugazhi'' që i thurnin lavde Sthalamit. Popullsia, pohoi ai, në Koneswaram, ku oqeani i thellë përplaste valët e tij të egërsuara, ishte i pamatë, tempulli i mirë-organizuar dhe priftërinjtë të mësuar në ''Katër Vedat''. Faltorja e Muruganit, që adhuronte djalin e Konesarit dhe bashkëshortes së tij, ishte prënë njërit prej ''gopuramëve'' të hyrjeve të kompleksit.<ref name="HLtoSL">{{cite book|last=Ramachandran|first=Nirmala|year=2004|title=The Hindu legacy to Sri Lanka|isbn=978-955-8733-97-4}}</ref><ref name="shoh"/> Një koleksion i pasur tekstesh që nga shekulli i XIV regjistrojnë traditat që kanë të bëjnë me faltoren, duke përfshirë përdorimin e tempullit të Konamamalait me emrin alternativ "Maccakeswaram".<ref name="HTOS"/> Një tempuj me njëmijë kolona, gjatë kësaj periudhe mesjetare, Koneswarami tërhiqte pelegrinë nga Vendi Coylot Wanees dhe vende të tjera të Azisë, duke e bërë atë vendin më të pasur dhe më të vizituar botë të çdo besimi. Ritet e fundit gjatë funeralit të mbretit Bhuvanekabahu VII i Kottes, një monark hindu që i shënonte shpalljet e tij zyrtare në gjuhën tamile, u zhvilluan në Koneswaram në vitin 1551. Zyrtari më i afërt fetar dhe ambasadori i besuar ishte i besimit hindu. Historiani Diogo do Couto e përshkroi ''Pagodën e Triquinimales'' si një tempull parësor të mbretërisë së tij ndërsa prifti katolik portugez dhe shkrimtari Fernão de Quieroz e përshkruan atë si "Roma e hinduve të Lindjes më e frekuentuar nga pelegrinët sesa [[Tempulli Ramanathaswamy|Rameshwarami]], [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tirumalai]]-[[Tirupati]], Kilveluri, [[Tempulli Ekambareswarar|Kanchipurami]], [[Tempulli Jagannath në Puri|Jagannathi]] në [[Orissa|Odisha]] ose Vaijayanti në Bengal". Për më tepër, ai përshkruan shkëlqimin e [[Tempulli i Tenavaramit|tempullit të famshëm të Tenavarait]] në zenitin e tij si i ngjashëm në madhështinë e tij në ishull me Koneswaramin dhe si lundruesit idhujtarë do ta dallonin Koneswaramin nga deti.<ref name="perspectives">{{cite book|first1=Leelananda|last1=Prematilleka|first2=Sudharshan|last2=Seneviratne|year=1990|title=Perspectives in archaeology: Leelananda Prematilleke festschrift|page=96|quote=Queyroz e krahason Konesvaramin me tempujt e famshëm hindu në Rameswaram, [[Tempulli Ekambareswarar|Kanchipuram]], [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tirupatti]], Tirumalai, Jagannath dhe Vaijayanthi si dhe përfundon se ndërsa tempujt e fundit ishin mjaft të vizituar nga hindutë, i pari i tejkalonte të gjithë këta të fundit.}}</ref> Në një letër të shkruar në vitin 1613 nga frati jezuit Manuel Barradas, Koneswarami është përshkruar si një "... strukturë masive, një vepër e pashoqe arti. Është me lartësi të madhe, i ndërtuar me mjeshtri të madhe në granit të zi, mbi një shkëmb që del mbi det dhe zë një hapësirë të madhe në majë”.<ref name="Perniola, V. p. 366">V. Perniola: "The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period"; vol. II, fq. 366.</ref> Mbreti Ethirimana Cinkam i kishte rezituar një kërkese të D. Hieronymo de Azevedo vitin e mëparshëm për ta ndihmuar këtë të fundit në ndërtimin e një fortese në [[Trincomalee]]. Sipërmarrja ishte braktisur.<ref name="Perniola, V. p. 366"/> Me mundjen e mbretit Cankili II, i gjithë territori i mbretërisë së Jaffnas, duke përfshirë Trincomaleen dhe Batticaloan, i ishte caktuar "kujdesit shpirtëror të françeskanëve". Ky vendim ishte marr nga peshkopi i Cochinit, frati Dom Sebastião de S. Pedro.<ref>V. Perniola: "The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period", vol. II, fq. 458.; V. Perniola: "The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period"; vol. III, fq. 51.: Më vonë, një tjetër dekret i të njëjtit peshkop të Cochinit i datuar më 11 nëntor 1622, duke vendosur se ai i përmendur në vitin 1602, iu besuar rishtas kujdesit shpirtëror të jezuitëve në distriktin e Jaffnas, Trincomalee dhe Batticaloa, duke u dhënë atyre mundësinë për të ndërtuar kisha, për të tërhequr sakramentet dhe për të konvertuar shpirtra. Jesuitët do ti ndiqnin ushtarët portugezë në Trincomalee dhe Batticaloa kur ata pushtuan dy zonat.</ref> Nga fundi i vitit 1619, një flotë e vogël daneze kishte mbërritur në Trincomalee; në majin e vitit 1620, danezët pushtuan Tempullin e Koneswaramit dhe filluan punimet për fortifikimin e gadishullit përpara se të mundeshin.<ref>U. Barner Jensen: "Danish East India. Trade coins and the coins of Tranquebar, 1620–1845"; fq. 11–2; Holden Furber: "Imperi rivali nei mercati d’oriente, 1600–1800"; shënimi n° 66, fq. 326: "Senarati i Kandyt dërgoi në Trincomalee 60 burra sinhalezë në mënyrë që të ndihmonte danezët në ndërtimin e fortesës së tyre. Gjatë qëndrimit të tyre në Trincomalee, danezët shtypën gjithashtu disa monedha "Larini", mbi të cilët u rregjistruan fjalët ‘Don Erich Grubbe’, të këtyre monedhave, nga të cilat sot nuk kanë mbetur gjurmë, përveçse në ditarin e Ove Gieddes".</ref> [[File:MapofEelamTamilcountryengraving1692.jpg|thumb|left|327px|Gravurë e vitit 1692 nga Wilhem Broedelet i hartës së vitit 1681 të Robert Knoxit me Trincomaleen në bregun lindor të vendit të Malabarit]] ===Shkatërrimi në shekullin e XVII=== Faltorja u sulmua dhe shkatërrua më 14 prill 1622, në ditën e vitit të ri tamil, nga gjenerali portugez Constantino de Sá de Noronha (që e quante atë ''Tempulli i Njëmijë Kolonave'').<ref name="CSHindu"/> Njëmbëdhjetë ndriçues tunxhi që ndriçonin faltoren dhe statujat kryesore u morën në qytet gjatë procesionit të karros në periudhën e festës, kohë gjatë të cilës ushtarët portugezë hynë në tempull të veshur si priftërinj Iyerë dhe filluan ta plaçkisnin atë. Në një veprim zelli fetar, tempulli pastaj u rrafshua dhe u hodh nga kreshta në det. Priftërinjtë e arratisur varrosën disa nga statujat e tempullit në zonën përreth dhe të gjithë priftërinjtë, pelegrinët dhe shërbyesit që mbetën u masakruan. Monumenti përfundimtar i kompleksit tempullor u shkatërrua dy vjet më vonë në vitin 1624. Gurët dhe kolonat e skalitura të tempullit u përdorën për të ndërtuar fortesën Fredrick për të përforcuar ndikimin kolonial mbi bregdetin lindor të ishullit kundër ushtrive të tjera evropiane, duke përfshirë flotën holandeze gjatë luftrave holandezo-portugeze. Në fortesë dhe përrreth saj u ndërtua një kishë dhe një fshtat i ri. Një fushatë e gjerë shkatërrimi i pesëqind faltoreve hindu, ''Bibliotekës Saraswathi Mahal'' dhe konvertimi i detyruar në Vendin e tamilëve u drejtua nga portugezët me mbërritjen e tyre në ishull dhe pushtimin e mbretërisë së Jaffnas; tempulli kishte qenë duke paguar këstin e haraçit të mbrojtjes 1280 ''fanamë'' në vit te portugezët. Trincomalee qe dëshmitar i betejave detare të Luftës së Tridhjetë Vjetëve të [[Evropa|Evropës]] nën njeriun e Filipit II, Phillippe de Oliveira.<ref name="g153">S. Gnanaprakasar: ''A critical history of Jaffna''; fq. 153–72.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ceylontamils.com/history/history4.php|title=Portuguese Colonial Period (1505–645 CE)|accessdate=7 dhjetor 2007|work=Rohan Titus|archive-date=23 dhjetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223045959/http://www.ceylontamils.com/history/history4.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last1=de Silva|first1=K. M.|last2=Ray|first2=C.M.|title=History of Ceylon|date=1959–1973|page=112}}</ref> Midis viteve 1639 dhe 1689, në Thampalakamamin e afërt u ndërtua [[Tempulli Ati Konanayakar]] për të bujtur idhujt e procesionit që mbijetuan.<ref name="p102">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=102}}</ref><ref name="r86-88">{{cite book|last=Ramachandran|first=Nirmala|year=2004|title=The Hindu legacy to Sri Lanka|pages=86–8}}</ref> Shkatërrimi i tempullit të Konesarit është parë historikisht si plaçkitja e një prej tempujve më të mëdhenj të [[Azia|Azisë]]. Brenda pak orësh u grabitën ar, perla, gurë të çmuar dhe mëndafshe të grumbulluara për më shumë se një mijë vjet.<ref name="TLS">{{cite journal|year=1953|title=Tamil culture|journal=Tamil Literature Society|location=Tuticorin, South India|volume=2-3|page=191|oclc=191253653|url=https://books.google.com/books?id=3tG1AAAAIAAJ&q=konesar&dq=konesar&client=safari&cd=1}}</ref> Një planimetri e sitit nga De Quieroz pohon: "Me ngjitjen e parë në majën e shkëmbit ishte një [[Pagoda|pagodë]], një tjetër në gjysëm lartësi – kryesorja prej tyre në pikën më të lartë, të vizituar nga grupe hindush nga e gjithë India".<ref name="p83">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=83}}</ref> Ai përshkruan tre tempujt e kompleksit të bregut, duke pohuar se pelegrinët kërcenin nga tempulli i fundit në oqean si flijim për idhujt e tyre.<ref name="p83"/> Në letrën për Filipin e III, mbrtin e [[Portugalia|Portugalisë]], Constantine përshkruan: "Toka e pagodës është 600 fathomë e gjatë, 24.4 metra në pikën më të gjerë duke u ngushtuar deri në 9.15 metra". Në lidhje me një mbishkrim profetik që de Noronha gjeti në sit, ai shtoi: "Kur shkova aty për të bërë këtë fortesë, gjeta të skalitur te pagoda, mes shumë mbishkrimeve të tjera, një që shkruante kështu: Kulakottani e ka ndërtuar këtë pagodë..."<ref name="Ras">{{cite book|last=Rasanayagam|first=M.C.|year=1926|title=Being a research into the history of Jaffna, from very early times to the Portuguese period|page=378}}</ref> ===Shkëmbi Swami (shekujt e XVIII - XX)=== [[File:Swami rock 1870.jpg|thumb|309px|right|Fotoja e parë e Shkëmbit Swami dhe rrënojave të Koneswaramit nga viti 1870, para rikonstruksionit të tempullit. Banorët vendorë ofruan shërbime për një kolonë nga [[mandapa]] zanafillore në kujtim të tempullit të shkatërruar]] Nën Cejlonin holandez, shumica e qytetit të Trincomaleet administrohej përsëri nga vanniarët e varur nga Jaffna, ndërsa fortesa ishte e zënë nga holandezët në atë që ata e quanin "Kodra e Pagodës". Distrikti i Batticaloas mbeti në varësi të fortesës së Trincomaleet deri në vitin 1782.<ref>Jacob Burnand: ''Memoir''</ref> Në shkëmbin Swami nuk u lejua asnjë ceremoni deri në sundimin britanik të ishullit, kur pelegrinët u lejuan të rikthehen dhe të adhurojnë Shivën në sitin e shenjtë të fortifikuar.<ref name="TLS"/><ref name="systemofuni">{{cite book|last1=Laurie|first1=James|last2=Balbi|first2=Adriano|year=1842|title=System of universal geography: founded on the works of Malte-Brun and Balbi ...|page=739|quote=Bregu shkëmbor i zënë nga fortesa i është kushtuar Shivës, në mishërimin e tij si Eiswara dhe që konsiderohet shumë i shenjtë nga besimtarët e tij.}}</ref> Nga mesi i shekullit të XIX, lundruesit, priftërinj të lartë dhe pelegrinë të tjerë vizituan shkëmbin, thyen një arrë kokosi dhe u lutën, duke kryer ritet e shenjta çdo janar. Në kreshtën e rrëpirës u vendosën fruta dhe oferta të tjera, duke i rrëzuar poshtë për te rrënojat.<ref name="pridham"/><ref name="pastors">{{cite book|last=Jewitt Robinson|first=Edward|year=1867|title=Hindu pastors: a memorial|url=https://archive.org/details/hindupastorsame00robigoog|pages=[https://archive.org/details/hindupastorsame00robigoog/page/n38 18]–9}}</ref><ref name="cyclopaedia">{{cite book|last=Long|first=George|year=1843|title=Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge|volume=25|page=238|quote=Një pagodë, kushtuar Shivës, që më parë qëndronte mbi një majë shkëmbore të gadishullit, vendndodhja e të cilës konsiderohet akoma e shenjtë nga hindutë.}}</ref> Fotografia e parë e mbetjeve të faltores dhe bregut të saj u bë në vitin 1870. Pasi siti filloi të rifitonte popullaritet mes pelegrinëve filloi të shkruhej mbi faltoren. ''Thirukonasala Purana'' u shkrua gjatë shekullit të XIX nga studiuesi tamil Masilamanipillai Muttucumaru mbi tempullin dhe ''Thirukonasala Vaipavami'' mbi Koneswaramin u shkrua nga V. Akilesapillai në vitin 1889, i publikuar në vitin 1952, gjashtëdhjetë vjet më vonë.<ref name="CSHindu"/> ===Rizbulimi i idhujve, rrënojave dhe rikonstruksioni i shekullit të XX=== [[File:Bocarro17thcenturyTrincomaleemap.png|thumb|left|309px|Vizatim i Antonio Bocarros i monumenteve të tempullit të Koneswaramit në fund të bregut në 1635. Kompleksi kishte qenë shkatërruar një dekadë më parë për të ndërtuar fortesën e madhe të paraqitur.]] Në vitin 1950, statujat zanafillore prej ari dhe aliazhi bakri dhe bronxi të faltores nga shekulli i X i një figure të ulur të Shivës (në formën e Somaskandas), Shiva si Chandrasekhari, bashkëshortja e tij Parvati, një statujë e hyjneshës Mathumai Ambal dhe statuja e mëvonshme e Ganeshit u gjetën nga Këshilli Urban i [[Trincomalee]]t të varrosura rreth 460 metra larg nga siti i Koneswaramit ndërsa po gërmohej për një pus uji.<ref name="HLtoSL"/><ref name="reef"/><ref>{{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|year=2007|isbn=978-955-1266-72-1|page=308}}</ref> Ato u çuan në procesion përreth rajonit përpara se të rivendoseshin në Koneswaram. Statujat e tjera të Koneswaramit që mbijetuan mbetën te [[Tempulli Ati Konanayakar]].<ref name="p102"/><ref name="r86-88"/> Një kolonë nga tempulli zanafillor qëndron nën një pemë të dekoruar Vilvami (''Aegle marmelos'') mbi Shkëmbin Swami. Në vitin 1956, ndërsa ishin duke u zhytur, fotografi Mike Wilson dhe studiuesi Arthur C. Clarke zbuluan muret e rrënuara, arkitekturën dhe statujat e idhujve të fundosura të tempullit zanafillor — duke përfshirë kolona të skalitura me emblema lulesh dhe gurë në formën e kokave të elefantëve — të përhapura në shtratin e cekët të detit.<ref name="reluctant">{{cite journal|last=E. Greig|first=Doreen|year=1987|title=The reluctant colonists: Netherlanders abroad in the 17th and 18th centuries|url=https://archive.org/details/reluctantcolonis0000grei|location=Sh.B.A.|publisher=Assen, The Netherlands; Wolfeboro, N.H., U.S.A.|oclc=14069213|page=[https://archive.org/details/reluctantcolonis0000grei/page/226 227]|isbn=902322227X}}</ref><ref>{{cite journal|year=1965|title=Expedition in the waters of Ceylon|journal=Science Digest|location=Chicago|issn=0036-8296|oclc=1624458|volume=57|page=142|url=https://books.google.com/books?id=i9QCAAAAIAAJ&q=konesar&dq=konesar&lr=&client=safari&cd=14|quote=Një nga arritjet madhore në Cejlon ishte zbulimi i rrënojave të Tempullit të fundosur të Konesarit, që u zbulua me anije thesarësh të mbytur...}}</ref> Kolona ashtu dhe rrënojat paraqesin ndikime të [[Arkitektura Tamile|Arkitekturës Tamile]], [[Arkitektura Pallava|Pallava]] dhe [[Arkitektura Chola|Chola]] të periudhës midis shekujve të II-IX, të konfirmuara nga zbulimi i mbishkrimeve në shkrimin Pallava Grantha dhe Chola si dhe imazhet hindu të gjetura në vendin e kompleksit që sugjerojnë se dinastitë kishin një interes të fortë për tempullin.<ref name="shoh"/> Zhytësit rigjetën lingamin legjendar Swayambhu nga shtrati i oqeanit, një obelisk i madh natyror që, sipas legjendës ishte një nga 69 lingamët natyrorë nga kohë të qëmotshme fillimisht të gjendura në Malin Kailash të [[Tibeti]]t dhe të bujtura në Koneswaram nga mbreti legjendar Raavan – objekti i tij i shenjtë më i fuqishëm nga kohët mitologjike. Ky lingam u rivendos në sitin e Koneswaramit. Duke publikuar gjetjet e tyre në vitin 1957 në librin ''The Reefs of Taprobane'', Clarke shpreh admirim për tre mijë vitet e adhurimit nga hindutë të Shkëmbit Swami.<ref name="reef"/> Duke identifikuar më në fund tre tempujt hindu që kishin qenë ndërtuar rreth shkëmbit Swami, Clarke i përshkruan statujat e shekullit të X të Koneswaramit si "mes shembujve më të shkëlqyer të skulpturave prej bronxi hindu që njihen", Shiva i ulur [[Arti Chola|prej bronxi Chola]] "një kryevepër" dhe gurët e skalitur në këmbët e Shkëmbit Swami si "me gjasa rrënojat më të fotografuara nënujore në botë".<ref name="reef">{{cite book|last=Clarke|first=Arthur C.|title=The Reefs of Taprobane; Underwater Adventures around Ceylon|url=https://archive.org/details/reefsoftaprobane0000unse|year=1957|isbn=0-7434-4502-3}}</ref> 350 vjet pas shkatërrimit të tij, popullsia hindu tamile e Trincomaleet në [[Sri Lanka]] organizoi komitetin për restaurimin e tempullit; statujat e vjetra u rivendosën mes ceremonive hapëse në faltoren e sapo restauruar më 3 mars 1963.<ref name="CSHindu"/> [[File:Trincomalee 0482a.jpg|thumb|right|327px|Hyrja anësore për në tempull]] Disa prej artifakteve nga tempulli i shkatërruar, duke përfshirë përkthimin e De Sa de Noronhas të profecisë së dërguar në Portugali, mbahen në Bibliotekën e Ajudas në [[Lisbona|Lisbonë]] (Bibliotheca da Ajuda), bashkë me një pikturë dhe hartë të faltores zanafillore. Kronikani António Bocarro tregon se tre monumentet e kompleksit të Trincomaleet të Tempullit të Koneswaramit në skajin e gadishullit në hartën e tij te dokumenti ''Livro das plantas das fortalezas cidades e povoaçois do Estado da India Oriental'' i vitit 1635, por këta tempuj mungojnë nga kopja e dokumentit të ruajtur në BibliotekënPaço Ducal di Vila Viçosa në Lisbonë. Mbishkrimi në gurë i zbuluar nga shkatërruesit e tempullit ka një emblemë me peshq të dyfishtë dhe profecinë e saj të skalitur, të përkthyer nga shkrimi i vjetër tamil, paralajmëron për "ardhjen e frankëve" pas shekullit të XVI. Parashikimi shkruan "O mbret! Frankët më vonë do të shkatërrojnë ndërtesën e shenjtë të ndërtuar nga Kulakoddani në kohët e lashta; dhe asnjë mbret i ardhshëm i këtij ishulli nuk do ta rindërtoi atë! Në vazhdim të mbretërive pasuese të kombeve me sy maceje, me sy të kuq dhe me sy tymi ai do tu rikthehet vullnetarisht tamilëve".<ref name="reef"/> Emblema e mbretit Pandyan, Jatavarman Veera Pandyani, në tempullin e vjetër të Koneswaramit dhe një pjesë e mbishkrimit profetik sot shihen në portën hyrëse të Fortesës Fredrick.<ref name="CSHindu"/> ==Vendndodhja dhe planimetria== [[File:KoneswaramtrincomaleecompoundKovillocation.jpeg|thumb|left|264px|Vendndodhja e një prej tre monumenteve të tempullit të Koneswaramit pasi Trincomalee po fortifikohej nga evropianët në 1620. Fortesa e dukshme është aty ku qëndronte një monument kolosal i Tempullit të Konesarit në Konesar Malai (Shkëmbi Swami) përpara shkatërrimit në 1622; monumenti i fundit i ''pagodës'' u shkatërrua në vitin 1624. Skicë vizatuese portugeze e publikuar rreth vitit 1650.]] ===Kompleksi i Trincomalee Koneswaramit=== Faltoja ishte e njohur për evropianët si ''Pagoda e Trincomaleet – Tempulli i Njëmijë Kolonave''. Faltorja kryesore u ndërtua mbi jagati, ndërsa salla e saj me njëmijë kolona ishte ''Aayiram Kaal [[Mandapa]]'' – një platformë e veçantë me njëmijë kolona pranë [[vimana]]s së [[koili]]t që formon një pjesë të veçantë të planit të sitit të [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës tempullore Dravidiane]]. Rrënojat e kësaj veçorie në Koneswaram tregojnë se salloni ishte një shtesë strukturore e ndërtuar nga artizanët Pallava, midis viteve 537–668. Ajo formonte një nga nëntë ''prakarat'' ose oborret e rëndësishme të kompleksit të Koneswaramit. Dy tempuj të tjerë ishin monumente të shquara të kompleksit në breg, që përmbanin struktura të shumta gopuramësh mbi faltoret e ndërtuara për Vishnu-Thirumalin dhe hyjneshën Ambal-Shakti. Së bashku, ato u bënë të njohura si Tre Pagodat e Thirukonamalait. Një planimetri e sitit nga De Quieroz pohon: "Sapo ngjitesh në majën e shkëmbit ishte një pagodë, një tjetër në gjysëm ngjitjeje dhe kryesorja prej tyre në pikën më të lartë, e vizituar nga grupe hindush nga e gjithë India."<ref name="p83"/> Në letrën e tij dërguar Filipit të III, mbretit të Portugalisë, Constantine përshkruante: "Toka e pagodës është 600 fathomë e gjatë (1.2 km) dhe24.4 metra në pikën më të gjerë duke u ngushtuar deri në 9.15 metra".<ref name="Ras"/> Kompleksi shtrihej përgjatë rrugës së Konesarit në breg dhe përfshin faltoret e Ganeshit, Murukanit dhe Bhadrakalit. Koneswarami i Konesar Malait gjendet 152 kilometra (94.4&nbsp;milje) në lindje të Kudiramalait, distrikti i lashtë mbretëror dhe emporiumi jugor të bregut të perlave të Tempullit Thiru Ketheeswaram në Mannar. Koneswarami qëndron mbi një rrugicë të drejtë diagonale të lidhur me Ketheeswaramin dhe një tjetër tempull të mëparshëm të Jaffnas dhe [[Tempulli Ramanathaswamy|Tempullin Ramanathaswamy]], një nga [[Paadal Petra Sthalamët]] në Rameswaram. Kjo rrugë pelegrinazhi prej 225&nbsp;km (140&nbsp;miljesh) përshkohet shpesh në këmbë sipas zakonit hindu. Kompleksi qëndron gjithashtu saktësisht në të njëjtën gjatësi gjeografike me Malin Kailash. ===Hyjnitë e kompleksit=== Në linjë me zakonin e komplekseve tempullore hindu tamile, kompleksi bujt faltoret e mjaft hyjnive. Koneswarami është faltorja më lindore e pesë ''Iswaramëve'' të lashtë të Shivës në ishull, ku të tjerat janë [[Tempulli Naguleswaram|Naguleswarami]] (Keerimalai), [[Tempulli Ketheeswaram|Thiruketheeswarami]] (Mannar), [[Tempulli Munneswaram|Munneswarami]] (Chilaw) dhe [[Tempulli i Tenavaramit|Tenavarami]] (Tevan Thurai).<ref name="aht"/> Koneswarami ka tërhequr mijëra pelegrinë nga vendet e Azisë, faltorja e tij e Shivës përmendet te eposet e ''[[Ramayana]]s'' dhe ''[[Mahabharata]]s'' të shkruara midis viteve 400–100 p.e.s., të përshkruara gjerësisht nga pelegrinët nga shumë vende dhe në vitet 600—660, asaj i janë thurur lavde si një nga 275 ''[[Paadal Petra Sthalamët|Shiva Sthalamët]]'', ose banesat e shenjta të Shivës në në kontinent te hymnet ''Tevaram''.<ref name="aht"/> Shkëmbi Swami është lavdëruar si një ''Shiva Upa Peetha'' (bazë) e Lankas te ''Sivacharita'', një vepër sanskrite që i thur lavde Shivës dhe dorëshkrimi pasues i ''Pithanirnayas'' (Maha Piitha Nirupana) si një Sakta Peetha e Lankas me një tempull të kompleksit kushtuar hyjneshës Indraksi Devi dhe një hyjni mashkullore Raksasesvara – një referencë për Ravanan. Kullakottani restauroi ''Tre Pagodat e Thirukonamalait'', ku dy të tjerat kushtuar Vishnu-Thirumalit dhe asaj të hyjneshës nënë (''Tirukkamakkottam'' – një bashkëshorte e Shivës) në breg në një zonë shumë më të madhe sesa e tanishmja.<ref name="Taksina Kailacapuranam 1999, p. 19"/> Ky tempull i fundit për hyjneshën – Ambal/Uma/Shakti/Shankari Devi – ishte një nga 18 Maha Shakthi Peethat, ato Shakti Peetha të shenjtëruara për hyjneshën që përmenden te ''Ashta Dasa Shakthi Peetha Stotrami'' nga teologu hindu Adi Shankara (788—820).<ref>D. C. Sircar: The Sakta Pithas; 1998, fq. 39, 41, 89</ref><ref>Astadasa e përmend më vete Lankan (Cejlonin) dhe Simhala Dvipan – emri i Bhairavas – Raksasesvaras – fuqimisht i sugjeruar si identik me Cejlon/Eela Nadunë</ref> Tempulli i Vishnu-Thirumalit ishte me gjasa i tempulli i parë i hasur në breg – dhe është përmendur te ''Oud en Nieuw Oost-Indiën'' e shkruar në vitin 1726 nga François Valentijn.<ref name="Robert Fellowes 1815 pp. 193"/> Tempulli më i afërt me skajin e detit ishte ai kushtuar hyjneshës, ku qëndron tempulli i tanishëm i rikonstruktuar i Shivës. Pranë faltores kryesore të Shivës në qendër duhet të kenë qenë të zakonshme faltore më të vogla kushtuar Ganeshit, Durgas, Murukanit, Agastya dhe Navagrahave duke përfshirë zotin e djellit Surya – faltorja e Murukanit është lartësuar në seritë e mëdha ''Thiruppugazhi'' të Arunagirinatharit.<ref name="HLtoSL"/> Tempulli i Bhadrakali gjendet më tej në kompleksin e brendshëm përgjatë rrugës së Konesarit, e përkrahur nga Rajendra Chola I.<ref name="Rajendra I 2007"/> Tempulli i Kalit është përmendur në librin e Wilbur Smithit ''Shpend grabitqarë'' (''Birds of Prey'') të vitit 1997 të vendosur në vitet 1660. ''Thirukonasala Mahatyami'', duke përshkruar zanafillën e botës, Lankas dhe Koneswaramit bazuar mbi legjendat puranike tashmë ka humbur. Vepra historike ''Mattakallappu Manmiyam'' (''Batticaloa Manmiyam'') që tregon historinë e ngulimeve tamile në Batticaloa, ndjek ''Dakshina Kailasa Puranan'' dhe ''Dakshina Kailasa Manmiamin'' në përshkrimin e Koneswaramit si një prej nëntë siteve më të shenjta më të rëndësishme në botë për të gjithë hindutë.<ref name="CSHindu"/> ==Festat== [[File:Colour 1.jpg|thumb|309px|Varëse me ngjyra në shitje në Koneswaram]] Tempulli i Koneswaramit është i mirënjohur për zhvillimin e festës së tij tradicionale të karros Ther, Navaratrit dhe Sivarathrit. Festa e karros Ther zgjat njëzet e dy ditë në prill dhe përqëndrohet në pregatitjen e hyjnive dhe bashkësisë për Puthandun, vitin e ri tamil. Navaratri zgjat për nëntë ditë dhe i është kushtuar aspekteve të ndryshme të hyjneshës kryesore, ndërsa Sivarathri i është kushtuar Shivës. Besimtarët e vizitojnë tempullin për të ndjekur puxhat e përditshme dhe për të bërë ofertat e tyre. Jashtë tempullit ngrihen kioska për shitjen e ushqimit, pijeve, pajiseve prej tunxhi, qeramikës, veshjeve dhe imazheve të shenjta. Këto shërbime tërheqin kryesisht besimtarë hindu për në tempull. Festa kryesore ''Thirukoneswaram Ther Thiruvilah'', festa e përvitshme njëzet e dy ditëshe e karros fillon me ngritjen e flamurit të tempullit Nandi. Ky ndiqet na procesionet tempullore të hyjnisë Konesar dhe bashkëshortes së tij Mathumai Ambal, të vendosur dhe tërhequr në një karro tempullor të zbukuruar, ndërsa hyjnitë Pillayar dhe Murugan me bashkëshortet e tij Valli dhe Theivayanai ngrihen në dy karro të tjera të dekoruara. Ky procesion vazhdon përgjatë distriktit të Trincomaleet dhe ndjek shkrimet në gurë të Kulakottanit që shpjegon si hindutë në fshatrat tamile si Sambaltivu, toka që historikisht i përkisnin tempullit, ngarkohen për të zhvilluar puxhat si Upayami i tyre gjatë periudhës së festës së përvitshme. Deri në prill të vitit 1624 festa Ther e Koneswaramit zhvillohej rreth Puthandusë në prill çdo vit me pesë karro dhe kjo traditë u rifut në prillin e vitit 2003, treqind e shtatëdhjetë e nëntë vjet më vonë.<ref name="tamilnet.com">{{cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=14654|title=Koneswaram temple Chariot festival held|date=10 prill 2005|accessdate=21 korrik 2011|work=TamilNet}}</ref> Festa e zhytjes në ujë ''Theertham Thiruvilah'' (banja e shenjtë) zë fill çdo vit në pusin e shenjtë shekullor Papanasachunai (Papanasam Theertham) në Shkëmbin Swami gjatë periudhës së festës Ther. Hyjnia dhe artifaktet e tjera të shenjta zhyten në ujin e pusit të shenjtë të kompleksit. Besimtarët spërkaten me ujë të shenjtë duke ndjekur Theerthamin.<ref name="tamilnet.com"/><ref>{{cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=14659|title=Koneswaram water-cutting festival held|date=12 prill 2005|accessdate=21 korrik 2011|work=TamilNet}}</ref> Festa e varkës ''Theppath Thiruvilah'' konsiston marrjen e Konesarit dhe Mathumai Ambalit në një varkë përreth tempullit nga Shkëmbi Swami nëpër Gjirin e mbrapëm të detit deri te Gjiri holandez i detit. Përgjatë natës përpara Puthandusë në plazhin e Gjirit Holandez zhvillohen diskutime fetare dhe kulturore. Më pas hyjnitë meren për në tempull herët në mëngjes ditën tjetër të Puthandusë nga rruga dhe përmes hyrjes së fortesës Frederick. [[Tempulli Pathirakali Amman|Tempulli Bhadrakali Amman]] i [[Trincomalee]]t dhe tempuj të tjerë hindu për mjaft shekuj zhvillonin festat e tyre të zhytjes në ujë ''Theertham'' në gjirin e mbrapëm të detit (Theertha Kadatkarai).<ref>{{cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=14566|title=Historic Trincomalee Koneswaram temple annual festival begins|date=29 mars 2005|accessdate=21 korrik 2011|work=TamilNet}}</ref> ''Festa Koneswaram Poongavanam'' – Festa e kopshtit të tempullit zhvillohet gjatë kësaj periudhe festive prej njëzet e dy ditësh. Një procesion i përvitshëm tre-ditor ndjek ditën e Maha Sivarathrit, të zhvilluar çdo vit që nga viti 1951 në vazhdim të rizbulimit të stujave prej bronxi të idhujve në vitin 1950. Duke u zhvilluar në tre faza, në çdo ditë të festës, imazhet e hyjnisë kryesore, Konesarit, hyjneshës bashkëshorte të tij Mathumai Amman, Ganeshit dhe Muruganin sillen nga Shkëmbi Swami deri te hyrja e fortesës Fredrick në karro të zbukuruara Ther përpara se të parakalojnë përmes gjithë Periyakadait të qytetit të Trincomaleet. Karrot tërhiqen nga besimtarët përmes një rruge të dekoruar ndërsa këndojnë hymne. Besimtarët mbajnë Poorna kumbham jashtë shtëpive të tyre përgjatë rrugës dhe luten ndërsa kalon procesioni. Në ditën e dytë të festës zhvillohet një procesion për tempullin Pathirakalai Ambal ku imazhet mbahen për mbrëmjen. Në ditën e fundit të festës, karrot të mëdha tërhiqen për te Koneswarami përgjatë një rruge përmes Trincomaleet, të shoqëruara nga muzikantë me instrumentet tradicionalë Nadeswaram dhe Thavil.<ref>{{cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=17317|title=Lord Konesar procession begins in Trincomalee town|date=27 shkurt 2006|accessdate=21 korrik 2011|work=TamilNet}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=17340|title=Lord Konesar three-day procession concludes|date=2 mars 2006|accessdate=21 korrik 2011|work=TamilNet}}</ref> ==Legjendat== {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 538 | header = [[Tempulli Brihadeeswarar]] në Tanjore (majtas) ka një kullë [[vimana]] që është 66 m e lartë, një shembull klasik i [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës Dravidiane]] që frymëzoi faltoret e kompleksit tempullor të [[Prambanani]]t në [[Indonezia|Indonezi]], që përmbajnë një faltore qendrore 47 m të lartë për Shivën (në mes majtas) [[Tempulli Diellor i Konarkut]] me një kullë të lartë (në mes djathtas) dhe [[Tempulli Jagannath në Puri]] (djathtas). Çdo faltore në skajin e bregut të Koneswaramit përmbante gopuramë të lartë nga sundimi Chola i Trincomaleet dhe zhgjerimi i [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Chidambaramit]] që e zhvilloi ndërtesën e këtyre stileve të vona sinkretike të [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës Dravidiane]] shihen përgjatë kontinentit.<ref name="Perniola, V. p. 366"/><ref>K.A. Nilakanta Sastri: ''A History of South India''; fq. 424–6</ref><ref>Karen Schreitmuller: ''Baedeker India''; 2012, fq. 90</ref> | align = left | direction = horizontal | image1 = PeruvudaiyarKoyilThanjavurEntranceToUpperStoreyMainTower.jpg| width1 = 1936| height1 = 2592 | alt1 = Tempulli Brihadeeswarar | caption1 = {{center|1=Falroja kryesore e Tempullit Brihadeeswarar}} | image2 = Konark Temple.jpg | width2 = 735| height2 = 767 | alt2 = Faltorja kryesore e Tempullit Djellor të Konarkut | caption2 = {{center|1=Faltorja kryesore e Tempullit Djellor të Konarkut}} | image3 = Main shrine of Prambanan temples.JPG | width3 = 1200| height3 = 1600 | alt3 = Faltorja kryesore e tempujve të Shivës në Prambanan | caption3 = {{center|1=Faltorja kryesore e tempujve të Shivës në Prambanan}} | image4 = | width4 = 1467| height4 = 1080 | alt4 = Faltorja kryesore e Tempullit Jagannath | caption4 = {{center|1=Faltorja kryesore e Tempullit Jagannath}} }} Sipas një legjende hindu, Shiva në Koneswaram u adhurua nga Indra, mbreti i zotave. Mbreti Ravana i eposit të ''[[Ramayana]]s'' dhe nëna e tij besohet se adhuruan Shivën në formën e lingamit të shentë të Koneswaramit rreth vitit 2000 p.e.s.; e çara e Shkëmbit Swami i është atribuar fuqisë së madhe të Ravanës.<ref name="CSHindu"/><ref name="aht"/> Sipas kësaj tradite, vjerri i tij Maya ndërtoi Tempullin Ketheeswaram në Mannar. Ravana besohet se pruri lingamin Swayambhu të tempullit në Koneswaram, një nga 69 lingamët e tij të marrë nga Mali Kailash. Me legjendën e foshnjes buzëqeshëse, James Emerson Tennent përshkruan "një nga legjendat tamile më magjepsëse" të lidhura me ''Tempullin e Njëmijë Kolonave'' në majë të Shkëmbit Swami. Një orakull kishte deklaruar mbi zotërimet një prej mbretërve të Dekanit një rrezik të madh që do të mund të shmangej vetëm nëpërmjet flijimit të vajzës së tij foshnje, që u hodh në det në një arkë prej druri sandali, që më pas arriti në ishull, pak në jug të Trincomaleet në një vend që në mesin e shekullit të XIX quhej akoma Pannoa (foshnja buzëqeshëse). Pasi u adoptua nga mbreti i distriktit, ajo u bë trashëgimtare e zotërimeve të tij. Ndërkohë, princi hindu Kullakottan, duke e patur konfirmuar nga Puranat se shkëmbi i Trincomaleet ishte fragmenti i shenjtë ''Koneiswara parwatia'' i malit të artë Meru, i flakur aty gjatë një konflikti midis zotave, mbërriti në Shkëmbin Swami dhe ndërtoi një tempull për Shivën. Princesha, duke dëgjuar për mbërritjen e tij, fillimisht dërgoi një ushtri për ta përzënë atë, por përfundoi duke u martuar me të për ti dhënë fund luftës dhe që më vonë i bashkangjiti fushat e gjera të orizit të Thampalakamamit dhe ndërtoi ujëmbledhësin e madh të Kantalait për të përkrahur tempullin dhe vaditur fushat e afërta. Me vdekjen e saj, princi u mbyll brenda pagodës së shkëmbit Swami dhe më vonë u gjet i shndërruar në një zambak të artë mbi altarin e Shivës.<ref name="pridham">{{cite book|last=Pridham|first=Charles|title=An historical, political, and statistical account of Ceylon and its dependencies|url=https://archive.org/details/anhistoricalpol00pridgoog|chapter=Trincomalee&nbsp;– Its Early History|year=1849|pages=[https://archive.org/details/anhistoricalpol00pridgoog/page/n70 544]–6|quote=Malabarët e quajnë atë Tirukonathamalei, ose "mali i shentë Konatha", nga emri i asaj hyjnie hindu, që më parë kishte një tempull në majën e një prej kodrave aty, që vlerësohej në të gjithë Indinë...}}</ref><ref name="jetceylon">{{cite book|last=Tennent|first=James Emerson|title=Ceylon; an account of the island physical, historical and topographical, with notices of its natural history, antiquities, and productions|url=https://archive.org/details/b29352770_0001|chapter=The Northern Forests|year=1859|page=484|quote=Distriktet në skajin jugor të Batticaloas, ''Pannoa'' dhe ''Pannahami'' janë emërtuar nga dy fjalët tamile ''palen-nagai'', fashnja buzëqeshëse.}}</ref> Legjenda holandeze e lidhur me kolonën e rrënojave të Shkëmbit Swami ka të bëjë me një mbishkrim të gjetur të skalitur në monumentin e datuar nga viti 1687. Mbishkrimi shkruan: "Tot gedaghtenis van Fran- cina van Reede, lofr. van Mydregt, dezen A° 1687 M April opgeregt", që i përkthyer do të thotë: "Kjo u ngrit më 24 prill 1687 për të përkujtuar Francina van Reede, zonjën e Manorit të Mydrechtit". Guvernatori holandez i Cejlonit Gustaaf Willem van Imhoff e përmend kolonën në ditarin e tij të vitit 1738, kur vizitoi "Pagoodsbergun" ose "Kodrën e Pagodës" gjatë një udhëtimi nga Jaffna për në Trincomalee për të takuar prijësit Vanniarë në rajon. Aty ai vëren, gjatë vizitës së tij më 31 maj, "emri i Francina van Reede, vajza e komisarit Van Reede, gjendej i skalitur në një shtyllë, me vitin 1687, që tregonte se ajo kishte ardhur deri aty. Asgjë tjetër nuk vlen për tu përmendur...". Babai i vajzës ishte Hendrik van Rheede, komandanti i Jaffnas gjatë sundimit holandez të Cejlonit dhe që lundroi nga Trincomalee deri në Point Pedro më 23 prill 1687. Historiani Jonathan Forbes duke shkruar në vitin 1810 në librin e tij ''Eleven Years in Ceylon'' e përshkruan kolonën si një përmendore për vetëvrasjen e Francinës, që ishte hedhur nga maja e rrëpirës në detë duke parë të dashurin e saj, një oficer të ri holandez nga i cili ajo u tradhëtua, pasi u largua për në [[Holanda|Hollandë]]. Disa historianë e përshkruajnë këtë histori si një sajim i përzier me praktikat që Queyroz pohonte se ndodhnin me pelegrinët në sit pasi adhuronin idhullin që adhuronin lundërtarët nga deti. Regjistrimet historike nga periudha më e afërt tregojnë se Francina van Reede u rimartua në vitin 1694. Shkrimtarët i përshkruajnë synimet e personit që ringriti kolonën e vjetër hindu dhe skaliti mbishkrimin në të për të përkujtuar Francinën që ishte ngjitur në breg për të përshëndetur largimin e babait të saj dhe si një shenjë e dhembshurisë njerëzore. ''E Çara e Ravanës'' është e njohur gjithashtu si ''E Çara e të Dashuruarve'' në referencë me këtë legjendë.<ref>{{Cite web|url=http://www.dutchburgherunion.org/journals/vol_31_40/JDBU%20Vol%2032%20No%201%20-%201942(1).pdf|title=Scommesse come i professionisti|access-date=19 shtator 2016|archive-date=23 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923220954/http://www.dutchburgherunion.org/journals/vol_31_40/JDBU%20Vol%2032%20No%201%20-%201942(1).pdf|url-status=dead}}</ref> [[File:Ravanan - King of Lanka.jpg|thumb|right|264px|Ikonografia e Ravanës, mbretit mitik të Lankas i paraqitur mbi muret e tempullit]] ''Dakshina Kailasa Manmiami'', një kronikë mbi historinë e tempullit, vë në pah se i dituri Agastya kalonte nga Vetharaniami në Indinë e jugut për te Tempulli Parameswara i Shivës në Tirukarasai&nbsp;— tani i rrënuar — në bregun e lumit Mavilli përpara adhurimit në Koneswaram; nga ku shkoi te Maha Tuvaddapuri për të adhuruar Ketheeswararin më në fund u vendos në kodrat Podiya. Një tjetër traditë pretendon se gjatë sundimit të tij në vitin 113 të e.s., mbreti Gajabahu I marshoi nga bastioni i tij jugor për te Konesar Kovili me synimin e shkatërrimit të tij dhe shndërrimin e tij në një tempull budist. Kur po afrohej te ujëmbledhësi Kantalai, ai besohet se u kuruan në mënyrë të mrekullueshme nga verbëria e tij nga një hindu dhe kështu u konvertua në Hinduizëm. Ujëmbledhësi thuhet se është emërtuar sipas kësaj historie ''Kandalai'' që në gjuhën tamile do të thotë"rritja e syve".<ref name="HLtoSL"/> ==Pretendimet budiste dhe konflikti== [[File:Ravana statue, Koneswaram temple.JPG|thumbnail|left|Statuja e Ravanën në krahun lindor (i njëjti krahë me ''Të Çarën e Ravanës'') në rrëpirën e Shkëmbit Swami]] Një tempull kushtuar një hyjnie në qytetin "Gokarna" është përmendur në një vepër fetare dhe historike të shekullit të V të e.s. të quajtur Mahavamsa. Ajo përmend se Mahasena (334–361) një besimtar i përkushtuar i sektit Mahayana të [[Budizmi]]t i njohur për shkatërrimet e tempujve hindu, që sundonte një mbretëri qendrore të ishullit nga qyteti jugor i Anuradhapuras shkatërroi tempujt kushtuar një hyjnie në Gokarna dhe ndërtoi [[Vihara]] budiste në vend të tyre. Një komentar i shekullit të XII mbi Mahavamsan tregon se tempulli i hyjnisë së shkatërruar kishte një lingam – një formën simbolike e Shivës në të.<ref name="p58"/> Interpretimi i tempujve të hyjnisë në mënyrë specifike të një tempulli të Shivës nga komentari mbi Mahavamsan është vënë në diskutim nga shkrimtarët sinhalezë si Bandu De Silva.<ref name="Peiris">{{cite news|url=http://www.dailynews.lk/2009/07/31/fea25.asp|title=Ancient and medieval Hindu temples in Sri Lanka|last=Peiris|first=Kamalika|date=31 korrik 2009|accessdate=6 tetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629044948/http://www.dailynews.lk/2009/07/31/fea25.asp|archive-date=29 qershor 2011|url-status=dead}}</ref> Sri Lanka kishte pasur një histori konflikti midis pakicës së saj hindu tamile dhe shumicës budiste sinhaleze që nga pavarësia e saj politike nga [[Britania e Madhe]] në vitin 1948 që çoi në Luftën Cilvile të Sri Lankës. Që nga vitet 1950 budistët sinhalezë kanë pretenduar se Tempulli Tirukoneswaram ishte fillimisht ekskluzivisht një tempull budist. Ata përmendin dhe interpretojnë informacionet historike për Tre Pagodat në sitin e Koneswaramit si aluduese për tempuj budistë.<ref name="Peiris"/> Budistët kanë pretenduar gjithashtu se siti ishte vendndodhja e Gokanna Viharas së lashtë të ndërtuar nga mbreti Mahasena.<ref name="Standing">{{cite news|url=http://www.sundayobserver.lk/2005/01/23/fea18.html|title=Standing sentinel|date=23 janar 2005|work=Sunday Observer|publisher=Lakehouse Publishing House|accessdate=1 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015050318/http://www.sundayobserver.lk/2005/01/23/fea18.html|archive-date=15 tetor 2012|url-status=dead}}</ref> Ajo bazohet gjithashtu mbi një pohim të bërë nga historiani Senarath Paranavithana në leximin e një mbishkrimi sanskrit dhurimi të shekullit të XIII në shkrimin tamil Grantha të bërë nga një Chodaganga Deva të gjetur në kompleksin e tempullit hindu. Mbishkrimi shkruan se Deva zbarkoi në Gokaranna në vitin 1223. Asnjë dëshmi, arkeologjike ose ndonjë lloji tjetër, nuk e mbështet pretendimin se ekzitonin vihara në sit.<ref name="Sabaratnam">{{cite web|url=http://www.sangam.org/articles/view/?id=286|title=Pirapaharan:Tamil blood boils|last=Sabaratnam|first=T.|year=2004|accessdate=25 nëntor 2010}}</ref> Burime të tjera tregojnë se kompleksi kishte qenë hindu me seksione budiste para shkatërrimit të tij.<ref>{{cite journal|title=Tamil culture|journal=Tamil Literature Society|year=1953|volume=2-3|pages=189–91}}</ref> Në vitin 1968, qeveria e unitetit e mbizotëruar nga shumica sinhaleze e Partisë së Bashkuar Kombëtare dhe pakica tamile mbizotëronte Partinë Federale u rrëzua pas mosmarrveshjeve rreth deklarimit të sitit hindu një zonë e mbrojtur. Një komitet i caktuar nga një ministër i Partisë Federale për të studiuar mundësinë e shpalljes së mbrojtjes së sitit u braktis pa u këshilluar nga kryeministri i kohës, Dudley Senanayake, pasi mori një letër ankese nga një murg i shquar budist që kundërshtonte për shkak se zona e tempullit do të "bjerë në duarët" e atyre "që nuk janë as sinhalezë as budistë". Partia Federale e tërhoqi mbështetjen e saj për qeverinë në vazhdim të këtij akti.<ref>{{cite book|last=Wilson|first=Jeyaratnam|title=Electoral politics in an emergent state: the Ceylon general election of May 1970|url=https://archive.org/details/electoralpolitic0000wils|year=1975|page=[https://archive.org/details/electoralpolitic0000wils/page/215 215]}}</ref><ref>{{cite book|last=Phadnis|first=Urmila|title=Religion and Politics in Sri Lanka|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000phad|year=1976|page=[https://archive.org/details/religionpolitics0000phad/page/364 364]}}</ref><ref>{{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=Sri Lankan Tamil nationalism|url=https://archive.org/details/srilankantamilna0000wils|year=1999|page=[https://archive.org/details/srilankantamilna0000wils/page/99 99]|isbn=0-7748-0759-8}}</ref><ref>{{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=S.J.V. Chelvanayakam and the crisis of Sri Lankan Tamil nationalism, 1947–1977: a political biography|url=https://archive.org/details/sjvchelvanayakam0000wils|year=1994|page=[https://archive.org/details/sjvchelvanayakam0000wils/page/110 110]}}</ref> Sipas gazetarëve si T. Sabaratnam, ky incident pati pasoja negative për të ardhmen e bashkëpunimit midis bashkësive tamile dhe sinhaleze.<ref name="Sabaratnam"/> Tempulli dhe mjedisi i tij janë tashmë të zëna nga ushtria e Sri Lankës, që mban një bazë në fortesën Frederick. Më 21 shtator 2008, kryeprifti i tempullit Sivashri Kugarajakurrukali u vra në një fushatë që vinte në shënjestër priftërinjtë hindu në rajon.<ref>http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=27004</ref><ref>http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=33205</ref> ==Shiko edhe== * [[Arkitektura e lashtë e Sri Lankës]] * [[Arkitektura Dravidiane]] * [[Tempulli hindu]] * [[Arkitektura Tamile]] * [[Koili]] * [[Lista e tempujve hindu në Sri Lanka]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Bibliografia== * Meera Abraham: Two medieval merchant guilds of south India; 1988. * H. N. Apte: Vayupurana; kapitulli 48, vargjet 20-30; Poona, 1929. * A. Sanrnugaratna Ayyar (ed.): Tirukkonasalapuranam; Jaffna, 1909, Avaiyadakkarn. * {{cite book|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=The Lord of Thiruketheeswaram, an ancient Hindu sthalam of hoary antiquity in Sri Lanka|publisher=Colombo|url=https://books.google.com/books?id=7g4YAAAAIAAJ|oclc=10020492}} * João de Barros, Manoel Severim de Faria & João Baptista Lavanha: ''Da Asia de João de Barros e de Diogo de Couto''; Volume 13.: Asia de Diogo de Coto. * {{Cite book|last=Bastin|first=Rohan|title=The Domain of Constant Excess: Plural Worship at the Munnesvaram Temples in Sri Lanka|publisher=Berghahn Books|url=https://books.google.com/books?id=SMRJDhDxu38C|date=dhjetor 2002|isbn=1-57181-252-0|oclc=50028737}} * Lionel Casson: ''The Periplus Maris Erythraei''; 1989, Princeton. * Hugh Chisholm: ''The Encyclopedia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information, Volume 27''; Encyclopedia Britannica, 1911. * {{cite book|last=Clarke|first=Arthur C.|title=The Reefs of Taprobane; Underwater Adventures around Ceylon|url=https://archive.org/details/reefsoftaprobane0000unse|publisher=Harper|year=1957|location=New York|isbn=0-7434-4502-3}} * Humphrey William Codrington: ''Short History of Ceylon''. * Frank Moore Colby & Talcott Williams: The New international encyclopaedia; Volume 22, 1923. * P. P. Vaidyalinga Desicar (ed.): Daksinakailasapuranam; Jaffna, 1916, Tirunakaraccurukkam, vargjet 31–34. * Constance Frederica Gordon Cumming: Two happy years in Ceylon; 1893. * Romesh Chunder Dutt: A History of Civilisation in Ancient India: Based on Sanscrit ..., Volume 1; 2001. * Robert Fellowes & Robert Knox: The history of Ceylon: from the earliest period to the year MDCCCXV [1815]: with characteristic details of the religion, laws, & manners of the people and a collection of their moral maxims & ancient proverbs; 1815. * Jonathan Forbes & George Turnour: ''Eleven years in Ceylon: Comprising sketches of the field sports and natural history of that colony, and an account of its history and antiquities''; 1840. * Holden Furber: "Imperi rivali nei mercati d’oriente, 1600–1800". * S. Gnanaprakasar: ''A critical history of Jaffna''. * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1BMrAAAAMAAJ|title=The New Encyclopaedia Britannica|first=Robert M.|last=Hutchins|date=1 janar 1974|publisher=Encyclopaedia Britannica}} * K. Indrapala: Epigraphia Tamilica; Jaffna Archeological Society, 1971. * {{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|publisher=Vijitha Yapa|year=2007|location=Colombo|isbn=978-955-1266-72-1}} * {{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=Senarat Paranavitana commemoration volume|chapter=An Inscription of the tenth year of Cola Lankesvara Deva from Kantalai, Sri Lanka.|publisher=Leiden|journal=Studies in South Asian Culture|volume=7|year=1978|location=Colombo|isbn=978-90-04-05455-4|oclc=185925405}} * {{cite book|last=Ismail|first=Marina|year=1995|title=Early settlements in northern Sri lanka|publisher=Navrang|location=New Delhi|url=https://books.google.com/books?id=R1VuAAAAMAAJ|isbn=978-81-7013-137-3|oclc=243878815}} * U. Barner Jensen: "Danish East India. Trade coins and the coins of Tranquebar, 1620–1845". * Taksina Kailacapuranam: Tirunakarac Carukkam; vargjet 28–9, 52–89. Temples of Siva in Sri Lanka, Chinmaya Mission of Sri Lanka, Colombo, 1999. * {{cite book|author1=Herbert Keuneman|author2=John Gottberg|author3=Ravindralal Anthonis|author4=Hans Hoefer|year=1985|title=Sri Lanka|publisher=Hong Kong: Apa Productions (HK); [Englewood Cliffs, N.J.: Distributed by] Prentice Hall, ©1985|location=Hong Kong|edition=3|isbn=978-0-13-839944-3|oclc=13501485}} * {{cite book|last1=Laurie|first1=James|last2=Balbi|first2=Adriano|year=1842|title=System of universal geography: founded on the works of Malte-Brun and Balbi: embracing a historical sketch of the progress of geographical discovery ...|publisher=A. and C. Black, 1842|location=Edinburgh|oclc=84178282}} * {{cite book|first1=Leelananda|last1=Prematilleka|first2=Sudharshan|last2=Seneviratne|year=1990|title=Perspectives in archaeology: Leelananda Prematilleke festschrift}} * {{cite book|last=Long|first=George|year=1843|title=Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge|publisher=C. Knight 1846–1851|location=Londër|volume=25|oclc=46987946}} * Sachindra Kumar Maity: ''Masterpieces of Pallava Art''. * John Watson McCrindle: Ancient India as described in classical literature; 1971 * {{cite book|last=Navaratnam|first=C.S.|title=A Short History of Hinduism in Ceylon|year=1964|location=Jaffna|oclc=6832704}} * {{cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|publisher=Kumaran Book House|year=2006|isbn=955-9429-91-4}} * {{cite book|last=Pathmanathan|first=S.|year=1978|title=The Kingdom of Jaffna|volume=1|url=https://books.google.com/books?id=IMcLAAAAIAAJ|publisher=University of London/Colombo: Arul M. Rajendran|oclc=6530926}} * Dionysius Periegetes: ''Dionysii Orbis terrae descriptio''. * V. Perniola: "The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period"; vol. II - III. *{{Cite book|last=Phadnis|first=Urmila|title=Religion and Politics in Sri Lanka|year=1976|publisher=C. Hurst & Co Publishers Ltd|isbn=0-903983-52-4}} * {{cite book|last=Pieris|first=Paulus Edward|year=1983|title=Ceylon, the Portuguese era: being a history of the island for the period, 1505–1658, Volume 1|publisher=Tisara Prakasakayo|location=Sri Lanka|volume=1|oclc=12552979}} * {{cite book|last=Pridham|first=Charles|title=An historical, political, and statistical account of Ceylon and its dependencies|url=https://archive.org/details/anhistoricalpol00pridgoog|chapter=Trincomalee&nbsp;– Its Early History|publisher=T. and W. Boone|year=1849|location=Londër|oclc=2556531}} * {{cite book|last=Raghavan|first=M.D.|title=Tamil culture in Ceylon: a general introduction|publisher=Colombo: Kalai Nilayam|year=1971|location=Colombo|oclc=453189836}} * {{cite book|last=Ramachandran|first=Nirmala|year=2004|title=The Hindu legacy to Sri Lanka|publisher=Stamford Lake (Pvt.) Ltd. 2004|location=Pannapitiya|oclc=230674424|isbn=978-955-8733-97-4}} * {{cite book|last=Rasanayagam|first=M.C.|year=1926|title=Being a research into the history of Jaffna, from very early times to the Portuguese period|url=https://archive.org/details/ancientjaffna00muda|publisher=Asian Educational Services (republished: 1993)|location=New Delhi|oclc=249907591|isbn=9788120602106}} * {{cite book|last=Jewitt Robinson|first=Edward|year=1867|title=Hindu pastors: a memorial|url=https://archive.org/details/hindupastorsame00robigoog|publisher=Wesleyan Conference Office|location=Londër|oclc=4169794}} * Duane W. Roller: Eratosthenes' "Geography"; 2010. * {{cite book|last=Room|first=Adrian|year=2006|title=Placenames of the world: origins and meanings of the names for 6,600 countries, cities, territories, natural features, and historic sites|url=https://archive.org/details/placenamesofworl02edroom|publisher=Jefferson, N.C.; London: McFarland & Co.|location=Londër|edition=2|isbn=978-0-7864-2248-7|oclc=439732470}} * K.A. Nilakanta Sastri: ''A History of South India''. * Karen Schreitmuller: ''Baedeker India''; 2012 * Eustathiusi i Selanikut: ''Commentarii in Dionysium Periegetam''. * Ajay Mitra Shastri: ''India as seen in the Bṛhatsaṁhitā of Varāhamihira''; 1969. * {{cite book|last1=de Silva|first1=K. M.|last2=Ray|first2=C.M.|title=History of Ceylon|publisher=Ceylon University Press|date=1959–1973|location=Colombo|oclc=952216}} * {{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1968|title=Tamils in early Ceylon|oclc=248358279|url=https://books.google.com/books?id=hlocAAAAMAAJ}} * {{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1964|title=An outline of the cultural history and principles of Hinduism|publisher=Stangard Printers|location=Colombo|edition=1|oclc=12240260}} * George Woolley Spencer: ''The politics of expansion: the Chola conquest of Sri Lanka and Sri Vijaya''; 1983. * {{cite book|last=Taylor|first=Isaac|year=1843|title=Names and Their Histories: A Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature|publisher=BiblioBazaar, LLC|location=Londër|isbn=0-559-29668-1}} * {{cite book|last=Tennent|first=James Emerson|title=Ceylon; an account of the island physical, historical and topographical, with notices of its natural history, antiquities, and productions|url=https://archive.org/details/b29352770_0001|publisher=Longman, Green; Longman, Roberts|year=1859|location=Londër|oclc=2975965}} *{{Cite book|last=Wilson|first=Jeyaratnam|title=Electoral politics in an emergent state: the Ceylon general election of May 1970|url=https://archive.org/details/electoralpolitic0000wils|year=1975|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-20429-1}} * {{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=Sri Lankan Tamil nationalism|url=https://archive.org/details/srilankantamilna0000wils|year=1999|publisher=UBC Press|isbn=0-7748-0759-8}} * {{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=S.J.V. Chelvanayakam and the crisis of Sri Lankan Tamil nationalism, 1947–1977: a political biography|year=1994|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=978-1-85065-130-7|id=ISBN 1-85065-130-2}} * Manohar Laxman Varadpande: History of Indian Theatre; Volume 1, 1987. * S. Vithiananthan: ''Nān̲kāvatu An̲aittulakat Tamil̲ārāycci Makānāṭṭu nikal̲ccikaḷ, Yāl̲ppāṇam, Can̲avari, 1974, Volume 2''; 1980. * Krishna Vwaipayana Vyasa: [http://www.fullbooks.com/Mahabharata-of-Krishna-Dwaipayana-Vyasa-Bk-35.html Mahabharata]; seksionet LXXXV dhe LXXXVIII, Libri 3; 400 p.e.s. ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Koneswaram Temple|Tempulli i Koneswaramit}} *[http://www.koneswaram.com Koneswaram website] *[http://www.angelfire.com/planet/heritagesl/koneswaram/koneswaram.htm Swami Rock and Koneswaram temple] *[http://kataragama.org/sacred/koneswaram.htm Trincomalee in Legend and History] *[http://kataragama.org/sivakalki.htm Discovery of Ravana's swayambhu lingam] [[Kategoria:Monumente]] [[Kategoria:Tempuj hindu]] [[Kategoria:Sri Lanka]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Azinë Jugore]] 17xu32u2yfum7bhxvthkou0ql07fc05 0 199426 3026394 3019991 2026-08-17T19:58:20Z Smallem 126080 Heqja e parametrave të ngjyrës që enwiki nuk i përdor (njësim) përmes Claude AI 3026394 wikitext text/x-wiki [[File:Big Temple-Temple.jpg|thumb|right|264px|[[Tempulli Brihadeeswarar]]]] '''Arkitektura Tamile''' është stili dhe teknika e zhvilluar në rajonet tamile përgjatë mijëra vjetëve. Ajo përfshin shetin e Indisë Jugore të [[Tamil Nadu]]së dhe rajonet e minoritetit tamil në [[Sri Lanka]]. ''Arkitektura Tamile'' i përket kryesisht [[Arkitektura Dravidiane|Stilit Dravidian të Arkitekturës]] dhe konsiderohet si dhuratë e viswa-brahminëve. Megjithëse arkitektura e tamilakamit të lashtë përfshinte shtëpitë, pallatet dhe ndërtesat publike, ndërtesat e lashta që kanë mbijetuar janë tempujt. Dy koleksione të rëndësishme të këtyre monumenteve të lashta janë njohur nga [[UNESCO]]-ja si Vende të Trashëgimisë Botërore. Ata janë [[Mahabalipurami]] (600–900) dhe [[Tempujt e Mëdhenj të Gjallë Chola]] (848–1280). [[File:Valluvar Kottam.JPG|thumb|right|264px|Valluvar Kottami]] ==Arkitektura shkëmbore Pallava== {{Shiko gjithashtu|Arkitektura Pallava}} [[File:Temple de Mînâkshî01.jpg|thumb|left|358px|[[Tempulli Meenakshi Amman]]]] Dinastia Pallava sundoi nga viti 600 deri në vitin 900 dhe arritjet e tyre më të mëdha arkitekturore janë [[Grupi i monumenteve në Mahabalipuram]] dhe në kryeqytetin e tyre [[Kanchipurami|Kanchipuram]], të vendosura në shtetin e tanishëm indian të [[Tamil Nadu]]së. Sunduesit Pallava ishin pionerë të Arkitekturës së Indisë Jugore. Arritjet më të mëdha të [[Arkitektura Pallava|Arkitekturës Pallava]] janë [[Shtatë Pagodat e Mahabalipuramit|Tempujt e skalitur në shkëmb]] të [[Mahabalipurami]]t. Në Mahabalipuram gjenden salla me kolona të gërmuara dhe skalitura si dhe faltore monolitike të njohura si [[Pancha Rathat|Rathat e Mahabalipuramit]]. Vlen të përmendet [[Tempulli bregdetar në Mahabalipuram|Tempulli bregdetar]] i ndërtuar nga Narasimhavarmani II pranë [[Mahabalipurami]]t që është një [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Indi|Monument i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s]]. [[File:Five Rathas in Mahabalipuram.JPG|381px|thumb|[[Pancha Rathat]] në [[Mahabalipurami|Mahabalipuram]] – [[Tamil Nadu]]]] Shembujt më të hershëm të tempujve në stilin Dravidian i përkasin periudhës Badami Chalukya-Pallava. Shembujt më të heshëm të arkitekturës Pallava janë tempujt shkëmborë që datojnë midis viteve 610–690 dhe tempujt strukturorë midis viteve 690–900. Arritjet më të mëdha të Arkitekturës Pallava janë Tempujt shkëmborë të [[Mahabalipurami]]t. Aty janë gjetur sallone me kolona dhe faltore monolitike të njohura si [[Pancha Rathat|Ratha]]. Tempujt e heshëm ishin kryesisht të kushtuar për zotin Shiva. Tempulli Kailasanatha i quajtur edhe Rajasimha Pallaveswaram në [[Kanchipurami|Kanchipuram]], i ndërtuar nga Narasimhavarmani II i njohur edhe si Rajasimha është një shembull i shkëlqyer i tempujve të stilit Pallava. Vlen të përmendet vec/anërisht [[Tempulli bregdetar në Mahabalipuram|Tempulli bregdetar]] i ndërtuar nga Narasimhavarmani II afër [[Mahabalipurami]]t që është një pjesë e [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Indi|Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s]]. [[File:Shore Temple 01.jpg|thumb|left|358px|[[Tempulli bregdetar në Mahabalipuram]]]] Në kundërshtim me përshtypjen popullore rreth perandorisë pasuese Chola që eksperimentoi në ndërtimin e komplekseve të mëdhenj tempullor, ishte dinastia Pallava që në fakt eksperimentoi jo vetëm në krijimin e tempujve të mëdhenj pasi filloi ndërtimin e tempujve shkëmborë pa përdorur llac, tulla etj. Shembujt e shkëlqyer të këtyre tempujve janë Tempujt Thiruppadagam dhe Thiruooragam që kanë imazhe 8.5 dhe 11 m të larta të zotit Vishnu në mishërimin e formave të tij Pandavadhoothar dhe Trivikraman. Në krahasim, Siva Lingamën në Tempujt mbretëror të Dinastisë Chola në Thanjavur dhe [[Gangaikonda Cholapuram]] janë 5.2 dhe 5.5 metra të lartë. Duke konsideruar se Tempulli Kanchi Kailasanatha i ndërtuar nga Rajasimha Pallava ishte frymëzimi për Tempullin Brihadeeswara në Thanjavur të Raja Raja Cholas, mund të përfundohet me siguri se sunduesit Pallava ishin mes sunduesve të parë në [[India|Indi]] për të ndërtuar që ndërtuan si komplekse të mëdha tempullore ashtu dhe statuja shumë të mëdha hyjnish dhe idhujsh. Shumë tempuj të Shivës dhe Vishnut në Kanchi të ndërtuar nga sunduesit e mëdhenj Pallava dhe që përfshijnë [[Pancha Rathat|Rathat dhe Relievin [[Zbritja e Gangut]] (të quajtur edhe Pendesa e Arjunas) janë shembuj të pakrahasueshëm të [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Indi|Monumenteve të mbrojtur nga UNESCO në Indi]]. Brezi i vazhdueshëm i tempujt Chola, Pallava dhe Pandiya (bashkë me ata Adigaimanë pranë Karurit dhe Namakkalit), ashtu si dhe trupi tempullor Sethupathy midis Pudukottait dhe Rameswarami, përfaqëson njëtrajtësisht Stilin Arkitekturor Jugor të Indisë që tejkalon c/do formë tjetër arkitekture mbizotëruese midis rrafshirës së Dekanit dhe Kaniyakumarit. E panevoshme të shtohet se në vendin Telugu stili ishte pak a shumë njëtrajtësisht sipas stilit Indiano-Jugor ose Dravidian të arkitekturës. ==Arkitektura Pandya== Tempulli Srivilliputtur Andal është simboli zyrtar i Qeverisë së [[Tamil Nadu]]së. Thuhet se është ndërtuar nga Periyaazhvari, vjerri i sunduesit, me një c/antë me arë që fitoi në debatet e mbajtura në pallatin e mbretit Pandya, Vallabhadeva. Simboli parësor i Srivilliputturit është struktura e kullës 12-katëshe kushtuar sunduesit të Srivilliputturit, të njohur si Vatapatrasayee. Kulla e këtij tempulli është 59 metra e lartë dhe është simboli zyrtar i Qeverisë së Tamil Nadusë. Tempuj të tjerë domethënës të arkitekturës Pandya përfshijnë Tempullin e famshëm [[Tempulli Meenakshi Amman|Meenakshi]] në Madurai. ==Arkitektura Chola== {{Shiko gjithashtu|Arkitektura Chola}} [[File:PeruvudaiyarKoyilThanjavurEntranceToUpperStoreyMainTower.jpg|thumb|right|296px|[[Tempulli Brihadeeswarar]] në Tanjore, një shembull klasik që frymëzoi faltoret e kompleksit tempullor të [[Prambanani]]t në [[Indonezia|Indonezi]]. Çdo faltore tempullore në kepin e [[Tempulli i Koneswaramit|Tempullit Koneswaram]], [[Tempulli Ketheeswaram|Tempullit Ketheeswaram]] dhe [[Tempulli Munneswaram|Tempullit Munneswaram]] ka kulla të larta ([[gopurami|gopurmë]]) nga sundimi Chola.<ref name="ReferenceB">K.A. Nilakanta Sastri: ''A History of South India''; fq. 424–6</ref><ref name="Karen Schreitmuller 2012">Karen Schreitmuller: ''Baedeker India''; 2012, fq. 90</ref><ref>V. Perniola: “The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period”; vol. II, fq. 366.</ref><ref>Rohan Bastin: ''The domain of constant excess: plural worship at the Munnesvaram temples in Sri Lanka''; fq. 114</ref>]] Mbretërit Chola sunduan në periudhën midis viteve 848–1280 dhe përfshijnë Rajaraja Cholan I dhe djalin e tij Rajendra Chola, që ndërtuan tempuj të tillë si [[Tempulli Brihadeeswarar]] i Thanjavurit dhe [[Tempulli Brihadeeswarar në Gangaikonda Cholapuram|Tempulli Brihadeeshwarar]] i [[Gangaikonda Cholapurami]]t, [[Tempulli Airavatesvara]] i [[Darasurami]]t dhe Tempulli Sarabeswara (Shiva), i quajtur edhe Tempulli Kampahareswarar në Thirubhuvanam, ku dy tempujt e fundit gjenden pranë Kumbakonamit. Tre të parët mids katër tempujve të mësipërm janë emërtuar [[Tempujt e Mëdhenj të Gjallë Chola]] pjesë e [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Indi|Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në Indi]]. Sunduesit Chola ishin ndërtues mjaft pjellorë që nga koha e mbretit të parë Vijayalaya Chola, pas të cilit ekziston vargu eklektik i Tempullit Vijayalaya Chozhisvaram afër Narttamalai. Këta janë shembujt më të hershëm të tempujve dravidian të sundimit Chola. Djali i tij Aditya I ndërtoi mjaft tempuj rreth rajoneve të Kanchit dhe [[Kumbakonami]]t. Ndërtimi i tempujve mori shtytje të fortë nga pushtimet dhe gjenia e Adityas I, Parantakas I, Sundara Cholas, Rajaraja Cholas dhe djalit të tij Rajendra Cholas I. Rajendra Chola I ndërtoi Tempullin Rajaraja në Thanjur të emërtuar sipas emrit të tij. Pjekuria dhe madhështia me të cilën u zhvilluan Arkitektura Chola gjeti shprehje në dy tempujt e Tanjavurit dhe [[Gangaikonda Cholapurami]]t. Ai e shpalli veten e tij si Gangaikonda. Në një pjesë të vogël të brezit të Kaverit midis Tiruchy-Tanjore-Kumbakonamit, në kulmin e pushtetit të tyre, sunduesit Chola lanë më shumë se 2300 tempuj, me brezin Tiruchy-Thanjavur që kishte më shumë se 1500 tempuj. Tempulli madhështor i [[Tempulli Brihadeeswarar|Shivës në Thanjavur]] i ndërtuar nga Raja Rajai I në vitin 1009 ashtu si dhe [[Tempulli Brihadeeswarar në Gangaikonda Cholapuram|Tempulli Brihadisvara]] i [[Gangaikonda Cholapurami]]t, të përfunduar rreth vitit 1030, janë të dy përmendore të përshtatshme për arritjet materiale dhe ushtarake të kohës së dy perandorëve Chola. Tempulli më i madh dhe më i lartë në Indinë e kohës së tij, Tanjore Brihadisvara është kulmi i Arkitekturës Indiano-Jugore.<ref name="arch2">K.A. Nilakanta Sastri: A History of South India; 1955, fq. 421</ref> Në fakt, dy mbretërit pasues Chola, Raja Rajai II dhe Kulothunga III ndërtuan përkatësisht [[Tempulli Airavatesvara|Tempullin Airavatesvara]] në Darasuram dhe Tempullin Kampahareswarar Siva në Tribhuvanam, të dy tempujt në rrethinat e [[Kumbakonami]]t janë ndërtuar rreth viteve 1160 dhe 1200. Të katërt tempujt u ndërtuan përgjatë një periudhe prej afërsisht 200 vjetësh duke pasqyruar lavdinë, begatinë dhe qëndrueshmërinë e sundimit Chola. Në kundërshtim me përshtypjen popullore, sunduesit Chola përkrahën ndërtimin e një numri të madh tempujsh që u përhapën përgjatë shumicës së pjesëve të Perandorisë Chola. Këta përfshijnë 40 nga 108 Divya Desamët Vaishnavit nga të cilët 77 gjenden të shpërndarë në shumicën e Indisë Jugore dhe të tjerët në Andhra dhe Indinë Veriore. Në fakt, [[Tempulli Ranganathaswamy]] i [[Srirangami]]t, që është tempulli më i madh në [[India|Indi]] dhe [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempulli Natarajar]] në Chidambaram (megjithëse fillimisht i ndërtuar nga Dinastia Pallava me gjasa u mor në zotërim nga Dinastia Chola kur sundonin nga Kanchi) ishin dy nga tempujt më të rëndësishëm të patronizuar dhe zgjeruar nga sunduesit Chola dhe nga koha e mbretit të dytë Chola, Aditya I, këta dy tempuj janë vlerësuar në mbishkrime si tempujt e hyjnive mbrojtëse të mbretërve Chola. [[File:A Dravidian architecture Pillar in Airavatesvara Temple, Darasuram @ Thanjavur district..JPG|thumb|left|358px|Një kolonë e arkitekturës Dravidiane në Tempullin Airavatesvara, në [[Darasurami|Darasuram]], distrikti Thanjavur.]] Sigurisht, dy Tempujt [[Tempulli Brihadeeswarar|Brihadeeswarar]] në Thanjavur dhe [[Gangaikonda Cholapurami|Gangaikonda Cholapuram]] ashtu si dhe tempuj të tjerë të Shivës, përkatësisht [[Tempulli Airavatesvara]] i [[Darasurami]]t dhe Tempulli Sarabeswara (Shiva) që është gjithashtu popullor me emrin Tempulli Kampahareswarar në Thirubhuvanam, të dy në rrethinat e [[Kumbakonami]]t, ishin tempuj mbretëror të Dinastisë Chola për të përkujtuar pushtimet dhe nënshtrimet e tyre të panumërta të rivalëve të tyre nga pjesët e tjera të Indisë Jugore, Dekan Ilangait ose [[Sri Lanka]]s dhe rripave Narmada-Mahanadi-Gang. Por perandorët Chola theksuan qasjen e tyre jo të anëmbajtëse ndaj ikonografisë dhe besimit fetar duke e trajtuar hyjnitë tempullore të dy krijimeve të tjera të tyre të pashoqe, përkatësisht [[Tempulli Ranganathaswamy në Srirangam|Tempullit Ranganathaswamy]] kushtuar [[Vishnu]]t në [[Srirangami|Srirangam]] dhe Tempullit Nataraja në [[Chidambarami|Chidambaram]] që faktikisht është shtëpia e të dy hyjnive, [[Shiva]] dhe [[Vishnu]] (i shtrirë si Govindarajari) për të qenë 'Kuladheivamët' ose hyjnitë e tyre mbrojtëse. Sunduesit Chola parapëlqenin gjithashtu të quanin vetëm këta dy tempuj që bujtin hyjnitë e tyre mbrojtëse si ''[[Koili|Koil]]'' ose 'Tempull', që përfaqësojnë vendet më të rëndësishme të adhurimit për ta, duke nënvizuar barazinë e tyre. Tempujt e sipërpërmendur janë pjesë e Trashëgimisë Botërore të [[UNESCO]]s, të emërtuar si [[Tempujt e Mëdhenj të Gjallë Chola]]. Tempulli i [[Gangaikonda Cholapurami]]t, krijim i Rajendra Cholas I, ishte ndërtuar me synimin që ti tejkalonte paraardhësit e tij në të gjitha aspektet. I përfunduar rreth vitit 1030, vetëm dy dekada pas tempullit në Thanjavur dhe më së shumti në të njëjtin stil, rafinimi më i madh në pamjen e tij dëshmon gjendjen më të begatë të Perandorisë Chola nën sundimin e Rajendras.<ref name="GC">R. Nagasamy: Gangaikondacholapuram, 1970</ref> Ky tempull ka një Siva linga më të madhe se ajo në Thanjavur, por [[Vimana]] e këtij tempulli është më e vogël në lartësi se ajo e [[Thanjavuri]]t. Periudha Chola është po ashtu e shquar për skulpturat e saj përgjatë gjithë botës. Midis ekzemplarëve ekzistues në muze përreth botës dhe në tempujt e Indisë Jugore mund të shihen shumë figura të rafinuara të Shivës në forma të larmishme, të [[Vishnu]]t dhe bashkëshortes së tij [[Lakshmi]] ashtu si dhe të shenjtëve shaivit. Megjithëse përgjithësisht sipas konvencioneve ikonografike të vendosura nga tradita e gjatë, skulptorët në shekujt e XI dhe të XII punonin me liri të madhe për të arritur hijeshinë dhe madhështinë klasike. Shembulli më i mirë i kësaj mund të shihet në formën e Kërcimtarit Hyjnor Nataraja.<ref name="nataraja">Imazhi prej bronxi i Natarajas në Tempullin Nagesvara në Kumbakonam është imazhi më i madh i njohur.</ref> == Koili== [[File:Madurai-tank.jpg|thumb|358px|[[Tempulli Meenakshi Amman|Tempulli Hindu Meenakshi Amman]] në [[Tamil Nadu]], qyteti i [[Madurai]]t]] '''[[Koili]]''' (i quajtur edhe '''Koyil''' ose '''Kovil''') (që do të thotë: vendqendrimi i zotit<ref group="Shpjegimi">Fjala moderne tamile per tempullin hindu është ''kōvil'' (në gjuhën tamile: ''கோவில்'') që do të thotë "vendqendrimi i zotit". Në [[Tamil Nadu]]në e lashtë, mbreti (në gjuhë tamile: கோ, Kō) konsiderohej si ‘përfaqësues i zotave në tokë' dhe jetonte në një ''kōvil'', që donte të thoshte gjithashtu "shtëpia e mbretit". Fjala e vjetër për mbret ''Kō'' (në gjuhën tamile: கோ - "mbret"), ''Iṟai'' (në gjuhën tamile: இறை - "perandor") dhe ''Āṇḍavan'' (në gjuhën tamile: ஆண்டவன் - "pushtues") tani përdoren kryesisht për tiu referuar zotave.</ref>) është termi tamil për një stil të veçantë [[Tempulli hindu]] të [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës Dravidiane]]. Të dy termat, '''koyil''' (në gjuhën tamile: கோயில் – ''kōyil'') dhe '''kovil''' (në gjuhën tamile: கோவில் – ''kōvil'')<ref>[http://www.dinamani.com/weekly_supplements/kadhir/article638915.ece?service=print ''கோயில்'', ''கோவில்''; எது சரி? = ''Koyil'' or ''kovil'', which is correct?]</ref> përdoren si sinonime. Në gjuhën tamile ''kōvil'' (கோவில்)<ref>[http://www.dinamani.com/weekly_supplements/tamil_mani/2013/12/22/%E0%AE%95%E0%AF%8B%E0%AE%AF%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE-%E0%AE%95%E0%AF%8B%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%BE/article1958683.ece?service=print எது சரி? ''கோயிலா'' அல்லது ''கோவிலா''? = Correct word - ''Koyil'' or ''kovil''?]</ref> është fjalë e rrejdhur, sipas rregullave të gramatikës tamile. Në gjuhën bashkëkohore tamile, termi përdoret gjithashtu për tiu referuar edhe kishave të krishtera. Madje vendet jo fetare të konsideruara të shenjta quhen ''kovilë'' nga tamilët, si për shembull faltoret e ndërtuara në përkujtim të Thiruvalluvarit (poet dhe filozof i shekullit të II), ose Tamil Thait (e përkthyer si Nëna Tamil, e nderuar si personifikimi i gjuhës tamile) quhen përkatësisht Thiruvalluvar Koil dhe Tamil Thai Koil. Në të folurën formale moderne, ''kovilët'' referohen si ''aalayamë'' nga shumë hindu dhe si ''devaalayamë'' nga të krishterët. ''Ambalam'' është një tjetër term i përdorur nga besimtarët e murgut tamil të shekullit të XIX Vallalar. Për shaivitët (sekt hindu), kovilët kryesorë janë [[Tempulli i Chidambaramit]] dhe [[Tempulli Koneswaram]] ndërsa për vaishnavitët (sekt tjetër hindu), [[Tempulli Sri Ranganathaswamy në Srirangam]] dhe [[Tempulli Tirumala Venkateswara]] në Tirupati konsiderohen njëlloj të rëndësishëm. Për të krishterët koilët e konsideruar shumë të rëndësishëm janë Arokkiya Madha Koili (Bazilika e Zonjës Sonë të Shëndetit të Mirë) në Velankanni, Santhome ''Devaalayami'' (Bazilika e Shën Thomait) në Chennai dhe Poondi Madha Koili (Bazilika e Poondi Madhas) në Thiruvaiyaru. Koilët në [[Tamil Nadu]] dhe kovilët në [[Sri Lanka]] kanë histori të gjatë dhe kanë qenë gjithmonë të lidhur me sunduesin e kohës. Shumica e mbretërve përkrahnin ndërtimin e tempujve në mbretëritë e tyre dhe bashkangjisnin ujëmbledhës dhe fshatra për ti administruar. Tempujt jo vetëm që vepronin si vende adhurimi, por edhe si qendra qytetare për popullsinë, duke u ofruar shërbime bashkësive vendore në formën e spitaleve, institucioneve arsimore, sporteve dhe shkollimet artizanale. {{Wide image|An aerial view of Madurai city from atop of Meenakshi Amman temple.jpg|882px|[[Tempulli Meenakshi Amman]] në [[Madurai]]}} Tamilët e lashtë ishin mes ndërtuesve më të mëdhenj të tempujve. Literatura Sangame e shkruar para erës sonë përmend disa nga tempujt që ngritën mbretërit e Tamilakamit (Vendi i lashtë i tamilëve). Këngët e shenjtëve të vlerësua të Shaiva Nayanarëve dhe të Vaishnava Alvarëve që datojnë që nga periudha midis shekullit të VI dhe të IX ofrojnë referime të gjera për tempujt e asaj periudhe. Mbishkrimet në gurë, të gjetura në shumicën e tempujve tregojnë patronazhin e gjerë ndaj tyre të sunduesve të ndryshëm. Tempujt më të lashtë u ndërtuan prej tullash dhe llaçi. Deri në vitin 700 tempujt ishin kryesisht të [[Arkitektura shkëmbore e Indisë|llojit të skalitur në shkëmb]]. Mbretërit Pallava ishin ndërtues të mëdhenj tempujsh në shkëmb. Dinastia Chola (850–1279) la një numër të madh monumentesh të tyre siç është [[Tempulli Brihadeeswarar]] në [[Thanjavur]]. Sunduesit Chola shtuan shumë [[mandapa]] të zbukuruara ose salla tempujsh dhe ndërtuan kulla të mëdha. Stili Pandya (deri në vitin 1350) pa shfaqjen e kullave të stërmëdha, rrethimeve me mure të larta dhe portikë të stërmëdhenj me kulla [[Gopurami|gopuramë]]. [[Arkitektura Vijayanagara|Stili Vijayanagar]] (1350–1560) është i famshëm për stërhollimin dhe bukurinë, veçanërisht për kolonat e dekoruara monolitike. Stili Nayak (1600–1750) vihet në pah për shtimin e ''prakaramëve'' të mëdhenj (oborre të jashtme) korridoret rrethpërshkruese të shenjtëroreve dhe sallave me kolona. ==Vimanat== [[File:Jagannath Temple, Puri.jpg|thumb|280px|Vimana e [[Tempulli Jagannath në Puri|Tempullit Jagannath]] në Puri në [[Arkitektura Kalinga|Stilin Arkitekturor Kalinga]]]] '''[[Vimana]]''' (në gjuhën Tamile: விமானம், në gjuhën Kannada: ವಿಮಾನ) është një term për kullën sipër [[Garbhagriha]]s ose Sanctum sanctorumit në një [[Tempulli hindu|Tempull Hindu]].<ref>{{cite web|url=http://www.art-and-archaeology.com/india/glossary1.html#vimana|title=Glossary|publisher=art-and-archaeology|accessdate=10 shkurt 2007|archive-date=5 prill 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070405055253/http://www.art-and-archaeology.com/india/glossary1.html#vimana|language=en|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|title=Indian temple architecture: form and transformation: the Karṇāṭa Drāviḍa|author=Adam Hardy|url=http://books.google.co.in/books?id=aU0hCAS2-08C&pg=PA17&lpg=PA17&dq=vimana+architecture&source=bl&ots=2jijqDCzc1&sig=q8VJfvmVtanB85EUsv_xiPjFiyM&hl=en&ei=ymVXTrCIK9HnrAf4iIGJCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CEAQ6AEwBA#v=onepage&q=vimana%20architecture&f=false}}</ref> Në ''Akash'' ([[Hindi]]) / ''Vannam'' (Tamil) / ''Aakasha'' (Kannada/Sanskrutham), Pushteti i Kolosal me gjithë Grahat duke përfshirë Nathstran i japin Akarshana Sakthi të gjithë njerëzve pa ndonjë shpërblim. [[Image:Tiruvisanallur.jpg|left|thumb|296px|Vimana dhe Gopurami në Tiruvisanallur]] Një [[Tempulli hindu|Tempull Hindu]] tipik në [[Arkitektura Dravidiane|Stilin Dravidian]] mund të ketë [[gopurami|gopuramë]] të shumtë, të ndërtuar në mënyrë tipike në mure të shumë-fishta në radhë rreth faltores kryesore. Muret e tempullit janë zakonisht katrorë me murin më të jashtëm që ka katër gopuramë, në në secilën faqe, të vendosura saktësisth në qendër të secilit mur. [[Garbhagriha]] (sanctum sanctorumi ose faltorja qendrore e hyjnisë) dhe çatia e tij lartë janë gjithashtu të quajtura [[Vimana]]. Përgjithësisht, këto nuk marin aq domethënie sa gopuramët e jashtëm, me përjashtim të pak tempujve ku çatitë e shenjtërores janë po aq të famshme sa vetë kompleksi i tempullit. ==== Shembuj të famshëm ==== Kanaka-sabai (Faza e Artë) në [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempullin Thillai Nataraja në Chidambaram]] është një shembull i famshëm. Kjo faltore e veçantë është e mbuluar tërësisht me pllaka të arta por është e ndryshme në strukturën e tij dhe në përmasat masive kur krahasohet me shumicën e Vimanave të tjera. Dëshmitë historike tregojnë se gjatë shekullit të IX Parantaka Chola I e themeloi për të mbuluar këtë [[Vimana]] me ar zbukurues që ka mbijetuar deri më sot. Vimana Ananda Nilayame e [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tempullit Venkateswara në Tirumala]] është një shembull i famshëm ku gopurami i faltores kryesore zo një vend shumë të veçantë në historinë dhe identitetin e tempullit. [[Tempulli Meenakshi Amman]] ka dy vimana të arta,<ref>{{Cite web|url=http://www.maduraimeenakshi.org/menu_pg.php?id=2%3Fs_id%3D9|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=8 shtator 2019|archive-date=5 prill 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090405180658/http://www.maduraimeenakshi.org/menu_pg.php?id=2%3Fs_id%3D9}}</ref> e stërmadhja për zotin [[Shiva]] dhe e dyta për bashkëshorten e tij Meenakshi. Vimana e [[Tempulli Brihadeeswarar|Tempullit Brihadeeswarar]] në Tanjore është një tjetër shembull i famshëm, me një lartësi shumë të madhe. Kjo formë nuk është shumë e zakonshme. <gallery mode="packed" heights="180px" caption="Shembuj vimanash"> Image:Tirumala Tirupati.jpg|Faltorja e Artë e [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tempullit Venkateswara në Tirumala]] Image:Vinayakar Goupuram in Sttanathar Temple.JPG|Vimana e [[Tempulli Sattainathar në Sirkazhi|Tempullit Sirkazhi Sattainathar]] Image:Tirunallur2.jpg|Vimana e [[Tempulli Kalyanasundaresar në Nallur|Tempullit të Tirunallurit]] </gallery> ==Gopuramët== [[File:Meenakshiamman Temple Tower.JPG|thumb|280px|Kulla e [[Tempulli Meenakshi Amman|Tempullit Meenakshi Amman]] në Madurai]] '''[[Gopurami]]''' (i quajtura edhe '''Gopura''') është një kullë monumentale, zakonisht e zbukuruar në hyrje të ndonjë tempulli, veçanërisht në Indinë Jugore. Kjo formon një veçori të shquar të koilëve, [[Arkitektura e tempujve hindu|Tempujve Hindu]] në [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturën Dravidiane]].<ref name="ching2">{{cite book|first=Francis D. K.|last=Ching|year=2007|title=A Global History of Architecture|url=https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin|publisher=John Wiley and Sons|location=New York|isbn=0-471-26892-5|page=[https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin/page/762 762]}}</ref> Ata janë të kurorëzuar nga ''kalasami'', një majëz e gurtë në formë bulbore. Ata funksionojnë si portikë nëpër muret që rrethojnë kompleksin e [[Tempulli hindu|tempullit]].<ref name="ching">{{cite book|first=Francis D. K.|last=Ching|year=1995|title=A Visual Dictionary of Architecture|url=https://archive.org/details/visualdictionary0000fran|publisher=John Wiley and Sons|location=New York|isbn=0-471-28451-3|page=[https://archive.org/details/visualdictionary0000fran/page/253 253]}}</ref> Zanafilla e gopuramëve mund të gjurmohet që nga strukturat e mbretërve tamilas të Dinastisë Pallava; dhe nga shekulli i XII, nën sunduesit Pandya, këta portikë u bënë një veçori mbizotëruese e pamjes së jashtme të tempujve, duke hijëzuar shenjtëroren e brendshme që u errësua nga pamja nga madhësia kolosale e gopuramit.<ref name="mitchell">{{cite book|last=Mitchell|first=George|title=The Hindu Temple|url=https://archive.org/details/hindutempleintro0000mich|publisher=University of Chicago Press|year=1988|location=Chicago|pages=[https://archive.org/details/hindutempleintro0000mich/page/151 151]-3|isbn=0-226-53230-5}}</ref> Ai e mbizotëron shenjtëroren e brendshme edhe në sasinë e zbukurimeve. Shpesh një faltore ka më shumë se një gopuram.<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9037402/gopura|language=en|title=gopura|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=20 janar 2008}}</ref> Ato shfaqen edhe në Arkitekturën jashtë [[India|Indisë]], veçanërisht në [[Arkitektura Kmere|Arkitekturën Kmere]], si në [[Angkor Wati|Angkor Wat]]. Një [[Koili|koil]] mund të ketë gopuramë të shumë-fishtë, të ndërtuar në mënyrë tipike në mure të shumë-fishta në radhë përreth faltores kryesore. Muret e tempullit janë zakonisht katrorë me murin më të jashtëm që ka gopuramë. [[Garbhagriha]] dhe çatia e saj (faltorja qendrore e hyjnisë) është quajtur gjithashtu ''[[Vimana]]''. [[Image:Santhome Basilica.jpg|thumb|left|280px|Bazilika e Shën Thomait në Chennai]] Gopurami zakonisht është drejtkëndor në formë me dyer në nivelin përdhes, shpesh të dekoruara në mënyrë të pasur, që ofrojnë hyrjen te ta. Sipër është gopurami konik, i ndarë në shumë kate që zvogëlohen në madhësi dhe ngushtohen me ngjitjen në lartësi. Zakonisht kulla është e kryesuar nga një çati me një majëz në formë kupole barrele.<ref name="mitchell"/> Forma fillon në mënyrë mjaft modeste në shekullin e X, si në [[Tempulli bregdetar në Mahabalipuram|Tempullin Bregdetar]] në [[Mahabalipurami|Mahabalipuram]], me [[Tempulli Brihadeeswarar|Tempullin Brihadeeswarar]] të shekullit të XI në Thanjavur që shënon një hap thelbësor përpara me gopuramë shumë-katësh nga ajo periudhë, shumë më të mëdhenj se ndonjë tjetër i mëparshëm, megjithëse shumë më i vogël se kulla kryesore e tempullit ([[vimana]]). Katër gopuramët e [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempullit Thillai Nataraja në Chidambaram]] janë shembuj të hershëm të rëndësishëm, të nisur në mesin e shekullit të XIII por të përfunduar në një periudhë të gjatë.<ref>J.C. Harle: ''The Art and Architecture of the Indian Subcontinent''; 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, ISBN 0-300-06217-6, fq. 320-325</ref> Gopuramët janë të dekoruar në mënyrë elegante me skulptura dhe relieve të pikturuara me një larmi temash të marra nga [[Mitologjia Hindu]], veçanërisht ato të lidhura me hyjninë kryesore të tempullit ku është vendosur gopurami. [[Tempulli Sri Ranganathaswamy në Srirangam|Tempulli Sri Ranganathaswamy]] në [[Srirangami|Srirangam]], në shtetin indian [[Tamil Nadu]] është gopurami më i lartë në botë. ==Arkitektura e krishterë== Bazilika e Shën Thomait është një bazilikë minore katolike (e ritit latin) në Santhome, në qytetin e [[Chennai]]t (ish qyteti i Madrasit) në [[India|Indi]]. Ajo u ndërtua në shekullin e XVI nga eksploratorët portugezë dhe u rindërtua përsëri me statusin e katedrales nga britanikët në vitin 1893. ==Arkitektura Tamile në Sri Lanka== [[File:TenavaraiTemple.jpeg|thumb|264px|Skicim i Tempullit të Tenavaramit]] ===Tempulli i Tenavaramit === '''[[Tempulli i Tenavaramit]]''' {{coord|5|55|21|N|80|35|22|E|display= inline}} (në gjuhën tamile தென்னாவரம் கோயில்) (historikisht i njohur si '''Tenavaram Kovil''', '''Tevanthurai Kovil''' ose '''Naga-Risa Nila Kovil''') ishte një kompleks historik [[Tempulli hindu|tempullor hindu]] i vendosur në qytetin port të Tenavaramit, Tevanthurai pranë Galles, në provincën jugore të [[Sri Lanka|Sri Lankës]].<ref>{{Cite web|url=http://www.panoramio.com/photo/14342785|title=pic|url-status=dead|access-date=17 tetor 2016|archive-date=5 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105094025/http://www.panoramio.com/photo/14342785}}</ref> Hyjnia i tij kryesor ishte ''Tenavarai Nayanari'' dhe në zenitin e tij ishte një nga komplekset më të shquara hindu në ishull, që përmbante tetë ''[[koili|kovile]]'' të rëndësishme faltoresh deri në një mijë statuja hyjnishë dhe dy faltore të rëndësishme për Vishnun dhe Shivën. Administrimi dhe mirëmbajtja ishte e drejtuar nga tregëtarët tamil hindu gjatë kohës që Tenavarami ishte një vend popullor pelegrinazhi dhe treg i famshëm. Kompleksi, i kufizuar nga një grup i madh katërkëndësh, ishte një grumbull i mjaft faltoreve historike hindu, me faltoren kryesore të projektuar në [[Arkitektura e Keralas|Stilin Kerala]] dhe [[Arkitektura Pallava|Pallava]] të [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës Dravidiane]]. Tempulli qendror kushtuar Vishnut (Tenavarai Nayanari) ishte më i shquari dhe më i madhi, dhe popullor midis popullsisë së madhe të tij tamile, pelegrinëve dhe mirëbërësve të besimeve të tjera si [[Budizmi]] ashtu si dhe për mbretërit dhe artizanët. Faltoret e tjera që përbënin Kovil Vattan i ishin kushtuar Ganeshit, Murukanit, Kannagit dhe Shivës, shembuj gjerësisht të ekzaltuar të ndërtimeve prej guri të stilit dravidian. Faltorja e Shivës është lavduar si Pancha Ishwarami i lashtë më jugor i Shivës (i quajtur Tondeswaram), i ndërtuar në zonën bregdetare përreth ishullit në periudhën klasike. Tempulli i Tenavaramit zotëronte të gjithë pasurinë dhe tokën si dhe fshatrat e afërt, pronësia e të cilëve ishte konfirmuar nga mjaft dhurime mbretërore në periudhën e hershme mesjetare. Mbajtësit e tij jetonin përgjatë rrugëve të agraharamit të lashtë brenda kompleksit. Për shkak të patronazhit nag mbretërit e dinastive të ndryshme dhe pelegrinëve përgjatë Azisë, ai u bë një nga ndërtesat më të rëndësishme të mbijetuar të [[Arkitektura Dravidiane|Periudhës së Arkitekturës Klasike Dravidiane]] nga fundi i shekullit të XVI. Kompleksi i tempullit u shkatërrua nga portugezi Souza d'Arronches, që shkatërroi gjithë bregun jugor. Pasuria pastaj ju dha katolikëve. Shkëlqimi dhe fama e Tenavaramit e rendisnin atë në staturë përkrahë komplekseve të tjera të famshme hindu të zhvilluar nga Dinastia Pallava në rajon si [[Tempulli i Koneswaramit|Koneswarami]] në [[Trincomalee]]. Gërmimet në [[mandapa]]n e kompleksit me rrënoja pjesërisht të mbuluara të kolonave prej granit, shkallëve dhe pllakate të punuara në gurë në të gjithë qytetin çuan në gjetje të shumta. Duke pasqyruar kulminimin e ndimit [[Arkitektura Pallava|artistik Pallava]] dhe kontributet në jug të ishullit janë statujat tempullore të shekullit V–VII të Ganeshit, Lingami, skulptura e Nandit dhe Makara Thoranami (portiku prej guri) i faltores së Vishnut nga shekulli i X, korniza dhe trari i të cilës përfshin gardianë të vegjël, një Lakshmi të lustruar, kërcimtarë, muzikanë, ganat dhe kalorësit yali. [[File:Vadakkumnathan Temple.jpg|thumb|left|327px|[[Tempulli Vadakkunnathan|Vadakkunnathan Kovili]] i famshëm i Thrissurit në [[Kerala]]. Tenavarami kishte të gjashme gopuramët e fuqishëm strukturalisht me këtë kompleks të Shivës shumë-faltoresh të ndërtuar në Stilin Arkitekturor Dravidiano-Keralas.]] Tempulli i Tenavaramit u ndërtua me harqe kupole mbi bregun që shikon Oqeanin Indian. Kulla qëndrore e [[gopurami]]t të [[Vimana|vimanës]] dhe kullat e tjera gopuramë që mbizotëronin qytetin i kishin çatitë e tyre të veshura me tunxh, ar dhe bakër. Pjesa e jashtme e tyre përmbante kube të skalitura në mënyrë të stërholluara, me harqe të rafinuar dhe porta që hapeshin në veranda të të ndryshme dhe faltore të kompleksit, duke i dhënë Tenavaramit pamjen e një qyteti të artë lundruesish që vizitonin portin për të tregtuar dhe që i besonin dritës së tij që pasqyrohej nga çatitë e gopuramëve për synime lundrimi. Tenavara Naga Risa Nila Kovil – faltorja e Shivës – është ndërtuar para erës sonë, megjithëse data e saktë është e panjohur. Tenavara Ganeshwara Kovil – faltorja e Ganeshit – u ndërtua në vitin 790 nga Rama Chandra, ndërsa Tenavara Vishnu Kovil – faltorja e Vishnut – u ndërtua në vitin 790 nga Dappula Seni dhe Rama Chandra. Tenavarami mbetet një nga tempujt dravidian të shkatërruar që është akoma për tu rindërtua nga hindutë tamilë. Për shkak të ndryshimeve fetare dhe demografike pas fundit të shekullit të XVIII, shumica e fshatrave dhe qytezave rrethuese nuk janë drejtpërdrejt të lidhura me qytetin. Mbi rrënojat e tij janë ndërtuar Vishnu Devale dhe tempuj budistë. ===Historia=== Një hartë e skicuar nga hartografët e hershëm grekë tregon ekzistencën e një [[tempulli hindu]] në të njëjtën vendndodhje përgjatë bregut jugor. Ptolemeu në vitin 98 të e. s. shënon qytetin si "Dagana" ose "Dana" (Hëna e shenjtë), një vend "i shenjtë për hënën", që gjeografët thonë se përputhet me Tenavaramin.<ref name="autogenerated54">Jean Baptiste Bourguignon d' Anville: ''A geographical illustration of the map of India''; përkthyer nga frengjishtja në anglisht nga Mon. d'Anville ... me disa shënime shpjeguese; 1759, fq. 54</ref> Në këtë tempull hyjnia kryesuese ishte e njohur si "Chandra Maul Eshwaran". Në ballin e hyjnisë ishte një gurë i madh i çmuar në formën e një gjysëm-hëne. Tekstet e lashta tamile si ''Yalpana Vaipava Malai'' e quajnë qytetin ''Theivanthurai'' (Porti i zotit) dhe emrin e hyjnisë si ''Santhira Segaram'' ose "hyjnia Shiva, mbajtësi i hënës në kokën e tij". Kjo faltore u bë e njohur si ''Naga-Risa Nila Kovili'' i Tenavaramit nga periudha mesjetare dhe si "Tondeswaram", një nga pesë ''Ishwaramët'' e lashtë të Shivës në rajon.<ref name="autogenerated1985">Samuel Jeyanayagam Gunasegaram: ''Selected Writings; 1985''</ref> Ka dëshmi të rralla tekstore dhe arkeologjike nga burimet vendore dhe të jashtme që përshkruajnë ndarjen e gjithë ishullit në shekujt e parë të erës sonë midis dy mbretërive. Dëshmitë e tregëtarit grek të shekullit të VI Cosmas Indicopleustes që vizitoi ishullin rreth kohës së mbretit Simhavishnu i Dinastisë Pallava në Tamilakam tregojnë praninë e dy mbretërve, një prej të cilëve e kishte bazën në Jaffna, bujtëse e një emporiumi të madh, i cili sundonte distriktet brengdetare përreth ishullit. Kjo mbretëri tamile evoluoi nga Nāka Naduja e Dinastisë së lashtë Nāka. Gildat tregtare nga Tamilakkami shpesh të ndërtuara nga rrënojat ose faltoret e mëparshme të Shivës dhe Vishnut përgjatë [[Azia Jugore|Azisë Jugore]] dhe [[Azia Jug Lindore|Azisë Jug-Lindore]] gjatë sundimit të mbretërve Pallava, Chola dhe Pandyanë. Gjatë pushtimit të Cejlonit nga mbreti Pallava, Narasimhavarmani I (630–668) dhe sundimi i këtij ishulli nga gjyshi i tij, besimtar i Vishnut, mbreti Simhavishnu (537–590), u ndërtuan shumë [[Arkitektura Pallava|tempuj shkëmborë Pallava]] në rajon për hyjni të ndryshme dhe ky stil arkitekturor mbeti popullor dhe shumë ndikues edhe për disa shekuj.<ref name="autogenerated36">Humphrey William Codrington: ''Short History of Ceylon''; fq. 36</ref><ref name="ReferenceC">Sachindra Kumar Maity: ''Masterpieces of Pallava Art''; fq. 4</ref> Kompleksi tempullor u zhvillua me një [[Arkitektura Pallava|Stili Arkitekturor Pallava]] midis shekujve të VI dhe të VIII. Sipas një tradite një faltore e tempullin të Tenavaramit u ndërtua nga mbreti Aggabodhi IV në mes të shekullit të VII, duke shkrirë [[Arkitektura Dravidiane|ndërtimin tempullor dravidian prej guri]] me një interpretim vendor.<ref name="autogenerated36" /> Mbreti Dappula Sen u përfshi në restaurimin e faltores së Vishnut në kompleks gjatë kësaj kohe për të bujtur imazhin pas parjes së arritjes së tij në një ëndërr. Kryeprifti brahmin /princi tregtar që solli imazhin u quajt Rama Chandra, (një emër që aludon për hyjninë Rama, një mishërim i Vishnut). Imazhi prej druri sandali u zhvendos menjëherë në faltore të tjera të brendatokës. Disa studiues e konsiderojnë historinë e një imazhi prej druri sandali si një mit.<ref>The Ceylon historical journal; Volume 17, 1970, fq. 47</ref><ref>Willian Skeen: ''Adam's Peak: legendary, traditional, and historic notices of the Samanala ...''; 1870</ref> Një burim i shkruar i shekullit të XVII shpjegon se menjëherë pas zhvendosjes së imazhit prej druri, brahminët tamilë vargëzuan në diturinë vaishnavite nga [[Rameswarami]] në [[Tamilakkami]]n e periudhës Pallava u ftuan në qytet për të modeluar dhe prurë një imazh të Vishnut në Tenavaram. Burime të tjera tregojnë se tamilët e sollën statuëjën për në Tenavaram për ta shpëtuar pasi Rameswarami ishte nën sulm. Rama Chandra themeloi kovilin e Ganeshit në Tenavaram në vitin 790, të vendosur në Vallemadama në bregun e detit, ku valët godisnin muret e tij në Kovil Vatta. Naga Risa Nila Kovili i Shivës ishte në afërsi të kësaj zone të Tenavaramit. Emri i Rama Chandras recitohej përditë në përfundim të riteve të adhurimit gjatë horëve të hershme të mëngjesit. Hymnet lavduese të zotin recitoheshin nga priftërinj tamilë të bashkangjitur me tempullin. Këta priftërinj ishin të vendosur në agraharam (lagje që përbëhej vetëm nga kasta e priftërinjve brahminë). Në traditën e [[Arkitektura e tempujve hindu|praktikës arkitekturore hindu]] dhe planifikimin e qyteteve, një agraharam konsistonte në dy rreshta shtëpish që shtriheshin veri jug në të dy krahët e një rruge. Në njërin skaj ekzistonte një tempull për Shivën dhe në skajin tjetër një tempull për Vishnun. Një shembull i shquar agraharami është Vadiveeswarami në [[Tamil Nadu]]. Faltoret e shumta të kompleksit dëshmohen në dhurimet, mbishkrimet dhe literaturën vendore. Dëshmitë epigrafike në disa gjuhë të gjetura në afërsi japin informacione rreth faltores së tij të Murukanit, bashkëshortes së tij, Ganeshit, hyjnizimin e Kannagit, Vishnut dhe Shivës. Tenavarami u bë një treg i famshëm tamil përgjatë pak shekujve në vazhdim.<ref name="jetceylon">{{cite book|last=Tennent|first=James Emerson|title=Ceylon; an account of the island physical, historical and topographical, with notices of its natural history, antiquities, and productions|url=https://archive.org/details/b29352770_0001|chapter=The Northern Forests|year=1859|page=[https://archive.org/details/b29352770_0001/page/20 20]}}</ref><ref name="autogenerated2004">Nirmala Ramachandran: Hindu Legacy to Sri Lanka; 2004, fq. 19</ref><ref>Horatio John Suckling: ''Ceylon: A General Description of the Island, Historical, Physical, Statistical''; 1994, fq. 262</ref> [[File:TenavaraiThevanthuraiKovillocation.jpeg|thumb|264px|Vendndodhja e faltores kryesore të Tenavaram Kovilit në Thevan Thurai, Matura pranë bregut, përpara shkatërrimit të kompleksit. Skicim portugez, i publikuar rreth vitit 1650]] Dhurimi nga mbreti dambadeniyan, Parakramabahu II, që sundoi midis viteve 1236 dhe 1270, përmban referenca të dhurimeve për Tenavaram ''[[Koili|Kovilin]]'', që rikonstruktoi faltoren dhe rikonfirmoi pronësinë e tokës dhe rregullimet për të parandaluar evazionin e detyrimeve doganore në port nga tregtarët. Sipas këtij mbishkrimi, ''Tendiratota'' dhe tokat e saj që ishin përkrahje fetare të vjetra ishin të mirëmbajtuara në mënyrë të rregullt nga mbreti. Porti administrohej nga një zyrtar i titulluar Mahapandita. Ata që vinin nga vendet e jashtme nuk lejoheshin të vendosnin vende sipërmarrjeje pa leje dhe zyrtarët mbretëror nuk duhet të pranonin dhurata nga tregtarët e huaj. Mbishkrimi përmend gjithashtu seksionin devalayam (një tempull tamil në gjuhën formale) të adhurimit dhe agraharamin (brahmadeya ose chaturvedimangalam) e Tenavaramit – lagjet Iyer ose brahmine tamile e fshatit heterogjen Tenavaram si garanci mbrojtjeje. Midis Iyerëve të agraharamit të Tenavaramit dhe mbretërve që ushtruan sundimin mbi rrafshirat jugore dhe jug-perëndimore ekzistonte një lidhje e ngushtë përgjatë një kohe të gjatë. Pocaracan Pantitani i Tenavarait, që mbante titullin e nderit ''Tenuvaraipperumal'' përpara emrit të tij, shkroi ''Caracotimalain'', një traktat mbi astrologjinë në vargje metrike tamile. Autori ricitoi në prani të mbretit në oborrin e Kurunegalit në vitin 1310. Në stancat hyrëse të kësaj vepre është një panegjerik për padronin mbretëror në këtë oborr, Parakramabahu IV (1303–1326) i Dambadeniyas. Titulli honorifik i autorit, ''Tenuvarai-Perumal'', fjalë për fjalë do të thotë "Princi i Tenavarait". Në dokumentet e lëshuara nga mbretërit e Kottes në shekujt e XV dhe të XVI, si Bhuvanekabahu VII i Kottes, një monark hindu që i shkruante të gjitha shpalljet e tij zyrtare në gjuhën tamile, janë përmendur mjaft hindu tamilë me përcaktimin e veçantë ''Tenuvarai Perumal''. Midis emrave të shumë hindu të listuar në mbishkrimin Kudumirissa janë përfshirë ato të dy individëve që kishin titullin Tenuvarai-p-perumal. Ata janë Tiskhanda Tenuvarapperumal dhe Sarasvati Tenuvarapperumal. Këta "Perumalë" ishin priftër që shërbenin në tempull dhe ushtronin autoritet mbi administrimin e qytetit dhe tempullit. Mbishkrimet pllakore Dondra regjistrojnë dhurimin e tokave për faltoren e Vishnut në shekullin e XIV.<ref name="autogenerated416">Arnold Wright: ''Twentieth century impressions of Ceylon: its history, people, commerce''; fq. 416</ref> Përkrahjet e faltores së Shivës dhe dhurimet e gjera të tokave që u bënë gjatë mbretërimit të Alagakkonaras, një prijës Raigama që sundoi jugun midis viteve 1397 dhe 1409.<ref>C. S. Navaratnam: ''A short history of Hinduism in Ceylon''; 1964, fq. 52. Faltorja shaivite e Tenavaramit quhej ''Naga-Rasa Nila Koil'' (Tempulli Naga Risa/Rasa/Raja Nila).</ref> Mbishkrimi i pllakatës Naymanai i Parakramabahut të VI të Kottes (1412–1467), i shkruar në gjuhën tamile dhe sanskritisht në shkrimin tamil Grantha i gjetur në një xhungël dy milje në veri të Mataras nga Edward Müller, përmend se mbreti dha fushat dhe kopshtet në fshatrat e Cunkankolas, Pakarakaramullait, Vertuvait dhe Naymanait si përkrahje për Tenavaramin. Dhurimi u bë për qëllimin e veçantë të mundësimit të lëmoshave për mbajtjen e një grupi prej dymbëdhjetë brahminësh në një sallë lëmoshash (''Sattiram'') të emërtuar sipas "Devarajas", që mirëmbahej rregullisht/përditë pa ndërprerje (''nicatam natakkira''). Salla e lëmoshave ishte në afërsi (''iracarkal tiru – c – cannatiyil nisadam madakkira sattirattukku tiru-v-ullamparrina ur'') ose në rrethimin e faltores së shentë të “mbretit zot” të Tenavaramit. Pushtimi i mbretërisë së Jaffnas në Sapumal Kumaraya, një prijës ushtarak i dërguar nga mbreti i Kottes në vitin 1450, lartësohej te ''Kokila Sandesaya'' ("Mesazhi i dërguar në zogu Kokila") i shkruar në shekullin e XV që përmban një përshkrim bashkëkohës të ishullit të përshkruar nga rruga e marrë nga zogu kuku, nga Tenavarami në jug të Nallurit ("Qyteti i bukur") në Jaffna në veri. Ai si dhe ''Sandesa'' të tjerë ekzistuese përmendin faltoren e Vishnut në Tenavaram dhe disa prej gopuramëve tre katësh. ''Tisara Sandesa'', ''Kokila Sandesa'' dhe ''Paravi Sandesa'' përmendin vendndodhjen e faltores së Ganeshit mbi bregdetin e Tenavaramit. Tokat e zotëruara nga faltorja e Shivës shpjegoheshin në detaje nga mbreti Vijayabahu VI në një dokument të vitit 1510. Mbrishkrime prej pllake bakri të fillimit të shekullit të XVI të mbretit Vijayabahu VII shpjegojnë dhurime toke të bëra nga mbreti në qytet me kushtin që marrësi të paguante dhjetë ''fanamë'' në vit për faltoren e Vishnut. Dhurimet do të gëzoheshin në mënyrë permanente nga fëmijët, nipërit dhe pasardhësit e astrologëve dhe veda – vyasarus, duke përfshirë Tenuvarai Perumalan, një djal i tyre.<ref name="autogenerated416" /> Udhëtari maroken Ibn Battuta e vizitoi tempullin në shekullin e XIV dhe përshkroi hyjninë ''Dinawar'' që ndante të njëjtin emër si qyteti i lulëzuar tregtar në të cilin qëndronte, të bërë prej ari dhe në madhësinë e një njeriu me dy rubinë të mëdhenj si sy "që ndriçonin si fenerë gjatë natës".<ref name="autogenerated1985" /><ref>Ibn Battuta: ''Travels in Asia and Africa, 1325–1354''; fq. 260. Në burime të tjera i shkruar edhe "Dinaur".</ref> Në këtë tempull të stërmadh ishin të bashkangjitur një mijë hindu dhe yogi për shërbim, me pesëqind vajza që kërcenin dhe këndonin përballë idhullit të Mahavishnut.<ref name="autogenerated260">Ibn Battuta: ''Travels in Asia and Africa, 1325–1354''; fq. 260.</ref> Të gjithë njerëzit që jetonin në afërsi të tempullit dhe që e vizitonin atë ushqeheshin me ndihmat monetare që bëheshin për idhullin.<ref name="autogenerated260" /> [[File:MapofEelamTamilcountryengraving1692.jpg|thumb|left|327px|Gravurë e vitit 1692 nga Wilhem Broedelet i hartës së vitit 1681 të Robert Knoxit me ''Tenewaran'' në bregun jugor të ''Maturas'']] Kompleksi mirte të ardhura nga shtatëdhjetë fshatra. Dhurime të rëndësishme prej ari, argjendi, mëndafshi dhe druri sandali u bënë nga admirali kinez Zheng He për tempullin e Tenavaramit në vitin 1411, siç përshkruhen në mbishkrimin tregjuhësh të Galles.<ref name="autogenerated6">Robert D. Kaplan: ''Monsoon: The Indian Ocean and the Future of American Power''; 2010</ref> Teksti ka të bëjë me ofertat e bëra nga ai dhe të tjerë për besime të ndryshme duke përfshirë zotin e tamilëve ''Tenavarai Nayanar'', një mishërim i zotit hindu [[Vishnu]], nga ana e perandorit Yongle.<ref name="autogenerated6"/> Në këtë vend u ngritën mjaft kolona guri nëpërmjet dhurimit nga mbretërit kinezë, të shkruara me gërma të kombit të tyre si një shenjë e përkushtimit të tyre për idhujt e Tenavaramit. Hyjnia kryesore përmendet dhe i bëhen dhurime sipas mbishkrimit tregjuhësh ashtu si dhe në lidhje me faltoren e afërt të Shivës – Nayanarët ishin shenjtë historikë shaivitë tamil, që adhuronin Shivën dhe jetonin midis shekujve të V dhe të X në [[Tamil Nadu]]. Admirali lutej për bekimin e hyjnive hindu këtu për një botë paqësore të ndërtuar mbi tregtinë.<ref name="autogenerated6"/> Hartografët portugezë si Tomé Pires që vizitoi ishullin në fillim të shekullit të XVI e përshkruan ''Tenavarqen'' si një port të rëndësishëm tregtar dhe për lundrimin në jug, plotë me gurë të çmuar.<ref>{{cite book|title=The Suma oriental of Tome Pires: an account of the east, from the red sea to China, written in Malacca and India in 1512–1515; and, The book of Francisco Rodrigues: pilot-major of the armada that discovered Banda and the Moluccas: rutter of a voyage in the red sea, nautical rules, almanack and, maps, written and drawn in the east before 1515|page=85|author1=Tomé Pires|author2=Francisco Rodrigues|author3=Armando Cortesão|year=2005}}</ref> Çatitë e realizuara me ar dhe bakër të Tenavaramit fituan famë mes pelegrinëve dhe lundruesve, për shkak të qëllimeve lundruese dhe kontributit të tij në pamjen e qytetit si një "qytet i artë". I përfshirë nga një kompleks katërkëndor që hapej nën verandat dhe tarracat në faltoret e hyjnive të ndryshme, kompleksi përmbante kopshte shkurresh dhe pemësh që priftërinjtë i përdorinin për të nxitur ofertat për hyjnitë.<ref name="jetceylon" /><ref name="autogenerated1">Henry W. Cave: ''Golden Tips''; 1996, fq. 466</ref><ref name="autogenerated1" /> Historiani portugez Diogo do Couto pohonte se bashkë me majën Adam, Tenavarai ishte tempulli më i vlerësuar në ishull dhe vendi më i vizituar i pelegrinazhit i jugut me një cirkuit të një lege të plotë, ndërsa nxënësi i tij historiani De Quieroz e krahason shkëlqimin e tempullit të qytetit port me atë të [[Tempulli i Koneswaramit|Koneswaramit]] të [[Trincomalee]]t dhe pohon se Vishnu ishte hyjnia kryesore e faltores së shkatërruar të Tenavarait.<ref name="autogenerated7">Fernão de Queyroz: ''The temporal and spiritual conquest of Ceylon''; 1680</ref><ref name="autogenerated8">Diogo do Couto: ''The history of Ceylon, from the earliest times to 1600 A. D.''; do Couto e përshkruan gjerësisht bukurinë dhe shkatërrimin e ''Tanaveramin''. Ai i quan "kishëza të realizuara" faltoret e shumta brenda mureve të tij rrethues</ref> ==== Shkatërrimi ==== Portugezët e quanin faltoren e madhe "Pagoda e Tanauarês".<ref name="autogenerated7"/> Ajo u shkatërrua në shkurt të vitit 1588 nga ushtarët e drejtuar nga Thome de Souza d'Arronches, një kapiten marine portugez.<ref name="autogenerated54"/> Tempulli u sulmua për të shpërqëndruar mbretin e Sitawakanit, Rajasimha I, që po vendoste nën rrethim qytetin e Columbos në bregun perëndimor të ishullit në atë kohë. De Sousa hyri në kompleks për ta zbrazur atë, duke u dhënë urdhër për ta plaçkitur 120 ushtarëve shoqërues nga pasuritë e tij me fildish, stoli dhe drurë sandali, duke shkatërruar mijëra statujat dhe idhujt e tempullit përpara se ta rrafshonte kompleksin dhe ta përdhoste oborrin e brendshëm duke therur aty lopë. Zona pastaj u dogj. U shkatërrua gjithashtu edhe karroja tempullore madhështore e hyjnisë prej druri.<ref name="jetceylon"/><ref name="autogenerated8"/><ref>Constance Frederica & Gordon Cumming: ''Two happy years in Ceylon''; Volume 2, 1893, fq. 446</ref> De Quieroz, duke shkruar një shekull pas shkatërrimit, pohon se më pas, në themelet e tempullit u ndërtua një kishë e madhe katolike, Katedralia e Santa Lucias nga françeskanët, të caktuar për të mirëmbajtur tre kishat portugeze.<ref name="autogenerated7"/> Rrënojat e mjaft kolonave prej granit nga një nga faltoret e Tenavaramit dhe një portë e skalitur në mënyrë të stërholluar përmbajnë ndikime të [[Arkitektura Pallava|Arkitekturës Pallava]], njëlloj si kolonat e rizbuluara të [[Tempulli i Koneswaramit|Tempullit të lashtë të Koneswaramit]] që u shkatërrua pothuajse dyzet vjet më vonë.<ref name="jetceylon"/> James Emerson Tennent e përshkruan Tenavaramin si kompleksi më madhështor hindu i ishullit përpara shkatërrimit të tij.<ref name="jetceylon"/> [[File:Tenavaram 1510 Inscription.JPG|thumb|264px|Mbishkrime dhuruese në lapidar të mbretit Vijayabahu V1 (1510–1521) që dhuron toka për Nagirasa Kovilin (tempullin) e kompleksit tempullor të Tennavaramit]] ==== Rrënojat dhe restaurimi ==== Kronikanët e shekullit të XVIII si orientalisti kapiten Colin Mackenzie dhe shkrimtari Robert Percival i përshkruajnë rrënojat e mjaft tempujve hindu që ata panë në qytet si bashkëkohës të shembujve më të mrekullueshëm të Arkitekturës së lashtë tamile si dhe skulpturës që mbijetonte në Bregun e Coromandelit në [[Tamil Nadu]].<ref>Colin McKenzie: ''Remarks on some antiquities on the west and south coasts of Ceylon: written in the year 1796''.</ref><ref name="autogenerated153">Robert Percival: ''An account of the island of Ceylon, containing its history, geography, natural history, with the manners and customs of its various inhabitant''; 1805, fq. 153</ref> Pllakatat prej [[graniti]], punimet në gurë dhe kolonat e rrënojave përfshinin mjaft koka elefantësh dhe skalitje të njerëzve të zhveshur dhe që tregonin adhurimin e lingamit për vizitorët.<ref name="autogenerated153"/><ref>John Whitchurch Bennett: ''Ceylon and its capabilities: an account of its natural resources, indigenous productions, and commercial facilities''; fq. 325.</ref> James Cordiner, duke shkruar në vitin 1807, përshkruan kolonadën prej 200 kolonash graniti që kishin baza të skalitura dhe kapitele ashtu si dhe cepa të tjerë, që formonin një shëtitore për në det, duke çuar në një portik të skalitur në mënyrë të stërholluar me mjaft skulptura hindu të bashkangjitura. Ai përshkruan pikëtakimet e rreshtave të kolonave me këtë shëtitore që shkonte nga e djathta në të majtë. Cordiner përmend zbulimin e imazhit të lashtë prej guri të Ganeshit të adhuruar në një kolibe balte në sit. Pusi i faltores ishte mbuluar nga një pllakë guri. Një tjetër faltore kushtuar Muruganit të Kathirkamamit u paraqit gjithashtu dhe nderua gjatë vizitës së tij. Shumë prej gurëve të rrënojave të kompleksit të Tenavaramit u përdorën për të ndërtuar Fortesën e Mataras nga kolonizatorët.<ref>James Cordiner: A Description of Ceylon; 1807, fq. 197</ref> Tempujt budistë sinhalezë me madhësi më të vogël dhe një periudhë shumë më e vonë kishin për tu ngritur mbi rrënojat e e tamilëve hindu në disa vende sipas vëzhgimeve të tyre.<ref>Robert Fellowes & Robert Knox: ''The history of Ceylon: from the earliest period to the year MDCCCXV [1815]: with characteristic details of the religion, laws, & manners of the people and a collection of their moral maxims & ancient proverbs''; 1815, fq. 270</ref> Zbulimet e arkeologëve në fundin e shekullit të XX tregojnë se aty ku ishte ngritur një [[Vihara|viharë]] budiste kishte qenë faltorja e Shivës ose Ganeshit në kompleks.<ref name="autogenerated2004" /> Një ndërtesë e vogël prej guri aktualisht e quajtur ''Galge'' or ''Galgane''<ref>{{Cite web|url=http://www.panoramio.com/photo/14342785|title=''Galge'' or ''Galgane''|url-status=dead|access-date=17 tetor 2016|archive-date=5 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105094025/http://www.panoramio.com/photo/14342785}}</ref> në Tenavaram që dikur konsiderohet se ka mbajtur një kube tulle ose kate të sipërme ([[Vimana|Kullë Vimana]]) në majë të çatisë së saj paraqet një stil ndërtimi dhe [[Arkitektura Dravidiane|arkitekture provinciale dravidiane]] të atribuar fundit të Periudhës Pallava me ngjashmëri të madhe me [[Tempulli Kanchi Kailasanathar|Tempullin Kailasanathar]] në [[Kanchipurami|Kanchipuram]]. Sikur të kishte qenë [[Vimana]]-[[Garbhagriha]] ose [[koili|Sreekovili]] i një prej faltoreve, kjo ndërtesë u rikonstruktua/riparua në vitin 1947. Është një strukturë e thjeshtë kuboide guri me një çati të sheshtë mbi shenjtëroren e saj. Një skulpturë lingam e Shivës u gjet përballë ''Othpilima Viharas'' në sit në vitin 1998 nga një kopështar bashkë me një statujë prej guri të Nandit. Është 1.305 m e lartë dhe 0.77 m e gjerë.<ref name="autogenerated2004" /> Dekada më herët ishin zbuluar statujat e Ganeshit dhe Nandit në sitin ''Kovil Vatta'' – kopshtet e një vihare të sapo ndërtuar budiste në zonën Vallemadama të Tevan Thurait. Përmasat e mëdha të lingamit i kanë çuar arkeologët në përfundimin se ai mund të ishte idhulli kryesor i tempullit të lashtë. ''Avudaiyari'' ose piedestali i Shiva lingamit është një pllakë e hollë; pjesa vertikale e të cilës është e lartë dhe e hollë.<ref name="autogenerated2004" /> ''Nandi ishapami'' (statuja e Nandit) e gjetur me lingamin datojnë nga Periudha Pallava. Zbulime të tjera përfshijnë statujat e Ganeshit dhe një hyjneshe që mund të jetë Pattini/Kannagi.<ref name="autogenerated2004" /> Kurora dekoronte portikun e faltores zanafillore<ref>[http://www.art-and-archaeology.com/lanka/dondra/dn03.html gateway to the original shrine]</ref>, që datonte nga shekulli i X, është e mirëmbajtur në vend. Një nga dy stilet e ''Thoranamit'' në [[Arkitektura e Keralas|Stilin tipik të tempujve Keralas]], (luan-drago deti ose pallua i kurorëzuar), korniza dhe trari i Makara Thoranamit (portikut) përfshijnë gardianë të vegjël, kërcimtarë, muzikantë, gana dhe kalorës yali. Në qendër të trarit është një purifikim i hyjneshës Lakshmi. Në fundin e Periudhës Britanike, "Vishnu Devale" u ndërtua në qytet sipas traditave budiste sinhaleze dhe sot adhurohet vetëm nga budistët sinhalezë. Hyjnia e tij ndonjëherë quhet ''Upulvanna'', që orientalisti gjerman Wilhem Geiger vëren se është një formë alternative vendore e hyjnisë Vishnu, hyjnia kryesore e Tenavarait zanafillor. ''Upulvan'' do të thotë ''në gjyrë blu zambaku'', një atribut si i Vishnut ashtu dhe i Shivës). Ndërtesa e Vishnu Devales këtu është gjithashtu në ngjyrë blu. Qyteti i port shumë besimësh dhe shumë-etnik i dikurshëm pushoi së funksionuar si i tillë nga fundi i periudhës mesjetare. ===Tempulli i Koneswaramit=== [[File:Sri Lanka-Trincomalee-Tempel.JPG|thumb|left|264px|Porta ballore me kullën e kambanës në Tempullin e Shivës]] '''[[Tempulli i Koneswaramit]]''' {{coord|8|34|57|N|81|14|44|E|display=inline}} (në gjuhën tamile: திருக் கோணேச்சரம் கோயில்) ose '''Tempulli Thirukonamalai Konesar – Tempulli i Njëmijë Kolonave''' dhe '''Dakshina-Then Kailasam''' (i njohur edhe si Thirukonamamalai Koneswaram Kovili dhe Koneswaram Kovili) është një kompleks klasik mesjetar [[Tempulli hindu|tempullor hindu]] në [[Trincomalee]], një qendër pelegrinazhi hindu në Provincën Lindore të [[Sri Lanka|Sri Lankës]]. Është një nga Pancha Ishwaramët kushtuar Shivës. Ndërtuar në mënyrë domethënëse gjatë sundimit të Dinastisë së hershme Chola dhe Periudha e Pesë Dravidianëve të Mbretërisë së Hershme Pandyane në majë të Konesar Malait, një breg i lartë në distriktin e Trincomaleet në Gjirinë e Gokarnas të Oqeanit Indian, dizajni i tij [[Arkitektura Pallava|Pallava]], [[Arkitektura Chola|Chola]], Pandyan dhe Jaffna pasqyron ndikimin shaivit tamil në rajonin Vannimai që nga periudha klasike. Monumentet përmbajnë faltoren kryesore të Shivës në formën e ''Kona-Eiswaras'', të shkurtuar në ''Konesar'' dhe që është një vend i rëndësishëm i pelegrinazhit hindu, i etiketuar si "Roma e të pafeve/paganëve të Lindjes". I lidhur në grykderdhjen e lumit Mahavilli Ganga me gjurmën e Shivës në Sivan Oli Padam Malai në burimin e lumit, tempulli kurorëzon simbolikisht rrjedhjen e lumit Gang nga koka e Shivës në Malin Kailash deri te këmbët e tij. Përmendja më e hershme e tempullit i përket shekullit të VI p. e. s.,<ref name="paulEPeiris">Dr. Paul E. Pieris deklaroi në vitin 1917, në një takim të Royal Asiatic Society (dega e Cejlonit), se në Lanka ndodheshin pesë 'Eeswararnë' të njohur të Shivës, që shquheshin dhe adhuroheshin në të gjithë Indinë. Këta ishin Tiruketheeswarami pranë Mahathithas, [[Tempulli Munneswaram|Munneswarami]], Thondeswarami, Tirukoneswarami dhe Naguleswarami. - ''Royal Asiatic Society (Ceylon Branch)''</ref> ndërsa rikonstruksioni më i fundit i përket vitit 1952. I zhvilluar nga viti 205 p. e. s., ''[[Koili|kovili]]'' zanafillor kombinonte veçori kyçe për të formuar planin e tij bazë [[Arkitektura Dravidiane|Tempullor Dravidian]], siç është salla e tij me njëmijë kolona – "Aayiram Kaal Mandapa" – dhe Jagati i zgjeruar nga mbreti Elara, Manu Needhi Cholani. I konsideruar si ndërtesa më e madhe e kohës së tij për arkitekturën, zbukurimet e rafinuara skulpturore në basoreliev në granit të zi, ndërsa kullat e tij të shumëfishta ''[[gopurami|gopuramë]]'' të veshura me ar u zgjeruan në periudhën mesjetare. Një nga tre faltoret kryesore hindu në breg me një kullë kolosale [[gopurami]], ajo qëndronte në mënyrë të dallueshme në pikën më të shquar të kepit. Udhëtimi për pelegrinët në qytet fillonte në nisjen e rrugës Konesar dhe vazhdonte një rrugicë përmes oborrit të kompleksit të faltoreve të Bhadrakalit, Ganeshit, Vishnu Thirumalit, Suryas, Raavanas, Ambal-Shaktit, Murukanit dhe Shivës që kryesonte në lartësinë e bregut. Festa e përvitshme e Tempullit të Koneswaramit, Ther Thiruvilah përfshinte Tempullin e Bhadrakalit në Trincomalee, Pavanasam Theerthamin në pusin e shenjtë Papanasuchunai dhe një gjirin e afërt të mbrapëm të detit (Theertham Karatkarai) që rrethonte Konesar Malain. {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = Harta të hershme të Trincomaleet | width = 246 | image1 = Ruscelli-map-1562 Tamil vanni country.jpg | alt1 = Harta e vitit 1562 e Ruscellit sipas Ptolemeut | caption1 = Harta e Taprobanas së Ptolemeut e vitit 140 të e.s. në një publikim të vitit 1562 të Ruscellit. Nga gjurma e Shivës së ''Ulipadas'' së maleve ''Malea'' (Sivan Oli Pada Malai) burojnë tre lumenj, duke përfshirë ''Mowli Ganga'' (''Mahavali-Gangu'') dega e të cilit lumi Verugal Aru që derdhet në Oqeanin Indian është pak në jug të ''Bocanas'' (gjiri Ko-Kannam) ku është ilustruar tempulli. Të dy hartografët përmendin ''Abaratha Ratchagarin'', një tjetër emër i Shivës – një tempull me këtë emër gjendet gjithashtu në Aduthurai të Thanjavurit në [[Tamil Nadu]], pranë kryeqytetit të hershëm Chola. | image2 = Map1502cantino-eelam.jpg | alt2 = Harta e vitit 1502 e Cantino | caption2 = Harta e Cantinos e vitit 1502, që tregon tre qytete tamile në bregun lindor, Mullaitivu, Trincomalee (''Traganamalee'') dhe Pannoami. | footer_align=center }} Kompleksi u shkatërrua nga sulmet koloniale portugeze midis viteve 1622 dhe 1624 si dhe ndërtimi i një fortese në vend nga mbetjet e tij. [[Tempulli Ati Konanayakar]] i ndërtuar në vitin 1632 i vendosur larg qytetit bujt disa nga idhujt e tij origjinalë. Interesi botëror u rigjallërua në vazhdim të zbulimit të rrënojave të tij tokësore dhe nënujore, skulpturave dhe [[Arti Chola|bronxeve Chola]] nga arkeologët dhe Arthur C. Clarke. Është ruajtur nëpërmjet restaurimeve, kryesisht të viteve 1950. Fshati i Trincomaleet gjendet në istmin e kepit brenda kompleksit. Tempulli modern ka qenë një burim konflikti midis shumicës budiste sinhaleze dhe pakicës hindu tamile për shkak të pozicionit të tij në një zonë të rëndësishme gjeostrategjike. Të ardhurat nga tempulli mundësojnë shërbimet dhe ushqimin për banorët e tij. Koneswarami ka shumë lidhje të forta historike. Faltorja është përshkruar në ''Vayu Purana'', ''Konesar Kalvettu'' dhe hymnet ''Tevaram'' nga Sambandhari dhe Sundarari si një [[Paadal Petra Sthalamët|Paadal Petra Sthalam]] bashkë me kundërpjesën e tij në bregun perërndimor [[Tempulli Ketheeswaram|Tempullin Ketheeswaram]] në Mannar, ai është vendlindja e [[Patanjali]]t, hartuesit të ''Yoga Sutrave'' dhe ishte i vlerësuar për traditën e tij nga Arunagirinathari gjatë vizitës së tij. Veprat ''Dakshina Kailasa Purana'' dhe ''Manmiami'' e konsiderojnë atë si ''Dakshina/Then Kailasam'' (Mali Kailash i Jugut) për pozicionin e tij gjatësor gjeografik dhe shquarësinë, ai qëndron drejtpërdrejt në lindje të bregut perëndimor Kudiramalai të qytetit port hindu, ndërsa është faltorja më lindore e pesë ''Iswaramëve'' të lashtë të Shivës në ishull. I përmendur gjerësisht si një tempull popullor i ishullit te ''[[Mahabharata]]'', ''[[Ramayana]]'' dhe ''Yalpana Vaipava Malai'', ''Mattakallappu Manmiami'' konfirmon statusin e tij të shenjtë për të gjithë hindutë. ''Kanda Purana'' e Kachiyappa Sivachariarit e krahason tempullin me [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempullin Thillai në Chidambaram]] dhe Malin Kailash në vlerësimin shaivit. Konesar Malai mund të ketë qenë vendi ku zuri fill [[Yoga]]; disa studiues kanë sugjeruar se adhurimi i zotit të gjithëpushtetshëm Eiswara në breg është forma më e lashtë e adhurimit që ekziston.<ref>Jonathan Forbes & George Turnour: Eleven years in Ceylon...; volumi 2; kapitulli: Adhurimi i Eiswaras; publikuar fillimisht në 1840, 1994, fq. 43-4, kontrolluar më 15 gusht 2012.</ref> ====Historia==== {{multiple image | align = left | direction = vertical | image1 = Lovers' Leap at Koneswaram.JPG | width1 = 250 | alt1 = E çara e të dashuruarve | caption1 = {{center|1=''E Çara e të dashuruave'' ose ''E Çara e Ravanas'' në Shkëmbin Swami (Konamalai).}} | image2 = Spiritual 15.jpg | width2 = 250 | alt2 = Portik i dekoruar në Koneswaram | caption2 = {{center|1=Portik i dekoruar në Koneswaram}} | image3 = Providing Shade.jpg | width3 = 250 | alt3 = Festa Ther | caption3 = {{center|1=Procesioni i idhullit të Koneswaramit}} }} Koha e ndërtimit të Koneswaramit është vlerësuar nga krahasimi midis relieveve të skalitura të rrënojave të tempullit, literaturës mbi faltoren dhe mbishkrimeve të përdorura zakonisht në pllakatat mbretërore nga shekulli i V deri në të XV-in. Koneswarami me gjasa u themelua përpara vitit 400 p. e. s., megjithëse data e saktë e ndërtimit të tij mbetet e paqartë. Dëshmitë ekzistuese tregojnë për lashtësinë klasike të faltores. Ndërtimi i tempujve hindu u bë i mundur për shkak të besimit mbizotërues mes banorëve vendas dhe bashkësive tregtare në rajon gjatë Periudhës Sangam.<ref name="paulEPeiris"/> Poema tamile e Kaviraja Varothiyanit e shkruar në ''Konesar Kalvettu'', mbishkrim në gurë i kronikës së shekullit të XVII e tempullit, e jep datën e krijimit të faltores rreth vitit 1580 p.e.s.<ref name="CSHindu">{{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1964|title=An outline of the cultural history and principles of Hinduism|oclc=12240260|quote=Tempulli i Koneswaramit. Tiru-Kona-malai, mali i shenjtë i Konas ose Koneserit, Iswarës ose Shivës. Data e ndërtimit të tempullit zanafillor është dhënë rreth vitit 1580 p.e.s. sipas një poeme tamile të Kavi Raja Virothayanit të përkthyer në anglisht në vitin 1831 nga Simon Cassie Chitty...}}</ref> Sipas arkeologëve fazën e tij fillestare e ndërtimit konsistonte në një shpell shkëmbore, [[Arkitektura Dravidiane|faltorja shumë-shtresëshe prej tullash]] e ndërtuar në mënyrë popullore për hyjnitë tamile të një game besimesh gjatë Periudhës Sangam. Historianë bashkëkohorë si S. Pathmanathan dhe Paul E. Peiris sugjerojnë se Tempulli i Koneswaramit ka një histori të regjistruar që nga viti 300, kur ai përmendet te ''Vayu Purana''.<ref name="S. Pathmanathan 1978. pages 135-144">S. Pathmanathan: The Kingdom of Jaffna; Colombo, 1978, fq. 135-44</ref><ref name="ReferenceA">H. N. Apte: Vayupurana; kapitulli 48, vargjet 20-30; Poona, 1929</ref> Peiris vëren se Koneswarami ishte një nga pesë ''Iswaramët'' e njohur të Shivës në Lanka përpara shekullit të VI p. e. s.; një qendër gjerësisht e famshme e adhurimit të hyjnisë shumë më parë se mbërritja e princit mitik Vijaya në ishull, atribuar periudhës midis viteve 543—505 p. e. s.<ref name="paulEPeiris" /> Koneswarami është faltorja më lindore e ''Iswaramëve'', ku të tjerat janë [[Tempulli Naguleswaram|Naguleswarami]] (Keerimalai), [[Tempulli Ketheeswaram|Thiruketheeswarami]] (Mannar), [[Tempulli Munneswaram|Munneswarami]] (Chilaw) dhe [[Tempulli i Tenavaramit|Tenavarami]] (Tevan Thurai).<ref name="aht" /> Historiani Diogo de Couto i shekullit të XVI shton se [[Tempulli Ramanathaswamy]] i [[Rameswarami]]t është më i vlerësuar se ky grup tempujsh kryesorë në rajon sesa në nënkontinentin Indian.<ref>João de Barros, Manoel Severim de Faria, João Baptista Lavanha: ''Da Asia de João de Barros e de Diogo de Couto''; Volume 13.: Asia de Diogo de Coto; fq. 31</ref> Shkrimtarë të tjerë e vënë theksin te adhurimi i Eiswaras nga mbretërit mitikë të ishullit si Kuveni përpara arritjes së të dëbuarve.<ref name="pridham" /> Pathmanathani dallon nga Peiris në pikëpamjen e tij mbi krijimin e faltores megjithatë, duke pohuar se Tempulli i Koneswaramit ishte me shumë gjasa i vendosur si një tempull hindu nga bashkësitë tregtare që frekuentonin ishullin rreth shekullit të IV p. e. s. nga rajoni i Kalingas në [[India|Indi]], ku në ''malet Mahendra'' gjendet një tjetër tempull kushtuar Shivës në formën e ''Gokarnasvaminit''.<ref name="p58">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=58}}</ref> [[File:Double fish Pandyan relief, Koneswaram.jpg|thumb|264px|Reliev i peshkut të dyfishtë në granit të zi i Jatavarman Veera Pandyanit I në tempull, reminishent i emblemave të dinastisë Pandya të gjetura nga periudha para-moderne, e vendosur pas mundjes së uzurpatorit Chandrabhanu të Tambralingas]] ''Yalpana Vaipava Malai'', një kronikë tamile e shekullit të XVIII e lidh figurën e Vijayas dhe shtatëqind ndjekësve të tij me faltoren, duke pohuar se ata riparuan gjerësisht pesë ''Iswaramët'' me mbërritjen e tyre në ishull, përpara se të përziheshin me tributë vendore të ishullit duke formuar lidhje martesore me mbretërinë tamile nëpërmjet mbretëreshave Pandyane. ''Encyclopædia Britannica'' aktualisht duket se ndjek këtë pikëpamje, megjithëse në volumin 10 të enciklopedisë, të botuar në vitin 1974, ndërtimi i faltores i atribuohet mërgimtarëve tamilë.<ref>{{cite web|title=Trincomalee|work=Encyclopædia Britannica|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topiç605425/Trincomalee?anchor=ref8882|accessdate=9 janar 2012}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1BMrAAAAMAAJ|title=The New Encyclopaedia Britannica|first=Robert M.|last=Hutchins|date=1 janar 1974|publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> ''Encyclopedia Americana'' dhe ''New International Encyclopedia'' vënë në pah se sunduesit e hershëm tamilë ngritën tempullin me njëmijë kolona në majën e kodrës.<ref>Frank Moore Colby & Talcott Williams: The New international encyclopaedia; Volume 22, 1923, fq. 476</ref><ref>The encyclopedia Americana; Volume 27, 2002, fq. 112</ref> Mbreti Elara, Manu Needhi Cholani në vitin 205 p.e.s. dhe princi Kulakottan i Dinastisë Chola e rikonstruktuan gjerësisht Tempullin e Koneswaramit dhe Ujëmbledhësin Kantalai, përgjegjës për vaditjen e fushave që i përkisnin tempullit. Mbretëri i i të dytit i atribuohet në mënyrë alternative periudhës midis viteve 1580 dhe 1250 p. e. s.<ref name="tamilakkam"/> Për shkak të patronazhit mbretëror nga dinasti të ndryshme tamile nga periudha e hershme klasike, tempulli lulëzoi në shekujt e hershëm të erës sonë dhe mesjetës. Hindutë ndërtuan të paktën tre tempuj të mëdhenj guri me gopuramë në Shkëmbin Swami gjatë zenitit të Koneswaramit, një për Vishnu-Thirumalin, një për hyjneshën dhe tempullin kryesor të kompleksit kushtuar Shivës në vendin më të lartë.<ref name="p83"/><ref name="ceylonportu2">{{cite book|last=Pieris|first=Paulus Edward|year=1983|title=Ceylon, the Portuguese era: being a history of the island for the period, 1505–1658|volume=1|page=209|oclc=12552979}}</ref><ref name="reef"/> {{multiple image | footer = Rrënojat e Tempullit të Koneswaramit nën ujë | align = left | image1 = UnderwaterKoneswaramstatuesruins_01.png | width1 = 250 | alt1 = Rrënojat e Koneswaramit | caption1 = | image2 = UnderwaterKoneswaramstatuesruins_02.png | width2 = 280 | alt2 = Rrënojat e Koneswaramit | caption2 = }} ''[[Mahabharata]]'', eposi hindu i shkruar midis viteve 400—100 p. e. s. vë në dukje se Koneswarami është në gjirin e Gokarnas, në mes të oqeanit dhe është faltorja ishullore e Umas, bashkëshortes së Shivës, të njohur në të tre botët dhe e adhuruar nga të gjithë banorët e nënkontinentit, duke përfshirë dhe tributë vendase Naga, Devadhe Yaksha, lumenjtë, oqeani dhe malet.<ref name="Mahabharata">Krishna Vwaipayana Vyasa: [http://www.fullbooks.com/Mahabharata-of-Krishna-Dwaipayana-Vyasa-Bk-35.html Mahabharata]; seksionet LXXXV dhe LXXXVIII, Libri 3; 400 p.e.s.; fq. 46-47, 99</ref> Ajo vazhdon se faltorja është pranë vendit të pelegrinazhit për hindutë në rrugën jugore në vazhdim të Kanyakumarit të mbretërisë së hershme Pandyane dhe ishullit Tamiraparni (Kudiramalai) si dhe se adhuruesit duhet të qëndronin për tre ditë në tempull.<ref>Mahabharata; volumi 3, fq. 46–7, 99</ref> Në të njëjtën periudhë, ''[[Ramayana]]'' në formë të shkruar përshkruan se si mbreti Ravana dhe nëna e tij kishin adhuruar Shivën në faltore. Ky i pari donte ta hiqte tempullin e Koneswaramit kur nëna e tij u sëmur rreth vitit 2000 p. e. s. Kjo vepër vazhdon se pasi mbreti po e ngrinte shkëmbin, Shiva bëri që ti binte shpata. Si rezultat i rënies së shpatës së tij u krijuar një e çarë në shkëmb, sot e quajtur ''Ravana Vettu'' – që do të thotë ''E Çara e Ravanas''.<ref name="CSHindu"/> {|class = "wikitable" width="309" cellpadding="4" cellspacing="1" style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; font-family: arial; font-size: 100%; background-color: ##F0F8FF; border: 1px solid #cccccc;color:#000" |- |colspan="2" style="text-align:center;background-color:#99CCCC;color:#000"|<big>'''Kronologjia e Tempullit të Koneswaramit'''</big> <br>(p.e.s. - 1982)<br /> |- |Themelohet si një kompleks tempullor hindu kushtuar Shivës |(p.e.s.) |- |Përshkruhet te ''Mahabharata'' dhe ''Ramayana'' |(400-100 p.e.s.) |- |Zhvillohet nga Elara Manu Needhi Chola |(235 p.e.s.) |- |Vendlindja e Patanjalit, hartuesit të ''Yoga Sutrave'' |(200-150 p.e.s.) |- |Tempulli restaurohet nga mbreti Chola, Kankani ("Kullakottani") |(103 - 88 p.e.s.) |- |Përmendet nga Dionysios Periegetes te ''Orbis Descriptio'' |(117-138 i e.s.) |- |Përmendet te ''Vayu Purana'' |(300 i e.s.) |- |Përshkruhet nga Rufius Festus Avienus te ''Gjeografia e Avienus'' |(350 i e.s.) |- |Përmendet nga Sambandhari dhe Sundarari te ''Tevaramët'' |(600 – 630 të e.s.) |- |Përmendet te ''Skanda Purana'' - ''Dakshina Kailasa Manmiami'' |(rreth v. 650 të e.s.) |- |Përmendet nga Kachiyapperi te ''Kanda Purana'' |(viti 780) |- |Përmendet në mjaft mbishkrime në gurë |(vitet 1000 - 1200) |- |Përshkruhet nga Eustathiusi i Selanikut |(1115 - 1196) |- ||Përmendet te ''Dakshina Kailasa Purana'' e hartuar nga Jeyaveera Cinkaiariyani |(v. 1380-1410) |- ||Vizitohet nga Arunagirinathari, i cilësuar te ''Thiruppugazhi'' |(v. 1468) |- ||Shkatërrohet nga portugezët |(v. 1622) |- |Ndërtohet tempulli pasues në Tampalakamam |(1650-1690) |- |Përmendet te Konesar Kalvettu |(1750) |- |Restaurohet nga Shoqëria për Restaurimin e Koneswaramit, Trincomalee |(1952) |- |Rekonstruktohet nga tamilët e lidhur me të |(1982) |- |} Mbreti Chola, Kankan (Kulakkottan), një pasardhës i mbretit legjendar Manu Needhi Cholan i Thiruvarurit, Chola Nadu, restauroi Tempullin e Koneswaramit në [[Trincomalee]] dhe ujëmbledhësin Kantalai pasi i gjeti ata të rrënuar. Ai ishte djali i mbretit Vara Rama Tevan, që kishte qenë një përkrahës bujar i Tempullit të Konesarit. Kulakkottani vizitoi Tempullin Munneswaram në bregun perëndimor, përpara vendosjes së vanniarëve të lashtë në lindje të ishullit. Sipas kronikave, ai e rikonstruktoi dhe zgjeroi gjerësisht faltoren, ndërtoi mjaft kulla [[gopurami]] të larta dhe shpenzoi shumë pasuri për të; ai u kurorëzua me epitetin ''Kulakkottan'' që do të thotë ''ndërtuesi i ujëmbledhësit dhe tempullit''.<ref name="tamilakkam">{{cite journal|last=Schalk|first=Peter|year=2002|title=Buddhism Among Tamils in Pre-colonial Tamilakam and Ilam: Prologue. The Pre-Pallava and the Pallava period|journal=Acta Universitatis Upsaliensis|publisher=Uppsala University|volume=19-20|pages=159, 503}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hellmann-Rajanayagam|first=Dagmar|year=1994|title=Tamils and the meaning of history|journal=Contemporary South Asia|publisher=Routledge|volume=3|issue=1|pages=3-23|doi=10.1080/09584939408719724}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pillay|first=K.|year=1963|title=South India and Ceylon|publisher=University of Madras|oclc=250247191|quote=Mbishkrimi tamil në gurë ''Konesar Kalvettu'' shpjegon përfshirjen e mbretit Kulakottan në restaurimin e Tempullit të Koneswaramit në vitin 438 të e.s.}}</ref> Përveç rikonstruksionit, Kulakottani i kushtoi vëmendje edhe kultivimit bujqësor dhe zhvillimit ekonomik të zonës, duke ftuar prijësin Vanniar, Tanniuna Popalen dhe mjaft familje në një qytet të sapo themeluar në zonë duke përfshirë Thampalakamamin për të mirëmbajtur ujëmbledhësin Kantalai dhe vetë tempullin.<ref name="pridham"/> Efektet e kësaj bënë që rajoni Vanni të lulëzonte. Vanniarët pretendojnë se kanë rrjedhur nga ky prijës.<ref name="pridham"/><ref name="Tamils in early Ceylon">{{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1968|title=Tamils in early Ceylon|oclc=248358279|url=https://books.google.com/books?id=hlocAAAAMAAJ&q=Kulakoddan&dq=Kulakoddan&hl=en&ei=68u4S6OtEtOy-Aa3-6W2Dw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CD4Q6AEwAQ|quote=Ai mori pesëdhjetë e një tribu të të vinniayarëve, një kastë ekspertësh bujqësie, si bujqë nga brigjet Pandyane... me ftesën e Kulakoddanit rreth vitit 493 për qëllimin fisnik të kultivimit të tokës në Tambalakamam.}}</ref><ref>{{cite book|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=The Lord of Thiruketheeswaram, an ancient Hindu sthalam of hoary antiquity in Sri Lanka|url=https://books.google.com/books?id=7g4YAAAAIAAJ&q=vanni+region+flourish&dq=vanni+region+flourish&hl=en&ei=nOm4S_SOKISnOJPc0aEL&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDMQ6AEwAA|oclc=10020492|quote=Kulakottani i kushtoi gjithashtu vëmendje të veçantë praktikës bujqësore dhe zhvillimit ekonomik, efektet e të cilës bënë që rajoni Vanni të lulëzonte}}</ref> Restaurimet e Kullakottanin u zhvilluan megjithë ndërhyrjet nga mbretëresha e mbretit Pandyan, Pandia, që mungonte nga froni i tij në Anuradhapura gjatë një vizite në Jaffna. Kullakottani ndërtoi dhe rikonstruktoi tempullin e madh të Shivës, Tempullin e Vishnut dhe atë të Hyjneshës Nënë (''Tirukkamakkottami'') në breg, faltore të kompleksit që u bënë të njohura si ''Tre Pagodat e Tirukonamalait''.<ref name="Taksina Kailacapuranam 1999, p. 19">Taksina Kailacapuranam: Tirunakarac Carukkam; vargjet 28–9, 52–89. Temples of Siva in Sri Lanka, Chinmaya Mission of Sri Lanka, 1999, fq. 19.</ref> ''Yalpana Vaipava Malai'' dhe Konesar Kalvettu, ashtu si dhe një mbishkrim tamil i shekullit të XVI në Trincomalee dhe mbishkrimet tamile në pllaka bakri të tempullit tregojnë shumë detaje rreth ndërtimeve të Kullakottanit në Trincomalee dhe Vanni.<ref name="tamilakkam" /> Historianët dhe antropologët modernë bien dakord për lidhjen faktike historike të vanniarëve me Tempullin e Konesarit. Datimi i mbretërimit të Kullakottanit rezulton i vështirë. Konesar Kalvettu daton rikonstruksionet e Kullakottanit specifikisht midis viteve 432—440.<ref name="Ras" /> C. Rasanayagam vëren se prijësit Vanniarë që kontrollonin tempullin mund të mos jenë shumuar kaq shpejtë brenda 150 vjetëve duke bërë që mbreti Aggrabodhi I i Anuradhapuras të ndërmerrte hapa të menduar për ti kufizuar vanniarët në vitin 593. Ai argumenton se vanniarët e Vannimait ishin një shtet kushinet midis Trincomaleet dhe Mannarit që nga periudha klasike.<ref name="Ras" /> Historianë të tjerë sugjerojnë se Kullakottani mbërriti në ishull gjatë mbretërimit të ishullit nga Pesë Dravidianët me prejardhje Pandyane, midis viteve 103—88 p. e. s, duke konfirmuar ekuacionin ''Yalpana Vaipava Malai'' të identitetetit të gjyshit të tij Manu Needhi Chola me atë të Ellalan Cholas, një mbret historik që sundoi në ishull në vitet 205—161 p. e. s. që ndajnë shumë trajta karakteristik me legjendarin Manu Needhi. Te ''Geografia e Avienusit'', një poemë e gjeografit dhe shkrimtarit romak Rufius Festus Avienus në vitin 350 të e. s., autori e bazon shkrimin e tij mbi ishullin te ''Orbis descriptio'' e poetit aleksandrin grek Dionysios Periegetes (117—138 i e. s.), që e quante ishullin "Ishulli i madh i Coliadisit''", banorët e të cilit adhuronin tempullin cholian shumë kullësh të Venusit në bregun e tyre shkëmbor pranë detit. Një komentar i shekullit të XII mbi Periegetesin nga Eustathiusi i [[Selaniku]]t krahason gjithashtu formën e Konesar Malait me një fallus.<ref name="Coliadis Veneris Templum pp. 327-329">Në një komentar të shekullit të XII në linjat 593 dhe 594 të ''Orbis descriptio'', Eustathiusi i Selanikut e përshkruan tempullin si ''Coliadis Veneris Templum, Taprobana'' - Eustathiusi i Selanikut: ''Commentarii in Dionysium Periegetam''; fq. 327-9</ref><ref name="Dionysius Periegetes pp.153-154">Dionysius Periegetes: ''Dionysii Orbis terrae descriptio''; fq. 153-4 - Dionysius Periegetes përshkruan gjithashtu bregun Chola të Venusit të Taprobanas si një breg në skajin e lumit Gang të Cejlonit (Mavilli Gangai).</ref> Historiani portugez De Quieroz përmendëte dëshmitë poetike dhe mbishkrimore për ta datuar rikonstruksionin e Kullakottanit në vitin 1589 p. e. s., bazuar mbi një poemë tamile të shkruar nga Kavi Raja Virothayani që ai e lexoi të përkthyer në anglisht nga Simon Cassie Chitty në vitin 1831. Një tempull madhor i kompleksit u ndërtua për lavdinë e hyjnisë Videmal nga mbreti Manica Raja në vitet 1300 përpara krishtlidjeve sipas ''Oud en Nieuw Oost-Indiën'' të shkruar në vitin 1726 nga François Valentijn.<ref name="Robert Fellowes 1815 pp. 193">Robert Fellowes & Robert Knox: The history of Ceylon: from the earliest period to the year MDCCCXV [1815]...; fq. 193</ref> Disa e konsiderojnë tregimin e Kullakotanit si një mit të bazuar mbi udhëtimet e figurave historike si Gajabahu II, Kalinga Magha ose një mbret Chola i Sri Lankës.<ref name="pridham" /><ref name="p62">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=62}}</ref>'' [[File:Spiritual 16.jpg|thumb|left|345px|Statujë e artë e Shivës përballë Tempullit pjesërisht të restauruar të Koneswaramit ku u gjet poema që lavdonte Raja Raja Cholan I]] Në shekullin e VI, një rrugë e veçantë lundruese bregdetare shkonte nga gadishulli i Jaffnas drejt jugut te Tempulli i Koneswaramit dhe më tej në jug të Batticaloas te tempulli i Thirukkovilit.<ref>{{cite book|last=Ismail|first=Marina|year=1995|title=Early settlements in northern Sri lanka|url=https://books.google.com/books?id=R1VuAAAAMAAJ&q=koneswaram+marina&dq=koneswaram+marina&hl=en&ei=Zi67S-TbEYGd-AbY_IHJCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CEMQ6AEwAw|isbn=978-81-7013-137-3|oclc=243878815|quote=Në shekullin e VI ishte një rrugë bregdetare me varka nga gadishulli i Jaffnas në veri, për në jug te Trincomalee, veçanërisht te qendra fetare e Koneswaramit dhe më tej drejt Batticaloas dhe qendrës fetare të Tirukovilit, përgjatë bregut lindor. Përgjatë kësaj rruge ndodheshin pak ngulime të vogla tregtare si Mullativu në bregun verior.}}</ref> Tempulli i Koneswaramit të Kona-ma-malait është përmendur në veprën Shaivite ''Tevaram'' në fundin e shekullit të VI nga Thirugnana Sambandari.<ref>{{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|year=2007|isbn=978-955-1266-72-1|page=230}}</ref> Bashkë me [[Tempulli Ketheeswaram|Tempullin Ketheeswaram]] në Mannar, Tempulli i Koneswaramit lëvdohet në të njëjtin vepër kanonike nga shenjti nayanar i shekullit të VIII, Sundaramoorthy Nayanar në [[Tamilakkami|Tamilakkam]].<ref>{{cite book|last=Raghavan|first=M. D.|title=Tamil culture in Ceylon: a general introduction|url=https://archive.org/details/Tamil_Culture_in_Ceylon|year=1971|oclc=453189836|page=[https://archive.org/details/Tamil_Culture_in_Ceylon/page/n138 233]|quote=Përmendja më e hershme e faltores është një hymnet e Thirugnana Sambandarit}}</ref> Koneswarami për rrjedhojë është lavdizuar si një nga 275 ''Shiva Sthalamët'' (banesat e shenjta të Shivës të lavdëruar në hymnet ''Tevaramë'') e kontinentit, pjesë të grupit "[[Paadal Petra Sthalamët|Paadal Petra Sthalam]]". Tempulli tjetër i vetëm i shenjtë nga Eela Naduja (vendi i tempullit siç emërtohet në literaturën tamile) është Ketheeswarami.<ref>{{cite journal|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=The Lord of Thiruketheeswaram, an ancient Hindu sthalam of hoary antiquity in Sri Lanka|page=106|oclc=10020492}}</ref><ref>{{cite journal|last=Varadachari|first=K.C.|title=Journal of the Sri Venkatesvara Oriental Institute|journal=Journal of the Sri Venkatesvara Oriental Institute|volume=3|page=64|oclc=52321640}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, tempulli pësoi zhvillime strukturoe në [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturën shkëmbore Dravidiane]] të stilit të Dinastisë Pallava.<ref name="shoh"/><ref>{{cite journal|last=Singhal|first=Damodhar P.|year=1969|title=Artikull i India and world civilization|volume=2|journal=India and world civilization|oclc=54202}}</ref> Kjo ndodhi kur ushtritë e mbretit Pallava, Narasimhavarmani I (630–668) pushtuan ishullin dhe kur ishulli ishte nën sovranitetin e gjyshit të tij mbretit Simhavishnu (537–590), kur u ndërtuan shumë [[Arkitektura Pallava|tempuj shkëmborë Pallava]] në rajon, ku ky stil arkitekturor mbeti popullor edhe për disa shekuj.<ref name="autogenerated36"/><ref name="ReferenceC"/> ''Kanda Purana'' e shekujve të VIII-X (një literaturë epike puranike në gjuhën tamile që ishte përkthim i ''Skanda Puranas'') të shkruar nga Kachiyappa Sivachariari [[Kanchipurami]]t përshkruan faltoren e Koneswaramit si një nga tre banesat më të shquara të Shivës në botë, bashkë me [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Tempullin e Chidambaramit]] në [[Tamil Nadu]] dhe Mali Kailash i [[Tibeti]]t.<ref name="CSHindu"/> Mjaft mbishkrime të shkruara në shkrimet tamile dhe Vatteluttu të përziera me gërma të shkrimit Grantha informojnë për tempullin gjatë kësaj periudhe. Tempulli i Koneswaramit është përmendur në mbishkrimet tamile të shekullit të X Nilaveli si marrës i një dhurimi toke në vendin tamil prej një mijë e shtatëqind e dhjetë akre (dy qind e pesëdhjetë e katër ''vèli'') toke të thatë dhe nën ujë për të plotësuar shpenzimet e tij të përditshme – duke treguar rolin e tempullit në ofrimin e shërbimeve të ndryshme për bashkësinë vendore midis viteve 900—1000.<ref name="jots">{{cite journal|title=Journal of Tamil studies|year=1980|issue=17-8|issn=0022-4855|page=33|oclc=1773647}}</ref><ref>{{cite journal|last=Pathmanathan|first=S.|year=1978|title=The Kingdom of Jaffna|volume=1|page=56|oclc=6530926|quote=Mbishkrimet Nilaveli përshkruajnë dhurimin e tokës perj 250 velish ''në bregdet'' për tempullin e Maccakesvaramin (një tjetër emër për Koneswaramin) të Konaparvatamin, Konamamalai nga lokalitetet e Urakirikamamit, Kirikantas dhe Kirikamamit për faltoren e Nilakanta Mahadevas}}</ref> Zona pjellore e Koddiyapuramit të distriktit Trincomalee paguante një qind avanamë oriz për faltoren dhe ishte e ngarkuar me rritjen e farave të vajit për Koneswaramin në mënyrë të përvitshme.<ref name="perspectives"/> [[File:Koneswaram inscription Pandyan era.jpg|thumb|Mbishkrim i Koneswaramit i periudhës Pandyane]] Trincomalee u shqua gjatë kohës së artë mesjetare të Dinastisë tamile Chola, për shkak të afërsisë me gjirin e limanit të Trincomaleet me pjesën tjetër të kontinentit dhe përfitimet e tij nga perandoria detare Chola dhe dy gildat e fuqishme tregtare të kohës – Manigramami dhe Pesëqind Zotërit e Ayyavolusë në tregtinë e tyre me lindjen e largët dhe pushtimin e Srivijayas së arqipelagut Malay dhe [[Indonezia|Indonezisë]].<ref name="tamilakkam"/><ref>Mbishkrimet e periudhës Chola regjistruan veprimtaritë e bashkësive tregtare tamile në Padavikulam. Grupet tregtare të përmendura ishin Ticai Aayirattu Ain Nurruvar (Velupillai, Ceylon Tamil Inscriptions, 1971) dhe Ayyavole. Taniyappani, një tregtar nga Padavikulami, themeloi një tempull të Shivës aty. Një mbishkrim tamil nga Raja Raja Chola përmend tempullin e Shivës të Ravi Kulamanikkeswaramit në Padavikulam. (K. Indrapala: Epigraphia Tamilica; Jaffna Archeological Society, 1971, fq. 34). Një mbishkrim sanskrit i shekullit të XIII i zbuluar aty përmend një fshat brahmin në zonë. Fushat orizore të Padavikulamit vaditeshin nga lumi Per Aru.</ref><ref>Meera Abraham: Two medieval merchant guilds of south India; 1988, fq. 132</ref> Kompleksi tempullor i Koneswaramit dhe rajoni i tij i afërt, nga Periyakulami dhe Manankerni në veri, Kantalai dhe Pothankadu në perëndim dhe Verugali në jug, formonin një principatë të madhe shaivito-tamile.<ref name="tamilakkam"/> Rezidentëve në këtë bashkësi kolektive u caktoheshin shërbime, që ata kishin për ti kryer në Tempullin e Koneswaramit.<ref name="tamilakkam"/> Një regjistrim mbishkrimor që përmban një poemë lavdëruese të Raja Raja Cholas I, që sundoi vendin verior Malabar nga viti 993 deri në 1014 u zbulua në vitet 1970 brenda rrethimit të tempullit të Koneswaramit.<ref>S. Vithiananthan: ''Nān̲kāvatu An̲aittulakat Tamil̲ārāycci Makānāṭṭu nikal̲ccikaḷ, Yāl̲ppāṇam, Can̲avari, 1974, Volume 2''; 1980, fq. 32</ref><ref>George Woolley Spencer: ''The politics of expansion: the Chola conquest of Sri Lanka and Sri Vijaya''; 1983, fq. 61</ref> Mbishkrimet tamile të viteve 1033–1047 të rrënojave të afërta të Tempullit Choleeswaram të Perarut, Kantalait dhe mbishkrimet Manankerni tregojnë praktikat administrative të mbretit Chola, Ilankeshvarar Devari (Sri Cankavanamari) me faltoren e Koneswaramit dhe rajonin e Trincomaleet në atë kohë. Veprimtaritë ndërtuese në tempull asistoheshin nga arkitekti dhe dinjitari Chola, Muventavelan Kanavati.<ref name="HTOS">{{cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|quote=Si me mbishkrimet Nilaveli, mbishkrimet Manankeni përshkruajnë Maccakesvaramin (Koneswaramin) e Konamamalait, duke përmendur se ishte nën administrimin e Chola Ilankesvarar Devas në një nga vitet e tij të mbretërimit. Të dy mbishkrimet tregojnë se Konesvarami ishte nën tutelën e Dinastisë Chola.}}</ref><ref name="KIChola">{{cite journal|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=Senarat Paranavitana commemoration volume|chapter=An Inscription of the tenth year of Cola Lankesvara Deva from Kantalai, Sri Lanka|journal=Studies in South Asian Culture|volume=7|year=1978|isbn=978-90-04-05455-4|oclc=185925405|page=82|quote=Princi perandorak Chola, Ilankesvarar Tevari u kurorëzua nga i afërmi i tij Rajadhiraja Chola dhe shërbeu si një mbret i pavarur.}}</ref> Mbishkrimi Palamottai nga distrikti i Trincomaleei, i gjetur mes mbishkrimeve të afërta Kantalai, regjistron një përkrahje monetare për "Tempullin e Shivës të Then Kailasamit (Kailashit të Jugut)" nga një e ve tamile për nder të burrit të saj. Ky administrohej nga një anëtar i kastës ushtarake tamile – Velaikkarari, trupat e vendosura për të mbrojtur faltoret në shtet që ishin ngushtësisht të lidhura me mbretin Ilankeshvarar Devar.<ref name="KIChola"/><ref>{{cite journal|last=Paranavitana|first=S.|title=A Tamil Inscription from Palamottai|journal=Ephigraphia Zeylanica|volume=4|year=1943}}</ref> Mbreti Gajabahu II që sundoi Polonnaruwan nga viti 1131 deri në 1153 është përshkruar në Konesar Kalvettu si një adhurues i përkushtuar i Shivës dhe një përkrahës i Tempullit të Konamamalait.<ref name="HLtoSL"/><ref>{{cite journal|last=Pillay|first=K.|year=1963|title=South India and Ceylon|page=174|oclc=250247191}}</ref> Mbreti Chodaganga Deva, një pasardhës i nipit të mbretit Virarajendra Chola, Anantavarman Chodaganga Deva – pararendësi i Dinastisë Lindore Ganga të [[Orissa|Odishas]] dhe [[Andra Pradesh]]it – bëri dhurime të pasura pasi vizitoi Konamamalain në ditën e vitit të ri tamil 1223, që sipas një mbishkrimi sanskrit në shkrimin Grantha të zbuluar mbi kornizën e një dere në tempullin hindu.<ref>{{cite book|last1=de Silva|first1=K. M.|last2=Ray|first2=C. M.|title=History of Ceylon|date=1959–1973|page=112|quote=Mbishkrimi, i gjetur në rrethimin e tempullit hindu daton zbarkimin e ''Chodaganga Devas'' në ''Gokaranna'' të premten e 14 prillit 1223 (të regjistruar si viti i 1145 i epokës Saka) dhe shpjegon dhurimet e që ky mbret bëri për tempullin e Konamamalait}}</ref> Një mbishkrim i tamil 1000-vjeçar në alfabetin Chola Vatteluttu u zbuluan në tetor të vitit 2010 kur po gërmohej për ndërtim mbi një shesh në krahun e djathtë të rrugës Konesar që të çonte për te faltorja.<ref>http://www.tamilnet.com/art.html?artid=32850&catid=13</ref> [[File:Tirumala gopurams.JPG|thumb|left|327px|''[[Gopurami]]'' Ananda Nilayam i ''[[Vimana|vimanës]]'', ''gopuramët'' e brendshëm dhe të jashtëm të [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tempulli Tirumala Venkateswara]] në [[Tirupati]], me ''Kalasamin'' e dukshëm të Jatavarman Sundara Pandyanit. Gopuramët e veshur me ar të Sundara Pandyanit dhe të kurorëzuar me ''kalasam'' në majë të kullave si të dy kovilëve, si Tirumala Venkateswaram ashtu dhe Thirukonamamalai Koneswaram. Të krahasuar në shekullin e XVI, Tirumala është tani vendi më i pasur dhe më i vizituar fetar në botë.]] Përfshirja e Dinastisë mesjetare Pandyane në punët e vendit tamil u bë më i fortë pas pushtimit të mbretit pandyan, Srimara Srivallabha në vititet 815—862, një ndërhyrje fuqimisht e mirëpritur nga tamilët vendorë në ishull<ref name="Indrapala 2007 324">{{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|year=2007|page=324|isbn=978-955-1266-72-1}}</ref> Ndërsa ishte nën suzerinitetin Pandyan në vitin 1262, princi Jatavarman Veera Pandyani I, vëllai dhe mëkëmbësi i mbretit Jatavarman Sundara Pandyani I përsëriti pushtimin e vëllait të tij të ishullit në vitin 1258 për të ndërhyrë dhe mundur në mënyrë vendimtare Chandrabhanun e Tambralingas, një uzurpator i fronit verior tamil; ai vazhdoi të vendoste flamurin Pandyan të fitores dhe emblemën e një "Peshku të dyfishtë" në Konamalai ndërsa nënshtroi mbretin tjetër të ishullit.<ref name="CSHindu"/> Historikisht, Dinastia Pandyane ishte e njohur për skalitjen e dy peshqëve të drejtuar nga njëri-tjetri në tavanet e [[Arkitektura Dravidiane|gopuramët e tyre shumë-katësh]] kur përfundoheshin (dhe i linin vetëm me një peshk në rast se ishin të papërfunduara). Sundara Pandyani kishte rikonstruktuar ''gopuramët'' duke i veshur me ar çatitë dhe vendosur Kalasamë të punuar me ar në majë të tyre, një punim artistik që paraqet afërsi me Arkitekturën Dravidiane. Shkëmbi Swami në këtë kohë është përshkruar si "Kona ma-malai, përreth të cilit valët e oqeanit nxjerrin perla, ar, gurë të çmuar dhe guacka nga thellësia e tij dhe i grumbullojnë ato përgjatë bregut". Banorët vendorë kontribuan në pasurinë e tempullit nën sundimin Pandyan të veriut të ishullit.<ref name="CSHindu"/> Mbishkrimi në guri tamil i shekullit të XIII në fshatin Kankuveli regjistron caktimin nga prijësit Vanniarë, Malaiyil Vanniyanar dhe Eluril Atappar të të ardhurave dhe kontributeve nga fushat e orizit dhe kullotat e distrikteve të Vannimait të mbretërisë në ngjitje të Jaffnas për faltoren e Koneswaramit.<ref>{{cite book|last=Pathmanathan|first=S.|year=1978|title=The Kingdom of Jaffna|volume=1|page=267|url=https://books.google.com/books?id=IMcLAAAAIAAJ&q=Kankuveli+inscription+K.+Indrapala&dq=Kankuveli+inscription+K.+Indrapala&hl=en&ei=bP-6S-DhG4Pr-AaIkYTZCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CD0Q6AEwAQ|oclc=6530926|quote=Mbishkrimi në gurë tamil i paraqitur në kolonë guri në Kankuveli janë regjistrime dhurimi nga drejtuesi Malaiyil Vanniyanari dhe Eluril Atappari (Atappari i shtatë fshatrave) për faltoren e ''Konanayakarit të Kona -ma malait''.}}</ref> Mbretërit e Dinastisë tamile Aryacakravarti të mbretërisë së Jaffnas i bënë homazhe faltores së Koneswaram nën sovranitetin e tyre, duke ofruar dhurata prej ari dhe argjendi. Midis vizitorëve ishin mbreti Singai Pararasasegaram dhe pasuesi i tij mbreti Cankili I.<ref name="ceylonportu">{{cite book|last=Pieris|first=Paulus Edward|year=1983|title=Ceylon, the Portuguese era: being a history of the island for the period, 1505-1658|volume=1|page=262}}</ref> Mbreti Jeyaveera Cinkaiariyani (1380—1410) kishte hartuar historinë tradicionale të tempullit si një kronikë në vargje të titulluar ''Dakshina Kailasa Purana'', tashmë të njohur si ''Sthala Purana e Tempullit të Koneswaramit''.<ref name="shoh">{{cite book|last=Navaratnam|first=C. S.|title=A Short History of Hinduism in Ceylon|year=1964|pages=43-7}}</ref> Vepra përshkruan se si nga mesi i ''Sivanoli Padam Malait'', tre lumenjtë ose "kankai" (''Gangu'') ishin gjeneruar nga gjurma e Shivës — Mavillie-Kankai që rrjedh drejt veriut, arrin banesën e Shivës në [[Trincomalee]] dhe derdhet në Gjirin e Bengalit të Oqeanit Indian në jug të tij. Manikka-Kankai rrjedh drejt lindjes dhe kalon nga tempulli i Kadirkamamit, kushtuar Muruganit, djalit të Shivës dhe pastaj derdhet në detin lindor. Kavary-Kankai rrjedh drejt perëndimit dhe kalon në vendin e Shivës të quajtur Thiruketheecharam në Manthottamin e Mannarit. Këta tre lumenj janë përshkruar si "rrjedha tepër të çmuara". Ai tejçoi blloqe guri nga [[Trincomalee]] për te Tempulli i [[Rameswarami]]t për të rikonstruktuar [[garbhagriha|shentëroren e tij]]. Pasuesi i Jeyaveera Cinkaiariyanit, Gunaveera Cinkaiariyani (Pararacacekarani V), një administrator i Rameswaramit që mbikqyrte gjithashtu edhe zhvillimin strukturor të atij tempulli si dhe promovimin e besimit shaivit, dhuroi një pjesë të të ardhurave të tij për Koneswaramin.<ref name="CSHindu"/><ref name="Tamils in early Ceylon"/> Mbreti i fuqishëm i Jaffnas, Martanda Cinkaiariyani (Pararasasekarami III) mori udhëtarin maroken Ibn Battuta në Sivanoli Padam Malai në vitin 1344 bashkë me katër yogi që ishin për vizitën vjetore në vendndodhjen e gjurmës në majën e malit; përveç këtyre ai ishte i shoqëruar edhe nga katër brahmanë dhe dhjetë shoqërues të mbretit. Në vitin 1468 shenjti Arunagirinathar Swamikal i bëri homazhe Koneswaramit gjatë pelegrinazhit të tij nga [[Tempulli Nallur Kandaswamy]] i Jaffnas deri te Kadirkamami. Në Koneswaram, ai ofroi një kurorë me vargjet ''Thiruppugazhi'' që i thurnin lavde Sthalamit. Popullsia, pohoi ai, në Koneswaram, ku oqeani i thellë përplaste valët e tij të egërsuara, ishte i pamatë, tempulli i mirë-organizuar dhe priftërinjtë të mësuar në ''Katër Vedat''. Faltorja e Muruganit, që adhuronte djalin e Konesarit dhe bashkëshortes së tij, ishte prënë njërit prej ''gopuramëve'' të hyrjeve të kompleksit.<ref name="shoh"/><ref name="HLtoSL">{{cite book|last=Ramachandran|first=Nirmala|year=2004|title=The Hindu legacy to Sri Lanka|isbn=978-955-8733-97-4}}</ref> [[File:TempleoftheoriginalTrincoKoneswaramKovilCompounds.jpeg|thumb|right|309px|Vizatim i një faltoreje të kompleksit zanafillor të Koneswaram Kovilit të Trincomaleet nga Constantine de Sa de Noronha, që shkatërroi të tre monumentet tempullore të Koneswaramin mbi Shkëmbin Swami nga 1622 deri në 1624. Publikuar në 1687 nga Fernão de Queyroz: ''The temporal and spiritual conquest of Ceylon'']] Një koleksion i pasur tekstesh që nga shekulli i XIV regjistrojnë traditat që kanë të bëjnë me faltoren, duke përfshirë përdorimin e tempullit të Konamamalait me emrin alternativ "Maccakeswaram".<ref name="HTOS"/> Një tempuj me njëmijë kolona, gjatë kësaj periudhe mesjetare, Koneswarami tërhiqte pelegrinë nga Vendi Coylot Wanees dhe vende të tjera të Azisë, duke e bërë atë vendin më të pasur dhe më të vizituar botë të çdo besimi. Ritet e fundit gjatë funeralit të mbretit Bhuvanekabahu VII i Kottes, një monark hindu që i shënonte shpalljet e tij zyrtare në gjuhën tamile, u zhvilluan në Koneswaram në vitin 1551. Zyrtari më i afërt fetar dhe ambasadori i besuar ishte i besimit hindu. Historiani Diogo do Couto e përshkroi ''Pagodën e Triquinimales'' si një tempull parësor të mbretërisë së tij ndërsa prifti katolik portugez dhe shkrimtari Fernão de Quieroz e përshkruan atë si "Roma e hinduve të Lindjes më e frekuentuar nga pelegrinët sesa [[Tempulli Ramanathaswamy|Rameshwarami]], [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tirumalai]]-[[Tirupati]], Kilveluri, [[Tempulli Ekambareswarar|Kanchipurami]], [[Tempulli Jagannath në Puri|Jagannathi]] në [[Orissa|Odisha]] ose Vaijayanti në Bengal". Për më tepër, ai përshkruan shkëlqimin e [[Tempulli i Tenavaramit|tempullit të famshëm të Tenavarait]] në zenitin e tij si i ngjashëm në madhështinë e tij në ishull me Koneswaramin dhe si lundruesit idhujtarë do ta dallonin Koneswaramin nga deti.<ref name="perspectives">{{cite book|first1=Leelananda|last1=Prematilleka|first2=Sudharshan|last2=Seneviratne|year=1990|title=Perspectives in archaeology: Leelananda Prematilleke festschrift|page=96|quote=Queyroz e krahason Konesvaramin me tempujt e famshëm hindu në Rameswaram, [[Tempulli Ekambareswarar|Kanchipuram]], [[Tempulli Venkateswara në Tirumala|Tirupatti]], Tirumalai, Jagannath dhe Vaijayanthi si dhe përfundon se ndërsa tempujt e fundit ishin mjaft të vizituar nga hindutë, i pari i tejkalonte të gjithë këta të fundit.}}</ref> Në një letër të shkruar në vitin 1613 nga frati jezuit Manuel Barradas, Koneswarami është përshkruar si një "... strukturë masive, një vepër e pashoqe arti. Është me lartësi të madhe, i ndërtuar me mjeshtri të madhe në granit të zi, mbi një shkëmb që del mbi det dhe zë një hapësirë të madhe në majë”.<ref name="Perniola, V. p. 366">V. Perniola: "The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period"; vol. II, fq. 366.</ref> Mbreti Ethirimana Cinkam i kishte rezituar një kërkese të D. Hieronymo de Azevedo vitin e mëparshëm për ta ndihmuar këtë të fundit në ndërtimin e një fortese në [[Trincomalee]]. Sipërmarrja ishte braktisur.<ref name="Perniola, V. p. 366"/> Me mundjen e mbretit Cankili II, i gjithë territori i mbretërisë së Jaffnas, duke përfshirë Trincomaleen dhe Batticaloan, i ishte caktuar "kujdesit shpirtëror të françeskanëve". Ky vendim ishte marr nga peshkopi i Cochinit, frati Dom Sebastião de S. Pedro.<ref>V. Perniola: "The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period", vol. II, fq. 458.; V. Perniola: "The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period"; vol. III, fq. 51.: Më vonë, një tjetër dekret i të njëjtit peshkop të Cochinit i datuar më 11 nëntor 1622, duke vendosur se ai i përmendur në vitin 1602, iu besuar rishtas kujdesit shpirtëror të jezuitëve në distriktin e Jaffnas, Trincomalee dhe Batticaloa, duke u dhënë atyre mundësinë për të ndërtuar kisha, për të tërhequr sakramentet dhe për të konvertuar shpirtra. Jesuitët do ti ndiqnin ushtarët portugezë në Trincomalee dhe Batticaloa kur ata pushtuan dy zonat.</ref> Nga fundi i vitit 1619, një flotë e vogël daneze kishte mbërritur në Trincomalee; në majin e vitit 1620, danezët pushtuan Tempullin e Koneswaramit dhe filluan punimet për fortifikimin e gadishullit përpara se të mundeshin.<ref>U. Barner Jensen: "Danish East India. Trade coins and the coins of Tranquebar, 1620–1845"; fq. 11–2; Holden Furber: "Imperi rivali nei mercati d’oriente, 1600–1800"; shënimi n° 66, fq. 326: "Senarati i Kandyt dërgoi në Trincomalee 60 burra sinhalezë në mënyrë që të ndihmonte danezët në ndërtimin e fortesës së tyre. Gjatë qëndrimit të tyre në Trincomalee, danezët shtypën gjithashtu disa monedha "Larini", mbi të cilët u rregjistruan fjalët ‘Don Erich Grubbe’, të këtyre monedhave, nga të cilat sot nuk kanë mbetur gjurmë, përveçse në ditarin e Ove Gieddes".</ref> *Shkatërrimi në shekullin e XVII [[File:MapofEelamTamilcountryengraving1692.jpg|thumb|left|327px|Gravurë e vitit 1692 nga Wilhem Broedelet i hartës së vitit 1681 të Robert Knoxit me Trincomaleen në bregun lindor të vendit të Malabarit]] Faltorja u sulmua dhe shkatërrua më 14 prill 1622, në ditën e vitit të ri tamil, nga gjenerali portugez Constantino de Sá de Noronha (që e quante atë ''Tempulli i Njëmijë Kolonave'').<ref name="CSHindu"/> Njëmbëdhjetë ndriçues tunxhi që ndriçonin faltoren dhe statujat kryesore u morën në qytet gjatë procesionit të karros në periudhën e festës, kohë gjatë të cilës ushtarët portugezë hynë në tempull të veshur si priftërinj Iyerë dhe filluan ta plaçkisnin atë. Në një veprim zelli fetar, tempulli pastaj u rrafshua dhe u hodh nga kreshta në det. Priftërinjtë e arratisur varrosën disa nga statujat e tempullit në zonën përreth dhe të gjithë priftërinjtë, pelegrinët dhe shërbyesit që mbetën u masakruan. Monumenti përfundimtar i kompleksit tempullor u shkatërrua dy vjet më vonë në vitin 1624. Gurët dhe kolonat e skalitura të tempullit u përdorën për të ndërtuar fortesën Fredrick për të përforcuar ndikimin kolonial mbi bregdetin lindor të ishullit kundër ushtrive të tjera evropiane, duke përfshirë flotën holandeze gjatë luftrave holandezo-portugeze. Në fortesë dhe përrreth saj u ndërtua një kishë dhe një fshtat i ri. Një fushatë e gjerë shkatërrimi i pesëqind faltoreve hindu, ''Bibliotekës Saraswathi Mahal'' dhe konvertimi i detyruar në Vendin e tamilëve u drejtua nga portugezët me mbërritjen e tyre në ishull dhe pushtimin e mbretërisë së Jaffnas; tempulli kishte qenë duke paguar këstin e haraçit të mbrojtjes 1280 ''fanamë'' në vit te portugezët. Trincomalee qe dëshmitar i betejave detare të Luftës së Tridhjetë Vjetëve të [[Evropa|Evropës]] nën njeriun e Filipit II, Phillippe de Oliveira.<ref name="g153">S. Gnanaprakasar: ''A critical history of Jaffna''; fq. 153–72.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ceylontamils.com/history/history4.php|language=en|title=Portuguese Colonial Period (1505–645 CE)|accessdate=7 dhjetor 2007|work=Rohan Titus|archive-date=23 dhjetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223045959/http://www.ceylontamils.com/history/history4.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last1=de Silva|first1=K. M.|last2=Ray|first2=C. M.|title=History of Ceylon|date=1959–1973|page=112}}</ref> Midis viteve 1639 dhe 1689, në Thampalakamamin e afërt u ndërtua [[Tempulli Ati Konanayakar]] për të bujtur idhujt e procesionit që mbijetuan.<ref name="p102">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=102}}</ref><ref name="r86-88">{{cite book|last=Ramachandran|first=Nirmala|year=2004|title=The Hindu legacy to Sri Lanka|pages=86-8}}</ref> Shkatërrimi i tempullit të Konesarit është parë historikisht si plaçkitja e një prej tempujve më të mëdhenj të [[Azia|Azisë]]. Brenda pak orësh u grabitën ar, perla, gurë të çmuar dhe mëndafshe të grumbulluara për më shumë se një mijë vjet.<ref name="TLS">{{cite journal|year=1953|title=Tamil culture|journal=Tamil Literature Society|volume=2-3|page=191|oclc=191253653|url=https://books.google.com/books?id=3tG1AAAAIAAJ&q=konesar&dq=konesar&client=safari&cd=1}}</ref> Një planimetri e sitit nga De Quieroz pohon: "Me ngjitjen e parë në majën e shkëmbit ishte një [[Pagoda|pagodë]], një tjetër në gjysëm lartësi – kryesorja prej tyre në pikën më të lartë, të vizituar nga grupe hindush nga e gjithë India".<ref name="p83">{{Cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|year=2006|isbn=955-9429-91-4|page=83}}</ref> Ai përshkruan tre tempujt e kompleksit të bregut, duke pohuar se pelegrinët kërcenin nga tempulli i fundit në oqean si flijim për idhujt e tyre.<ref name="p83"/> Në letrën për Filipin e III, mbrtin e [[Portugalia|Portugalisë]], Constantine përshkruan: "Toka e pagodës është 600 fathomë e gjatë, 24.4 metra në pikën më të gjerë duke u ngushtuar deri në 9.15 metra". Në lidhje me një mbishkrim profetik që de Noronha gjeti në sit, ai shtoi: "Kur shkova aty për të bërë këtë fortesë, gjeta të skalitur te pagoda, mes shumë mbishkrimeve të tjera, një që shkruante kështu: Kulakottani e ka ndërtuar këtë pagodë..."<ref name="Ras">{{cite book|last=Rasanayagam|first=M. C.|year=1926|title=Being a research into the history of Jaffna, from very early times to the Portuguese period|page=378}}</ref> [[File:Swami rock 1870.jpg|thumb|309px|right|Fotoja e parë e Shkëmbit Swami dhe rrënojave të Koneswaramit nga viti 1870, para rikonstruksionit të tempullit. Banorët vendorë ofruan shërbime për një kolonë nga [[mandapa]] zanafillore në kujtim të tempullit të shkatërruar]] ==== Historia më e afërt ==== Nën Cejlonin holandez, shumica e qytetit të Trincomaleet administrohej përsëri nga vanniarët e varur nga Jaffna, ndërsa fortesa ishte e zënë nga holandezët në atë që ata e quanin "Kodra e Pagodës". Distrikti i Batticaloas mbeti në varësi të fortesës së Trincomaleet deri në vitin 1782.<ref>Jacob Burnand: ''Memoir''</ref> Në shkëmbin Swami nuk u lejua asnjë ceremoni deri në sundimin britanik të ishullit, kur pelegrinët u lejuan të rikthehen dhe të adhurojnë Shivën në sitin e shenjtë të fortifikuar.<ref name="TLS"/><ref name="systemofuni">{{cite book|last1=Laurie|first1=James|last2=Balbi|first2=Adriano|year=1842|title=System of universal geography: founded on the works of Malte-Brun and Balbi ...|page=739|quote=Bregu shkëmbor i zënë nga fortesa i është kushtuar Shivës, në mishërimin e tij si Eiswara dhe që konsiderohet shumë i shenjtë nga besimtarët e tij.}}</ref> Nga mesi i shekullit të XIX, lundruesit, priftërinj të lartë dhe pelegrinë të tjerë vizituan shkëmbin, thyen një arrë kokosi dhe u lutën, duke kryer ritet e shenjta çdo janar. Në kreshtën e rrëpirës u vendosën fruta dhe oferta të tjera, duke i rrëzuar poshtë për te rrënojat.<ref name="pridham">{{cite book|last=Pridham|first=Charles|title=An historical, political, and statistical account of Ceylon and its dependencies|url=https://archive.org/details/anhistoricalpol00pridgoog|chapter=Trincomalee&nbsp;– Its Early History|year=1849|pages=[https://archive.org/details/anhistoricalpol00pridgoog/page/n70 544]-6|quote=Malabarët e quajnë atë Tirukonathamalei, ose "mali i shentë Konatha", nga emri i asaj hyjnie hindu, që më parë kishte një tempull në majën e një prej kodrave aty, që vlerësohej në të gjithë Indinë...}}</ref><ref name="pastors">{{cite book|last=Jewitt Robinson|first=Edward|year=1867|title=Hindu pastors: a memorial|url=https://archive.org/details/hindupastorsame00robigoog|pages=[https://archive.org/details/hindupastorsame00robigoog/page/n38 18]-9}}</ref><ref name="cyclopaedia">{{cite book|last=Long|first=George|year=1843|title=Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge|volume=25|page=238|quote=Një pagodë, kushtuar Shivës, që më parë qëndronte mbi një majë shkëmbore të gadishullit, vendndodhja e të cilës konsiderohet akoma e shenjtë nga hindutë.}}</ref> Fotografia e parë e mbetjeve të faltores dhe bregut të saj u bë në vitin 1870. Pasi siti filloi të rifitonte popullaritet mes pelegrinëve filloi të shkruhej mbi faltoren. ''Thirukonasala Purana'' u shkrua gjatë shekullit të XIX nga studiuesi tamil Masilamanipillai Muttucumaru mbi tempullin dhe ''Thirukonasala Vaipavami'' mbi Koneswaramin u shkrua nga V. Akilesapillai në vitin 1889, i publikuar në vitin 1952, gjashtëdhjetë vjet më vonë.<ref name="CSHindu"/> [[File:Bocarro17thcenturyTrincomaleemap.png|thumb|left|309px|Vizatim i Antonio Bocarros i monumenteve të tempullit të Koneswaramit në fund të bregut në 1635. Kompleksi kishte qenë shkatërruar një dekadë më parë për të ndërtuar fortesën e madhe të paraqitur.]] Në vitin 1950, statujat zanafillore prej ari dhe aliazhi bakri dhe bronxi të faltores nga shekulli i X i një figure të ulur të Shivës (në formën e Somaskandas), Shiva si Chandrasekhari, bashkëshortja e tij Parvati, një statujë e hyjneshës Mathumai Ambal dhe statuja e mëvonshme e Ganeshit u gjetën nga Këshilli Urban i [[Trincomalee]]t të varrosura rreth 460 metra larg nga siti i Koneswaramit ndërsa po gërmohej për një pus uji.<ref name="reef"/><ref name="HLtoSL"/><ref>{{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|year=2007|isbn=978-955-1266-72-1|page=308}}</ref> Ato u çuan në procesion përreth rajonit përpara se të rivendoseshin në Koneswaram. Statujat e tjera të Koneswaramit që mbijetuan mbetën te [[Tempulli Ati Konanayakar]].<ref name="p102"/><ref name="r86-88"/> Një kolonë nga tempulli zanafillor qëndron nën një pemë të dekoruar Vilvami (''Aegle marmelos'') mbi Shkëmbin Swami. Në vitin 1956, ndërsa ishin duke u zhytur, fotografi Mike Wilson dhe studiuesi Arthur C. Clarke zbuluan muret e rrënuara, arkitekturën dhe statujat e idhujve të fundosura të tempullit zanafillor — duke përfshirë kolona të skalitura me emblema lulesh dhe gurë në formën e kokave të elefantëve — të përhapura në shtratin e cekët të detit.<ref name="reluctant">{{cite journal|last=E. Greig|first=Doreen|year=1987|title=The reluctant colonists: Netherlanders abroad in the 17th and 18th centuries|url=https://archive.org/details/reluctantcolonis0000grei|oclc=14069213|page=[https://archive.org/details/reluctantcolonis0000grei/page/226 227]|isbn=902322227X}}</ref><ref>{{cite journal|year=1965|title=Expedition in the waters of Ceylon|journal=Science Digest|issn=0036-8296|oclc=1624458|volume=57|page=142|url=https://books.google.com/books?id=i9QCAAAAIAAJ&q=konesar&dq=konesar&lr=&client=safari&cd=14|quote=Një nga arritjet madhore në Cejlon ishte zbulimi i rrënojave të Tempullit të fundosur të Konesarit, që u zbulua me anije thesarësh të mbytur...}}</ref> Kolona ashtu dhe rrënojat paraqesin ndikime të Arkitekturës Tamile, [[Arkitektura Pallava|Pallava]] dhe [[Arkitektura Chola|Chola]] të periudhës midis shekujve të II–IX, të konfirmuara nga zbulimi i mbishkrimeve në shkrimin Pallava Grantha dhe Chola si dhe imazhet hindu të gjetura në vendin e kompleksit që sugjerojnë se dinastitë kishin një interes të fortë për tempullin.<ref name="shoh"/> Zhytësit rigjetën lingamin legjendar Swayambhu nga shtrati i oqeanit, një obelisk i madh natyror që, sipas legjendës ishte një nga 69 lingamët natyrorë nga kohë të qëmotshme fillimisht të gjendura në Malin Kailash të [[Tibeti]]t dhe të bujtura në Koneswaram nga mbreti legjendar Raavan – objekti i tij i shenjtë më i fuqishëm nga kohët mitologjike. Ky lingam u rivendos në sitin e Koneswaramit. Duke publikuar gjetjet e tyre në vitin 1957 në librin ''The Reefs of Taprobane'', Clarke shpreh admirim për tre mijë vitet e adhurimit nga hindutë të Shkëmbit Swami.<ref name="reef"/> Duke identifikuar më në fund tre tempujt hindu që kishin qenë ndërtuar rreth shkëmbit Swami, Clarke i përshkruan statujat e shekullit të X të Koneswaramit si "mes shembujve më të shkëlqyer të skulpturave prej bronxi hindu që njihen", Shiva i ulur [[Arti Chola|prej bronxi Chola]] "një kryevepër" dhe gurët e skalitur në këmbët e Shkëmbit Swami si "me gjasa rrënojat më të fotografuara nënujore në botë".<ref name="reef">{{cite book|last=Clarke|first=Arthur C.|title=The Reefs of Taprobane; Underwater Adventures around Ceylon|url=https://archive.org/details/reefsoftaprobane0000unse|year=1957|isbn=0-7434-4502-3}}</ref> 350 vjet pas shkatërrimit të tij, popullsia hindu tamile e Trincomaleet në [[Sri Lanka]] organizoi komitetin për restaurimin e tempullit; statujat e vjetra u rivendosën mes ceremonive hapëse në faltoren e sapo restauruar më 3 mars 1963.<ref name="CSHindu"/> [[File:Trincomalee 0482a.jpg|thumb|right|327px|Hyrja anësore për në tempull]] Disa prej artifakteve nga tempulli i shkatërruar, duke përfshirë përkthimin e De Sa de Noronhas të profecisë së dërguar në Portugali, mbahen në Bibliotekën e Ajudas në [[Lisbona|Lisbonë]] (Bibliotheca da Ajuda), bashkë me një pikturë dhe hartë të faltores zanafillore. Kronikani António Bocarro tregon se tre monumentet e kompleksit të Trincomaleet të Tempullit të Koneswaramit në skajin e gadishullit në hartën e tij te dokumenti ''Livro das plantas das fortalezas cidades e povoaçois do Estado da India Oriental'' i vitit 1635, por këta tempuj mungojnë nga kopja e dokumentit të ruajtur në BibliotekënPaço Ducal di Vila Viçosa në Lisbonë. Mbishkrimi në gurë i zbuluar nga shkatërruesit e tempullit ka një emblemë me peshq të dyfishtë dhe profecinë e saj të skalitur, të përkthyer nga shkrimi i vjetër tamil, paralajmëron për "ardhjen e frankëve" pas shekullit të XVI. Parashikimi shkruan "O mbret! Frankët më vonë do të shkatërrojnë ndërtesën e shenjtë të ndërtuar nga Kulakoddani në kohët e lashta; dhe asnjë mbret i ardhshëm i këtij ishulli nuk do ta rindërtoi atë! Në vazhdim të mbretërive pasuese të kombeve me sy maceje, me sy të kuq dhe me sy tymi ai do tu rikthehet vullnetarisht tamilëve".<ref name="reef"/> Emblema e mbretit Pandyan, Jatavarman Veera Pandyani, në tempullin e vjetër të Koneswaramit dhe një pjesë e mbishkrimit profetik sot shihen në portën hyrëse të Fortesës Fredrick.<ref name="CSHindu"/> ====Vendndodhja dhe planimetria==== [[File:KoneswaramtrincomaleecompoundKovillocation.jpeg|thumb|left|264px|Vendndodhja e një prej tre monumenteve të tempullit të Koneswaramit pasi Trincomalee po fortifikohej nga evropianët në 1620. Fortesa e dukshme është aty ku qëndronte një monument kolosal i Tempullit të Konesarit në Konesar Malai (Shkëmbi Swami) përpara shkatërrimit në 1622; monumenti i fundit i ''pagodës'' u shkatërrua në vitin 1624. Skicë vizatuese portugeze e publikuar rreth vitit 1650.]] Faltoja ishte e njohur për evropianët si ''Pagoda e Trincomaleet – Tempulli i Njëmijë Kolonave''. Faltorja kryesore u ndërtua mbi jagati, ndërsa salla e saj me njëmijë kolona ishte ''Aayiram Kaal [[Mandapa]]'' – një platformë e veçantë me njëmijë kolona pranë [[vimana]]s së [[koili]]t që formon një pjesë të veçantë të planit të sitit të [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës tempullore Dravidiane]]. Rrënojat e kësaj veçorie në Koneswaram tregojnë se salloni ishte një shtesë strukturore e ndërtuar nga artizanët Pallava, midis viteve 537–668. Ajo formonte një nga nëntë ''prakarat'' ose oborret e rëndësishme të kompleksit të Koneswaramit. Dy tempuj të tjerë ishin monumente të shquara të kompleksit në breg, që përmbanin struktura të shumta gopuramësh mbi faltoret e ndërtuara për Vishnu-Thirumalin dhe hyjneshën Ambal-Shakti. Së bashku, ato u bënë të njohura si Tre Pagodat e Thirukonamalait. Një planimetri e sitit nga De Quieroz pohon: "Sapo ngjitesh në majën e shkëmbit ishte një pagodë, një tjetër në gjysëm ngjitjeje dhe kryesorja prej tyre në pikën më të lartë, e vizituar nga grupe hindush nga e gjithë India."<ref name="p83"/> Në letrën e tij dërguar Filipit të III, mbretit të Portugalisë, Constantine përshkruante: "Toka e pagodës është 600 fathomë e gjatë (1.2 km) dhe24.4 metra në pikën më të gjerë duke u ngushtuar deri në 9.15 metra".<ref name="Ras"/> Kompleksi shtrihej përgjatë rrugës së Konesarit në breg dhe përfshin faltoret e Ganeshit, Murukanit dhe Bhadrakalit. Koneswarami i Konesar Malait gjendet 152 kilometra (94.4&nbsp;milje) në lindje të Kudiramalait, distrikti i lashtë mbretëror dhe emporiumi jugor të bregut të perlave të Tempullit Thiru Ketheeswaram në Mannar. Koneswarami qëndron mbi një rrugicë të drejtë diagonale të lidhur me Ketheeswaramin dhe një tjetër tempull të mëparshëm të Jaffnas dhe [[Tempulli Ramanathaswamy|Tempullin Ramanathaswamy]], një nga [[Paadal Petra Sthalamët]] në Rameswaram. Kjo rrugë pelegrinazhi prej 225&nbsp;km (140&nbsp;miljesh) përshkohet shpesh në këmbë sipas zakonit hindu. Kompleksi qëndron gjithashtu saktësisht në të njëjtën gjatësi gjeografike me Malin Kailash. [[File:Ravanan - King of Lanka.jpg|thumb|right|264px|Ikonografia e Ravanës, mbretit mitik të Lankas i paraqitur mbi muret e tempullit]] Në linjë me zakonin e komplekseve tempullore hindu tamile, kompleksi bujt faltoret e mjaft hyjnive. Koneswarami është faltorja më lindore e pesë ''Iswaramëve'' të lashtë të Shivës në ishull, ku të tjerat janë [[Tempulli Naguleswaram|Naguleswarami]] (Keerimalai), [[Tempulli Ketheeswaram|Thiruketheeswarami]] (Mannar), [[Tempulli Munneswaram|Munneswarami]] (Chilaw) dhe [[Tempulli i Tenavaramit|Tenavarami]] (Tevan Thurai) .<ref name="aht">{{cite journal|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=Some ancient Hindu temples of Sri Lanka|publisher=University of California|edition=2|page=37|oclc=8305376}}</ref> Koneswarami ka tërhequr mijëra pelegrinë nga vendet e Azisë, faltorja e tij e Shivës përmendet te eposet e ''[[Ramayana]]s'' dhe ''[[Mahabharata]]s'' të shkruara midis viteve 400–100 p. e. s., të përshkruara gjerësisht nga pelegrinët nga shumë vende dhe në vitet 600—660, asaj i janë thurur lavde si një nga 275 ''[[Paadal Petra Sthalamët|Shiva Sthalamët]]'', ose banesat e shenjta të Shivës në në kontinent te hymnet ''Tevaram''.<ref name="aht"/> Shkëmbi Swami është lavdëruar si një ''Shiva Upa Peetha'' (bazë) e Lankas te ''Sivacharita'', një vepër sanskrite që i thur lavde Shivës dhe dorëshkrimi pasues i ''Pithanirnayas'' (Maha Piitha Nirupana) si një Sakta Peetha e Lankas me një tempull të kompleksit kushtuar hyjneshës Indraksi Devi dhe një hyjni mashkullore Raksasesvara – një referencë për Ravanan. Kullakottani restauroi ''Tre Pagodat e Thirukonamalait'', ku dy të tjerat kushtuar Vishnu-Thirumalit dhe asaj të hyjneshës nënë (''Tirukkamakkottam'' – një bashkëshorte e Shivës) në breg në një zonë shumë më të madhe sesa e tanishmja.<ref name="Taksina Kailacapuranam 1999, p. 19"/> Ky tempull i fundit për hyjneshën – Ambal/Uma/Shakti/Shankari Devi – ishte një nga 18 Maha Shakthi Peethat, ato Shakti Peetha të shenjtëruara për hyjneshën që përmenden te ''Ashta Dasa Shakthi Peetha Stotrami'' nga teologu hindu Adi Shankara (788—820).<ref>D. C. Sircar: The Sakta Pithas; 1998, fq. 39, 41, 89</ref><ref>Astadasa e përmend më vete Lankan (Cejlonin) dhe Simhala Dvipan – emri i Bhairavas – Raksasesvaras – fuqimisht i sugjeruar si identik me Cejlon/Eela Nadunë</ref> Tempulli i Vishnu-Thirumalit ishte me gjasa i tempulli i parë i hasur në breg – dhe është përmendur te ''Oud en Nieuw Oost-Indiën'' e shkruar në vitin 1726 nga François Valentijn.<ref name="Robert Fellowes 1815 pp. 193"/> Tempulli më i afërt me skajin e detit ishte ai kushtuar hyjneshës, ku qëndron tempulli i tanishëm i rikonstruktuar i Shivës. Pranë faltores kryesore të Shivës në qendër duhet të kenë qenë të zakonshme faltore më të vogla kushtuar Ganeshit, Durgas, Murukanit, Agastya dhe Navagrahave duke përfshirë zotin e djellit Surya – faltorja e Murukanit është lartësuar në seritë e mëdha ''Thiruppugazhi'' të Arunagirinatharit.<ref name="HLtoSL"/> Tempulli i Bhadrakali gjendet më tej në kompleksin e brendshëm përgjatë rrugës së Konesarit, e përkrahur nga Rajendra Chola I.<ref name="Rajendra I 2007">Një mbishkrim i mbretit Chola, Rajendra I (1012-1044) u gjet së fundmi në tempullin e hyjneshës Kali në Trincomalee, që shpjegon zgjerimin e faltores. Karthigesu Indrapala: The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE; 2007, ISBN 978-955-1266-72-1.</ref> Tempulli i Kalit është përmendur në librin e Wilbur Smithit ''Shpend grabitqarë'' (''Birds of Prey'') të vitit 1997 të vendosur në vitet 1660. ''Thirukonasala Mahatyami'', duke përshkruar zanafillën e botës, Lankas dhe Koneswaramit bazuar mbi legjendat puranike tashmë ka humbur. Vepra historike ''Mattakallappu Manmiyam'' (''Batticaloa Manmiyam'') që tregon historinë e ngulimeve tamile në Batticaloa, ndjek ''Dakshina Kailasa Puranan'' dhe ''Dakshina Kailasa Manmiamin'' në përshkrimin e Koneswaramit si një prej nëntë siteve më të shenjta më të rëndësishme në botë për të gjithë hindutë.<ref name="CSHindu"/> {{multiple image | perrow = 2 | total_width = 538 | header = [[Tempulli Brihadeeswarar]] në Tanjore (majtas) ka një kullë [[vimana]] që është 66 m e lartë, një shembull klasik i [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës Dravidiane]] që frymëzoi faltoret e kompleksit tempullor të [[Prambanani]]t në [[Indonezia|Indonezi]], që përmbajnë një faltore qendrore 47 m të lartë për Shivën (në mes majtas) [[Tempulli Diellor i Konarkut]] me një kullë të lartë (në mes djathtas) dhe [[Tempulli Jagannath në Puri]] (djathtas). Çdo faltore në skajin e bregut të Koneswaramit përmbante gopuramë të lartë nga sundimi Chola i Trincomaleet dhe zhgjerimi i [[Tempulli Thillai Nataraja në Chidambaram|Chidambaramit]] që e zhvilloi ndërtesën e këtyre stileve të vona sinkretike të [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturës Dravidiane]] shihen përgjatë kontinentit.<ref name="ReferenceB"/><ref name="Karen Schreitmuller 2012"/><ref name="Perniola, V. p. 366"/> | align = left | direction = horizontal | image1 = PeruvudaiyarKoyilThanjavurEntranceToUpperStoreyMainTower.jpg| width1 = 1936 | height1 = 2592 | alt1 = Tempulli Brihadeeswarar | caption1 = {{center|1=Falroja kryesore e Tempullit Brihadeeswarar}} | image2 = Konark Temple.jpg | width2 = 735 | height2 = 767 | alt2 = Faltorja kryesore e Tempullit Djellor të Konarkut | caption2 = {{center|1=Faltorja kryesore e Tempullit Djellor të Konarkut}} | image3 = Main shrine of Prambanan temples.JPG | width3 = 1200 | height3 = 1600 | alt3 = Faltorja kryesore e tempujve të Shivës në Prambanan | caption3 = {{center|1=Faltorja kryesore e tempujve të Shivës në Prambanan}} | image4 =| width4 = 1467 | height4 = 1080 | alt4 = Faltorja kryesore e Tempullit Jagannath | caption4 = {{center|1=Faltorja kryesore e Tempullit Jagannath}} }} Një tempull kushtuar një hyjnie në qytetin "Gokarna" është përmendur në një vepër fetare dhe historike të shekullit të V të e. s. të quajtur Mahavamsa. Ajo përmend se Mahasena (334–361) një besimtar i përkushtuar i sektit Mahayana të [[Budizmi]]t i njohur për shkatërrimet e tempujve hindu, që sundonte një mbretëri qendrore të ishullit nga qyteti jugor i Anuradhapuras shkatërroi tempujt kushtuar një hyjnie në Gokarna dhe ndërtoi [[Vihara]] budiste në vend të tyre. Një komentar i shekullit të XII mbi Mahavamsan tregon se tempulli i hyjnisë së shkatërruar kishte një lingam – një formën simbolike e Shivës në të.<ref name="p58"/> Interpretimi i tempujve të hyjnisë në mënyrë specifike të një tempulli të Shivës nga komentari mbi Mahavamsan është vënë në diskutim nga shkrimtarët sinhalezë si Bandu De Silva.<ref name="Peiris">{{cite news|url=http://www.dailynews.lk/2009/07/31/fea25.asp|title=Ancient and medieval Hindu temples in Sri Lanka|last=Peiris|first=Kamalika|date=31 korrik 2009|accessdate=6 tetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629044948/http://www.dailynews.lk/2009/07/31/fea25.asp|language=en|archive-date=29 qershor 2011|url-status=dead}}</ref> [[File:Ravana statue, Koneswaram temple.JPG|thumbnail|right|Statuja e Ravanën në krahun lindor (i njëjti krahë me ''Të Çarën e Ravanës'') në rrëpirën e Shkëmbit Swami]] Sri Lanka kishte pasur një histori konflikti midis pakicës së saj hindu tamile dhe shumicës budiste sinhaleze që nga pavarësia e saj politike nga [[Britania e Madhe]] në vitin 1948 që çoi në Luftën Cilvile të Sri Lankës. Që nga vitet 1950 budistët sinhalezë kanë pretenduar se Tempulli Tirukoneswaram ishte fillimisht ekskluzivisht një tempull budist. Ata përmendin dhe interpretojnë informacionet historike për Tre Pagodat në sitin e Koneswaramit si aluduese për tempuj budistë.<ref name="Peiris"/> Budistët kanë pretenduar gjithashtu se siti ishte vendndodhja e Gokanna Viharas së lashtë të ndërtuar nga mbreti Mahasena.<ref name="Standing">{{cite news|url=http://www.sundayobserver.lk/2005/01/23/fea18.html|title=Standing sentinel|date=23 janar 2005|work=Sunday Observer|publisher=Lakehouse Publishing House|accessdate=1 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015050318/http://www.sundayobserver.lk/2005/01/23/fea18.html|language=en|archive-date=15 tetor 2012|url-status=dead}}</ref> Ajo bazohet gjithashtu mbi një pohim të bërë nga historiani Senarath Paranavithana në leximin e një mbishkrimi sanskrit dhurimi të shekullit të XIII në shkrimin tamil Grantha të bërë nga një Chodaganga Deva të gjetur në kompleksin e tempullit hindu. Mbishkrimi shkruan se Deva zbarkoi në Gokaranna në vitin 1223. Asnjë dëshmi, arkeologjike ose ndonjë lloji tjetër, nuk e mbështet pretendimin se ekzitonin vihara në sit.<ref name="Sabaratnam">{{cite web|url=http://www.sangam.org/articles/view/?id=286|title=Pirapaharan:Tamil blood boils|last=Sabaratnam|first=T.|year=2004|accessdate=25 nëntor 2010}}</ref> Burime të tjera tregojnë se kompleksi kishte qenë hindu me seksione budiste para shkatërrimit të tij.<ref>{{cite journal|title=Tamil culture|journal=Tamil Literature Society|year=1953|volume=2-3|pages=189–91}}</ref> Në vitin 1968, qeveria e unitetit e mbizotëruar nga shumica sinhaleze e Partisë së Bashkuar Kombëtare dhe pakica tamile mbizotëronte Partinë Federale u rrëzua pas mosmarrveshjeve rreth deklarimit të sitit hindu një zonë e mbrojtur. Një komitet i caktuar nga një ministër i Partisë Federale për të studiuar mundësinë e shpalljes së mbrojtjes së sitit u braktis pa u këshilluar nga kryeministri i kohës, Dudley Senanayake, pasi mori një letër ankese nga një murg i shquar budist që kundërshtonte për shkak se zona e tempullit do të "bjerë në duarët" e atyre "që nuk janë as sinhalezë as budistë". Partia Federale e tërhoqi mbështetjen e saj për qeverinë në vazhdim të këtij akti.<ref>{{cite book|last=Wilson|first=Jeyaratnam|title=Electoral politics in an emergent state: the Ceylon general election of May 1970|url=https://archive.org/details/electoralpolitic0000wils|year=1975|page=[https://archive.org/details/electoralpolitic0000wils/page/215 215]}}</ref><ref>{{cite book|last=Phadnis|first=Urmila|title=Religion and Politics in Sri Lanka|url=https://archive.org/details/religionpolitics0000phad|year=1976|page=[https://archive.org/details/religionpolitics0000phad/page/364 364]}}</ref><ref>{{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=Sri Lankan Tamil nationalism|url=https://archive.org/details/srilankantamilna0000wils|year=1999|page=[https://archive.org/details/srilankantamilna0000wils/page/99 99]|isbn=0-7748-0759-8}}</ref><ref>{{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=S.J.V. Chelvanayakam and the crisis of Sri Lankan Tamil nationalism, 1947–1977: a political biography|url=https://archive.org/details/sjvchelvanayakam0000wils|year=1994|page=[https://archive.org/details/sjvchelvanayakam0000wils/page/110 110]}}</ref> Sipas gazetarëve si T. Sabaratnam, ky incident pati pasoja negative për të ardhmen e bashkëpunimit midis bashkësive tamile dhe sinhaleze.<ref name="Sabaratnam"/> Tempulli dhe mjedisi i tij janë tashmë të zëna nga ushtria e Sri Lankës, që mban një bazë në fortesën Frederick. Më 21 shtator 2008, kryeprifti i tempullit Sivashri Kugarajakurrukali u vra në një fushatë që vinte në shënjestër priftërinjtë hindu në rajon.<ref>http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=27004</ref><ref>http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&artid=33205</ref> ===Nalanda Gedige=== [[File:Nalanda Gedige - left side view.jpg|thumb|left|264px|Pamja e krahut të majtë të Nalanda Gediges]] '''Nalanda Gedige''' (në gjuhën sinhaleze: නාලන්දා ගෙඩිගේ; në gjuhën tamile: நாலந்த கெடிகே; '''''Nālanda Gedige''''') është një kompleks i lashtë ndërtimor prej guri pranë Matales në [[Sri Lanka]]. Kjo ndërtesë ishte një [[Tempulli hindu|tempull i lashtë hindu]] i ndërtuar midis shekujve të VIII dhe të X në [[Arkitektura Dravidiane|Arkitekturën Dravidiane]] ([[Arkitektura Pallava|Stili Pallava]]) dhe më pas mendohet se është përdorur nga budistët.<ref name="TempleConsecrationRitualsInAncientIndia">Anna Aleksandra Ślączka: ''Temple consecration rituals in ancient India: text and archaeology - Volume 26 of Brill's indological''. BRILL, fq. 343</ref><ref name="HistoryOfHumanity">J. Harmatta, J. K. Litvak, R. Lonis, T. Obenga, R. Thanmar dhe Zhou Yiliang: ''History of Humanity: From the seventh century BC to the seventh century AD- Vol III''; Sri Lanka and South-East Asia; fq. 100</ref> Disa studiues e përshkruajnë këtë ndërtesë gjithashtu si një [[Arkitektura Dravidiane|ndërtim dravidian]] kushtuar një kulti Mahayanaa me mësime të theksuara tantrike dhe të njohur për një monument të mudshëm të afërt me [[Budizmi]]n Vajrayana (Tantrik).<ref>Nandasena Mudiyanse: ''Mahayana monuments in Ceylon''; M. D. Gunasena, 1967, fq. 28.</ref> Nalanda Gedige është projektuar si një tempull hindu me një [[mandapa|mandapë]], një sallon hyrjeje (fillimisht me çati), një kalim të shkurtër në një qeli të zhveshur dhe një ambulator përreth [[garbhagriha|qendrës së shenjtë]]. Tashmë nuk ka mbetur ndonjë shenjë e zotave hindu, megjithatë thuhet se tempulli ka qenë përdorur nga budistët. Seksionet e dekoruara pasurisht të façatës, të rikonstruktuara me mundim në vitin 1975, janë në mënyrë mbizotëruese në Stilin Jugor Indian dhe mund të jenë ndërtuar në shekujt VIII-XI, por data e saktë nuk mund të përcaktohet. Megjithatë, zoti Kubera shfaqet në krahun jugor të timpanit mbi shenjtërore dhe kjo është një veçori që gjendet vetëm në [[Sri Lanka]]. [[File:Nalanda Gedige temple.jpg|thumb|345px|Pamje ballore e Nalanda Gediges]] ====Historia==== Vlerësimet për datën e saj të ndërtimit varjojnë nga shekulli i VIII deri në shekullin e X të e. s. Kjo ishte periudhë trazirash të mëdha në ishull, me mbretërit e Indisë Jugore që vendoseshin në fillim të rënies së monarkisë sinahaleze. Ka të ngjarë që Nalanda Gedige të ketë qenë një përpjekje e e fortë për një shkrirje të kulturave tamile dhe sinhaleze. Historia e Nalanda Gediges si një sit arkeologjik fillon në vitin 1893, kur sipas komisionerit të atëhershëm arkeologjike, H. C. P. Bell, "toka ishte përvetësuar rreth kësaj faltoreje pak të njohur dhe vetmitare të ndërtuar prej graniti, si një gedige e stilizuar në mënyrë popullore. Është e vendosur mbi terrenin e ngritur në fushat piktoreske të orizoreve të rrethuara nga kodra të ulëta dhe katundthe të vegjël prej druri. Në vitin 1911 një grup i vogël u veçua nga forca punëtore në [[Sigiriya]] për pastruar xhunglën e rritur përreth përreth rrënojave të ndërtesës. Këtij tempulli unik i vishej një rëndësi e vaçantë duke qenë shembull i vetëm i zbuluar deri tani në Cejlon i stileve të përzjera arkitekturore të përzierë në mënyrë të mirëmenduar për të formuar një ndërtesë të mrekullueshme homogjene".<ref name="tourismSl">Richard Boyle: [http://www.angelfire.com/planet/heritagesl2/nalanda/nalanda.htm ''Heritages-History of Nalanda Gedige'']</ref> Belli kishte plane domethënëse për restaurimin e Nalanda Gediges – duke përfshirë çmontimin dhe zhvendosjen e saj – siç dëshmohet nga raporti i tij i vitit 1912: "Do të jetë e nevojshme që gradualisht të zgjerohet hapësira në veri dhe lindje të rrënojave të gediges, për sa është e mundshme, në pritje të arsyeshme të zbulimit të gjymtyrëve të tjera të mbuluara të strukturës, përpara se të çmontohet pjesërisht me një pamje të rindërtimit korrekt. Për këtë ndërtesë mjeshtërore nuk mund të lejohet të mbetet në këtë gjendje të tanishme gjysëm fiktive, kur të gjithë gurët në terren të jen rikuperuar nga toka".<ref name="tourismSl" /> Gjithësesi, asgjë nuk ndodhi deri shumë më vonë, në vitet 1980, kur faltorja u kërcënua nga përmbytjet e ujërave të ujëmbledhësit të sapokrijuar të Bowatennes. Mundësia për ti çmontuar rrënojat dhe rindërtuar duke mbajtur muret, u riparaqit për ti zhvendosur rrënojat më lartë ujërave. Ato tani qëndrojnë të rindërtuara përkrahë ujëmbledhësit dhe arrihen nga një rrugicë me cepa lulesh me një sfond të mahnitshëm kodrash të veshura me pemë.<ref name="tourismSl" /> Nalanda Gedige është një hibrid kurioz i [[Arkitektura Budiste|Arkitekturës Budiste]] dhe [[Arkitektura e tempujve hindu|Arkitekturës Hindu]]. Disa elemente dizajni janë qartësisht hindu, siç është [[mandapa]] ose salla e pritjes. Nuk ka shenja të zotave hindu. Në të ndodhen skalitje erotike por të gërryera të Budizmit Tantrik, shumë të ngjashme me ato të famshme në [[Grupi i monumenteve në Khajuraho|Khajuraho]] në [[India|Indi]]. Seksionet e façatës të dekoruara në mënyrë të pasur janë në stilin e shekullit të VII që lulëzoi në Madras të Indisë së Jugut. Megjithatë, seksioni jugor ka një nike gjysëm-rrethore që përmban një reliev të figurës së Kuveras, zotit të pasurisë, të ulur galiç mbi një blindë zambakur – një imazh që gjendet vetëm në [[Sri Lanka]].<ref name="tourismSl" /> Roland Raven-Hart, duke shkruar te “Ceylon: History in Stone (1964)” e përshkruan kështu këtë hibridizim: "Kudo tjetër ka mori ndërtesash hindu si dhe budiste dhe disa përzjerje të ngatërruara; por këtu stilet janë ndërthurur. Plan-terreni është budist, vestibuli i pastër hindu dhe kështu është faltorja e vogël pa dritare: balustrada e thjeshtë me gur hënor me krokodilë dhe lumenjtë e xhuxhave dhe arkitrari i derës janë sinhalezë ndërsa kornizat tamile; madje edhe skulpturat janë ndarë në mënyrë të përshtatshme. Efekti i përgjithshëm është magjepsës dhe për mua në mënyrë të papritur klasik, as e gjeta eksteriorin "të mbi-ngarkuar me dekorime" si Belli, megjithëse është i mbushur me kolona dhe dritare fallse në formë patkoi dhe shumë xhuxha gazmorë. Dhe kubeja duhet të ketë qenë një kuminim kur të katërta faqet e sajë ishin të pranishme, seçila me nive në formë patkoi dhe statuja, në vend të vetëm njërës që u gjet".<ref name="tourismSl" /> ==Shiko edhe== * [[Arkitektura e Tamil Nadusë]] * [[Arkitektura e Chennait]] * [[Arkitektura Dravidiane]] * [[Lista e tempujve hindu në Tamil Nadu]] * [[Arkitektura Pallava]] * [[Arkitektura Chola]] * [[Arkitektura e Sri Lankës]] * [[Lista e tempujve hindu në Sri Lanka]] ==Shpjegime== {{Commons category|Tamil Architecture of Tamil Nadu|Arkitektura Tamile}} {{reflist|group=Shpjegimi}} == Referime == {{reflist|2}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=Meera Abraham|title=Two medieval merchant guilds of south India|year=1988|language=en}} * {{cite book|first=S.|last=Arumugam|year=1980|title=Some ancient Hindu temples of Sri Lanka|publisher=University of California|edition=2|oclc=8305376|language=en}} * {{cite book|last=Arumugam|first=S.|year=1980|title=The Lord of Thiruketheeswaram, an ancient Hindu sthalam of hoary antiquity in Sri Lanka|publisher=Colombo|url=https://books.google.com/books?id=7g4YAAAAIAAJ|oclc=10020492|language=en}} * {{cite book|editor=A. Sanrnugaratna Ayyar (redaktor)|title=Tirukkonasalapuranam|location=Jaffna|year=1909|publisher=Avaiyadakkarn}} * João de Barros, Manoel Severim de Faria & João Baptista Lavanha: ''Da Asia de João de Barros e de Diogo de Couto''; Volume 13.: Asia de Diogo de Coto. * {{Cite book|last=Bastin|first=Rohan|title=The Domain of Constant Excess: Plural Worship at the Munnesvaram Temples in Sri Lanka|publisher=Berghahn Books|url=https://books.google.com/books?id=SMRJDhDxu38C|date=dhjetor 2002|isbn=1-57181-252-0|oclc=50028737|language=en}} * John Whitchurch Bennett: ''Ceylon and its capabilities: an account of its natural resources, indigenous productions, and commercial facilities''. * {{cite book|author=Jean Baptiste Bourguignon d' Anville|title=A geographical illustration of the map of India|trans-title=Një ilustrim gjeografik të hartës së Indisë|year=1759|language=en}} * {{cite book|author=Richard Boyle|url=http://www.angelfire.com/planet/heritagesl2/nalanda/nalanda.htm|title=Heritages-History of Nalanda Gedige|language=en}} * {{cite book|author=Lionel Casson|title=The Periplus Maris Erythraei|year=1989|location=Princeton|language=en}} * {{cite book|first=Francis D. K.|last=Ching|year=2007|title=A Global History of Architecture|url=https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin|publisher=John Wiley and Sons|location=New York|isbn=0-471-26892-5|language=en}} * {{cite book|first=Francis D. K.|last=Ching|year=1995|title=A Visual Dictionary of Architecture|url=https://archive.org/details/visualdictionary0000fran|publisher=John Wiley and Sons|location=New York|isbn=0-471-28451-3|language=en}} * {{cite book|author=Hugh Chisholm|title=The Encyclopedia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information|volume=27|publisher=Encyclopedia Britannica|year=1911|language=en}} * {{cite book|last=Clarke|first=Arthur C.|title=The Reefs of Taprobane; Underwater Adventures around Ceylon|url=https://archive.org/details/reefsoftaprobane0000unse|publisher=Harper|year=1957|location=New York|isbn=0-7434-4502-3|language=en}} * {{cite book|author=James Cordiner|title=A Description of Ceylon|url=https://archive.org/details/adescriptioncey00cordgoog|year=1807|language=en}} * Diogo do Couto: ''The history of Ceylon, from the earliest times to 1600 A. D.''. * {{cite book|author1=Frank Moore Colby|author2=Talcott Williams|title=The New international encyclopaedia|volume=22|year=1923|language=en}} * {{cite book|last=Dallapiccola|first=Anna L.|title=Dictionary of Hindu Lore and Legend|url=https://archive.org/details/dictionaryofhind0000dall|year=2002|publisher=Thames & Hudson|location=Londër|isbn=0-500-51088-1|language=en}} * {{cite book|editor=P. P. Vaidyalinga Desicar|title=Daksinakailasapuranam|location=Jaffna|year=1916|publisher=Tirunakaraccurukkam|chapter=vargjet 31-4}} * {{cite book|author=Ross E. Dunn|title=The adventures of Ibn Battuta, a Muslim traveler of the fourteenth century|year=1986|language=en}} * {{cite book|author=Romesh Chunder Dutt|title=A History of Civilisation in Ancient India: Based on Sanscrit ...|volume=1|year=2001|language=en}} * {{cite book|author1=Robert Fellowes|author2=Robert Knox|title=The history of Ceylon: from the earliest period to the year MDCCCXV: with characteristic details of the religion, laws, & manners of the people and a collection of their moral maxims & ancient proverbs|year=1815|language=en}} * {{cite book|author1=Constance Frederica|author2=Gordon Cumming|title=Two happy years in Ceylon|volume=2|year=1893|language=en}} * {{cite book|author1=Jonathan Forbes|author2=George Turnour|title=Eleven years in Ceylon: Comprising sketches of the field sports and natural history of that colony, and an account of its history and antiquities|url=https://archive.org/details/elevenyearsincey01forbuoft|year=1840|language=en}} * {{cite book|author=Adam Hardy|url=http://books.google.co.in/books?id=aU0hCAS2-08C|title=Indian temple architecture: form and transformation: the Karṇāṭa Drāviḍa|language=en}} * {{cite book|author=J. C. Harle|title=The Art and Architecture of the Indian Subcontinent|url=https://archive.org/details/artarchitectureo00harl|edition=botimi i dytë|year=1994|publisher=Yale University Press Pelican History of Art|isbn=030-006-217-6|language=en}} * {{cite book|author1=J. Herramann|author2=E. Zurcher|author3=J. Harmatta|author4=J. K. Litvak|author5=R. Lonis|author6=T. Obenga|author7=R. Thanmar|author8=Zhou Yiliang|year=1996|title=History of Humanity: From the seventh century BC to the seventh century AD|chapter=Sri Lanka and South-East Asia|publisher=UNESCO|location=New York|volume=III|isbn=92-3-102812-X|url=http://books.google.com.sg/books?id=WGUz01yBumEC}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1BMrAAAAMAAJ|title=The New Encyclopaedia Britannica|first=Robert M.|last=Hutchins|date=1 janar 1974|publisher=Encyclopaedia Britannica|language=en}} * {{cite book|author=K. Indrapala|title=Epigraphia Tamilica|publisher=Jaffna Archeological Society|year=1971}} * {{cite book|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE|publisher=Vijitha Yapa|year=2007|location=Colombo|isbn=978-955-1266-72-1|language=en}} * {{cite journal|last=Indrapala|first=Karthigesu|title=Senarat Paranavitana commemoration volume|chapter=An Inscription of the tenth year of Cola Lankesvara Deva from Kantalai, Sri Lanka.|publisher=Leiden|journal=Studies in South Asian Culture|volume=7|year=1978|location=Colombo|isbn=978-90-04-05455-4|oclc=185925405|language=en}} * {{cite book|last=Ismail|first=Marina|year=1995|title=Early settlements in northern Sri lanka|publisher=Navrang|location=New Delhi|url=https://books.google.com/books?id=R1VuAAAAMAAJ|isbn=978-81-7013-137-3|oclc=243878815|language=en}} * {{cite book|author=Taksina Kailacapuranam|title=Tirunakarac Carukkam|chapter=vargjet 28-9, 52-89. Temples of Siva in Sri Lanka|publisher=Chinmaya Mission of Sri Lanka|location=Colombo|year=1999}} * {{cite book|author=Robert D. Kaplan|title=Monsoon: The Indian Ocean and the Future of American Power|url=https://archive.org/details/monsoonindianoce0000kapl|year=2010|language=en}} * {{cite book|author1=Herbert Keuneman|author2=John Gottberg|author3=Ravindralal Anthonis|author4=Hans Hoefer|year=1985|title=Sri Lanka|publisher=Hong Kong: Apa Productions (HK); [Englewood Cliffs, N.J.: Distributed by] Prentice Hall, ©1985|location=Hong Kong|edition=3|isbn=978-0-13-839944-3|oclc=13501485}} * {{cite book|last1=Laurie|first1=James|last2=Balbi|first2=Adriano|year=1842|title=System of universal geography: founded on the works of Malte-Brun and Balbi: embracing a historical sketch of the progress of geographical discovery ...|publisher=A. and C. Black|location=Edinburgh|oclc=84178282|language=en}} * {{cite book|editor1-last=Lienhard|editor1-first=Siegfried|editor2-last=von Hinüber|editor2-first=Oskar|date=2007|title=Kleine Schriften|trans-title=Koleksion Shkrimesh|url=https://books.google.com/books?id=uo6t6kRviioC|language=de|publisher=Harrassowitz Verlag / Glasenapp-Stiftung|isbn=9783447056199|accessdate=5 shkurt 2014}} * {{cite book|last=Long|first=George|year=1843|title=Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge|publisher=C. Knight 1846-1851|location=Londër|volume=25|oclc=46987946|language=en}} * Sachindra Kumar Maity: ''Masterpieces of Pallava Art''. * {{cite book|author=John Watson McCrindle|title=Ancient India as described in classical literature|year=1971|language=en}} * Colin McKenzie: ''Remarks on some antiquities on the west and south coasts of Ceylon: written in the year 1796''. * {{cite book|last=Mitchell|first=George|title=The Hindu Temple|url=https://archive.org/details/hindutempleintro0000mich|publisher=University of Chicago Press|year=1988|location=Chicago|isbn=0-226-53230-5|language=en}} * {{cite book|first=Nandasena|last=Mudiyanse|year=1967|title=Mahayana monuments in Ceylon|publisher=M. D. Gunasena|location=Colombo, Sri Lanka|lccn=sa68008358|url=http://books.google.com.sg/books?id=JeneXe6xyAwC}} * {{cite book|author=R. Nagasamy|title=Gangaikondacholapuram|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.57366|year=1970|language=en}} * {{cite book|last=Navaratnam|first=C. S.|title=A Short History of Hinduism in Ceylon|year=1964|location=Jaffna|oclc=6832704|language=en}} * {{cite book|last=Pathmanathan|first=Sivasubramaniam|title=Hindu Temples of Sri Lanka|publisher=Kumaran Book House|year=2006|isbn=955-9429-91-4|language=en}} * {{cite book|last=Pathmanathan|first=S.|year=1978|title=The Kingdom of Jaffna|volume=1|url=https://books.google.com/books?id=IMcLAAAAIAAJ|publisher=University of London/Colombo: Arul M. Rajendran|oclc=6530926|language=en}} * {{cite book|author=Robert Percival|title=An account of the island of Ceylon, containing its history, geography, natural history, with the manners and customs of its various inhabitant|url=https://archive.org/details/accountofislando00perc|year=1805|language=en}} * {{cite book|title=The Suma oriental of Tome Pires: an account of the east, from the red sea to China, written in Malacca and India in 1512–1515; and, The book of Francisco Rodrigues: pilot-major of the armada that discovered Banda and the Moluccas: rutter of a voyage in the red sea, nautical rules, almanack and, maps, written and drawn in the east before 1515|author1=Tomé Pires|author2=Francisco Rodrigues|author3=Armando Cortesão|location=New Delhi|publisher=Asian Educational Services|year=2005|isbn=9788120605992|oclc=226252917|language=en}} * {{cite book|author=V. Perniola|title=The Catholic church in Sri Lanka. The Portuguese period|volume=II-III|language=en}} *{{Cite book|last=Phadnis|first=Urmila|title=Religion and Politics in Sri Lanka|year=1976|publisher=C. Hurst & Co Publishers Ltd|isbn=0-903983-52-4|language=en}} * {{cite book|last=Pieris|first=Paulus Edward|year=1983|title=Ceylon, the Portuguese era: being a history of the island for the period, 1505–1658|volume=1|publisher=Tisara Prakasakayo|location=Sri Lanka|oclc=12552979|language=en}} * {{cite book|author=P. L. Prematilleke|title=Nalanda - A Short Guide to the 'Gedige' Shrine|publisher=Central Cultural Fund, Ministri of Cultural Affairs, Sri Lanka|year=1985|language=en}} * {{cite book|first1=Leelananda|last1=Prematilleka|first2=Sudharshan|last2=Seneviratne|year=1990|title=Perspectives in archaeology: Leelananda Prematilleke festschrift|language=en}} * {{cite book|last=Pridham|first=Charles|title=An historical, political, and statistical account of Ceylon and its dependencies|url=https://archive.org/details/anhistoricalpol00pridgoog|publisher=T. and W. Boone|year=1849|location=Londër|oclc=2556531|language=en}} * {{cite book|author=Fernão de Queyroz|title=The temporal and spiritual conquest of Ceylon|year=1680|language=en}} * {{cite book|last=Raghavan|first=M. D.|title=Tamil culture in Ceylon: a general introduction|publisher=Colombo: Kalai Nilayam|year=1971|location=Colombo|oclc=453189836|language=en}} * {{cite book|last=Ramachandran|first=Nirmala|year=2004|title=The Hindu legacy to Sri Lanka|publisher=Stamford Lake (Pvt.) Ltd.|location=Pannapitiya|oclc=230674424|isbn=978-955-8733-97-4|language=en}} * {{cite book|last=Rasanayagam|first=M. C.|origyear=1926|title=Being a research into the history of Jaffna, from very early times to the Portuguese period|url=https://archive.org/details/ancientjaffna00muda|publisher=Asian Educational Services|year=1993|location=New Delhi|oclc=249907591|language=en|isbn=9788120602106}} * {{cite book|last=Jewitt Robinson|first=Edward|year=1867|title=Hindu pastors: a memorial|url=https://archive.org/details/hindupastorsame00robigoog|publisher=Wesleyan Conference Office|location=Londër|oclc=4169794|language=en}} * {{cite book|author=Duane W. Roller|title=Eratosthenes' "Geography|year=2010|language=en}} * {{cite book|last=Room|first=Adrian|year=2006|title=Placenames of the world: origins and meanings of the names for 6,600 countries, cities, territories, natural features, and historic sites|url=https://archive.org/details/placenamesofworl02edroom|publisher=Jefferson, N.C.; London: McFarland & Co.|edition=2|isbn=978-0-7864-2248-7|oclc=439732470|language=en}} * {{cite book|author=K. A. Nilakanta Sastri|title=A History of South India|url=https://archive.org/details/dli.ernet.448836|year=1955|language=en}} * {{cite book|author=Karen Schreitmuller|title=Baedeker India|year=2012|language=en}} * {{cite book|last1=Sellby|first1=Martha A.|title=Tamil geographies: cultural constructions of space and place in South India|url=https://archive.org/details/tamilgeographies0000unse|year=2008|publisher=SUNY Press|author2=Indira Viswanathan Peterson|language=en}} * {{cite book|author=Ajay Mitra Shastri|title=India as seen in the Bṛhatsaṁhitā of Varāhamihira|year=1969|language=en}} * {{cite book|last1=de Silva|first1=K. M.|last2=Ray|first2=C. M.|title=History of Ceylon|publisher=Ceylon University Press|date=1959–1973|location=Colombo|oclc=952216}} * {{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1968|title=Tamils in early Ceylon|oclc=248358279|url=https://books.google.com/books?id=hlocAAAAMAAJ|language=en}} * {{cite book|last=Sivaratnam|first=C.|year=1964|title=An outline of the cultural history and principles of Hinduism|publisher=Stangard Printers|location=Colombo|edition=1|oclc=12240260|language=en}} * {{cite book|author=Willian Skeen|title=Adam's Peak: legendary, traditional, and historic notices of the Samanala ...|url=https://archive.org/details/adamspeaklegend00skeegoog|year=1870|language=en}} * {{cite book|first=Anna Aleksandra|last=Ślączka|year=2007|title=Temple consecration rituals in ancient India: text and archaeology|publisher=BRILL|isbn=9789004158436|url=http://books.google.com.sg/books?id=9LznwzyNE18C}} * {{cite book|author=George Woolley Spencer|title=The politics of expansion: the Chola conquest of Sri Lanka and Sri Vijaya|year=1983|language=en}} * {{cite book|author=Horatio John Suckling|title=Ceylon: A General Description of the Island, Historical, Physical, Statistical|url=https://archive.org/details/ceylonancientmod02unse|year=1994|language=en}} * {{cite book|last=S. Sundararajan|title=Ancient Tamil country: its social and economic structure|url=https://archive.org/details/ancienttamilcoun0000sund|year=1991|publisher=Navrang|language=en}} * {{cite book|last=Taylor|first=Isaac|year=1843|title=Names and Their Histories: A Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature|publisher=BiblioBazaar, LLC|location=Londër|isbn=0-559-29668-1|language=en}} * {{cite book|first=James Emerson|last=Tennent|title=Ceylon; an account of the island physical, historical and topographical, with notices of its natural history, antiquities, and productions|url=https://archive.org/details/b29352770_0001|publisher=Longman, Green; Longman, Roberts|year=1859|location=Londër|oclc=2975965|language=en}} *{{Cite book|last=Wilson|first=Jeyaratnam|title=Electoral politics in an emergent state: the Ceylon general election of May 1970|url=https://archive.org/details/electoralpolitic0000wils|year=1975|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-20429-1|language=en}} * {{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=Sri Lankan Tamil nationalism|url=https://archive.org/details/srilankantamilna0000wils|year=1999|publisher=UBC Press|isbn=0-7748-0759-8|language=en}} * {{cite book|last=Wilson|first=Jayaratnam|title=S.J.V. Chelvanayakam and the crisis of Sri Lankan Tamil nationalism, 1947–1977: a political biography|year=1994|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=978-1-85065-130-7|id=ISBN 1-85065-130-2|language=en}} * {{cite book|author=Manohar Laxman Varadpande|title=History of Indian Theatre|volume=1|year=1987|language=en}} * {{cite book|author=S. Vithiananthan|title=Nān̲kāvatu An̲aittulakat Tamil̲ārāycci Makānāṭṭu nikal̲ccikaḷ, Yāl̲ppāṇam, Can̲avari|origyear=1974|volume=2|year=1980}} * Krishna Vwaipayana Vyasa: [http://www.fullbooks.com/Mahabharata-of-Krishna-Dwaipayana-Vyasa-Bk-35.html Mahabharata]; seksionet LXXXV dhe LXXXVIII, Libri 3; 400 p.e.s. [[Kategoria:Arkitektura në Indi]] [[Kategoria:Arkitektura e Azisë Jugore]] [[Kategoria:Stile arkitekturore indiane]] 1jifas9dzh8c6iohcq58dqzidd8eh71 10 217763 3026319 2258588 2026-08-17T14:33:50Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Kosovo municipalities (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026319 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Kosovo municipalities | title = [[Komunat e Kosovës|Municipalities of Kosovo]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | border = {{{border|}}} | image = [[File:Emblem of the Republic of Kosovo.svg|60px]] | group1 = [[Rajoni i Ferizajt|District of Ferizaj]] | list1 = * [[Ferizaji|Ferizaj]] * [[Hani i Elezit]] * [[Kaçaniku|Kaçanik]] * [[Shtimja|Shtime]] * [[Shtërpca|Štrpce]] | group2 = [[Rajoni i Gjakovës|District of Gjakova]] | list2 = * [[Deçani|Deçan]] * [[Gjakova]] * [[Juniku|Junik]] * [[Rahoveci|Rahovec]] | group3 = [[Rajoni i Gjilanit|District of Gjilan]] | list3 = * [[Gjilani|Gjilan]] * [[Dardana|Kamenica]] * [[Kllokoti|Klokot]] * [[Parteshi|Parteš]] * [[Ranillugu|Ranilug]] * [[Vitia|Viti]] | group4 = [[Rajoni i Mitrovicës|District of Mitrovica]] | list4 = * [[Albaniku|Leposavić]] * [[Mitrovica|Mitrovica]] * [[Mitrovica Veriore|North Mitrovica]] * [[Skënderaj|Skenderaj]] * [[Vushtrria|Vushtrri]] * [[Zubin Potoku|Zubin Potok]] * [[Zveçani|Zvečan]] | group5 = [[Rajoni i Pejës|District of Peja]] | list5 = * [[Peja]] * [[Burimi (qytet)|Istog]] * [[Klina]] | group6 = [[Rajoni i Prishtinës|District of Pristina]] | list6 = * [[Drenasi|Drenas]] * [[Fushë Kosova|Kosovo Polje]] * [[Graçanica|Gračanica]] * [[Kastrioti|Obiliq]] * [[Lipjani|Lipjan]] * [[Komuna e Artanës|Novo Brdo]] * [[Podujeva|Podujevë]] * [[Prishtina|Pristina]] | group7 = [[Rajoni i Prizrenit|District of Prizren]] | list7 = * [[Sharri (qytezë)|Dragash]] * [[Malisheva]] * [[Mamusha]] * [[Prizreni|Prizren]] * [[Theranda|Suva Reka]] | below = }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 9vndn53nv3pg9cp888474j6pdf0j8ii 3026365 3026319 2026-08-17T16:45:20Z Smallem 126080 Ndreqje e parametrit name për lidhjet V·T·E përmes Claude AI 3026365 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Komunat në Kosovë | title = [[Komunat e Kosovës|Municipalities of Kosovo]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | border = {{{border|}}} | image = [[File:Emblem of the Republic of Kosovo.svg|60px]] | group1 = [[Rajoni i Ferizajt|District of Ferizaj]] | list1 = * [[Ferizaji|Ferizaj]] * [[Hani i Elezit]] * [[Kaçaniku|Kaçanik]] * [[Shtimja|Shtime]] * [[Shtërpca|Štrpce]] | group2 = [[Rajoni i Gjakovës|District of Gjakova]] | list2 = * [[Deçani|Deçan]] * [[Gjakova]] * [[Juniku|Junik]] * [[Rahoveci|Rahovec]] | group3 = [[Rajoni i Gjilanit|District of Gjilan]] | list3 = * [[Gjilani|Gjilan]] * [[Dardana|Kamenica]] * [[Kllokoti|Klokot]] * [[Parteshi|Parteš]] * [[Ranillugu|Ranilug]] * [[Vitia|Viti]] | group4 = [[Rajoni i Mitrovicës|District of Mitrovica]] | list4 = * [[Albaniku|Leposavić]] * [[Mitrovica|Mitrovica]] * [[Mitrovica Veriore|North Mitrovica]] * [[Skënderaj|Skenderaj]] * [[Vushtrria|Vushtrri]] * [[Zubin Potoku|Zubin Potok]] * [[Zveçani|Zvečan]] | group5 = [[Rajoni i Pejës|District of Peja]] | list5 = * [[Peja]] * [[Burimi (qytet)|Istog]] * [[Klina]] | group6 = [[Rajoni i Prishtinës|District of Pristina]] | list6 = * [[Drenasi|Drenas]] * [[Fushë Kosova|Kosovo Polje]] * [[Graçanica|Gračanica]] * [[Kastrioti|Obiliq]] * [[Lipjani|Lipjan]] * [[Komuna e Artanës|Novo Brdo]] * [[Podujeva|Podujevë]] * [[Prishtina|Pristina]] | group7 = [[Rajoni i Prizrenit|District of Prizren]] | list7 = * [[Sharri (qytezë)|Dragash]] * [[Malisheva]] * [[Mamusha]] * [[Prizreni|Prizren]] * [[Theranda|Suva Reka]] | below = }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ldct3nksghipb8kbunqhv2qj7sywvwb 3026469 3026365 2026-08-17T20:53:31Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Komunat në Kosovë]] te [[Stampa:Kosovo municipalities]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026365 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Komunat në Kosovë | title = [[Komunat e Kosovës|Municipalities of Kosovo]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | border = {{{border|}}} | image = [[File:Emblem of the Republic of Kosovo.svg|60px]] | group1 = [[Rajoni i Ferizajt|District of Ferizaj]] | list1 = * [[Ferizaji|Ferizaj]] * [[Hani i Elezit]] * [[Kaçaniku|Kaçanik]] * [[Shtimja|Shtime]] * [[Shtërpca|Štrpce]] | group2 = [[Rajoni i Gjakovës|District of Gjakova]] | list2 = * [[Deçani|Deçan]] * [[Gjakova]] * [[Juniku|Junik]] * [[Rahoveci|Rahovec]] | group3 = [[Rajoni i Gjilanit|District of Gjilan]] | list3 = * [[Gjilani|Gjilan]] * [[Dardana|Kamenica]] * [[Kllokoti|Klokot]] * [[Parteshi|Parteš]] * [[Ranillugu|Ranilug]] * [[Vitia|Viti]] | group4 = [[Rajoni i Mitrovicës|District of Mitrovica]] | list4 = * [[Albaniku|Leposavić]] * [[Mitrovica|Mitrovica]] * [[Mitrovica Veriore|North Mitrovica]] * [[Skënderaj|Skenderaj]] * [[Vushtrria|Vushtrri]] * [[Zubin Potoku|Zubin Potok]] * [[Zveçani|Zvečan]] | group5 = [[Rajoni i Pejës|District of Peja]] | list5 = * [[Peja]] * [[Burimi (qytet)|Istog]] * [[Klina]] | group6 = [[Rajoni i Prishtinës|District of Pristina]] | list6 = * [[Drenasi|Drenas]] * [[Fushë Kosova|Kosovo Polje]] * [[Graçanica|Gračanica]] * [[Kastrioti|Obiliq]] * [[Lipjani|Lipjan]] * [[Komuna e Artanës|Novo Brdo]] * [[Podujeva|Podujevë]] * [[Prishtina|Pristina]] | group7 = [[Rajoni i Prizrenit|District of Prizren]] | list7 = * [[Sharri (qytezë)|Dragash]] * [[Malisheva]] * [[Mamusha]] * [[Prizreni|Prizren]] * [[Theranda|Suva Reka]] | below = }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ldct3nksghipb8kbunqhv2qj7sywvwb 3026496 3026469 2026-08-17T20:54:09Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026496 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Kosovo municipalities | title = [[Komunat e Kosovës|Municipalities of Kosovo]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | border = {{{border|}}} | image = [[File:Emblem of the Republic of Kosovo.svg|60px]] | group1 = [[Rajoni i Ferizajt|District of Ferizaj]] | list1 = * [[Ferizaji|Ferizaj]] * [[Hani i Elezit]] * [[Kaçaniku|Kaçanik]] * [[Shtimja|Shtime]] * [[Shtërpca|Štrpce]] | group2 = [[Rajoni i Gjakovës|District of Gjakova]] | list2 = * [[Deçani|Deçan]] * [[Gjakova]] * [[Juniku|Junik]] * [[Rahoveci|Rahovec]] | group3 = [[Rajoni i Gjilanit|District of Gjilan]] | list3 = * [[Gjilani|Gjilan]] * [[Dardana|Kamenica]] * [[Kllokoti|Klokot]] * [[Parteshi|Parteš]] * [[Ranillugu|Ranilug]] * [[Vitia|Viti]] | group4 = [[Rajoni i Mitrovicës|District of Mitrovica]] | list4 = * [[Albaniku|Leposavić]] * [[Mitrovica|Mitrovica]] * [[Mitrovica Veriore|North Mitrovica]] * [[Skënderaj|Skenderaj]] * [[Vushtrria|Vushtrri]] * [[Zubin Potoku|Zubin Potok]] * [[Zveçani|Zvečan]] | group5 = [[Rajoni i Pejës|District of Peja]] | list5 = * [[Peja]] * [[Burimi (qytet)|Istog]] * [[Klina]] | group6 = [[Rajoni i Prishtinës|District of Pristina]] | list6 = * [[Drenasi|Drenas]] * [[Fushë Kosova|Kosovo Polje]] * [[Graçanica|Gračanica]] * [[Kastrioti|Obiliq]] * [[Lipjani|Lipjan]] * [[Komuna e Artanës|Novo Brdo]] * [[Podujeva|Podujevë]] * [[Prishtina|Pristina]] | group7 = [[Rajoni i Prizrenit|District of Prizren]] | list7 = * [[Sharri (qytezë)|Dragash]] * [[Malisheva]] * [[Mamusha]] * [[Prizreni|Prizren]] * [[Theranda|Suva Reka]] | below = }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> nxl05bvdm5ufu756aiggmqqvdobyqyr 10 224300 3026623 1769565 2026-08-18T09:08:25Z Smallem 126080 Konvertim në {{Userbox}} sipas standardit (heqje e stileve inline) përmes Claude AI 3026623 wikitext text/x-wiki {{Userbox | id = [[Image:Enver hoxha - white background.jpg|87px]] | info = {{GENDER:{{PAGENAME}}|Ky përdorues|Kjo përdoruese|Ky përdorues}} është ithtar i flaktë i parimeve të Wikipedias dhe thekson rëndësinë e luftës së pamëshirë kundër vandalistëve dhe revizionistëve | id-c = #E41E20 }}<noinclude> </noinclude> q0v1rbe3vj944a7f6j7s41zn036dl8o 10 225120 3026622 2268072 2026-08-18T09:08:23Z Smallem 126080 Konvertim në {{Userbox}} sipas standardit (heqje e stileve inline) përmes Claude AI 3026622 wikitext text/x-wiki {{Userbox | info = {{Click |image= Star_of_life2.svg| link = Ndryshimitisi| width = 45px| height = 45px}} | info-c = Yellow }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa|{{PAGENAME}}]] </noinclude> toata2sw5njqgczwlfghdyugtryccfi 1 229313 3026539 3025814 2026-08-17T23:09:25Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026539 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kimia/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Chemistry|14 korrik 2026|1364130891}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kimia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026538 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181003061822/http://chemweb.ucc.ie/what_is_chemistry.htm për lidhjen http://chemweb.ucc.ie/what_is_chemistry.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110610111332/http://www.calmis.ca.gov/file/occguide/CHEMIST.HTM për lidhjen http://www.calmis.ca.gov/file/occguide/CHEMIST.HTM. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130615150135/http://www.laboratory-journal.com/science/chemistry-physics/international-year-chemistry-history-chemistry për lidhjen http://www.laboratory-journal.com/science/chemistry-physics/international-year-chemistry-history-chemistry. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240425134735/https://chemistry.unt.edu/sites/default/files/users/owj0001/agricola.pdf për lidhjen https://chemistry.unt.edu/sites/default/files/users/owj0001/agricola.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ për lidhjen http://www.webelements.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080310214753/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-04 për lidhjen http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-04. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 01:09 (CEST) j1dzvido6en5pp624xgnv6a2o4nu0m2 0 246021 3026617 3022431 2026-08-18T08:54:21Z Eraqena 181813 /* Referime */ 3026617 wikitext text/x-wiki {{Pp}} '''Rezoluta 1325 e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për Gratë, Paqen dhe Sigurinë''' Rezoluta 1325 e Këshillit të Sigurimit së të Kombeve të Bashkuara (S/RES/1325) u miratua më 31.10.2000, si rezoluta e parë e Këshillit të Sigurimit, e dedikuar posaçërisht grave, paqes dhe sigurisë. Ajo trajton ndikimin e konflikteve të armatosura mbi gratë dhe vajzat, si dhe kërkon përfshirjen e perspektivës gjinore në proceset e [[Paqja|paqes]], ndërtimit të paqes, operacioneve paqeruajtëse dhe rindërtimin pas konfliktit. Rezoluta gjithashtu kërkon mbrojtjen e [[Gruaja|grave]] dhe [[Vajza|vajzave]] nga dhuna me bazë gjinore dhe rritjen e pjesëmarrjes së grave në vendimmarrje, lidhur me paqen dhe sigurinë ndërkombëtare<ref>http://www.un.org/womenwatch/osagi/wps/</ref> Rezoluta 1325 konsiderohet gjerësisht si dokumenti themelor i agjendës “Gratë, Paqja dhe Siguria” në kuadër të Kombeve të Bashkuara. Kjo është rezoluta e parë e [[Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara|Këshillit të Sigurimit]] që njohu në mënyrë të drejtpërdrejtë ndikimin joproporcional të konflikteve të armatosura mbi gratë dhe vajzat dhe që kërkon pjesëmarrjen e grave në proceset e paqes dhe rindërtimit pas konfliktit<ref>{{Cite web|title=Security Council Resolutions {{!}} Peacemaker|url=https://peacemaker.un.org/en/thematic-areas/women-peace-security/normative-frameworks/security-council-resolutions|access-date=2026-07-20|website=peacemaker.un.org|language=en}}</ref> == Historiku i zhvillimit dhe miratimi i rezolutës == Zhvillimet që çuan në miratimin e Rezolutës 1325 filluan gjatë konflikteve të viteve 1990, veçanërisht në [[Jugosllavia|ish-Jugosllavi]] dhe [[Ruanda|Ruandë,]] ku dhuna seksuale ndaj grave dhe vajzave u bë një çështje ndërkombëtare, me vëmendje të madhe politike dhe mediatike. Këto konflikte treguan se luftërat nuk i preknin civilët në mënyrë të barabartë dhe se gratë përjetonin forma specifike të dhunës, përfshirë përdhunimin sistematik, zhvendosjen dhe pasigurinë ekonomike. Njëherit, u bë e dukshme se gratë shpesh përjashtoheshin nga negociatat për paqe dhe nga proceset e rindërtimit pas konfliktit.<ref>{{Cite web|last=Barrow|first=Amy|date=2010|title=UN Security Council Resolutions 1325 and 1820: constructing gender in armed conflict and international humanitarian law|url=nternational-review.icrc.org/sites/default/files/irrc-877-barrow.pdf?afd_azwaf_tok=eyJraWQiOiIxQTE2ODY0MTQ5MjEwQ0Y0M0VFMzlGM0FEN0NENUIyOEU3RkQxNDU2RDU0OThCRTA3NzVDMEM3NTEyNjBEODYzIiwiYWxnIjoiUlMyNTYifQ.eyJhdWQiOiJpbnRlcm5hdGlvbmFsLXJldmlldy5pY3JjLm9yZyIsImV4cCI6MTc4NDU0MTA1MCwiaWF0IjoxNzg0NTQxMDQwLCJpc3MiOiJ0aWVyMS02YjlkNGZjNGQ4LTJqdnFjIiwic3ViIjoiOTUuODYuNTguMTM3IiwiZGF0YSI6eyJ0eXBlIjoiaXNzdWVkIiwicmVmIjoiMjAyNjA3MjBUMDk1MDQwWi0xNmI5ZDRmYzRkODJqdnFjaEMxTUlMMXp6ODAwMDAwMDByODAwMDAwMDAwMGEzOGgiLCJiIjoiRFdSb2cwTDdsc2hBdE5BdEZ1NXRLMl9kUGV3V2N5VDRmR3RYMUVkWnVwZyIsImgiOiJvQmxOVWRGN3ZkN2ZONV8weVdaZG1rRzlHZVRJem10NU9GMnVEenFIQkNrIn19.rcXEozMd2WV155BSzvHBc6ng9YYqEAt3hI2PBmt-hbVNhZaUNBGoj0BMLm_T9xHXYxWjZ2UOY07AzfUefHhNxjlilYwxAzNG9zrxMKdQ2wzDoz8F1u3HF8a6z58uixB5I49BMhmOYrBqHSq7fZyaX47lCHgOce97Z2n8UFHH15h86eeWp3B5oJD3FLTNPKc9e-_7t1tTdWaS0TGy-8cWP2Wc5WD-KTWKXinJS1K4eJkj1BrNthyV_T5-F7NmQIhp_m6Q8_GcBDuALlkCuUD13BHBa1u-l80NjzfdEsn1Hsji4XqlFqrxvwg38N5eFLMCqL-k6OlsgE5ZcaKq0Qjymg.WF3obl2IDtqgvMFRqVdYkD5s|archive-url=https://international-review.icrc.org/sites/default/files/irrc-877-barrow.pdf?afd_azwaf_tok=eyJraWQiOiIxQTE2ODY0MTQ5MjEwQ0Y0M0VFMzlGM0FEN0NENUIyOEU3RkQxNDU2RDU0OThCRTA3NzVDMEM3NTEyNjBEODYzIiwiYWxnIjoiUlMyNTYifQ.eyJhdWQiOiJpbnRlcm5hdGlvbmFsLXJldmlldy5pY3JjLm9yZyIsImV4cCI6MTc4NDU0MTA1MCwiaWF0IjoxNzg0NTQxMDQwLCJpc3MiOiJ0aWVyMS02YjlkNGZjNGQ4LTJqdnFjIiwic3ViIjoiOTUuODYuNTguMTM3IiwiZGF0YSI6eyJ0eXBlIjoiaXNzdWVkIiwicmVmIjoiMjAyNjA3MjBUMDk1MDQwWi0xNmI5ZDRmYzRkODJqdnFjaEMxTUlMMXp6ODAwMDAwMDByODAwMDAwMDAwMGEzOGgiLCJiIjoiRFdSb2cwTDdsc2hBdE5BdEZ1NXRLMl9kUGV3V2N5VDRmR3RYMUVkWnVwZyIsImgiOiJvQmxOVWRGN3ZkN2ZONV8weVdaZG1rRzlHZVRJem10NU9GMnVEenFIQkNrIn19.rcXEozMd2WV155BSzvHBc6ng9YYqEAt3hI2PBmt-hbVNhZaUNBGoj0BMLm_T9xHXYxWjZ2UOY07AzfUefHhNxjlilYwxAzNG9zrxMKdQ2wzDoz8F1u3HF8a6z58uixB5I49BMhmOYrBqHSq7fZyaX47lCHgOce97Z2n8UFHH15h86eeWp3B5oJD3FLTNPKc9e-_7t1tTdWaS0TGy-8cWP2Wc5WD-KTWKXinJS1K4eJkj1BrNthyV_T5-F7NmQIhp_m6Q8_GcBDuALlkCuUD13BHBa1u-l80NjzfdEsn1Hsji4XqlFqrxvwg38N5eFLMCqL-k6OlsgE5ZcaKq0Qjymg.WF3obl2IDtqgvMFRqVdYkD5s|language=Anglisht}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, organizata ndërkombëtare të grave dhe organizata të të drejtave të njeriut, filluan të dokumentonin në mënyrë më sistematike dhunën seksuale në konfliktet e armatosura dhe të kërkonin njohjen e rolit të grave në ndërtimin e paqes. Organizata si Women’s International League for Peace and Freedom, Amnesty International dhe [[Human Rights Watch]] luajtën rol të rëndësishëm në zhvillimin e kësaj agjende ndërkombëtare<ref>{{Cite journal|last=Gardam|first=Judith|date=1997|title=Women, human rights and international humanitarian law|url=https://international-review.icrc.org/sites/default/files/S0020860400091221a.pdf?afd_azwaf_tok=eyJraWQiOiIxQTE2ODY0MTQ5MjEwQ0Y0M0VFMzlGM0FEN0NENUIyOEU3RkQxNDU2RDU0OThCRTA3NzVDMEM3NTEyNjBEODYzIiwiYWxnIjoiUlMyNTYifQ.eyJhdWQiOiJpbnRlcm5hdGlvbmFsLXJldmlldy5pY3JjLm9yZyIsImV4cCI6MTc4NDU0MTg0MywiaWF0IjoxNzg0NTQxODMzLCJpc3MiOiJ0aWVyMS03OGM0ODdmNDQ1LTJmem1wIiwic3ViIjoiOTUuODYuNTguMTM3IiwiZGF0YSI6eyJ0eXBlIjoiaXNzdWVkIiwicmVmIjoiMjAyNjA3MjBUMTAwMzUzWi0xNzhjNDg3ZjQ0NTJmem1waEMxUk9NcjFnbjAwMDAwMDEyNjAwMDAwMDAwMGhiZHIiLCJiIjoiWXNlMUNHal92ZDZkcTdQc3ZFNkN0Y05hRHIzOGQ4Q2F4WmNCcFhQSUd4NCIsImgiOiJ6UGw2QlFYU0FpRXpGTVNvSXRlMDhlNGk5YnNYS0VFNWVVQUFTbUlwSFVZIn19.FzuOzETrwf5dg2w-WfpJddvFKuELPnQ0VIFkUxNtIRvaaAlDW8Fh6rmANgRxEu79JoWvSOakF6RFGfMrrfxhOgFnTzk1yCQJk1dptWIfX-b3qPPsk6AtoKN6GQCIR9AQ6w96qywceeRM6ND9MoPcwfqCiSdtLevV0tRhTX8LREW1smllIiXUwFTgwiGjKlJhWB4oFSvKMivG7ILFevPWsulbita9QUDVFtO_40h7hnjMweMJZWQVmyGa7km1raSowDqO-d5uJgELHK9HsexKAX2gJ_JnAVVixaGuClMlN4LpP5IsKYQSZYF6ZKr4wySS4Oe9M5HsphPh1OMlGRoEfw.WF3obl2IDtqgvMFRqVdYkD5s|journal=International Review of the Red Cross|language=Anglishy|volume=1|pages=12}}</ref>. Në fund të viteve 1990, u krijua edhe Grupi Punues i organizatave joqeveritare (OJQ) për Gratë, Paqen dhe Sigurinë, i cili filloi të lobonte drejtpërdrejt pranë Këshillit të Sigurimit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB) OKB-së.<ref>{{Cite web|title=Women, peace, and security in the work of the UN Security Council|url=https://www.unwomen.org/en/what-we-do/peace-and-security/un-security-council|access-date=2026-07-20|website=UN Women – Headquarters|language=en}}</ref> Një moment i rëndësishëm në zhvillimin e kësaj agjende ishte Konferenca e Katërt Botërore për Gratë, e mbajtur në [[Pekini|Pekin]] në vitin 1995. Platforma për Veprim e Pekinit, e identifikoi pjesëmarrjen e grave në proceset e paqes si çështje kyçe dhe krijoi një kornizë politike që lidhte barazinë gjinore me paqen e qëndrueshme. Konferenca mobilizoi si organizatat [[Feminizmi|feministe]] ashtu edhe qeveritë dhe krijoi presion më të madh ndaj Kombeve të Bashkuara për të ndërmarrë hapa konkretë.<ref>{{Cite web|title=Unsdg {{!}} The Beijing Declaration and Platform for Action at 30, and why that matters for gender equality|url=https://unsdg.un.org/latest/stories/beijing-declaration-and-platform-action-30-and-why-matters-gender-equality|access-date=2026-07-20|website=unsdg.un.org|language=en}}</ref> Nga fundi i viteve 1990, Këshilli i Sigurimit kishte filluar të trajtonte më shpesh çështjen e mbrojtjes së civilëve në konfliktet e armatosura, përmes rezolutave si 1261 dhe 1314, të cilat fokusoheshin kryesisht te fëmijët.<ref>{{Cite web|title=Protection of civilians in armed conflict - SecGen report|url=https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-187255/|access-date=2026-07-20|website=Question of Palestine|language=en-US}}</ref>Këto rezoluta nuk trajtonin në mënyrë specifike përvojat e grave gjatë konfliktit. Megjithatë, në të njejtën kohë, shtetet si [[Namibia]], [[Kanadaja]], [[Bangladeshi]] dhe [[Xhamajka]] filluan të shtynin përpara përfshirjen e grave në agjendën e paqes dhe sigurisë, brenda Këshillit të Sigurimit. Namibia, e cila kishte kaluar vetë nëpër një proces pas konfliktit, u bë një nga mbështetëset më të rëndësishme të kësaj iniciative.<ref>{{Cite web|title=How Namibia helped birth UN Resolution 1325 on women, peace and security {{!}} Africa Renewal|url=https://africarenewal.un.org/en/magazine/how-namibia-helped-birth-un-resolution-1325-women-peace-and-security|access-date=2026-07-20|website=africarenewal.un.org|language=en}}</ref> Në tetor të vitit 2000, Namibia mori presidencën e Këshillit të Sigurimit dhe organizoi debatin e parë të hapur mbi gratë, paqen dhe sigurinë. Debati përfshiu shtete anëtare, organizata ndërkombëtare dhe përfaqësues të shoqërisë civile. Diskutimet theksuan nevojën për mbrojtjen e grave dhe vajzave në konfliktet e armatosura dhe për përfshirjen e grave në proceset e paqes dhe vendimmarrjes. Më 31 tetor 2000, në mbledhjen e saj të 4213-të, Këshilli i Sigurimit e miratoi njëzëri Rezolutën 1325. Rezoluta riafirmonte rëndësinë e pjesëmarrjes së grave në parandalimin dhe zgjidhjen e konflikteve, në negociatat për paqe dhe në ndërtimin e paqes. Ajo kërkonte gjithashtu që operacionet paqeruajtëse të integronin perspektivën gjinore dhe që palët në konflikt të mbronin gratë dhe vajzat nga dhuna seksuale dhe format e tjera të abuzimit. Miratimi i Rezolutës 1325 vendosi bazat për atë që më vonë do të njihej si agjenda “Gratë, Paqja dhe Siguria”. Në vitet pasuese, Këshilli i Sigurimit miratoi edhe rezoluta të tjera plotësuese që zgjeruan dhe zhvilluan më tej këtë agjendë.<ref>{{Cite web|title=Women, Peace and Security in a changing global order: rethinking participation, protection and mediation practice|url=https://cmi.fi/2025/10/17/women-peace-and-security-wps-1325-25-years-analysis-challenges-recommendations/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20260201061429/https://cmi.fi/2025/10/17/women-peace-and-security-wps-1325-25-years-analysis-challenges-recommendations/|access-date=1 maj 2026|language=Anglisht|archive-date=1 shkurt 2026}}</ref> === Implementimi i rezolutës === Pas miratimit të Rezolutës 1325, Kombet e Bashkuara filluan të përfshijnë më sistematikisht perspektivën gjinore në operacionet paqeruajtëse dhe në ndërtimin e paqes. Departamenti i Operacioneve Paqeruajtëse filloi të emëroj këshilltarë gjinorë në misione dhe të zhvillonte trajnime, mbi mbrojtjen dhe pjesëmarrjen e grave në pas konflikt. Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së u ngarkua gjithashtu të raportonte rregullisht para Këshillit të Sigurimit, mbi progresin e zbatimit të rezolutës.<ref>{{Cite web|date=Janar 2020|title=Gender Equality and Women, Peace and Security|archive-url=https://peacekeeping.un.org/sites/default/files/gewps19_respack_v7_eng_digital.pdf|access-date=1 maj 2026|language=Anglisht}}</ref> Në Kosovë, zbatimi i Rezolutës 1325 mbështetet përmes Planit të Parë Kombëtar të Veprimit (2013–2015), i cili synon avancimin e agjendës “Gratë, Paqja dhe Siguria”. Megjithatë, sipas raportit të [[Rrjeti i Grave të Kosovës|Rrjetit të Grave të Kosovës]], ''1325 Facts & Fables: A Factsheet on the Implementation of UNSCR 1325 in Kosovo (2000–2020)'', gratë mbeten të nën-përfaqësuara në dialogje dhe negociata të nivelit të lartë, përfshirë dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, duke reflektuar sfidat e vazhdueshme në përfshirjen e grave në proceset e paqes.<ref>{{Cite web|first=Kosovo Women's Network|date=2022|title=1325 Facts & Fables A collection of stories about the implementation of United Nations Security Council Resolution 1325 on Women, Peace, and Security in Kosovo|url=https://womensnetwork.org/wp-content/uploads/2022/10/1325-Facts-and-Fables-1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720111758/https://womensnetwork.org/wp-content/uploads/2022/10/1325-Facts-and-Fables-1.pdf|language=Anglisht|access-date=20 korrik 2026|archive-date=20 korrik 2026|url-status=dead}}</ref> Cilësia dhe efektiviteti i këtyre planeve kanë ndryshuar nga një shtet në tjetrin. Disa shtete kanë zhvilluar plane të detajuara me objektiva konkrete, tregues matës dhe buxhete të përcaktuara, ndërsa të tjera kanë miratuar dokumente më simbolike me ndikim të kufizuar praktik. Shoqëria civile dhe organizatat e grave kanë luajtur rol të rëndësishëm në hartimin dhe monitorimin e tyre, sidomos në shtetet e prekura nga konfliktet. Edhe organizata ndërkombëtare dhe rajonale kanë integruar parimet e Rezolutës 1325, në politikat e tyre. [[Bashkimi Evropian]], [[NATO]] dhe [[Bashkimi Afrikan]] kanë zhvilluar korniza dhe politika, që synojnë përfshirjen e perspektivës gjinore, në operacionet paqeruajtëse dhe në politikat e sigurisë.<ref>{{Cite web|title=Women, Peace and Security|url=https://www.nato.int/en/what-we-do/wider-activities/women-peace-and-security|access-date=2026-07-20|website=Site name seo|language=en}}</ref> === Kritikat ndaj rezolutës === Rezoluta 1325 është përballur me kritika të shumta, nga studiues dhe aktivistë feministë. Një nga kritikat kryesore lidhet me mënyrën se si rezoluta dhe dokumentet e lidhura me të, shpesh i paraqesin gratë kryesisht si viktima të luftës dhe jo si aktore komplekse politike dhe shoqërore. Studiues të ndryshëm kanë argumentuar se kjo qasje mund të krijojë stereotipe esencialiste, mbi gratë si më paqësore ose më të prira drejt pajtimit.<ref>{{Cite journal|last=Terna-Ayua|first=Lilian Elochukwu Illuminata|date=2024|title=International Dynamics of UNSCR 1325: A Feminist Critique of Women’s Inclusion in the Democratic Republic of Congo.|url=https://rsisinternational.org/journals/ijriss/articles/international-dynamics-of-unscr-1325-a-feminist-critique-of-womens-inclusion-in-the-democratic-republic-of-congo/|journal=International Journal of Research and Innovation in Social Science (IJRISS)|language=Anglisht|pages=24}}</ref> Një kritikë tjetër,lidhet me fokusin e kufizuar mbi gratë dhe me mungesën e analizës më të gjerë të gjinisë dhe maskulinitetit në konflikt. Disa studiues argumentojnë se normat e maskulinitetit dhe marrëdhëniet gjinore, kanë rol të rëndësishëm në prodhimin e dhunës dhe se agjenda “Gratë, Paqja dhe Siguria” shpesh nuk e trajton mjaftueshëm këtë dimension.<ref>{{Cite web|title=Centre for Women, Peace and Security|url=https://www.lse.ac.uk/women-peace-security|access-date=2026-07-20|website=The London School of Economics and Political Science|language=en-GB}}</ref> Rezoluta është kritikuar gjithashtu për mospërputhjen ndërmjet retorikës dhe zbatimit praktik. Megjithëse, shumë shtete kanë miratuar Plane Kombëtare të Veprimit dhe organizatat ndërkombëtare kanë integruar perspektivën gjinore në dokumentet e tyre, pjesëmarrja reale e grave në negociatat e paqes mbetet ende relativisht e ulët, në shumë konflikte bashkëkohore. Po ashtu, dhuna seksuale në konflikt vazhdon të mbetet problem i madh, në shumë rajone të botës.<ref>{{Cite web|date=nentor 2025|title=POSITION PAPER BY THE EDVAW PLATFORM ON THE OCCASION OF THE 25TH ANNIVERSARY OF THE WOMEN, PEACE, AND SECURITY AGENDA|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/issues/women/edvaw/edvaw-platform-position-paper-wps.pdf|language=sq}}</ref> === Ndikimi i rezolutës === Rezoluta 1325 pati ndikim të rëndësishëm normativ dhe institucional, në nivel ndërkombëtar. Ajo ndryshoi mënyrën se si Kombet e Bashkuara dhe organizatat ndërkombëtare, trajtonin çështjen e grave në konfliktet e armatosura dhe e vendosi perspektivën gjinore, në qendër të debatit mbi paqen dhe sigurinë. Rezoluta kontribuoi gjithashtu në rritjen e vëmendjes ndaj dhunës seksuale në konflikt dhe ndaj pjesëmarrjes së grave në ndërtimin e paqes. Në aspektin praktik, rezoluta ndikoi në reformimin e politikave të paqeruajtjes, në krijimin e mekanizmave të monitorimit dhe në zhvillimin e trajnimeve për forcat paqeruajtëse dhe institucionet e sigurisë. Ajo i dha gjithashtu organizatave të grave dhe shoqërisë civile, një bazë më të fortë për të kërkuar përfshirje dhe llogaridhënie, nga qeveritë dhe organizatat ndërkombëtare. Megjithatë, ndikimi i rezolutës ka qenë i pabarabartë. Në disa raste, ajo ka ndihmuar në rritjen e pjesëmarrjes së grave në proceset e paqes dhe në institucionet e sigurisë, ndërsa në raste të tjera progresi ka qenë i kufizuar. Studime të ndryshme kanë treguar se gratë vazhdojnë të jenë të nën-përfaqësuara në negociatat formale të paqes dhe në strukturat vendimmarrëse, lidhur me sigurinë ndërkombëtare.<ref>{{Cite web|date=2025-10-20|title=Facts and figures: Women, peace, and security|url=https://www.unwomen.org/en/articles/facts-and-figures/facts-and-figures-women-peace-and-security|access-date=2026-07-20|website=UN Women – Headquarters|language=en}}</ref> == Rezolutat përkatëse dhe të ngjashme == Pas miratimit të Rezolutës 1325, Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miratoi një seri rezolutash të tjera që zgjeruan dhe zhvilluan më tej agjendën “Gratë, Paqja dhe Siguria”. Këto rezoluta trajtuan më në detaje çështje si, dhuna seksuale në konflikt, pjesëmarrja e grave në proceset e paqes, mbrojtja e civilëve dhe mekanizmat e monitorimit dhe llogaridhënies. * '''Rezoluta 1820 (2008)''' Rezoluta 1820, njohu dhunën seksuale në konflikt, si çështje të paqes dhe sigurisë ndërkombëtare. Ajo deklaroi se përdhunimi dhe format e tjera të dhunës seksuale, mund të përdoren si taktika lufte dhe kërkoi ndërprerjen e menjëhershme të këtyre praktikave, nga palët në konflikt. * '''Rezoluta 1888 (2009)''' Rezoluta 1888, forcoi zbatimin e Rezolutës 1820 dhe krijoi pozitën e Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm, për Dhunën Seksuale në Konflikt. Ajo kërkoi gjithashtu mekanizma më të fortë institucionalë, për trajtimin e dhunës seksuale në konflikt. * '''Rezoluta 1889 (2009)''' Rezoluta 1889, u fokusua në pjesëmarrjen e grave në ndërtimin e paqes dhe rindërtimin pas konfliktit. Ajo kërkoi zhvillimin e treguesve, për matjen e progresit të zbatimit të Rezolutës 1325. * '''Rezoluta 1960 (2010)''' Rezoluta 1960, krijoi mekanizma monitorimi dhe raportimi për dhunën seksuale në konflikt dhe forcoi kërkesat për llogaridhënie dhe ndëshkim të autorëve. * '''Rezoluta 2106 (2013)''' Rezoluta 2106, riafirmoi nevojën për luftimin e pandëshkueshmërisë të krimeve seksuale në konflikt dhe theksoi rëndësinë e mbështetjes së viktimave dhe të mbijetuarve të dhunës seksuale. * '''Rezoluta 2122 (2013)''' Rezoluta 2122, u fokusua në pjesëmarrjen e grave në të gjitha nivelet e vendimmarrjes, lidhur me paqen dhe sigurinë si dhe kritikoi nivelin e ulët të përfshirjes së grave, në negociatat formale të paqes. * '''Rezoluta 2242 (2015)''' Rezoluta 2242, lidhi agjendën “Gratë, Paqja dhe Siguria” me çështje si ekstremizmi i dhunshëm, terrorizmi dhe migrimi dhe kërkoi rritjen e përfaqësimit të grave, në institucionet e sigurisë. * '''Rezoluta 2467 (2019)''' Rezoluta 2467, trajtoi pasojat afatgjata të dhunës seksuale në konflikt dhe vendosi më shumë fokus te të drejtat dhe nevojat e të mbijetuarve të dhunës seksuale. * '''Rezoluta 2493 (2019)''' Rezoluta 2493, riafirmoi angazhimin e Këshillit të Sigurimit ndaj agjendës “Gratë, Paqja dhe Siguria” dhe bëri thirrje për zbatim më efektiv të rezolutave të mëparshme.<ref>{{Cite web|title=Resolutions {{!}} Security Council|url=https://main.un.org/securitycouncil/en/content/resolutions-0|access-date=2026-07-20|website=main.un.org|language=en}}</ref> == Grupet dhe iniciativat përkatëse == Grupi Punues i OJQ-ve për Gratë, Paqen dhe Sigurinë është një koalicion organizatash ndërkombëtare që punon për promovimin dhe monitorimin e zbatimit të Rezolutës 1325 dhe të agjendës “Gratë, Paqja dhe Siguria”. Organizata si Women’s International League for Peace and Freedom, Amnesty International dhe International Alert kanë qenë pjesë e përpjekjeve ndërkombëtare, për avancimin e kësaj agjende.<ref>{{Cite web|title=About|url=https://www.womenpeacesecurity.org/about/|access-date=2026-07-20|website=NGO Working Group on Women, Peace and Security|language=en-US}}</ref> Një iniciativë tjetër e rëndësishme është PeaceWomen, e cila funksionon si platformë informacioni dhe monitorimi për rezolutat e lidhura me gratë, paqen dhe sigurinë.<ref>{{Cite web|title=25 Years On: How Resolution 1325 Transformed Women’s Role in Global Peace|url=https://thediplomat.com/2025/10/25-years-on-how-resolution-1325-transformed-womens-role-in-global-peace/|access-date=2026-07-20|language=en-US}}</ref> Një iniciativë tjetër e rëndësishme është PeaceWomen, e cila funksionon si platformë informacioni dhe monitorimi për rezolutat e lidhura me gratë, paqen dhe sigurinë. Ekziston gjithashtu rrjeti joformal “Friends of 1325”, i përbërë nga shtete që mbështesin zbatimin e agjendës së Rezolutës 1325.<ref>{{Cite web|last=Canada|first=Global Affairs|date=2025-10-10|title=Statement on behalf of 63 Members of the Group of Friends of Women, Peace and Security|url=https://www.international.gc.ca/world-monde/international_relations-relations_internationales/un-onu/statements-declarations/2025-10-10-women-femmes.aspx?lang=eng|access-date=2026-07-20|website=GAC|language=en}}</ref> == Referime == <references /> [[Kategoria:Të drejtat e njeriut]] eofgi9qes046xt7d46tyhuhu88d8uzt 828 249734 3026373 3013095 2026-08-17T16:50:37Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Autotaxobox përmes Claude AI 3026373 Scribunto text/plain --[[************************************************************************* This module provides support to the automated taxobox system – the templates Automatic taxobox, Speciesbox, Subspeciesbox, Infraspeciesbox, etc. In particular it provides a way of traversing the taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates (templates with names of the form "Template:Taxonomy/TAXON_NAME") without causing template expansion depth errors. *****************************************************************************]] require('strict') local TaxonRanks = require('Module:Taxobox ranks') -- use functions from Module:Taxobox ranks to handle ranks local TaxonItalics = require('Module:TaxonItalics') -- use a function from Module:TaxonItalics to italicize a taxon name local TableRow = '|- class="taxonrow" \n' local TableEnd = '|}\n' local p = {} -- functions made public local l = {} -- internal functions, kept separate local colour = '' -- colour for taxobox and taxonomy listings --[[========================================================================= Limit the maximum depth of a taxonomic hierarchy that can be traversed; avoids excessive processing time and protects against incorrectly set up hierarchies, e.g. loops. The value can be obtained externally via {{#invoke:Autotaxobox|getMaxSearchLevels}} =============================================================================]] local MaxSearchLevels = 100 function p.getMaxSearchLevels() return MaxSearchLevels end --[[========================== taxoboxColour ================================ Determines the correct colour for a taxobox, by searching up the taxonomic hierarchy from the supplied taxon for the first taxon (other than 'incertae sedis') that sets a taxobox colour. It is assumed that a valid taxobox colour is defined using CSS rgb() syntax. If no taxon that sets a taxobox colour is found, then 'transparent' is returned unless the taxonomic hierarchy is too deep, when the error colour is returned. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxoboxColour(frame) return p.getTaxoboxColour(frame, frame.args[1] or '') end function p.getTaxoboxColour(frame, currTaxon) -- note that colour is global to this function; default is empty string local i = 1 -- count levels processed local searching = currTaxon ~= '' -- still searching for a colour? local foundICTaxon = false -- record whether 'incertae sedis' found while searching and i <= MaxSearchLevels do local plainCurrTaxon, dummy = l.stripExtra(currTaxon) -- remove trailing text after / if string.lower(plainCurrTaxon) == 'incertae sedis' then foundICTaxon = true else local possibleColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { plainCurrTaxon } } if string.sub(possibleColour,1,3) == 'rgb' then colour = possibleColour searching = false end end if searching then local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else searching = false -- run off the top of the hierarchy or tried to use non-existent taxonomy template end end end if colour == '' then if foundICTaxon then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'incertae sedis' } } elseif searching then -- hierarchy exceeds MaxSearchLevels levels colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox/Error colour', args = { } } else colour = 'transparent' end end return colour end --[[= = = = = = = = = = = = = topLevelTaxon = = = = = = = = = = = = = = = = Defines the correct top level taxa, one of which should terminate every taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.topLevelTaxon(taxon) return taxon == 'Life' or taxon == 'Veterovata' or taxon == 'Ichnos' end --[[=========================== taxoboxList ================================= Returns the rows of taxa in an automated taxobox, based on the taxonomic hierarchy for the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|TAXON |display_taxa = the number of taxa *above* TAXON to force to be displayed |authority = taxonomic authority for TAXON |parent_authority = taxonomic authority for TAXON's parent |gparent_authority = taxonomic authority for TAXON's grandparent |ggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgrandparent |gggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgrandparent |ggggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgreatgrandparent |bold_first = 'bold' to bold TAXON in its row |virus = 'yes' to apply virus taxa italicization standards }} =============================================================================]] function p.taxoboxList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '' end local displayN = (tonumber(frame.args['display_taxa']) or 1) + 1 local authTable = {} authTable[1] = frame.args['authority'] or '' authTable[2] = frame.args['parent_authority'] or '' authTable[3] = frame.args['gparent_authority'] or '' authTable[4] = frame.args['ggparent_authority'] or '' authTable[5] = frame.args['gggparent_authority'] or '' authTable[6] = frame.args['ggggparent_authority'] or '' local authTableMax = 6 local boldFirst = frame.args['bold_first'] or 'link' -- values 'link' or 'bold' local virus = frame.args['virus'] or 'no' -- values 'yes' or 'no' local offset = tonumber(frame.args['offset'] or 0) -- adjust the authority table if 'authority' refers to a rank lower than the target taxon if offset ~= 0 then for i = 1, authTableMax do local j = i + offset if j <= authTableMax then authTable[i] = authTable[j] else authTable[i] = '' end end end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local res = '' local topTaxonN = taxonTable.n -- display all taxa above possible greatgreatgrandparent, without authority for i = topTaxonN, authTableMax+1, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, '', displayN >= i, '', virus) end -- display all taxa above possible parent, with authority if given for i = math.min(topTaxonN, authTableMax), 2, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, authTable[i], displayN >= i, '', virus) end -- display target taxon, always displayed and emboldened res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[1], taxonRankTable[1], topTaxonN==1, authTable[1], true, boldFirst, virus) return res end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Show one taxon row in a taxobox. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.showTaxon(frame, taxon, rank, isTopTaxon, auth, force, boldFirst, virus) -- it's an error if this is the top taxon and it's not a top level taxon (e.g. "Life") if isTopTaxon then if l.topLevelTaxon(taxon) then return '' -- don't display a top level taxon elseif (mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template') or {}).exists then -- taxonomy template for this taxon has no parent specified return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Taxonomy template does not specify a parent'} } .. '\n' .. TableRow else -- no taxonomy template for this taxon return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Missing taxonomy template'} } .. '\n' .. TableRow end else -- if showing is not already forced, force if it's a principal rank or an authority is specified force = force or frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' or auth ~= '' if not force then -- if showing is still not already forced, force if the taxonomy template has 'always_display' set local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') force = alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true' end if force then local res = l.tableCell(TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') .. ':') local bold = 'no' if boldFirst == 'bold' then bold = 'yes' end if auth ~= '' then auth = '<br><small>' .. auth .. '</small>' end local res = res .. l.tableCell(l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, '', '', virus) .. auth) -- italic, abbreviated return res .. TableRow else return '' end end end --[[========================== taxonomyList ================================= Returns the cells of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxonomyList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '{|class="infobox biota"\n' .. TableRow .. l.tableCell('') .. l.tableCell('ERROR: no taxon supplied') .. TableEnd end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local lastRankVal = 1000000 local orderOk = true -- check whether the taxonomy is for viruses; use already determined taxon colour if possible local virus = 'no' local taxoColour = colour if taxoColour == '' then if taxonTable[taxonTable.n] == 'Ichnos' or taxonTable[taxonTable.n] == 'Veterovata' then taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n] } } else taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n - 1] } } end end if taxoColour == frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'virus' } } then virus = 'yes' end -- add information message local res = '<p style="float:right">Bold ranks show taxa that will be shown in taxoboxes<br>because rank is principal or <code>always_display=yes</code>.</p>\n' -- start table res = res .. '{| class="infobox biota" style="text-align: left; font-size:100%"\n' .. TableRow .. '! colspan=4 style="text-align: center; color:var(--color-base,#202122); background-color: ' .. taxoColour .. '"|Ancestral taxa\n' -- deal first with the top level taxon; if there are no errors, it should be Life/Veterovata/Ichnos, which are -- not displayed local taxon = taxonTable[taxonTable.n] if not l.topLevelTaxon(taxon) then local msg = 'Taxonomy template missing' if mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template').exists then msg = 'Parent taxon needed' end res = res .. TableRow .. l.tableCell('colspan=2', frame:expandTemplate{title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg = msg}}) end -- now output the rest of the table local currRankVal for i = taxonTable.n-1, 1, -1 do -- check ranks are in right order in the hierarchy taxon = taxonTable[i] local rank = taxonRankTable[i] currRankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if currRankVal then orderOk = currRankVal < lastRankVal if orderOk then lastRankVal = currRankVal end else orderOk = true end -- see if the row will be displayed in a taxobox; bold the rank if so local boldRank = false local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') if ok and (alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true') then boldRank = true else boldRank = frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' end -- now return a row of the taxonomy table with anomalous ranks marked local errorStr = '' if not orderOk then errorStr = 'yes' end local link = l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, '', '', '', virus) -- bold, italic, abbreviated res = res .. l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, errorStr) end -- close table res = res .. TableEnd -- error-tracking for taxonomy templates -- if the last row has an anomalous rank, put the page in an error-tracking category local errCat1 = '' if not orderOk then errCat1 = '[[Category:Taxonomy templates showing anomalous ranks]]\n' end -- if the last row has a taxon name in the page name that does not match the link text, -- put the taxonomy template in a tracking category local dummy, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') local match = l.matchTaxonLink(taxon, linkText, currRankVal and currRankVal < TaxonRanks.lookupRankVal('genus')) local errCat2 = '' if not match then errCat2 = '[[Category:Taxonomy templates with name and link text not matching|' .. taxon .. ']]\n' end if errCat1..errCat2 ~= '' then res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Template other', args = { errCat1..errCat2} } end return res end --[[ = = = = = = = = = = = = = = taxonomyListRow = = = = = = = = = = = = = = Returns a single row of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, error) local res = '' if taxon == '' or rank == '' then return res end local baseTaxon, qualifier = l.stripExtra(taxon) -- if appropriate, make it clear that some taxa have been skipped via a ... row if qualifier == '/skip' then res = res .. TableRow .. l.tableCell('.....') .. l.tableCell('.....') end -- now generate a row of the table res = res .. TableRow local cellContent = '' local anglicizedRank = TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') if boldRank then cellContent = cellContent .. '<b>' .. anglicizedRank .. '</b>:' else cellContent = cellContent .. anglicizedRank .. ':' end if error == 'yes' then cellContent = '<span style="background-color:#FDD">' .. cellContent .. '</span>' end res = res .. l.tableCell(cellContent) .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. link .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="font-size:smaller;white-space:nowrap;">' .. qualifier .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. frame:expandTemplate{ title = 'Edit a taxon', args = { taxon } } .. '</span>') return res end --[[========================= callTaxonomyKey =============================== Prepares for, and then calls, Template:Taxonomy key to display a taxonomy template page. It does this by building up the information the template requires, following one 'same as' link, if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey |parent= |rank= |extinct= |always_display= |link_target=value of 'link' parameter in taxonomy template |link_text=value of parameter 2 in taxonomy template |same_as= }} =============================================================================]] local PARENT = 1 local RANK = 2 local LINK_TARGET = 3 local LINK_TEXT = 4 local ALWAYS_DISPLAY = 5 local EXTINCT = 6 local SAME_AS = 7 local REFS = 8 function p.callTaxonomyKey(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or '' local parent = frame.args['parent'] or '' local rank = frame.args['rank'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct']) or '' local alwaysDisplay = string.lower(frame.args['always_display']) or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or '' -- this is the "raw" link text, and can be '' local refs = frame.args['refs'] or '' local sameAsTaxon = frame.args['same_as'] or '' if sameAsTaxon ~= '' then -- try using the 'same as' taxon; it's an error if it doesn't exist local ok, sameAsInfoStr = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Template:Taxonomy/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = 'all' } }) if ok then local sameAsInfo = mw.text.split(sameAsInfoStr, '$', true) --'same as' taxon's taxonomy template must not have a 'same as' link if sameAsInfo[SAME_AS] == '' then if parent == '' then parent = sameAsInfo[PARENT] end if rank == '' then rank = sameAsInfo[RANK] end if extinct == '' then extinct = string.lower(sameAsInfo[EXTINCT]) end if alwaysDisplay == '' then alwaysDisplay = string.lower(sameAsInfo[ALWAYS_DISPLAY]) end if linkTarget == '' then linkTarget = sameAsInfo[LINK_TARGET] end if linkText == '' then linkText = sameAsInfo[LINK_TEXT] end if refs == '' and parent == sameAsInfo[PARENT] then refs = sameAsInfo[REFS] end else return '<span style="color:red; font-size:1.1em">Error: attempt to follow two "same as" links</span>: <code>same_as = ' .. sameAsTaxon .. '</code>, but [[Template:Taxonomy/' .. sameAsTaxon .. ']] also has a<code>same_as</code> parameter.' end else return frame:expandTemplate{ title = 'Template:Taxonomy key/missing template', args = {taxon=sameAsTaxon, msg='given as the value of <code>same as</code>'} } end end local link = linkTarget if linkText ~= '' and linkText ~= linkTarget then link = link .. "|" .. linkText end -- check consistency of extinct status; if this taxon is not extinct, parent must not be either local extinctError = 'no' if parent ~= '' and (extinct == '' or extinct == 'no' or extinct == 'false') then local ok, parentExtinct = p.getTaxonInfoItem(frame, parent, 'extinct') if ok and (parentExtinct == 'yes' or parentExtinct == 'true') then extinctError = 'yes' end end return frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy key', args = {taxon=taxon, parent=parent, rank=rank, extinct=extinct, always_display=alwaysDisplay, link_target=linkTarget, link=link, refs=refs, same_as=sameAsTaxon, extinct_error = extinctError} } end --[[============================= showRefs ================================== Shows the refs field in a taxonomy template, handing incertae sedis taxa and using '–' for absent refs. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|showRefs|TAXON|REFS}} =============================================================================]] function p.showRefs(frame) local taxonName = frame.args[1] or '' local refs = frame.args[2] or '' return l.doShowRefs(taxonName, refs) end --[[= = = = = = = = = = = = = = doShowRefs = = = = = = = = = = = = = = = = = Show the refs field in a taxonomy template. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.doShowRefs(taxonName, refs) if mw.text.split(taxonName, '/', true)[1] == 'Incertae sedis' then refs = 'not applicable (<i>incertae sedis</i>)' elseif refs == '' then refs = '–' end return refs end --[[============================ taxonInfo ================================== Extracts and returns information from Template:Taxonomy/TAXON, following one 'same as' link if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonInfo|TAXON|ITEM}} ITEM is one of: 'parent', 'rank', 'link target', 'link text', 'extinct', 'always display', 'refs', 'same as' or 'all'. If ITEM is not specified, the default is 'all' – all values in a single string separated by '$'. =============================================================================]] function p.taxonInfo(frame) local taxon = frame.args[1] or '' local item = frame.args[2] or '' if item == '' then item = 'all' end local ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) return info end --[[= = = = = = = = = = = getTaxonInfoItem = = = = = = = = = = = = = = = = = Utility function to extract an item of information from a taxonomy template, following one 'same as' link if required. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) local ok, info -- item == 'dagger' is a special case if item == 'dagger' then ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if ok then if info == 'yes' or info == 'true' then info = '&dagger;' else info = '' end end -- item ~= 'dagger' else ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = item } }) if ok then if info == '' then -- try 'same as' local sameAsTaxon = frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = 'same as' } } if sameAsTaxon ~= '' then ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = item } }) end end end end if ok then -- if item is 'link_text', trim info and check whether '(?)' needs to be added if item == 'link_text' then -- there is a newline at the end of linkText when taxonomy template has "|link = LINK_TARGET|LINK_TEXT" info = mw.text.trim(info) if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(info, '?', 1, true) then info = info .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end end else info = '[[Template:Taxonomy/' .. taxon .. ']]' --error indicator in code before conversion to Lua end return ok, info end --[[============================ taxonLink ================================== Returns a wikilink to a taxon, if required including '†' before it and ' (?)' after it, and optionally italicized or bolded without a wikilink. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon= : having '/?' at the end triggers the output of ' (?)' |extinct= : 'yes' or 'true' trigger the output of '†' |bold= : 'yes' makes the core output bold and not wikilinked |italic= : 'yes' makes the core output italic |link_target= : target for the wikilink |link_text= : text of the wikilink (may be same as link_target), without †, italics, etc. }} =============================================================================]] function p.taxonLink(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct'] or '') local bold = frame.args['bold'] or '' local italic = frame.args['italic'] or '' local abbreviated = frame.args['abbreviated'] or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['plain_link_text'] or '' --temporarily allow alternative args return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = getTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = Internal function to drive l.makeLink(). = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, italic, abbreviated, virus) local ok, extinct = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if italic == '' then italic = frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = { rank, virus = virus } } end local ok, linkTarget = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_target') local ok, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = makeLink = = = = = = = = = = = = = = = = = = Actually make the link. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) local dummy -- if link text is missing, try to find a replacement if linkText == '' then if string.find(taxon, 'Incertae sedis', 1, true) then linkText = "''incertae sedis''" linkTarget = 'Incertae sedis' else linkText, dummy = l.stripExtra(taxon) end end if linkTarget == '' then linkTarget = linkText end if italic == 'yes' then linkText = TaxonItalics.italicizeTaxonName(linkText, false, abbreviated=='yes') end local link = '' if bold == 'yes' then link = '<b>' .. linkText .. '</b>' else if linkTarget == linkText then link = linkText else link = linkTarget .. '|' .. linkText end link = '[[' .. link .. ']]' end if (extinct == 'yes' or extinct == 'true') and not string.find(link, '†', 1, true) then link = '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">†</span>' .. link end if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(link, '?', 1, true) then link = link .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end return link end --[[============================== find ===================================== Returns the taxon above the specified taxon with a given rank. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|find|TAXON|RANK}} =============================================================================]] function p.find(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '<span class="error">no taxon supplied</span>' end local rank = frame.args[2] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? local searching = true -- still searching while inHierarchy and searching do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent local ok, currRank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if currRank == rank then searching = false end else inHierarchy = false end end if inHierarchy and not searching then return currTaxon else return '<span class="error">rank not found</span>' end end --[[=============================== nth ===================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns the nth level above a taxon in a taxonomic hierarchy, where the taxon itself is counted as the first level. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nth|TAXON|n=N}} =============================================================================]] function p.nth(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local n = tonumber(frame.args['n'] or 1) if n > MaxSearchLevels then return 'Exceeded maximum number of levels allowed (' .. MaxSearchLevels .. ')' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while i < n and inHierarchy do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return currTaxon else return 'Level ' .. n .. ' is past the top of the taxonomic hierarchy' end end --[[============================ hasRankVal ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal(frame) local rank = frame.args[1] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[=========================== hasRankVal1 ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal1(rank) if rank == '' then return 'no' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[============================= nLevels =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns number of levels in a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon as level 1. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nLevels|TAXON}} =============================================================================]] function p.nLevels(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while inHierarchy and i < MaxSearchLevels do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return MaxSearchLevels .. '+' else return i end end --[[============================= listAll =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns a comma separated list of a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|listAll|TAXON}} =============================================================================]] function p.listAll(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end return l.doListAll(l.makeTable(frame, currTaxon)) end function l.doListAll(taxonTable, taxonRankTable) local lst = taxonTable[1] .. '-' .. tostring(taxonRankTable[1]) for i = 2, taxonTable.n, 1 do lst = lst .. ', ' .. taxonTable[i] .. '-' .. taxonRankTable[i] end return lst end --[[=========================== removeQualifier ================================ External utility function to remove a qualifier (any part after a "/") from a taxon name. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|removeQualifier|TAXON}} =============================================================================]] function p.removeQualifier(frame) local baseName, qualifier = l.stripExtra(frame.args[1]) return baseName end --[[========================================================================= Internal functions =============================================================================]] --[[= = = = = = = = = = = = stripExtra = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to strip off any extra parts of a taxon name, i.e. anything after a '/'. Thus 'Felidae/?' would be split into 'Felidae' and '?'. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.stripExtra(taxonName) local i = mw.ustring.find(taxonName, '/', 1, true) if i then return mw.ustring.sub(taxonName, 1, i-1), mw.ustring.sub(taxonName, i, -1) else return taxonName, '' end end --[[= = = = = = = = = = = = splitTaxonName = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to split a taxon name into its parts and return them. Possible formats include: * taxon * taxon (disambig) * taxon (Subgenus) * taxon/qualifier * combinations, e.g. taxon (disambig)/qualifier = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.splitTaxonName(taxon) -- get any qualifier present local qualifier = '' local i = mw.ustring.find(taxon, '/', 1, true) if i then qualifier = mw.ustring.sub(taxon, i+1, -1) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) end -- get any disambiguator or subgenus local disambig = '' local subgenus = '' i = mw.ustring.find(taxon, ' (', 1, true) if i then local parenTerm = mw.ustring.sub(taxon, i+2, -2) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) local char1 = mw.ustring.sub(parenTerm, 1, 1) if char1 == mw.ustring.lower(char1) then disambig = parenTerm else subgenus = parenTerm end end return taxon, disambig, subgenus, qualifier end --[[= = = = = = = = = = = = matchTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = = Function to determine whether the taxon name derived from the name of the taxonomy template (passed in the parameter taxon) matches the link text (passed in the parameter linkText). The taxon name may have any of the formats: * baseTaxon/qualifier * baseTaxon (disambig) * baseTaxon (Subgenus) [distinguished by the capital letter] * a qualifier may be present after the previous two formats. Examples of matches (baseTaxon ~ linkText): * Pinus ~ Pinus * Pinus sect. Trifoliae ~ Pinus sect. Trifoliae * Pinus sect. Trifoliae ~ ''Pinus'' sect. ''Trifoliae'' [italic markers ignored] * Pinus sect. Trifoliae ~ P. sect. Trifoliae [abbreviated genus name matches] * Bombus (Pyrobombus) ~ Bombus (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ B. (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ Pyrobombus [link text may just be the subgenus] * Heteractinida ~ "Heteractinida" [double-quotes are ignored in link text] * "Heteractinida" ~ Heteractinida [double-quotes are ignored in base taxon name] * Incertae sedis ~ anything [link text is ignored for matching in this case] * Cetotheriidae with qualifier=? ~ Cetotheriidae (?) = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.matchTaxonLink(taxon, linkText, rankBelowGenus) local dummy linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, "''", '') -- remove any italic wikitext in the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '<.->', '') -- strip all tags used to format the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the link text local baseTaxon, disambig, subgenus, qualifier = l.splitTaxonName(taxon) -- split up the taxon name baseTaxon, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the base taxon name local match = linkText == baseTaxon or linkText == subgenus or linkText == baseTaxon .. ' (' .. subgenus .. ')' or linkText == mw.ustring.sub(baseTaxon, 1, 1) .. '. (' .. subgenus .. ')' or baseTaxon == 'Incertae sedis' or rankBelowGenus and linkText == mw.ustring.gsub(baseTaxon, '([A-Z]).- (.*)', '%1. %2') or mw.ustring.find(qualifier, '?', 1, true) and mw.ustring.find(linkText, baseTaxon, 1, true) == 1 return match end --[[= = = = = = = = = = = = = makeTable = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to return two tables (arrays) constructed from a taxonomic hierarchy stored in "Template:Taxonomy/..." templates. taxonTable.n holds the total number of taxa; taxonTable[1]..taxonTable[taxonTable.n] the taxon names. The last taxon in the table will either (a) have a taxonomy template but with no parent given (e.g. 'Life') or (b) not have a taxonomy template. taxonRankTable hold the corresponding ranks of the taxa. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeTable(frame, currTaxon) local taxonTable = {} local taxonRankTable = {} local ok, rank, parent local i = 1 local topReached = false -- reached the top of the taxonomic hierarchy? repeat taxonTable[i] = currTaxon ok, rank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if ok then taxonRankTable[i] = string.lower(rank) else taxonRankTable[i] = '' end ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else topReached = true -- reached the top of the hierarchy or tried to use a non-existent taxonomy template end until topReached or i > MaxSearchLevels taxonTable.n = math.min(i, MaxSearchLevels) return taxonTable, taxonRankTable end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.tableCell(arg1, arg2) local text, style if arg2 then style = arg1 text = arg2 else style = '' text = arg1 end local res = '|' if style ~= '' then res = res .. style .. '|' end return res .. text .. '\n' end return p 0ls4threhlb9ombc1rra23mp3gtxcn5 10 259132 3026320 1933109 2026-08-17T14:33:52Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Liszt Hungarian Rhapsodies (strukturë grupesh + lidhje të lokalizuara) përmes Claude AI 3026320 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Liszt Hungarian Rhapsodies |state = {{{state|}}} |title = [[Hungarian Rhapsodies]] by [[Franz Liszt]] |listclass = hlist |titlestyle = background: tan;color:inherit; |belowstyle = background: tan;color:inherit; |list1 = * [[Rapsodia Hungareze Nr. 1|No. 1]] * [[Hungarian Rhapsody No. 2|No. 2]] * [[Hungarian Rhapsody No. 3|No. 3]] * [[Hungarian Rhapsody No. 4|No. 4]] * [[Hungarian Rhapsody No. 5|No. 5 (Héroïde-élégiaque)]] * [[Hungarian Rhapsody No. 6|No. 6]] * [[Hungarian Rhapsody No. 7|No. 7]] * [[Hungarian Rhapsody No. 8|No. 8 (Capriccio)]] * [[Hungarian Rhapsody No. 9|No. 9 (Pesther Carneval)]] * [[Hungarian Rhapsody No. 10|No. 10 (Preludio)]] * [[Hungarian Rhapsody No. 11|No. 11]] * [[Hungarian Rhapsody No. 12|No. 12]] * [[Hungarian Rhapsody No. 13|No. 13]] * [[Hungarian Rhapsody No. 14|No. 14]] * [[Hungarian Rhapsody No. 15|No. 15 (Rákóczi-Marsch)]] * [[Hungarian Rhapsody No. 16|No. 16 (Budapest Munkácsy-Festlichkeiten)]] * [[Hungarian Rhapsody No. 17|No. 17]] * [[Hungarian Rhapsody No. 18|No. 18 (Ungarische Ausstellung in Budapest)]] * [[Hungarian Rhapsody No. 19|No. 19]] |below= {{icon|List}} '''[[:List of compositions by Franz Liszt]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> m7xzng8esvfi9cjgses5p0mt76xdeay 3026359 3026320 2026-08-17T16:43:32Z Smallem 126080 Lokalizim në shqip i etiketave dhe tekstit të lidhjeve përmes Claude AI 3026359 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Liszt Hungarian Rhapsodies |state = {{{state|}}} |title = [[Rapsoditë Hungareze]] nga [[Franc List]] |listclass = hlist |titlestyle = background: tan;color:inherit; |belowstyle = background: tan;color:inherit; |list1 = * [[Rapsodia Hungareze Nr. 1|No. 1]] * [[Hungarian Rhapsody No. 2|Rapsodia Hungareze nr. 2]] * [[Hungarian Rhapsody No. 3|Rapsodia Hungareze nr. 3]] * [[Hungarian Rhapsody No. 4|Rapsodia Hungareze nr. 4]] * [[Hungarian Rhapsody No. 5|Rapsodia Hungareze nr. 5]] * [[Hungarian Rhapsody No. 6|Rapsodia Hungareze nr. 6]] * [[Hungarian Rhapsody No. 7|Rapsodia Hungareze nr. 7]] * [[Hungarian Rhapsody No. 8|Rapsodia Hungareze nr. 8]] * [[Hungarian Rhapsody No. 9|Rapsodia Hungareze nr. 9]] * [[Hungarian Rhapsody No. 10|Rapsodia Hungareze nr. 10]] * [[Hungarian Rhapsody No. 11|Rapsodia Hungareze nr. 11]] * [[Hungarian Rhapsody No. 12|Rapsodia Hungareze nr. 12]] * [[Hungarian Rhapsody No. 13|Rapsodia Hungareze nr. 13]] * [[Hungarian Rhapsody No. 14|Rapsodia Hungareze nr. 14]] * [[Hungarian Rhapsody No. 15|Rapsodia Hungareze nr. 15]] * [[Hungarian Rhapsody No. 16|Rapsodia Hungareze nr. 16]] * [[Hungarian Rhapsody No. 17|Rapsodia Hungareze nr. 17]] * [[Hungarian Rhapsody No. 18|Rapsodia Hungareze nr. 18]] * [[Hungarian Rhapsody No. 19|Rapsodia Hungareze nr. 19]] |below= {{icon|List}} '''[[:List of compositions by Franz Liszt]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ol7hzvk0z6abj9um3zmv26lo7upjhqi 3026360 3026359 2026-08-17T16:44:01Z Smallem 126080 Përfundim i lokalizimit: emri i stampës dhe tekstet e mbetura në shqip përmes Claude AI 3026360 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Rapsoditë Hungareze të Liszt |state = {{{state|}}} |title = [[Rapsoditë Hungareze]] nga [[Franc List]] |listclass = hlist |titlestyle = background: tan;color:inherit; |belowstyle = background: tan;color:inherit; |list1 = * [[Rapsodia Hungareze Nr. 1|Rapsodia Hungareze nr. 1]] * [[Hungarian Rhapsody No. 2|Rapsodia Hungareze nr. 2]] * [[Hungarian Rhapsody No. 3|Rapsodia Hungareze nr. 3]] * [[Hungarian Rhapsody No. 4|Rapsodia Hungareze nr. 4]] * [[Hungarian Rhapsody No. 5|Rapsodia Hungareze nr. 5]] * [[Hungarian Rhapsody No. 6|Rapsodia Hungareze nr. 6]] * [[Hungarian Rhapsody No. 7|Rapsodia Hungareze nr. 7]] * [[Hungarian Rhapsody No. 8|Rapsodia Hungareze nr. 8]] * [[Hungarian Rhapsody No. 9|Rapsodia Hungareze nr. 9]] * [[Hungarian Rhapsody No. 10|Rapsodia Hungareze nr. 10]] * [[Hungarian Rhapsody No. 11|Rapsodia Hungareze nr. 11]] * [[Hungarian Rhapsody No. 12|Rapsodia Hungareze nr. 12]] * [[Hungarian Rhapsody No. 13|Rapsodia Hungareze nr. 13]] * [[Hungarian Rhapsody No. 14|Rapsodia Hungareze nr. 14]] * [[Hungarian Rhapsody No. 15|Rapsodia Hungareze nr. 15]] * [[Hungarian Rhapsody No. 16|Rapsodia Hungareze nr. 16]] * [[Hungarian Rhapsody No. 17|Rapsodia Hungareze nr. 17]] * [[Hungarian Rhapsody No. 18|Rapsodia Hungareze nr. 18]] * [[Hungarian Rhapsody No. 19|Rapsodia Hungareze nr. 19]] |below= {{icon|List}} '''[[Lista e kompozimeve të Franc Listit|Lista e kompozimeve]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> nculyfzriw8g8zpg0zba04qilfdq79a 3026402 3026360 2026-08-17T20:18:16Z Smallem 126080 Lidhjet e kuqe të drejtohen te titujt shqip (jo anglisht) përmes Claude AI 3026402 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Rapsoditë Hungareze të Liszt |state = {{{state|}}} |title = [[Rapsoditë Hungareze]] nga [[Franc List]] |listclass = hlist |titlestyle = background: tan;color:inherit; |belowstyle = background: tan;color:inherit; |list1 = * [[Rapsodia Hungareze Nr. 1|Rapsodia Hungareze nr. 1]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 2]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 3]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 4]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 5]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 6]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 7]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 8]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 9]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 10]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 11]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 12]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 13]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 14]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 15]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 16]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 17]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 18]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 19]] |below= {{icon|List}} '''[[Lista e kompozimeve të Franc Listit|Lista e kompozimeve]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ok6l3lnv9k4cvfr4mfg6pxcs6dtzq4k 3026485 3026402 2026-08-17T20:53:49Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Rapsoditë Hungareze të Liszt]] te [[Stampa:Liszt Hungarian Rhapsodies]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026402 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Rapsoditë Hungareze të Liszt |state = {{{state|}}} |title = [[Rapsoditë Hungareze]] nga [[Franc List]] |listclass = hlist |titlestyle = background: tan;color:inherit; |belowstyle = background: tan;color:inherit; |list1 = * [[Rapsodia Hungareze Nr. 1|Rapsodia Hungareze nr. 1]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 2]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 3]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 4]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 5]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 6]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 7]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 8]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 9]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 10]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 11]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 12]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 13]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 14]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 15]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 16]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 17]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 18]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 19]] |below= {{icon|List}} '''[[Lista e kompozimeve të Franc Listit|Lista e kompozimeve]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> ok6l3lnv9k4cvfr4mfg6pxcs6dtzq4k 3026504 3026485 2026-08-17T20:54:16Z Smallem 126080 Përditësim i parametrit name pas zhvendosjes përmes Claude AI 3026504 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Liszt Hungarian Rhapsodies |state = {{{state|}}} |title = [[Rapsoditë Hungareze]] nga [[Franc List]] |listclass = hlist |titlestyle = background: tan;color:inherit; |belowstyle = background: tan;color:inherit; |list1 = * [[Rapsodia Hungareze Nr. 1|Rapsodia Hungareze nr. 1]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 2]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 3]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 4]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 5]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 6]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 7]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 8]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 9]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 10]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 11]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 12]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 13]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 14]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 15]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 16]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 17]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 18]] * [[Rapsodia Hungareze nr. 19]] |below= {{icon|List}} '''[[Lista e kompozimeve të Franc Listit|Lista e kompozimeve]]''' }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> nr4w9qvuuuw7s7xatyldfu6fvbc0y09 0 261457 3026558 2955039 2026-08-18T04:16:50Z ~2026-45020-15 191760 /* https://youtube.com/@h2oremix88?si=IoZRE38loDgutnK4 */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=46UnweerHAMWK0XL 3026558 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Blackpink | image = [[Skeda:20190106 (NEWSEN) 블랙핑크 (BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (2).jpg|240px]] | caption = Blackpink në [[Çmimi Golden Disc i 33-të]] <br/> Nga e majta në të djathtë: [[Rosé]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Jisoo]] | years_active = 2016-sot | origin = [[Seul]], [[Koreja e Jugut]] | genre = [[K-pop]], [[Muzika elektronike e vallëzimit|EDM]], [[Hip hop]], Trap | label = [[YG Entertainment|YG]], [[YG Entertainment#YGEX|YGEX]], [[Interscope Records]] | current_members = * [[Jisoo]] * [[Jennie (singer)|Jennie]] * [[Rosé]] * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] | website = [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 blackpinkofficial.com] }} '''Blackpink''' ([[Gjuha koreane|koreanisht]]: 블랙 핑크, stilizuar si '''BLACKPINK''' ose '''BLΛƆKPIИK''') është një grup Korean formuar nga [[YG Entertainment]], e përbërë nga anëtaret [[Jisoo]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Rosé]]. Grupi u debutua më 8 gusht 2016 me albumin e tyre tekje ''[[Square One (Blackpink album)|Square One]]'', i cili solli "[[Whistle (kënga e Blackpink)|Whistle]]" dhe "[[Boombayah]]", hyrjet e tyre të para numër një në [[Gaon Digital Chart]] të Koresë së Jugut dhe tabelën e ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' [[World Digital Song Sales]] në SHBA, respektivisht. Blackpink është grupi më i suksesshëm i vajzave koreane ndërkombëtarisht dhe shpesh janë quajtur "grupi më i madh i vajzave në botë."<ref> *{{cite magazine|first=Lucas|last=Shaw|date=10 nëntor 2020|title=Blackpink Is the Biggest Pop Band In the World, A First For South Korea|url=https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.html|magazine=[[Bloomberg News]]|access-date=10 nëntor 2020|language=en|archive-date=10 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110111626/https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.htmlm|url-status=live}} *{{cite magazine|first=Haeryun|last=Kang|date=23 maj 2022|title=How Blackpink Went From Strangers to Sisters to Pop Supernovas|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|magazine=[[Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone]]|access-date=23 maj 2022|language=en|archive-date=23 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523120212/https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|url-status=live}} *{{cite web|first=Desiree|last=Bowie|date=12 gusht 2022|title=Everything We Know About BLACKPINK's New Album, 'Born Pink'|url=https://www.grammy.com/news/everything-we-know-about-blackpink-new-album-born-pink-release-date-track-list|work=[[The Recording Academy]]|access-date=12 gusht 2022|language=en}} </ref> Ato janë femrat koreane me më të mirën në tabelë në [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], duke arritur në vendin e 13 me "[[Ice Cream (kënga e Blackpink dhe Selena Gomez)|Ice Cream]]" (2020), dhe në [[Billboard 200|''Billboard'' 200]], duke zënë vendin e parë me ''[[Born Pink]]'' (2022), që është albumi më i shituri të të gjitha kohërave nga një grup vajzash koreane dhe i pari që shiti më shumë se dy milionë kopje. Blackpink ishte gjithashtu akti i parë femër korean që mori një certifikatë nga Shoqata e Industrisë së Regjistrimit të Amerikës (RIAA) me këngën e tyre "[[Ddu-Du Ddu-Du]]" (2018), videoklipi muzikor i të cilit ishte i pari nga një grup korean që ia kaloi një. miliardë shikime dhe aktualisht është më i shikuari nga një grup korean në [[YouTube]].<ref> *{{cite magazine|first=Tamar|last=Herman|date=3 gusht 2019|title=Blackpink Receive First RIAA Certification for 'Ddu-Du Ddu-Du'|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=4 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104205642/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|url-status=live}} *{{cite web|first=Bryan|last=Rolli|date=22 janar 2019|title=BlackPink's 'Ddu-Du Ddu-Du' Is The Most-Watched Music Video by a Korean Group On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|website=[[Forbes]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234115/https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|url-status=live}} *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020}}</ref> Blackpink ka thyer rekorde të shumta në internet gjatë gjithë karrierës së tyre. Videot e tyre muzikore për "[[Kill This Love (këngë)|Kill This Love]]" (2019) dhe "[[How You Like That]]" (2020) vendosën secila një [[Lista e videove më të shikuara në internet në 24 orët e para|rekord për videoklipin më të shikuar brenda 24 orëve të para]] të publikimit, me këtë të fundit duke thyer tre dhe duke vendosur dy [[Guinness World Records]].<ref>{{Cite web|date=30 qershor 2020|title=Blackpink's return sets new YouTube records with How You Like That|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|access-date=5 shtator 2020|website=Guinness World Records|language=en|archive-date=1 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701052130/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|url-status=live}}</ref> Ata janë grupi i parë muzikor dhe akti femëror korean që ka pesë video muzikore me një miliard shikime secila në YouTube;<ref> *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020|language=en}} *{{Cite web|title=Blackpink's 'Kill This Love' surpasses 1&nbsp;billion views on YouTube|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|access-date=5 shtator 2020|website=Korea JoongAng Daily|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107053132/https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|url-status=live}} *{{Cite web|date=13 tetor 2020|title=Blackpink's 'Boombayah' reaches 1 billion views on YouTube, group's third MV to achieve feat|url=https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/|access-date=15 tetor 2020|website=Manila Bulletin|archive-date=28 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://archive.today/20201128215913/https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/%7C|url-status=live}} *{{Cite web|date=23 prill 2021|last=McIntyre|first=Hugh|title=Blackpink's 'As If It's Your Last' Music Video Reaches One Billion Views On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|access-date=30 prill 2021|website=Forbes|archive-date=18 maj 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518131530/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|url-status=live}} *{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|title=Blackpink Collects A Fifth Billion-View Music Video With 'How You Like That'|last=McIntyre|first=Hugh|date=12 nëntor 2021|work=[[Forbes]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112233014/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|archive-date=12 nëntor 2021|url-status=live|access-date=12 nëntor 2021}} *{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|title=BLACKPINK's 'How You Like That' Dance Video Hits 1 Billion YouTube Views|last=Kaufman|first=Gil|date=7 shkurt 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207162559/https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|archive-date=7 shkurt 2022|url-status=live|access-date=8 shkurt 2022}}</ref> akti muzikor më i abonuar në platformë dhe i pari që ka arritur mbi 80 milionë abonentë;<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-reaches-80-million-subscribers-youtube-1235136167/|title=BLACKPINK Becomes First Artist to Surpass 80 Million Subscribers on YouTube|last=Bowenback|first=Starr|date=8 shtator 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|access-date=8 shtator 2022}}</ref> dhe grupi i vajzave më të ndjekura në [[Spotify]].<ref> *{{cite web|author=Ana Monroy Yglesias|date=2 korrik 2020|title="How You Like That:" Blackpink Breaks Multiple Records With Latest Music Video|url=https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|access-date=6 korrik 2020|website=[[Grammy Awards]]|archive-date=9 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035846/https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|url-status=live}} *{{cite web|date=10 shtator 2021|title=블랙핑크, 저스틴 비버 제쳤다…유튜브 구독자 전 세계 1위 등극|url=https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|website=Naver|language=ko|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910065926/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|url-status=live}} *{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|title=BLACKPINK becomes first girl group to hit 20 mln followers on Spotify|date=16 mars 2021|website=Yonhap News Agency|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316083231/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|archive-date=16 mars 2021|url-status=live|access-date=4 gusht 2021}}</ref> == Anëtarët == * [[Jisoo]] ({{Korean|지수|labels=no}}) – vokaliste<ref name="guide">{{cite web|last1=Vincent|first1=Brittany|title=Everything To Know About Blackpink (Before They're in Your Area)|url=http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|website=MTV|date=12 shkurt 2019|language=en|access-date=5 shtator 2020|archive-date=5 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005105740/http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|url-status=live}}</ref> * [[Jennie (singer)|Jennie]] ({{korean|제니|labels=no}}) – repere, vokalist<ref name="guide" /> * [[Rosé]] ({{korean|로제|labels=no}}) – vokaliste, valltare<ref name="guide" /> * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] ({{korean|리사|labels=no}}) – valltare, repere, vokaliste<ref name="guide" /> == Diskografia == {{Kryesor|Diskografia e Blackpink}} * ''[[The Album (albumi i Blackpink)|The Album]]'' (2020) * ''[[Born Pink]]'' (2022) == Koncerte dhe turne == {{Kryesor|Lista e shfaqjeve të drejtpërdrejta të Blackpink}} ;Headlining tours * [[Blackpink Arena Tour 2018|Blackpink Arena Tour]] (2018) * [[In Your Area World Tour]] (2018–2020) * [[Born Pink World Tour]] (2022–2023) ;Headlining concerts * Blackpink Japan Premium Debut Showcase (2017) * [[The Show (concert)|Livestream Concert: The Show]] (2021) ==https://youtube.com/@h2oremix88?si=IoZRE38loDgutnK4 == {{Kryesor|Videografia e Blackpink}} * ''[[Blackpink House]]'' (2018, [[Vlive|V Live]] / [[YouTube]] / [[JTBC]]2)<ref>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|script-title=ko:[공식] 블랙핑크 첫 리얼리티 '블핑하우스', 1월6일 첫방…12회 방송|access-date=5 janar 2018|language=ko|archive-date=16 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916234057/https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|url-status=live}}</ref> *''[[YG Future Strategy Office]]'' (2018, [[Netflix]])<ref>{{Cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|title='YG전자' 승리가 이끈 YG 셀프디스, B급유머 폭발..박봄·남태현 등장(종합)[Oh!쎈 리뷰]|website=osen.co.kr|language=ko|access-date=5 tetor 2018|date=5 tetor 2018|archive-date=5 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005195022/http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|url-status=live}}</ref>{{efn|name=note|[[Cameo appearance|Cameo]] në epizodin e parë.}} *''Blackpink X Star Road'' (2018, V Live) *''Blackpink Diaries'' (2019, V Live / YouTube) *''24/365 with Blackpink'' (2020, YouTube)<ref name="a">{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|title=블랙핑크, 새 단독 리얼리티 론칭…팬들과 적극 소통한다|website=Herald Pop|language=ko|access-date=13 qershor 2020|date=13 qershor 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929035624/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: Light Up the Sky]]'' (2020, Netflix)<ref name="netflix">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|title=Blackpink's Netflix Documentary Marks Streaming Service Diving into K-Pop Originals|last=Benjamin|first=Jeff|date=8 shtator 2020|work=Forbes|access-date=9 shtator 2020|language=em|archive-date=17 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917004755/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: The Movie]]'' (2021)<ref name="film">{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|title='BLACKPINK THE MOVIE' to hit local theaters in August|date=16 qershor 2021|last=Dong|first=Sun-hwa|work=[[The Korea Times]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616150715/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|archive-date=16 qershor 2021|url-status=live|access-date=16 qershor 2021}}</ref> == Shënime == {{Notelist}} == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 Faqja zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201002044522/https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 |date=2 tetor 2020 }} (në koreanisht) [[Kategoria:Blackpink| ]] [[Kategoria:Grupe muzikore nga Korea Jugore]] [[Kategoria:Grupet e muzikës K-pop]] [[Kategoria:Artistë e YG Entertainment]] [[Kategoria:Artistë e Interscope Records]] h96ps4763f0pbrzmiuciid0if1ihx3x 3026563 3026558 2026-08-18T04:17:53Z ~2026-45020-15 191760 /* https://youtube.com/@h2oremix88?si=7kioVRWUHm6tALlM */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=D0vygfVeSpADzZxB 3026563 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Blackpink | image = [[Skeda:20190106 (NEWSEN) 블랙핑크 (BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (2).jpg|240px]] | caption = Blackpink në [[Çmimi Golden Disc i 33-të]] <br/> Nga e majta në të djathtë: [[Rosé]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Jisoo]] | years_active = 2016-sot | origin = [[Seul]], [[Koreja e Jugut]] | genre = [[K-pop]], [[Muzika elektronike e vallëzimit|EDM]], [[Hip hop]], Trap | label = [[YG Entertainment|YG]], [[YG Entertainment#YGEX|YGEX]], [[Interscope Records]] | current_members = * [[Jisoo]] * [[Jennie (singer)|Jennie]] * [[Rosé]] * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] | website = [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 blackpinkofficial.com] }} '''Blackpink''' ([[Gjuha koreane|koreanisht]]: 블랙 핑크, stilizuar si '''BLACKPINK''' ose '''BLΛƆKPIИK''') është një grup Korean formuar nga [[YG Entertainment]], e përbërë nga anëtaret [[Jisoo]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Rosé]]. Grupi u debutua më 8 gusht 2016 me albumin e tyre tekje ''[[Square One (Blackpink album)|Square One]]'', i cili solli "[[Whistle (kënga e Blackpink)|Whistle]]" dhe "[[Boombayah]]", hyrjet e tyre të para numër një në [[Gaon Digital Chart]] të Koresë së Jugut dhe tabelën e ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' [[World Digital Song Sales]] në SHBA, respektivisht. Blackpink është grupi më i suksesshëm i vajzave koreane ndërkombëtarisht dhe shpesh janë quajtur "grupi më i madh i vajzave në botë."<ref> *{{cite magazine|first=Lucas|last=Shaw|date=10 nëntor 2020|title=Blackpink Is the Biggest Pop Band In the World, A First For South Korea|url=https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.html|magazine=[[Bloomberg News]]|access-date=10 nëntor 2020|language=en|archive-date=10 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110111626/https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.htmlm|url-status=live}} *{{cite magazine|first=Haeryun|last=Kang|date=23 maj 2022|title=How Blackpink Went From Strangers to Sisters to Pop Supernovas|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|magazine=[[Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone]]|access-date=23 maj 2022|language=en|archive-date=23 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523120212/https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|url-status=live}} *{{cite web|first=Desiree|last=Bowie|date=12 gusht 2022|title=Everything We Know About BLACKPINK's New Album, 'Born Pink'|url=https://www.grammy.com/news/everything-we-know-about-blackpink-new-album-born-pink-release-date-track-list|work=[[The Recording Academy]]|access-date=12 gusht 2022|language=en}} </ref> Ato janë femrat koreane me më të mirën në tabelë në [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], duke arritur në vendin e 13 me "[[Ice Cream (kënga e Blackpink dhe Selena Gomez)|Ice Cream]]" (2020), dhe në [[Billboard 200|''Billboard'' 200]], duke zënë vendin e parë me ''[[Born Pink]]'' (2022), që është albumi më i shituri të të gjitha kohërave nga një grup vajzash koreane dhe i pari që shiti më shumë se dy milionë kopje. Blackpink ishte gjithashtu akti i parë femër korean që mori një certifikatë nga Shoqata e Industrisë së Regjistrimit të Amerikës (RIAA) me këngën e tyre "[[Ddu-Du Ddu-Du]]" (2018), videoklipi muzikor i të cilit ishte i pari nga një grup korean që ia kaloi një. miliardë shikime dhe aktualisht është më i shikuari nga një grup korean në [[YouTube]].<ref> *{{cite magazine|first=Tamar|last=Herman|date=3 gusht 2019|title=Blackpink Receive First RIAA Certification for 'Ddu-Du Ddu-Du'|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=4 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104205642/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|url-status=live}} *{{cite web|first=Bryan|last=Rolli|date=22 janar 2019|title=BlackPink's 'Ddu-Du Ddu-Du' Is The Most-Watched Music Video by a Korean Group On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|website=[[Forbes]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234115/https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|url-status=live}} *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020}}</ref> Blackpink ka thyer rekorde të shumta në internet gjatë gjithë karrierës së tyre. Videot e tyre muzikore për "[[Kill This Love (këngë)|Kill This Love]]" (2019) dhe "[[How You Like That]]" (2020) vendosën secila një [[Lista e videove më të shikuara në internet në 24 orët e para|rekord për videoklipin më të shikuar brenda 24 orëve të para]] të publikimit, me këtë të fundit duke thyer tre dhe duke vendosur dy [[Guinness World Records]].<ref>{{Cite web|date=30 qershor 2020|title=Blackpink's return sets new YouTube records with How You Like That|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|access-date=5 shtator 2020|website=Guinness World Records|language=en|archive-date=1 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701052130/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|url-status=live}}</ref> Ata janë grupi i parë muzikor dhe akti femëror korean që ka pesë video muzikore me një miliard shikime secila në YouTube;<ref> *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020|language=en}} *{{Cite web|title=Blackpink's 'Kill This Love' surpasses 1&nbsp;billion views on YouTube|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|access-date=5 shtator 2020|website=Korea JoongAng Daily|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107053132/https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|url-status=live}} *{{Cite web|date=13 tetor 2020|title=Blackpink's 'Boombayah' reaches 1 billion views on YouTube, group's third MV to achieve feat|url=https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/|access-date=15 tetor 2020|website=Manila Bulletin|archive-date=28 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://archive.today/20201128215913/https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/%7C|url-status=live}} *{{Cite web|date=23 prill 2021|last=McIntyre|first=Hugh|title=Blackpink's 'As If It's Your Last' Music Video Reaches One Billion Views On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|access-date=30 prill 2021|website=Forbes|archive-date=18 maj 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518131530/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|url-status=live}} *{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|title=Blackpink Collects A Fifth Billion-View Music Video With 'How You Like That'|last=McIntyre|first=Hugh|date=12 nëntor 2021|work=[[Forbes]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112233014/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|archive-date=12 nëntor 2021|url-status=live|access-date=12 nëntor 2021}} *{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|title=BLACKPINK's 'How You Like That' Dance Video Hits 1 Billion YouTube Views|last=Kaufman|first=Gil|date=7 shkurt 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207162559/https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|archive-date=7 shkurt 2022|url-status=live|access-date=8 shkurt 2022}}</ref> akti muzikor më i abonuar në platformë dhe i pari që ka arritur mbi 80 milionë abonentë;<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-reaches-80-million-subscribers-youtube-1235136167/|title=BLACKPINK Becomes First Artist to Surpass 80 Million Subscribers on YouTube|last=Bowenback|first=Starr|date=8 shtator 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|access-date=8 shtator 2022}}</ref> dhe grupi i vajzave më të ndjekura në [[Spotify]].<ref> *{{cite web|author=Ana Monroy Yglesias|date=2 korrik 2020|title="How You Like That:" Blackpink Breaks Multiple Records With Latest Music Video|url=https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|access-date=6 korrik 2020|website=[[Grammy Awards]]|archive-date=9 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035846/https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|url-status=live}} *{{cite web|date=10 shtator 2021|title=블랙핑크, 저스틴 비버 제쳤다…유튜브 구독자 전 세계 1위 등극|url=https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|website=Naver|language=ko|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910065926/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|url-status=live}} *{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|title=BLACKPINK becomes first girl group to hit 20 mln followers on Spotify|date=16 mars 2021|website=Yonhap News Agency|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316083231/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|archive-date=16 mars 2021|url-status=live|access-date=4 gusht 2021}}</ref> ==https://youtube.com/@h2oremix88?si=7kioVRWUHm6tALlM == * [[Jisoo]] ({{Korean|지수|labels=no}}) – vokaliste<ref name="guide">{{cite web|last1=Vincent|first1=Brittany|title=Everything To Know About Blackpink (Before They're in Your Area)|url=http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|website=MTV|date=12 shkurt 2019|language=en|access-date=5 shtator 2020|archive-date=5 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005105740/http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|url-status=live}}</ref> * [[Jennie (singer)|Jennie]] ({{korean|제니|labels=no}}) – repere, vokalist<ref name="guide" /> * [[Rosé]] ({{korean|로제|labels=no}}) – vokaliste, valltare<ref name="guide" /> * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] ({{korean|리사|labels=no}}) – valltare, repere, vokaliste<ref name="guide" /> == Diskografia == {{Kryesor|Diskografia e Blackpink}} * ''[[The Album (albumi i Blackpink)|The Album]]'' (2020) * ''[[Born Pink]]'' (2022) == Koncerte dhe turne == {{Kryesor|Lista e shfaqjeve të drejtpërdrejta të Blackpink}} ;Headlining tours * [[Blackpink Arena Tour 2018|Blackpink Arena Tour]] (2018) * [[In Your Area World Tour]] (2018–2020) * [[Born Pink World Tour]] (2022–2023) ;Headlining concerts * Blackpink Japan Premium Debut Showcase (2017) * [[The Show (concert)|Livestream Concert: The Show]] (2021) ==https://youtube.com/@h2oremix88?si=IoZRE38loDgutnK4 == {{Kryesor|Videografia e Blackpink}} * ''[[Blackpink House]]'' (2018, [[Vlive|V Live]] / [[YouTube]] / [[JTBC]]2)<ref>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|script-title=ko:[공식] 블랙핑크 첫 리얼리티 '블핑하우스', 1월6일 첫방…12회 방송|access-date=5 janar 2018|language=ko|archive-date=16 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916234057/https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|url-status=live}}</ref> *''[[YG Future Strategy Office]]'' (2018, [[Netflix]])<ref>{{Cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|title='YG전자' 승리가 이끈 YG 셀프디스, B급유머 폭발..박봄·남태현 등장(종합)[Oh!쎈 리뷰]|website=osen.co.kr|language=ko|access-date=5 tetor 2018|date=5 tetor 2018|archive-date=5 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005195022/http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|url-status=live}}</ref>{{efn|name=note|[[Cameo appearance|Cameo]] në epizodin e parë.}} *''Blackpink X Star Road'' (2018, V Live) *''Blackpink Diaries'' (2019, V Live / YouTube) *''24/365 with Blackpink'' (2020, YouTube)<ref name="a">{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|title=블랙핑크, 새 단독 리얼리티 론칭…팬들과 적극 소통한다|website=Herald Pop|language=ko|access-date=13 qershor 2020|date=13 qershor 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929035624/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: Light Up the Sky]]'' (2020, Netflix)<ref name="netflix">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|title=Blackpink's Netflix Documentary Marks Streaming Service Diving into K-Pop Originals|last=Benjamin|first=Jeff|date=8 shtator 2020|work=Forbes|access-date=9 shtator 2020|language=em|archive-date=17 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917004755/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: The Movie]]'' (2021)<ref name="film">{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|title='BLACKPINK THE MOVIE' to hit local theaters in August|date=16 qershor 2021|last=Dong|first=Sun-hwa|work=[[The Korea Times]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616150715/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|archive-date=16 qershor 2021|url-status=live|access-date=16 qershor 2021}}</ref> == Shënime == {{Notelist}} == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 Faqja zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201002044522/https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 |date=2 tetor 2020 }} (në koreanisht) [[Kategoria:Blackpink| ]] [[Kategoria:Grupe muzikore nga Korea Jugore]] [[Kategoria:Grupet e muzikës K-pop]] [[Kategoria:Artistë e YG Entertainment]] [[Kategoria:Artistë e Interscope Records]] ciasdcxkqo45pic89ofo83erur8n4ff 3026571 3026563 2026-08-18T04:20:25Z ~2026-45020-15 191760 /* HangMoon */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=PgbTnNlB6ld5VFX8 3026571 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Blackpink | image = [[Skeda:20190106 (NEWSEN) 블랙핑크 (BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (2).jpg|240px]] | caption = Blackpink në [[Çmimi Golden Disc i 33-të]] <br/> Nga e majta në të djathtë: [[Rosé]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Jisoo]] | years_active = 2016-sot | origin = [[Seul]], [[Koreja e Jugut]] | genre = [[K-pop]], [[Muzika elektronike e vallëzimit|EDM]], [[Hip hop]], Trap | label = [[YG Entertainment|YG]], [[YG Entertainment#YGEX|YGEX]], [[Interscope Records]] | current_members = * [[Jisoo]] * [[Jennie (singer)|Jennie]] * [[Rosé]] * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] | website = [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 blackpinkofficial.com] }} '''Blackpink''' ([[Gjuha koreane|koreanisht]]: 블랙 핑크, stilizuar si '''BLACKPINK''' ose '''BLΛƆKPIИK''') është një grup Korean formuar nga [[YG Entertainment]], e përbërë nga anëtaret [[Jisoo]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Rosé]]. Grupi u debutua më 8 gusht 2016 me albumin e tyre tekje ''[[Square One (Blackpink album)|Square One]]'', i cili solli "[[Whistle (kënga e Blackpink)|Whistle]]" dhe "[[Boombayah]]", hyrjet e tyre të para numër një në [[Gaon Digital Chart]] të Koresë së Jugut dhe tabelën e ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' [[World Digital Song Sales]] në SHBA, respektivisht. Blackpink është grupi më i suksesshëm i vajzave koreane ndërkombëtarisht dhe shpesh janë quajtur "grupi më i madh i vajzave në botë."<ref> *{{cite magazine|first=Lucas|last=Shaw|date=10 nëntor 2020|title=Blackpink Is the Biggest Pop Band In the World, A First For South Korea|url=https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.html|magazine=[[Bloomberg News]]|access-date=10 nëntor 2020|language=en|archive-date=10 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110111626/https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.htmlm|url-status=live}} *{{cite magazine|first=Haeryun|last=Kang|date=23 maj 2022|title=How Blackpink Went From Strangers to Sisters to Pop Supernovas|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|magazine=[[Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone]]|access-date=23 maj 2022|language=en|archive-date=23 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523120212/https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|url-status=live}} *{{cite web|first=Desiree|last=Bowie|date=12 gusht 2022|title=Everything We Know About BLACKPINK's New Album, 'Born Pink'|url=https://www.grammy.com/news/everything-we-know-about-blackpink-new-album-born-pink-release-date-track-list|work=[[The Recording Academy]]|access-date=12 gusht 2022|language=en}} </ref> Ato janë femrat koreane me më të mirën në tabelë në [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], duke arritur në vendin e 13 me "[[Ice Cream (kënga e Blackpink dhe Selena Gomez)|Ice Cream]]" (2020), dhe në [[Billboard 200|''Billboard'' 200]], duke zënë vendin e parë me ''[[Born Pink]]'' (2022), që është albumi më i shituri të të gjitha kohërave nga një grup vajzash koreane dhe i pari që shiti më shumë se dy milionë kopje. Blackpink ishte gjithashtu akti i parë femër korean që mori një certifikatë nga Shoqata e Industrisë së Regjistrimit të Amerikës (RIAA) me këngën e tyre "[[Ddu-Du Ddu-Du]]" (2018), videoklipi muzikor i të cilit ishte i pari nga një grup korean që ia kaloi një. miliardë shikime dhe aktualisht është më i shikuari nga një grup korean në [[YouTube]].<ref> *{{cite magazine|first=Tamar|last=Herman|date=3 gusht 2019|title=Blackpink Receive First RIAA Certification for 'Ddu-Du Ddu-Du'|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=4 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104205642/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|url-status=live}} *{{cite web|first=Bryan|last=Rolli|date=22 janar 2019|title=BlackPink's 'Ddu-Du Ddu-Du' Is The Most-Watched Music Video by a Korean Group On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|website=[[Forbes]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234115/https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|url-status=live}} *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020}}</ref> Blackpink ka thyer rekorde të shumta në internet gjatë gjithë karrierës së tyre. Videot e tyre muzikore për "[[Kill This Love (këngë)|Kill This Love]]" (2019) dhe "[[How You Like That]]" (2020) vendosën secila një [[Lista e videove më të shikuara në internet në 24 orët e para|rekord për videoklipin më të shikuar brenda 24 orëve të para]] të publikimit, me këtë të fundit duke thyer tre dhe duke vendosur dy [[Guinness World Records]].<ref>{{Cite web|date=30 qershor 2020|title=Blackpink's return sets new YouTube records with How You Like That|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|access-date=5 shtator 2020|website=Guinness World Records|language=en|archive-date=1 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701052130/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|url-status=live}}</ref> Ata janë grupi i parë muzikor dhe akti femëror korean që ka pesë video muzikore me një miliard shikime secila në YouTube;<ref> *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020|language=en}} *{{Cite web|title=Blackpink's 'Kill This Love' surpasses 1&nbsp;billion views on YouTube|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|access-date=5 shtator 2020|website=Korea JoongAng Daily|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107053132/https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|url-status=live}} *{{Cite web|date=13 tetor 2020|title=Blackpink's 'Boombayah' reaches 1 billion views on YouTube, group's third MV to achieve feat|url=https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/|access-date=15 tetor 2020|website=Manila Bulletin|archive-date=28 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://archive.today/20201128215913/https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/%7C|url-status=live}} *{{Cite web|date=23 prill 2021|last=McIntyre|first=Hugh|title=Blackpink's 'As If It's Your Last' Music Video Reaches One Billion Views On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|access-date=30 prill 2021|website=Forbes|archive-date=18 maj 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518131530/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|url-status=live}} *{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|title=Blackpink Collects A Fifth Billion-View Music Video With 'How You Like That'|last=McIntyre|first=Hugh|date=12 nëntor 2021|work=[[Forbes]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112233014/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|archive-date=12 nëntor 2021|url-status=live|access-date=12 nëntor 2021}} *{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|title=BLACKPINK's 'How You Like That' Dance Video Hits 1 Billion YouTube Views|last=Kaufman|first=Gil|date=7 shkurt 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207162559/https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|archive-date=7 shkurt 2022|url-status=live|access-date=8 shkurt 2022}}</ref> akti muzikor më i abonuar në platformë dhe i pari që ka arritur mbi 80 milionë abonentë;<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-reaches-80-million-subscribers-youtube-1235136167/|title=BLACKPINK Becomes First Artist to Surpass 80 Million Subscribers on YouTube|last=Bowenback|first=Starr|date=8 shtator 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|access-date=8 shtator 2022}}</ref> dhe grupi i vajzave më të ndjekura në [[Spotify]].<ref> *{{cite web|author=Ana Monroy Yglesias|date=2 korrik 2020|title="How You Like That:" Blackpink Breaks Multiple Records With Latest Music Video|url=https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|access-date=6 korrik 2020|website=[[Grammy Awards]]|archive-date=9 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035846/https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|url-status=live}} *{{cite web|date=10 shtator 2021|title=블랙핑크, 저스틴 비버 제쳤다…유튜브 구독자 전 세계 1위 등극|url=https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|website=Naver|language=ko|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910065926/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|url-status=live}} *{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|title=BLACKPINK becomes first girl group to hit 20 mln followers on Spotify|date=16 mars 2021|website=Yonhap News Agency|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316083231/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|archive-date=16 mars 2021|url-status=live|access-date=4 gusht 2021}}</ref> ==https://youtube.com/@h2oremix88?si=7kioVRWUHm6tALlM == * [[Jisoo]] ({{Korean|지수|labels=no}}) – vokaliste<ref name="guide">{{cite web|last1=Vincent|first1=Brittany|title=Everything To Know About Blackpink (Before They're in Your Area)|url=http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|website=MTV|date=12 shkurt 2019|language=en|access-date=5 shtator 2020|archive-date=5 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005105740/http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|url-status=live}}</ref> * [[Jennie (singer)|Jennie]] ({{korean|제니|labels=no}}) – repere, vokalist<ref name="guide" /> * [[Rosé]] ({{korean|로제|labels=no}}) – vokaliste, valltare<ref name="guide" /> * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] ({{korean|리사|labels=no}}) – valltare, repere, vokaliste<ref name="guide" /> == Diskografia == {{Kryesor|Diskografia e Blackpink}} * ''[[The Album (albumi i Blackpink)|The Album]]'' (2020) * ''[[Born Pink]]'' (2022) == Koncerte dhe turne == {{Kryesor|Lista e shfaqjeve të drejtpërdrejta të Blackpink}} ;Headlining tours * [[Blackpink Arena Tour 2018|Blackpink Arena Tour]] (2018) * [[In Your Area World Tour]] (2018–2020) * [[Born Pink World Tour]] (2022–2023) ;Headlining concerts * Blackpink Japan Premium Debut Showcase (2017) * [[The Show (concert)|Livestream Concert: The Show]] (2021) ==https://youtube.com/@h2oremix88?si=IoZRE38loDgutnK4 == {{Kryesor|Videografia e Blackpink}} * ''[[Blackpink House]]'' (2018, [[Vlive|V Live]] / [[YouTube]] / [[JTBC]]2)<ref>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|script-title=ko:[공식] 블랙핑크 첫 리얼리티 '블핑하우스', 1월6일 첫방…12회 방송|access-date=5 janar 2018|language=ko|archive-date=16 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916234057/https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|url-status=live}}</ref> *''[[YG Future Strategy Office]]'' (2018, [[Netflix]])<ref>{{Cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|title='YG전자' 승리가 이끈 YG 셀프디스, B급유머 폭발..박봄·남태현 등장(종합)[Oh!쎈 리뷰]|website=osen.co.kr|language=ko|access-date=5 tetor 2018|date=5 tetor 2018|archive-date=5 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005195022/http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|url-status=live}}</ref>{{efn|name=note|[[Cameo appearance|Cameo]] në epizodin e parë.}} *''Blackpink X Star Road'' (2018, V Live) *''Blackpink Diaries'' (2019, V Live / YouTube) *''24/365 with Blackpink'' (2020, YouTube)<ref name="a">{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|title=블랙핑크, 새 단독 리얼리티 론칭…팬들과 적극 소통한다|website=Herald Pop|language=ko|access-date=13 qershor 2020|date=13 qershor 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929035624/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: Light Up the Sky]]'' (2020, Netflix)<ref name="netflix">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|title=Blackpink's Netflix Documentary Marks Streaming Service Diving into K-Pop Originals|last=Benjamin|first=Jeff|date=8 shtator 2020|work=Forbes|access-date=9 shtator 2020|language=em|archive-date=17 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917004755/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: The Movie]]'' (2021)<ref name="film">{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|title='BLACKPINK THE MOVIE' to hit local theaters in August|date=16 qershor 2021|last=Dong|first=Sun-hwa|work=[[The Korea Times]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616150715/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|archive-date=16 qershor 2021|url-status=live|access-date=16 qershor 2021}}</ref> == Shënime == {{Notelist}} == HangMoon == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 Faqja zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201002044522/https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 |date=2 tetor 2020 }} (në koreanisht) [[Kategoria:Blackpink| ]] [[Kategoria:Grupe muzikore nga Korea Jugore]] [[Kategoria:Grupet e muzikës K-pop]] [[Kategoria:Artistë e YG Entertainment]] [[Kategoria:Artistë e Interscope Records]] qtyqwkj6oedej428r1ho1csuc2c7h73 3026579 3026571 2026-08-18T06:22:16Z NDG 176321 U kthyen ndryshimet e [[Special:Contributions/~2026-45020-15|~2026-45020-15]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-45020-15|diskutimet]]) në versionin e fundit nga [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]]. 2955039 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Blackpink | image = [[Skeda:20190106 (NEWSEN) 블랙핑크 (BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (2).jpg|240px]] | caption = Blackpink në [[Çmimi Golden Disc i 33-të]] <br/> Nga e majta në të djathtë: [[Rosé]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Jisoo]] | years_active = 2016-sot | origin = [[Seul]], [[Koreja e Jugut]] | genre = [[K-pop]], [[Muzika elektronike e vallëzimit|EDM]], [[Hip hop]], Trap | label = [[YG Entertainment|YG]], [[YG Entertainment#YGEX|YGEX]], [[Interscope Records]] | current_members = * [[Jisoo]] * [[Jennie (singer)|Jennie]] * [[Rosé]] * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] | website = [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 blackpinkofficial.com] }} '''Blackpink''' ([[Gjuha koreane|koreanisht]]: 블랙 핑크, stilizuar si '''BLACKPINK''' ose '''BLΛƆKPIИK''') është një grup Korean formuar nga [[YG Entertainment]], e përbërë nga anëtaret [[Jisoo]], [[Jennie (singer)|Jennie]], [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] dhe [[Rosé]]. Grupi u debutua më 8 gusht 2016 me albumin e tyre tekje ''[[Square One (Blackpink album)|Square One]]'', i cili solli "[[Whistle (kënga e Blackpink)|Whistle]]" dhe "[[Boombayah]]", hyrjet e tyre të para numër një në [[Gaon Digital Chart]] të Koresë së Jugut dhe tabelën e ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' [[World Digital Song Sales]] në SHBA, respektivisht. Blackpink është grupi më i suksesshëm i vajzave koreane ndërkombëtarisht dhe shpesh janë quajtur "grupi më i madh i vajzave në botë."<ref> *{{cite magazine|first=Lucas|last=Shaw|date=10 nëntor 2020|title=Blackpink Is the Biggest Pop Band In the World, A First For South Korea|url=https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.html|magazine=[[Bloomberg News]]|access-date=10 nëntor 2020|language=en|archive-date=10 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110111626/https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-november/blackpink-is-the-biggest-pop-band-in-the-world-a-first-for-south-korea.htmlm|url-status=live}} *{{cite magazine|first=Haeryun|last=Kang|date=23 maj 2022|title=How Blackpink Went From Strangers to Sisters to Pop Supernovas|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|magazine=[[Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone]]|access-date=23 maj 2022|language=en|archive-date=23 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523120212/https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-lisa-jennie-rose-jisoo-new-music-1354784/|url-status=live}} *{{cite web|first=Desiree|last=Bowie|date=12 gusht 2022|title=Everything We Know About BLACKPINK's New Album, 'Born Pink'|url=https://www.grammy.com/news/everything-we-know-about-blackpink-new-album-born-pink-release-date-track-list|work=[[The Recording Academy]]|access-date=12 gusht 2022|language=en}} </ref> Ato janë femrat koreane me më të mirën në tabelë në [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], duke arritur në vendin e 13 me "[[Ice Cream (kënga e Blackpink dhe Selena Gomez)|Ice Cream]]" (2020), dhe në [[Billboard 200|''Billboard'' 200]], duke zënë vendin e parë me ''[[Born Pink]]'' (2022), që është albumi më i shituri të të gjitha kohërave nga një grup vajzash koreane dhe i pari që shiti më shumë se dy milionë kopje. Blackpink ishte gjithashtu akti i parë femër korean që mori një certifikatë nga Shoqata e Industrisë së Regjistrimit të Amerikës (RIAA) me këngën e tyre "[[Ddu-Du Ddu-Du]]" (2018), videoklipi muzikor i të cilit ishte i pari nga një grup korean që ia kaloi një. miliardë shikime dhe aktualisht është më i shikuari nga një grup korean në [[YouTube]].<ref> *{{cite magazine|first=Tamar|last=Herman|date=3 gusht 2019|title=Blackpink Receive First RIAA Certification for 'Ddu-Du Ddu-Du'|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=4 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104205642/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8528212/blackpink-ddu-du-ddu-du-certified-gold|url-status=live}} *{{cite web|first=Bryan|last=Rolli|date=22 janar 2019|title=BlackPink's 'Ddu-Du Ddu-Du' Is The Most-Watched Music Video by a Korean Group On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|website=[[Forbes]]|access-date=9 korrik 2020|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107234115/https://www.forbes.com/sites/bryanrolli/2019/01/22/blackpinks-ddu-du-ddu-du-is-the-most-watched-music-video-by-a-korean-group-on-youtube/#510c328c6a25|url-status=live}} *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020}}</ref> Blackpink ka thyer rekorde të shumta në internet gjatë gjithë karrierës së tyre. Videot e tyre muzikore për "[[Kill This Love (këngë)|Kill This Love]]" (2019) dhe "[[How You Like That]]" (2020) vendosën secila një [[Lista e videove më të shikuara në internet në 24 orët e para|rekord për videoklipin më të shikuar brenda 24 orëve të para]] të publikimit, me këtë të fundit duke thyer tre dhe duke vendosur dy [[Guinness World Records]].<ref>{{Cite web|date=30 qershor 2020|title=Blackpink's return sets new YouTube records with How You Like That|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|access-date=5 shtator 2020|website=Guinness World Records|language=en|archive-date=1 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701052130/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|url-status=live}}</ref> Ata janë grupi i parë muzikor dhe akti femëror korean që ka pesë video muzikore me një miliard shikime secila në YouTube;<ref> *{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|title=BLACKPINK Has First Video by a K-Pop Group to Rack Up 1 Billion Views on YouTube|last=Herman|first=Tamar|date=11 nëntor 2019|magazine=Billboard|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112155434/https://www.billboard.com/articles/news/international/8543269/blackpink-first-k-pop-group-video-youtube-1-billion-views-ddu-du-ddu-du|archive-date=12 nëntor 2019|access-date=26 tetor 2020|language=en}} *{{Cite web|title=Blackpink's 'Kill This Love' surpasses 1&nbsp;billion views on YouTube|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|access-date=5 shtator 2020|website=Korea JoongAng Daily|language=en|archive-date=7 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201107053132/https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/09/02/entertainment/kpop/Blackpink-Kill-This-Love-1-billion/20200902174600339.html|url-status=live}} *{{Cite web|date=13 tetor 2020|title=Blackpink's 'Boombayah' reaches 1 billion views on YouTube, group's third MV to achieve feat|url=https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/|access-date=15 tetor 2020|website=Manila Bulletin|archive-date=28 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://archive.today/20201128215913/https://mb.com.ph/2020/10/13/blackpinks-boombayah-reaches-1-billion-views-on-youtube-groups-third-mv-to-achieve-feat/%7C|url-status=live}} *{{Cite web|date=23 prill 2021|last=McIntyre|first=Hugh|title=Blackpink's 'As If It's Your Last' Music Video Reaches One Billion Views On YouTube|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|access-date=30 prill 2021|website=Forbes|archive-date=18 maj 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518131530/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/04/23/blackpinks-as-if-its-your-last-music-video-reaches-one-billion-views-on-youtube/?sh=6a01d6dd8776|url-status=live}} *{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|title=Blackpink Collects A Fifth Billion-View Music Video With 'How You Like That'|last=McIntyre|first=Hugh|date=12 nëntor 2021|work=[[Forbes]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112233014/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2021/11/12/blackpink-collect-a-fifth-billion-view-music-video-with-how-you-like-that/?sh=8e52b6560a54|archive-date=12 nëntor 2021|url-status=live|access-date=12 nëntor 2021}} *{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|title=BLACKPINK's 'How You Like That' Dance Video Hits 1 Billion YouTube Views|last=Kaufman|first=Gil|date=7 shkurt 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207162559/https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-how-you-like-that-1-billion-youtube-views-1235027946/|archive-date=7 shkurt 2022|url-status=live|access-date=8 shkurt 2022}}</ref> akti muzikor më i abonuar në platformë dhe i pari që ka arritur mbi 80 milionë abonentë;<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-reaches-80-million-subscribers-youtube-1235136167/|title=BLACKPINK Becomes First Artist to Surpass 80 Million Subscribers on YouTube|last=Bowenback|first=Starr|date=8 shtator 2022|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|access-date=8 shtator 2022}}</ref> dhe grupi i vajzave më të ndjekura në [[Spotify]].<ref> *{{cite web|author=Ana Monroy Yglesias|date=2 korrik 2020|title="How You Like That:" Blackpink Breaks Multiple Records With Latest Music Video|url=https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|access-date=6 korrik 2020|website=[[Grammy Awards]]|archive-date=9 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035846/https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|url-status=live}} *{{cite web|date=10 shtator 2021|title=블랙핑크, 저스틴 비버 제쳤다…유튜브 구독자 전 세계 1위 등극|url=https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|website=Naver|language=ko|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910065926/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/018/0005034300|url-status=live}} *{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|title=BLACKPINK becomes first girl group to hit 20 mln followers on Spotify|date=16 mars 2021|website=Yonhap News Agency|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316083231/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210316007500315|archive-date=16 mars 2021|url-status=live|access-date=4 gusht 2021}}</ref> == Anëtarët == * [[Jisoo]] ({{Korean|지수|labels=no}}) – vokaliste<ref name="guide">{{cite web|last1=Vincent|first1=Brittany|title=Everything To Know About Blackpink (Before They're in Your Area)|url=http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|website=MTV|date=12 shkurt 2019|language=en|access-date=5 shtator 2020|archive-date=5 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005105740/http://www.mtv.com/news/3112114/blackpink-guide-everything-to-know/|url-status=live}}</ref> * [[Jennie (singer)|Jennie]] ({{korean|제니|labels=no}}) – repere, vokalist<ref name="guide" /> * [[Rosé]] ({{korean|로제|labels=no}}) – vokaliste, valltare<ref name="guide" /> * [[Lisa (Blackpink)|Lisa]] ({{korean|리사|labels=no}}) – valltare, repere, vokaliste<ref name="guide" /> == Diskografia == {{Kryesor|Diskografia e Blackpink}} * ''[[The Album (albumi i Blackpink)|The Album]]'' (2020) * ''[[Born Pink]]'' (2022) == Koncerte dhe turne == {{Kryesor|Lista e shfaqjeve të drejtpërdrejta të Blackpink}} ;Headlining tours * [[Blackpink Arena Tour 2018|Blackpink Arena Tour]] (2018) * [[In Your Area World Tour]] (2018–2020) * [[Born Pink World Tour]] (2022–2023) ;Headlining concerts * Blackpink Japan Premium Debut Showcase (2017) * [[The Show (concert)|Livestream Concert: The Show]] (2021) == Filmografia == {{Kryesor|Videografia e Blackpink}} * ''[[Blackpink House]]'' (2018, [[Vlive|V Live]] / [[YouTube]] / [[JTBC]]2)<ref>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|script-title=ko:[공식] 블랙핑크 첫 리얼리티 '블핑하우스', 1월6일 첫방…12회 방송|access-date=5 janar 2018|language=ko|archive-date=16 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916234057/https://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|url-status=live}}</ref> *''[[YG Future Strategy Office]]'' (2018, [[Netflix]])<ref>{{Cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|title='YG전자' 승리가 이끈 YG 셀프디스, B급유머 폭발..박봄·남태현 등장(종합)[Oh!쎈 리뷰]|website=osen.co.kr|language=ko|access-date=5 tetor 2018|date=5 tetor 2018|archive-date=5 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005195022/http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|url-status=live}}</ref>{{efn|name=note|[[Cameo appearance|Cameo]] në epizodin e parë.}} *''Blackpink X Star Road'' (2018, V Live) *''Blackpink Diaries'' (2019, V Live / YouTube) *''24/365 with Blackpink'' (2020, YouTube)<ref name="a">{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|title=블랙핑크, 새 단독 리얼리티 론칭…팬들과 적극 소통한다|website=Herald Pop|language=ko|access-date=13 qershor 2020|date=13 qershor 2020|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929035624/http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: Light Up the Sky]]'' (2020, Netflix)<ref name="netflix">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|title=Blackpink's Netflix Documentary Marks Streaming Service Diving into K-Pop Originals|last=Benjamin|first=Jeff|date=8 shtator 2020|work=Forbes|access-date=9 shtator 2020|language=em|archive-date=17 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917004755/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|url-status=live}}</ref> *''[[Blackpink: The Movie]]'' (2021)<ref name="film">{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|title='BLACKPINK THE MOVIE' to hit local theaters in August|date=16 qershor 2021|last=Dong|first=Sun-hwa|work=[[The Korea Times]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616150715/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2021/06/732_310597.html?gonw|archive-date=16 qershor 2021|url-status=live|access-date=16 qershor 2021}}</ref> == Shënime == {{Notelist}} == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 Faqja zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201002044522/https://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 |date=2 tetor 2020 }} (në koreanisht) [[Kategoria:Blackpink| ]] [[Kategoria:Grupe muzikore nga Korea Jugore]] [[Kategoria:Grupet e muzikës K-pop]] [[Kategoria:Artistë e YG Entertainment]] [[Kategoria:Artistë e Interscope Records]] k5fxuoaj90ecqtdwihok7n3j41xo5v4 1 265350 3026565 3020616 2026-08-18T04:18:17Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:SV Werder Bremen/Arkivi 1]] 3026565 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:SV Werder Bremen/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Projekti Futbolli}} mybrzu5nlcmlzjzlzzc49ygbl79qbc6 828 265512 3026367 2887210 2026-08-17T16:46:42Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Biota infobox përmes Claude AI 3026367 Scribunto text/plain require('strict') -- All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable that will hold their -- externally accessible functions. They can have any name and may also hold data. local p = {} -- exposed variables local g = {} -- these are variables with global scope in this module local info = {} -- contains general purpose information (e.g. header background colour) info.debug = false -- ONLY SET THIS WHILE TESTING --local paramData = require( 'Module:Sandbox/Jts1882/Biota Infobox/data' ) -- contains the taxon ranks in order --local autotaxa = require("Module:Sandbox/Jts1882/Biota Infobox/Autotaxobox") --local autotaxa = require("Module:Autotaxobox") local parameters = require( 'Module:Biota infobox/param' ) local core = require( 'Module:Biota infobox/core' ) -- ######################### PARAMETER HANDLING ############################ local templateArgs = {} -- contains preprocessed arguments from calling template --TODO use info.args instead of templateArgs? -- ########################### MAIN AND OTHER ENTRY FUNCTIONS ################################## --[[ main function callable in Wikipedia via the #invoke command. creates a taxobox-style infobox handles preliminary parameter handling enulating taxobox and automatic taxobox templates -- the parameters are also checked for content, alias, valid names and valid combinations -- the parameter handling is in subpage Module:Sandbox/Jts1882/Biota Infobox/param these are passed the core function -- the core function emulates the template {{Taxobox/core}) -- the function is found in subpage Module:Sandbox/Jts1882/Biota Infobox/core -- the core them creates the taxobox creates main table and header section (with header, subheader and fossil ranges) adds addition rows for template arguments with following subsidiary functions: p.addImageSection() - images and range maps p.addStatusSection() - conservation status p.addTaxonomySection() - listing of taxonomic heirarchy (manuel or using automatic taxonomy system) p.addTaxonSection() - adds section with taxonomic information (binomial or trinomials; type genus or species; diversity) p.addListSection() - section containing list if subdivisions, synonyms, included or excluded groups --]] p.main = function(frame) --p.getArgs(frame) parameters.getArgs(frame, templateArgs, info) -- gets arguments, checks for value, aliases, and against valid parameter list if info.auto then p.AutomaticTaxoboxOptions(frame) -- this emulates the automatic taxobox templates that feed the core else --[[TODO manual taxobox options: name or use Template:Taxonomy name |genus|species|binomial name colour = p.getTaxoboxColor(frame) ]] end --return p._core(frame) return core.core(frame, templateArgs, info) end -- this functions emulates Template:automatic taxobox and uses Template:Taxobox/core p.auto = function(frame) --info.auto = frame.args.auto or "automatictaxobox" p.getArgs(frame) -- gets arguments, checks for value, aliases, and against valid parameter list if info.auto then p.AutomaticTaxoboxOptions(frame) -- this emulates the automatic taxobox templates that feed the core end -- additional parameters needed by Template:Taxobox/core templateArgs['edit link']="edit taxonomy" templateArgs['colour'] = p.getTaxoboxColor(frame) templateArgs['upright'] = templateArgs['image_upright'] or 1 templateArgs['upright2'] = templateArgs['image2_upright'] or 1 -- use Template:Taxobox/core return tostring(frame:expandTemplate{ title = 'taxobox/core', args = templateArgs } ) end --[[ ##################### CORE FUNCTIONS ################################### this core function emulates Template:Taxobox/core it is followed by functions handling the different type of entry MOVED to subpage Module:Sandbox/Jts1882/Biota_Infobox/core ]] -- ################## AUTOMATIC TAXOBOX SYSTEM HANDLING ################################ ------------------------------------------------------------------------------------------------ -- handle specific requirements of different options: auto, speciesbox etc function p.AutomaticTaxoboxOptions(frame) --TODO replace genus with first word (genus) to strip parenthetic term -- done in speciesbox? templateArgs['display_taxa'] = templateArgs['display_parents'] or 1 -- note change of parameter name local extinct = "" if templateArgs['extinct'] or templateArgs['status'] == "EX" then --extinct = "†" extinct = frame:expandTemplate{ title = 'extinct' } -- use template to get tooltip -- speciesbox also checks the genus taxonomy template for extinct parameter end ---------------------variables for SPECIESBOX, SUBSPECIESBOX and INFRASPECIESBOX--------------------- if info.auto == "hybridbox" then --templateArgs['parent'] = templateArgs['parent'] or templateArgs['genus'] or templateArgs['genus1'] local species1 = templateArgs['species'] or templateArgs['species1'] or templateArgs['father'] or templateArgs['father_species'] or "" local species2 = templateArgs['species2'] or templateArgs['mother'] or templateArgs['mother_species'] or templateArgs['species'] or "" local genus1 = templateArgs['genus'] or templateArgs['genus1'] or templateArgs['father_genus'] -- TODO use page local genus2 = templateArgs['genus2'] or templateArgs['mother_genus'] or templateArgs['genus'] local species3 = templateArgs['species3'] or "" local genus3 = templateArgs['genus3'] or templateArgs['genus'] or "" local subspecies1, subspecies2, subspecies3 = "", "", "" --if (templateArgs['subspecies1'] and templateArgs['subspecies2']) if templateArgs['subspecies1'] or templateArgs['subspecies2'] or (templateArgs['father_subspecies'] and templateArgs['mother_subspecies']) then subspecies1 = " " .. ((templateArgs['subspecies1'] or templateArgs['father_subspecies']) or "") subspecies2 = " " .. ((templateArgs['subspecies2'] or templateArgs['mother_subspecies']) or "") if templateArgs['subspecies3'] then subspecies3 = " " .. templateArgs['subspecies3'] species3 = species1 end end local link1 = templateArgs['link1'] or templateArgs['father_link'] or (genus1 .. " " .. species1 .. subspecies1) local link2 = templateArgs['link2'] or templateArgs['mother_link'] or (genus2 .. " " .. species2 .. subspecies2) local link3 = templateArgs['link3'] or (genus3 .. " " .. species3 .. subspecies3) if not templateArgs['parent'] then templateArgs['parent'] = genus1 end --TODO disambiguate genus pages -- not needed unless using page name --genus1 = frame:expandTemplate{ title = 'Speciesbox/getGenus' , args = {"", genus1 } } -- genus2 = frame:expandTemplate{ title = 'Speciesbox/getGenus' , args = {"", genus2 } } if not templateArgs['genus2'] and not templateArgs['father_genus'] then genus1 = string.sub(genus1,1,1) .. "." -- shorten generic names for intrageneric hybrids genus2 = string.sub(genus2,1,1) .. "." genus3 = string.sub(genus3,1,1) .. "." end -- shorten species name if subspecies of same species if subspecies1 ~= "" and not templateArgs['species2'] then species1 = string.sub(species1,1,1) .. "." -- shorten specific epithet for intraspecific hybrids species2 = string.sub(species2,1,1) .. "." if subspecies3 ~= "" then species3 = string.sub(species3,1,1) .. "." end end local maleSymbol, femaleSymbol = "", "" if templateArgs['father'] or templateArgs['father_genus'] or templateArgs['father_species'] or templateArgs['father_subspecies'] then maleSymbol = "♂" end if templateArgs['mother'] or templateArgs['mother_genus'] or templateArgs['mother_species'] or templateArgs['mother_subspecies'] then femaleSymbol = "♀" end templateArgs['hybrid'] = "'''''[[" .. link1 .. "|" .. genus1 .. " " .. species1 .. subspecies1 .."]]'''''" .. maleSymbol .. " × " .. "'''''[[" .. link2 .. "|" .. genus2 .. " " .. species2 .. subspecies2 .. "]]'''''" .. femaleSymbol if species3 ~= "" then templateArgs['hybrid'] = templateArgs['hybrid'] .. " × " .. "'''''[[" .. link3 .. "|" .. genus3 .. " " .. species3 .. subspecies3 .. "]]'''''" end --templateArgs['hybrid species'] = templateArgs['hybrid'] if subspecies1 ~= "" and not templateArgs['species2'] then templateArgs['species'] = "''[[" .. templateArgs['genus'] .. " " .. templateArgs['species'] .. "|" .. genus1 .. " " .. templateArgs['species'] .. "]]''" else templateArgs['species'] = nil end templateArgs['offset'] = 1 -- ======================= setup for SPECIESBOX ============================= elseif info.auto == "speciesbox" then -- code to emulate SPECIESBOX --[[ {{speciesbox}} gets genus and species from taxon, genus+species or page name 1. uses 'taxon' paramter ( given as binomial) if available 2. otherwise uses 'genus' and 'species' parameters 3. uses page name the genus is used for the 'parent' taxon unless the parent is supplied (e.g. for subgenus) This logic is handled using {{Speciesbox/getGenus}}, {{Speciesbox/getSpecies}} and {{Speciesbox/trim}} code doing similar is in an older version of this page --]] local genus, species = "", "" genus = frame:expandTemplate { title = 'Speciesbox/getGenus' , -- get genus from taxon or genus parameter args = { templateArgs['taxon'], templateArgs['genus'] } } genus = frame:expandTemplate { title = 'Speciesbox/trim' , -- remove disambiguation args = { genus } } species = frame:expandTemplate { title = 'Speciesbox/getSpecies' , -- get species from taxon or species parameter args = { templateArgs['taxon'], templateArgs['species'] } } if not templateArgs['parent'] or templateArgs['parent'] == "" then templateArgs['parent'] = templateArgs['genus'] or genus -- set parent to genus (with disambiguation if given) end templateArgs['genus'] = genus -- set to genus without diambiguation templateArgs['species'] = species templateArgs['taxon'] = genus .. ' ' .. species templateArgs['name'] = frame:expandTemplate { title = 'Speciesbox/name' , -- set the page name args = { templateArgs['name'], templateArgs['taxon'], templateArgs['genus'], templateArgs['species'], --mw.title.getCurrentTitle().baseText, -- =BASEPAGENAME (magic word for parent page) frame:expandTemplate { title = 'PAGENAMEBASE' }, -- page name without parenthetic term templateArgs['italic_title' or 'yes'] } } templateArgs['binomial'] = "''" .. templateArgs['taxon'] .. "''" templateArgs['binomial_authority'] = templateArgs['authority'] or nil -- set species_name e.g. Panthera leo -> P. leo templateArgs['species_name'] = extinct .. "'''''" .. string.sub(templateArgs['genus'],1,1) .. '. ' .. templateArgs['species'] .. "'''''" templateArgs['species'] = templateArgs['species_name'] templateArgs['display_taxa'] = templateArgs['display_taxa'] -1 templateArgs['offset'] = 1 if templateArgs['subgenus'] and templateArgs['subgenus'] ~= "" then templateArgs['offset'] = templateArgs['offset'] + 1 templateArgs['subgenus_authority'] = templateArgs['parent_authority'] or "" end templateArgs['taxon'] = nil -- For auto module -- ===================== set-up for SUBSPECIESBOX or INTRASPECIESBOX ================= elseif info.auto == "subspeciesbox" or info.auto == "infraspeciesbox" then --[[ From template description: "The genus name, species name and subspecies name" [or "genus name, specific epithet and infraspecific epithet"] " must be supplied separately: the combined taxon parameter cannot be used."" "The genus name is then the entry into the taxonomic hierarchy."" The trinomial name is set from these parameters and the parameter ignored. --NOTE no infraspeciebox is currently using trinomial parameter --]] -- Parameter checking. This could be here or moved to parameter checking function if templateArgs['genus'] and templateArgs['species'] and templateArgs['subspecies'] then -- valid parameters for subspecies (may have variety as well) elseif templateArgs['genus'] and templateArgs['species'] and templateArgs['variety'] then -- valid parameters for infraspecies (variety without subspecies) else -- insufficient parameters -- TODO add error message and return end local offset = 2 -- authority offset when subspecies OR variety --TODO strip genus of disambiguator (need to check this works) local genus =mw.text.split( templateArgs['genus'], " ", true ) if genus[1] ~= "" then templateArgs['genus'] = genus[1] end templateArgs['parent'] = templateArgs['genus'] -- genus must be supplied -- handle parent species name local fullName = templateArgs['genus'] .. ' ' .. templateArgs['species'] local shortName = string.sub(templateArgs['genus'],1,1) .. '. ' .. templateArgs['species'] if templateArgs['species_link'] then templateArgs['species_name'] = "''[[" ..templateArgs['species_link'] .. '|'.. shortName .. "]]''" else templateArgs['species_name'] = "''[[" .. fullName .. '|'.. shortName .. "]]''" end if templateArgs['species_extinct'] then extinct = frame:expandTemplate{ title = 'extinct' } -- if parent species extinct, all children will be templateArgs['species_name'] = extinct .. templateArgs['species_name'] end -- handle subspecies name (if set; varieties may not have a subspecies) local separator = " " -- subspecies separator (default zoological) local abbr_subspecies_name if templateArgs['subspecies'] then -- might not be subspecies if variety if info.auto == "infraspeciesbox" then separator = " ''subsp.'' " -- separator for plants etc end -- set abbreviated name, full name, and trinomial abbr_subspecies_name = string.sub(templateArgs['genus'],1,1) .. '.&nbsp;' .. string.sub(templateArgs['species'],1,1) .. '.' .. separator .. templateArgs['subspecies'] fullName = templateArgs['genus'] .. ' ' .. templateArgs['species'] .. separator .. templateArgs['subspecies'] templateArgs['trinomial'] = extinct .. "''" .. fullName .. "''" --templateArgs['subspecies_authority'] = templateArgs['authority'] -- replicates authoity in trinomial (unwanted?) templateArgs['subspecies_name']= extinct .. "'''''" .. abbr_subspecies_name .. "'''''" end -- handle population (of a species or subspecies) if templateArgs['population'] then if templateArgs['subspecies'] then -- link subspecies name when using population if templateArgs['subspecies_link'] then templateArgs['subspecies_name'] = "''[[" .. templateArgs['subspecies_link'] .. "|" .. abbr_subspecies_name .. "]]''" else templateArgs['subspecies_name'] = "''[[" .. fullName .. "|" .. abbr_subspecies_name .. "]]''" end end if not templateArgs['name'] then templateArgs['name'] = templateArgs['population'] -- set taxobox name to population end if templateArgs['population_rank_name'] and templateArgs['population_rank_abbrev'] then templateArgs['trinomial'] = templateArgs['trinomial'] .. ' ' .. templateArgs['population_rank_abbrev'] .. ' ' .. templateArgs['population'] else templateArgs['trinomial'] = nil -- don't show trinomial with population unless it has morpha or other suffix end --templateArgs['binomial'] = nil -- don't show binomial with population (when population of species); nver set if templateArgs['population_extinct'] == "yes" or templateArgs['population_extinct'] == "true" then extinct = frame:expandTemplate{ title = 'extinct' } -- use template to get tooltip end templateArgs['population'] = extinct .. "'''" .. templateArgs['population'] .. "'''" end -- handle variety if templateArgs['variety'] or templateArgs['varietas'] then -- should now be aliased local vSeparator = " ''var.'' " --alias done? templateArgs['variety']= templateArgs['variety'] or templateArgs['varietas'] -- will use variety as parameter TODO alias this templateArgs['variety_name'] = extinct .. "'''''" .. string.sub(templateArgs['genus'],1,1) .. '.&nbsp;' .. string.sub(templateArgs['species'],1,1) .. '.' .. vSeparator .. templateArgs['variety'] .. "'''''" templateArgs['trinomial'] = "''" .. templateArgs['genus'] .. ' ' .. templateArgs['species'] .. vSeparator .. templateArgs['variety'] .. "''" --templateArgs['variety_authority'] = templateArgs['authority'] -- replicates authority in trinomial if templateArgs['subspecies'] then -- subspecies needs to linked [TODO: add subspecies_link] local redirectName = templateArgs['genus'] .. ' ' .. templateArgs['species'] .. " subsp. " .. templateArgs['subspecies'] local shortName = "''" .. string.sub(templateArgs['genus'],1,1) .. '.&nbsp;' .. string.sub(templateArgs['species'],1,1) .. '.' .. separator .. templateArgs['subspecies'] .. "''" templateArgs['subspecies_name'] = "[[" .. redirectName .. '|' .. shortName .. "]]" offset = offset + 1 -- offset when susbpecies AND variety templateArgs['subspecies_authority'] = templateArgs['parent_authority'] end end -- handle customisable infraspecies ranks -- alias (TODO move to parameter section when parameter name conversion complete; see talk page ) if templateArgs['infraspecies1_name'] or templateArgs['infraspecies_rank1'] then templateArgs['infraspecies1_name1'] = templateArgs['infraspecies1_name'] or templateArgs['infraspecies_rank1'] end if templateArgs['infraspecies2_name'] or templateArgs['infraspecies_rank2'] then templateArgs['infraspecies2_name'] = templateArgs['infraspecies2_name'] or templateArgs['infraspecies_rank2'] end if templateArgs['infraspecies_rank1'] then if templateArgs['subspecies'] then -- link subspecies --templateArgs['subspecies_name'] = "''[[" .. fullName:gsub("%'*%<%/?small%>%'*","") .. "|" .. abbr_subspecies_name .. "]]''" templateArgs['subspecies_name'] = "''[[" .. fullName .. "|" .. abbr_subspecies_name .. "]]''" end local binomial = "''" .. templateArgs['genus'] .. ' ' .. templateArgs['species'] .. "''" local abbrSpeciesName = string.sub(templateArgs['genus'],1,1) .. '.&nbsp;' .. string.sub(templateArgs['species'],1,1) .. '.' abbrSpeciesName = "''" .. abbrSpeciesName .. "''" -- italicise if templateArgs['infraspecies_rank2'] then local isrSeparator = " " if templateArgs['infraspecies_rank2_abbrev'] then isrSeparator = " " .. mw.text.trim(templateArgs['infraspecies_rank2_abbrev']) .. "&nbsp;" end templateArgs['trinomial'] = binomial .. isrSeparator .. templateArgs['infraspecies_rank2'] templateArgs['infraspecies_rank2'] = abbrSpeciesName .. isrSeparator .. templateArgs['infraspecies_rank2'] templateArgs['infraspecies_rank2'] = "'''" .. templateArgs['infraspecies_rank2'] .. "'''" -- bold infraspecific name else local isrSeparator = " " if templateArgs['infraspecies_rank1_abbrev'] then isrSeparator = " " .. mw.text.trim(templateArgs['infraspecies_rank1_abbrev']) .. "&nbsp;" end templateArgs['trinomial'] = binomial .. isrSeparator .. templateArgs['infraspecies_rank1'] templateArgs['infraspecies_rank1'] = abbrSpeciesName .. isrSeparator .. templateArgs['infraspecies_rank1'] templateArgs['infraspecies_rank1'] = "'''" .. templateArgs['infraspecies_rank1'] .. "'''" -- bold first infraspecific name end end --TODO what else do subspeciesbox and infraspeciesbox cover?) --[[ code from templates both: |trinomial_authority = {{{authority|{{{trinomial authority|{{{trinomial_authority|}}} }}} }}} infraspeciesbox: |species_authority = {{{parent_authority|{{{parent authority|{{{binomial authority|{{{binomial_authority|}}}}}}}}}}}} subspeciesbox: | species_authority = {{{parent authority|{{{binomial authority|{{{binomial_authority|}}}}}}}}} note: subspeciesbox doesn't recognise patent_authority with underscore monthly reports on subspeciesbox and infraspeciesbox no uses of parent_authority, binomial_authority or trinomial authority no uses of grandparent, greatgrandparent etc authorites ]] templateArgs['trinomial_authority'] = templateArgs['authority'] or nil if not templateArgs['name'] or templateArgs['name'] == "" then -- if page name not set templateArgs['name'] = templateArgs['trinomial'] end -- these are used by manual taxobox to complete the taxonomy table templateArgs['species'] = templateArgs['species_name'] templateArgs['subspecies'] = templateArgs['subspecies_name'] templateArgs['variety'] =templateArgs['variety_name'] --QUESTION what happens to parent taxa when subspecies and variety? -- set species and subgenus authorities if templateArgs['subgenus'] then offset = offset + 1 if offset == 4 then -- when subgenus, species, subspecies and variety templateArgs['subgenus_authority'] = templateArgs['subgenus_authority'] or templateArgs['greatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['species_authority'] = templateArgs['grandparent_authority'] or "" elseif offset == 3 then -- when subgenus, species, (subspecies OR variety) templateArgs['subgenus_authority'] = templateArgs['subgenus_authority'] or templateArgs['grandparent_authority'] or "" templateArgs['species_authority'] = templateArgs['parent_authority'] or "" end else -- only need to set species authority or subspecues (if also variety) if offset == 3 then -- species, subspecies and variety templateArgs['species_authority'] = templateArgs['grandparent_authority'] or "" templateArgs['subspecies_authority'] = templateArgs['parent_authority'] or "" elseif offset == 2 then -- species, (subspecies or variety) templateArgs['species_authority'] = templateArgs['parent_authority'] or "" end end templateArgs['display_taxa'] = (templateArgs['display_taxa'] or 1) -2 templateArgs['offset'] = offset -- need to set subgenus_authority, species_authority, subspecies_authority and variety_authority --[[shift authorities for subspeciesbox (two steps or three if subgenus set) if templateArgs['subgenus'] and templateArgs['subgenus'] ~= "" then templateArgs['subgenus_authority'] = templateArgs['grandparent_authority'] or "" templateArgs['authority'] = templateArgs['greatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['parent_authority'] = templateArgs['greatgreatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['grandparent_authority'] = templateArgs['greatgreatgreatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['greatgrandparent_authority'] = templateArgs['greatgreatgreatgreatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['greatgreatgrandparent_authority'] = templateArgs['greatgreatgreatgreatgreatgrandparent_authority'] or "" else templateArgs['authority'] = templateArgs['grandparent_authority'] or "" templateArgs['parent_authority'] = templateArgs['greatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['grandparent_authority'] = templateArgs['greatgreatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['greatgrandparent_authority'] = templateArgs['greatgreatgreatgrandparent_authority'] or "" templateArgs['greatgreatgrandparent_authority'] = templateArgs['greatgreatgreatgreatgrandparent_authority'] or "" end ]] -- ========================= setup for AUTOMATIC TAXOBOX ================================ -- CHECK authomatic taxobox pagename overrides taxon (e.g. Tortrix? destructus) for header -- it does but no italics in header for Tortrix? destructus --elseif info.auto == "automatictaxobox" then elseif info.auto == "virus" or info.auto == "virusbox" then templateArgs['virus'] = "yes" templateArgs['color_as'] = "Virus" if not templateArgs['parent'] then if templateArgs['taxon'] then templateArgs['parent'] = templateArgs['taxon'] elseif templateArgs['species'] then templateArgs['parent'] = templateArgs['species'] templateArgs['species'] = nil else templateArgs['parent'] = tostring( mw.title.getCurrentTitle()) or "" end else templateArgs['link_parent'] = "yes" -- if parent given, we want to link it end else -- "the automated taxobox first looks for the taxonomy template that matches the supplied |taxon= parameter " -- "(or, if none is supplied, the article's title, ignoring any parenthetical expressions). " if not templateArgs['taxon'] or templateArgs['taxon'] == "" then --templateArgs['taxon'] = templateArgs['name'] or tostring( mw.title.getCurrentTitle()) templateArgs['taxon'] = tostring( mw.title.getCurrentTitle()) or "" --TODO strip name of parenthetical terms off page title if templateArgs['taxon'] ~= "" then --TODO error message and exit end end if templateArgs['parent'] then templateArgs['link_parent'] = "yes" -- if parent given, we want to link it else templateArgs['parent'] = templateArgs['taxon'] -- otherwise set parent templateArgs['link_parent'] = "yes" -- we still want to link it? VERIFY end --TODO set name if parameter no supplies --[[ TODO if no taxonomy template, then call setup taxonomy template {{#ifexist:Template:Taxonomy/{{{taxon|<includeonly>{{PAGENAME}} {{Automatic taxobox/floating intro|taxon={{{taxon|{{PAGENAME}}}}} }} ]] end -- end special handling for speciesbox, subspeciesbox, and automatic taxobox -- check taxonomy templates for automatic taxobox system --{{#ifexist:Template:Taxonomy/{{{taxon|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly><noinclude>Acacia</noinclude>}}} -- |<noinclude><!--do nothing if it exists--></noinclude> -- |{{Automatic taxobox/floating intro|taxon={{{taxon|{{PAGENAME}}}}} }} -->}} end ------------------------------------------------------------------- function p.templateStyle( frame, src ) return frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = src } ); end ----------------------------------------- function p.testTables(frame) if 1==1 then return end -- disable local root = mw.html.create('table'):addClass('wikitable') local row = root:tag('tr') -- add row using lua library local cell = row:tag('td') cell:wikitext('row A:') cell = row:tag('td'):wikitext('content A') row = root:tag('tr') -- add row using lua library cell = row:tag('td'):wikitext('row B:') cell = row:tag('td') :wikitext('\n{|\n|-\n|P\n|Q\n|}') --but include a wikitxt table in one cell -- :done() -- row:done() --root=mw.html:allDone() root:wikitext('<tr><td>a</td><td>b</td></tr>') -- add row to root using html root:wikitext('\n|-\n|X\n|Y\n') -- add row to root using wikitext (FAILS) root:wikitext('\r|-\r|I\r|J\r') -- FAIL output |- |X |Y root:wikitext(frame:preprocess('\n|-\n|U\n|V\n')) -- FAIL output |- |U |V root:wikitext('<tr>\n|M\n|N\n</tr>') row=root:tag('tr'):node('<td>c</td><td>d</td>') -- adds row successfully row=root:tag('tr'):node('\n|Xc\n|Xd\n') -- fails to adds row row = root:tag('tr') -- add another row using lua library cell = row:tag('td'):wikitext('row C:') cell = row:tag('td'):wikitext('content C') root:node('\n{|\n|-\n|Xx\n|Yx\n|}\n') -- adds new table after --frame:preprocess return tostring(root) --[[ CONCLUSION: cannot mix wikitext freely in the node structure A complete wikitext table can be included in a cell (e.g. used for automatic taxonomy now) An alternative is to use wikitext for the whole taxobox table ]] end -- --------------------------- TEST AUTO TAXONOMY FUNCTIONS ----------------------------- function p.test(frame) local a = require("Module:Sandbox/Jts1882/Biota Infobox/auto") --local taxonTable = a.loadTaxonomyTable(frame) now done in showTaxonomyTable return a.showTaxonomyTable(frame) end -- All modules end by returning the variable containing its functions to Wikipedia. return p bw57b3z6owd9qbo32754rdibhbsr116 828 265513 3026368 2887211 2026-08-17T16:46:43Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Biota infobox/core përmes Claude AI 3026368 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local templateArgs = {} local info = {} local paramData = require( 'Module:Biota infobox/data' ) -- contains the taxon ranks in order local autotaxa = require("Module:Autotaxobox") local parameters = require( 'Module:Biota infobox/param' ) --[[ ##################### CORE FUNCTIONS ################################### this core function emulates Template:Taxobox/core it is followed by functions handling the different type of entry ]] p.main = function(frame) -- this function emulates Template:Taxobox/core when called from taxobox feeder templates -- i.e. Taxobox, Automatic taxobox, Speciesbox, etc parameters.getArgs(frame) templateArgs['image_upright'] = templateArgs['upright'] or 1 templateArgs['image2_upright'] = templateArgs['upright2'] or 1 info.headerColor = templateArgs['colour'] return p._core --TODO check it works end -- this is the core function, called either from main() or auto() p.core = function(frame, args, localinfo) templateArgs = args info = localinfo return p._core(frame) end p._core = function(frame) -- TODO use mw.title.getCurrentTitle().basePageTitle info.name = templateArgs['name'] or tostring( mw.title.getCurrentTitle() ) --.rootPageTitle ) if not info.headerColor then info.headerColor = p.getTaxoboxColor(frame) -- so only transverse taxobox heirarchy once end --[[ create table (two versions) 1. use mwhtml library to build table in taxoboxTable 2. use wikitest to build table in wikitextTable ]] local taxoboxTable = mw.html.create('table'):addClass('infobox'):addClass('biota') :addClass('biota-infobox') local wikitextTable = '\n{| class="infobox biota biota-infobox" ' info.subheader = '' if templateArgs['subheader'] and templateArgs['subheader'] ~= '' then info.subheader='<div style="font-weight:normal;font-size:smaller;">'..templateArgs['subheader']..'</div>' end --TODO do we need additional handling to check {{geological range}} template -- or handle oldest_fossil and youngest_fossil (these don't seem to be used now) -- Note: taxobox/core uses temporal_range local temporalRange = '' if templateArgs['temporal_range'] then temporalRange = '<div><small>Temporal range: ' .. templateArgs['temporal_range'] .. '</small></div>' -- use <div> rather than <br/> end local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr'):tag('th'):attr('colspan', '2'):addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';') :wikitext(info.name .. info.subheader .. temporalRange) wikitextTable = wikitextTable .. '\n|-\n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';" ' .. '|' .. info.name .. info.subheader .. temporalRange -- add images wikitextTable = wikitextTable .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'image') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'image2') --add conservation status wikitextTable = wikitextTable .. p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, 'status') .. p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, 'status2') .. p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, 'status3') -- add taxonomy table (uses entered parameters or automatic taxonomy system) wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonomySection(frame, taxoboxTable) -- add sections with binomial, trinomial, type species/genus (with authorities) wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial', 'Binomial name') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial', 'Trionomial name') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'type_genus', 'Type genus') --TODO type_ichnogenus, type_oogenus .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'type_species', 'Type species') --TODO type_ichnospecies, type_oospecies .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'type_strain', 'Type strain') -- add sections showing subdivisions (i.e. child taxa) wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'subdivision', templateArgs['subdivision_ranks'] or 'Subdivisions') .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'possible_subdivision', templateArgs['possible_subdivision_ranks'] or 'Possible subdivisions') -- diversity section (TODO consider how best to handle) wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'diversity', 'Diversity') -- show included groups (accepts 'included' or 'includes') [used for paraphyletic taxa] wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'includes', 'Groups included') --p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'included', 'Groups included') -- use alias --add range map (should this be below binomial/trinomial?) wikitextTable = wikitextTable .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map') -- show excluded groups (accepts 'excluded' or 'excludes') [used for paraphyletic taxa] local excludedHeaderText = '[[Cladistics|Cladistically]] included but traditionally excluded taxa' wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'excludes', excludedHeaderText) -- add addition binomials, trinomial and range maps wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial2', 'Binomial name (2)') --p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial2', 'Trionomial name (2)') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map2') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial3', 'Binomial name (3)') --p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial3', 'Trionomial name (3)') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map3') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial4', 'Binomial name (4)') --p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial4', 'Trionomial name (4)') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map4') -- add synonyms section wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'synonyms', '[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]') -- add audio section wikitextTable = wikitextTable .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'audio', '[[List of animal sounds|Audio]]') -- add debug/tracking info section if info.debug then wikitextTable = wikitextTable ..p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'debug', 'Debug/tracking info') end ------------------add templateSyles and return taxobox table--------------------------- local src = "Template:Biota infobox/styles.css" -- TemplateStyles file wikitextTable = wikitextTable .. '\n|}' local output = wikitextTable -- output the wikitext table --local output = tostring(taxoboxTable) -- output the mw.html table return output .. p.templateStyle( frame, src ) .. info.parameterCategory --return '<div style="float:right;">' .. output .. p.templateStyle( frame, src ) .. info.parameterCategory .. '</div>' end -- End the main function. --[[ ==================================================================================== function to add conservation sections uses template {{taxobox/species|{{{status_system|}}}|{{{status|}}}|{{{status_ref|}}}|extinct={{{extinct|}}} }} }} --]] function p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, status) -- must use table container to handle template output -- don't use header or content cells; the 'taxobox/species' template handles it -- just need to add background colour on the row local wikiText = "" if templateArgs[status] and templateArgs[status] ~= "" then local statusText = frame:expandTemplate{ title = 'taxobox/species', args = {templateArgs[status..'_system'] or '', templateArgs[status] or '', templateArgs[status..'_ref'] or '', ['extinction_date'] = templateArgs['extinct'] or '' , ['colour'] = info.headerColor or '' } } local row = taxoboxTable:tag('tr') --:cssText('background:' .. p.getTaxoboxColor(frame) .. ';') local cell = row:tag('td'):attr('colspan', '2') :wikitext('\n{|\n|- style="background:' .. info.headerColor .. ';"') :wikitext('\n'..tostring(statusText)) :wikitext('\n|}') -- mw.addWarning ('taxobox/species returns:' .. '<pre>' .. statusText .. '</pre>') if status == "status2" or status == "status3" then wikiText = '\n|-' ..tostring(statusText) -- Horrible fudge to prevent header on second conservation status -- mimicks taxobox in not having newline after \- so header doesn't show else wikiText = '\n|- colspan="2" style="background:' .. info.headerColor .. ';" ' .. '\n' ..tostring(statusText) end end return wikiText end --[[ ============================================================================== function to add sections for taxonomic information with authorities ('_authority' suffix) e.g. binomial, trinomial, type_species, type_genus; diversity also handled here --]] function p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, target, headerText) local wikiText = "" -- return if we don't have value if not templateArgs[target] or templateArgs[target] == '' then return "" end local bold = "" -- variable for bolding binomial and trinomial (type genus/species etc are not bolded) local showHeader = true local listHeader = (templateArgs[target..'_text'] or headerText) -- custom processing section --if target == 'binomial' or target == 'binomial2' or target == 'binomial3' or target == 'binomial4' then if target == 'binomial' then headerText = '[[Binomial nomenclature|' .. listHeader .. ']]' bold ="'''" --elseif target == 'trinomial' or target == 'trinomial2' or target == 'trinomial3' or target == 'trinomial4' then elseif target == 'trinomial' then local trinomenLink = "Trinomen" -- for zoological or default if info.auto == "infraspeciesbox" then trinomenLink = "Infraspecific name (botany)" end -- regnum contains plant/fung/Archaeplastida" headerText = '[['.. trinomenLink .. '|' .. headerText .. ']]' bold ="'''" elseif target == 'binomial2' or target == 'binomial3' or target == 'binomial4' or target == 'trinomial2' or target == 'trinomial3' or target == 'trinomial4' then showHeader = false bold ="'''" elseif target == 'diversity' then headerText = '[[Biodiversity|' .. headerText .. ']]' else --TODO is any handling needed for other option headerText = '[[' .. headerText .. ']]' end if templateArgs[target..'_ref'] then headerText = headerText .. templateArgs[target..'_ref'] .. '\n' end local contentString = '' -- content for the content cell if target == 'diversity' and templateArgs['diversity'] ~= "" then if templateArgs[target..'_link'] and templateArgs[target..'_link'] ~= "" then contentString = '\n[[' .. templateArgs[target..'_link'] .. '|' .. templateArgs[target] .. ']]\n' else contentString = '\n' .. templateArgs[target] .. '\n' end else -- taxon name and authority (binomial, type species, etc) local authorityString = '' if templateArgs[target..'_authority'] then authorityString = '<br/><div style="text-align:center"><small>' .. templateArgs[target..'_authority'] .. '</small></div>' -- \n' end contentString = bold .. templateArgs[target] .. bold .. authorityString contentString = '<div style="padding-left:1em;text-indent:-1em">' .. contentString .. '</div>' .. '\n' --contentString = '\n' .. bold .. templateArgs[target] .. bold .. authorityString .. '\n' -- extra <p> inserted end -- add table rows if templateArgs[target] and templateArgs[target] ~= '' then if showHeader then local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowHeader :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';') :wikitext( headerText ) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';" ' .. '|' .. headerText end local rowList = taxoboxTable:tag('tr') rowList :tag('td') :attr('colspan', '2') --:addClass('section-content') :addClass('taxon-section') --:cssText('text-align:center;') --font-weight:bold;') :wikitext( contentString ) wikiText = wikiText .. '\n|- \n| colspan="2" class="taxon-section" |' .. contentString end return wikiText end --[[ ==================================================================================== function to produce sections for included taxa (subdivisions), synonyms, etc - each consists of two rows containing a header and the content - for paraphyletic groups it has include(d|s) and exclude(d|s) groups - for general taxobox it has subdivision and possible subdivision (disabled here) - any can be modified for other purposes (e.g. sisters) by changing the header taxt with a -text parameter ]] function p.addListSection(frame, taxoboxTable, target, headerText) if not templateArgs[target] or templateArgs[target] == "" then return "" end -- redundant for now local wikiText = "" local refString = '' if templateArgs[target..'_ref'] then --add '_ref' option for 'synonym_ref' (the rest get it as a bonus) TODO check example refString = templateArgs[target..'_ref'] --.. '\n' end local subHeader = '' if templateArgs[target..'_subtext'] then --subHeader = '<br/><small>' .. templateArgs[target..'_subtext'] .. '</small>' subHeader = '<div style="font-size:smaller;" >' .. templateArgs[target..'_subtext'] .. '</div>' end local listHeader = (templateArgs[target..'_text'] or headerText) .. subHeader .. refString -- add table rows if templateArgs[target] and templateArgs[target] ~= ''then local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowHeader :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';') :wikitext(listHeader) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';" ' .. '|' .. listHeader local rowList = taxoboxTable:tag('tr') rowList :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass('section-content') :wikitext('\n' .. templateArgs[target] .. '\n' ) wikiText = wikiText .. '\n|- \n| colspan="2" class="section-content" ' .. '|' .. '\n' .. templateArgs[target] .. '\n' end return wikiText end ----------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ ============================================================================ function to add image sections - used for illustrative images at top and for range maps --]] function p.addImageSection(frame, taxoboxTable, target, headerText) local wikiText = "" if templateArgs[target] and templateArgs[target] ~= '' then local imageWidth = '' local imageCaptionString = '' if templateArgs[target..'_caption'] then --imageCaptionString = '<br /><small><div style="text-align:center">' .. templateArgs[target .. '_caption'] .. '</div></small>' --imageCaptionString = '<br /><div>' .. templateArgs[target .. '_caption'] .. '</div>' imageCaptionString = templateArgs[target .. '_caption'] end local imageAltString = '' if templateArgs[target..'_alt'] then imageAltString = templateArgs[target..'_alt'] elseif templateArgs[target..'_caption'] then imageAltString = templateArgs[target..'_caption'] -- use caption for alt text if none provided end local upright = templateArgs['image_upright'] or 1 local InfoboxImage = require( 'Module:InfoboxImage' ) --, parent.args[target] ) local params = { args = { image = templateArgs[target], size = templateArgs[target..'_width'], sizedefault = 'frameless', alt = imageAltString, upright = templateArgs[target..'_upright'] or upright } } if headerText and headerText ~= "" then local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowHeader :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';') :wikitext(headerText) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';" ' .. '|' .. headerText end local image = InfoboxImage.InfoboxImage( params ) --local rowImage = taxoboxTable:tag('tr') local rowImage = mw.html.create('tr') rowImage:tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass("image-section") :wikitext(image) --:wikitext(imageCaptionString) taxoboxTable:node(rowImage) wikiText= wikiText .. '\n|- \n|colspan="2" class="image-section" |' .. image if imageCaptionString ~= "" then -- only insert row if caption string local rowImageCaption = mw.html.create('tr') rowImageCaption:tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass("image-section") --:wikitext(image) :wikitext(imageCaptionString) taxoboxTable:node(rowImageCaption) wikiText = wikiText .. '\n|- \n|colspan="2" class="image-section" |' .. imageCaptionString end end -- TODO handle upright return wikiText end --[[ ============================ TAXONOMY SECTION ======================================= adds a table showing the taxonomy - uses either manual parameters or the automatic taxonomy system - currently adds a table inside a cell (like paraphyletic group) rather than just adding rows (core taxobox system) --]] function p.addTaxonomySection(frame, taxoboxTable) local wikiText = "" local taxonomyHeader = "[[Taxonomy_(biology)|Scientific classification]]" if templateArgs['virus_group'] then taxonomyHeader = "[[Virus classification]]" elseif templateArgs['ichnos'] then taxonomyHeader = "[[Trace fossil classification]]" elseif templateArgs['veterovata'] then taxonomyHeader = "[[Veterovata|Eggshell classification]]" else -- TODO add other options (DONE but not verified ichnos or veterovata) -- ! colspan=2 style="min-width:15em; text-align: center{{#if:{{{colour|}}}|{{;}} background-color{{COLON}} {{{colour}}} }}" | -- {{#if:{{{virus_group|{{{virus|}}}}}}|[[Virus classification]] -- |{{#if:{{{ichnos|}}}|[[Trace fossil classification]] -- |{{#if:{{{veterovata|}}}|[[Veterovata|Eggshell classification]] -- |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]]}} }} }} -- {{#if:{{{edit link|}}}|{{edit taxonomy|{{{parent|}}} | {{{edit link}}} }} -- {{#if: {{{classification_status|}}} | <br>({{{classification_status}}}) | }} }} -- handle |classification_status=disputed (add ref) end -- add symbol and link to taxonomy editor local editLink = '' if info.auto then local tooltip = templateArgs['edit link'] or "Edit this classification" local style = 'font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;' local link = 'Template:Taxonomy/' .. templateArgs['parent'] if info.db == "wikidata" then local message = 'Select%20preview%20to%20see%20Wikidata%20hierarchy' local url='https://en.wikipedia.org/w/index.php?action=edit&section=new&preloadtitle=' .. message .. '&title=Template:Biota_infobox/Wikidata/preview&preload=User:Jts1882/Taxonomy/preload2&preloadparams%5b%5d=' link = url .. string.gsub( templateArgs['parent'], " ", "_") end editLink = '<span class="plainlinks" style="'.. style ..'">' .. '[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|15px|link=' .. link .. '|' .. tooltip .. ']]</span>' --.. '[[File:Red Pencil Icon.png|link=' .. link .. '|' .. tooltip .. ']]</span>' end local status = "" if templateArgs['classification_status'] then status = '<div style="font-weight:normal;" >(' .. templateArgs['classification_status'] .. ')' if templateArgs['classification_ref'] then status = status .. templateArgs['classification_ref'] end status = status .. '</div>' end local rowTaxonomyHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowTaxonomyHeader:tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';') :wikitext(taxonomyHeader) :wikitext(editLink) :wikitext(status) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="min-width:15em;text-align:center;background:' .. info.headerColor .. ';" ' .. '|' .. taxonomyHeader .. editLink .. status --[[ get taxonomy list, either using automatic taxobox system or manual system manual: get ranks and taxa from template parameter auto (default): get ranks and taxa from taxonomy template parameters module: get ranks and taxa from dataa submodules wikidata: get ranks and taxa from wikidata ]] -- shows ranks of genus or above for all auto modes if info.db == "module" then local wdModule = require( 'Module:Biota infobox/Wikidata' ) wikiText = wikiText .. wdModule.addModuleTaxonomy(frame, taxoboxTable, templateArgs) -- use module copy of template data elseif info.db == "wikidata" then --wikiText = wikiText ..'\n|-|\n|' .. p.addWikidataTaxonomy(frame, taxoboxTable) -- use wikidata local wdModule = require( 'Module:Biota infobox/Wikidata' ) wikiText = wikiText .. wdModule.addWikidataTaxonomy(frame, taxoboxTable, templateArgs) -- use wikidata -- TODO need to handle colour -- the default is class="section-header" colspan="2" style="background:rgb(250,240,230);" -- wikiText = wikiText:gsub('style="background:rgb%(250,240,230%);"', 'style="background:red;"') -- gsub must be applied to wikitextTable -- use more generally to avoid traversing the hierarchy twice) elseif info.auto then --[[ get automatic taxonomy hierarchy (three different variants) 1) direct call to taxoboxList() - preferred if issues with setting frame arguments can be resolved (used in live version) 2) experimental version of taxoboxList() 3) [ET] using Template:Taxobox/taxonomy ]] wikiText = wikiText ..'\n|-|\n|' .. p.addAutomaticTaxonomy(frame, taxoboxTable) -- use #invoke of module end if info.auto then -- use manual taxobox for subgeneric ranks: subgenus,species, subspecies, variety (also for informal group) -- ranks below genys using manual taxobox code local taxonRanks = { 'subgenus', 'species', 'hybrid', 'subspecies', 'population', 'variety' , 'infraspecies_rank1' , 'infraspecies_rank2', 'informal'} wikiText = wikiText .. p.addManualTaxonomy(frame, taxoboxTable, taxonRanks) else wikiText = wikiText .. p.addManualTaxonomy(frame, taxoboxTable, paramData.taxonRanks) -- just add rows manually end return wikiText end -------------------------------------------------AUTOMATIC TAXONOMY (using invoke of module function) ----------- function p.addAutomaticTaxonomy(frame, taxoboxTable) -- use invoke of module function --emulate template: {{taxobox/taxonomy}} --which uses {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList --local autotaxa = require("Module:Autotaxobox") -- also needed for colours so global now local bold_first = 'bold' if templateArgs['species'] or templateArgs['hybrid'] then bold_first = 'link' end if templateArgs['link_parent'] then bold_first = 'link' end local args = { templateArgs['parent'], -- or tostring( mw.title.getCurrentTitle() ), display_taxa = templateArgs['display_taxa'] or 1, offset = templateArgs['offset'] or 0, authority = templateArgs['authority'], parent_authority = templateArgs['parent_authority'], gparent_authority = templateArgs['grandparent_authority'], ggparent_authority = templateArgs['greatgrandparent_authority'], gggparent_authority = templateArgs['greatgreatgrandparent_authority'], virus=templateArgs['virus'], bold_first = bold_first } frame.args = args -- templateArgs['debug'] = mw.dumpObject(frame) local autoTaxonomy = autotaxa.taxoboxList(frame) if (1==1) then return autoTaxonomy end local row = taxoboxTable:tag('tr') -- incompatible with the templates called :wikitext('\n|rank ||taxon name ') :wikitext('\n'.. autoTaxonomy ) -- autoTaxonomy ends with a new row (|-)at end :wikitext('\n|x ||y ') -- so add blank cells to complete extra row -- this and affects spacing in taxonomy rows --:wikitext('\n') -- spacing fine, newline for table wikitext --[[ note: the output of {{taxobox/showtaxon}} [used by invoke:Autotaxobox|taxoboxList] ends with a newline token this and affects spacing in taxonomy rows leaving the empty row results in spurious paragraphs above the table ]] return end ----------------------------------------MANUAL TAXONOMY-------------------------------- function p.addManualTaxonomy(frame,taxoboxTable, taxonRanks) --local parent = mw.getCurrentFrame():getParent() --local taxonRanks = data.taxonRanks -- following {{Paraphyletic group, a table is add to the cell in the classification row --local taxonomyTable = mw.html.create('table'):addClass('taxonomy') -- an alternative is to dispense with the extra table and just add the rows (like taxobox/core), -- which would need colspan=2 on other rows (DONE) local taxonomyTable = taxoboxTable local wikiText = "" for k,v in pairs(taxonRanks) do if templateArgs[v] then local taxonName = templateArgs[v] local taxonRank = frame:expandTemplate{ title = "anglicise rank", args = {taxonRanks[k]} } if v == 'infraspecies_rank1' and templateArgs['infraspecies_rank1_name'] then taxonRank = templateArgs['infraspecies_rank1_name'] elseif v == 'infraspecies_rank2' and templateArgs['infraspecies_rank2_name']then taxonRank = templateArgs['infraspecies_rank2_name'] elseif v == 'population' and templateArgs['population_rank_name']then taxonRank = templateArgs['population_rank_name'] end if taxonRanks[k] == "virus_group" then taxonName = frame:expandTemplate{ title = "Virus group", args = {templateArgs[v]} } -- taxonRank = "Group" -- handled by anglicise rank template end local authorityString = '' if templateArgs[taxonRanks[k]..'_authority'] then authorityString = '<br /><small>'..templateArgs[taxonRanks[k]..'_authority']..'</small>' end local taxonString = '<span style="padding-left:1em;text-indent:-1em;display:inline-block" class="'.. taxonRanks[k] ..'">'..taxonName..'</span>'..authorityString local row = taxonomyTable:tag('tr') row:tag('td'):wikitext(taxonRank..':') row:tag('td'):wikitext(taxonString) --:wikitext('<br /><small>'..parent.args[taxonRanks[k]..'_authority']..'</small>') wikiText = wikiText .. '\n|- \n|' .. taxonRank..': \n|' .. taxonString end end -- end for loop --return tostring(taxonomyTable) return wikiText end --[[ ########################### UTILITY FUNCTIONS ############################################### -----------------------------------------TAXOBOX COLOUR-------------------------------------- -- gets colour for headers using manual or automatic taxobox schemes ]] function p.getTaxoboxColor(frame) local colorAs = templateArgs['color_as'] or nil if info.auto and not templateArgs['virus_group'] then --[[(1) if color_as|colour_as|color as|colour as set, use template {{Taxobox colour|color_as}} (2) else use the auto taxonnomy tree to find colour: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour| }} {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|{{{parent|{{{genus|{{first word|{{{taxon|{{PAGENAME}} }} --]] --[[if (templateArgs['color_as'] and templateArgs['color_as'] ~= "") or (templateArgs['colour_as'] and templateArgs['colour_as'] ~= "") or (templateArgs['color as'] and templateArgs['color as'] ~= "") or (templateArgs['colour as'] and templateArgs['colour as'] ~= "") then local colorAs = "" if templateArgs['color_as'] then colorAs = templateArgs['color_as'] end if templateArgs['colour_as'] then colorAs = templateArgs['colour_as'] end if templateArgs['color as'] then colorAs = templateArgs['color as'] end if templateArgs['colour as'] then colorAs = templateArgs['colour as'] end]] if colorAs then -- templateArgs['color_as'] and templateArgs['color_as'] ~= "" then return frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = {colorAs} } else -- us #invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|{{{parent}}} [parent should be set] frame.args[1] = templateArgs['parent'] return autotaxa.taxoboxColour(frame) --return "palegreen" end else -- use manual taxobox colours --{{Taxobox colour|{{{regnum|{{{virus_group|{{{unranked_phylum|{{{phylum|''[[Incertae sedis]]''}}}}}}}}}}}}}} if not colorAs then --templateArgs['color_as'] then local group ='' if templateArgs['regnum'] then group = templateArgs['regnum'] elseif templateArgs['virus_group'] then group = templateArgs['virus_group'] elseif templateArgs['unranked_phylum'] then group = templateArgs['unranked_phylum'] elseif templateArgs['phylum'] then group = templateArgs['phylum'] else group = "''[[Incertae sedis]]''" -- TODO check if this is what was desired end colorAs = group end return frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = {colorAs} } end end ------------------------------------------------------------------- function p.templateStyle( frame, src ) return frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = src } ); end function p.firstToUpper(str) return (str:gsub("^%l", string.upper)) end function p.test(frame) return info.auto end return p hhw1a8sy2q7zvwgc0p7yskmfygqke2e 3026401 3026368 2026-08-17T20:17:08Z Smallem 126080 Divergjencë e qëllimshme nga enwiki: bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026401 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local templateArgs = {} local info = {} local paramData = require( 'Module:Biota infobox/data' ) -- contains the taxon ranks in order local autotaxa = require("Module:Autotaxobox") local parameters = require( 'Module:Biota infobox/param' ) --[[ ##################### CORE FUNCTIONS ################################### this core function emulates Template:Taxobox/core it is followed by functions handling the different type of entry ]] p.main = function(frame) -- this function emulates Template:Taxobox/core when called from taxobox feeder templates -- i.e. Taxobox, Automatic taxobox, Speciesbox, etc parameters.getArgs(frame) templateArgs['image_upright'] = templateArgs['upright'] or 1 templateArgs['image2_upright'] = templateArgs['upright2'] or 1 info.headerColor = templateArgs['colour'] return p._core --TODO check it works end -- this is the core function, called either from main() or auto() p.core = function(frame, args, localinfo) templateArgs = args info = localinfo return p._core(frame) end p._core = function(frame) -- TODO use mw.title.getCurrentTitle().basePageTitle info.name = templateArgs['name'] or tostring( mw.title.getCurrentTitle() ) --.rootPageTitle ) if not info.headerColor then info.headerColor = p.getTaxoboxColor(frame) -- so only transverse taxobox heirarchy once end --[[ create table (two versions) 1. use mwhtml library to build table in taxoboxTable 2. use wikitest to build table in wikitextTable ]] local taxoboxTable = mw.html.create('table'):addClass('infobox'):addClass('biota') :addClass('biota-infobox') local wikitextTable = '\n{| class="infobox biota biota-infobox" ' info.subheader = '' if templateArgs['subheader'] and templateArgs['subheader'] ~= '' then info.subheader='<div style="font-weight:normal;font-size:smaller;">'..templateArgs['subheader']..'</div>' end --TODO do we need additional handling to check {{geological range}} template -- or handle oldest_fossil and youngest_fossil (these don't seem to be used now) -- Note: taxobox/core uses temporal_range local temporalRange = '' if templateArgs['temporal_range'] then temporalRange = '<div><small>Temporal range: ' .. templateArgs['temporal_range'] .. '</small></div>' -- use <div> rather than <br/> end local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr'):tag('th'):attr('colspan', '2'):addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;') :wikitext(info.name .. info.subheader .. temporalRange) wikitextTable = wikitextTable .. '\n|-\n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;" ' .. '|' .. info.name .. info.subheader .. temporalRange -- add images wikitextTable = wikitextTable .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'image') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'image2') --add conservation status wikitextTable = wikitextTable .. p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, 'status') .. p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, 'status2') .. p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, 'status3') -- add taxonomy table (uses entered parameters or automatic taxonomy system) wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonomySection(frame, taxoboxTable) -- add sections with binomial, trinomial, type species/genus (with authorities) wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial', 'Binomial name') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial', 'Trionomial name') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'type_genus', 'Type genus') --TODO type_ichnogenus, type_oogenus .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'type_species', 'Type species') --TODO type_ichnospecies, type_oospecies .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'type_strain', 'Type strain') -- add sections showing subdivisions (i.e. child taxa) wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'subdivision', templateArgs['subdivision_ranks'] or 'Subdivisions') .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'possible_subdivision', templateArgs['possible_subdivision_ranks'] or 'Possible subdivisions') -- diversity section (TODO consider how best to handle) wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'diversity', 'Diversity') -- show included groups (accepts 'included' or 'includes') [used for paraphyletic taxa] wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'includes', 'Groups included') --p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'included', 'Groups included') -- use alias --add range map (should this be below binomial/trinomial?) wikitextTable = wikitextTable .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map') -- show excluded groups (accepts 'excluded' or 'excludes') [used for paraphyletic taxa] local excludedHeaderText = '[[Cladistics|Cladistically]] included but traditionally excluded taxa' wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'excludes', excludedHeaderText) -- add addition binomials, trinomial and range maps wikitextTable = wikitextTable .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial2', 'Binomial name (2)') --p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial2', 'Trionomial name (2)') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map2') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial3', 'Binomial name (3)') --p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial3', 'Trionomial name (3)') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map3') .. p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'binomial4', 'Binomial name (4)') --p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, 'trinomial4', 'Trionomial name (4)') .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'range_map4') -- add synonyms section wikitextTable = wikitextTable .. p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'synonyms', '[[Synonym (taxonomy)|Synonyms]]') -- add audio section wikitextTable = wikitextTable .. p.addImageSection(frame, taxoboxTable, 'audio', '[[List of animal sounds|Audio]]') -- add debug/tracking info section if info.debug then wikitextTable = wikitextTable ..p.addListSection(frame, taxoboxTable, 'debug', 'Debug/tracking info') end ------------------add templateSyles and return taxobox table--------------------------- local src = "Template:Biota infobox/styles.css" -- TemplateStyles file wikitextTable = wikitextTable .. '\n|}' local output = wikitextTable -- output the wikitext table --local output = tostring(taxoboxTable) -- output the mw.html table return output .. p.templateStyle( frame, src ) .. info.parameterCategory --return '<div style="float:right;">' .. output .. p.templateStyle( frame, src ) .. info.parameterCategory .. '</div>' end -- End the main function. --[[ ==================================================================================== function to add conservation sections uses template {{taxobox/species|{{{status_system|}}}|{{{status|}}}|{{{status_ref|}}}|extinct={{{extinct|}}} }} }} --]] function p.addStatusSection(frame, taxoboxTable, status) -- must use table container to handle template output -- don't use header or content cells; the 'taxobox/species' template handles it -- just need to add background colour on the row local wikiText = "" if templateArgs[status] and templateArgs[status] ~= "" then local statusText = frame:expandTemplate{ title = 'taxobox/species', args = {templateArgs[status..'_system'] or '', templateArgs[status] or '', templateArgs[status..'_ref'] or '', ['extinction_date'] = templateArgs['extinct'] or '' , ['colour'] = info.headerColor or '' } } local row = taxoboxTable:tag('tr') --:cssText('background:' .. p.getTaxoboxColor(frame) .. ';color:#000;') local cell = row:tag('td'):attr('colspan', '2') :wikitext('\n{|\n|- style="background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;"') :wikitext('\n'..tostring(statusText)) :wikitext('\n|}') -- mw.addWarning ('taxobox/species returns:' .. '<pre>' .. statusText .. '</pre>') if status == "status2" or status == "status3" then wikiText = '\n|-' ..tostring(statusText) -- Horrible fudge to prevent header on second conservation status -- mimicks taxobox in not having newline after \- so header doesn't show else wikiText = '\n|- colspan="2" style="background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;" ' .. '\n' ..tostring(statusText) end end return wikiText end --[[ ============================================================================== function to add sections for taxonomic information with authorities ('_authority' suffix) e.g. binomial, trinomial, type_species, type_genus; diversity also handled here --]] function p.addTaxonSection(frame, taxoboxTable, target, headerText) local wikiText = "" -- return if we don't have value if not templateArgs[target] or templateArgs[target] == '' then return "" end local bold = "" -- variable for bolding binomial and trinomial (type genus/species etc are not bolded) local showHeader = true local listHeader = (templateArgs[target..'_text'] or headerText) -- custom processing section --if target == 'binomial' or target == 'binomial2' or target == 'binomial3' or target == 'binomial4' then if target == 'binomial' then headerText = '[[Binomial nomenclature|' .. listHeader .. ']]' bold ="'''" --elseif target == 'trinomial' or target == 'trinomial2' or target == 'trinomial3' or target == 'trinomial4' then elseif target == 'trinomial' then local trinomenLink = "Trinomen" -- for zoological or default if info.auto == "infraspeciesbox" then trinomenLink = "Infraspecific name (botany)" end -- regnum contains plant/fung/Archaeplastida" headerText = '[['.. trinomenLink .. '|' .. headerText .. ']]' bold ="'''" elseif target == 'binomial2' or target == 'binomial3' or target == 'binomial4' or target == 'trinomial2' or target == 'trinomial3' or target == 'trinomial4' then showHeader = false bold ="'''" elseif target == 'diversity' then headerText = '[[Biodiversity|' .. headerText .. ']]' else --TODO is any handling needed for other option headerText = '[[' .. headerText .. ']]' end if templateArgs[target..'_ref'] then headerText = headerText .. templateArgs[target..'_ref'] .. '\n' end local contentString = '' -- content for the content cell if target == 'diversity' and templateArgs['diversity'] ~= "" then if templateArgs[target..'_link'] and templateArgs[target..'_link'] ~= "" then contentString = '\n[[' .. templateArgs[target..'_link'] .. '|' .. templateArgs[target] .. ']]\n' else contentString = '\n' .. templateArgs[target] .. '\n' end else -- taxon name and authority (binomial, type species, etc) local authorityString = '' if templateArgs[target..'_authority'] then authorityString = '<br/><div style="text-align:center"><small>' .. templateArgs[target..'_authority'] .. '</small></div>' -- \n' end contentString = bold .. templateArgs[target] .. bold .. authorityString contentString = '<div style="padding-left:1em;text-indent:-1em">' .. contentString .. '</div>' .. '\n' --contentString = '\n' .. bold .. templateArgs[target] .. bold .. authorityString .. '\n' -- extra <p> inserted end -- add table rows if templateArgs[target] and templateArgs[target] ~= '' then if showHeader then local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowHeader :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;') :wikitext( headerText ) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;" ' .. '|' .. headerText end local rowList = taxoboxTable:tag('tr') rowList :tag('td') :attr('colspan', '2') --:addClass('section-content') :addClass('taxon-section') --:cssText('text-align:center;') --font-weight:bold;') :wikitext( contentString ) wikiText = wikiText .. '\n|- \n| colspan="2" class="taxon-section" |' .. contentString end return wikiText end --[[ ==================================================================================== function to produce sections for included taxa (subdivisions), synonyms, etc - each consists of two rows containing a header and the content - for paraphyletic groups it has include(d|s) and exclude(d|s) groups - for general taxobox it has subdivision and possible subdivision (disabled here) - any can be modified for other purposes (e.g. sisters) by changing the header taxt with a -text parameter ]] function p.addListSection(frame, taxoboxTable, target, headerText) if not templateArgs[target] or templateArgs[target] == "" then return "" end -- redundant for now local wikiText = "" local refString = '' if templateArgs[target..'_ref'] then --add '_ref' option for 'synonym_ref' (the rest get it as a bonus) TODO check example refString = templateArgs[target..'_ref'] --.. '\n' end local subHeader = '' if templateArgs[target..'_subtext'] then --subHeader = '<br/><small>' .. templateArgs[target..'_subtext'] .. '</small>' subHeader = '<div style="font-size:smaller;" >' .. templateArgs[target..'_subtext'] .. '</div>' end local listHeader = (templateArgs[target..'_text'] or headerText) .. subHeader .. refString -- add table rows if templateArgs[target] and templateArgs[target] ~= ''then local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowHeader :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;') :wikitext(listHeader) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;" ' .. '|' .. listHeader local rowList = taxoboxTable:tag('tr') rowList :tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass('section-content') :wikitext('\n' .. templateArgs[target] .. '\n' ) wikiText = wikiText .. '\n|- \n| colspan="2" class="section-content" ' .. '|' .. '\n' .. templateArgs[target] .. '\n' end return wikiText end ----------------------------------------------------------------------------------------------- --[[ ============================================================================ function to add image sections - used for illustrative images at top and for range maps --]] function p.addImageSection(frame, taxoboxTable, target, headerText) local wikiText = "" if templateArgs[target] and templateArgs[target] ~= '' then local imageWidth = '' local imageCaptionString = '' if templateArgs[target..'_caption'] then --imageCaptionString = '<br /><small><div style="text-align:center">' .. templateArgs[target .. '_caption'] .. '</div></small>' --imageCaptionString = '<br /><div>' .. templateArgs[target .. '_caption'] .. '</div>' imageCaptionString = templateArgs[target .. '_caption'] end local imageAltString = '' if templateArgs[target..'_alt'] then imageAltString = templateArgs[target..'_alt'] elseif templateArgs[target..'_caption'] then imageAltString = templateArgs[target..'_caption'] -- use caption for alt text if none provided end local upright = templateArgs['image_upright'] or 1 local InfoboxImage = require( 'Module:InfoboxImage' ) --, parent.args[target] ) local params = { args = { image = templateArgs[target], size = templateArgs[target..'_width'], sizedefault = 'frameless', alt = imageAltString, upright = templateArgs[target..'_upright'] or upright } } if headerText and headerText ~= "" then local rowHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowHeader :tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;') :wikitext(headerText) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;" ' .. '|' .. headerText end local image = InfoboxImage.InfoboxImage( params ) --local rowImage = taxoboxTable:tag('tr') local rowImage = mw.html.create('tr') rowImage:tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass("image-section") :wikitext(image) --:wikitext(imageCaptionString) taxoboxTable:node(rowImage) wikiText= wikiText .. '\n|- \n|colspan="2" class="image-section" |' .. image if imageCaptionString ~= "" then -- only insert row if caption string local rowImageCaption = mw.html.create('tr') rowImageCaption:tag('td') :attr('colspan', '2') :addClass("image-section") --:wikitext(image) :wikitext(imageCaptionString) taxoboxTable:node(rowImageCaption) wikiText = wikiText .. '\n|- \n|colspan="2" class="image-section" |' .. imageCaptionString end end -- TODO handle upright return wikiText end --[[ ============================ TAXONOMY SECTION ======================================= adds a table showing the taxonomy - uses either manual parameters or the automatic taxonomy system - currently adds a table inside a cell (like paraphyletic group) rather than just adding rows (core taxobox system) --]] function p.addTaxonomySection(frame, taxoboxTable) local wikiText = "" local taxonomyHeader = "[[Taxonomy_(biology)|Scientific classification]]" if templateArgs['virus_group'] then taxonomyHeader = "[[Virus classification]]" elseif templateArgs['ichnos'] then taxonomyHeader = "[[Trace fossil classification]]" elseif templateArgs['veterovata'] then taxonomyHeader = "[[Veterovata|Eggshell classification]]" else -- TODO add other options (DONE but not verified ichnos or veterovata) -- ! colspan=2 style="min-width:15em; text-align: center{{#if:{{{colour|}}}|{{;}} background-color{{COLON}} {{{colour}}} }}" | -- {{#if:{{{virus_group|{{{virus|}}}}}}|[[Virus classification]] -- |{{#if:{{{ichnos|}}}|[[Trace fossil classification]] -- |{{#if:{{{veterovata|}}}|[[Veterovata|Eggshell classification]] -- |[[Taxonomy (biology)|Scientific classification]]}} }} }} -- {{#if:{{{edit link|}}}|{{edit taxonomy|{{{parent|}}} | {{{edit link}}} }} -- {{#if: {{{classification_status|}}} | <br>({{{classification_status}}}) | }} }} -- handle |classification_status=disputed (add ref) end -- add symbol and link to taxonomy editor local editLink = '' if info.auto then local tooltip = templateArgs['edit link'] or "Edit this classification" local style = 'font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;' local link = 'Template:Taxonomy/' .. templateArgs['parent'] if info.db == "wikidata" then local message = 'Select%20preview%20to%20see%20Wikidata%20hierarchy' local url='https://en.wikipedia.org/w/index.php?action=edit&section=new&preloadtitle=' .. message .. '&title=Template:Biota_infobox/Wikidata/preview&preload=User:Jts1882/Taxonomy/preload2&preloadparams%5b%5d=' link = url .. string.gsub( templateArgs['parent'], " ", "_") end editLink = '<span class="plainlinks" style="'.. style ..'">' .. '[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|15px|link=' .. link .. '|' .. tooltip .. ']]</span>' --.. '[[File:Red Pencil Icon.png|link=' .. link .. '|' .. tooltip .. ']]</span>' end local status = "" if templateArgs['classification_status'] then status = '<div style="font-weight:normal;" >(' .. templateArgs['classification_status'] .. ')' if templateArgs['classification_ref'] then status = status .. templateArgs['classification_ref'] end status = status .. '</div>' end local rowTaxonomyHeader = taxoboxTable:tag('tr') rowTaxonomyHeader:tag('th') :attr('colspan', '2') :addClass('section-header') :cssText('background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;') :wikitext(taxonomyHeader) :wikitext(editLink) :wikitext(status) wikiText = wikiText .. '\n|- \n! colspan="2" class="section-header" style="min-width:15em;text-align:center;background:' .. info.headerColor .. ';color:#000;" ' .. '|' .. taxonomyHeader .. editLink .. status --[[ get taxonomy list, either using automatic taxobox system or manual system manual: get ranks and taxa from template parameter auto (default): get ranks and taxa from taxonomy template parameters module: get ranks and taxa from dataa submodules wikidata: get ranks and taxa from wikidata ]] -- shows ranks of genus or above for all auto modes if info.db == "module" then local wdModule = require( 'Module:Biota infobox/Wikidata' ) wikiText = wikiText .. wdModule.addModuleTaxonomy(frame, taxoboxTable, templateArgs) -- use module copy of template data elseif info.db == "wikidata" then --wikiText = wikiText ..'\n|-|\n|' .. p.addWikidataTaxonomy(frame, taxoboxTable) -- use wikidata local wdModule = require( 'Module:Biota infobox/Wikidata' ) wikiText = wikiText .. wdModule.addWikidataTaxonomy(frame, taxoboxTable, templateArgs) -- use wikidata -- TODO need to handle colour -- the default is class="section-header" colspan="2" style="background:rgb(250,240,230);" -- wikiText = wikiText:gsub('style="background:rgb%(250,240,230%);"', 'style="background:red;"') -- gsub must be applied to wikitextTable -- use more generally to avoid traversing the hierarchy twice) elseif info.auto then --[[ get automatic taxonomy hierarchy (three different variants) 1) direct call to taxoboxList() - preferred if issues with setting frame arguments can be resolved (used in live version) 2) experimental version of taxoboxList() 3) [ET] using Template:Taxobox/taxonomy ]] wikiText = wikiText ..'\n|-|\n|' .. p.addAutomaticTaxonomy(frame, taxoboxTable) -- use #invoke of module end if info.auto then -- use manual taxobox for subgeneric ranks: subgenus,species, subspecies, variety (also for informal group) -- ranks below genys using manual taxobox code local taxonRanks = { 'subgenus', 'species', 'hybrid', 'subspecies', 'population', 'variety' , 'infraspecies_rank1' , 'infraspecies_rank2', 'informal'} wikiText = wikiText .. p.addManualTaxonomy(frame, taxoboxTable, taxonRanks) else wikiText = wikiText .. p.addManualTaxonomy(frame, taxoboxTable, paramData.taxonRanks) -- just add rows manually end return wikiText end -------------------------------------------------AUTOMATIC TAXONOMY (using invoke of module function) ----------- function p.addAutomaticTaxonomy(frame, taxoboxTable) -- use invoke of module function --emulate template: {{taxobox/taxonomy}} --which uses {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList --local autotaxa = require("Module:Autotaxobox") -- also needed for colours so global now local bold_first = 'bold' if templateArgs['species'] or templateArgs['hybrid'] then bold_first = 'link' end if templateArgs['link_parent'] then bold_first = 'link' end local args = { templateArgs['parent'], -- or tostring( mw.title.getCurrentTitle() ), display_taxa = templateArgs['display_taxa'] or 1, offset = templateArgs['offset'] or 0, authority = templateArgs['authority'], parent_authority = templateArgs['parent_authority'], gparent_authority = templateArgs['grandparent_authority'], ggparent_authority = templateArgs['greatgrandparent_authority'], gggparent_authority = templateArgs['greatgreatgrandparent_authority'], virus=templateArgs['virus'], bold_first = bold_first } frame.args = args -- templateArgs['debug'] = mw.dumpObject(frame) local autoTaxonomy = autotaxa.taxoboxList(frame) if (1==1) then return autoTaxonomy end local row = taxoboxTable:tag('tr') -- incompatible with the templates called :wikitext('\n|rank ||taxon name ') :wikitext('\n'.. autoTaxonomy ) -- autoTaxonomy ends with a new row (|-)at end :wikitext('\n|x ||y ') -- so add blank cells to complete extra row -- this and affects spacing in taxonomy rows --:wikitext('\n') -- spacing fine, newline for table wikitext --[[ note: the output of {{taxobox/showtaxon}} [used by invoke:Autotaxobox|taxoboxList] ends with a newline token this and affects spacing in taxonomy rows leaving the empty row results in spurious paragraphs above the table ]] return end ----------------------------------------MANUAL TAXONOMY-------------------------------- function p.addManualTaxonomy(frame,taxoboxTable, taxonRanks) --local parent = mw.getCurrentFrame():getParent() --local taxonRanks = data.taxonRanks -- following {{Paraphyletic group, a table is add to the cell in the classification row --local taxonomyTable = mw.html.create('table'):addClass('taxonomy') -- an alternative is to dispense with the extra table and just add the rows (like taxobox/core), -- which would need colspan=2 on other rows (DONE) local taxonomyTable = taxoboxTable local wikiText = "" for k,v in pairs(taxonRanks) do if templateArgs[v] then local taxonName = templateArgs[v] local taxonRank = frame:expandTemplate{ title = "anglicise rank", args = {taxonRanks[k]} } if v == 'infraspecies_rank1' and templateArgs['infraspecies_rank1_name'] then taxonRank = templateArgs['infraspecies_rank1_name'] elseif v == 'infraspecies_rank2' and templateArgs['infraspecies_rank2_name']then taxonRank = templateArgs['infraspecies_rank2_name'] elseif v == 'population' and templateArgs['population_rank_name']then taxonRank = templateArgs['population_rank_name'] end if taxonRanks[k] == "virus_group" then taxonName = frame:expandTemplate{ title = "Virus group", args = {templateArgs[v]} } -- taxonRank = "Group" -- handled by anglicise rank template end local authorityString = '' if templateArgs[taxonRanks[k]..'_authority'] then authorityString = '<br /><small>'..templateArgs[taxonRanks[k]..'_authority']..'</small>' end local taxonString = '<span style="padding-left:1em;text-indent:-1em;display:inline-block" class="'.. taxonRanks[k] ..'">'..taxonName..'</span>'..authorityString local row = taxonomyTable:tag('tr') row:tag('td'):wikitext(taxonRank..':') row:tag('td'):wikitext(taxonString) --:wikitext('<br /><small>'..parent.args[taxonRanks[k]..'_authority']..'</small>') wikiText = wikiText .. '\n|- \n|' .. taxonRank..': \n|' .. taxonString end end -- end for loop --return tostring(taxonomyTable) return wikiText end --[[ ########################### UTILITY FUNCTIONS ############################################### -----------------------------------------TAXOBOX COLOUR-------------------------------------- -- gets colour for headers using manual or automatic taxobox schemes ]] function p.getTaxoboxColor(frame) local colorAs = templateArgs['color_as'] or nil if info.auto and not templateArgs['virus_group'] then --[[(1) if color_as|colour_as|color as|colour as set, use template {{Taxobox colour|color_as}} (2) else use the auto taxonnomy tree to find colour: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour| }} {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|{{{parent|{{{genus|{{first word|{{{taxon|{{PAGENAME}} }} --]] --[[if (templateArgs['color_as'] and templateArgs['color_as'] ~= "") or (templateArgs['colour_as'] and templateArgs['colour_as'] ~= "") or (templateArgs['color as'] and templateArgs['color as'] ~= "") or (templateArgs['colour as'] and templateArgs['colour as'] ~= "") then local colorAs = "" if templateArgs['color_as'] then colorAs = templateArgs['color_as'] end if templateArgs['colour_as'] then colorAs = templateArgs['colour_as'] end if templateArgs['color as'] then colorAs = templateArgs['color as'] end if templateArgs['colour as'] then colorAs = templateArgs['colour as'] end]] if colorAs then -- templateArgs['color_as'] and templateArgs['color_as'] ~= "" then return frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = {colorAs} } else -- us #invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|{{{parent}}} [parent should be set] frame.args[1] = templateArgs['parent'] return autotaxa.taxoboxColour(frame) --return "palegreen" end else -- use manual taxobox colours --{{Taxobox colour|{{{regnum|{{{virus_group|{{{unranked_phylum|{{{phylum|''[[Incertae sedis]]''}}}}}}}}}}}}}} if not colorAs then --templateArgs['color_as'] then local group ='' if templateArgs['regnum'] then group = templateArgs['regnum'] elseif templateArgs['virus_group'] then group = templateArgs['virus_group'] elseif templateArgs['unranked_phylum'] then group = templateArgs['unranked_phylum'] elseif templateArgs['phylum'] then group = templateArgs['phylum'] else group = "''[[Incertae sedis]]''" -- TODO check if this is what was desired end colorAs = group end return frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = {colorAs} } end end ------------------------------------------------------------------- function p.templateStyle( frame, src ) return frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = src } ); end function p.firstToUpper(str) return (str:gsub("^%l", string.upper)) end function p.test(frame) return info.auto end return p pl1fvuy8oibwtmcn20c6b84cn1o1lf2 828 265514 3026372 1983518 2026-08-17T16:47:55Z Smallem 126080 Njësim/krijim nga enwiki Module:Biota infobox/data përmes Claude AI 3026372 Scribunto text/plain local params = {} --[[ list of aliases - no need to specify spaces for underscore as handled by getArg() ]] params.aliasMap = { ['fossil_range'] = 'temporal_range', -- switch? taxobox used temporal_range ['colour_as'] = 'color_as', ['included'] = 'includes', ['included_text'] = 'includes_text', ['included_ref'] = 'includes_ref', ['excluded'] = 'excludes', ['excluded_text'] = 'excludes_text', ['excluded_ref'] = 'excludes_ref', ['varietas'] = 'variety', } --[[ list of valid parameters used by calling templates automatictaxobox = params.validAutomatictaxobox, speciesbox = params.validSpeciesbox, subspeciesbox = params.validSubspeciesbox, infraspeciesbox = params.validInfraspecies NOTE: need to add to params.validList below ]] params.validList = { automatictaxobox = { 'taxon', 'edit link', 'edit_link', 'db', 'temporal_range', 'temporal range', 'fossil_range', 'fossil range', 'oldest fossil', 'oldest_fossil', 'youngest fossil', 'youngest_fossil', 'display parents', 'display_parents', 'authority', 'parent authority', 'parent_authority', 'grandparent authority', 'grandparent_authority', 'greatgrandparent authority', 'greatgrandparent_authority', 'greatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgrandparent_authority', 'name', 'italic name', 'italic_name', 'binomial', 'color_as', 'colour_as', 'color as', 'colour as', 'colour', 'status', 'status system', 'status_system', 'status ref', 'status_ref', 'status2', 'status2 system', 'status2_system', 'status2 ref', 'status2_ref', 'trend', 'extinct', 'image', 'image_width', 'image width', 'image_upright', 'image upright', 'image alt', 'image_alt', 'image caption', 'image_caption', 'image caption align', 'image_caption_align', 'image2', 'image2 width', 'image2_width', 'image2_upright', 'image2 upright', 'image2 alt', 'image2_alt', 'image2 caption', 'image2_caption', 'classification status', 'classification_status', 'diversity', 'diversity ref', 'diversity_ref', 'diversity link', 'diversity_link', 'binomial authority', 'binomial_authority', 'trinomial', 'trinomial authority', 'trinomial_authority', 'type genus', 'type_genus', 'type genus authority', 'type_genus_authority', 'type species', 'type_species', 'type species authority', 'type_species_authority', 'subdivision', 'subdivision ranks', 'subdivision_ranks', 'type strain', 'type_strain', 'type strain ref', 'type_strain_ref', 'range map', 'range_map', 'range_map_upright', 'range map upright', 'range map width', 'range_map_width', 'range map alt', 'range_map_alt', 'range map caption', 'range_map_caption', 'binomial2', 'binomial2 authority', 'binomial2_authority', 'range map2', 'range_map2', 'range_map2_upright', 'range map2 upright', 'range map2 width', 'range_map2_width', 'range map2 alt', 'range_map2_alt', 'range map2 caption', 'range_map2_caption', 'binomial3', 'binomial3 authority', 'binomial3_authority', 'range map3', 'range_map3', 'range_map3_upright', 'range map3 upright', 'range map3 width', 'range_map3_width', 'range map3 alt', 'range_map3_alt', 'range map3 caption', 'range_map3_caption', 'binomial4', 'binomial4 authority', 'binomial4_authority', 'range map4', 'range_map4', 'range_map4_upright', 'range map4 upright', 'range map4 width', 'range_map4_width', 'range map4 alt', 'range_map4_alt', 'range map4 caption', 'range_map4_caption', 'synonyms ref', 'synonyms_ref', 'synonyms', 'audio', 'audio_alt', 'audio_caption', }, speciesbox = { 'edit link', 'edit_link', 'db', 'subheader', 'fossil_range', 'fossil range', 'temporal_range', 'temporal range', 'oldest fossil', 'oldest_fossil', 'youngest fossil', 'youngest_fossil', 'parent', 'genus', 'taxon', 'display parents', 'display_parents', 'authority', 'binomial authority', 'binomial_authority', 'subgenus', 'subgenus_authority', 'parent authority', 'parent_authority', 'grandparent authority', 'grandparent_authority', 'greatgrandparent authority', 'greatgrandparent_authority', 'greatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgrandparent_authority', 'greatgreatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgreatgrandparent_authority', 'greatgreatgreatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgreatgreatgrandparent_authority', 'name', 'species', 'italic_title', 'italic title', 'color_as', 'colour_as', 'color as', 'colour as', 'status', 'status system', 'status_system', 'status ref', 'status_ref', 'status2', 'status2 system', 'status2_system', 'status2 ref', 'status2_ref', 'status3', 'status3 system', 'status3_system', 'status3 ref', 'status3_ref', 'trend', 'image', 'image_upright', 'image upright', 'image_width', 'image width', 'image alt', 'image_alt', 'image caption', 'image_caption', 'image caption align', 'image_caption_align', 'image2', 'image2_upright', 'image2 upright', 'image2 width', 'image2_width', 'image2 alt', 'image2_alt', 'image2 caption', 'image2_caption', 'classification status', 'classification_status', 'diversity', 'diversity ref', 'diversity_ref', 'diversity link', 'diversity_link', 'extinct', 'trinomial', 'trinomial authority', 'trinomial_authority', 'subdivision', 'subdivision ranks', 'subdivision_ranks', 'type strain', 'type_strain', 'type strain ref', 'type_strain_ref', 'range map', 'range_map', 'range_map_upright', 'range map upright', 'range map width', 'range_map_width', 'range map alt', 'range_map_alt', 'range map caption', 'range_map_caption', 'binomial2', 'binomial2 authority', 'binomial2_authority', 'range map2', 'range_map2', 'range_map2_upright', 'range map2 upright', 'range map2 width', 'range_map2_width', 'range map2 alt', 'range_map2_alt', 'range map2 caption', 'range_map2_caption', 'binomial3', 'binomial3 authority', 'binomial3_authority', 'range map3', 'range_map3', 'range_map3_upright', 'range map3 upright', 'range map3 width', 'range_map3_width', 'range map3 alt', 'range_map3_alt', 'range map3 caption', 'range_map3_caption', 'binomial4', 'binomial4 authority', 'binomial4_authority', 'range map4', 'range_map4', 'range_map4_upright', 'range map4 upright', 'range map4 width', 'range_map4_width', 'range map4 alt', 'range_map4_alt', 'range map4 caption', 'range_map4_caption', 'synonyms ref', 'synonyms_ref', 'synonyms', 'audio', 'audio_alt', 'audio_caption', 'infraspecies_rank1', 'infraspecies_rank1_name', 'infraspecies_rank1_abbrev', 'infraspecies_rank2', 'infraspecies_rank2_name', 'infraspecies_rank2_abbrev', 'population', }, subspeciesbox = { 'edit link', 'edit_link', 'db', 'subheader', 'fossil_range', 'fossil range', 'temporal_range', 'temporal range', 'oldest fossil', 'oldest_fossil', 'youngest fossil', 'youngest_fossil', 'genus', 'display parents', 'display_parents', 'parent_authority', 'parent authority', 'binomial authority', 'binomial_authority', 'subgenus', 'subgenus_authority', 'grandparent_authority', 'grandparent authority', 'greatgrandparent authority', 'greatgrandparent_authority', 'greatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgrandparent_authority', 'greatgreatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgreatgrandparent_authority', 'greatgreatgreatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgreatgreatgrandparent_authority', 'species', 'subspecies', 'name', 'color_as', 'colour_as', 'color as', 'colour as', 'colour', 'status', 'status system', 'status_system', 'status ref', 'status_ref', 'status2', 'status2 system', 'status2_system', 'status2 ref', 'status2_ref', 'trend', 'image', 'image_width', 'image width', 'image_upright', 'image upright', 'image alt', 'image_alt', 'image caption', 'image_caption', 'image caption align', 'image_caption_align', 'image2', 'image2 width', 'image2_width', 'image2_upright', 'image2 upright', 'image2 alt', 'image2_alt', 'image2 caption', 'image2_caption', 'classification status', 'classification_status', 'diversity', 'diversity link', 'diversity_link', 'extinct', 'species extinct', 'species_extinct', 'species link', 'species_link', 'authority', 'subspecies link', 'subspecies_link', 'trinomial authority', 'trinomial_authority', 'subdivision', 'subdivision ranks', 'subdivision_ranks', 'type strain', 'type_strain', 'type strain ref', 'type_strain_ref', 'range map', 'range_map', 'range_map_upright', 'range map upright', 'range map width', 'range_map_width', 'range map alt', 'range_map_alt', 'range map caption', 'range_map_caption', 'synonyms ref', 'synonyms_ref', 'synonyms', 'audio', 'audio_alt', 'audio_caption', 'infraspecies_rank1', 'infraspecies_rank1_name', 'infraspecies_rank1_abbrev', 'infraspecies_rank2', 'infraspecies_rank2_name', 'infraspecies_rank2_abbrev', 'population', 'population_rank_name', 'population_rank_abbrev', }, infraspeciesbox = { 'edit link', 'edit_link', 'db', 'fossil_range', 'fossil range', 'temporal_range', 'temporal range', 'oldest fossil', 'oldest_fossil', 'youngest fossil', 'youngest_fossil', 'genus', 'display parents', 'display_parents', 'authority', 'trinomial authority', 'trinomial_authority', 'parent authority', 'parent_authority', 'binomial authority', 'binomial_authority', 'subgenus', 'subgenus_authority', 'grandparent_authority', 'grandparent authority', 'greatgrandparent authority', 'greatgrandparent_authority', 'greatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgrandparent_authority', 'greatgreatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgreatgrandparent_authority', 'greatgreatgreatgreatgrandparent authority', 'greatgreatgreatgreatgrandparent_authority', 'color_as', 'colour_as', 'color as', 'colour as', 'status', 'status system', 'status_system', 'status ref', 'status_ref', 'status2', 'status2 system', 'status2_system', 'status2 ref', 'status2_ref', 'image', 'image_width', 'image width', 'image_upright', 'image upright', 'image alt', 'image_alt', 'image caption', 'image_caption', 'image caption align', 'image_caption_align', 'image2', 'image2 width', 'image2_width', 'image2_upright', 'image2 upright', 'image2 alt', 'image2_alt', 'image2 caption', 'image2_caption', 'classification status', 'classification_status', 'diversity', 'diversity link', 'diversity_link', 'species_link', 'species link', 'species', 'subspecies', 'variety', 'varietas', 'subspecies_link', 'trinomial', 'name', 'subdivision', 'subdivision ranks', 'subdivision_ranks', 'type strain', 'type_strain', 'type strain ref', 'type_strain_ref', 'range map', 'range_map', 'range_map_upright', 'range map upright', 'range map width', 'range_map_width', 'range map alt', 'range_map_alt', 'range map caption', 'range_map_caption', 'synonyms ref', 'synonyms_ref', 'synonyms', 'infraspecies_rank1', 'infraspecies_rank1_name', 'infraspecies_rank1_abbrev', 'infraspecies_rank2', 'infraspecies_rank2_name', 'infraspecies_rank2_abbrev', 'population', }, } -- list of params.validList2 = { automatictaxobox = params.validAutomatictaxobox, speciesbox = params.validSpeciesbox, subspeciesbox = params.validSubspeciesbox, infraspeciesbox = params.validInfraspeciesbox, } --[[ list of taxon ranks used by manual taxobox ]] params.taxonRanks = { "virus_group", "unranked_superdomain", "superdomain", "unranked_domain", "domain", "unranked_superregnum", "superregnum", "unranked_regnum", "regnum", "unranked_subregnum", "subregnum", "unranked_infraregnum", "infraregnum", "unranked_superdivisio", "superdivisio", "unranked_superphylum", "superphylum", "unranked_divisio", "divisio", "unranked_phylum", "phylum", "unranked_subdivisio", "subdivisio", "unranked_subphylum", "subphylum", "unranked_infraphylum", "infraphylum", "unranked_microphylum", "microphylum", "unranked_nanophylum", "nanophylum", "unranked_superclassis", "superclassis", "unranked_classis", "classis", "unranked_subclassis", "subclassis", "unranked_infraclassis", "infraclassis", "unranked_subterclassis", "subterclassis", "unranked_magnordo", "magnordo", "unranked_superordo", "superordo", "unranked_ordo", "ordo", "unranked_subordo", "subordo", "unranked_infraordo", "infraordo", "unranked_parvordo", "parvordo", "unranked_zoodivisio", "zoodivisio", "unranked_zoosectio", "zoosectio", "unranked_zoosubsectio", "zoosubsectio", "unranked_superfamilia", "superfamilia", "unranked_familia", "familia", "unranked_subfamilia", "subfamilia", "unranked_supertribus", "supertribus", "unranked_tribus", "tribus", "unranked_subtribus", "subtribus", "unranked_alliance", "alliance", "unranked_genus", "genus", "unranked_subgenus", "subgenus", "unranked_sectio", "sectio", "unranked_subsectio", "subsectio", "unranked_series", "series", "unranked_subseries", "subseries", "unranked_species_group", "species_group", "unranked_species_subgroup", "species_subgroup", "unranked_species_complex", "species_complex", "unranked_species", "species", "unranked_subspecies", "subspecies", "variety", "forma" } return params pcvmha3csgdapbesdmotodtse2q5vi1 828 265515 3026369 2887212 2026-08-17T16:46:43Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Biota infobox/param përmes Claude AI 3026369 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local templateArgs = {} local info = {} local paramData = require( 'Module:Biota infobox/data' ) -- contains the taxon ranks in order -- call parameter checking independently of taxobox display function p.main(frame) p._getArgs(frame) return info.parameterCategory end -- get parameters for calling function function p.getArgs(frame, args, localinfo) templateArgs = args info = localinfo p._getArgs(frame) end -- get the arguments and check them in vaious ways function p._getArgs(frame) local parents = mw.getCurrentFrame():getParent() local tempArgs={} -- local copy of arguments that will be checked (empty, aliases, invalid) -- get copy of parent arguments, aliasing spaces for underscores for k,v in pairs(parents.args) do if type (k) == 'string' then -- no positional parameters --v = v:match('^%s*(.-)%s*$') -- include trimming (only needed for positional parameters) if v and (v ~= "") then -- check for content local j = k:gsub( " ", "_") -- substitute spaces with underscore (aliases) tempArgs[j]=v -- parents.args[k] end end end -- do we need to check frame args? for k,v in pairs(frame.args) do if v and v ~= "" then --check for content tempArgs[k]=v end end -- parameters that can be set without a value, e.g. |extinct= if parents.args['extinct'] and parents.args['extinct'] == "" then templateArgs['extinct'] = "" end if parents.args['auto'] or frame.args['auto'] then info.auto = parents.args['auto'] or frame.args['auto'] -- keep template parameters seperate from control flow arguments end if parents.args['db'] or frame.args['db'] then info.db = parents.args['db'] or frame.args['db'] -- keep template parameters seperate from control flow arguments end p.preprocessArgs(tempArgs) -- check aliases, check valid parameters for calling template end function p.preprocessArgs(tempArgs) -- handles aliases ajc validates parameters info.parameterCategory = "" -- initialise empty string for tracking categories p.aliasParams(tempArgs) -- check parameters for aliases p.validateParams(tempArgs) -- check parameters for invalid parameters (from allowed list) p._checkParameters(tempArgs) -- check manual taxon ranks, orphaned parameters and invalid combinations end --[[ ------------------------------------------------------------------- function p.aliasParams(tempArgs) -- alias of spaces to underscores handled in getArgs() -- uses alias list from the data subpage (param.aliasmap) -- e.g. local aliasMap = { ['fossil_range'] = 'temporal_range', ['colour_as'] = 'color_as', ... } ]] function p.aliasParams(tempArgs) -- change parameters using alias map for k,v in pairs(paramData.aliasMap) do if tempArgs[k] then -- if templateArgs has parameter with alias name tempArgs[v] = tempArgs[k]; -- create new element with alias' value as key tempArgs[k] = nil; -- delete the alias end end --[[ alias: change parameters using spaces instead of underscores local localArgs = {} -- Note: adding new keys while iterating over a table gives unpredictable results for k,v in pairs(templateArgs) do if type(k)=='string' then local j,n = string.gsub(k, " ", "_") -- substitute spaces if n > 0 then --if j ~= k then -- if substitution made localArgs[j] = v -- create new key with underscore localArgs[k] = nil; -- delete old key with space else localArgs[k] = v end end end templateArgs = localArgs -- now copy the corrected table --templateArgs['debug'] = mw.dumpObject (templateArgs) --]] end --[[ ------------------------------------------------------------------------------------------- function p.validateParams(tempArgs) - uses list of valid parametere accepted by template (from data subpage) params.validList = { automatictaxobox = params.validAutomatictaxobox, speciesbox = params.validSpeciesbox, subspeciesbox = params.validSubspeciesbox, infraspeciesbox = params.validInfraspeciesbox, } - invalid parameters are retaining in tempArgs ]] function p.validateParams(tempArgs) local validParamsList = paramData.validList[info.auto] if type(validParamsList) == 'table' then -- if checklist for valid parameters for k,v in pairs(validParamsList) do if tempArgs[v] then -- v contains the name of valid parameter key templateArgs[v] = tempArgs[v] tempArgs[v] = nil -- delete so only invalid arguments left in tempArgs end -- TODO use these for tracking categories (partially done) end tempArgs['auto'] = nil -- this if not on tracking list but used internally if #tempArgs then -- table not empty -- if next(tempArgs) ~= nil then templateArgs['debug'] = mw.dumpObject(tempArgs) info.parameterCategory = info.parameterCategory .. "[[Category:Automatic taxobox with unsupported parameters]]" end else -- checklist for valid parameters not available for this option for k,v in pairs(tempArgs) do templateArgs[k] = v end end --DISABLE the parameter checking is currently being call from the template (this is temporary) -- this function checks for bad combinations (e.g. genus without species) --info.parameterCategory = p._checkParameters(frame) end -------------------------------------- CATEGORY FUNCTIONS -------------------------------- -- function for external invoke function p.checkParameters(frame) p.getArgs(frame) -- populates templateArgs[] with parameters, after alias checking and validation of supported parameters -- then calls p._checkParameters for addition parameter checking return info.parameterCategory -- return tracking categories end -- function that checks for extraneous parameters function p._checkParameters(tempArgs) local categoryString = "" -- (1) check for speciesbox with taxon and (genus or species) if info.auto == "speciesbox" then if templateArgs['taxon'] and (templateArgs['genus'] or templateArgs['species']) then categoryString = categoryString .. "[[Category:Speciesboxes using taxon with genus or species parameters]]" end end -- (2) check for manual taxobox parameters for k,v in pairs(paramData.taxonRanks) do --run through manual taxobox parameter list if v == 'genus' then break end -- don't check at genus and below if tempArgs[v] then -- use tempArgs as these won't have been validated (produces redundant category?) categoryString = categoryString .. "[[Category:Automatic taxoboxes using manual rank parameters]]" end end local orphan = false local dependentParams = { image_caption = 'image', image_alt = 'image', image_upright = 'image', image_width = 'image', image2_caption = 'image2', image2_alt = 'image2', image2_upright = 'image2', image2_width = 'image2', range_map_caption = 'range_map', range_map_alt = 'range_map', range_map_upright = 'range_map', range_map_width = 'range_map', range_map2_caption = 'range_map2', range_map2_alt = 'range_map2', range_map2_upright = 'range_map2', range_map2_width = 'range_map2', range_map3_caption = 'range_map3', range_map3_alt = 'range_map3', range_map3_upright = 'range_map3', range_map3_width = 'range_map3', range_map4_caption = 'range_map4', range_map4_alt = 'range_map4', range_map4_upright = 'range_map4', range_map4_width = 'range_map4', } for k,v in pairs(dependentParams) do if templateArgs[k] and not templateArgs[v] then orphan = true end --templateArgs[k] = nil -- delete orphaned variable end if orphan then categoryString = categoryString .. "[[Category:Automatic taxoboxes with orphaned dependent parameters]]" end -- paraphyletic groups using manual taxonomy --categoryString = categoryString .. "[[Category:" .. mw.getCurrentFrame():getParent():getTitle() .."]]" if mw.getCurrentFrame():getParent():getTitle() == "Template:Paraphyletic group" then if info.auto ~= "yes" and info.auto ~= "virus" and info.auto ~= "virusbox" and info.auto ~= "hybridbox" and info.auto ~= "speciesbox" and info.auto ~= "subspeciesbox" and info.auto ~= "infraspeciesbox" then categoryString = categoryString .. "[[Category:Paraphyletic group infoboxes with manual taxonomy]]" end --categoryString = categoryString .. "[[Category:Paraphyletic group infoboxes]]" end -- add to category list info.parameterCategory = info.parameterCategory .. categoryString --return categoryString end return p 2jqzdgna9qppp4fmc0qh5ad28l57vza 1 265990 3026339 2873798 2026-08-17T16:13:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026339 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Joan Miro/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Joan Miro]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026338 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://fmirobcn.org/en/colection/catalog-works/7981/p-woman. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2026 18:13 (CEST) 7soo68yofa71sd34t71yn6123wup05n 1 267333 3026335 2864887 2026-08-17T15:55:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026335 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Jesús Garay/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jesús Garay]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026334 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170904110049/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/10/09/pagina-4/665034/pdf.html për lidhjen http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/10/09/pagina-4/665034/pdf.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140429045846/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/12/18/pagina-3/659484/pdf.html për lidhjen http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1950/12/18/pagina-3/659484/pdf.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2026 17:55 (CEST) 8m696li6qrtn59nugp6u5z2l9hpi212 1 267547 3026543 2984994 2026-08-17T23:15:54Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026543 wikitext text/x-wiki == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Kirgizistani]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992771 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20050407210653/http://www.fantasticasia.net/?p=1 te http://www.fantasticasia.net/?p=1 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20060803043747/http://www.freenet.kg/kyrgyzstan/manas.html te http://www.freenet.kg/kyrgyzstan/manas.html Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 00:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kirgistani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2865081 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131216132121/http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/rezensionen/2005-4-012 për lidhjen http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/rezensionen/2005-4-012. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201129115900/http://kenesh.kg/ për lidhjen http://kenesh.kg/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 tetor 2025 02:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kirgistani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984993 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://minurso.unmissions.org/minurso%E2%80%99s-peacekeepers-national-day-kyrgyzstan. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 maj 2026 21:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kirgistani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026542 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210717090538/https://www.shs-conferences.org/articles/shsconf/abs/2019/10/shsconf_cildiah2019_00104/shsconf_cildiah2019_00104.html për lidhjen https://www.shs-conferences.org/articles/shsconf/abs/2019/10/shsconf_cildiah2019_00104/shsconf_cildiah2019_00104.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 01:15 (CEST) 3f6d601mhkdzp8dnh9zdvnz8k2chbsg 1 268281 3026567 3018407 2026-08-18T04:19:46Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ostrobothnia (rajon)/Arkivi 1]] 3026567 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ostrobothnia (rajon)/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} p77hfxjcp389sl4717hkbtp6t17vix3 1 268527 3026569 3021573 2026-08-18T04:20:06Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Republika Romake/Arkivi 1]] 3026569 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Republika Romake/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} oo8f4q44ahhcwhzwhnxhk8x9ojj8bgj 1 268656 3026572 3024221 2026-08-18T04:20:26Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Sergio Ramos/Arkivi 1]] 3026572 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Sergio Ramos/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3024220 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180923103450/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2005/03/27/pagina-4/1309544/pdf.html për lidhjen http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2005/03/27/pagina-4/1309544/pdf.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180923103450/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2005/03/27/pagina-4/1309544/pdf.html për lidhjen http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2005/03/27/pagina-4/1309544/pdf.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2026 14:31 (CEST) 11fq4v0g5w4hwceell55244nknp5ngk 1 268682 3026574 3024243 2026-08-18T04:20:46Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Shkolla e Biznesit e BE-së/Arkivi 1]] 3026574 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Shkolla e Biznesit e BE-së/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3024242 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181121161748/https://www.url.edu/es/sala-de-prensa/la-URL-participa-en-el-acto-de-bienvenida-a-los-alumnos-internacionales-del-distrito-sarria-sant-gervasi për lidhjen http://www.url.edu/es/sala-de-prensa/la-URL-participa-en-el-acto-de-bienvenida-a-los-alumnos-internacionales-del-distrito-sarria-sant-gervasi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2026 15:55 (CEST) 4h0wqe7zxwxxwf1adewbg54lerwpyrr 1 270988 3026552 2037304 2026-08-18T02:55:02Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026552 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Kung fu]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2037303 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070310135905/http://www.shaolinwushu.be/html/shaolin_kung_fu_zhang_lipeng_article.htm për lidhjen http://www.shaolinwushu.be/html/shaolin_kung_fu_zhang_lipeng_article.htm. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 00:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kung fu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026551 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070726155144/http://www.chinashaolintemple.com/ për lidhjen http://www.chinashaolintemple.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 04:55 (CEST) 3ptt2ihdmf0symcgwrl9t6erqaexphb 0 271994 3026449 3018980 2026-08-17T20:51:12Z Smallem 126080 Migrim nga ESCinfobox te {{Infobox Song Contest}} sipas metodologjisë së enwiki përmes Claude AI 3026449 wikitext text/x-wiki {{Infobox Song Contest |name = Festivali Evropian i Këngës për fëmijë 2019 |year = 2019 |theme = '''''Share the joy!''''' |logo = |final = [[24 Nëntor]], [[2019]] |presenters = [[Aleksander Sikora]]<br />[[Ida Nowakowska]]<br />[[Roksana Węgiel]] |exsupervisor = |organiser = {{flagicon|Poland}} TVP |venue = [[Gliwice Arena]], [[Gliwice]] |winner = |vote = Ç'do votues nga ç'do shtet i cili do votoj përmes telefonit apo mesazheve do ti llogaritet 50 % që do me thënë nga votat e ç'do votuesi çdo shtet do i jep nga 1 deri në 12 pikë. Për dallim nga vitet tjera këtë vit 50 % e pikëve jep televotimi dhe 50 % juria. Ç'do shtet merr 12 pikë në fillim të votimit |entries= 19 |debut = - |return = {{SPA}} |withdraw = {{AZE}}<br />{{ISR}} |interval = |opening = | con = Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë | pre = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2018|◄2018]] | nex = [[Festivali Europian I Këngës Për Fëmijë 2020|2020►]] }} '''Festivali Evropian i Këngës për fëmijë 2019''' ([[Gjuha angleze|ang]]: '''Junior Eurovision Song Contest 2019''') është edicioni i 17-të i këtij festivali. Këtë vit festivali do të mbahet në Gliwice, Polonia. ==Pjesëmarrje== Këtë vit, vetëm do të marrin pjesë 19 vende, me tërheqjen e [[Azerbajxhani|Azerbajxhanit]] dhe [[Izraeli|Izraelit]] dhe kthimin e Spanjës. Nga 16 vendet themeluese, gjashtë prej tyre do të marrin pjesë në këtë edicion: [[Bjellorusia]], [[Spanja]], [[Maqedonia|Maqedonia e Veriut]], [[Maltë]], [[Hollanda]] dhe [[Polonia]]. ===Vendet e larguara=== *{{AZE}} *{{ISR}} ===Vendet e kthyera=== *{{SPA}} ===Të tjerët=== *{{AND}} *{{AUS}} *{{BEL}} *{{BIH}} *{{UK}} *{{BUL}} *{{CRO}} *{{CYP}} *{{CZE}} *{{DEN}} *{{EST}} *{{FIN}} *{{DEU}} *{{GRE}} *{{ISL}} *{{LAT}} *{{MNE}} *{{MDA}} *{{NOR}} *{{SMR}} *{{SVK}} *{{SVN}} *{{SWE}} ==Finalja== {| class="sortable wikitable" |- style="background:#ccc;color:#000" ! Rradha ! Shteti ! Gjuha ! Artisti ! Titulli ! Përkthimi |- | | {{ARM}}<br /><small>ARMTV</small> | [[Gjuha armene|Armenisht]] | [[Karina Ignatyan]]<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2019/09/15/armenia-karina-ignatyan-to-junior-eurovision-2019/|title="Armenia: Karina Ignatyan to Junior Eurovision 2019"|publisher=''Eurovoix''|date=15 shtator 2019|accessdate=15 shtator 2019}}</ref> | "Colours of Your Dream" | "Ngjyrat e ëndrrës suaj" |- | | {{AUS}}<br /><small>ABC</small> | | [[Jordan Anthony Rabbone|Jordan Anthony]]<ref>{{cite web|url=http://www.esc-plus.com/junior-eurovision-its-jordan-anthony-for-australia/|title="Junior Eurovision it's Jordan Anthony for Australia"|publisher=''ESC-Plus''|date=15 shtator 2019|accessdate=15 shtator 2019}}</ref> | Zgjedhja e brendshme | |- | | {{BLR}}<br /><small>BTRC</small> | [[Gjuha ruse|Rusisht]] dhe [[Gjuha angleze|Anglishtja]] |[[Liza Misnikova]]<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2019/08/19/ukraine-sofia-ivanko-to-junior-eurovision-2019/|title="Ukraine: Sofia Ivanko to Junior Eurovision 2019"|publisher=''Eurovoix''|date=19 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> | "Pepelny" (Пепельный) | "Bojë hiri" |- | | {{FRA}}<br /><small>France Télévisions</small> | [[Gjuha franceze|Frëngjisht]] |Maia Gaughi?<ref>{{cite web|url=http://www.escplus.es/la-ganadora-de-la-voz-kids-francia-quiere-representar-al-pais-en-eurovision-junior-2019/|title="La ganadora de la Voz Kids Francia quiere representar al país en Eurovisión Junior 2019"|publisher=''ESC Plus''|date=10 dhjetor 2018|accessdate=10 dhjetor 2018|archive-date=27 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190627005434/https://www.escplus.es/la-ganadora-de-la-voz-kids-francia-quiere-representar-al-pais-en-eurovision-junior-2019/|url-status=dead}}</ref> | Zgjedhja e brendshme | |- | | {{GEO}}<br /><small>GPB</small> | [[Gjuha gjeorgjeze|Gjeorgjisht]] |[[Giorgi Rostiashvili]]<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2019/09/25/georgia-giorgi-rostiashvili-junior-eurovision-2019/|title="Georgia: Girogi Rostiashvili Junior Eurovision 2019"|publisher=''Eurovoix''|date=25 shtator 2019|accessdate=25 shtator 2019}}</ref> | "We Want to Love" | "Ne duam të duam" |- | | {{NED}}<br /><small>AVROTROS</small> | [[Gjuha holandeze|Holandishtja]] |[[Matheu Hinzen|Matheu]]<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2019/09/28/the-netherlands-matheu-to-junior-eurovision-2019/|title="The Netherlands: Matheu to Junior Eurovision 2019"|publisher=''Eurovoix''|date=28 shtator 2019|accessdate=28 shtator 2019}}</ref> | "Dans met jou" | "Vallëzoni me ju" |- | | {{IRL}}<br /><small>TG4</small> | [[Gjuha irlandeze|Irlandishtja]] |6 tetor<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2019/08/16/ireland-junior-eurovision-eire-2019-to-start-on-september-1/|title="Ireland: Junior Eurovision Éire 2019 to start on September 1"|publisher=''Eurovoix''|date=16 gusht 2018|accessdate=16 gusht 2019}}</ref> | Zgjedhja e brendshme | |- | | {{ITA}}<br /><small>Rai Gulp</small> | [[Gjuha italiane|Italisht]] |Pas verës<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2019/07/16/italy-female-soloist-selected-for-junior-eurovision-2019/|title="Italy: Female solist selected for Junior Eurovision 2019"|publisher=''Eurovoix''|date=16 korrik 2018|accessdate=16 korrik 2018}}</ref> | Pas verës | |- | | {{KAZ}}<br /><small>Khabar Agency</small> | [[Gjuha kazake|Kazakisht]] |[[Yerzhan Maksim]]<ref>{{cite web|url=http://www.esc-plus.com/junior-eurovision-2019-albanian-finalists-revealed/|title="Junior Eurovision: 2019 Albanian finalists revealed"|publisher=''ESC Plus''|date=11 korrik 2019|accessdate=25 shtator 2019}}</ref> | Zgjedhja e brendshme | |- | | {{MLT}}<br /><small>PBS</small> | [[Gjuha angleze|Anglishtja]]/[[Gjuha malteze|Maltezisht]] |[[Eliana Gomez Blanco]]<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2019/08/20/malta-eliana-gomez-blanco-junior-eurovision-2019/|title="Eliana Gomez Blanco Junior Eurovision 2019"|publisher=''Eurovoix''|date=11 korrik 2019|accessdate=25 shtator 2019}}</ref> | Zgjedhja e brendshme | |- | | {{MKD}}<br /><small>PBS</small> | [[Gjuha maqedonase|Maqedonisht]] |[[Mila Moskov]]<ref>{{cite web|url=https://www.escplus.es/mila-moskov-representara-a-macedonia-del-norte-en-eurovision-junior-2019/|title="Mila Moskov representará a Macedonia del Norte en Eurovisión Junior 2019"|publisher=''ESC Plus''|date=9 korrik 2019|accessdate=9 korrik 2019|archive-date=29 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929171559/https://www.escplus.es/mila-moskov-representara-a-macedonia-del-norte-en-eurovision-junior-2019/|url-status=dead}}</ref> | Gusht 2019 | |- | | {{POL}}<br /><small>TVP</small> | [[Gjuha polake|Polonishtja]] |29 shtator<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2019/09/29/poland-wiktoria-gabor-selected-for-junior-eurovision-2019/|title="Poland: Wiktoria Gabor selected for Junior Eurovision 2019"|publisher=''ESC Plus''|date=29 shtator 2019|accessdate=29 shtator 2019}}</ref> | 29 shtator | |- | | {{POR}}<br /><small>RTP</small> | [[Gjuha maqedonase|Maqedonisht]] |[[Joana Almeida]]<ref>{{cite web|url=https://festivaiscancao.wordpress.com/2019/09/26/joana-almeida-com-vem-comigo-come-with-me-representa-a-rtp-no-esc-junior-2019/|title="Joana Almeida com Vem comigo come with me representa a RTP no ESC Junior 2019"|publisher=''ESC Plus''|date=29 shtator 2019|accessdate=29 shtator 2019}}</ref> | "Vem comigo" | "Ejani me mua" |- | | {{RUS}}<br /><small>Carousel</small> | [[Gjuha ruse|Rusisht]] dhe [[Gjuha angleze|Anglishtja]] |29 shtator<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2019/09/24/russia-tatyana-mezhentseva-oorzhak-denberel-to-junior-eurovision-song-contest-2019/|title="Russia: Tatyana Mezhentseva Oorzhak Denberel"|publisher=''Eurovoix''|date=24 shtator 2019|accessdate=24 shtator 2019}}</ref> | "A Time for Us" | "Një kohë për ne" |- | | {{ALB}}<br /><small>RTSH</small> | [[Gjuha spanjolle|Spanjisht]] |29 shtator<ref>{{cite web|url=http://www.esc-plus.com/junior-eurovision-2019-albanian-finalists-revealed/|title="Junior Eurovision: 2019 Albanian finalists revealed"|publisher=''ESC Plus''|date=11 korrik 2019|accessdate=25 shtator 2019}}</ref> | 29 shtator | |- | | {{SPA}}<br /><small>RTVE</small> | [[Gjuha spanjolle|Spanjisht]] |[[Melani García Gaspar|Melani García]]<ref>{{cite web|url=http://www.eurovision-spain.com/iphp/noticia.php?numero=24-07-19_melani-garcia-representara-a-espana-en-eurovision-junior-2019/|title="Melani García representará a España en Eurovisión Junior 2019"|publisher=''Eurovision Spain''|date=24 korrik 2019|accessdate=24 korrik 2019|archive-date=18 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818233619/https://www.eurovision-spain.com/iphp/400.php|url-status=dead}}</ref> | "Marte" | "Mars" |- | | {{WAL|Uelsi}}<br /><small>S4C</small> | [[Gjuha e Uellsit|Uellsisht]] |[[Erin Mai Grove|Erin Mai]]<ref>{{cite web|url=http://www.s4c.cymru/en/press/post/33817/wales-has-chosen-their-junior-eurovision-star/|title="Wales has chosen their Junior Eurovision Star"|publisher=''S4C Press''|date=Setember 24, 2019|accessdate=24 shtator 2019}}</ref> | "Calon yn Curo" | "Rrahje zemre" |- | | {{UKR}}<br /><small>UA:PBC</small> | [[Gjuha ukrainase|Ukrainisht]] dhe [[Gjuha angleze|Anglishtja]] |[[Sophia Ivanko]]<ref>{{cite web|url=http://eurovoix.com/2019/08/19/ukraine-sofia-ivanko-to-junior-eurovision-2019/|title="Ukraine: Sofia Ivanko to Junior Eurovision 2019"|publisher=''Eurovoix''|date=19 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> | "Koly zdaietsia" (Коли здається) | "Kur duket" |} ==Votimi== {| class="sortable wikitable" ! Nr. !! Shteti !! Prezantuesi |- | - ||{{ARM}}|| I panjohur |- | - ||{{AUS}}|| I panjohur |- | - ||{{BLR}}|| I panjohur |- | - ||{{FRA}}|| I panjohur |- | - ||{{GEO}}|| ''[[Ana Berishvili]]'' (finaliste e konkursit [[Ranina (Zgjedhja gjeorgjiane)|Ranina]], zgjedhja paraprake e Gjeorgjia; GPB) |- | - ||{{NED}}|| I panjohur |- | - ||{{IRL}}|| I panjohur |- | - ||{{ITA}}|| I panjohur |- | - ||{{KAZ}}|| I panjohur |- | - ||{{MLT}}|| I panjohur |- | - ||{{MKD}}|| I panjohur |- | - ||{{POL}} || I panjohur |- | - ||{{POR}}|| I panjohur |- | - ||{{RUS}}|| I panjohur |- | - ||{{SRB}}|| I panjohur |- | - ||{{ALB}}|| I panjohur |- | - ||{{SPA}}|| I panjohur |- | - ||{{WAL|Uelsi}}|| I panjohur |- | - ||{{UKR}}|| I panjohur |- |} ===Komentatorët=== {| class="sortable wikitable" ! Nr. !! Shteti !! Komentatorë |- | - ||{{ARM}}|| I panjohur |- | - ||{{AUS}}|| I panjohur |- | - ||{{BLR}}|| I panjohur |- | - ||{{FRA}}|| [[Franca]] - ''[[Stéphane Bern]]'' dhe ''[[Sandy Héribert]]'' (France 2) |- | - ||{{GEO}}|| I panjohur |- | - ||{{NED}}|| I panjohur |- | - ||{{IRL}}|| I panjohur |- | - ||{{ITA}}|| I panjohur |- | - ||{{KAZ}}|| I panjohur |- | - ||{{MLT}}|| I panjohur |- | - ||{{MKD}}|| I panjohur |- | - ||{{POL}} || I panjohur |- | 13 ||{{POR}}|| I panjohur |- | 14 ||{{RUS}}|| I panjohur |- | 15 ||{{SRB}}|| I panjohur |- | 16 ||{{ALB}}|| I panjohur |- | 17 ||{{SPA}}|| I panjohur |- | 18 ||{{WAL|Uelsi}}|| I panjohur |- | 19 ||{{UKR}}|| I panjohur |- |} ==Aktivitet në Gliwice== ===Provat=== ===Skena=== ===Llogo=== ==Rezultatet== ==Shiko edhe këtë== {{Portali|Evrovizion}} *[[Festivali Evropian i Këngës 2019]] ==Lidhje të jashtme== *[http://www.junioreurovision.tv/ Faqja Zyrtare] == Referime == {{Referime|kolona=3}} {{Eurovizioni}} <!-- Të lutem mos fshij kategorinë ! --> [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë 2019|Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë 2019]] [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë sipas viteve]] q49tgx803lfy7br7ec0cn6omj6dduwa 10 272222 3026600 2043003 2026-08-18T08:15:02Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026600 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #fafafd; border: 1px solid #ccc;; padding: 10px;color:#000"> <div style="text-align: center;"> {| |[[Skeda:Copo de nieve.png|60px|link=]] |''Kjo faqe është aktualisht e ngrirë pasi një diskutim në lidhje me përmbajtjen e saj është në zhvillim e sipër. Për pasojë, përmbajtja e saj është fiksuar në gjendjen përpara se të niste diskutimi dhe nuk duhet ndryshuar derisa ai të ketë përfunduar. Nëse jeni të interesuar për të dhënë mendimin tuaj, shikoni <includeonly>[[{{TALKPAGENAME}}|faqen e diskutimit]]</includeonly><noinclude>faqen e diskutimit</noinclude>.'' |[[Skeda:Copo de nieve.png|60px|link=]] |} </div> </div> [[Kategoria:Faqe të ngrira]] <noinclude> [[Kategoria:Faqe të ngrira| ]] [[Kategoria:Stampa]] </noinclude> c4q1qcf8cfrtl7s35oyi3w4prkmtlc6 3026610 3026600 2026-08-18T08:22:07Z Klein Muçi 52109 Kthim i ndryshimit të mëparshëm sipas kërkesës përmes Claude AI 3026610 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #fafafd; border: 1px solid #ccc;; padding: 10px;"> <div style="text-align: center;"> {| |[[Skeda:Copo de nieve.png|60px|link=]] |''Kjo faqe është aktualisht e ngrirë pasi një diskutim në lidhje me përmbajtjen e saj është në zhvillim e sipër. Për pasojë, përmbajtja e saj është fiksuar në gjendjen përpara se të niste diskutimi dhe nuk duhet ndryshuar derisa ai të ketë përfunduar. Nëse jeni të interesuar për të dhënë mendimin tuaj, shikoni <includeonly>[[{{TALKPAGENAME}}|faqen e diskutimit]]</includeonly><noinclude>faqen e diskutimit</noinclude>.'' |[[Skeda:Copo de nieve.png|60px|link=]] |} </div> </div> [[Kategoria:Faqe të ngrira]] <noinclude> [[Kategoria:Faqe të ngrira| ]] [[Kategoria:Stampa]] </noinclude> 34jhv8xwip9p8kusrdcjpym2vwi7le5 10 281171 3026597 2091355 2026-08-18T08:14:58Z Klein Muçi 52109 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026597 wikitext text/x-wiki <div role="note" style="float:{{{float|right}}}; clear:{{{float|right}}}; border:1px solid #72777d; border-radius: 2px; background-color:#eaecf0; font-size:85%; text-align:center; padding:0.5em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; width:12em;color:#000" class="plainlinks {{#if:{{{1|}}}|mw-trackedTemplate}}">Po ndiqet te [[phabricator:|Fabrikatori]]<br />{{#if:{{{1|}}}|'''[[phabricator:{{ #ifeq: {{padleft: | 1 | {{ uc: {{{1}}} }} }} | T | {{ uc: {{{1}}} }} | T{{ #expr: {{{1}}} + 2000 }} }}|<span class="trakfab-{{ #ifeq: {{padleft: | 1 | {{ uc: {{{1}}} }} }} | T | {{ uc: {{{1}}} }} | T{{ #expr: {{{1}}} + 2000 }} }}"> Detyra {{ #ifeq: {{padleft: | 1 | {{ uc: {{{1}}} }} }} | T | {{ uc: {{{1}}} }} | T{{ #expr: {{{1}}} + 2000 }} }}</span>]]'''}} {{#switch:{{lc:{{{2|}}}}} |resolved|fixed|U zgjidh=<span style="color:green; font-weight:bold; text-transform:uppercase">U zgjidh</span> |invalid|E papërshtatshme=<span style="color:black; font-weight:bold; text-transform:uppercase">E papërshtatshme</span> |duplicate|Dublikatë=<span style="color:black; font-weight:bold; text-transform:uppercase">Dublikatë</span> |declined|wontfix|U refuzua=<span style="color:black; font-weight:bold; text-transform:uppercase">U refuza</span> |stalled|later|U ndalua=<span style="color:black; font-weight:bold; text-transform:uppercase">U ndalua</span> |open|E hapur=<span style="color:black; font-weight:bold; text-transform:uppercase">E hapur</span> }}</div><noinclude> {{documentation}} [[Kategoria:Stampa]] </noinclude> e2v20cqkckkopu28691emp0q712hxmi 0 281646 3026679 2980777 2026-08-18T11:46:12Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026679 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|emri=Mark Cuban|arsimimi=[[University of Pittsburgh]]<br>[[Indiana University Bloomington|Indiana University, Bloomington]] ([[Bachelor of Science|BS]])|partia=[[Independent voter|Independent]]<ref name="recode">{{cite news|last1=Chimielewski|first1=Dawn|title=Mark Cuban says he'd consider being vice president — for Trump or Clinton|url=http://www.recode.net/2016/6/9/11898102/mark-cuban-independent-vice-president-trump-clinton|accessdate=22 tetor 2016|work=[[Recode]]|date=9 qershor 2016|archive-date=22 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161022094231/http://www.recode.net/2016/6/9/11898102/mark-cuban-independent-vice-president-trump-clinton|url-status=dead}}</ref>|foto=Mark Cuban (33561652568).jpg|datëlindja=July 31, 1958 (age 61)|kompania=|pasuria=US$4.3 miliardë}} '''Mark Cuban''' (lindur më 31 korrik 1958)<ref>{{Cite news|url=http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1859909,00.html|title=Dallas Mavericks owner Mark Cuban|last=Altman|first=Alex|date=18 nëntor 2008|work=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=12 maj 2010|last2=Pickert|first2=Kate|last3=Stephey|first3=M.J.|archive-date=21 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921173941/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1859909,00.html|url-status=dead}}</ref> është një sipërmarrës dhe investitor amerikan. Ai është pronar i [[Dallas Mavericks]] dhe [[National Basketball Association|Shoqatës Kombëtare të Basketbollit]] (NBA),<ref name="nba_bio">{{Cito web|title=Mark Cuban Biography|url=http://www.nba.com/mavericks/news/cuban_bio000329.html|publisher=NBA Media Ventures, LLC|date=14 janar 2000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011210203803/http://www.nba.com/mavericks/news/cuban_bio000329.html|archivedate=10 dhjetor 2001|accessdate=9 janar 2018}}</ref> bashkëpronar i 2929 Entertainment, dhe kryetar i AXS TV .<ref>{{Cito web|url=http://www.hd.net/pressrelease.html?2003-12-16-01.html|title=Time Warner Cable adds HDNet and HDNet Movie to high-def lineup|date=16 dhjetor 2003|accessdate=22 shtator 2015|archivedate=2 janar 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090102061330/http://www.hd.net/pressrelease.html?2003-12-16-01.html}}</ref> Ai është gjithashtu një nga investitorët kryesorë të "peshkaqenëve" në [[American Broadcasting Company|serialin]] televiziv të [[American Broadcasting Company|ABC]], ''Shark Tank'' . Në vitin 2011, Cuban shkroi një libër, ''Si të fitosh në Sportin e Biznesit'', në të cilin ai tregon përvojat e tij në biznes dhe sport.<ref>{{Cito web|first=Dan|last=Schawbel|title=How to Win at the Sport of Business by Mark Cuban|url=https://www.forbes.com/sites/danschawbel/2011/11/20/how-to-win-at-the-sport-of-business-by-mark-cuban/|website=[[Forbes]]|publisher=Forbes Media|location=New York City|date=20 nëntor 2011|accessdate=29 dhjetor 2015}}</ref> Në 2019 pasuria e tijë llogaritet rreth 4.3 miliardë dollarë, sipas Forbes dhe renditet i #179 në listën Forbes 400.<ref>{{Cito web|url=https://www.investopedia.com/articles/wealth-management/112315/net-worth-shark-tank-cast.asp|title=The Net Worth of the Shark Tank Cast|last=Walton|first=Justin|website=Investopedia|language=en|accessdate=2020-03-25}}</ref> == Jeta e hershme == Cuban lindi në Pittsburgh, [[Pennsylvania]] .<ref name="bigger">{{Cito web|first=Rob|last=Biertempfel|url=http://triblive.com/x/pittsburghtrib/sports/s_476159.html|title=Cuban hoping to work his magic here someday|website=[[Pittsburgh Tribune-Review]]|publisher=Tribune-Review Publishing Company|location=Pittsburgh, Pennsylvania|date=22 tetor 2006|accessdate=20 mars 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://money.cnn.com/2007/10/03/news/newsmakers/mark_cuban.fortune/|title=Mark Cuban: Web 1.0's Richie Rich needs some respect|last=Leonard|first=Devin|date=4 tetor 2007|access-date=29 qershor 2012|publisher=CNN|archive-date=4 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504052333/http://money.cnn.com/2007/10/03/news/newsmakers/mark_cuban.fortune/|url-status=dead}}</ref> Babai i tij, Norton Cuban, ishte një tapicier automobilistik,<ref>{{Cite news|url=http://www.palmbeachpost.com/heat/content/sports/epaper/2006/06/08/w17c_cuban_0608.html|title=Cuban a unique NBA owner|last=D'Angelo|first=Tom|date=8 qershor 2006|work=[[The Palm Beach Post]]|access-date=20 mars 2018|publisher=Palm Beach Newspapers|location=Palm Beach, Florida|archive-date=17 qershor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110617020936/http://www.palmbeachpost.com/heat/content/sports/epaper/2006/06/08/w17c_cuban_0608.html|url-status=dead}}</ref> Ai u rrit në periferinë e Pittsburgh të Mount Liban, në një [[Hebrenjtë|familje hebreje]] të klasës punëtore.<ref>{{Cito web|url=http://sports.espn.go.com/espnmag/story?id=3597532|title=Reporting From ... Mark Cuban'S Business Lecture|publisher=ESPN|date=19 shtator 2008|accessdate=20 shkurt 2016}}</ref><ref>{{Cito web|first=Gerri|last=Miller|url=https://www.interfaithfamily.com/arts_and_entertainment/popular_culture/hollywood_now_interfaith_stars_of_the_new_tv_season_kate_hudsons_newest_movie/|title=Hollywood Now: Interfaith Stars of the New TV Season & Kate Hudson's Newest Movie|publisher=InterfaithFamily|date=22 shtator 2016|accessdate=15 janar 2019|archive-date=15 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190115055029/https://www.interfaithfamily.com/arts_and_entertainment/popular_culture/hollywood_now_interfaith_stars_of_the_new_tv_season_kate_hudsons_newest_movie/|url-status=dead}}</ref> Gjyshi i tij i babait ndryshoi emrin e familjes nga "Chabenisky" në "Cuban" pasi familja e tij emigroi nga Rusia përmes [[Ishulli i Ellisit|Ellis Island]] .<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2016/12/20/how-mark-cuban-went-from-working-class-to-self-made-billionaire.html|title=How Mark Cuban went from a working-class family in Pittsburgh to a self-made billionaire|last=Clifford|first=Catherine|date=20 dhjetor 2016|access-date=20 mars 2018|publisher=[[CNBC]]|location=Englewood Cliffs, New Jersey}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://jewishbusinessnews.com/2014/09/07/mark-cuban-brains-and-effort-are-needed-for-business-but-dont-be-a-jerk/|title=Mark Cuban: Brains and Effort Are Needed for Business, But Don't Be a Jerk|website=[[Jewish Business News]]|date=7 shtator 2014|accessdate=20 shkurt 2016}}</ref> Gjyshërit e tij të nënës, të cilët ishin edhe hebrenj, vinin nga Rumania.<ref>{{Cito web|url=http://www.briancuban.com/i-will-never-forget-frida-and-menashe-sterenberg/|title=I Will Never Forget Frida and Menashe Sterenberg|publisher=BrianCuban.com|accessdate=21 mars 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101221932/http://www.briancuban.com/i-will-never-forget-frida-and-menashe-sterenberg/|archivedate=1 nëntor 2014}}</ref> Hapi i parë i Cuban në biznes ndodhi në moshën 12 vjeç, kur ai shiti qese plehrash për të paguar një palë këpucë basketbolli të shtrenjta.<ref name="austin360">{{Cito web|first=Chris|last=Garcia|url=http://www.austin360.com/movies/content/movies/stories/2006/05/21cuban.html|title=The Maverick|website=Austin360.com|publisher=[[Cox Media Group]]|location=Austin, Texas|date=22 maj 2006|accessdate=29 qershor 2012}}</ref> Disa vjet më vonë, ai fitoi para duke shitur pulla dhe monedha.<ref name=":0">{{Cito web|url=https://www.cnbc.com/2017/05/17/what-self-made-billionaire-mark-cuban-was-doing-at-age-22.html|title=What self-made billionaire Mark Cuban was doing at age 22|last=Snyder|first=Benjamin|date=2017-05-17|website=CNBC|language=en|accessdate=2019-11-02}}</ref> Në moshën 16 vjeç, Cuban përfitoi nga një grevë e ''Gazetës Pittsburgh Post-'' duke drejtuar gazetat nga Cleveland në Pittsburgh.<ref>{{Cito web|first=Warren Jr.|last=Cassell|url=https://capitalism.com/mark-cuban-became-billionaire/|title=How Mark Cuban Became a Billionaire|publisher=Capitalism.com|location=Austin, Texas|date=26 gusht 2016|accessdate=19 prill 2017}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.youtube.com/watch?v=jSAHYDBpGow|title=Beyond The Glory|date=10 maj 2007|accessdate=22 shtator 2015}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.c-span.org/video/?191632-1/qa-mark-cuban|title=Q&A Interview|publisher=[[C-SPAN]]|date=26 mars 2006|accessdate=22 shtator 2015}}</ref><ref>{{Cito web|first=Scott K.|last=Parks|url=http://www.dallasnews.com/news/community-news/dallas/headlines/20101004-Mark-Cuban-s-brother-Brian-is-7863.ece|title=Mark Cuban's brother Brian is sober voice in favor of medical marijuana|website=[[The Dallas Morning News]]|publisher=A. H. Belo Corporation|location=Dallas, Texas|date=tetor 2010|accessdate=12 gusht 2015}}</ref><ref>{{Cito web|first=John|last=Strubel|url=http://www.johnstrubel.com/mark-cuban-pittsburghs-dream-owner/|title=Mark Cuban: Pittsburgh's Dream Owner|publisher=TheBaseballReport.com|date=22 prill 2004|accessdate=20 mars 2018|archive-date=18 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118221903/http://www.johnstrubel.com/mark-cuban-pittsburghs-dream-owner/|url-status=dead}}</ref> == Karriera e biznesit == === Televizion === {| class="wikitable sortable" |+Rolet televizive !Year !Title !Role ! class="unsortable" |Notes |- |2000 |''Walker, Texas Ranger'' |Himself | |- |2003 |''WWE Survivor Series'' |Crowd member |RKO'd by WWE Superstar Randy Orton. |- |2005 |''Colbert Report'' |Himself |Episode: 1.32 |- |2004 |''The Benefactor'' |Himself |Hosted reality show for six episodes. |- |2007 |''The Loop'' |Himself |Episode: Fatty |- |2007 |''Dancing with the Stars'' |Himself |He and Kym Johnson became the fifth couple eliminated.<ref name="autogenerated1">{{Cito web|url=http://abc.go.com/primetime/dancingwiththestars/|title=Dancing With The Stars|publisher=American Broadcasting Company|date=17 maj 2012|accessdate=29 qershor 2012}}</ref> |- |2008-2015 |''Real Time with Bill Maher'' |Himself |Episodes: 115, 220,<ref>{{Cito web|title=Real Time with Bill Maher (Ep. 220)|url=http://www.hbo.com/real-time-with-bill-maher/index.html#/real-time-with-bill-maher/episodes/0/220-episode/index.html|website=HBO|access-date=15 prill 2020|archive-date=14 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110114052616/http://www.hbo.com/real-time-with-bill-maher/index.html#/real-time-with-bill-maher/episodes/0/220-episode/index.html|url-status=deviated|archivedate=14 janar 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110114052616/http://www.hbo.com/real-time-with-bill-maher/index.html#/real-time-with-bill-maher/episodes/0/220-episode/index.html}}</ref> 255,<ref>{{Cito web|title=Real Time with Bill Maher (Ep. 255)|url=http://www.hbo.com/real-time-with-bill-maher/index.html#/real-time-with-bill-maher/episodes/0/255-episode/index.html|website=HBO|access-date=15 prill 2020|archive-date=14 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110114052616/http://www.hbo.com/real-time-with-bill-maher/index.html#/real-time-with-bill-maher/episodes/0/255-episode/index.html|url-status=deviated|archivedate=14 janar 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110114052616/http://www.hbo.com/real-time-with-bill-maher/index.html#/real-time-with-bill-maher/episodes/0/255-episode/index.html}}</ref> 364 |- |2008 |''[[Simpsons|The Simpsons]]'' |Himself (voice) |Episode: "The Burns and the Bees" |- |2009 |''WWE Raw'' |Himself |Put through table by Sheamus. |- |2010 |''NBA All-Star Weekend Celebrity Game'' |Himself |Play for west team. |- |2010-2011 |''Entourage'' |Himself |Episodes: "Sniff Sniff Gang Bang", "One Last Shot" |- |2010–present |''Shark Tank'' |Himself | |- |2012 |''Sketchers Super Bowl XLVI Commercial'' |Mr. Quiggly's manager | |- |2012 |''Trust Us With Your Life'' |Himself |Episode: 1.03 |- |2012 |''The Men Who Built America'' |Himself | |- |2012 |''Kick Buttowski: Suburban Daredevil'' |Mr. Gibble (voice) |Episode: "Goodbye Gully" |- |2013 |''Dallas'' |Himself |Episode: "J.R.'s Masterpiece" |- |2013 |''The Neighbors'' |Himself |Episode: "We Jumped The Shark (Tank)" |- |2013 |''Fast N' Loud'' |Himself |Episode: "Cool Customline" |- |2013 |''Necessary Roughness'' |Himself |Episode: "There's The Door" |- |2014 |''[[American Dad!]]'' |Himself (voice) |Episode: "Introducing The Naughty Stewardesses" |- |2014 |''Bad Teacher'' |Himself |Episode: "Fieldtrippers" |- |2014 |''The League'' |Himself |Episode: "The Height Supremacist" |- |2014 |''Cristela'' |Himself |Episode: "Super Fan" |- |2016 |''Girl Meets World'' |Himself |Episode: "Girl Meets Money" |- |2017 |''Fast N' Loud'' |Himself |Episode: "100 Monkeys" |- |2017 |''Billions'' |Himself |Episode: "The Oath" |- |2018 |''Bar Rescue'' |Himself |Episode: "Operation: Puerto Rico" |- |2019 |''Billions'' |Himself |Episode: "Extreme Sandbox" |- |2019 |''The Rookie'' |Himself |Episode: "Impact" |- |2019 |''Grace and Frankie'' |Himself |Episode: "The Tank" |- |2020 |''Brooklyn Nine-Nine'' |Himself |Episode: "The Takeback" |} <nowiki> [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1958]]</nowiki> <references /> [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] mn1cdlx6pfdiwj79d72om7ju5rvd9jc 1 281649 3026680 2985509 2026-08-18T11:46:13Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026680 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Mark Cuban/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} Faqia është në përditësim. == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mark Cuban]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026679 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110617020936/http://www.palmbeachpost.com/heat/content/sports/epaper/2006/06/08/w17c_cuban_0608.html për lidhjen http://www.palmbeachpost.com/heat/content/sports/epaper/2006/06/08/w17c_cuban_0608.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 13:46 (CEST) nkoasrrggvn7sidjsn9i5ll0cuumy8m 0 288576 3026546 3016845 2026-08-17T23:45:42Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026546 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Pierre_Mignard_001.jpg|djathtas|parapamje|247x247px| Clio nga Pierre Mignard, 1689 ]] '''Kliometrika''' nganjëherë e quajtur '''historia e re ekonomike,'''<ref>{{Cite journal|last=Fogel|first=Robert|date=dhjetor 1966|title=The New Economic History. Its Findings and Methods|url=https://archive.org/details/economic-history-review_1966-12_19_3/page/642|journal=Economic History Review|volume=19|issue=3|pages=642–656|doi=10.1111/j.1468-0289.1966.tb00994.x|jstor=2593168|quote=The 'new economic history', sometimes called economic history or cliometrics, is not often practiced in Europe. However, it is fair to say that efforts to apply statistical and mathematical models currently occupy the centre of the stage in American economic history.|language=en}}</ref> ose '''historia ekonometrike''',<ref>{{Cite journal|last=Woodman|first=Harold|year=1972|title=Economic History and Economic Theory: The New Economic History in America|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-interdisciplinary-history_autumn-1972_3_2/page/323|journal=Journal of Interdisciplinary History|volume=3|issue=2|pages=323–350|doi=10.2307/202334|jstor=202334|quote=Among the most recent of the changes in emphasis-today's new history-is the rise of the "new economic history" or, as it is variously called, econometric history or cliometric.|language=en}}</ref> paraqet aplikimin sistematik të teorisë ekonomike, teknikave [[Ekonometria|ekonometrike]] dhe metodave të tjera formale ose matematikore në studimin e historisë (sidomos historisë sociale dhe ekonomike).<ref>{{Cite book|url=https://www.springer.com/us/book/9783642404054|isbn=9783642404054|title=Handbook of Cliometrics|publisher=Springer|year=2016|language=en|access-date=22 maj 2020|archive-date=16 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416063248/https://www.springer.com/us/book/9783642404054|url-status=dead}}</ref> Më konkretisht ajo ngërthen një qasje sasiore (në krahasim me cilësinë ose [[Etnografia|etnografinë]]) ndaj historisë ekonomike.<ref name="Glaeser">Edward L. Glaeser, [https://economix.blogs.nytimes.com/2009/10/27/remembering-the-father-of-transportation-economics/ "Remembering the Father of Transportation Economics"], ''The New York Times'' (Economix), October 27, 2009.</ref> Termi ''kliometrikë'' vjen nga emri Clio, e cila ishte [[muza]] e historisë dhe fillimisht u përdor nga ekonomisti matematikor Stanley Reiter në vitin 1960.<ref>{{Cite journal|last=Goldin|first=Claudia|date=pranverë 1995|title=Cliometrics and the Nobel|url=http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:30703876|journal=The Journal of Economic Perspectives|volume=9|issue=2|pages=191–208 [p. 191]|doi=10.1257/jep.9.2.191|jstor=2138173|language=en|access-date=22 maj 2020|archive-date=22 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200522162603/https://dash.harvard.edu/handle/1/30703876|url-status=dead}}</ref> Si një disiplinë ndihmëse e historisë kliometrika ka pasur një ringjallje në 'historinë e re ekonomike' që nga fundi i viteve 1990.<ref name=":0">{{Cito web|url=http://voxeu.org/content/long-economic-and-political-shadow-history-volume-1|title=The Long Economic and Political Shadow of History, Volume 1|date=2017-01-23|website=VoxEU.org|accessdate=2017-03-08|language=en|archive-date=1 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101063453/https://voxeu.org/content/long-economic-and-political-shadow-history-volume-1|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Abramitzky|first=Ran|date=2015|title=Economics and the Modern Economic Historian|url=http://www.nber.org/papers/w21636.pdf|journal=Journal of Economic History|volume=75|issue=4|pages=1240–1251|doi=10.1017/S0022050715001667|language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Historia]] * [[Ekonometria]] * [[Historiografia]] * [[Shkencat ndihmëse të historisë]] == Referime == {{Reflist}} == Literatura == * {{Cite book|last=Boldizzoni|first=Francesco|title=The Poverty of Clio: Resurrecting Economic History|publisher=Princeton University Press|year=2011|language=en}} Excerpt in [http://www.themontrealreview.com/2009/The-poverty-of-Clio-Boldizzoni.php ''The Montreal Review''] * [https://link.springer.com/article/10.1007/s11698-019-00186-x Martina Cioni, Giovanni Federico, Michelangelo Vasta. 2019. "The long-term evolution of economic history: evidence from the top five field journals (1927–2017)." ''Cliometrica''] * {{Cite book|last=Drukker|first=J. W.|title=The Revolution that Bit its Own Tail: How Economic History Changed our Ideas on Economic Growth|url=https://archive.org/details/revolutionthatbi0000druk|location=Amsterdam|year=2006|language=en}} * {{Cite book|last=Fogel|first=R.|title=Railroads and American Economic Growth: Essays in Econometric History|url=https://archive.org/details/railroadsamerica0000robe|year=1964|language=en}} * {{Cite book|last=Fogel|first=Robert William|last2=Engerman|first2=Stanley L.|title=Time on the Cross: The Economics of American Negro Slavery|url=https://archive.org/details/timeoncross00robe|edition=Reissue|location=New York|publisher=W. W. Norton and Company|year=1995|isbn=978-0-393-31218-8|language=en}} * {{Cite book|editor-last=Lyons|editor-first=John S.|title=Reflections on the Cliometrics Revolution: Conversations with Economic Historians|url=https://archive.org/details/reflectionsoncli0000unse|publisher=Routledge|year=2008|isbn=978-0-415-70091-7|language=en}} Reprinted interviews from the ''Newsletter of the Cliometric Society'' ([https://books.google.de/books?id=0w-UAgAAQBAJ&pg=PAi excerpts]) * Robert A. Margo (2017): "The Integration of Economic History into Economics", NBER Working Paper No. 23538 {{Doi|10.3386/w23538}} * {{Cite journal|last=North|first=Douglas|year=1965|title=The State of Economic History|url=https://archive.org/details/sim_american-economic-review_1965-03_55_1/page/86|journal=American Economic Review|volume=55|issue=1–2|pages=86–91|jstor=1816246|language=en}} * {{Cite book|last=North|first=Douglas|last2=Thomas|first2=Robert|title=The Rise of the Western World: a New Economic History|url=https://archive.org/details/riseofwesternwor0000nort|publisher=Cambridge University Press|year=1973|language=en}} [[Kategoria:Historiografi]] sbhy7nbr74jo56ev5kl18xxlvgq0fvl 1 291715 3026573 2903865 2026-08-18T04:20:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Shkolla e Biznesit e BE-së]] 3026573 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 37 lidhje të jashtme te artikulli [[Shkolla e Biznesit e BE-së]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996089 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150220115204/http://www.swissprivateuniversities.ch/european-university-receives-eduqua-accreditation/ te http://www.swissprivateuniversities.ch/european-university-receives-eduqua-accreditation/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140222210432/http://www.euruni.edu/Htdocs/Files/v/6240.pdf/downloads/ON01.pdf te http://www.euruni.edu/Htdocs/Files/v/6240.pdf/downloads/ON01.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130826113151/http://www.topmba.com/institution/european-university-barcelona-geneva-munich te http://www.topmba.com/institution/european-university-barcelona-geneva-munich *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140222150006/http://www.studentenquiry.org/profile/european-university te http://www.studentenquiry.org/profile/european-university *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140406150653/http://www.mqa.gov.my/pasp/ te http://www.mqa.gov.my/pasp/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110812044606/http://www.nichols.edu/your_success/your_success/About_Nichols_History_Accreditation/ te http://www.nichols.edu/your_success/your_success/About_Nichols_History_Accreditation/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140222203826/http://www.euruni.edu/euruni/Meta-Navigation/e-news/e-news-08-2011/European-University-Announces-Dual-MBA-Degree-with-Charleston-College.html te http://www.euruni.edu/euruni/Meta-Navigation/e-news/e-news-08-2011/European-University-Announces-Dual-MBA-Degree-with-Charleston-College.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140215020818/http://www.justlanded.com/english/Spain/Services/Education/European-University-The-International-Business-School te http://www.justlanded.com/english/Spain/Services/Education/European-University-The-International-Business-School *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20141103175522/http://www.phdportal.eu/universities/922/european-university-montreux.html te http://www.phdportal.eu/universities/922/european-university-montreux.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150402153909/http://www.derby.ac.uk/international/partnerships/partners/euruni/ te http://www.derby.ac.uk/international/partnerships/partners/euruni/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150402165108/http://www.roehampton.ac.uk/News/2015/January/New-partnership-will-bring-more-Roehampton-degrees-to-Europe/ te http://www.roehampton.ac.uk/News/2015/January/New-partnership-will-bring-more-Roehampton-degrees-to-Europe/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160304190608/http://www.filtrenews.com/2015/05/eu-business-school-pace-university.html te http://www.filtrenews.com/2015/05/eu-business-school-pace-university.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160202214406/http://www.caretoknow.org/resources/eu-business-school-partnership te http://www.caretoknow.org/resources/eu-business-school-partnership *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140301175615/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101271 te http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101271 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140301175738/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101272 te http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101272 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140301175612/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101263 te http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101263 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140301175618/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101261 te http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101261 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130829054645/http://iacbe.org/accreditation-member-status.asp te http://www.iacbe.org/accreditation-member-status.asp *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140301175616/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=88731 te http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=88731 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150220164818/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-RANKINGS3.pdf te http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-RANKINGS3.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131219223944/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-Rankings-Summer-2013.pdf te http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-Rankings-Summer-2013.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131219224830/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/EMBA-Rankings-Summer-2013.pdf te http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/EMBA-Rankings-Summer-2013.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160202221310/http://www.ccig.ch/ccig/Sponsors te http://www.ccig.ch/ccig/Sponsors *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120819021146/http://www.eabis.org/members/member-detail.html?uid=5306 te http://www.eabis.org/members/member-detail.html?uid=5306 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140217025148/http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/ te http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140810150457/http://www.montreuxriviera.com/en/Education/private_schools/EU_en te http://www.montreuxriviera.com/en/Education/private_schools/EU_en *U shtua arkivi https://archive.is/20140811224938/http://benandtournasol.com/triple-accredited-european-university-provides-unmatched-choice-for-its-students/ te http://benandtournasol.com/triple-accredited-european-university-provides-unmatched-choice-for-its-students/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140812144938/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1178%3Aeuropean-university-and-the-international-labour-organization-offer-the-second-joint-csr-certificate-program&catid=42%3Anoticias-de-los-miembros&Itemid=338&lang=es te http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1178:european-university-and-the-international-labour-organization-offer-the-second-joint-csr-certificate-program&catid=42:noticias-de-los-miembros&Itemid=338&lang=es *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140812144931/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1156%3Aeuropean-university-destaca-pertenencia-a-cladea&catid=33%3Anoticias-institucionales&Itemid=312&lang=es te http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1156:european-university-destaca-pertenencia-a-cladea&catid=33:noticias-institucionales&Itemid=312&lang=es *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140812144928/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=878%3Aeuropean-university&catid=139&Itemid=433&lang=es te http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=878:european-university&catid=139&Itemid=433&lang=es *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140808060639/http://www.gcint.org/news/green-cross-receives-sustainability-award-european-university te http://www.gcint.org/news/green-cross-receives-sustainability-award-european-university *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160303170404/http://www.timeskuwait.com/Times_Doha-Bank-CEO-received-PhD-in-Global-Governance-from-European-University te http://www.timeskuwait.com/Times_Doha-Bank-CEO-received-PhD-in-Global-Governance-from-European-University *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160324200156/http://weissgarnix.de/european-university-eine-der-besten-wirtschaftshochschulen-weltweit/ te http://weissgarnix.de/european-university-eine-der-besten-wirtschaftshochschulen-weltweit/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140519184755/http://www.makeawishspain.org/noticias/news12017.htm te http://www.makeawishspain.org/noticias/news12017.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160225073209/http://www.montreuxjazzfestival.com/fr/partenaires-0 te http://www.montreuxjazzfestival.com/fr/partenaires-0 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20151124021403/https://www.euruni.edu/euruni/About-us/Media-Room/EU-Press-Releases/EU-BUSINESS-SCHOOL-HOSTED-THE-SWISS-ECONOMIC-FORUM-KICK-OFF-ROMANDIE-EVENT-IN-YVORNE.html te https://www.euruni.edu/euruni/About-us/Media-Room/EU-Press-Releases/EU-BUSINESS-SCHOOL-HOSTED-THE-SWISS-ECONOMIC-FORUM-KICK-OFF-ROMANDIE-EVENT-IN-YVORNE.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120301225455/http://www.universitieshandbook.com/index.php?option=com_mtree&link_id=64&task=viewlink&Itemid=53 te http://www.universitieshandbook.com/index.php?option=com_mtree&link_id=64&task=viewlink&Itemid=53 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 08:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 38 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2125970 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150220115204/http://www.swissprivateuniversities.ch/european-university-receives-eduqua-accreditation/ për lidhjen http://www.swissprivateuniversities.ch/european-university-receives-eduqua-accreditation/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222210432/http://www.euruni.edu/Htdocs/Files/v/6240.pdf/downloads/ON01.pdf për lidhjen http://www.euruni.edu/Htdocs/Files/v/6240.pdf/downloads/ON01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130826113151/http://www.topmba.com/institution/european-university-barcelona-geneva-munich për lidhjen http://www.topmba.com/institution/european-university-barcelona-geneva-munich. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222150006/http://www.studentenquiry.org/profile/european-university për lidhjen http://www.studentenquiry.org/profile/european-university. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140406150653/http://www.mqa.gov.my/pasp/ për lidhjen http://www.mqa.gov.my/pasp/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110812044606/http://www.nichols.edu/your_success/your_success/About_Nichols_History_Accreditation/ për lidhjen http://www.nichols.edu/your_success/your_success/About_Nichols_History_Accreditation/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222203826/http://www.euruni.edu/euruni/Meta-Navigation/e-news/e-news-08-2011/European-University-Announces-Dual-MBA-Degree-with-Charleston-College.html për lidhjen http://www.euruni.edu/euruni/Meta-Navigation/e-news/e-news-08-2011/European-University-Announces-Dual-MBA-Degree-with-Charleston-College.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140215020818/http://www.justlanded.com/english/Spain/Services/Education/European-University-The-International-Business-School për lidhjen http://www.justlanded.com/english/Spain/Services/Education/European-University-The-International-Business-School. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141103175522/http://www.phdportal.eu/universities/922/european-university-montreux.html për lidhjen http://www.phdportal.eu/universities/922/european-university-montreux.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402153909/http://www.derby.ac.uk/international/partnerships/partners/euruni/ për lidhjen http://www.derby.ac.uk/international/partnerships/partners/euruni/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402165108/http://www.roehampton.ac.uk/News/2015/January/New-partnership-will-bring-more-Roehampton-degrees-to-Europe/ për lidhjen http://www.roehampton.ac.uk/News/2015/January/New-partnership-will-bring-more-Roehampton-degrees-to-Europe/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304190608/http://www.filtrenews.com/2015/05/eu-business-school-pace-university.html për lidhjen http://www.filtrenews.com/2015/05/eu-business-school-pace-university.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160202214406/http://www.caretoknow.org/resources/eu-business-school-partnership për lidhjen http://www.caretoknow.org/resources/eu-business-school-partnership. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175615/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101271 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101271. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175738/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101272 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101272. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175612/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101263 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101263. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175618/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101261 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101261. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130829054645/http://iacbe.org/accreditation-member-status.asp për lidhjen http://www.iacbe.org/accreditation-member-status.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175616/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=88731 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=88731. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150220164818/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-RANKINGS3.pdf për lidhjen http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-RANKINGS3.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131219223944/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-Rankings-Summer-2013.pdf për lidhjen http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-Rankings-Summer-2013.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131219224830/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/EMBA-Rankings-Summer-2013.pdf për lidhjen http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/EMBA-Rankings-Summer-2013.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160202221310/http://www.ccig.ch/ccig/Sponsors për lidhjen http://www.ccig.ch/ccig/Sponsors. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120819021146/http://www.eabis.org/members/member-detail.html?uid=5306 për lidhjen http://www.eabis.org/members/member-detail.html?uid=5306. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140217025148/http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/ për lidhjen http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140810150457/http://www.montreuxriviera.com/en/Education/private_schools/EU_en për lidhjen http://www.montreuxriviera.com/en/Education/private_schools/EU_en. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20140811224938/http://benandtournasol.com/triple-accredited-european-university-provides-unmatched-choice-for-its-students/ për lidhjen http://benandtournasol.com/triple-accredited-european-university-provides-unmatched-choice-for-its-students/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812144938/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1178%3Aeuropean-university-and-the-international-labour-organization-offer-the-second-joint-csr-certificate-program&catid=42%3Anoticias-de-los-miembros&Itemid=338&lang=es për lidhjen http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1178:european-university-and-the-international-labour-organization-offer-the-second-joint-csr-certificate-program&catid=42:noticias-de-los-miembros&Itemid=338&lang=es. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812144931/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1156%3Aeuropean-university-destaca-pertenencia-a-cladea&catid=33%3Anoticias-institucionales&Itemid=312&lang=es për lidhjen http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1156:european-university-destaca-pertenencia-a-cladea&catid=33:noticias-institucionales&Itemid=312&lang=es. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812144928/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=878%3Aeuropean-university&catid=139&Itemid=433&lang=es për lidhjen http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=878:european-university&catid=139&Itemid=433&lang=es. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808060639/http://www.gcint.org/news/green-cross-receives-sustainability-award-european-university për lidhjen http://www.gcint.org/news/green-cross-receives-sustainability-award-european-university. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303170404/http://www.timeskuwait.com/Times_Doha-Bank-CEO-received-PhD-in-Global-Governance-from-European-University për lidhjen http://www.timeskuwait.com/Times_Doha-Bank-CEO-received-PhD-in-Global-Governance-from-European-University. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160324200156/http://weissgarnix.de/european-university-eine-der-besten-wirtschaftshochschulen-weltweit/ për lidhjen http://weissgarnix.de/european-university-eine-der-besten-wirtschaftshochschulen-weltweit/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140519184755/http://www.makeawishspain.org/noticias/news12017.htm për lidhjen http://www.makeawishspain.org/noticias/news12017.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303172511/http://foundation.fcbarcelona.com/detail/article/european-university-awards-the-fc-barcelona-foundation për lidhjen http://foundation.fcbarcelona.com/detail/article/european-university-awards-the-fc-barcelona-foundation. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160225073209/http://www.montreuxjazzfestival.com/fr/partenaires-0 për lidhjen http://www.montreuxjazzfestival.com/fr/partenaires-0. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151124021403/https://www.euruni.edu/euruni/About-us/Media-Room/EU-Press-Releases/EU-BUSINESS-SCHOOL-HOSTED-THE-SWISS-ECONOMIC-FORUM-KICK-OFF-ROMANDIE-EVENT-IN-YVORNE.html për lidhjen https://www.euruni.edu/euruni/About-us/Media-Room/EU-Press-Releases/EU-BUSINESS-SCHOOL-HOSTED-THE-SWISS-ECONOMIC-FORUM-KICK-OFF-ROMANDIE-EVENT-IN-YVORNE.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120301225455/http://www.universitieshandbook.com/index.php?option=com_mtree&link_id=64&task=viewlink&Itemid=53 për lidhjen http://www.universitieshandbook.com/index.php?option=com_mtree&link_id=64&task=viewlink&Itemid=53. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 qershor 2020 01:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 40 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2135870 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150220115204/http://www.swissprivateuniversities.ch/european-university-receives-eduqua-accreditation/ për lidhjen http://www.swissprivateuniversities.ch/european-university-receives-eduqua-accreditation/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222210432/http://www.euruni.edu/Htdocs/Files/v/6240.pdf/downloads/ON01.pdf për lidhjen http://www.euruni.edu/Htdocs/Files/v/6240.pdf/downloads/ON01.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130826113151/http://www.topmba.com/institution/european-university-barcelona-geneva-munich për lidhjen http://www.topmba.com/institution/european-university-barcelona-geneva-munich. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222150006/http://www.studentenquiry.org/profile/european-university për lidhjen http://www.studentenquiry.org/profile/european-university. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140406150653/http://www.mqa.gov.my/pasp/ për lidhjen http://www.mqa.gov.my/pasp/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110812044606/http://www.nichols.edu/your_success/your_success/About_Nichols_History_Accreditation/ për lidhjen http://www.nichols.edu/your_success/your_success/About_Nichols_History_Accreditation/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222203826/http://www.euruni.edu/euruni/Meta-Navigation/e-news/e-news-08-2011/European-University-Announces-Dual-MBA-Degree-with-Charleston-College.html për lidhjen http://www.euruni.edu/euruni/Meta-Navigation/e-news/e-news-08-2011/European-University-Announces-Dual-MBA-Degree-with-Charleston-College.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140215020818/http://www.justlanded.com/english/Spain/Services/Education/European-University-The-International-Business-School për lidhjen http://www.justlanded.com/english/Spain/Services/Education/European-University-The-International-Business-School. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141103175522/http://www.phdportal.eu/universities/922/european-university-montreux.html për lidhjen http://www.phdportal.eu/universities/922/european-university-montreux.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402153909/http://www.derby.ac.uk/international/partnerships/partners/euruni/ për lidhjen http://www.derby.ac.uk/international/partnerships/partners/euruni/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402165108/http://www.roehampton.ac.uk/News/2015/January/New-partnership-will-bring-more-Roehampton-degrees-to-Europe/ për lidhjen http://www.roehampton.ac.uk/News/2015/January/New-partnership-will-bring-more-Roehampton-degrees-to-Europe/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304190608/http://www.filtrenews.com/2015/05/eu-business-school-pace-university.html për lidhjen http://www.filtrenews.com/2015/05/eu-business-school-pace-university.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160202214406/http://www.caretoknow.org/resources/eu-business-school-partnership për lidhjen http://www.caretoknow.org/resources/eu-business-school-partnership. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175615/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101271 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101271. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175738/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101272 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101272. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175612/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101263 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101263. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175618/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101261 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=101261. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130829054645/http://iacbe.org/accreditation-member-status.asp për lidhjen http://www.iacbe.org/accreditation-member-status.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140301175616/http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=88731 për lidhjen http://www.chea.org/search/actionProg.asp?seq=88731. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150220164818/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-RANKINGS3.pdf për lidhjen http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-RANKINGS3.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131219223944/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-Rankings-Summer-2013.pdf për lidhjen http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/MBA-Rankings-Summer-2013.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131219224830/http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/EMBA-Rankings-Summer-2013.pdf për lidhjen http://www.graduate-forum.com/wp-content/uploads/2011/07/EMBA-Rankings-Summer-2013.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160202221310/http://www.ccig.ch/ccig/Sponsors për lidhjen http://www.ccig.ch/ccig/Sponsors. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120819021146/http://www.eabis.org/members/member-detail.html?uid=5306 për lidhjen http://www.eabis.org/members/member-detail.html?uid=5306. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140217025148/http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/ për lidhjen http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140810150457/http://www.montreuxriviera.com/en/Education/private_schools/EU_en për lidhjen http://www.montreuxriviera.com/en/Education/private_schools/EU_en. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20140811224938/http://benandtournasol.com/triple-accredited-european-university-provides-unmatched-choice-for-its-students/ për lidhjen http://benandtournasol.com/triple-accredited-european-university-provides-unmatched-choice-for-its-students/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180716053721/http://www.unprme.org/participants/view-participants.php?partid=198 për lidhjen http://www.unprme.org/participants/view-participants.php?partid=198. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303194416/http://www.unprme.org/reports/EurUniSharingInformationonProgressJune2011.pdf për lidhjen http://www.unprme.org/reports/EurUniSharingInformationonProgressJune2011.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812144938/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1178%3Aeuropean-university-and-the-international-labour-organization-offer-the-second-joint-csr-certificate-program&catid=42%3Anoticias-de-los-miembros&Itemid=338&lang=es për lidhjen http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1178:european-university-and-the-international-labour-organization-offer-the-second-joint-csr-certificate-program&catid=42:noticias-de-los-miembros&Itemid=338&lang=es. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812144931/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1156%3Aeuropean-university-destaca-pertenencia-a-cladea&catid=33%3Anoticias-institucionales&Itemid=312&lang=es për lidhjen http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1156:european-university-destaca-pertenencia-a-cladea&catid=33:noticias-institucionales&Itemid=312&lang=es. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812144928/http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=878%3Aeuropean-university&catid=139&Itemid=433&lang=es për lidhjen http://www.cladea.org/home/index.php?option=com_content&view=article&id=878:european-university&catid=139&Itemid=433&lang=es. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140808060639/http://www.gcint.org/news/green-cross-receives-sustainability-award-european-university për lidhjen http://www.gcint.org/news/green-cross-receives-sustainability-award-european-university. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303170404/http://www.timeskuwait.com/Times_Doha-Bank-CEO-received-PhD-in-Global-Governance-from-European-University për lidhjen http://www.timeskuwait.com/Times_Doha-Bank-CEO-received-PhD-in-Global-Governance-from-European-University. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160324200156/http://weissgarnix.de/european-university-eine-der-besten-wirtschaftshochschulen-weltweit/ për lidhjen http://weissgarnix.de/european-university-eine-der-besten-wirtschaftshochschulen-weltweit/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140519184755/http://www.makeawishspain.org/noticias/news12017.htm për lidhjen http://www.makeawishspain.org/noticias/news12017.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303172511/http://foundation.fcbarcelona.com/detail/article/european-university-awards-the-fc-barcelona-foundation për lidhjen http://foundation.fcbarcelona.com/detail/article/european-university-awards-the-fc-barcelona-foundation. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160225073209/http://www.montreuxjazzfestival.com/fr/partenaires-0 për lidhjen http://www.montreuxjazzfestival.com/fr/partenaires-0. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151124021403/https://www.euruni.edu/euruni/About-us/Media-Room/EU-Press-Releases/EU-BUSINESS-SCHOOL-HOSTED-THE-SWISS-ECONOMIC-FORUM-KICK-OFF-ROMANDIE-EVENT-IN-YVORNE.html për lidhjen https://www.euruni.edu/euruni/About-us/Media-Room/EU-Press-Releases/EU-BUSINESS-SCHOOL-HOSTED-THE-SWISS-ECONOMIC-FORUM-KICK-OFF-ROMANDIE-EVENT-IN-YVORNE.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120301225455/http://www.universitieshandbook.com/index.php?option=com_mtree&link_id=64&task=viewlink&Itemid=53 për lidhjen http://www.universitieshandbook.com/index.php?option=com_mtree&link_id=64&task=viewlink&Itemid=53. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 korrik 2020 08:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2194470 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150418032941/http://www.topmba.com/mba-rankings/global200/2014/download për lidhjen http://www.topmba.com/mba-rankings/global200/2014/download. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shkurt 2021 09:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2224364 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924193615/http://www.reuters.com/article/2014/02/18/idUSnMKWYRk1Da+1f2+MKW20140218 për lidhjen http://www.reuters.com/article/2014/02/18/idUSnMKWYRk1Da+1f2+MKW20140218. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170630014328/https://www.euruni.edu/blog/eu-business-school-hosted-the-swiss-economic-forum-kick-off-romandie-event-in-yvorne/ për lidhjen https://www.euruni.edu/blog/eu-business-school-hosted-the-swiss-economic-forum-kick-off-romandie-event-in-yvorne/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 maj 2021 07:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259442 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140217025148/http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/ për lidhjen http://www.smbconsultinggroup.com/ECBE/what-is-ecbe/list-of-members/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 03:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2375309 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140222011121/http://www.ge.ch/dip/sep/rs_fiche.asp?idEcole=243 për lidhjen http://www.ge.ch/dip/sep/rs_fiche.asp?idEcole=243. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150626142835/http://www.avdep.ch/public/ecole.cfm?lng=2&idmembre=35 për lidhjen http://www.avdep.ch/public/ecole.cfm?lng=2&idmembre=35. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140527213319/http://www.wric.com/story/24851373/launch-of-adolf-ogis-biography-in-english-at-united-nations-hq-geneva-a-great-success për lidhjen http://www.wric.com/story/24851373/launch-of-adolf-ogis-biography-in-english-at-united-nations-hq-geneva-a-great-success. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 19:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2385421 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170415042916/http://www.capital.fr/carriere-management/actualites/les-mba-se-feminisent-576796 për lidhjen http://www.capital.fr/carriere-management/actualites/les-mba-se-feminisent-576796. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2022 00:10 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2486433 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303193636/http://www.barcelona-metropolitan.com/practical/business-/the-business-networking-cruise/ për lidhjen http://www.barcelona-metropolitan.com/practical/business-/the-business-networking-cruise/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2022 17:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489906 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180614144150/https://www.topmba.com/mba-rankings/region/europe/2014 për lidhjen http://www.topmba.com/mba-rankings/region/europe/2014. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180712005900/https://www.topmba.com/mba-rankings/women-global-200-business-schools-top-10 për lidhjen http://www.topmba.com/mba-rankings/women-global-200-business-schools-top-10. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 08:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2499045 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180924082633/https://www.schweizer-illustrierte.ch/blogs/andre-haefliger-mittendrin/adolf-ogi-kristall-gluecksbringer-kofi-annan-missgeschick për lidhjen http://www.schweizer-illustrierte.ch/blogs/andre-haefliger-mittendrin/adolf-ogi-kristall-gluecksbringer-kofi-annan-missgeschick. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 dhjetor 2022 13:25 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2510452 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304055010/http://www.eduqua.ch/index.taf?id=002alc_03&lang=en&_function=detail&AM_ADDRESS_uid1=4d9e697a-85e7-11e4-b40f-00&AM_MEMBER_uid2=4d9f9444-85e7-11e4-8012-00&_UserReference=EA842F1E5AAA5C9C5494EBEE për lidhjen http://www.eduqua.ch/index.taf?id=002alc_03&lang=en&_function=detail&AM_ADDRESS_uid1=4d9e697a-85e7-11e4-b40f-00&AM_MEMBER_uid2=4d9f9444-85e7-11e4-8012-00&_UserReference=EA842F1E5AAA5C9C5494EBEE. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 janar 2023 07:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2527037 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20140209153116/http://www.swiss-schools.ch/index.php/en/vsp-mitglieder për lidhjen http://www.swiss-schools.ch/index.php/en/vsp-mitglieder. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 mars 2023 23:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2535878 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924104103/http://www.sourcewire.com/news/81477/business-students-and-kofi-annan-attend-ex-swiss-pm për lidhjen http://www.sourcewire.com/news/81477/business-students-and-kofi-annan-attend-ex-swiss-pm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 mars 2023 16:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2579917 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160316171800/http://www.prweb.com/releases/2012/8/prweb9741418.htm për lidhjen http://www.prweb.com/releases/2012/8/prweb9741418.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 gusht 2023 05:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2584106 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140221215142/http://courses.independent.co.uk/training-provider/european-university-19016 për lidhjen http://courses.independent.co.uk/training-provider/european-university-19016. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shtator 2023 05:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715456 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180925060006/http://www.eunicas.ie/index.php/eunicas/university/european-university-of-barcelona-193.html për lidhjen http://www.eunicas.ie/index.php/eunicas/university/european-university-of-barcelona-193.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 nëntor 2024 11:42 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2776194 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190416044114/https://www.academia.edu/6039817/European_University_Accreditation_-_Campus_of_the_European_University për lidhjen https://www.academia.edu/6039817/European_University_Accreditation_-_Campus_of_the_European_University. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 mars 2025 16:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2796680 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190416081020/https://www.hacu.net/assnfe/cv.asp?ID=2273 për lidhjen http://www.hacu.net/assnfe/cv.asp?ID=2273. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 maj 2025 16:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2891439 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170311174710/http://ceo-mag.com/wp-content/uploads/2016/02/MBA_Rankings_Table4.pdf për lidhjen http://ceo-mag.com/wp-content/uploads/2016/02/MBA_Rankings_Table4.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 janar 2026 10:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2898549 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160803212312/http://www.esic.edu/pdf/qs_roi_report_2015.pdf për lidhjen http://www.esic.edu/pdf/qs_roi_report_2015.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 shkurt 2026 10:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shkolla e Biznesit e BE-së]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3020658 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171110171853/http://anabin.kmk.org/no_cache/filter/institutionen.html për lidhjen http://anabin.kmk.org/no_cache/filter/institutionen.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2026 23:41 (CEST) 4x1we0o3mg61j6lxek11glwnjat1phu 10 292228 3026513 2146061 2026-08-17T21:59:04Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026513 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Television episode short description|episode_num={{{episode|}}}|season_num={{{season|}}}|season_num_uk={{{series_no|}}}|series_name={{{series|}}}|multi_episodes={{{multi_episodes|}}}|not_dab={{{not_dab|}}}}}</includeonly>{{Infobox | italic title = <noinclude>no</noinclude> <includeonly>{{#if: {{{no_italic|}}} | no | {{#if: {{{series|}}} | {{#ifeq: {{Str find|{{Title disambig text|{{PAGENAME}}}}|{{Delink|{{{series|}}}}}}} | -1 | no | all }} | no }} }}</includeonly> | italic_string = {{#if: {{{no_italic|}}} | <!-- In case the page does not need to be italicized, any value will turn it off --> | <includeonly>{{#if: {{{series|}}} | {{#ifeq: {{Str find|{{Title disambig text|{{PAGENAME}}}}|{{Delink|{{{series|}}}}}}} | -1 | | {{Delink|{{{series|}}}}} }} }}</includeonly> }} | bodyclass = vevent | child = {{{child|}}} | aboveclass = summary | abovestyle = font-weight: normal; background: #CCCCFF; padding: 0.25em 1em; line-height: normal;color:inherit | above = <includeonly>{{#if: {{{RTitle|}}}{{{rtitle|}}} | '''{{{RTitle|{{{rtitle|}}}}}}''' | "'''{{{title|{{PAGENAMEBASE}}}}}'''" }}</includeonly> | headerclass = summary | headerstyle = background: #CCCCFF; padding: 0.25em 1em; line-height: 1.5em;color:inherit | autoheaders = y | subheader = Episod nga {{#if: {{{series|}}} | {{nowrap|''{{{series|}}}'' {{#if: {{{multi_episodes|}}} | | }}}} }} | subheaderstyle = font-weight: bold; font-size: 110% | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1.13}}}|alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}}}} | caption = {{{caption|}}} | labelstyle = white-space: nowrap | label1 = {{#if: {{{multi_episodes|}}} | {{abbr|nr.|numrat}} | {{abbr|nr.|numri}} i episodit}} | data1 = {{#if: {{{season|}}} | Sezoni&nbsp;{{{season|}}}<br /> }}{{#if: {{{series_no|}}} | {{nowrap|Seriali {{{series_no|}}}}}<br /> }}{{#if: {{{episode|}}} | {{#if: {{{multi_episodes|}}} | Episodet | Episodi }} {{{episode|}}} }} | label2 = Regjia | data2 = {{{director|}}} | label3 = Skenari | data3 = {{{writer|}}} | label4 = Tregimi | data4 = {{{story|}}} | label5 = Teleplay by | data5 = {{{teleplay|}}} | label6 = Bazuar në | data6 = {{#if: {{{based_on|}}} | {{{based_on|}}}{{Main other|[[Category:Pages using infobox television episode with the based on parameter]]}} | {{{based_on|}}} }} | label7 = Narratori | data7 = {{{narrator|}}} | label8 = Prezantuesi | data8 = {{{presenter|}}} | label9 = Prodhuesi | data9 = {{{producer|}}} | label10 = Muzika | data10 = {{{music|}}} | label11 = Kinematografia | data11 = {{{photographer|}}} | label12 = Redaktimi | data12 = {{{editor|}}} | label18 = Kodi i prodhimit | data18 = {{{production|}}} | label19 = Data origjinale e {{#if: {{{release_date|}}} | publikimit | transmetimit }} {{#if: {{{multi_episodes|}}} | | }} | data19 = {{If empty |{{{release_date|}}} |{{{airdate|}}} }} | label20 = Kohëzgjatja | data20 = {{If empty |{{{runtime|}}} |{{{length|}}} }} | label22 = Çmime | data22 = {{{awards|}}} | header24 = {{If empty |{{{guests_title|}}} |{{nowrap|Paraqitje mysafire}} }} | data25 = {{#if: {{{guests|}}} | <div style="text-align: left; padding: 5px; margin: 0; padding-left: 1em"> {{{guests|}}} </div> }} | header26 = | data27 = {{{module|}}} | class30 = noprint | header30 = Kronologjia e episodeve | rowclass31 = noprint | data31 = {{#if: {{{prev|}}} {{{next|}}} {{{RPrev|}}} {{{RNext|}}} {{{rprev|}}} {{{rnext|}}} | {{{!}} style="width:100%;" {{!}} style="width: 50%; padding: 0.2em 0.1em 0.2em 0; text-align: center;" {{!}} ←&nbsp;'''Para'''<br />{{#if: {{{prev|}}} | "{{{prev|}}}" | {{#if: {{{RPrev|}}}{{{rprev|}}} | {{If empty |{{{RPrev|}}} |{{{rprev|}}} }} | &mdash; }} }} {{!}} style="width: 50%; padding: 0.2em 0 0.2em 0.1em; text-align: center;" {{!}} '''Pas'''&nbsp;→<br />{{#if: {{{next|}}} | "{{{next|}}}" | {{#if: {{{RNext|}}}{{{rnext|}}} | {{If empty |{{{RNext|}}} |{{{rnext|}}} }} |&mdash; }} }} {{!}}} }} | rowclass32 = noprint | data32 = {{#if: {{{season_article|}}} | {{#invoke:string|replace|{{{season_article|}}}|^(([^\(]*)%(([^\)]*)%)(.*))$|[[%1|''%2''(%3)%4]]|plain=false}} }} | belowclass = noprint | below = {{#ifeq: {{{episode_list|}}} | {{Replace|{{{episode_list|}}}|]]|}} | {{#invoke:string|replace|{{#invoke:string|replace|{{{episode_list|}}}|^((List of )([^\(]*)(.*)( [^%s]*))$|[[%1|%2''%3''%4%5]]|plain=false}}|^(([^\[][^\(\#]*)(.*))$|[[%1|List of ''%2'' episodes]]|plain=false}} | {{{episode_list|}}}{{Main other|[[Category:Pages using infobox television episode with incorrectly formatted episode list]]}} }} }}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{Main other|[[Category:Pages using infobox television episode with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox television episode]] with unknown parameter "_VALUE_"|showblankpositional=1| airdate | alt | awards | based_on | caption | child | director | editor | episode | episode_list | guests | guests_title | image | image_alt | image_size | image_upright | length | no_italic | module | multi_episodes | music | narrator | next | not_dab | photographer | presenter | prev | producer | production | release_date | RNext | rnext | RPrev | rprev | RTitle | rtitle | runtime | season | season_article | series | series_no | story | teleplay | title | writer }}<noinclude> {{Documentation}}</noinclude> eomog1j1fbuit0ycu1c5vlj2m6ktxg1 828 292230 3026518 2146089 2026-08-17T22:00:02Z Smallem 126080 Njësim me enwiki (rregullim i gabimit Lua: variabël e padeklaruar) përmes Claude AI 3026518 Scribunto text/plain --- @module local television = {} --- Language (for capitalization) local lang = mw.language.new( "en" ) -- Unique suffix list. local uniqueSuffix = { [1] = "st", [2] = "nd", [3] = "rd", } -- Common suffix. local commonSuffix = "th" -- Test validation. local test = false local descriptions = { no_series = { type = 1, text = "Television episode", category = "[[Category:Television episode articles with short description with no series name|%s]]", }, only_series_name = { type = 2, text = "Episode of %s", category = "[[Category:Television episode articles with short description with no season number|%s]]", }, season_and_series_name = { type = 3, text = "Episode of the %s %s of %s", category = "[[Category:Television episode articles with short description with no episode number|%s]]", }, single_episode = { type = 4, text = "%s episode of the %s %s of %s", category = "[[Category:Television episode articles with short description for single episodes|%s]]", }, multi_episodes = { type = 5, text = "%s episodes of the %s %s of %s", category = "[[Category:Television episode articles with short description for multi-part episodes|%s]]", }, limited_series = { type = 6, text = { single_episode = "%s episode of %s", multi_episodes = "%s episodes of %s", }, category = "", -- None }, special_episode = { type = 7, text = "%s episode of %s", category = "", -- None }, } -- Tracking category list. local trackingCategories = { disambiguated = "[[Category:Television episode articles with short description and disambiguated page names|%s]]" } --- Returns a tracking category from a list by its name and adds a sort key. --- @param typeName string The name of the category type. --- @param useTrackingList boolean Whether to return a category from the trackingCategories list. --- @param sortKey string The key by which to sort the page in the category. local function getTrackingCategoryFromList(typeName, useTrackingList, sortKey) local category if useTrackingList then category = trackingCategories[typeName] else category = descriptions[typeName].category end return string.format(category, sortKey) end --- Returns true if the article name is disambiguated. --- --- This is usually in the format of "Episode name (<TV series name>)" or "Episode name (<TV series name> episode)". --- @param articleTitle string The name of the page. --- @param tvSeriesName string The TV series name. local function isDisambiguated(articleTitle, tvSeriesName) local disambiguation = string.match(tostring(articleTitle), "%s%((.-)%)") if not (disambiguation and tvSeriesName) then return false end -- Search for the TV series name in the article name disambiguation. if (string.find(disambiguation, tvSeriesName)) then return true end return false end --- Returns the sort key for the current page. local function getSortKey() local sortTitleModule = require("Module:Sort title") return sortTitleModule._getSortKey() end --- Returns a tracking category depending on the type of short description created. --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param descriptionName string local function getTrackingCategory(tvSeriesName, descriptionName) local articleTitle = mw.title.getCurrentTitle() local namespace = articleTitle.nsText -- Check if the invoking page is from the allowed namespace. if (not (namespace == "" or namespace == "Draft" or test)) then return "" end local sortKey = getSortKey() if (isDisambiguated(articleTitle, tvSeriesName) == true) then local category1 = getTrackingCategoryFromList(descriptionName, false, sortKey) local category2 = getTrackingCategoryFromList("disambiguated", true, sortKey) return category1 .. category2 end return getTrackingCategoryFromList(descriptionName, false, sortKey) end --- Returns a short description in the style of: "Television episode" and a maintenance category: --- "Category:Television episode articles with short description with no series name". local function getShortDescriptionNoSeries() local shortDescription = descriptions.no_series.text local category = getTrackingCategory(nil, "no_series") return shortDescription, category end --- Returns a short description in the style of: "Episode of Lost" and a maintenance category: --- "Category:Television episode articles with short description with no season number". --- @param tvSeriesName string The TV series name. local function getShortDescriptionOnlySeriesName(tvSeriesName) local text = descriptions.only_series_name.text local shortDescription = string.format(text, tvSeriesName) local category = getTrackingCategory(tvSeriesName, "only_series_name") return shortDescription, category end --- Returns a short description in the style of: "Episode of the first season of Lost" and a maintenance category: --- "Category:Television episode articles with short description with no episode number". --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param seasonOrdinalNumber string The season's ordinal number. --- @param seasonTextStyle string The text to use for seasons - either "season" or "series". local function getShortDescriptionSeasonAndSeriesName(tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle) local text = descriptions.season_and_series_name.text local shortDescription = string.format(text, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, tvSeriesName) local category = getTrackingCategory(tvSeriesName, "season_and_series_name") return shortDescription, category end --- Returns a short description for a limited series in the style of: "1st episode of WandaVision" and a tracking category --- based on the categoryKey value. --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param episodeOrdinalNumber string The episode's ordinal number. --- @param descriptionName string A key from the descriptions table. local function getShortDescriptionLimitedSeries(tvSeriesName, episodeOrdinalNumber, descriptionName) local text = descriptions.limited_series.text[descriptionName] local shortDescription = string.format(text, episodeOrdinalNumber, tvSeriesName) local category = getTrackingCategory(tvSeriesName, descriptionName) return shortDescription, category end --- Returns a short description in the style of: "5th episode of the fourth season of Lost" and a tracking category: --- "Category:Television episode articles with short description for single episodes". --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param seasonOrdinalNumber string The season's ordinal number. --- @param seasonTextStyle string The text to use for seasons - either "season" or "series". --- @param episodeOrdinalNumber string The episode's ordinal number. --- @param limitedSeries boolean Whether the episode belongs to a limited series. local function getShortDescriptionSingleEpisode(tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, episodeOrdinalNumber, limitedSeries) if (limitedSeries) then return getShortDescriptionLimitedSeries(tvSeriesName, episodeOrdinalNumber,"single_episode") end local text = descriptions.single_episode.text local shortDescription = string.format(text, episodeOrdinalNumber, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, tvSeriesName) local category = getTrackingCategory(tvSeriesName, "single_episode") return shortDescription, category end --- Returns a short description for a multi-part episode in the style of: --- "23rd and 24th episodes of the third season of Lost" and a tracking category: --- "Category:Television episode articles with short description for multi-part episodes". --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param seasonOrdinalNumber string The season's ordinal number. --- @param seasonTextStyle string The text to use for seasons - either "season" or "series". --- @param episodeOrdinalNumbers table A list of episode ordinal numbers. --- @param limitedSeries boolean Whether the episode belongs to a limited series. local function getShortDescriptionMultiEpisode(tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, episodeOrdinalNumbers, limitedSeries) local episodeText = mw.text.listToText(episodeOrdinalNumbers) if (limitedSeries) then return getShortDescriptionLimitedSeries(tvSeriesName, episodeText, "multi_episodes") end local text = descriptions.multi_episodes.text local shortDescription = string.format(text, episodeText, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, tvSeriesName) local category = getTrackingCategory(tvSeriesName, "multi_episodes") return shortDescription, category end --- Returns a short description for a special episode in the style of: --- "Special episode of Lost" or "<value> episode of Lost" and a tracking category: --- "Category:Television episode articles with short description for single episodes". --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param special string The type of special episode. A "yes" value defaults to "Special". local function getShortDescriptionSpecialEpisode(tvSeriesName, special) if (special == "yes" or special == "y") then special = "Special" end local text = descriptions.special_episode.text local shortDescription = lang:ucfirst( string.format(text, special, tvSeriesName) ) local category = getTrackingCategory(tvSeriesName, "single_episode") return shortDescription, category end --- Returns a short description based on the description type passed. --- @param descriptionType number A description type number. --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param seasonOrdinalNumber string The season's ordinal number. --- @param seasonTextStyle string The text to use for seasons - either "season" or "series". --- @param episodeOrdinalNumbers table A list of episode ordinal numbers. --- @param specialEpisode string The type of special episode. --- @param limitedSeries boolean Whether the episode belongs to a limited series. local function getShortDescriptionByType( descriptionType, tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, episodeOrdinalNumbers, specialEpisode, limitedSeries) if descriptionType == descriptions.no_series.type then return getShortDescriptionNoSeries() elseif descriptionType == descriptions.only_series_name.type then return getShortDescriptionOnlySeriesName(tvSeriesName) elseif descriptionType == descriptions.season_and_series_name.type then return getShortDescriptionSeasonAndSeriesName(tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle) elseif descriptionType == descriptions.single_episode.type then return getShortDescriptionSingleEpisode( tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, episodeOrdinalNumbers[1], limitedSeries) elseif descriptionType == descriptions.multi_episodes.type then return getShortDescriptionMultiEpisode( tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, episodeOrdinalNumbers, limitedSeries) elseif descriptionType == descriptions.special_episode.type then return getShortDescriptionSpecialEpisode(tvSeriesName, specialEpisode) else return "" end end --- Returns the type of the description to use. --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param seasonOrdinalNumber string The season's ordinal number. --- @param episodeOrdinalNumbers table A list of episode ordinal numbers. --- @param specialEpisode string The type of special episode. --- @param limitedSeries boolean Whether the episode belongs to a limited series. local function getDescriptionType(tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, episodeOrdinalNumbers, specialEpisode, limitedSeries) if (not tvSeriesName) then return descriptions.no_series.type end if (specialEpisode) then return descriptions.special_episode.type end if (not seasonOrdinalNumber and not limitedSeries) then return descriptions.only_series_name.type end if (#episodeOrdinalNumbers < 1) then return descriptions.season_and_series_name.type end if (#episodeOrdinalNumbers == 1) then return descriptions.single_episode.type end if (#episodeOrdinalNumbers > 1) then return descriptions.multi_episodes.type end end --- Returns true if the TV series is a limited series. --- @param limitedSeries string Any value will be considered as true. --- @param tvSeriesNameDab string The disambiguation used in the series name article title. local function isLimitedSeries(limitedSeries, tvSeriesNameDab) if (limitedSeries) then return true end if tvSeriesNameDab and string.find(tvSeriesNameDab, "miniseries") then return true end return false end --- Returns the ordinal indicator for an integer between 0 and 100. --- --- Numbers "1", "2" and "3" have unique suffixes. --- Numbers between 4 and 20 have the same common suffix - "th". --- Numbers ending with 0 have the same common suffix - "th". --- @param number number A number value. local function getOrdinalIndicatorLessThan100(number) local suffix while (not suffix) do -- Check if the number equals 0; This should never be a valid entry. Assign suffix as an empty string. if (number == 0) then suffix = "" -- Check if the number is less than 4; Numbers "1", "2" and "3" have unique suffixes. elseif (number < 4) then suffix = uniqueSuffix[number] -- Check if the number is more than 4 AND less than 20; These numbers all have the same common suffix. elseif (number < 20) then suffix = commonSuffix -- Check if the remainder after division of the number by 10 equals 0. elseif (number % 10 == 0) then suffix = commonSuffix else -- Numbers that are above 20 and which their remainder doesn't equal 0 (such as 45). -- Remainder after division of the number by 10; So if the current number is 45, the new number is 5. number = number % 10 end end return suffix end --- Returns the ordinal indicator for an integer between 0 and 1000. --- @param number number A number value. local function getOrdinalIndicatorLessThan1000(number) if (number < 100) then return getOrdinalIndicatorLessThan100(number) elseif (number % 100 == 0) then return commonSuffix else -- Numbers that are above 100 and which their remainder doesn't equal 0 (such as 345). -- Pass the remainder after division of the number by 100 (So for 345, it would pass 45) as the parameter. return getOrdinalIndicatorLessThan100(number % 100) end end --- Returns a table of episode numbers. --- --- Episode values may be of multipart episodes, in such situations, an episode may be seperated by one of the following: --- ",", "/", "&", "-", "–", "and". --- Decimal values and episode overall values sometimes erroneously used are removed. --- @param number string A number value in string format. local function cleanEpisodeNumber(number) if (not number) then return {} end number = string.gsub(number, "%(.*%)", " ") number = string.gsub(number, "%.%d+", " ") local numbers = {} for digits in string.gmatch(number, "%d+") do table.insert(numbers, tonumber(digits)) end return numbers end --- Returns a table of episode ordinal numbers. --- --- In most situations there will be only one episode, but this can support more. --- @param episodeNumber number The episode's number. local function getEpisodeOrdinalNumbers(episodeNumber) local episodeNumbers = cleanEpisodeNumber(episodeNumber) if (#episodeNumbers < 1) then return episodeNumbers end local episodeOrdinals = {} for _, cleanedEpisodeNumber in pairs(episodeNumbers) do local ordinalIndicator = getOrdinalIndicatorLessThan1000(cleanedEpisodeNumber) table.insert(episodeOrdinals, cleanedEpisodeNumber .. ordinalIndicator) end return episodeOrdinals end --- Returns true if the season number value is a number. --- @param seasonNumber string The season number value in string format. local function validateSeasonNumber(seasonNumber) if (tonumber(seasonNumber)) then return true else return false end end --- Returns the season's ordinal number, or nil if no season number was set. --- @param seasonNumber string The season number. local function getSeasonOrdinalNumber(seasonNumber) if (seasonNumber) then local convertOrdinal = require("Module:Ordinal") return convertOrdinal._ordinal(seasonNumber) end return nil end --- Returns a season number after removing from it unwanted characters. --- --- This is done to make sure that no malformed season values have been entered. --- The function will remove all text which is not part of the first number in the string. --- --- The function converts entries such as: --- "1.2" -> "1" --- "12.2" -> "12" --- @param seasonNumber string The season number value in string format. local function cleanSeasonNumber(seasonNumber) if (seasonNumber) then return string.match(seasonNumber, "%d+") end return nil end --- Returns the season number after or cleaning it from unwanted values and validating value is a number. --- Also returns the text style to use - either "season" or "series". --- If no value was entered or if value was not a number, return nil. --- @param seasonNumber string The season number. --- @param seasonNumberUK string The season number, if UK style was used. local function getSeasonNumberAndTextStyle(seasonNumber, seasonNumberUK) for _, v in ipairs({{seasonNumber, "season"}, {seasonNumberUK, "series"}}) do local cleanedSeasonNumber = cleanSeasonNumber(v[1]) if (validateSeasonNumber(cleanedSeasonNumber)) then return cleanedSeasonNumber, v[2] end end return nil end --- Returns the TV series title without disambiguation, and the disambiguation, or nil if no TV series name was set. --- @param tvSeriesName string The TV series name. --- @param notDab string If set, the parenthesis in the title is not disambiguation. local function getTVSeriesName(tvSeriesName, notDab) if (tvSeriesName) then if (not notDab) then local title, disambiguation = string.match(tvSeriesName, "^(.+) %((.*)%)$") if not title then title = tvSeriesName end return title, disambiguation end return tvSeriesName, nil end return nil, nil end --- Returns the initial values after removing unwanted characters. --- @param args table The values that should be processed. local function cleanValues(args) for i, v in ipairs({"episode_num", "season_num", "season_num_uk", "series_name"}) do if (args[v]) then args[v] = args[v]:gsub("\127[^\127]*UNIQ%-%-(%a+)%-%x+%-QINU[^\127]*\127", "") -- Remove all strip-markers. args[v] = args[v]:gsub("</? *br */?>", " ") -- Replace <br /> (and variants) with space character. args[v] = args[v]:gsub("%b<>[^<]+%b<>", "") -- Remove html markup. args[v] = args[v]:gsub("%b<>", "") -- Remove self-closed html tags. if i ~= 4 then args[v] = args[v]:gsub("%[%[[^|]+|([^%]]+)%]%]", "%1") -- Remove wiki-link retain label. else args[v] = args[v]:gsub("%[%[([^|]+)|.*%]%]", "%1") -- Remove wiki-link retain article. end args[v] = args[v]:gsub("%[%[([^%]]+)%]%]", "%1") -- Remove wiki-link retain article. args[v] = args[v]:gsub("%[%S+ +([^%]]-)%]", "%1") -- Remove URLs retain label. args[v] = args[v]:gsub("%[[^%]]-%]", "") -- Remove all remaining URLs. if (args[v] == "") then -- Check if the value is an empty string. args[v] = nil -- The value is an empty string; Set it to nil. end end end return args end --- Public function - main process. --- @param frame table The frame invoking the module. --- @param args table The key-value parameters passed to the module. function television._getShortDescription(frame, args) args = cleanValues(args) local tvSeriesName, tvSeriesNameDab = getTVSeriesName(args.series_name, args.not_dab) local seasonNumber, seasonTextStyle = getSeasonNumberAndTextStyle(args.season_num, args.season_num_uk) local seasonOrdinalNumber = getSeasonOrdinalNumber(seasonNumber) local episodeOrdinalNumbers = getEpisodeOrdinalNumbers(args.episode_num) local limitedSeries = isLimitedSeries(args.limited, tvSeriesNameDab) local descriptionType = getDescriptionType( tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, episodeOrdinalNumbers, args.special, limitedSeries ) local shortDescription, trackingCat = getShortDescriptionByType( descriptionType, tvSeriesName, seasonOrdinalNumber, seasonTextStyle, episodeOrdinalNumbers, args.special, limitedSeries ) -- Check if the invoking page is from /testcases or /doc pages. if (args.test) then return shortDescription, trackingCat elseif (args.doc) then return shortDescription else local tableData = {shortDescription, "noreplace"} return frame:expandTemplate({title = "short description", args = tableData}) .. trackingCat end end --- Public function which is used to create a television episode's short description --- from the data available in [Template:Infobox television episode]. --- A suitable description will be generated depending on the values of the various parameters. --- See documentation for examples. --- --- Parameters: --- |episode_num= — optional; The episode's number. --- |season_num= — optional; The season's number. --- |season_num_uk= — optional; The season's number if using the British "series" term. --- |series_name= — optional; The TV series name. --- |not_dab= — optional; Set if the TV series name has parentheses as part of its name. --- |special= — optional; Setting to "yes" will set the description as a "special episode". --- Any other value will replace the word "special" with the one entered. --- For example "special=recap" will create "recap episode". --- |limited= — optional; Set if the series is a single season series, such as miniseries or limited series --- and does not need a season number as part of the description. --- @param frame table The frame invoking the module. function television.getShortDescription(frame) local getArgs = require("Module:Arguments").getArgs local args = getArgs(frame) return television._getShortDescription(frame, args) end --- Public function which is used for testing output only. --- @param frame table The frame invoking the module. function television.test(frame) local getArgs = require("Module:Arguments").getArgs local args = getArgs(frame) test = args.test local shortDescription, categories = television._getShortDescription(frame, args) if (test == "cat") then return categories else return shortDescription end end return television 7gffbejbjdsyz92ovyapk14cxbmq067 1 292495 3026570 3023909 2026-08-18T04:20:16Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Sergio Ramos]] 3026570 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[Sergio Ramos]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996010 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110715192252/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062486190/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-12.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062486190/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-12.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20101006183142/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202738775658/noticia/Noticia/Ramos_pays_tribute_to_Antonio_Puerta.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202738775658/noticia/Noticia/Ramos_pays_tribute_to_Antonio_Puerta.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100315212402/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1193041476906/jugador/Jugador/Ramos.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1193041476906/jugador/Jugador/Ramos.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120531195315/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=618&n=sergio%2Framos%2Fsergio%2Framos%2Fgarcia te http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=618&n=sergio%2Framos%2Fsergio%2Framos%2Fgarcia Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 08:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2039226 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120718021414/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330111023199/noticia/Noticia/King_of_steals_2012-07-13.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330111023199/noticia/Noticia/King_of_steals_2012-07-13.htm. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 11:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2043815 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140504010800/http://www.panorama-sport.com/bundesliga/reali-turperon-dhe-shkurorezon-bajernin-e-mynihut/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/bundesliga/reali-turperon-dhe-shkurorezon-bajernin-e-mynihut/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2019 21:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2068909 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110715192252/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062486190/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-12.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062486190/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-12.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120718021414/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330111023199/noticia/Noticia/King_of_steals_2012-07-13.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330111023199/noticia/Noticia/King_of_steals_2012-07-13.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140504010800/http://www.panorama-sport.com/bundesliga/reali-turperon-dhe-shkurorezon-bajernin-e-mynihut/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/bundesliga/reali-turperon-dhe-shkurorezon-bajernin-e-mynihut/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101006183142/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202738775658/noticia/Noticia/Ramos_pays_tribute_to_Antonio_Puerta.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202738775658/noticia/Noticia/Ramos_pays_tribute_to_Antonio_Puerta.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100315212402/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1193041476906/jugador/Jugador/Ramos.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1193041476906/jugador/Jugador/Ramos.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120531195315/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=618&n=sergio%2Framos%2Fsergio%2Framos%2Fgarcia për lidhjen http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=618&n=sergio%2Framos%2Fsergio%2Framos%2Fgarcia. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430202318/http://www.sergioramos.es/ për lidhjen http://www.sergioramos.es/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 janar 2020 13:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2135866 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110715192252/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062486190/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-12.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330062486190/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-12.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200325214731/https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people%3D216814/ për lidhjen https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=216814/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 korrik 2020 08:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2172052 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://telesport.al/sergio-ramos-5-shekuj-real-madrid. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://telesport.al/ramos-kunja-ronaldo-s-ia-dhashe-penalltine-e-dyte-benzema-per-te-mos-u-treguar-egoist. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://telesport.al/bale-benzema-kane-rilindur-pa-ronaldo-n-real-mposht-me-poker-leganes. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://telesport.al/kasapi-arrin-400-ndeshje-ne-la-liga-me-real-madridin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304121256/http://segoviaaldia.es/not/2618/ për lidhjen http://segoviaaldia.es/not/2618/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 12:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 10 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2178722 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201017230357/https://www.gazetaexpress.com/real-madridi-mezi-barazon-kunder-inferioreve-te-club-brugge/ për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/real-madridi-mezi-barazon-kunder-inferioreve-te-club-brugge/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200320120732/https://www.thinkspain.com/news-spain/8473/spain-3-0-china për lidhjen https://www.thinkspain.com/news-spain/8473/spain-3-0-china. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200320121207/https://www.thinkspain.com/news-spain/9721/san-marino-0-6-spain për lidhjen https://www.thinkspain.com/news-spain/9721/san-marino-0-6-spain. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200321170947/https://www.gazetaexpress.com/sport-befasi-10-futbollistet-me-te-shpejte-me-top-ne-bote-90175/ për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/sport-befasi-10-futbollistet-me-te-shpejte-me-top-ne-bote-90175/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200321173411/https://www.gazetaexpress.com/ramosi-e-permireson-rekordin-e-tij-mbreselenes-me-nje-tjeter-penallti-panenka/ për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/ramosi-e-permireson-rekordin-e-tij-mbreselenes-me-nje-tjeter-penallti-panenka/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200321203510/https://telesport.al/real-pa-ramos-te-luftonte-per-vendin-e-trete për lidhjen https://telesport.al/real-pa-ramos-te-luftonte-per-vendin-e-trete. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180205001234/https://thesefootballtimes.co/2017/09/25/sergio-ramos-the-legendary-defender-wholl-be-remembered-for-everything-but/ për lidhjen https://thesefootballtimes.co/2017/09/25/sergio-ramos-the-legendary-defender-wholl-be-remembered-for-everything-but/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200323202058/https://telesport.al/sergio-ramos-simulon-ne-zonen-e-rreptesise-interneti-reagon-ne-menyre-qesharake/ për lidhjen https://telesport.al/sergio-ramos-simulon-ne-zonen-e-rreptesise-interneti-reagon-ne-menyre-qesharake/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200324013704/https://www.gazetaexpress.com/sport-ramos-baba-12184/ për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/sport-ramos-baba-12184/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200324165323/https://www.gazetaexpress.com/sergio-ramos-nje-dokumentar-per-tu-harruar/ për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/sergio-ramos-nje-dokumentar-per-tu-harruar/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 19:55 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2185001 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.gazetatribuna.com/arena/18-kartonet-e-ramosit-ne-la-liga-foto/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200321012841/http://www.gazetatribuna.com/arena/spanja-publikon-listen-e-boterorit-nuk-eshte-morata/ për lidhjen http://www.gazetatribuna.com/arena/spanja-publikon-listen-e-boterorit-nuk-eshte-morata/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2021 05:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2196182 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180205072227/https://www.tifofootball.com/features/sergio-ramos-born-inside-the-big-game/ për lidhjen https://www.tifofootball.com/features/sergio-ramos-born-inside-the-big-game/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 mars 2021 01:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2199388 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070835/https://gazetablic.com/maldini-ky-eshte-mbrojtesi-me-i-mire-ne-bote/ për lidhjen https://gazetablic.com/maldini-ky-eshte-mbrojtesi-me-i-mire-ne-bote/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 mars 2021 21:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2215887 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200321202158/http://illyriapress.com/anceloti-ramosin-e-nxjerr-prape-ne-mesfushe-bejl-sme-shqeteson/ për lidhjen http://illyriapress.com/anceloti-ramosin-e-nxjerr-prape-ne-mesfushe-bejl-sme-shqeteson/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 prill 2021 06:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2242990 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190106194353/https://iffhs.de/iffhs-awards-2018-the-men-world-team-2018/ për lidhjen https://iffhs.de/iffhs-awards-2018-the-men-world-team-2018/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201117125456/https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=93649/profile/index.html për lidhjen https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=93649/profile/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2021 19:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259347 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141006080203/http://www.calciomercato.it/news/145873/Campioni-ai-raggi-X-Sergio-Ramos-il-difensore-col-vizio-del-gol.html për lidhjen http://www.calciomercato.it/news/145873/Campioni-ai-raggi-X-Sergio-Ramos-il-difensore-col-vizio-del-gol.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 02:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2368704 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181109221627/https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/fifa-fifpro-world11/ për lidhjen https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/fifa-fifpro-world11/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141203175156/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=1272368/index.html për lidhjen https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=1272368/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 02:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2370534 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/179114?cc=5739. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/253068?cc=5739. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160831035942/http://rtsh.al/lajme/euro-2016-italia-mposht-kampionet-e-europes-ne-fuqi/ për lidhjen https://www.rtsh.al/lajme/euro-2016-italia-mposht-kampionet-e-europes-ne-fuqi/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 dhjetor 2021 01:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379298 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/163917?cc=5739. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121102022925/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/252960?cc=5739 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/252960?cc=5739. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070935/https://www.rtsh.al/lajme/champions-league-manchester-city-shtang-realin-ne-madrid-lyon-mposht-minimalisht-ne-shtepi-juventusin/ për lidhjen https://www.rtsh.al/lajme/champions-league-manchester-city-shtang-realin-ne-madrid-lyon-mposht-minimalisht-ne-shtepi-juventusin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190330032107/https://www.sergioramos.com/mis-pasiones/familia/ për lidhjen http://www.sergioramos.com/mis-pasiones/familia/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2021 01:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2382577 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191202213823/https://iffhs.de/iffhs-awards-the-iffhs-men-world-team-of-the-year-2019/ për lidhjen https://iffhs.de/iffhs-awards-the-iffhs-men-world-team-of-the-year-2019/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 janar 2022 01:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2400999 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171213010651/http://iffhs.de/the-iffhs-man-world-team-2017/ për lidhjen http://iffhs.de/the-iffhs-man-world-team-2017/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 shkurt 2022 04:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2401690 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070941/https://kallxo.com/sport/sergio-ramos-hyn-ne-histori-te-spanjes-foto/ për lidhjen https://kallxo.com/sport/sergio-ramos-hyn-ne-histori-te-spanjes-foto/?fbclid=IwAR187sNBki4lUOL7YjVLC4V-fRMhrOIhTARhGwkGdGrYjahWxBJFHyw0wBM. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shkurt 2022 15:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2449937 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200315204422/https://en.as.com/en/2016/10/30/football/1477850676_299349.html për lidhjen https://en.as.com/en/2016/10/30/football/1477850676_299349.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180621093039/https://www.footballwhispers.com/blog/sergio-ramos-the-best-big-game-player-in-the-world për lidhjen http://www.footballwhispers.com/blog/sergio-ramos-the-best-big-game-player-in-the-world. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2022 17:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2466327 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://en.archive.uefa.com/competitions/under19/history/season=2004/round=1666/match=79251/index.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://en.archive.uefa.com/competitions/under19/history/season=2004/round=1665/match=79220/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 korrik 2022 23:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489884 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070902/https://www.gazeta-shqip.com/2014/09/02/reali-hije-mbi-projektin-e-se-ardhmes/ për lidhjen https://www.gazeta-shqip.com/2014/09/02/reali-hije-mbi-projektin-e-se-ardhmes/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200521153427/http://www.gazetadita.al/ramos-e-demtoi-qellimisht-salah/ për lidhjen http://www.gazetadita.al/ramos-e-demtoi-qellimisht-salah/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070918/https://www.gazeta-shqip.com/2018/11/03/reali-me-fat-ndaj-valladolid-solari-debuton-me-fitore/ për lidhjen https://www.gazeta-shqip.com/2018/11/03/reali-me-fat-ndaj-valladolid-solari-debuton-me-fitore/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181111133944/http://www.vipsport.al/2018/11/flet-legjenda-panenka-serxhio-ramos-i-gjuan-me-mire-penalltite-si-une/ për lidhjen http://www.vipsport.al/2018/11/flet-legjenda-panenka-serxhio-ramos-i-gjuan-me-mire-penalltite-si-une/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200708042428/http://www.vipsport.al/2020/06/video-reali-kthehet-pas-tre-muajsh-me-nje-fitore-i-mjafton-nje-pjese-loje-ndaj-eibar/ për lidhjen http://www.vipsport.al/2020/06/video-reali-kthehet-pas-tre-muajsh-me-nje-fitore-i-mjafton-nje-pjese-loje-ndaj-eibar/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200320200009/https://kosova.info/ramos-thyen-rekordin-e-casillas-dhe-behet-lojtari-me-me-se-shumti-paraqitje-te-spanja/ për lidhjen https://kosova.info/ramos-thyen-rekordin-e-casillas-dhe-behet-lojtari-me-me-se-shumti-paraqitje-te-spanja/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200321172721/http://www.vipsport.al/2019/11/konfirmohet-mjeshtri-i-panenkave-por-ramos-nuk-duhej-ta-gjuante-penalltine/ për lidhjen http://www.vipsport.al/2019/11/konfirmohet-mjeshtri-i-panenkave-por-ramos-nuk-duhej-ta-gjuante-penalltine/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 08:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2492769 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200211135021/http://www.shkodrasport.com/2019/10/12/sergio-ramos-behet-legjenda-e-spanjes-thyen-rekordin-e-casillas/ për lidhjen http://www.shkodrasport.com/2019/10/12/sergio-ramos-behet-legjenda-e-spanjes-thyen-rekordin-e-casillas/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 nëntor 2022 20:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2585523 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200706005614/https://futaa.com/ug/article/209963/sergio-ramos-penalty-sends-real-madrid-seven-points-clear për lidhjen https://futaa.com/ug/article/209963/sergio-ramos-penalty-sends-real-madrid-seven-points-clear. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shtator 2023 02:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2602613 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070928/https://insporti.com/reali-me-benzeman-shkaterrojne-espanyolin/ për lidhjen https://insporti.com/reali-me-benzeman-shkaterrojne-espanyolin/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070927/https://insporti.com/real-madrid-ramos-lajm-i-papritur/ për lidhjen https://insporti.com/real-madrid-ramos-lajm-i-papritur/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2023 00:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2616533 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190924000410/https://fifpro.org/news/fifa-fifpro-men-s-world-11-2018-2019/en/ për lidhjen https://fifpro.org/news/fifa-fifpro-men-s-world-11-2018-2019/en/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 nëntor 2023 00:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2638851 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201018153647/http://euro2012.telegrafi.com/?id=1&a=20 për lidhjen http://euro2012.telegrafi.com/?id=1&a=20. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shkurt 2024 00:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2639738 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201018182933/http://euro2012.telegrafi.com/?id=1&a=513 për lidhjen http://euro2012.telegrafi.com/?id=1&a=513. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 shkurt 2024 09:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2653940 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200324015214/https://lifebogger.com/sq/Sergio-Ramos-f%25C3%25ABmij%25C3%25ABri-histori-plus-pallogaritur-Biografia-fakte/ për lidhjen https://lifebogger.com/sq/Sergio-Ramos-f%C3%ABmij%C3%ABri-histori-plus-pallogaritur-Biografia-fakte/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 prill 2024 18:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2656699 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070941/https://eduasportin.com/lajme/statistike-prej-nje-sulmuesi-e-sergio-ramos-ai-ka-shenuar-ne-20-stadiume-te-ndryshme-te-spanjes/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/statistike-prej-nje-sulmuesi-e-sergio-ramos-ai-ka-shenuar-ne-20-stadiume-te-ndryshme-te-spanjes/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200706143524/https://eduasportin.com/lajme/plot-528-dite-pa-gol-nga-goditjet-e-denimit-ramos-thyen-mallkimin-e-real-madridit/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/plot-528-dite-pa-gol-nga-goditjet-e-denimit-ramos-thyen-mallkimin-e-real-madridit/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200319190923/https://eduasportin.com/lajme/ky-eshte-ekipi-i-vitit-uefa-per-2017-en/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/ky-eshte-ekipi-i-vitit-uefa-per-2017-en/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190703224116/https://eduasportin.com/lajme/kjo-eshte-skuadra-e-sezonit-ne-champions-league/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/kjo-eshte-skuadra-e-sezonit-ne-champions-league/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 prill 2024 16:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2659501 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171219055226/http://rr-socceragency.com/en/tag/rene-ramos/ për lidhjen http://rr-socceragency.com/en/tag/rene-ramos/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 prill 2024 21:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2676550 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070924/https://sot.com.al/sport/atletico-mposht-realin-dhe-fiton-superkupen-e-europes për lidhjen https://sot.com.al/sport/atletico-mposht-realin-dhe-fiton-superkupen-e-europes. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200318211541/https://www.tring.al/news/sport/nations-league-spanja-madrilene-shpartallon-kroacine-6-0/ për lidhjen https://www.tring.al/news/sport/nations-league-spanja-madrilene-shpartallon-kroacine-6-0/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 korrik 2024 02:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2678845 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120716023941/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/163917?cc=5739 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/163917?cc=5739. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120728224057/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/179114?cc=5739 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/179114?cc=5739. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120720023848/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/253068?cc=5739 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/253068?cc=5739. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 korrik 2024 06:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2771637 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210621063348/https://www.defensacentral.com/real_madrid/97574-ramos-podra-jugar-valencia/ për lidhjen http://www.defensacentral.com/real_madrid/97574-ramos-podra-jugar-valencia/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 mars 2025 07:02 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2826175 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130924/https://topsporti.com/artikulli/real-madrid-kampion-i-botes për lidhjen https://topsporti.com/artikulli/real-madrid-kampion-i-botes. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2025 08:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2828003 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819070859/https://topsporti.com/artikulli/sociedad-befason-real-madridin/la-liga për lidhjen https://topsporti.com/artikulli/sociedad-befason-real-madridin/la-liga. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 gusht 2025 12:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2878814 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201020050934/https://a2news.com/2020/01/08/reali-ne-finale-te-superkupes-mposht-valencian-me-gola-spektakolare/ për lidhjen https://a2news.com/2020/01/08/reali-ne-finale-te-superkupes-mposht-valencian-me-gola-spektakolare/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 dhjetor 2025 00:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2982511 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210728015859/https://au.sports.yahoo.com/spains-sergio-ramos-slammed-despicable-celebration-224611372.html për lidhjen https://au.sports.yahoo.com/spains-sergio-ramos-slammed-despicable-celebration-224611372.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 maj 2026 09:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3008870 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210711180231/https://en.psg.fr/teams/first-team/content/sergio-ramos-signs-with-paris-saint-germain-until-2023 për lidhjen https://en.psg.fr/teams/first-team/content/sergio-ramos-signs-with-paris-saint-germain-until-2023. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210709190515/https://en.psg.fr/teams/first-team/content/no4-for-ramos-psg-equipe-premiere-sergio-ramos për lidhjen https://en.psg.fr/teams/first-team/content/no4-for-ramos-psg-equipe-premiere-sergio-ramos. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 korrik 2026 03:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3013728 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.besoccer.com/new/sergio-ramos-makes-debut-as-monterrey-cruise-past-san-luis-1348987. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 korrik 2026 21:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sergio Ramos]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3020632 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.kget.com/sports/sports-illustrated/6c75d29e/why-is-sergio-ramos-wearing-number-93-for-monterrey-in-liga-mx/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2026 22:17 (CEST) 24e4j5q1uxznr5h5b1anwb4vjj83tbi 0 304831 3026557 2958937 2026-08-18T04:06:25Z ~2026-45020-15 191760 /* */ https://youtube.com/@h2oremix88?si=l-b6nDtfy1g4wdEL 3026557 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rosé | image = Blackpink Rosé Rimowa 1.jpg | caption = Rosé më 2024 | birth_name = Roseanne Park | other_names = Park Chae-young | birth_date = {{Birth date and age|year=1997|month=2|day=11}} | birth_place = [[Auckland]], Zelanda e Re | citizenship = {{hlist|Koreja e Jugut<ref name="Dual nationality-01">{{cite news|url=https://www.donga.com/news/article/all/20160811/79708918/4|title=[블랙핑크 VS 투애니원③] 블랙핑크는 누구?|trans-title=Who Is Blackpink?|language=ko|work=DongA Ilbo|date=12 gusht 2016|access-date=15 tetor 2020|last=Lee|first=Jung-yeon|archive-date=7 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507180314/http://news.donga.com/3/07/20160811/79708918/4|url-status=live}}</ref>|Zelanda e Re<ref name="Dual nationality-01" />}} | occupation = {{hlist|Këngëtare|valltare}}<!-- Being a celebrity with endorsements doesn't make you a model. --> | years_active = 2016-sot | signature = Signature of Rosé.svg | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | instrument = Vokal | genre = [[K-pop]] | occupation = Këngëtare, vallëtare | label = [[YG Entertainment|YG]], [[Interscope Records|Interscope]]<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|date=22 tetor 2018|access-date=23 nëntor 2018|last=Herman|first=Tamar|archive-date=23 tetor 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023042733/https://youtube.com/@h2oremix88?si=D3-XOmog_Pe53p97/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|url-status=live}}</ref> | current_members = {{hlist|[[Blackpink]]|[[YG Family]]}} }} }} '''Roseanne Park''' (e lindur më 11 shkurt 1997), e njohur më mirë nga emri artistik '''Rosé''' ([[Gjuha koreane|Koreanisht]]: 로제), është një këngëtare e Zelandës së Re e rritur në [[Melburni|Melburn]], [[Viktoria]], Australi. Rosé nënshkroi me kompaninë koreano-jugore [[YG Entertainment]] pas një audicioni të suksesshëm në 2012 dhe u trajnua për katër vjet përpara se të debutonte si anëtare e grupit të vajzave jugkorean [[Blackpink]] në gusht të vitit 2016. Në mars 2021, Rosé bëri debutimin e saj solo me [[Tekja (muzikë)|albumin e saj]] ''[[R (album tekje)|R]]'' i cili shiti 448,089 kopje në javën e tij të parë, shifra më e lartë nga një soliste koreane. Tekja e saj kryesore "''[[On the Ground]]''" e bëri atë artisten e parë që kryesoi [[Billboard Global 200|''Billboard'' Global 200]] si soliste dhe si pjesë e një grupi, solistja e parë femër koreane që hyri në [[UK Singles Chart]] dhe artistja solo koreane me më shumë keni parë video muzikore në 24 orët e para në [[YouTube]]. Ajo nënshkroi me [[The Black Label]] dhe [[Atlantic Records]] në 2024 dhe publikoi hitin numër një të Billboard Global 300 "[[Apt. (këngë)|Apt.]]" me [[Bruno Mars]] si tekjen kryesore nga albumi i saj debutues në studio ''[[Rosie (album i Rosé)|Rosie]]'' (2024). "Apt." kryesoi listat në shumë vende në mbarë botën, duke përfshirë [[Circle Digital Chart]] të Koresë së Jugut dhe [[ARIA Singles Chart]] të Australisë, ku u bë kënga e parë nga një soliste koreane që arriti majën. Po kështu, ajo u bë kënga e parë nga një soliste koreane që arriti në dhjetëshen më të mirë të US [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] dhe UK Singles Chart. Rosé ka marrë disa vlerësime gjatë karrierës së saj, duke përfshirë dy [[Rekordet Botërore Guinness|Rekorde Botërore Guinness]] dhe dy [[MAMA Awards]]. Ajo është personi i tretë korean më i ndjekur në [[Instagram]] dhe u shfaq në listën e ikonave të gjalla të ''[[Rolling Stone]]'' nga Australia dhe Zelanda e Re. Rosé është njohur për rolin e saj në modë si një ambasadore globale për [[Yves Saint Laurent (fashion house)|Yves Saint Laurent]] dhe u bë një nga idhujt e parë femra të [[K-pop]] që mori pjesë në [[Met Gala]] më 2021. == Jeta dhe karriera == === 1997–2015: Jeta e hershme dhe fillimet e karrierës === Roseanne Park (koreanisht: 박채영; Park Chae-young) lindi më 11 shkurt 1997<ref name="blackpinkINSTA">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BfBTuV0Alks/|title=BLΛƆKPIИK on Instagram: "#BLACKPINK #블랙핑크 #ROSÉ #로제 #HAPPYBIRTHDAY #2018_02_11 #YG"|website=Instagram|language=en|access-date=8 korrik 2019|archive-date=2 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702100943/https://www.instagram.com/accounts/login/?next=%2Fp%2FBfBTuV0Alks%2F|url-status=live}}</ref><ref name="ygTWITTER">{{Cite web|url=https://twitter.com/ygent_official/status/962340411355234304|title=HAPPY BIRTHDAY ROSÉ#BLACKPINK #블랙핑크#2018_02_11 #HBD #로제pic.twitter.com/AJEnRLeSyD|last=FAMILY|first=YG|date=10 shkurt 2018|website=@ygent_official|language=en|access-date=8 korrik 2019|archive-date=10 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210235640/https://twitter.com/ygent_official/status/962340411355234304|url-status=live}}</ref> në [[Auckland]], [[Zelanda e Re]], nga prindër emigrantë jugkorean.<ref name="scmp18">{{cite news|url=https://www.scmp.com/culture/music/article/2163713/rose-blackpink-new-zealand-born-k-pop-singer-unique-voice-and|title=Rose from Blackpink – New Zealand-born K-pop singer with the unique voice and difficult dance moves|last=Kim|first=Nemo|date=12 shtator 2018|access-date=28 maj 2019|work=[[South China Morning Post]]|language=en|archive-date=15 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415202311/https://www.scmp.com/culture/music/article/2163713/rose-blackpink-new-zealand-born-k-pop-singer-unique-voice-and|url-status=live}}</ref> Ajo ka një motër më të madhe. Në vitin 2004, në moshën shtatë vjeçare, Rosé dhe familja e saj u transferuan në [[Melbourne|Melburn]], Australi.<ref name="smh">{{cite news|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/blackpinks-rose-how-a-joke-turned-into-kpop-stardom-for-an-australian-singer-20170629-gx15a2.html|title=BlackPink's Rose: How a joke turned into K-pop stardom for an Australian singer|work=[[The Sydney Morning Herald]]|last=Wilder|first=Gabriel|date=27 qershor 2017|access-date=28 maj 2019|language=en|archive-date=11 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411040123/https://www.smh.com.au/entertainment/music/blackpinks-rose-how-a-joke-turned-into-kpop-stardom-for-an-australian-singer-20170629-gx15a2.html|url-status=live}}</ref> Ajo ndoqi shkollën fillore Kew East, duke u diplomuar në vitin 2009 dhe ndoqi Kolegjin e Mesëm të Vajzave në Canterbury në Melburn, duke studiuar drejtësi.<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/rose-blackpink-leaving-school-trainee-nobody-understood-2910715|title=Rosé on leaving school to become a K-pop trainee: "Nobody understood"|date=30 mars 2021|publisher=NME|language=en|access-date=20 gusht 2022}}</ref> Ajo filloi të këndonte dhe mësoi të luante kitarë dhe piano si fëmijë dhe interpretoi në koret e kishës.<ref name="smh" /><ref name="scmp19">{{cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/people-events/article/2185455/4-things-know-about-k-pop-star-rose-blackpinks-high|title=4 things to know about K-pop star Rose, BLACKPINK's high-note singer|last=Li|first=Caspar|date=11 shkurt 2019|access-date=28 maj 2019|work=[[South China Morning Post]]|language=en|archive-date=28 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528183259/https://www.scmp.com/magazines/style/people-events/article/2185455/4-things-know-about-k-pop-star-rose-blackpinks-high|url-status=live}}</ref> Në vitin 2012, në moshën 15-vjeçare, Rosé mori pjesë në një audicion në [[Sydney|Sidni]], Australi për kompaninë diskografike të Koresë së Jugut [[YG Entertainment]] me sugjerimin e babait të saj,<ref name="smh" /> duke u renditur e para në mesin e 700 pjesëmarrësve.<ref>{{cite magazine|url=http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|title=Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK|last=Moon|first=Kat|date=4 prill 2019|access-date=31 maj 2019|language=en|archive-date=4 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001163639|title=[Y기획②]멤버를 알면 '진짜' 블랙핑크가 보인다|language=ko|work=YTN|date=7 korrik 2018|access-date=28 maj 2019|last=Ji|first=Seung-hoon|archive-date=9 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109024948/https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001163639|url-status=live}}</ref> Fillimisht ajo kishte supozuar se ideja e babait të saj ishte një shaka për shkak të distancës dhe vështirësisë së të bërit këngëtare jashtë shtetit, duke thënë se "nuk mendonte se kishte shumë shanse për t'u bërë vetë një yll i K-pop-it".<ref name="smh" /> Dy muaj më vonë, ajo nënshkroi me labelin si praktikante dhe u transferua në [[Seul]], Koreja e Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/rose-blackpink-leaving-school-trainee-nobody-understood-2910715|title=Rosé on leaving school to become a K-pop trainee: "Nobody understood"|date=30 mars 2021|publisher=NME|access-date=20 gusht 2022|language=en}}</ref> Në të njëjtin vit, Rosé iu dha një mundësi për të shfaqur këngën e shokut të etiketës [[G-Dragon]] "Without You" nga extended play (EP) ''[[One of a Kind (G-Dragon EP)|One of a Kind]]''. Emri i saj nuk u publikua në kohën e publikimit, merita e saj u zbulua vetëm pas shpalljes së saj si anëtare e Blackpink.<ref>{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000002387|title=블랙핑크, 지난 6년의 데뷔사|language=ko|date=17 gusht 2016|access-date=28 maj 2019|work=Ize|last=Lim|first=Soo-yeon|archive-date=26 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826062019/https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000002387|url-status=live}}</ref> Kënga arriti në vendin e dhjetë në [[Gaon Music Chart]] të Koresë së Jugut dhe në numrin 15 në [[K-pop Hot 100|''Billboard Korea'' K-pop Hot 100]].<ref name="wygaon">{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=39&hitYear=2012&termGbn=week|title=2012년 39주차 Digital Chart|language=ko|access-date=28 maj 2019|publisher=[[Gaon Music Chart]]|archive-date=8 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181108224646/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T|url-status=live}}</ref><ref name="wy100">{{cite magazine|url=http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175|title=G-Dragon Korea K-Pop Hot 100 Chart History|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|access-date=28 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170925073129/http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175|archive-date=25 shtator 2017|url-status=dead}}</ref> === 2016–2022: Debutimi me Blackpink dhe ''R'' === {{Shih|Blackpink}} Rosé u trajnua në YG Entertainment për katër vjet përpara se të zbulohej si anëtarja e fundit e grupit të vajzave [[Blackpink]] më 22 qershor 2016.<ref>{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003343019|title=YG, 새 걸그룹 네번째 멤버 로제 공개..호주 출신 실력파..'강렬'|language=ko|work=Osen|date=22 qershor 2016|access-date=28 maj 2019|last=Sung|first=Mi-kyung|archive-date=9 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109100516/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003343019|url-status=live}}</ref> Grupi debutoi më 8 gusht 2016 me [[Tekja (muzikë)|albumin tekje]] ''[[Square One (albumi i Blackpink)|Square One]]'', i cili përmbante këngët "[[Whistle (kënga e Blackpink)|Whistle]]" dhe "[[Boombayah]]".<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|title=Blackpink's Major Debut: New K-Pop Girl Group Lands No. 1 & 2 on World Digital Songs Chart|last=Benjamin|first=Jeff|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|date=16 gusht 2016|access-date=30 maj 2019|language=en|archive-date=10 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610133048/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|url-status=live}}</ref> Rosé u shfaq në një sërë programesh transmetuese, si ''[[King of Masked Singer]]''. Performanca e saj vokale në shfaqje u prit me një pritje të ngrohtë nga audienca, për të cilën Rosé komentoi se ajo "nuk e dinte nëse audienca do t'i pëlqente [ajo] të këndonte" dhe se ndihej "e lumtur dhe e lehtësuar" nga rezultati pozitiv.<ref name="scmp18" /> Më vonë ajo u shfaq si interpretuese në sezonin e dytë të ''[[Fantastic Duo]]''. Stafi i prodhimit të shfaqjes deklaroi se pamja e saj kishte për qëllim "të zbulonte tërheqjen vokale të Rosé, e cila është e ndryshme nga Blackpink".<ref name="fd2">{{cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|language=ko|date=4 gusht 2017|access-date=29 maj 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen|archive-date=10 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610060507/https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|url-status=live}}</ref> Më 1 qershor 2020, u njoftua se Rosé do të debutonte si artiste solo pas publikimit të albumit të parë të plotë të Blackpink në gjuhën koreane.<ref>{{Cite web|title=[공식입장] YG "블랙핑크, 로제·리사·지수 솔로곡 낸다…9월 정규앨범 이후 순차 발표"|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=202006010910858499|access-date=2 mars 2021|work=MyDaily|date=qershor 2020|language=ko|archive-date=10 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010110722/http://mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=202006010910858499|url-status=live}}</ref> Më 30 dhjetor 2020, në një intervistë me median koreano-jugore ''Osen'', labeli i saj zbuloi se xhirimet për videoklipin e saj debutues do të fillonin në mes të janarit 2021.<ref>{{Cite web|title=[단독] 블랙핑크 로제, 드디어 솔로출격..1월중순 뮤비 촬영 '콘서트+앨범준비 열일'|url=https://n.news.naver.com/entertain/ranking/article/109/0004332667|access-date=30 dhjetor 2020|work=Osen|via=Naver|language=ko|archive-date=30 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230064301/https://n.news.naver.com/entertain/ranking/article/109/0004332667|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2021, u publikua një fragment promovues i debutimit solo të Rosé, duke zbuluar se një pamje paraprake e debutimit të saj solo do të zbulohej përmes ''Blackpink Livestream Concert: The Show'' më 31 janar 2021.<ref>{{Cite magazine|title=Blackpink's Rosé Teases Her Solo Music Ahead of Their Livestream Concert|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9515892/blackpink-rose-debut-solo-project-teaser-video/|access-date=25 janar 2021|magazine=Billboard|archive-date=26 janar 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126010841/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9515892/blackpink-rose-debut-solo-project-teaser-video|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Jeong|first=Hee-yeon|date=26 janar 2021|title=블랙핑크 로제, 솔로 티저 영상 공개|language=ko|work=[[The Dong-a Ilbo|Dong-A Sports]]|publisher=[[Naver]]|url=https://n.news.naver.com/entertain/now/article/382/0000886639|access-date=26 janar 2021|archive-date=30 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130183122/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/382/0000886639|url-status=live}}</ref> Albumi i vetëm debutues i Rosé, i titulluar ''[[R (album tekje)|R]]'', u publikua më 12 mars 2021.<ref>{{cite magazine|title=Blackpink's Rosé Reveals Solo Debut Release Date|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9532920/blackpink-rose-solo-debut-release-date|magazine=Billboard|language=en|date=1 mars 2021|access-date=1 mars 2021|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302050510/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9532920/blackpink-rose-solo-debut-release-date/|url-status=live}}</ref> Me 41.6 milionë shikime në 24 orë të videos muzikore për këngën kryesore "[[On the Ground]]", ajo theu rekordin pothuajse tetëvjeçar të mbajtur nga "[[Gentleman (kënga e Psy)|Gentleman]]" i [[Psy]] për videoklipin më të shikuar nga një solist korean në 24 orë.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2021|title=블랙핑크 로제, 유튜브 24시간 조회수 신기록 [공식]|url=https://sports.donga.com/article/all/20210316/105903433/1|access-date=16 mars 2021|website=Sports Dongha|language=ko}}</ref> "On the Ground" arriti kulmin në vendin e 70-të në [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], duke u bërë kënga me më së shumti klasifikim nga një soliste koreane në SHBA. Kënga gjithashtu debutoi dhe arriti kulmin në vendin e parë si në [[Billboard Global 200|Global 200]] ashtu edhe në [[Billboard Global 200#Billboard Global Excl. U.S.|Global Excl. U.S.]] charts, kënga e parë nga një artist solo korean që e bën këtë.<ref>{{Cite magazine|last=Trust|first=Gary|date=22 mars 2021|title=Rosé's 'On the Ground' Blasts In Atop Both Billboard Global Charts|url=https://www.billboard.com/articles/news/9544420/rose-on-the-ground-debuts-number-one-global-charts/|access-date=22 mars 2021|magazine=Billboard|language=en|archive-date=22 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322222014/https://www.billboard.com/articles/news/9544420/rose-on-the-ground-debuts-number-one-global-charts/|url-status=live}}</ref> ''R'' vendosi gjithashtu rekordin për shitjet më të larta të javës së parë nga një soliste koreane, me 448,089 kopje të shitura.<ref>{{Cite web|last=Ko|first=Seung-hee|date=23 mars 2021|title=로제, 솔로앨범 초동 44만장 집계…女 솔로 최고 기록|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=016&aid=0001810969|access-date=23 mars 2021|work=Herald Kyungje|via=Naver|language=ko|archive-date=29 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329164909/https://entertain.naver.com/now/read?oid=016&aid=0001810969|url-status=live}}</ref> Më 24 mars, Rosé mori fitoren e saj të parë në shfaqjen muzikore si soliste me këngën e saj "On the Ground" në programin e muzikës kabllore të Koresë së Jugut ''[[Show Champion]]'' dhe do të fitonte pesë të tjera. Më 5 prill, u publikua videoklipi për këngën e Rosé "Gone".<ref>{{Cite magazine|last=Mamo|first=Heran|date=31 mars 2021|title=Here's When BLACKPINK's Rosé Will Drop Her 'Gone' Music Video|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9549066/blackpink-rose-announces-gone-music-video|access-date=2 prill 2021|magazine=Billboard|language=en|archive-date=1 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401024358/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9549066/blackpink-rose-announces-gone-music-video/|url-status=live}}</ref> "[[Hard to Love (këngë e Blackpink)|Hard to Love]]", një solo pop-disco e kënduar nga Rosé, shfaqet si kënga e pestë e albumit të dytë në studio të Blackpink ''[[Born Pink]]'', i cili u publikua më 16 shtator 2022.<ref>{{Cite magazine|last=Benjamin|first=Jeff|date=16 shtator 2022|title=Every Song Ranked on BLACKPINK's 'Born Pink': Critic's Picks|url=https://www.billboard.com/lists/blackpink-born-pink-album-songs-ranked/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220917134246/https://www.billboard.com/lists/blackpink-born-pink-album-songs-ranked/|archive-date=17 shtator 2022|access-date=17 shtator 2022|magazine=Billboard|language=en}}</ref> Për më tepër, Rosé kontribuoi në shkrimin e këngëve në "[[Yeah Yeah Yeah (këngë e Blackpink)|Yeah Yeah Yeah]]", kënga e katërt e ''Born Pink''.<ref>{{Cite magazine|last=Tomás|first=Mier|title=Blackpink Shares 8-Song Tracklist for 'Born Pink' — and Rosé and Jisoo Have a Songwriting Credit|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/blackpink-shares-tracklist-born-pink-1234588035/|date=7 shtator 2022|access-date=23 shtator 2022|magazine=[[Rolling Stone]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908123751/https://www.rollingstone.com/music/music-news/blackpink-shares-tracklist-born-pink-1234588035/|archive-date=8 shtator 2022|url-status=live}}</ref> === 2023–tani: Aktivitete solo dhe ''Rosie'' === Më 5 dhjetor 2023, YG Entertainment njoftoi se Rosé së bashku me anëtarët e tjerë të Blackpink kishin rinovuar kontratat e tyre për aktivitetet në grup dhe se kontratat individuale të anëtarëve ishin ende në diskutim.<ref>{{cite news|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|title=Blackpink promises new album, world tour after contract renewal|last=Yoon|first=So-Yeon|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=6 dhjetor 2023|access-date=6 dhjetor 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20231206040844/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|archive-date=6 dhjetor 2023|url-status=live}}</ref> YG Entertainment konfirmoi më pas më 29 dhjetor 2023 se Rosé dhe anëtarët e tjerë të Blackpink ranë dakord të mos vazhdonin me një kontratë me labelin për aktivitete individuale.<ref>{{Cite web|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|title=블랙핑크, 팀 활동만 YG서...지수·제니·리사·로제 개별 계약 않기로(종합)|website=[[Newsis]]|via=[[Naver]]|language=ko|access-date=29 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231229043233/https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|archive-date=29 dhjetor 2023|url-status=live}}</ref> Në festimin e ditëlindjes së saj të 27-të më 11 shkurt 2024, Rosé teased publikimin e ardhshëm të muzikës së re solo dhe ndau një fragment të një kënge të re të quajtur "Vampirehollie".<ref>{{cite news|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-rose-tease-new-song-vampirehollie-instagram-3586437|title=BBLACKPINK's Rosé teases new song 'vampirehollie' on Instagram|last=Ziwei|first=Puah|work=[[NME]]|date=13 shkurt 2024|access-date=13 shkurt 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213081206/https://www.nme.com/news/music/blackpink-rose-tease-new-song-vampirehollie-instagram-3586437|archive-date=13 shkurt 2024|url-status=live}}</ref> Më 4 prill, ajo publikoi këngën "Final Love Song" si kënga temë për shfaqjen e realitetit të mbijetesës ''[[I-Land 2: N/a]]''.<ref>{{cite news|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-03-28/entertainment/kpop/Second-season-of-show-behind-Enhypen-will-feature-theme-song-by-Blackpinks-Ros/2013500|title=Second season of show behind Enhypen will feature theme song by Blackpink's Rosé|last=Kim|first=Ju-yeon|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=28 mars 2024|access-date=28 mars 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328145127/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-03-28/entertainment/kpop/Second-season-of-show-behind-Enhypen-will-feature-theme-song-by-Blackpinks-Ros/2013500|archive-date=28 mars 2024|url-status=live}}</ref> [[The Black Label]], një kompani e lidhur me YG Entertainment e themeluar nga producenti kryesor i Blackpink, Teddy, zbuloi më 17 qershor se ishin në diskutime me Rosé në lidhje me një kontratë ekskluzive; u konfirmua të nesërmen se ajo nënshkroi një kontratë menaxhimi me labelin.<ref>{{Cite web|title=블핑 로제, 박보검 한솥밥?...테디 측 "논의 중" [공식입장]|trans-title=BLACKPINK Rosé, Park Bo-gum, a meal in one pot?... Teddy's side "discussing" [Official statement]|url=https://m.entertain.naver.com/now/article/408/0000226674|via=[[Naver]]|website=[[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC Entertainment]]|date=17 qershor 2024|access-date=17 qershor 2024|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617015248/https://m.entertain.naver.com/now/article/408/0000226674|archive-date=17 qershor 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=블랙핑크 로제, 더블랙과 매니지먼트 계약 체결 "테디와 두터운 신뢰" [공식]|trans-title=Blackpink Rosé signs management contract with The Black, "strong trust with Teddy" [Official]|url=https://v.daum.net/v/20240618100108677|via=[[Daum (web portal)|Daum]]|website=[[News1]]|date=18 qershor 2024|access-date=18 qershor 2024|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618013949/https://v.daum.net/v/20240618100108677|archive-date=18 qershor 2024|url-status=live}}</ref> Më vonë u zbulua më 26 shtator se ajo kishte nënshkruar një marrëveshje solo me [[Atlantic Records]].<ref>{{Cite magazine|title=Blackpink's Rosé Signs Solo Deal With Atlantic Records|url=https://variety.com/2024/music/news/blackpink-rose-signs-with-atlantic-records-1236157405/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|last=Horowitz|first=Steven J.|date=26 shtator 2024|access-date=26 shtator 2024|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926220349/https://variety.com/2024/music/news/blackpink-rose-signs-with-atlantic-records-1236157405/|archive-date=26 shtator 2024|url-status=live}}</ref> Ajo regjistroi një version të këngës së [[Coldplay]] të vitit 2008 "[[Viva la Vida]]" për trailerin dhe finalen e sezonit të dytë të serialit të [[Apple TV+]], ''[[Pachinko (seri televizive)|Pachinko]]'', në vitin 2024.<ref>{{cite magazine|title=Listen to BLACKPINK's Rosé's Cover of Coldplay's "Viva La Vida" for Pachinko Season 2|url=https://www.teenvogue.com/story/blackpink-rose-coldplay-viva-la-vida-cover-pachinko-season-2|magazine=[[Teen Vogue]]|last=Delgado|first=Sarah|date=23 korrik 2024|access-date=23 korrik 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240723185127/https://www.teenvogue.com/story/blackpink-rose-coldplay-viva-la-vida-cover-pachinko-season-2|archive-date=23 korrik 2024|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, Rosé publikoi bashkëpunimin "[[APT. (këngë)|APT.]]" me këngëtarin dhe kompozitorin amerikan [[Bruno Mars]] si këngën kryesore të albumit të saj të parë në studio ''[[Rosie (album i Rosé)|Rosie]]''.<ref>{{Cite web|title=블랙핑크 로제, 브루노 마스와 듀엣 싱글 'APT.' 발매 [공식]|trans-title=Blackpink Rosé releases duet single 'APT.' with Bruno Mars [Official]|url=https://m.entertain.naver.com/article/609/0000910447|via=[[Naver]]|publisher=Newsen|last=Lee|first=Min-ji|date=18 tetor 2024|access-date=22 tetor 2024|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20241107140356/https://m.entertain.naver.com/article/609/0000910447|archive-date=7 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> Kënga pati një sukses të madh komercial në të gjithë botën dhe u bë kënga e dytë numër një e Rosé në ''Billboard'' Global 200 dhe Global Excl. U.S..<ref>{{cite magazine|title=Penthouse 'APT.': ROSÉ & Bruno Mars Debut at No. 1 on Billboard Global Charts|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/rose-bruno-mars-apt-number-1-global-charts-debut-1235812991/|magazine=Billboard|last=Trust|first=Gary|date=28 tetor 2024|access-date=28 tetor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241028185047/https://www.billboard.com/music/chart-beat/rose-bruno-mars-apt-number-1-global-charts-debut-1235812991/|archive-date=28 tetor 2024|url-status=live}}</ref> Ajo kryesoi top listat në disa vende, përfshirë Zelandën e Re dhe Australinë, ku u bë kënga e parë nga një artiste solo femër K-pop që arriti numrin një në [[ARIA Singles Chart]].<ref>{{cite web|title=NZ Top 40 Singles Chart|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=5881|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=28 tetor 2024|access-date=25 tetor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241025032749/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=5881|archive-date=25 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Kylie takes her fifth consecutive #1|url=https://www.aria.com.au/charts/news/kylie-takes-her-fifth-consecutive-1|website=[[ARIA]]|date=25 tetor 2024|access-date=25 tetor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241025134655/https://www.aria.com.au/charts/news/kylie-takes-her-fifth-consecutive-1|archive-date=25 tetor 2024|url-status=live}}</ref> Kënga arriti kulmin në numrin dy në UK Singles Chart, duke shënuar herën e parë që një soliste femër K-pop arriti në dhjetëshen më të mirë.<ref>{{Cite web|title=BLACKPINK's ROSÉ becomes UK's highest-charting female K-pop solo artist with APT.|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/rose-apt-bruno-mars-blackpink-uk-chart/|website=[[Official Charts Company]]|last=Griffiths|first=George|date=1 nëntor 2024|access-date=1 nëntor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241101180514/https://www.officialcharts.com/chart-news/gigi-perez-sailor-song-number-1/|archive-date=1 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> Në Shtetet e Bashkuara, debutoi në vendin e tetë dhe arriti kulmin në numrin tre në US ''Billboard'' Hot 100, duke e bërë Rosé artisten e parë femër K-pop që hyri në dhjetëshen më të mirë të listës në histori.<ref>{{Cite magazine|title=Billboard Explains: Rosé's Record-Breaking Ride on the Charts|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billboard-explains-rose-record-breaking-chart-history-1235827357/|magazine=Billboard|last=Aniftos|first=Rania|date=13 nëntor 2024|access-date=14 nëntor 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241114162359/https://www.billboard.com/music/music-news/billboard-explains-rose-record-breaking-chart-history-1235827357/|archive-date=14 nëntor 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/lists/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-hot-100-number-one-fourth-week/|title=Lady Gaga & Bruno Mars' 'Die With a Smile' Adds Fourth Week at No. 1 on Billboard Hot 100|last=Trust|first=Gary|magazine=Billboard|date=27 janar 2025|access-date=27 janar 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127195708/https://www.billboard.com/lists/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-hot-100-number-one-fourth-week/|archive-date=27 janar 2025|url-status=live}}</ref> Gjithashtu u bë kënga e parë nga një artiste femër e K-pop që hyri në 10 këngët më të mira të ''Billboard'' [[Radio Songs (chart)|Radio Songs]], për të cilën Rosé fitoi një Rekord Botëror Guinness.<ref name="GWR2" /> Deri në nëntor 2024, popullariteti i këngës rezultoi në Rosé që mblodhi më shumë se 50 milionë dëgjues mujorë në [[Spotify]], duke thyer rekordin për numrin më të lartë të dëgjuesve mujorë nga një artist K-pop në platformë.<ref>{{cite magazine|title=World records and achievements of "APT." sensation and BLACKPINK member Rosé|url=https://www.lifestyleasia.com/ind/entertainment/celebrities/blackpink-rose-world-records-and-achievements/|magazine=Lifestyle Asia|last=Mahanta|first=Sushmita|date=14 nëntor 2024|access-date=11 janar 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122120607/https://www.lifestyleasia.com/ind/entertainment/celebrities/blackpink-rose-world-records-and-achievements/|archive-date=22 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> Kënga tejkaloi 1 miliard transmetime në Spotify në 100 ditë pas publikimit, duke thyer Rekordin Botëror Guinness për këngën më të shpejtë të K-pop që arrin këtë moment historik.<ref name="GWR3">{{cite web|title=Fastest K-pop track to reach 1 billion streams on Spotify|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/776779-fastest-k-pop-track-to-reach-1-billion-streams-on-spotify|website=Guinness World Records|date=26 janar 2025|access-date=23 maj 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523115036/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/776779-fastest-k-pop-track-to-reach-1-billion-streams-on-spotify|archive-date=23 maj 2025|url-status=live}}</ref> == Artistikë == ''[[Vogue (revistë)|Vogue]]'' flet për [[Lloji i zërit|llojin e zërit]] të Rosé si një [[soprano]] "elektrike".<ref>{{Cite web|title=Rosé and Bruno Mars's New Single 'APT.' Is a Pop-Punk Delight|url=https://www.vogue.com/article/rose-bruno-mars-single-apt|website=Vogue|last=Kim|first=Irene|date=18 tetor 2024|access-date=31 tetor 2024|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241028054405/https://www.vogue.com/article/rose-bruno-mars-single-apt|archive-date=28 tetor 2024|url-status=live}}</ref> Që nga debutimi i saj me Blackpink, zëri i Rosé është njohur në industrinë e K-pop për [[timbri]]n e tij të dallueshëm vokal<ref>{{cite web|title=[화보] 블랙핑크 로제 "목소리 특이한 줄 몰랐다..선물 받은 기분"|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003666569|work=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|last=Lee|first=So-dam|date=22 nëntor 2017|access-date=29 maj 2019|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629133042/https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003666569|archive-date=29 qershor 2020|url-status=live}}</ref> dhe është quajtur me nofkën "zëri i artë" midis fansave.<ref>{{Cite magazine|title=Rosé on the Power of Vulnerability and Why Blackpink Is Family|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-rose-new-music-solo-on-the-ground-1356345/|magazine=[[Rolling Stone]]|author=Haeryun Kang|date=25 maj 2022|access-date=4 tetor 2022|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926071607/https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-rose-new-music-solo-on-the-ground-1356345/|archive-date=26 shtator 2022|url-status=live}}</ref> Pas performancës së Rosé në ''Fantastic Duo 2'', këngëtarja jugkoreane [[Gummy (këngëtare)|Gummy]], të cilën Rosé e përmendi si një model muzikor,<ref name="fd2" /> e komplimentoi zërin e Rosé për "kaq unik" dhe e përshkroi atë si "[lloji i] zërit që të rinjtë e duan".<ref>{{cite AV media|title=블랙핑크 로제, 거미 선배 앞 떨리는 열창 'Irreplaceable' 《Fantastic Duo 2》 판타스틱 듀오 2 EP19|url=https://www.youtube.com/watch?v=BZY3F6ZSMhc|publisher=[[Seoul Broadcasting System|SBS]]|location=YouTube|format=video|medium=Television show|time=2:30|date=6 gusht 2017|access-date=30 maj 2019|language=ko|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211103/BZY3F6ZSMhc|archive-date=3 nëntor 2021|url-status=live}}{{cbignore}}</ref> Pas debutimit të saj solo me ''[[R (album tekje)|R]]'', kritikja Kim Yoon-ha vlerëson tonin e saj të paharrueshëm dhe të ngjirur që përcjell në mënyrë efektive trishtim, duke u përputhur mirë me temat e YG Entertainment. Ajo tha se stili vokal delikat por i fuqishëm i Rosé transformon tekstet sipërfaqësore në diçka të thellë, duke rritur praninë e saj dinamike në Blackpink dhe punën e saj solo.<ref>{{Cite book|last=Kim|first=Yoon-ha|url=https://ch.yes24.com/Article/View/44386|title=위태롭도록 강한: 로제의 목소리|publisher=[[YES24]]|publication-date=24 mars 2021|trans-title=dangerously strong: Rosé's voice|access-date=31 tetor 2024|archive-date=26 tetor 2021|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026153507/http://ch.yes24.com/Article/View/44386|url-status=live}}</ref> Në një intervistë radiofonike, Rosé përmendi kolegun e labelit [[Taeyang]] të [[Big Bang (band jugkoreane)|Big Bang]] si një model në karrierën e saj muzikore.<ref>{{cite news|title=&lt;강타의 별이 빛나는 밤에> 블랙핑크의 음색 대통령, 로제의 롤모델은 누구!?|url=http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/208802|work=[[iMBC]]|last=Cho|first=Eun-sol|date=29 qershor 2017|access-date=13 qershor 2020|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613121736/http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/208802|archive-date=13 qershor 2020|url-status=live}}</ref> Rosé e ka përmendur gjithashtu këngëtaren amerikane [[Tori Kelly]] si një frymëzim për stilin e saj muzikor.<ref>"Interview with Rosé of Blackpink: Ceci Magazine". ''Ceci Magazine''. Seoul.</ref> == Diskografia == {{for|diskografinë e Rosé si anëtare e Blackpink|Diskografia e Blackpink}} == Filmografia == {{for|paraqitjen e saj si anëtare e Blackpink|Blackpink#Filmografia}} === Televizion === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Titulli ! scope="col" | Roli ! scope="col" | Shënime ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="2" | 2017 | ''[[King of Mask Singer]]'' | Contestant {{small|(Circus Girl)}} | Episodes 103–104 | style="text-align:center" |<ref>{{cite news|title='복면가왕' 블랙핑크 로제, 엄마 언급에 눈물 왈칵 "자랑스러운 딸 되겠다"|url=https://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000171450|work=ENews24|last=Jo|first=Hae-jin|date=26 mars 2017|access-date=29 maj 2019|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629212715/https://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000171450|archive-date=29 qershor 2020|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Fantastic Duo|Fantastic Duo 2]]'' | Contestant {{small|(Australia 400:1)}} | Epizodet 19–20 | style="text-align:center" |<ref name="fd2" /> |- ! scope="row" | 2021 | ''[[Sea of Hope]]'' | Cast member | Epizodet 1, 3–6 | style="text-align:center" |<ref>{{cite news|title=[단독] 블랙핑크 로제, JTBC 새 예능 '바라던 바다' 특급 게스트|trans-title=[Exclusive] Blackpink Rosé, Special Guest on JTBC's New Variety Show 'The Sea I Wished For'|url=https://m.entertain.naver.com/now/article/076/0003734110|work=[[Sports Chosun]]|last=Moon|first=Ji-yeon|date=26 maj 2021|access-date=26 maj 2021|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20241129043720/https://m.entertain.naver.com/now/article/076/0003734110|archive-date=29 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> |} == Shënime == {{Notelist-ua}} == Referime == {{reflist|30em}} [[Kategoria:Lindje 1997]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Këngëtarë nga Korea Jugore]] [[Kategoria:Këngëtarë zelandezë]] [[Kategoria:Këngëtarë K-pop]] [[Kategoria:Anëtarë të Blackpink]] img5vtx2qwunghy1ls73oprv4gf3782 3026580 3026557 2026-08-18T06:22:20Z NDG 176321 U kthyen ndryshimet e [[Special:Contributions/~2026-45020-15|~2026-45020-15]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-45020-15|diskutimet]]) në versionin e fundit nga [[Përdoruesi:Smallem|Smallem]]. 2958937 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Rosé | image = Blackpink Rosé Rimowa 1.jpg | caption = Rosé më 2024 | birth_name = Roseanne Park | other_names = Park Chae-young | birth_date = {{Birth date and age|year=1997|month=2|day=11}} | birth_place = [[Auckland]], Zelanda e Re | citizenship = {{hlist|Koreja e Jugut<ref name="Dual nationality-01">{{cite news|url=https://www.donga.com/news/article/all/20160811/79708918/4|title=[블랙핑크 VS 투애니원③] 블랙핑크는 누구?|trans-title=Who Is Blackpink?|language=ko|work=DongA Ilbo|date=12 gusht 2016|access-date=15 tetor 2020|last=Lee|first=Jung-yeon|archive-date=7 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507180314/http://news.donga.com/3/07/20160811/79708918/4|url-status=live}}</ref>|Zelanda e Re<ref name="Dual nationality-01" />}} | occupation = {{hlist|Këngëtare|valltare}}<!-- Being a celebrity with endorsements doesn't make you a model. --> | years_active = 2016-sot | signature = Signature of Rosé.svg | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | instrument = Vokal | genre = [[K-pop]] | occupation = Këngëtare, vallëtare | label = [[YG Entertainment|YG]], [[Interscope Records|Interscope]]<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|date=22 tetor 2018|access-date=23 nëntor 2018|last=Herman|first=Tamar|archive-date=23 tetor 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023042733/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|url-status=live}}</ref> | current_members = {{hlist|[[Blackpink]]|[[YG Family]]}} }} }} '''Roseanne Park''' (e lindur më 11 shkurt 1997), e njohur më mirë nga emri artistik '''Rosé''' ([[Gjuha koreane|Koreanisht]]: 로제), është një këngëtare e Zelandës së Re e rritur në [[Melburni|Melburn]], [[Viktoria]], Australi. Rosé nënshkroi me kompaninë koreano-jugore [[YG Entertainment]] pas një audicioni të suksesshëm në 2012 dhe u trajnua për katër vjet përpara se të debutonte si anëtare e grupit të vajzave jugkorean [[Blackpink]] në gusht të vitit 2016. Në mars 2021, Rosé bëri debutimin e saj solo me [[Tekja (muzikë)|albumin e saj]] ''[[R (album tekje)|R]]'' i cili shiti 448,089 kopje në javën e tij të parë, shifra më e lartë nga një soliste koreane. Tekja e saj kryesore "''[[On the Ground]]''" e bëri atë artisten e parë që kryesoi [[Billboard Global 200|''Billboard'' Global 200]] si soliste dhe si pjesë e një grupi, solistja e parë femër koreane që hyri në [[UK Singles Chart]] dhe artistja solo koreane me më shumë keni parë video muzikore në 24 orët e para në [[YouTube]]. Ajo nënshkroi me [[The Black Label]] dhe [[Atlantic Records]] në 2024 dhe publikoi hitin numër një të Billboard Global 200 "[[Apt. (këngë)|Apt.]]" me [[Bruno Mars]] si tekjen kryesore nga albumi i saj debutues në studio ''[[Rosie (album i Rosé)|Rosie]]'' (2024). "Apt." kryesoi listat në shumë vende në mbarë botën, duke përfshirë [[Circle Digital Chart]] të Koresë së Jugut dhe [[ARIA Singles Chart]] të Australisë, ku u bë kënga e parë nga një soliste koreane që arriti majën. Po kështu, ajo u bë kënga e parë nga një soliste koreane që arriti në dhjetëshen më të mirë të US [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] dhe UK Singles Chart. Rosé ka marrë disa vlerësime gjatë karrierës së saj, duke përfshirë dy [[Rekordet Botërore Guinness|Rekorde Botërore Guinness]] dhe dy [[MAMA Awards]]. Ajo është personi i tretë korean më i ndjekur në [[Instagram]] dhe u shfaq në listën e ikonave të gjalla të ''[[Rolling Stone]]'' nga Australia dhe Zelanda e Re. Rosé është njohur për rolin e saj në modë si një ambasadore globale për [[Yves Saint Laurent (fashion house)|Yves Saint Laurent]] dhe u bë një nga idhujt e parë femra të [[K-pop]] që mori pjesë në [[Met Gala]] më 2021. == Jeta dhe karriera == === 1997–2015: Jeta e hershme dhe fillimet e karrierës === Roseanne Park (koreanisht: 박채영; Park Chae-young) lindi më 11 shkurt 1997<ref name="blackpinkINSTA">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/BfBTuV0Alks/|title=BLΛƆKPIИK on Instagram: "#BLACKPINK #블랙핑크 #ROSÉ #로제 #HAPPYBIRTHDAY #2018_02_11 #YG"|website=Instagram|language=en|access-date=8 korrik 2019|archive-date=2 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702100943/https://www.instagram.com/accounts/login/?next=%2Fp%2FBfBTuV0Alks%2F|url-status=live}}</ref><ref name="ygTWITTER">{{Cite web|url=https://twitter.com/ygent_official/status/962340411355234304|title=HAPPY BIRTHDAY ROSÉ#BLACKPINK #블랙핑크#2018_02_11 #HBD #로제pic.twitter.com/AJEnRLeSyD|last=FAMILY|first=YG|date=10 shkurt 2018|website=@ygent_official|language=en|access-date=8 korrik 2019|archive-date=10 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210235640/https://twitter.com/ygent_official/status/962340411355234304|url-status=live}}</ref> në [[Auckland]], [[Zelanda e Re]], nga prindër emigrantë jugkorean.<ref name="scmp18">{{cite news|url=https://www.scmp.com/culture/music/article/2163713/rose-blackpink-new-zealand-born-k-pop-singer-unique-voice-and|title=Rose from Blackpink – New Zealand-born K-pop singer with the unique voice and difficult dance moves|last=Kim|first=Nemo|date=12 shtator 2018|access-date=28 maj 2019|work=[[South China Morning Post]]|language=en|archive-date=15 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415202311/https://www.scmp.com/culture/music/article/2163713/rose-blackpink-new-zealand-born-k-pop-singer-unique-voice-and|url-status=live}}</ref> Ajo ka një motër më të madhe. Në vitin 2004, në moshën shtatë vjeçare, Rosé dhe familja e saj u transferuan në [[Melbourne|Melburn]], Australi.<ref name="smh">{{cite news|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/blackpinks-rose-how-a-joke-turned-into-kpop-stardom-for-an-australian-singer-20170629-gx15a2.html|title=BlackPink's Rose: How a joke turned into K-pop stardom for an Australian singer|work=[[The Sydney Morning Herald]]|last=Wilder|first=Gabriel|date=27 qershor 2017|access-date=28 maj 2019|language=en|archive-date=11 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411040123/https://www.smh.com.au/entertainment/music/blackpinks-rose-how-a-joke-turned-into-kpop-stardom-for-an-australian-singer-20170629-gx15a2.html|url-status=live}}</ref> Ajo ndoqi shkollën fillore Kew East, duke u diplomuar në vitin 2009 dhe ndoqi Kolegjin e Mesëm të Vajzave në Canterbury në Melburn, duke studiuar drejtësi.<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/rose-blackpink-leaving-school-trainee-nobody-understood-2910715|title=Rosé on leaving school to become a K-pop trainee: "Nobody understood"|date=30 mars 2021|publisher=NME|language=en|access-date=20 gusht 2022}}</ref> Ajo filloi të këndonte dhe mësoi të luante kitarë dhe piano si fëmijë dhe interpretoi në koret e kishës.<ref name="smh" /><ref name="scmp19">{{cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/people-events/article/2185455/4-things-know-about-k-pop-star-rose-blackpinks-high|title=4 things to know about K-pop star Rose, BLACKPINK's high-note singer|last=Li|first=Caspar|date=11 shkurt 2019|access-date=28 maj 2019|work=[[South China Morning Post]]|language=en|archive-date=28 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528183259/https://www.scmp.com/magazines/style/people-events/article/2185455/4-things-know-about-k-pop-star-rose-blackpinks-high|url-status=live}}</ref> Në vitin 2012, në moshën 15-vjeçare, Rosé mori pjesë në një audicion në [[Sydney|Sidni]], Australi për kompaninë diskografike të Koresë së Jugut [[YG Entertainment]] me sugjerimin e babait të saj,<ref name="smh" /> duke u renditur e para në mesin e 700 pjesëmarrësve.<ref>{{cite magazine|url=http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|title=Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK|last=Moon|first=Kat|date=4 prill 2019|access-date=31 maj 2019|language=en|archive-date=4 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001163639|title=[Y기획②]멤버를 알면 '진짜' 블랙핑크가 보인다|language=ko|work=YTN|date=7 korrik 2018|access-date=28 maj 2019|last=Ji|first=Seung-hoon|archive-date=9 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109024948/https://entertain.naver.com/read?oid=052&aid=0001163639|url-status=live}}</ref> Fillimisht ajo kishte supozuar se ideja e babait të saj ishte një shaka për shkak të distancës dhe vështirësisë së të bërit këngëtare jashtë shtetit, duke thënë se "nuk mendonte se kishte shumë shanse për t'u bërë vetë një yll i K-pop-it".<ref name="smh" /> Dy muaj më vonë, ajo nënshkroi me labelin si praktikante dhe u transferua në [[Seul]], Koreja e Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/rose-blackpink-leaving-school-trainee-nobody-understood-2910715|title=Rosé on leaving school to become a K-pop trainee: "Nobody understood"|date=30 mars 2021|publisher=NME|access-date=20 gusht 2022|language=en}}</ref> Në të njëjtin vit, Rosé iu dha një mundësi për të shfaqur këngën e shokut të etiketës [[G-Dragon]] "Without You" nga extended play (EP) ''[[One of a Kind (G-Dragon EP)|One of a Kind]]''. Emri i saj nuk u publikua në kohën e publikimit, merita e saj u zbulua vetëm pas shpalljes së saj si anëtare e Blackpink.<ref>{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000002387|title=블랙핑크, 지난 6년의 데뷔사|language=ko|date=17 gusht 2016|access-date=28 maj 2019|work=Ize|last=Lim|first=Soo-yeon|archive-date=26 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826062019/https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000002387|url-status=live}}</ref> Kënga arriti në vendin e dhjetë në [[Gaon Music Chart]] të Koresë së Jugut dhe në numrin 15 në [[K-pop Hot 100|''Billboard Korea'' K-pop Hot 100]].<ref name="wygaon">{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=39&hitYear=2012&termGbn=week|title=2012년 39주차 Digital Chart|language=ko|access-date=28 maj 2019|publisher=[[Gaon Music Chart]]|archive-date=8 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181108224646/http://www.gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T|url-status=live}}</ref><ref name="wy100">{{cite magazine|url=http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175|title=G-Dragon Korea K-Pop Hot 100 Chart History|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|language=en|access-date=28 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170925073129/http://www.billboard.com/artist/276219/g-dragon/chart?f=1175|archive-date=25 shtator 2017|url-status=dead}}</ref> === 2016–2022: Debutimi me Blackpink dhe ''R'' === {{Shih|Blackpink}} Rosé u trajnua në YG Entertainment për katër vjet përpara se të zbulohej si anëtarja e fundit e grupit të vajzave [[Blackpink]] më 22 qershor 2016.<ref>{{cite news|url=https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003343019|title=YG, 새 걸그룹 네번째 멤버 로제 공개..호주 출신 실력파..'강렬'|language=ko|work=Osen|date=22 qershor 2016|access-date=28 maj 2019|last=Sung|first=Mi-kyung|archive-date=9 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109100516/https://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003343019|url-status=live}}</ref> Grupi debutoi më 8 gusht 2016 me [[Tekja (muzikë)|albumin tekje]] ''[[Square One (albumi i Blackpink)|Square One]]'', i cili përmbante këngët "[[Whistle (kënga e Blackpink)|Whistle]]" dhe "[[Boombayah]]".<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|title=Blackpink's Major Debut: New K-Pop Girl Group Lands No. 1 & 2 on World Digital Songs Chart|last=Benjamin|first=Jeff|magazine=[[Billboard (revistë)|Billboard]]|date=16 gusht 2016|access-date=30 maj 2019|language=en|archive-date=10 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610133048/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|url-status=live}}</ref> Rosé u shfaq në një sërë programesh transmetuese, si ''[[King of Masked Singer]]''. Performanca e saj vokale në shfaqje u prit me një pritje të ngrohtë nga audienca, për të cilën Rosé komentoi se ajo "nuk e dinte nëse audienca do t'i pëlqente [ajo] të këndonte" dhe se ndihej "e lumtur dhe e lehtësuar" nga rezultati pozitiv.<ref name="scmp18" /> Më vonë ajo u shfaq si interpretuese në sezonin e dytë të ''[[Fantastic Duo]]''. Stafi i prodhimit të shfaqjes deklaroi se pamja e saj kishte për qëllim "të zbulonte tërheqjen vokale të Rosé, e cila është e ndryshme nga Blackpink".<ref name="fd2">{{cite news|url=https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|title=[Oh!쎈 컷]'판듀2' 로제 "YG오디션, 400:1 경쟁 뚫고 합격"|language=ko|date=4 gusht 2017|access-date=29 maj 2019|last=Park|first=Chan-soo|work=Osen|archive-date=10 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610060507/https://entertain.naver.com/ranking/read?oid=109&aid=0003591247|url-status=live}}</ref> Më 1 qershor 2020, u njoftua se Rosé do të debutonte si artiste solo pas publikimit të albumit të parë të plotë të Blackpink në gjuhën koreane.<ref>{{Cite web|title=[공식입장] YG "블랙핑크, 로제·리사·지수 솔로곡 낸다…9월 정규앨범 이후 순차 발표"|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=202006010910858499|access-date=2 mars 2021|work=MyDaily|date=qershor 2020|language=ko|archive-date=10 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010110722/http://mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=202006010910858499|url-status=live}}</ref> Më 30 dhjetor 2020, në një intervistë me median koreano-jugore ''Osen'', labeli i saj zbuloi se xhirimet për videoklipin e saj debutues do të fillonin në mes të janarit 2021.<ref>{{Cite web|title=[단독] 블랙핑크 로제, 드디어 솔로출격..1월중순 뮤비 촬영 '콘서트+앨범준비 열일'|url=https://n.news.naver.com/entertain/ranking/article/109/0004332667|access-date=30 dhjetor 2020|work=Osen|via=Naver|language=ko|archive-date=30 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230064301/https://n.news.naver.com/entertain/ranking/article/109/0004332667|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2021, u publikua një fragment promovues i debutimit solo të Rosé, duke zbuluar se një pamje paraprake e debutimit të saj solo do të zbulohej përmes ''Blackpink Livestream Concert: The Show'' më 31 janar 2021.<ref>{{Cite magazine|title=Blackpink's Rosé Teases Her Solo Music Ahead of Their Livestream Concert|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9515892/blackpink-rose-debut-solo-project-teaser-video/|access-date=25 janar 2021|magazine=Billboard|archive-date=26 janar 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126010841/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9515892/blackpink-rose-debut-solo-project-teaser-video|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Jeong|first=Hee-yeon|date=26 janar 2021|title=블랙핑크 로제, 솔로 티저 영상 공개|language=ko|work=[[The Dong-a Ilbo|Dong-A Sports]]|publisher=[[Naver]]|url=https://n.news.naver.com/entertain/now/article/382/0000886639|access-date=26 janar 2021|archive-date=30 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130183122/https://n.news.naver.com/entertain/now/article/382/0000886639|url-status=live}}</ref> Albumi i vetëm debutues i Rosé, i titulluar ''[[R (album tekje)|R]]'', u publikua më 12 mars 2021.<ref>{{cite magazine|title=Blackpink's Rosé Reveals Solo Debut Release Date|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9532920/blackpink-rose-solo-debut-release-date|magazine=Billboard|language=en|date=1 mars 2021|access-date=1 mars 2021|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302050510/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9532920/blackpink-rose-solo-debut-release-date/|url-status=live}}</ref> Me 41.6 milionë shikime në 24 orë të videos muzikore për këngën kryesore "[[On the Ground]]", ajo theu rekordin pothuajse tetëvjeçar të mbajtur nga "[[Gentleman (kënga e Psy)|Gentleman]]" i [[Psy]] për videoklipin më të shikuar nga një solist korean në 24 orë.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2021|title=블랙핑크 로제, 유튜브 24시간 조회수 신기록 [공식]|url=https://sports.donga.com/article/all/20210316/105903433/1|access-date=16 mars 2021|website=Sports Dongha|language=ko}}</ref> "On the Ground" arriti kulmin në vendin e 70-të në [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], duke u bërë kënga me më së shumti klasifikim nga një soliste koreane në SHBA. Kënga gjithashtu debutoi dhe arriti kulmin në vendin e parë si në [[Billboard Global 200|Global 200]] ashtu edhe në [[Billboard Global 200#Billboard Global Excl. U.S.|Global Excl. U.S.]] charts, kënga e parë nga një artist solo korean që e bën këtë.<ref>{{Cite magazine|last=Trust|first=Gary|date=22 mars 2021|title=Rosé's 'On the Ground' Blasts In Atop Both Billboard Global Charts|url=https://www.billboard.com/articles/news/9544420/rose-on-the-ground-debuts-number-one-global-charts/|access-date=22 mars 2021|magazine=Billboard|language=en|archive-date=22 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322222014/https://www.billboard.com/articles/news/9544420/rose-on-the-ground-debuts-number-one-global-charts/|url-status=live}}</ref> ''R'' vendosi gjithashtu rekordin për shitjet më të larta të javës së parë nga një soliste koreane, me 448,089 kopje të shitura.<ref>{{Cite web|last=Ko|first=Seung-hee|date=23 mars 2021|title=로제, 솔로앨범 초동 44만장 집계…女 솔로 최고 기록|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=016&aid=0001810969|access-date=23 mars 2021|work=Herald Kyungje|via=Naver|language=ko|archive-date=29 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329164909/https://entertain.naver.com/now/read?oid=016&aid=0001810969|url-status=live}}</ref> Më 24 mars, Rosé mori fitoren e saj të parë në shfaqjen muzikore si soliste me këngën e saj "On the Ground" në programin e muzikës kabllore të Koresë së Jugut ''[[Show Champion]]'' dhe do të fitonte pesë të tjera. Më 5 prill, u publikua videoklipi për këngën e Rosé "Gone".<ref>{{Cite magazine|last=Mamo|first=Heran|date=31 mars 2021|title=Here's When BLACKPINK's Rosé Will Drop Her 'Gone' Music Video|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9549066/blackpink-rose-announces-gone-music-video|access-date=2 prill 2021|magazine=Billboard|language=en|archive-date=1 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401024358/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9549066/blackpink-rose-announces-gone-music-video/|url-status=live}}</ref> "[[Hard to Love (këngë e Blackpink)|Hard to Love]]", një solo pop-disco e kënduar nga Rosé, shfaqet si kënga e pestë e albumit të dytë në studio të Blackpink ''[[Born Pink]]'', i cili u publikua më 16 shtator 2022.<ref>{{Cite magazine|last=Benjamin|first=Jeff|date=16 shtator 2022|title=Every Song Ranked on BLACKPINK's 'Born Pink': Critic's Picks|url=https://www.billboard.com/lists/blackpink-born-pink-album-songs-ranked/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220917134246/https://www.billboard.com/lists/blackpink-born-pink-album-songs-ranked/|archive-date=17 shtator 2022|access-date=17 shtator 2022|magazine=Billboard|language=en}}</ref> Për më tepër, Rosé kontribuoi në shkrimin e këngëve në "[[Yeah Yeah Yeah (këngë e Blackpink)|Yeah Yeah Yeah]]", kënga e katërt e ''Born Pink''.<ref>{{Cite magazine|last=Tomás|first=Mier|title=Blackpink Shares 8-Song Tracklist for 'Born Pink' — and Rosé and Jisoo Have a Songwriting Credit|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/blackpink-shares-tracklist-born-pink-1234588035/|date=7 shtator 2022|access-date=23 shtator 2022|magazine=[[Rolling Stone]]|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908123751/https://www.rollingstone.com/music/music-news/blackpink-shares-tracklist-born-pink-1234588035/|archive-date=8 shtator 2022|url-status=live}}</ref> === 2023–tani: Aktivitete solo dhe ''Rosie'' === Më 5 dhjetor 2023, YG Entertainment njoftoi se Rosé së bashku me anëtarët e tjerë të Blackpink kishin rinovuar kontratat e tyre për aktivitetet në grup dhe se kontratat individuale të anëtarëve ishin ende në diskutim.<ref>{{cite news|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|title=Blackpink promises new album, world tour after contract renewal|last=Yoon|first=So-Yeon|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=6 dhjetor 2023|access-date=6 dhjetor 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20231206040844/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-12-06/business/industry/Blackpink-promises-new-album-world-tour-after-contract-renewal/1929010|archive-date=6 dhjetor 2023|url-status=live}}</ref> YG Entertainment konfirmoi më pas më 29 dhjetor 2023 se Rosé dhe anëtarët e tjerë të Blackpink ranë dakord të mos vazhdonin me një kontratë me labelin për aktivitete individuale.<ref>{{Cite web|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|title=블랙핑크, 팀 활동만 YG서...지수·제니·리사·로제 개별 계약 않기로(종합)|website=[[Newsis]]|via=[[Naver]]|language=ko|access-date=29 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231229043233/https://n.news.naver.com/entertain/article/003/0012292465|archive-date=29 dhjetor 2023|url-status=live}}</ref> Në festimin e ditëlindjes së saj të 27-të më 11 shkurt 2024, Rosé teased publikimin e ardhshëm të muzikës së re solo dhe ndau një fragment të një kënge të re të quajtur "Vampirehollie".<ref>{{cite news|url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-rose-tease-new-song-vampirehollie-instagram-3586437|title=BBLACKPINK's Rosé teases new song 'vampirehollie' on Instagram|last=Ziwei|first=Puah|work=[[NME]]|date=13 shkurt 2024|access-date=13 shkurt 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213081206/https://www.nme.com/news/music/blackpink-rose-tease-new-song-vampirehollie-instagram-3586437|archive-date=13 shkurt 2024|url-status=live}}</ref> Më 4 prill, ajo publikoi këngën "Final Love Song" si kënga temë për shfaqjen e realitetit të mbijetesës ''[[I-Land 2: N/a]]''.<ref>{{cite news|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-03-28/entertainment/kpop/Second-season-of-show-behind-Enhypen-will-feature-theme-song-by-Blackpinks-Ros/2013500|title=Second season of show behind Enhypen will feature theme song by Blackpink's Rosé|last=Kim|first=Ju-yeon|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=28 mars 2024|access-date=28 mars 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328145127/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2024-03-28/entertainment/kpop/Second-season-of-show-behind-Enhypen-will-feature-theme-song-by-Blackpinks-Ros/2013500|archive-date=28 mars 2024|url-status=live}}</ref> [[The Black Label]], një kompani e lidhur me YG Entertainment e themeluar nga producenti kryesor i Blackpink, Teddy, zbuloi më 17 qershor se ishin në diskutime me Rosé në lidhje me një kontratë ekskluzive; u konfirmua të nesërmen se ajo nënshkroi një kontratë menaxhimi me labelin.<ref>{{Cite web|title=블핑 로제, 박보검 한솥밥?...테디 측 "논의 중" [공식입장]|trans-title=BLACKPINK Rosé, Park Bo-gum, a meal in one pot?... Teddy's side "discussing" [Official statement]|url=https://m.entertain.naver.com/now/article/408/0000226674|via=[[Naver]]|website=[[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC Entertainment]]|date=17 qershor 2024|access-date=17 qershor 2024|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617015248/https://m.entertain.naver.com/now/article/408/0000226674|archive-date=17 qershor 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=블랙핑크 로제, 더블랙과 매니지먼트 계약 체결 "테디와 두터운 신뢰" [공식]|trans-title=Blackpink Rosé signs management contract with The Black, "strong trust with Teddy" [Official]|url=https://v.daum.net/v/20240618100108677|via=[[Daum (web portal)|Daum]]|website=[[News1]]|date=18 qershor 2024|access-date=18 qershor 2024|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618013949/https://v.daum.net/v/20240618100108677|archive-date=18 qershor 2024|url-status=live}}</ref> Më vonë u zbulua më 26 shtator se ajo kishte nënshkruar një marrëveshje solo me [[Atlantic Records]].<ref>{{Cite magazine|title=Blackpink's Rosé Signs Solo Deal With Atlantic Records|url=https://variety.com/2024/music/news/blackpink-rose-signs-with-atlantic-records-1236157405/|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|last=Horowitz|first=Steven J.|date=26 shtator 2024|access-date=26 shtator 2024|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926220349/https://variety.com/2024/music/news/blackpink-rose-signs-with-atlantic-records-1236157405/|archive-date=26 shtator 2024|url-status=live}}</ref> Ajo regjistroi një version të këngës së [[Coldplay]] të vitit 2008 "[[Viva la Vida]]" për trailerin dhe finalen e sezonit të dytë të serialit të [[Apple TV+]], ''[[Pachinko (seri televizive)|Pachinko]]'', në vitin 2024.<ref>{{cite magazine|title=Listen to BLACKPINK's Rosé's Cover of Coldplay's "Viva La Vida" for Pachinko Season 2|url=https://www.teenvogue.com/story/blackpink-rose-coldplay-viva-la-vida-cover-pachinko-season-2|magazine=[[Teen Vogue]]|last=Delgado|first=Sarah|date=23 korrik 2024|access-date=23 korrik 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240723185127/https://www.teenvogue.com/story/blackpink-rose-coldplay-viva-la-vida-cover-pachinko-season-2|archive-date=23 korrik 2024|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, Rosé publikoi bashkëpunimin "[[APT. (këngë)|APT.]]" me këngëtarin dhe kompozitorin amerikan [[Bruno Mars]] si këngën kryesore të albumit të saj të parë në studio ''[[Rosie (album i Rosé)|Rosie]]''.<ref>{{Cite web|title=블랙핑크 로제, 브루노 마스와 듀엣 싱글 'APT.' 발매 [공식]|trans-title=Blackpink Rosé releases duet single 'APT.' with Bruno Mars [Official]|url=https://m.entertain.naver.com/article/609/0000910447|via=[[Naver]]|publisher=Newsen|last=Lee|first=Min-ji|date=18 tetor 2024|access-date=22 tetor 2024|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20241107140356/https://m.entertain.naver.com/article/609/0000910447|archive-date=7 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> Kënga pati një sukses të madh komercial në të gjithë botën dhe u bë kënga e dytë numër një e Rosé në ''Billboard'' Global 200 dhe Global Excl. U.S..<ref>{{cite magazine|title=Penthouse 'APT.': ROSÉ & Bruno Mars Debut at No. 1 on Billboard Global Charts|url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/rose-bruno-mars-apt-number-1-global-charts-debut-1235812991/|magazine=Billboard|last=Trust|first=Gary|date=28 tetor 2024|access-date=28 tetor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241028185047/https://www.billboard.com/music/chart-beat/rose-bruno-mars-apt-number-1-global-charts-debut-1235812991/|archive-date=28 tetor 2024|url-status=live}}</ref> Ajo kryesoi top listat në disa vende, përfshirë Zelandën e Re dhe Australinë, ku u bë kënga e parë nga një artiste solo femër K-pop që arriti numrin një në [[ARIA Singles Chart]].<ref>{{cite web|title=NZ Top 40 Singles Chart|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=5881|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=28 tetor 2024|access-date=25 tetor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241025032749/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=5881|archive-date=25 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Kylie takes her fifth consecutive #1|url=https://www.aria.com.au/charts/news/kylie-takes-her-fifth-consecutive-1|website=[[ARIA]]|date=25 tetor 2024|access-date=25 tetor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241025134655/https://www.aria.com.au/charts/news/kylie-takes-her-fifth-consecutive-1|archive-date=25 tetor 2024|url-status=live}}</ref> Kënga arriti kulmin në numrin dy në UK Singles Chart, duke shënuar herën e parë që një soliste femër K-pop arriti në dhjetëshen më të mirë.<ref>{{Cite web|title=BLACKPINK's ROSÉ becomes UK's highest-charting female K-pop solo artist with APT.|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/rose-apt-bruno-mars-blackpink-uk-chart/|website=[[Official Charts Company]]|last=Griffiths|first=George|date=1 nëntor 2024|access-date=1 nëntor 2024|language=en|archive-url=https://archive.today/20241101180514/https://www.officialcharts.com/chart-news/gigi-perez-sailor-song-number-1/|archive-date=1 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> Në Shtetet e Bashkuara, debutoi në vendin e tetë dhe arriti kulmin në numrin tre në US ''Billboard'' Hot 100, duke e bërë Rosé artisten e parë femër K-pop që hyri në dhjetëshen më të mirë të listës në histori.<ref>{{Cite magazine|title=Billboard Explains: Rosé's Record-Breaking Ride on the Charts|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billboard-explains-rose-record-breaking-chart-history-1235827357/|magazine=Billboard|last=Aniftos|first=Rania|date=13 nëntor 2024|access-date=14 nëntor 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241114162359/https://www.billboard.com/music/music-news/billboard-explains-rose-record-breaking-chart-history-1235827357/|archive-date=14 nëntor 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/lists/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-hot-100-number-one-fourth-week/|title=Lady Gaga & Bruno Mars' 'Die With a Smile' Adds Fourth Week at No. 1 on Billboard Hot 100|last=Trust|first=Gary|magazine=Billboard|date=27 janar 2025|access-date=27 janar 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127195708/https://www.billboard.com/lists/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-hot-100-number-one-fourth-week/|archive-date=27 janar 2025|url-status=live}}</ref> Gjithashtu u bë kënga e parë nga një artiste femër e K-pop që hyri në 10 këngët më të mira të ''Billboard'' [[Radio Songs (chart)|Radio Songs]], për të cilën Rosé fitoi një Rekord Botëror Guinness.<ref name="GWR2" /> Deri në nëntor 2024, popullariteti i këngës rezultoi në Rosé që mblodhi më shumë se 50 milionë dëgjues mujorë në [[Spotify]], duke thyer rekordin për numrin më të lartë të dëgjuesve mujorë nga një artist K-pop në platformë.<ref>{{cite magazine|title=World records and achievements of "APT." sensation and BLACKPINK member Rosé|url=https://www.lifestyleasia.com/ind/entertainment/celebrities/blackpink-rose-world-records-and-achievements/|magazine=Lifestyle Asia|last=Mahanta|first=Sushmita|date=14 nëntor 2024|access-date=11 janar 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122120607/https://www.lifestyleasia.com/ind/entertainment/celebrities/blackpink-rose-world-records-and-achievements/|archive-date=22 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> Kënga tejkaloi 1 miliard transmetime në Spotify në 100 ditë pas publikimit, duke thyer Rekordin Botëror Guinness për këngën më të shpejtë të K-pop që arrin këtë moment historik.<ref name="GWR3">{{cite web|title=Fastest K-pop track to reach 1 billion streams on Spotify|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/776779-fastest-k-pop-track-to-reach-1-billion-streams-on-spotify|website=Guinness World Records|date=26 janar 2025|access-date=23 maj 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523115036/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/776779-fastest-k-pop-track-to-reach-1-billion-streams-on-spotify|archive-date=23 maj 2025|url-status=live}}</ref> == Artistikë == ''[[Vogue (revistë)|Vogue]]'' flet për [[Lloji i zërit|llojin e zërit]] të Rosé si një [[soprano]] "elektrike".<ref>{{Cite web|title=Rosé and Bruno Mars's New Single 'APT.' Is a Pop-Punk Delight|url=https://www.vogue.com/article/rose-bruno-mars-single-apt|website=Vogue|last=Kim|first=Irene|date=18 tetor 2024|access-date=31 tetor 2024|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20241028054405/https://www.vogue.com/article/rose-bruno-mars-single-apt|archive-date=28 tetor 2024|url-status=live}}</ref> Që nga debutimi i saj me Blackpink, zëri i Rosé është njohur në industrinë e K-pop për [[timbri]]n e tij të dallueshëm vokal<ref>{{cite web|title=[화보] 블랙핑크 로제 "목소리 특이한 줄 몰랐다..선물 받은 기분"|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003666569|work=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|last=Lee|first=So-dam|date=22 nëntor 2017|access-date=29 maj 2019|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629133042/https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003666569|archive-date=29 qershor 2020|url-status=live}}</ref> dhe është quajtur me nofkën "zëri i artë" midis fansave.<ref>{{Cite magazine|title=Rosé on the Power of Vulnerability and Why Blackpink Is Family|url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-rose-new-music-solo-on-the-ground-1356345/|magazine=[[Rolling Stone]]|author=Haeryun Kang|date=25 maj 2022|access-date=4 tetor 2022|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926071607/https://www.rollingstone.com/music/music-features/blackpink-rose-new-music-solo-on-the-ground-1356345/|archive-date=26 shtator 2022|url-status=live}}</ref> Pas performancës së Rosé në ''Fantastic Duo 2'', këngëtarja jugkoreane [[Gummy (këngëtare)|Gummy]], të cilën Rosé e përmendi si një model muzikor,<ref name="fd2" /> e komplimentoi zërin e Rosé për "kaq unik" dhe e përshkroi atë si "[lloji i] zërit që të rinjtë e duan".<ref>{{cite AV media|title=블랙핑크 로제, 거미 선배 앞 떨리는 열창 'Irreplaceable' 《Fantastic Duo 2》 판타스틱 듀오 2 EP19|url=https://www.youtube.com/watch?v=BZY3F6ZSMhc|publisher=[[Seoul Broadcasting System|SBS]]|location=YouTube|format=video|medium=Television show|time=2:30|date=6 gusht 2017|access-date=30 maj 2019|language=ko|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211103/BZY3F6ZSMhc|archive-date=3 nëntor 2021|url-status=live}}{{cbignore}}</ref> Pas debutimit të saj solo me ''[[R (album tekje)|R]]'', kritikja Kim Yoon-ha vlerëson tonin e saj të paharrueshëm dhe të ngjirur që përcjell në mënyrë efektive trishtim, duke u përputhur mirë me temat e YG Entertainment. Ajo tha se stili vokal delikat por i fuqishëm i Rosé transformon tekstet sipërfaqësore në diçka të thellë, duke rritur praninë e saj dinamike në Blackpink dhe punën e saj solo.<ref>{{Cite book|last=Kim|first=Yoon-ha|url=https://ch.yes24.com/Article/View/44386|title=위태롭도록 강한: 로제의 목소리|publisher=[[YES24]]|publication-date=24 mars 2021|trans-title=dangerously strong: Rosé's voice|access-date=31 tetor 2024|archive-date=26 tetor 2021|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026153507/http://ch.yes24.com/Article/View/44386|url-status=live}}</ref> Në një intervistë radiofonike, Rosé përmendi kolegun e labelit [[Taeyang]] të [[Big Bang (band jugkoreane)|Big Bang]] si një model në karrierën e saj muzikore.<ref>{{cite news|title=&lt;강타의 별이 빛나는 밤에> 블랙핑크의 음색 대통령, 로제의 롤모델은 누구!?|url=http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/208802|work=[[iMBC]]|last=Cho|first=Eun-sol|date=29 qershor 2017|access-date=13 qershor 2020|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613121736/http://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/208802|archive-date=13 qershor 2020|url-status=live}}</ref> Rosé e ka përmendur gjithashtu këngëtaren amerikane [[Tori Kelly]] si një frymëzim për stilin e saj muzikor.<ref>"Interview with Rosé of Blackpink: Ceci Magazine". ''Ceci Magazine''. Seoul.</ref> == Diskografia == {{for|diskografinë e Rosé si anëtare e Blackpink|Diskografia e Blackpink}} == Filmografia == {{for|paraqitjen e saj si anëtare e Blackpink|Blackpink#Filmografia}} === Televizion === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Titulli ! scope="col" | Roli ! scope="col" | Shënime ! scope="col" class="unsortable" | {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="2" | 2017 | ''[[King of Mask Singer]]'' | Contestant {{small|(Circus Girl)}} | Episodes 103–104 | style="text-align:center" |<ref>{{cite news|title='복면가왕' 블랙핑크 로제, 엄마 언급에 눈물 왈칵 "자랑스러운 딸 되겠다"|url=https://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000171450|work=ENews24|last=Jo|first=Hae-jin|date=26 mars 2017|access-date=29 maj 2019|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629212715/https://entertain.naver.com/read?oid=404&aid=0000171450|archive-date=29 qershor 2020|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Fantastic Duo|Fantastic Duo 2]]'' | Contestant {{small|(Australia 400:1)}} | Epizodet 19–20 | style="text-align:center" |<ref name="fd2" /> |- ! scope="row" | 2021 | ''[[Sea of Hope]]'' | Cast member | Epizodet 1, 3–6 | style="text-align:center" |<ref>{{cite news|title=[단독] 블랙핑크 로제, JTBC 새 예능 '바라던 바다' 특급 게스트|trans-title=[Exclusive] Blackpink Rosé, Special Guest on JTBC's New Variety Show 'The Sea I Wished For'|url=https://m.entertain.naver.com/now/article/076/0003734110|work=[[Sports Chosun]]|last=Moon|first=Ji-yeon|date=26 maj 2021|access-date=26 maj 2021|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20241129043720/https://m.entertain.naver.com/now/article/076/0003734110|archive-date=29 nëntor 2024|url-status=live}}</ref> |} == Shënime == {{Notelist-ua}} == Referime == {{reflist|30em}} [[Kategoria:Lindje 1997]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Këngëtarë nga Korea Jugore]] [[Kategoria:Këngëtarë zelandezë]] [[Kategoria:Këngëtarë K-pop]] [[Kategoria:Anëtarë të Blackpink]] 85ag1lkkdqom7yoa9gaqjvkywt8aohb 1 309672 3026566 2380886 2026-08-18T04:19:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Ostrobothnia (rajon)]] 3026566 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Ostrobothnia (rajon)]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1994946 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 te http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=060_vaerak_tau_107_fi&ti=V%E4est%F6+kielen+mukaan+sek%E4+ulkomaan+kansalaisten+m%E4%E4r%E4+ja+maa-pinta-ala+alueittain++1980+-+2008&path=..%2FDatabase%2FStatFin%2Fvrm%2Fvaerak%2F&lang=3&multilang=fi *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080322235551/http://www.pohjanmaa.fi/en/document.aspx?docID=206&smi=1&tocid=1 te http://www.pohjanmaa.fi/en/document.aspx?docID=206&smi=1&tocid=1 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 05:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ostrobothnia (rajon)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116423 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=060_vaerak_tau_107_fi&ti=V%E4est%F6+kielen+mukaan+sek%E4+ulkomaan+kansalaisten+m%E4%E4r%E4+ja+maa-pinta-ala+alueittain++1980+-+2008&path=..%2FDatabase%2FStatFin%2Fvrm%2Fvaerak%2F&lang=3&multilang=fi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080322235551/http://www.pohjanmaa.fi/en/document.aspx?docID=206&smi=1&tocid=1 për lidhjen http://www.pohjanmaa.fi/en/document.aspx?docID=206&smi=1&tocid=1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 10:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ostrobothnia (rajon)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2258538 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20150711162840/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 tetor 2021 21:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ostrobothnia (rajon)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2370271 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090817074230/http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=060_vaerak_tau_107_fi&ti=V%E4est%F6+kielen+mukaan+sek%E4+ulkomaan+kansalaisten+m%E4%E4r%E4+ja+maa-pinta-ala+alueittain++1980+-+2008&path=..%2FDatabase%2FStatFin%2Fvrm%2Fvaerak%2F&lang=3&multilang=fi për lidhjen http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=060_vaerak_tau_107_fi&ti=V%E4est%F6+kielen+mukaan+sek%E4+ulkomaan+kansalaisten+m%E4%E4r%E4+ja+maa-pinta-ala+alueittain++1980+-+2008&path=..%2FDatabase%2FStatFin%2Fvrm%2Fvaerak%2F&lang=3&multilang=fi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 dhjetor 2021 18:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ostrobothnia (rajon)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3018406 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120315120254/http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls për lidhjen http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2026 06:39 (CEST) 6b9b8nznri523h1hgkz264o315g7jx9 1 311302 3026564 2901146 2026-08-18T04:18:07Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:SV Werder Bremen]] 3026564 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2050025 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150319193916/http://www.werder.de/en/club/ueber-werder/ për lidhjen http://www.werder.de/en/club/ueber-werder/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 20:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2082457 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150319193916/http://www.werder.de/en/club/ueber-werder/ për lidhjen http://www.werder.de/en/club/ueber-werder/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170918151303/https://www.werder.de/ për lidhjen https://www.werder.de/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 mars 2020 20:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2178667 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190719232214/https://sportwetten.bild.de/vereine/sv-werder-bremen/ për lidhjen https://sportwetten.bild.de/vereine/sv-werder-bremen/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 18:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2242974 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101021042805/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/club%3D50040/profile/index.html për lidhjen http://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/club=50040/profile/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2021 17:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2375269 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.football-lineups.com/games/?campaign=15.87. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 17:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379201 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160715095355/http://www.werder.de/en/stadium/weser-stadium/the-weser-stadion/ për lidhjen http://www.werder.de/en/stadium/weser-stadium/the-weser-stadion/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121023232533/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=576056&cc=5901 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=576056&cc=5901. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720100532/https://www.werder.de/en/stadium/weser-stadium/the-weser-stadium/ për lidhjen https://www.werder.de/en/stadium/weser-stadium/the-weser-stadium. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2021 00:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2466315 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.werder.de/de/ueber-werder/wuseum/ausstellung/judenwerder.php. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1991/intro.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.netz-gegen-nazis.de/beitrag/zehn-jahre-deutsch-israelische-freundschaft-bei-werder-bremen-10375. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 korrik 2022 23:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2543477 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091013103305/http://www.resultsfromfootball.com/bundesliga-team/svwerderbremen.html për lidhjen http://www.resultsfromfootball.com/bundesliga-team/svwerderbremen.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 prill 2023 11:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2638838 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090703182849/http://www.bild.de/BILD/news/bild-english/sport-news/football/world-football/2009/04/17/hamburg-vs-werder-bremen-uefa-cup/bitter-german-rivals-set-for-semi-final-derby.html për lidhjen http://www.bild.de/BILD/news/bild-english/sport-news/football/world-football/2009/04/17/hamburg-vs-werder-bremen-uefa-cup/bitter-german-rivals-set-for-semi-final-derby.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 janar 2024 22:01 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2880811 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160817160659/http://www.weserstadion.de/weser-stadion/historie për lidhjen http://www.weserstadion.de/weser-stadion/historie/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 dhjetor 2025 18:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2891412 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720100511/https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1948-1963 për lidhjen https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1948-1963. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720100543/https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1964-1971/ për lidhjen https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1964-1971/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720100625/https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1972-1980/ për lidhjen https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1972-1980/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720100549/https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1988-1995/ për lidhjen https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1988-1995/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720100513/https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1996-1999/ për lidhjen https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/1996-1999/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720100519/https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/2000-2004/ për lidhjen https://www.werder.de/en/club/history/club-chronicle/2000-2004/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190720170826/https://www.werder.de/en/news/news/en-news-import/imported-news-872 për lidhjen https://www.werder.de/en/news/news/en-news-import/imported-news-872. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 janar 2026 08:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2894288 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201216185751/https://www.werder.de/de/teams/profis/spieler për lidhjen https://www.werder.de/de/teams/profis/spieler/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2026 10:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2896329 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190721075241/https://www.werder.de/der-svw/historie/chronik/1899-1947/ për lidhjen http://www.werder.de/der-svw/historie/chronik/1899-1947/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170903210051/https://www.werder.de/stadion/weser-stadion/das-weser-stadion/ për lidhjen https://www.werder.de/stadion/weser-stadion/das-weser-stadion/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shkurt 2026 23:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[SV Werder Bremen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3020615 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.bundesligaandbeyond.net/planning-trip-germany-football/starting-hamburg/werder-bremen/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2026 20:41 (CEST) s9fmutlwned7tmwt9yo28z6s8s8ol1q 10 313472 3026355 2544733 2026-08-17T16:35:03Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Population taxobox (mbështjellës Biota infobox) përmes Claude AI 3026355 wikitext text/x-wiki <noinclude></noinclude><includeonly>{{#invoke:Biota infobox|main|auto={{{auto|subspeciesbox}}}}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} [[Category:Taxobox templates]] </noinclude> bxnrjix0132turfp96pj0sdqtqd6urs 3026356 3026355 2026-08-17T16:35:28Z Smallem 126080 Kthim: mbështjellësi i enwiki kërkon Moduli:Biota infobox të përditësuar përmes Claude AI 3026356 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Taxobox/core/population taxon | edit link = {{{edit link|{{{edit_link|e}}} }}} | temporal_range = {{#if:{{{fossil_range|{{{fossil range|}}} }}}|{{#iferror:{{geological range|{{{temporal_range|{{{temporal range|{{{fossil_range|{{{fossil range|}}} }}} }}} }}} }}|{{{temporal_range|{{{temporal range|{{{fossil_range|{{{fossil range|}}} }}} }}} }}}|{{geological range|{{{temporal_range|{{{temporal range|{{{fossil_range|{{{fossil range|}}} }}} }}} }}} }} }} | {{#if:{{{oldest fossil|{{{oldest_fossil|}}} }}}|{{geological range|{{{oldest fossil|{{{oldest_fossil}}}}}}|{{{youngest fossil|{{{youngest_fossil|Recent}}}}}} }} }} }} | parent = {{{genus|<noinclude>Panthera</noinclude>}}} | display_taxa = {{#expr:{{{display parents|{{{display_parents|1}}}}}}-2}} | species_authority = {{{parent_authority|{{{parent authority|{{{binomial authority|{{{binomial_authority|}}}}}}}}}}}} | subgenus_authority = {{#if:{{{subgenus|}}}|{{{grandparent_authority|{{{grandparent authority|}}} }}} }} | authority = {{#if:{{{subgenus|}}}|{{{greatgrandparent authority|{{{greatgrandparent_authority|}}} }}} |{{{grandparent authority|{{{grandparent_authority|}}} }}} }} | parent_authority = {{#if:{{{subgenus|}}}|{{{greatgreatgrandparent authority|{{{greatgreatgrandparent_authority|}}} }}} |{{{greatgrandparent authority|{{{greatgrandparent_authority|}}} }}} }} | grandparent_authority = {{#if:{{{subgenus|}}}|{{{greatgreatgreatgrandparent authority|{{{greatgreatgreatgrandparent_authority|}}} }}} |{{{greatgreatgrandparent authority|{{{greatgreatgrandparent_authority|}}} }}} }} | greatgrandparent_authority = {{#if:{{{subgenus|}}}|{{{greatgreatgreatgreatgrandparent authority|{{{greatgreatgreatgreatgrandparent_authority|}}} }}} |{{{greatgreatgreatgrandparent authority|{{{greatgreatgreatgrandparent_authority|}}} }}} }} | name = {{#invoke:Automated taxobox|infraspeciesboxName|{{{name|}}}|{{{genus|<noinclude>Panthera</noinclude>}}}|{{{species|}}}||{{{subspecies|}}}|{{PAGENAMEBASE}}|{{{italic_title|yes}}}}} | colour = {{#if:{{{color_as|{{{colour_as|{{{color as|{{{colour as|}}}}}}}}}}}}|{{Taxobox colour|{{{color_as|{{{colour_as|{{{color as|{{{colour as|}}}}}}}}}}}}}}|{{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|{{{genus|}}} }} }} | status = {{{status|}}} | status_system = {{{status system|{{{status_system|}}} }}} | status_ref = {{{status ref|{{{status_ref|}}} }}} | status2 = {{{status2|}}} | status2_system = {{{status2 system|{{{status2_system|}}} }}} | status2_ref = {{{status2 ref|{{{status2_ref|}}} }}} | trend = {{{trend|}}} | image = {{{image|}}} | image_width = {{{image_width|{{{image width|}}} }}} | upright = {{{image_upright|{{{image upright|}}}}}} | image_alt = {{{image alt|{{{image_alt|}}} }}} | image_caption = {{{image caption|{{{image_caption|}}} }}} | image_caption_align = {{{image caption align|{{{image_caption_align|center}}} }}} | image2 = {{{image2|}}} | image2_width = {{{image2 width|{{{image2_width|}}} }}} | upright2 = {{{image2_upright|{{{image2 upright|}}}}}} | image2_alt = {{{image2 alt|{{{image2_alt|}}}}}} | image2_caption = {{{image2 caption|{{{image2_caption|}}}}}} | classification_status = {{{classification status|{{{classification_status|}}} }}} | diversity = {{{diversity|}}} | diversity_link = {{{diversity link|{{{diversity_link|}}} }}} | extinct = {{{extinct|}}} | subgenus = {{Taxon info|{{{genus|}}}|dagger}}{{#if:{{{subgenus|}}}|''{{{subgenus}}}''}} | species = {{#if:{{{species extinct|{{{species_extinct|}}}}}}|{{extinct}}|{{Taxon info|{{{genus|}}}|dagger}}}} ''[[{{{species link|{{{species_link|{{first word|{{{genus|}}}}} {{{species|}}} }}}}}}{{!}}{{str left|{{{genus|}}}|1}}. {{{species|}}}]]'' | subspecies = {{#if:{{{extinct|{{{species_extinct|{{{species extinct|}}}}}}}}}|{{extinct}}|{{Taxon info|{{{genus|}}}|dagger}}}}''[[{{{subspecies_link|{{{genus|}}} {{{species|}}} {{{subspecies|}}} }}}|{{str left|{{{genus|}}}|1}}. {{str left|{{{species|}}}|1}}. {{{subspecies|}}}]]'' | population = '''{{{population|}}}''' | subdivision = {{{subdivision|}}} | subdivision_ranks = {{{subdivision ranks|{{{subdivision_ranks|}}} }}} | type_strain = {{{type strain|{{{type_strain|}}} }}} | range_map = {{{range map|{{{range_map|}}} }}} | range_map_upright = {{{range_map_upright|{{{range map upright|}}}}}} | range_map_width = {{{range map width|{{{range_map_width|}}} }}} | range_map_alt = {{{range map alt|{{{range_map_alt|}}} }}} | range_map_caption = {{{range map caption|{{{range_map_caption|}}} }}} | synonyms_ref = {{{synonyms ref|{{{synonyms_ref|}}} }}} | synonyms = {{{synonyms|}}} }}</includeonly>[[Kategoria:Artikuj që përdorin kutinë taksonomike të popullsisë]]<noinclude>{{dok}}</noinclude> mvs0q66cswnrketgi4hy1apcjt77eaj 3026370 3026356 2026-08-17T16:47:00Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Population taxobox (mbështjellës Biota infobox) përmes Claude AI 3026370 wikitext text/x-wiki <noinclude></noinclude><includeonly>{{#invoke:Biota infobox|main|auto={{{auto|subspeciesbox}}}}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} [[Category:Taxobox templates]] </noinclude> bxnrjix0132turfp96pj0sdqtqd6urs 828 313480 3026374 2887227 2026-08-17T16:50:38Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Module:Automated taxobox përmes Claude AI 3026374 Scribunto text/plain require('strict') local TaxonItalics = require('Module:TaxonItalics') local Autotaxobox = require('Module:Autotaxobox') local ItalicTitle = require('Module:Italic title') local p = {} -- functions made public local l = {} -- nonpublic internal functions and variables global to the module l.system = '' -- '' for normal scientific classification (default) -- 'ichnos' for trace fossil classification -- 'veterovata' for egg fossil classification -- ============================================================================= -- ichnobox implements Template:Ichnobox; see the documentation of that -- template for details. -- The only difference from Template:Automatic taxobox is in the taxobox colour -- and classification link and the parameters for type species and genera. -- ============================================================================= function p.ichnobox(frame) l.system = 'ichnos' return p.automaticTaxobox(frame) end -- ============================================================================= -- oobox implements Template:Oobox; see the documentation of that -- template for details. -- The only difference from Template:Automatic taxobox is in the taxobox colour -- and classification link and the parameters for type species and genera. -- ============================================================================= function p.oobox(frame) l.system = 'veterovata' return p.automaticTaxobox(frame) end -- ============================================================================= -- automaticTaxobox implements Template:Automatic taxobox; see the documentation -- of that template for details. -- It also implements Template:Ichnobox and Template:Oobox. The small -- differences are signalled by the module-wide variable l.system. -- The following parameters present in the old template code version of -- Template:Automatic taxobox were not used and have not been implemented: -- image_caption_align -- image2_caption_align -- binomial2 -- binomial2_authority -- binomial3 -- binomial3_authority -- binomial4 -- binomial4_authority -- ============================================================================= function p.automaticTaxobox(frame) local args if frame.args['direct'] == 'yes' then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local res = '' -- --------------------------------------------------------------------- -- pick up taxobox parameters from the caller that need to be processed; -- most will be passed on unchanged -- --------------------------------------------------------------------- local pagename = args['pagename'] or '' -- for testing and debugging only local italicTitle = args['italic_title'] or args['italic title'] or '' local ichnos = '' if l.system == 'ichnos' then ichnos = 'true' end local veterovata = '' if l.system == 'veterovata' then veterovata = 'true' end local fossilRange = args['fossil_range'] or args['fossil range'] or args['temporal_range'] or args['temporal range'] or '' local oldestFossil = args['oldest_fossil'] or args['oldest fossil'] or '' local youngestFossil = args['youngest_fossil'] or args['youngest fossil'] or '' local name = args['name'] or '' local colourAs = args['color_as'] or args['color as'] or args['colour_as'] or args['colour as'] or '' local taxon = args['taxon'] or '' local authority = args['authority'] or '' local parentAuthority = args['parent_authority'] or args['parent authority'] or '' local manualFlag = 'text' -- marks manually specified ranks local binomial = args['binomial'] or args['binomial_'..manualFlag] or args['binomial '..manualFlag] or '' local binomialAuthority = args['binomial_authority'] or args['binomial authority'] or '' local genusManual = args['genus_'..manualFlag] or args['genus '..manualFlag] or'' local speciesManual = args['species_'..manualFlag] or args['species '..manualFlag] or'' -- ------------------------------------------------------ -- set the taxobox parameters determined by this function -- ------------------------------------------------------ fossilRange = l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) -- use the base page name as the taxon if the taxon parameter is missing local currentPagename = mw.title.getCurrentTitle() if pagename == '' then pagename = currentPagename.text end -- pagename para only used in testing and local basePagename = pagename if italicTitle ~= 'taxon' then basePagename = mw.ustring.gsub(basePagename, '%s+%b()$', '', 1) end local taxonParaMissingError = false if taxon == '' then taxonParaMissingError = true taxon = basePagename end -- decide if the page name and taxobox name need to be italicized; -- if italic_title is not set, then if the names are the taxon, use its rank to decide local ok, taxonRank = Autotaxobox.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'rank') -- taxonRank needed later if not here if italicTitle == '' then if not (ok and taxonRank ~= '' and frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = {taxonRank} } == 'yes') then italicTitle = 'no' end end -- remove any " (DISAMBIG)" or "/MODIFIER" from the taxon's name; -- if the base page name is the same as the base taxon name, then italicization can be applied local baseTaxon = taxon if italicTitle ~= 'taxon' then baseTaxon = mw.ustring.gsub(baseTaxon, '%s+%b()$', '', 1) end baseTaxon = mw.ustring.gsub(baseTaxon, '/.*$', '', 1) if italicTitle == '' and basePagename == baseTaxon then italicTitle = 'yes' end -- italicize the page name (page title) if required if currentPagename.namespace == 0 and (italicTitle == 'yes' or italicTitle == 'taxon') then if italicTitle == 'taxon' or TaxonItalics.hasConnectingTerm(baseTaxon) then res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Italic taxon title', args = {} } italicTitle = 'yes' else ItalicTitle._main({}) end end -- set the taxobox name if not supplied, italicizing it if appropriate. if name == '' then name = basePagename if italicTitle == 'yes' then name = TaxonItalics.italicizeTaxonName(name, false, false) end -- name = name .. '/' .. baseTaxon .. '/' .. nameRank end -- determine taxobox colour local colour = '' if colourAs ~= '' then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = {colourAs} } elseif l.system == 'ichnos' then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = {'Ichnos'} } elseif l.system == 'veterovata' then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = {'Veterovata'} } else colour = Autotaxobox.getTaxoboxColour(frame, taxon) end -- set binomial parameters if the target taxon is (unusually) a species local genusAuthority = '' if binomial == '' then if ok and taxonRank == 'species' then binomial = TaxonItalics.italicizeTaxonName(taxon, false, false) binomialAuthority = authority end end -- handle any manually set ranks local boldFirst = '' local offset = 0 if speciesManual ~= '' then offset = offset + 1 binomialAuthority = authority if binomial == '' then binomial = '<span class="error">Error: binomial parameter value is missing</span>' end end if genusManual ~= '' then boldFirst = 'link' offset = offset + 1 if offset == 1 then genusAuthority = authority else genusAuthority = parentAuthority end end -- process type genus and type species if present; italicize if they seem not to have an authority attached local typeGenus = '' local typeGenusRef = '' local typeGenusAuthority = '' local typeSpecies = '' local typeSpeciesRef = '' local typeSpeciesAuthority = '' local typeIchnogenus = '' local typeIchnogenusRef = '' local typeIchnogenusAuthority = '' local typeIchnospecies = '' local typeIchnospeciesRef = '' local typeIchnospeciesAuthority = '' local typeOogenus = '' local typeOogenusRef = '' local typeOogenusAuthority = '' local typeOospecies = '' local typeOospeciesRef = '' local typeOospeciesAuthority = '' if l.system == '' then typeGenus = l.italicizeTypeName(args['type_genus'] or args['type genus'] or '') typeGenusRef = args['type_genus_ref'] or args['type genus ref'] or '' typeGenusAuthority = args['type_genus_authority'] or args['type genus authority'] or '' typeSpecies = l.italicizeTypeName(args['type_species'] or args['type species'] or '') typeSpeciesRef = args['type_species_ref'] or args['type species ref'] or '' typeSpeciesAuthority = args['type_species_authority'] or args['type species authority'] or '' elseif l.system == 'ichnos' then typeIchnogenus = l.italicizeTypeName(args['type_ichnogenus'] or args['type ichnogenus'] or '') typeIchnogenusRef = args['type_ichnogenus_ref'] or args['type ichnogenus ref'] or '' typeIchnogenusAuthority = args['type_ichnogenus_authority'] or args['type ichnogenus authority'] or '' typeIchnospecies = l.italicizeTypeName(args['type_ichnospecies'] or args['type ichnospecies'] or '') typeIchnospeciesRef = args['type_ichnospecies_ref'] or args['type ichnospecies ref'] or '' typeIchnospeciesAuthority = args['type_ichnospecies_authority'] or args['type ichnospecies authority'] or '' elseif l.system == 'veterovata' then typeOogenus = l.italicizeTypeName(args['type_oogenus'] or args['type oogenus'] or '') typeOogenusRef = args['type_oogenus_ref'] or args['type oogenus ref'] or '' typeOogenusAuthority = args['type_oogenus_authority'] or args['type oogenus authority'] or '' typeOospecies = l.italicizeTypeName(args['type_oospecies'] or args['type oospecies'] or '') typeOospeciesRef = args['type_oospecies_ref'] or args['type oospecies ref'] or '' typeOospeciesAuthority = args['type_oospecies_authority'] or args['type oospecies authority'] or '' end -- fill in a missing subdivision_ranks parameter local subdivision = args['subdivision'] or '' local subdivisionRef = args['subdivision_ref'] or args['subdivision ref'] or '' local subdivisionRanks = args['subdivision_ranks'] or args['subdivision ranks'] or '' if subdivision ~= '' and subdivisionRanks == '' and ok and taxonRank ~= '' then subdivisionRanks = frame:expandTemplate{ title = 'Children rank', args = {taxonRank} } end -- ------------------------------------------------ -- now call Taxobox/core with all of its parameters -- ------------------------------------------------ res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox/core', args = { ichnos = ichnos, veterovata = veterovata, ['edit link'] = 'e', temporal_range = fossilRange, display_taxa = args['display_parents'] or args['display parents'] or '1', parent = taxon, authority = authority, parent_authority = parentAuthority, grandparent_authority = args['grandparent_authority'] or args['grandparent authority'] or '', greatgrandparent_authority = args['greatgrandparent_authority'] or args['greatgrandparent authority'] or '', greatgreatgrandparent_authority = args['greatgreatgrandparent_authority'] or args['greatgreatgrandparent authority'] or '', name = name, colour = colour, status = args['status'] or '', status_system = args['status_system'] or args['status system'] or '', status_ref = args['status_ref'] or args['status ref'] or '', status2 = args['status2'] or '', status2_system = args['status2_system'] or args['status2 system'] or '', status2_ref = args['status2_ref'] or args['status2 ref'] or '', trend = args['trend'] or '', extinct = args['extinct'] or '', image = args['image'] or '', upright = args['image_upright'] or args['image upright'] or '', image_alt = args['image_alt'] or args['image alt'] or '', image_caption = args['image_caption'] or args['image caption'] or '', image2 = args['image2'] or '', upright2 = args['image2_upright'] or args['image2 upright'] or '', image2_alt = args['image2_alt'] or args['image2 alt'] or '', image2_caption = args['image2_caption'] or args['image2 caption'] or '', audio = args['audio'] or '', audio_alt = args['audio_alt'] or args['audio alt'] or '', audio_caption = args['audio_caption'] or args['audio caption'] or '', classification_status = args['classification_status'] or args['classification status'] or '', diversity = args['diversity'] or '', diversity_ref = args['diversity_ref'] or args['diversity ref'] or '', diversity_link = args['diversity_link'] or args['diversity link'] or '', bold_first = boldFirst, offset = offset, genus = genusManual, genus_authority = genusAuthority, species = speciesManual, binomial = binomial, binomial_authority = binomialAuthority, trinomial = args['trinomial'] or '', trinomial_authority = args['trinomial_authority'] or args['trinomial authority'] or '', type_genus = typeGenus, type_genus_ref = typeGenusRef, type_genus_authority = typeGenusAuthority, type_species = typeSpecies, type_species_ref = typeSpeciesRef, type_species_authority = typeSpeciesAuthority, type_ichnogenus = typeIchnogenus, type_ichnogenus_ref = typeIchnogenusRef, type_ichnogenus_authority = typeIchnogenusAuthority, type_ichnospecies = typeIchnospecies, type_ichnospecies_ref = typeIchnospeciesRef, type_ichnospecies_authority = typeIchnospeciesAuthority, type_oogenus = typeOogenus, type_oogenus_ref = typeOogenusRef, type_oogenus_authority = typeOogenusAuthority, type_oospecies = typeOospecies, type_oospecies_ref = typeOospeciesRef, type_oospecies_authority = typeOospeciesAuthority, subdivision = subdivision, subdivision_ref = subdivisionRef, subdivision_ranks = subdivisionRanks, type_strain = args['type_strain'] or args['type strain'] or '', type_strain_ref = args['type_strain_ref'] or args['type strain ref'] or '', range_map = args['range_map'] or args['range map'] or '', range_map_upright = args['range_map_upright'] or args['range map upright'] or '', range_map_alt = args['range_map_alt'] or args['range map alt'] or '', range_map_caption = args['range_map_caption'] or args['range map caption'] or '', range_map2 = args['range_map2'] or args['range map2'] or '', range_map2_upright = args['range_map2_upright'] or args['range map2 upright'] or '', range_map2_alt = args['range_map2_alt'] or args['range map2 alt'] or '', range_map2_caption = args['range_map2_caption'] or args['range map2 caption'] or '', range_map3 = args['range_map3'] or args['range map3'] or '', range_map3_upright = args['range_map3_upright'] or args['range map3 upright'] or '', range_map3_alt = args['range_map3_alt'] or args['range map3 alt'] or '', range_map3_caption = args['range_map3_caption'] or args['range map3 caption'] or '', range_map4 = args['range_map4'] or args['range map4'] or '', range_map4_upright = args['range_map4_upright'] or args['range map4 upright'] or '', range_map4_alt = args['range_map4_alt'] or args['range map4 alt'] or '', range_map4_caption = args['range_map4_caption'] or args['range map4 caption'] or '', synonyms_ref = args['synonyms_ref'] or args['synonyms ref'] or '', synonyms = args['synonyms'] or '' } } -- put page in error-tracking categories if required local errCat1 = '' if genusManual ~= '' or speciesManual ~= '' or binomial ~= '' then errCat1 = '[[Category:Automatic taxoboxes using manual parameters]]' end local errCat2 = '' if taxonParaMissingError then errCat2 = '[[Category:Automatic taxoboxes relying on page title]]' end res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Main other', args = {errCat1..errCat2} } return res end -- ============================================================================= -- l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) checks -- the parameters that determine the fossil range, returning an appropriate -- range. -- ============================================================================= -- temporary public function for debugging function p.chkFossilRange(frame) local args = frame.args local fossilRange = args['temporal_range'] or args['temporal range'] or args['fossil_range'] or args['fossil range'] or '' local oldestFossil = args['oldest_fossil'] or args['oldest fossil'] or '' local youngestFossil = args['youngest_fossil'] or args['youngest fossil'] or '' local fossilRange = l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) return fossilRange end function l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) local res = '' if fossilRange ~= '' then if mw.ustring.find(frame:expandTemplate{ title = 'Period start', args = { fossilRange } }, '[Ee]rror') then res = fossilRange else res = frame:expandTemplate{ title = 'Geological range', args = { fossilRange } } end elseif oldestFossil ~= '' then if youngestFossil == '' then youngestFossil = 'Recent' end if mw.ustring.find(frame:expandTemplate{ title = 'Period start', args = { oldestFossil } }, '[Ee]rror') or mw.ustring.find(frame:expandTemplate{ title = 'Period start', args = { youngestFossil } }, '[Ee]rror') then res = oldestFossil..'–'..youngestFossil else res = frame:expandTemplate{ title = 'Geological range', args = { oldestFossil, youngestFossil } } end end return res end -- ============================================================================= -- l.italicizeTypeName(typeName) checks whether the name of a type genus or -- species should be italicized, because it appears to be a bare name. -- ============================================================================= function l.italicizeTypeName(typeName) if typeName and not (string.find(typeName, "<", 1, true) or string.find(typeName, ">", 1, true)) then typeName = TaxonItalics.italicizeTaxonName(typeName, false, false) end return typeName end -- **************************** Speciesbox support ***************************** -- ============================================================================= -- l.genusOf(str) extracts the genus from a string. Normally this will be the -- first word of the string (e.g. given 'Bellis perennis' it returns 'Bellis'). -- It also handles a string containing a nothogenus with a spaced × (e.g. given -- '× Heucherella tiarelloides' it returns '× Heucherella'). -- ============================================================================= function l.genusOf(str) local res = mw.ustring.match(str, '^[^%s]*', 1) if res == mw.ustring.char(215) then res = res .. ' ' .. mw.ustring.match(str, '^[^%s]*', 3) end return res end -- ============================================================================= -- l.doSpeciesboxName(name, taxon, genus, species, basePageTitle, italicTitle) -- returns a name for a taxobox created by Template:Speciesbox. The name will be -- italicized if appropriate. It also generates code to italicize the page title -- if appropropriate. In both cases the test for italicization is that the base -- taxon name (stripped of any disambiguation or qualifier) is the same as the -- base page title. -- ============================================================================= function p.speciesboxName(frame) local name = frame.args[1] or '' local taxon = frame.args[2] or '' local genus = frame.args[3] or '' local species = frame.args[4] or '' local basePageTitle = frame.args[5] or '' local italicTitle = frame.args[6] or '' return l.doSpeciesboxName(name, taxon, genus, species, basePageTitle, italicTitle) end function l.doSpeciesboxName(name, taxon, genus, species, basePageTitle, italicTitle) if taxon ~= '' then genus = mw.ustring.gsub(l.genusOf(taxon), '/.*$', '', 1) -- strip any qualifier else genus = mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(genus, '%s+%b()$', '', 1), '/.*$', '', 1) -- strip any disambig and qualifier if species == '' then taxon = genus else taxon = genus .. ' ' .. species end end local italicizeP = italicTitle ~= 'no' and (basePageTitle == taxon or basePageTitle == genus) -- use basePageTitle to match taxon/genus -- deal with taxobox name (i.e. its caption) if name == '' then name = basePageTitle if italicizeP then name = TaxonItalics.italicizeTaxonName(name, false, false) end end -- deal with page title if italicizeP then local pageTitle = mw.title.getCurrentTitle().text -- formatting the page title with DISPLAYTITLE needs the full page title if italicTitle ~= 'test' then pageTitle = TaxonItalics.italicizeTaxonName(pageTitle, false, false, true) -- format pageTitle, not italicizing any parenthesized term local nsText = mw.title.getCurrentTitle().nsText -- for drafts and other pages not in mainspace if nsText ~= '' then pageTitle = nsText:gsub('_', ' ') .. ':' .. pageTitle -- [[phab:T369784]] end mw.getCurrentFrame():callParserFunction('DISPLAYTITLE', pageTitle) else name = name .. ' \\Italic title\\ ' .. pageTitle -- for testing and debugging end end return name end -- ============================================================================= -- ============================================================================= function p.infraspeciesboxName(frame) local name = frame.args[1] or '' local genus = frame.args[2] or '' local species = frame.args[3] or '' local ct = frame.args[4] or '' local infraspecies = frame.args[5] or '' local basePageTitle = frame.args[6] or '' local italicTitle = frame.args[7] or '' return l.doinfraspeciesboxName(name, genus, species, ct, infraspecies, basePageTitle, italicTitle) end function l.doinfraspeciesboxName(name, genus, species, ct, infraspecies, basePageTitle, italicTitle) genus = mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(genus, '%s+%b()$', '', 1), '/.*$', '', 1) -- strip any disambig and qualifier local taxon = genus .. ' ' .. species if ct == '' then taxon = taxon .. ' ' .. infraspecies else taxon = taxon .. ' ' .. ct .. ' ' .. infraspecies end local italicizeP = italicTitle ~= 'no' and (basePageTitle == taxon) -- use basePageTitle to match taxon -- deal with taxobox name (i.e. its caption) if name == '' then name = basePageTitle if italicizeP then name = TaxonItalics.italicizeTaxonName(name, false, false) end end -- deal with page title if italicizeP then local pageTitle = mw.title.getCurrentTitle().text -- formatting the page title with DISPLAYTITLE needs the full page title pageTitle = TaxonItalics.italicizeTaxonName(pageTitle, false, false, true) -- format pageTitle, not italicizing any parenthesized term if italicTitle ~= 'test' then mw.getCurrentFrame():callParserFunction('DISPLAYTITLE', pageTitle) else name = name .. ' \\Italic title\\ ' .. pageTitle -- for testing and debugging end end return name end return p lfjm728ksq5c87l0ay462czvhkf2xzd 10 313728 3026417 2421583 2026-08-17T20:22:23Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026417 wikitext text/x-wiki <includeonly><onlyinclude><div style="position:absolute; height:100%; text-align:center; background-color:{{period color/sandbox|{{{1}}}}}; left:{{#expr:(650-{{period start/sandbox|{{{1}}}}})/650*220}}px; width:{{#expr: ({{period start/sandbox|{{{1}}}}}-{{period end/sandbox|{{{1}}}}})/650*220}}px;color:inherit">[[{{{1}}}|{{{2}}}]]</div></onlyinclude></includeonly> [[Category:Template implementation details|{{PAGENAME}}]]<noinclude> <!-- interwiki below this point--> </noinclude> 242aure1r7hmmrf3w6d0uw86b3a8lzz 10 314296 3026377 3018497 2026-08-17T16:55:57Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026377 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Infobox|infoboxTemplate | child = {{if empty|{{{child|}}}|{{{embed|}}}}} | subbox = {{{subbox|}}} | bodyclass = ib-martial-artist vcard | headerstyle = background-color:{{if empty;color:inherit|{{{color|}}}|{{{colour|}}}|#efefef}}; color:inherit; | above = {{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}{{{subbox|}}}||<includeonly><span class="fn">{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</span></includeonly>}} | abovestyle = background-color:{{if empty;color:inherit|{{{color|}}}|{{{colour|}}}|#efefef}}; color:inherit; | autoheaders = yes | title = {{#ifeq:{{{child|}}}{{{embed|}}}{{{subbox|}}}|yes|'''Martial arts career'''}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}{{{subbox|}}}||{{#invoke:WikidataIB |getValue|rank=best|P18 |name=image |qid={{{qid|}}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |onlysourced={{if empty|{{{onlysourced|}}}|no}} |noicon=yes |maxvals=1 |{{{image|}}}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{if empty|{{{caption|}}}|{{#invoke:WikidataIB|getValue|P18|rank=best|qual=P2096|qualsonly=y|lang=en|name=caption|maxvals=1|fetchwikidata={{{fetchwikidata|}}}|onlysourced={{if empty|{{{onlysourced|}}}|no}}|{{{caption|}}}}}}} | label1 = Lindi | data1 = {{br separated entries |1={{#if:{{{birth_name|}}} {{{birthname|}}} |<span class="nickname">{{if empty|{{{birth_name|}}}|{{{birthname|}}}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} | label2 = Vdiq | data2 = {{br separated entries |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} |3={{if empty|{{{death_cause|}}}|{{{deathcause|}}}}} }} | label3 = Emri vendas | data3 = {{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<span class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</span> }} }} | label4 = Emra të tjerë | data4 = {{{other_names|}}} | class4 = nickname | label5 = Nickname | data5 = {{{nickname|}}} | class5 = nickname | label7 = Kombësia | data7 = {{{nationality|}}} | label8 = Citizenship | data8 = {{{citizenship|}}} | label9 = Lartësia | data9 = {{#if:{{{height_ft|}}} |{{convert|{{{height_ft}}}|ft|{{if empty|{{{height_in|}}}|0}}|in|cm|0|abbr=on}}{{{height_footnote|}}} |{{#if:{{{height_cm|}}} |{{convert|{{{height_cm}}}|cm|ftin|0|abbr=on}}{{{height_footnote|}}} |{{#if:{{{height_m|}}} |{{convert|{{{height_m}}}|m|ftin|0|abbr=on}}{{{height_footnote|}}} |{{#if:{{{height|}}}|{{Infobox person/height|{{{height}}}}}}}{{{height_footnote|}}} }} }} }} | label10 = Pesha | data10 = {{#if:{{{weight_lb|}}}{{{weightlb|}}} |{{convert|{{if empty|{{{weight_lb|}}}|{{{weightlb}}}}}|lb|kg stlb|0|abbr=on}}{{{weight_footnote|}}} |{{#if:{{{weight_kg|}}}{{{weightkg|}}} |{{convert|{{if empty|{{{weight_kg|}}}|{{{weightkg}}}}}|kg|lb stlb|0|abbr=on}}{{{weight_footnote|}}} |{{#if:{{{weight|}}}|{{Infobox person/weight|kg-stlb=y|lb-stlb=y|{{{weight}}}}}}}{{{weight_footnote|}}} }} }} | label11 = Division | data11 = {{if empty|{{{weight_class|}}}|{{{weightclass|}}}}} | label12 = Reach | data12 = {{#if:{{{reach_in|}}}{{{reachin|}}} |{{convert|{{if empty|{{{reach_in|}}}|{{{reachin}}}}}|in|cm|0|abbr=on}}{{{reach_footnote|}}} |{{#if:{{{reach_cm|}}}{{{reachcm|}}} |{{convert|{{if empty|{{{reach_cm|}}}|{{{reachcm}}}}}|cm|in|1|abbr=on}}{{{reach_footnote|}}} |{{#if:{{{reach|}}}|{{Infobox person/length|{{{reach}}}}}}}{{{reach_footnote|}}} }} }} | label13 = Stili | data13 = {{br separated entries||{{{martial_art|}}}|{{{style|}}}}} | label14 = Stance | data14 = {{#if:{{{stance|}}}|{{#switch:{{lc:{{{stance}}}}} |r|right|orthodox = [[Orthodox stance|Orthodox]] |l|left|southpaw = [[Southpaw stance|Southpaw]] | = <span style="color:red;">Unknown Value: {{{stance}}}</span> }} }} | label15 = Luan nga | data15 = {{if empty|{{{fighting_out_of|}}}|{{{fightingoutof|}}}}} | label16 = Ekipi | data16 = {{{team|}}} | class16 = org | label17 = Mësuesi{{pluralize from text|{{{teacher|}}}|plural=s}} | data17 = {{{teacher|}}} | label18 = Trainer | data18 = {{{trainer|}}} | class18 = agent | label19 = Grada | data19 = {{{rank|}}} | label20 = Wrestling | data20 = {{{wrestling|}}} | label21 = Vitet aktive | data21 = {{if empty|{{{years_active|}}}|{{{yearsactive|}}}}} | data22 = {{Infobox martial artist/record |color = {{if empty|{{{color|}}}|{{{colour|}}}|#efefef}} |type = [[Professional boxing]] record |win = {{if empty|{{{box_win|}}}|{{{boxingwins|}}}}} |kowin = {{if empty|{{{box_kowin|}}}|{{{boxingkowins|}}}}} |loss = {{if empty|{{{box_loss|}}}|{{{boxinglosses|}}}}} |koloss = {{if empty|{{{box_koloss|}}}|{{{boxingkolosses|}}}}} |draw = {{if empty|{{{box_draw|}}}|{{{boxingdraws|}}}}} |nc = {{if empty|{{{box_nc|}}}|{{{boxingncs|}}}}} |win_ref = {{{box_win_ref|}}} |kowin_ref = {{{box_kowin_ref|}}} |loss_ref = {{{box_loss_ref|}}} |koloss_ref = {{{box_koloss_ref|}}} |draw_ref = {{{box_draw_ref|}}} |nc_ref = {{{box_nc_ref|}}} }} | data23 = {{Infobox martial artist/record |color = {{if empty|{{{color|}}}|{{{colour|}}}|#efefef}} |type = [[Kickboxing]] record |win = {{if empty|{{{kickbox_win|}}}|{{{kickboxingwins|}}}}} |kowin = {{if empty|{{{kickbox_kowin|}}}|{{{kickboxingkowins|}}}}} |loss = {{if empty|{{{kickbox_loss|}}}|{{{kickboxinglosses|}}}}} |koloss = {{if empty|{{{kickbox_koloss|}}}|{{{kickboxingkolosses|}}}}} |draw = {{if empty|{{{kickbox_draw|}}}|{{{kickboxingdraws|}}}}} |nc = {{if empty|{{{kickbox_nc|}}}|{{{kickboxingncs|}}}}} }} | data24 = {{#ifexpr:0{{{mma_win|{{{mmawins|{{#expr:0{{if empty|{{{mma_kowin|}}}|{{{mmakowins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_subwin|}}}|{{{mmasubwins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_decwin|}}}|{{{mmadecwins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_otherwin|}}}|{{{mmaotherwins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_dqwin|}}}|{{{mmadqwins|}}}}}}}}}}}}} + 0{{{mma_loss|{{{mmalosses|{{#expr:0{{if empty|{{{mma_koloss|}}}|{{{mmakolosses|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_subloss|}}}|{{{mmasublosses|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_decloss|}}}|{{{mmadeclosses|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_dqloss|}}}|{{{mmadqlosses|}}}}}}}}}}}}} > 0|{{Infobox martial artist/record |color = {{if empty|{{{color|}}}|{{{colour|}}}|#efefef}} |type = {{#if:{{{mma_label|}}}{{{mmalabel|}}}|{{if empty|{{{mma_label|}}}|{{{mmalabel}}}}}|[[Mixed martial arts]] record}} |win = {{{mma_win|{{{mmawins|{{#expr:0{{if empty|{{{mma_kowin|}}}|{{{mmakowins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_subwin|}}}|{{{mmasubwins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_decwin|}}}|{{{mmadecwins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_otherwin|}}}|{{{mmaotherwins|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_dqwin|}}}|{{{mmadqwins|}}}}}}}}}}}}} |kowin = {{if empty|{{{mma_kowin|}}}|{{{mmakowins|}}}}} |subwin = {{if empty|{{{mma_subwin|}}}|{{{mmasubwins|}}}}} |decwin = {{if empty|{{{mma_decwin|}}}|{{{mmadecwins|}}}}} |dqwin = {{if empty|{{{mma_dqwin|}}}|{{{mmadqwins|}}}}} |otherwin= {{if empty|{{{mma_otherwin|}}}|{{{mmaotherwins|}}}}} |loss = {{{mma_loss|{{{mmalosses|{{#expr:0{{if empty|{{{mma_koloss|}}}|{{{mmakolosses|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_subloss|}}}|{{{mmasublosses|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_decloss|}}}|{{{mmadeclosses|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_otherloss|}}}|{{{mmaotherlosses|}}}}} + 0{{if empty|{{{mma_dqloss|}}}|{{{mmadqlosses|}}}}}}}}}}}}} |koloss = {{if empty|{{{mma_koloss|}}}|{{{mmakolosses|}}}}} |subloss = {{if empty|{{{mma_subloss|}}}|{{{mmasublosses|}}}}} |decloss = {{if empty|{{{mma_decloss|}}}|{{{mmadeclosses|}}}}} |dqloss = {{if empty|{{{mma_dqloss|}}}|{{{mmadqlosses|}}}}} |otherloss={{if empty|{{{mma_otherloss|}}}|{{{mmaotherlosses|}}}}} |draw = {{if empty|{{{mma_draw|}}}|{{{mmadraws|}}}}} |nc = {{if empty|{{{mma_nc|}}}|{{{mmancs|}}}}} }} }} | data25 = {{Infobox martial artist/record |color = {{if empty|{{{color|}}}|{{{colour|}}}|#efefef}} |type = {{#if:{{{am_label|}}}{{{amlabel|}}}|{{if empty|{{{am_label|}}}|{{{amlabel}}}}}|[[Amateur sports|Amateur]] record}} |win = {{if empty|{{{am_win|}}}|{{{amwins|}}}}} |kowin = {{if empty|{{{am_kowin|}}}|{{{amkowins|}}}}} |subwin = {{if empty|{{{am_subwin|}}}|{{{amsubwins|}}}}} |decwin = {{if empty|{{{am_decwin|}}}|{{{amdecwins|}}}}} |loss = {{if empty|{{{am_loss|}}}|{{{amlosses|}}}}} |koloss = {{if empty|{{{am_koloss|}}}|{{{amkolosses|}}}}} |subloss = {{if empty|{{{am_subloss|}}}|{{{amsublosses|}}}}} |decloss = {{if empty|{{{am_decloss|}}}|{{{amdeclosses|}}}}} |draw = {{if empty|{{{am_draw|}}}|{{{amdraws|}}}}} |nc = {{if empty|{{{am_nc|}}}|{{{amncs|}}}}} }} | header26 = Other information | label27 = Profesioni | data27 = {{{occupation|}}} | class27 = role | label28 = University | data28 = {{{university|}}} | label29 = Spouse | data29 = {{{spouse|}}} | label30 = Children | data30 = {{{children|}}} | label31 = Notable relatives | data31 = {{{relatives|}}} | label32 = Notable students | data32 = {{{students|}}} | label33 = Notable club{{pluralize from text|{{{club|}}}|plural=s}} | data33 = {{{club|}}} | label34 = Notable school{{pluralize from text|{{{school|}}}|plural=s}} | data34 = {{{school|}}} | label35 = Uebfaqja | data35 = {{if empty|{{{url|}}}|{{{website|}}}}} | data36 = {{#if:{{{boxrec|}}}|[http://boxrec.com/en/boxer/{{{boxrec}}} Boxing record] from [[BoxRec]]}} | data37 = {{#if:{{{sherdog|}}}|[http://www.sherdog.com/fightfinder/fightfinder.asp?fighterID={{{sherdog|}}} Mixed martial arts record] from [[Sherdog]]}} | header38 = _BLANK_ | data39 = {{#if:{{{medaltemplates|}}}|{{Infobox medal templates |medals = {{{medaltemplates|}}} |expand = {{#ifeq:{{lc:{{{show-medals}}}}}|no||yes}} }}}} | data65 = {{if empty|{{{misc|}}}|{{{module|}}}}} | data66 = {{if empty|{{{misc2|}}}|{{{module2|}}}}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|{{{footnotes}}}}}{{#if:{{{updated|}}}|<div style="margin-top: 1em; color: var(--color-subtle, #54595d)">Last updated on: {{{updated}}}</div>}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox martial artist with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox martial artist]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | am_decloss | am_decwin | am_draw | am_koloss | am_kowin | am_label | am_loss | am_nc | am_subloss | am_subwin | am_win | amdeclosses | amdecwins | amdraws | amkolosses | amkowins | amlabel | amlosses | amncs | amsublosses | amsubwins | amwins | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | box_draw | box_draw_ref | box_koloss | box_koloss_ref | box_kowin | box_kowin_ref | box_loss | box_loss_ref | box_nc | box_nc_ref | box_win | box_win_ref | boxingdraws | boxingkolosses | boxingkowins | boxinglosses | boxingncs | boxingwins | boxrec | caption | child | children | citizenship | club | color | colour | death_cause | death_date | death_place | deathcause | embed | fetchwikidata | fighting_out_of | fightingoutof | footnotes | height | height_cm | height_footnote | height_ft | height_in | height_m | image | image_size | imagesize | kickbox_draw | kickbox_koloss | kickbox_kowin | kickbox_loss | kickbox_nc | kickbox_win | kickboxingdraws | kickboxingkolosses | kickboxingkowins | kickboxinglosses | kickboxingncs | kickboxingwins | martial_art | medaltemplates | misc | misc2 | mma_decloss | mma_decwin | mma_dqloss | mma_dqwin | mma_draw | mma_koloss | mma_kowin | mma_label | mma_loss | mma_nc | mma_otherloss | mma_otherwin | mma_subloss | mma_subwin | mma_win | mmadeclosses | mmadecwins | mmadqlosses | mmadqwins | mmadraws | mmakolosses | mmakowins | mmalabel | mmalosses | mmancs | mmaotherlosses | mmaotherwins | mmasublosses | mmasubwins | mmawins | module | module2 | name | nationality | native_name | native_name_lang | nickname | occupation | other_names | qid | rank | reach | reach_cm | reach_footnote | reach_in | reachcm | reachin | relatives | school | sherdog | show-medals | spouse | stance | students | style | subbox | suppressfields | teacher | team | trainer | university | updated | url | website | weight | weight_class | weight_footnote | weight_kg | weight_lb | weightclass | weightkg | weightlb | wrestling | years_active | yearsactive }}{{#if: {{{boxrec|}}} | {{Wikidata check|property=P1967 |value={{#invoke:String|replace|source={{{boxrec|}}}|pattern=^0*|plain=false}} |category=Pages using infobox martial artist with boxrec parameter |namespaces=0 |nocatsame=1}} }}{{#if: {{{sherdog|}}} | {{Wikidata check|property=P2818 |value={{{sherdog|}}} |category=Pages using infobox martial artist with sherdog parameter |namespaces=0 |nocatsame=1}} }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox martial artist]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox martial artist with conflicting parameters}} | child; embed | color; colour | image_size; imagesize | birth_name; birthname | death_cause; deathcause | weight_lb; weightlb | weight_kg; weightkg | weight_class; weightclass | reach_in; reachin | reach_cm; reachcm | fighting_out_of; fightingoutof | years_active; yearsactive | box_win; boxingwins | box_kowin; boxingkowins | box_loss; boxinglosses | box_koloss; boxingkolosses | box_draw; boxingdraws | box_nc; boxingncs | kickbox_win; kickboxingwins | kickbox_kowin; kickboxingkowins | kickbox_loss; kickboxinglosses | kickbox_koloss; kickboxingkolosses | kickbox_draw; kickboxingdraws | kickbox_nc; kickboxingncs | mma_kowin; mmakowins | mma_subwin; mmasubwins | mma_decwin; mmadecwins | mma_otherwin; mmaotherwins | mma_dqwin; mmadqwins | mma_koloss; mmakolosses | mma_subloss; mmasublosses | mma_decloss; mmadeclosses | mma_dqloss; mmadqlosses | mma_label; mmalabel | mma_otherloss; mmaotherlosses | mma_draw; mmadraws | mma_nc; mmancs | am_label; amlabel | am_win; amwins | am_kowin; amkowins | am_subwin; amsubwins | am_decwin; amdecwins | am_loss; amlosses | am_koloss; amkolosses | am_subloss; amsublosses | am_decloss; amdeclosses | am_draw; amdraws | am_nc; amncs | url; website | misc; module | misc2; module2 }}<noinclude> {{Dokumentim}} </noinclude> tf37e83t47gku79vhaqtb40xnebeefa 10 314298 3026378 2484898 2026-08-17T16:56:00Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026378 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{win|}}}{{{kowin|}}}{{{loss|}}}{{{koloss|}}}{{{draw|}}}{{{nc|}}}<!-- -->|{{Infobox|child=yes | labelstyle = font-weight: normal | headerstyle = background-color:{{{color;color:inherit|{{{colour|#efefef}}}}}} | header2 = {{{type|}}} | label4 = '''Tërësia''' | data4 = {{#if:{{{win|}}}{{{loss|}}}{{{draw|}}}{{{nc|}}}|{{#expr:{{#if:{{{win|}}}|{{{win}}}|0}} + {{#if:{{{loss|}}}|{{{loss}}}|0}} + {{#if:{{{draw|}}}|{{{draw}}}|0}} + {{#if:{{{nc|}}}|{{{nc}}}|0}}}}}} | label5 = '''Fitoret''' | data5 = {{#if:{{{win|}}}<!-- -->|{{{win}}}<!-- -->|{{#if:{{{kowin|}}}{{{subwin|}}}{{{decwin|}}}{{{dqwin|}}}|&nbsp;<!-- -->}}<!-- -->}} | label6 = Nga&nbsp;nokaut | data6 = {{{kowin|}}} | label7 = Nga&nbsp;paraqitjet | data7 = {{{subwin|}}} | label8 = Nga&nbsp;vendimet | data8 = {{{decwin|}}} | label9 = Nga&nbsp;përjashtimet | data9 = {{{dqwin|}}} | label10 = Panjohur | data10 = {{{otherwin|}}} | label11 = '''Humbjet''' | data11 = {{#if:{{{loss|}}}<!-- -->|{{{loss}}}<!-- -->|{{#if:{{{koloss|}}}{{{subloss|}}}{{{decloss|}}}{{{dqloss|}}}|&nbsp;<!-- -->}}<!-- -->}} | label12 = Nga&nbsp;nokaut | data12 = {{{koloss|}}} | label13 = Nga&nbsp;paraqitjet | data13 = {{{subloss|}}} | label14 = Nga&nbsp;vendimet | data14 = {{{decloss|}}} | label15 = Nga&nbsp;përjashtimet | data15 = {{{dqloss|}}} | label16 = Panjohur | data16 = {{{otherloss|}}} | label17 = '''Barazimet ''' | data17 = {{{draw|}}} | label18 = '''Jo&nbsp;garë''' | data18 = {{{nc|}}} }}<!-- end if -->}}<noinclude> {{documentation|content = Ky nën shabllon përdoret për të krijuar nënseksionet e regjistrimit të {{tl|Infobox martial artist}}. Nuk duhet të përdoret drejtpërdrejt. }}</noinclude> jz1f9xo2u6fh32h5qvkyr3e8qe0cklg 3026400 3026378 2026-08-17T20:10:21Z Smallem 126080 Kthim te versioni i pastër + bashkëvendosje e sigurt e color:inherit përmes Claude AI 3026400 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{win|}}}{{{kowin|}}}{{{loss|}}}{{{koloss|}}}{{{draw|}}}{{{nc|}}}<!-- -->|{{Infobox|child=yes | labelstyle = font-weight: normal | headerstyle = background-color:{{{color|{{{colour|#efefef}}}}}};color:inherit | header2 = {{{type|}}} | label4 = '''Tërësia''' | data4 = {{#if:{{{win|}}}{{{loss|}}}{{{draw|}}}{{{nc|}}}|{{#expr:{{#if:{{{win|}}}|{{{win}}}|0}} + {{#if:{{{loss|}}}|{{{loss}}}|0}} + {{#if:{{{draw|}}}|{{{draw}}}|0}} + {{#if:{{{nc|}}}|{{{nc}}}|0}}}}}} | label5 = '''Fitoret''' | data5 = {{#if:{{{win|}}}<!-- -->|{{{win}}}<!-- -->|{{#if:{{{kowin|}}}{{{subwin|}}}{{{decwin|}}}{{{dqwin|}}}|&nbsp;<!-- -->}}<!-- -->}} | label6 = Nga&nbsp;nokaut | data6 = {{{kowin|}}} | label7 = Nga&nbsp;paraqitjet | data7 = {{{subwin|}}} | label8 = Nga&nbsp;vendimet | data8 = {{{decwin|}}} | label9 = Nga&nbsp;përjashtimet | data9 = {{{dqwin|}}} | label10 = Panjohur | data10 = {{{otherwin|}}} | label11 = '''Humbjet''' | data11 = {{#if:{{{loss|}}}<!-- -->|{{{loss}}}<!-- -->|{{#if:{{{koloss|}}}{{{subloss|}}}{{{decloss|}}}{{{dqloss|}}}|&nbsp;<!-- -->}}<!-- -->}} | label12 = Nga&nbsp;nokaut | data12 = {{{koloss|}}} | label13 = Nga&nbsp;paraqitjet | data13 = {{{subloss|}}} | label14 = Nga&nbsp;vendimet | data14 = {{{decloss|}}} | label15 = Nga&nbsp;përjashtimet | data15 = {{{dqloss|}}} | label16 = Panjohur | data16 = {{{otherloss|}}} | label17 = '''Barazimet ''' | data17 = {{{draw|}}} | label18 = '''Jo&nbsp;garë''' | data18 = {{{nc|}}} }}<!-- end if -->}}<noinclude> {{documentation|content = Ky nën shabllon përdoret për të krijuar nënseksionet e regjistrimit të {{tl|Infobox martial artist}}. Nuk duhet të përdoret drejtpërdrejt. }}</noinclude> k9hjkb0vxjwqarps333wotputhxwjpf 0 315262 3026314 2959903 2026-08-17T14:29:44Z Smallem 126080 Heqja e titlestyle me sfond, njësim me enwiki (pa stil sfondi) përmes Claude AI 3026314 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | name = '''Franca Metropolitane'''<br/>{{lower|0.1em|{{lang|fr|France métropolitaine}}}} | linking_name = Franca | image_flag = Flag of France.svg | flag_type_article = Flamuri i Francës | image_coat = Coat of arms of the French Republic.svg | symbol_type_article = Stema e Francës | image_map = File:France in the World (+Antarctica claims).svg | map_caption = Territori i Republikës Franceze (e kuqe)<br/> Rajonet dhe territoret jashtë shtetit (të rrethuar)<br/>Territori i pretenduar ([[Adélie Land]]; i çelur) | image_map2 = Fr-map.png | map2_width = 250px | largest_settlement = Parisi ([[Île-de-France]]), [[Marseja]] ([[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]), [[Lion]] ([[Auvergne-Rhône-Alpes]]), [[Tuluza]] ([[Oksitania]]), [[Nice]] ([[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]) | largest_settlement_type = Vendbanime | languages = [[Frëngjishtja e Francës|Frëngjisht]], [[Dialekti Alsasian|Alsasian]], [[Gjuha katalane|Katalanisht]], [[Gjuha baske|Baske]], [[Gjuha korsike|Korsike]], [[Gjuha bretoneze|Bretonisht]], [[Gjuha gallo|Gallo]], [[Gjuha oksitane|Oksitanisht]], [[Gjuha valone|Valonidht]], [[Flamishtja perëndimore]], [[Franco-Provençal]], [[Frankonishtja Lorrene]], [[Langues d'oïl]], [[Yenish]] dhe 400 gjuhë të tjera të Francës Metropolitane | languages_type = Gjuhët | leader_title1 = [[Presidenti i Francës|Presidenti]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Francës|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jean Castex]] | demonym = Francezë | membership_type = Rajonet | membership = {{collapsible list |title = [[Rajonet e Francës|13 rajone]] |[[Auvergne-Rhône-Alpes]]|[[Bourgogne-Franche-Comté]]|[[Brittany (administrative region)|Brittany]]|[[Centre-Val de Loire]]|[[Corsica]]|[[Grand Est]]|[[Hauts-de-France]]|[[Île-de-France]]|[[Normandy (administrative region)|Normandy]]|[[Nouvelle-Aquitaine]]|[[Occitania (administrative region)|Occitanie]]|[[Pays de la Loire]]|[[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] }} | population_estimate = 65,250,000 (janar 2021) | area_km2 = 543,940 | currency = [[Euro]] | capital = [[Parisi]] | englishmotto = "Liri, Barazi, Vëllazëri" | national_motto = "''[[Liberté, égalité, fraternité]]''" | national_anthem = "''[[La Marseillaise]]''"<br/><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:La Marseillaise.ogg|alt=sound clip of the Marseillaise French national anthem]]</div> }} '''Franca metropolitane''' ([[Gjuha frënge|Frëngjisht]]: ''France métropolitaine or la Métropole''), gjithashtu i njohur si '''Franca Evropiane''' (Frëngjisht: ''Territoire européen de la France'')<ref>{{Cite web|url=http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/venir-en-france/formalites-d-entree-en-france/article/les-etrangers-titulaires-d-un-passeport-ordinaire-dispenses-de-l-obligation-de|title=Ministère des Affaires Étrangères- Les étrangers titulaires d'un passeport ordinaire dispensés de l'obligation de visa - 1. Le territoire européen de la France|language=fr|accessdate=2018-05-15|archive-date=2017-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225094620/http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/venir-en-france/formalites-d-entree-en-france/article/les-etrangers-titulaires-d-un-passeport-ordinaire-dispenses-de-l-obligation-de}}</ref> është zona e [[Franca|Francës]] e cila gjeografikisht ndodhet në [[Evropë]]. Ky emër kolektiv për rajonet evropiane të Francës përdoret në jetën e përditshme në Francë, por nuk ka asnjë kuptim administrativ. Në të vërtetë, [[Departamentet dhe rajonet e jashtme të Francës|rajonet jashtë shtetit]] kanë saktësisht të njëjtin [[Ndarjet administrative të Francës|status administrativ]] si rajonet metropolitane. Franca Metropolitane përfshin Francën kontinentale dhe [[Korsika|Korsikën]], si dhe ishujt e afërt në [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]], [[Kanali i la Manshit|Kanalin Anglez]] (Frëngjisht: ''la Manche'') dhe [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]]. Në të kundërt, [[Franca e Jashtme]] është emri kolektiv për të gjitha territoret franceze jashtë Evropës. Franca metropolitane dhe ajo jashtë shtetit së bashku formojnë Republikën Franceze. Franca Metropolitane përbën 82,0% të territorit tokësor, 3,3% të [[Zona Ekskluzive Ekonomike|zonës ekskluzive ekonomike]] (EEZ) dhe 95,9% të popullsisë së Republikës Franceze. Disa pjesë të vogla të Francës (si shembull [[Cerdagne]]) janë pjesë e [[Gadishulli Iberik|Gadishullit Iberik]]. Në Francën e jashtme, një person nga Franca metropolitane shpesh quhet ''métro'', shkurt për ''métropolitain''. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Gjeografia e Francës]] [[Kategoria:Rajonet e Francës]] [[Kategoria:Njësi administrative në Francë]] 038qbwcogzd8ck6mnvgmqpxfvljaxtr 0 315268 3026315 2959904 2026-08-17T14:30:45Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color:inherit me background:transparent për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026315 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | name = Franca Përtejdetit | linking_name = Francea | image_flag = Flag of France.svg | flag_type_article = Flamuri i Francës | image_map = Skeda:France in the World (+Antarctica claims).svg | map_caption = Territori i Republikës Franceze (e kuqe)<br /> Territoret përtejdetit (të rrethuara)<br />Territori i pretenduar ([[Adélie Land]]; i çelur) | image_map2 = France-Constituent-Lands.png | map2_width = 250px | largest_settlement = [[Fort-de-France]] ([[Martinika]]), [[Pointe-à-Pitre]] ([[Guadalupa]]), [[Saint-Denis, Réunion|Saint Denis]] ([[La Réunion]]), [[Saint-Pierre, Réunion|Saint Pierre]] ([[La Réunion]]), [[Nouméa]] ([[Kaledonia e Re]]) | largest_settlement_type = vendbanimet | languages = [[Gjuha frëngjisht|Frëngjisht]], [Antillean Creole]], [[Guianan Creole]], [[Reunionese Creole]], [[Dialekti Maore|Shimaore]], [[Gjuha tahitiane|Tahitian]], [[Marquesan language|Marquesan]], [[Faka'uvea|'Uvean]], [[Futunan language|Futunan]], [[Drehu language|Drehu]], [[Nengone language|Nengone]], [[Paicî language|Paicî]], [[Ajië language|Ajië]], [[Gjuha javaneze|Javaneze]], dhe 35 gjuhë të tjera amtare të Kaledonisë së Re | languages_type = Gjuhët | leader_title1 = [[Presidenti i Francës|Presidenti]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Emmanuel Macron]]}} | leader_title2 = [[Ministri i Përtejdetit (Francë)|Ministri]] | leader_name2 = {{nowrap|[[Sébastien Lecornu]]}} | demonym = Francezë | membership_type = Territoret | membership = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent;color:inherit;text-align:left;font-weight:normal; |title = 5 departamente/rajone<br />8 kolektivitete/territore |[[Guadalupa]]|[[Martinika]]|[[Guajana Franceze]]|[[Réunion]]|[[Majoti]]|[[Kolektiviteti i Shën Martinit|Shën Martini]]|[[Shën Barthélemy]]|[[Shën Pierre dhe Miquelon]]|[[Kaledonia e Re]]|[[Wallis dhe Futuna]]|[[Polinezia franceze]]|[[Ishulli Clipperton|Clipperton]]|[[Tokat Franceze Jugore dhe Antarktike]] }} | population_estimate = 2,785,000 (janar 2021) | area_km2 = 120,396<ref>Duke përjashtuar [[Toka Adélie|Tokën Adélie]]</ref> | currency = [[Euro]]<br />[[CFP Franc]] | capital = [[Parisi]] | image_coat = Coat of arms of the French Republic.svg | symbol_type_article = Stema e Francës | englishmotto = "Liri, Barazi, Vëllazëri" | national_motto = “[[Liberté, égalité, fraternité]]” | national_anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La Marseillaise (1907).oga]]}} }} '''Franca përtejdetit''' ([[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''France d'outre-mer'') përbëhet nga trembëdhjetë territore të administruara nga [[Franca|francezët]] jashtë [[Evropa|Evropës]], kryesisht mbetjet e [[Perandoria koloniale franceze|perandorisë koloniale franceze]] që zgjodhi të mbetej pjesë e shtetit francez nën statuse të ndryshme pas [[dekolonizimi]]t. Ky emër kolektiv përdoret në jetën e përditshme në Francë, por nuk është një emërtim administrativ më vete. Në të vërtetë, [[Departamentet dhe rajonet përtejdetit të Francës|pesë rajonet përtejdetit]] kanë saktësisht të njëjtin [[Ndarjet administrative të Francës|status administrativ]] si rajonet metropolitane, ndërsa [[Kolektiviteti përtejdetit|pesë kolektivitetet përtejdetit]] janë gjysmë autonome dhe [[Kaledonia e Re]] është një territor autonom. Franca përtejdetit përfshin territore ishullore në [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]], [[Oqeani Paqësor|Paqësor]] dhe [[Oqeani Indian|Indian]], [[Guajana Franceze]] në kontinentin e [[Amerika Jugore|Amerikës së Jugut]] dhe disa [[Lista e ishujve antarktik dhe subantarktik|ishuj peri-Antarktik]], si dhe një pretendim në [[Antarktiku|Antarktikë]]. Duke përjashtuar rrethin e [[Toka Adélie|Tokës Adélie]], ku sovraniteti francez është efektiv ''de jure'' nga ligji francez, por ku pretendimi ekskluziv francez për këtë pjesë të Antarktikës është ngrirë nga [[Sistemi i Traktatit të Antarktikës|Traktati i Antarktikës]] (nënshkruar në vitin 1959), Franca përtejdetit mbulon një sipërfaqe toke prej 119,396 km² dhe përbën 18.0% të territorit tokësor të Republikës Franceze.<ref name="French_Republic">Land area of the four old overseas departments ([https://www.insee.fr/fr/statistiques/2864136#consulter]), Mayotte, the overseas collectivities, and New Caledonia ([https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/2045658/my_oldcol_01.pdf page 21]), the French Southern and Antarctic Lands and the Scattered Islands ([http://observatoire-outre-mer.interieur.gouv.fr/site/layout/set/print/content/download/166/1067/file/Tdb_TAAF_Novembre17.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619190042/http://observatoire-outre-mer.interieur.gouv.fr/site/layout/set/print/content/download/166/1067/file/Tdb_TAAF_Novembre17.pdf |date=19 June 2018 }}), and Clipperton ([http://agriculture.gouv.fr/telecharger/44764?token=428075c480768259a6a7d05a971137ea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200305145908/https://agriculture.gouv.fr/telecharger/44764?token=428075c480768259a6a7d05a971137ea |date=5 March 2020 }}).</ref> [[Zona Ekskluzive Ekonomike|Zona e saj ekskluzive ekonomike]] (ZEE) prej 9,825,538 km² përbën 96,7% të ZEE-së të [[Franca|Republikës Franceze]].<ref name="searoundus">{{cite web|url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez.aspx|title=Sea Around Us – Fisheries, Ecosystems and Biodiversity|language=en|access-date=20 qershor 2018}}</ref> Jashtë Evropës, aktualisht ekzistojnë katër klasa të gjera të administratës territoriale franceze përtej detit: [[Departamentet dhe rajonet përtejdetit të Francës|departamentet/rajonet përtejdetit]], [[Kolektiviteti përtejdetit|kolektivitetet përtejdetit]], territori ''[[sui generis]]'' i Kaledonisë së Re dhe territoret e pabanuara. Nga pikëpamja ligjore dhe administrative, këto katër klasa kanë status juridik dhe nivele të ndryshme të autonomisë, megjithëse të gjitha territoret e banuara përgjithmonë kanë përfaqësim si në [[Asambleja Kombëtare (Francë)|Asamblenë Kombëtare]] të Francës ashtu edhe në [[Senati (Francë)|Senat]], të cilët së bashku përbëjnë [[Parlamenti francez|parlamentin francez]]. 2,785,000 njerëz jetonin në Francë përtejdetit në janar 2021.<ref name="French_Republic_2">The population of all five overseas departments totaled 2,172,000 [https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2021.xls] in January 2021. The population of the overseas collectivities amounted to 613,000 inhabitants (Saint-Pierre and Miquelon [https://www.insee.fr/fr/statistiques/3545753?sommaire=3292701], Saint-Barthélemy [https://www.insee.fr/fr/statistiques/3545753?sommaire=3292701], Saint-Martin [https://www.insee.fr/fr/statistiques/3545753?sommaire=3292701], French Polynesia [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2122700], Wallis et Futuna [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2121453], New Caledonia [http://www.isee.nc/population/demographie]). The total population of the overseas departments and territories of France is estimated at 2,790,000.</ref> Shumica e këtyre banorëve janë shtetas të Francës dhe shtetas të Bashkimit Evropian. Kjo i bën ata të aftë të votojnë në zgjedhjet franceze dhe evropiane. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Territore franceze përtej detit| ]] [[Kategoria:Njësi administrative në Francë]] [[Kategoria:Territoret e varura të vendeve evropiane]] czuy4pe6p07xkw3hc5devz7nqvpdk1u 10 315402 3026510 2446023 2026-08-17T21:59:00Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Navbox përmes Claude AI 3026510 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Navbox|navbox}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> tqodcaa2vvhehqaod229udlla0wimek 10 316361 3026407 2451924 2026-08-17T20:21:11Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026407 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Hidrcentralet në Shqipëri |image = |title = [[Hidrocentralet e Shqipërisë]] |titlestyle = background:#F2F2F2; border:1px #FFFFFF solid; padding-top:2px;color:inherit |list1 = [[Hidrocentrali i Vithkuqit]] (1933) • [[Hidrocentrali i Ulzës]] (1957) • [[Hidrocentrali i Shkopetit]] (1963) • [[Hidrocentrali i Bistricës]] (1965) • [[Hidrocentrali i Vaut të Dejës]] (1970) • [[Hidrocentrali i Fierzës]] (1978) • [[Hidrocentrali i Komanit]] (1985) • [[Hidrocentrali i Banjës]] (2016) }}<noinclude> [[Kategoria:Stampa Shqipëri]] </noinclude> 38hnokxpmu5sxk9ahnrufjw96x57y9k 10 317388 3026415 2679415 2026-08-17T20:21:22Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026415 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lidhja e Prizrenit |title = [[Lidhja e Prizrenit]] |titlestyle = background: ;color:inherit |image = [[File:Shtepia e Lidhjes se Prizrenit 1.jpg|200px]] |above = |group1 = Selia |list1 = [[Prizreni]] |group2 = Dokumente |list2 = [[Vula e Lidhjes së Prizrenit]] • [[Kararnameja]] |group3 = Kuvende |list3 = [[Kuvendi i Lidhjes së Prizrenit]] - [[Kuvendi i Dibrës]] - [[Kuvendi i Prevezës]] |group4 = Këshilli |list4 = [[Abdyl Frashëri]] • [[Iljaz pashë Çoku]] • [[Ymer efendi Prizreni]] • [[Sulejman Vokshi]] • [[Shuaip Spahiu]] |group5 = Pjesëmarrësit |list5 = [[Abdullah pashë Dreni]] • [[Abdyl Frashëri]] • [[Ahmet Korenica]] • [[Ahmet Delia]] • [[Ali Pashë Gucia]] • [[Ali Bej Tirana]] • [[Ali Ibër Nezaj]] • [[Binak Alia]] • [[Baca Kurti]] • [[Çelë Shabani]] • [[Çun Mula]] • [[Ded Gjo Luli]] • [[Filip Çeka Suma]] • [[Hasan pashë Tetova]] • [[Shaban bej Prizreni]] • [[Haxhi Zeka]] • [[Idriz Seferi]] • [[Iljaz pashë Çoku]] • [[Isa Boletini]] • [[Jakup Ferri]] • [[Jashar bej Shkupi]] • [[Kadri Bajri]] • [[Mal Dula]] • [[Mehmet Ali pashë Vrioni]] • [[Mehmet pashë Deralla]] • [[Mic Sokoli]] • [[Pashko Vasa]] • [[Riza Kryeziu]] • [[Sali Jaha]] • [[Sefë Kosharja]] • [[Smajl Martini Ivezaj]] • [[Sulejman Vokshi]] • [[Ymer efendi Prizreni]] • [[Zija Prishtina]] • [[Zhuj Selmani]] |group6 = Betejat |list6 = [[Aksioni i Gjakovës]] • [[Lufta e Ulqinit]] • [[Betejat e Shpuzës]] • [[Betejat e Plavës dhe Gucisë]] ([[Beteja e Nokshiqit]] • [[Beteja e Murinës]] • [[Beteja e Velikës]]) • [[Lufta e Moraçës]] • [[Beteja e Zhanicës]] • [[Beteja e Shtimes dhe e Slivovës]] |group7 = Trashëgimia |list7 = [[Kompleksi i Lidhjes së Prizrenit]] • [[Lapidari i Lidhjes së Prizrenit]] • [[Kulla e Abdullah Pashë Drenit]] • [[Kompleksi dhe Shtatorja e Sylejman Vokshit]] • [[Kompleksi i Kullës së Isë Boletinit]] |group8 = |list8 = }} j1axs6w1ufqhoyzqb4bske909lsf5lv 10 318628 3026353 3009772 2026-08-17T16:32:55Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Infobox IPA/format numbers (bashkëvendosje ngjyrash për modalitetin e natës) përmes Claude AI 3026353 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{format type|}}} | format character =<!-- -->{{#if: {{{a|}}}|&#{{{a|}}};}}{{#if: {{{b|}}}|&#{{{b|}}};}}<!-- -->{{#if: {{{c|}}}|&#{{{c|}}};}}{{#if: {{{d|}}}|&#{{{d|}}};}}<!-- --> | format check decimals=<!-- -->{{#iferror:{{#expr:0{{{a|}}}}}|{{error|decimal1{{=}}{{{a|}}} is not numeric|tag=span}}<br>|}}<!-- -->{{#iferror:{{#expr:0{{{b|}}}}}|{{error|decimal2{{=}}{{{b|}}} is not numeric|tag=span}}<br>|}}<!-- -->{{#iferror:{{#expr:0{{{c|}}}}}|{{error|decimal3{{=}}{{{c|}}} is not numeric|tag=span}}<br>|}}<!-- -->{{#iferror:{{#expr:0{{{d|}}}}}|{{error|decimal4{{=}}{{{d|}}} is not numeric|tag=span}}|}} <!-- do not use the template {{IPA}} before inputting in IPAsym --> | format html =<!--just string them together with zero width space (&#x200B;) -->{{#if: {{{a|}}}|&amp;#{{{a|}}};}}{{#if: {{{b|}}}|&#x200B;&amp;#{{{b|}}};}}{{#if: {{{c|}}}|&#x200B;&amp;#{{{c|}}};}}{{#if: {{{d|}}}|&#x200B;&amp;#{{{d|}}};}}<!-- --> <!-- Using &#x2008; (punctuation space) between Unicode codes --> | format unicode =<!--just string them together with small space -->{{#if: {{{unicode|}}} | {{{unicode|}}} |<!-- -->{{#if: {{{a|}}}|U+{{padleft:{{hexadecimal|{{{a|}}}|no}}|4|0}}}}<!-- -->{{#if: {{{b|}}}|&#x2008;U+{{padleft:{{hexadecimal|{{{b|}}}|no}}|4|0}}}}<!-- -->{{#if: {{{c|}}}|&#x2008;U+{{padleft:{{hexadecimal|{{{c|}}}|no}}|4|0}}}}<!-- -->{{#if: {{{d|}}}|&#x2008;U+{{padleft:{{hexadecimal|{{{d|}}}|no}}|4|0}}}}<!-- -->}}<!-- --> | #default =<!-- blank --> }}<noinclude> Formatting from decimal codes. Using named input "a, b, c, d" to prevent spaces in input sticking with numbers </noinclude> 7aa31lelercsta48adqvwnfh7cwpg9f 10 318633 3026352 2471973 2026-08-17T16:32:54Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Infobox IPA/core2 (bashkëvendosje ngjyrash për modalitetin e natës) përmes Claude AI 3026352 wikitext text/x-wiki {{infobox | templatestyles=infobox/mobileviewfix.css | bodystyle =width: 16em; <!-- acts as a minimum; the max is 300px --> | abovestyle =background: #f2f2ce;color:inherit;<!-- yellowish brown --> | headerstyle =background: #ffffe6;color:inherit;<!-- light yellow --> <!-- ABOVE TITLE --> | above ={{{above|}}} <!-- IPA SYMBOL (in big font) --> | header1 ={{#if: {{{ipa symbol|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}}<!-- repeat headerstyle for optional symbols 2, 3, 4--> | header2 = {{#if: {{{ipa symbol2|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol2|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}} | header3 ={{#if: {{{ipa symbol3|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol3|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}} | header4 ={{#if: {{{ipa symbol4|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol4|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}} | header5 ={{#if: {{{ipa symbol5|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol5|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}} | header6 ={{#if: {{{ipa symbol6|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol6|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}} | header7 ={{#if: {{{ipa symbol7|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol7|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}} | header8 ={{#if: {{{ipa symbol8|}}}<!-- -->|<span style="font-size: 5em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;"><!-- -->{{IPA|{{{ipa symbol8|}}}}}<!-- --></span><!-- -->}} <!-- IPA NUMBER --> | label16 =[[IPA number]] | data16 ={{{ipa number|}}} <!-- NOTE1 --> | label17 ={{{note1 label|}}}<!-- optional input --> | data17 ={{{note1|}}} <!-- SOUNDFILE --> | header20 ={{#if: {{{soundfile|}}} | Audio sample }} | class21={{#if: {{{soundfile|}}}| center }} | data21 ={{#if: {{{soundfile|}}}|[[File:{{{soundfile|}}}|150px|noicon]] <div><small>[[:File:{{{soundfile|}}}|source]]&nbsp;<span style="font-weight:bold;">&middot;</span>&#32;[[Wikipedia:Media help|help]]</small></div>}} <!-- ENCODINGS --> | header25 ={{#if:<!-- -->{{{html format|}}}{{{unicode format|}}}{{{x-sampa|}}}<!-- one or more encodings present so header -->| Encoding }} | label26 =Entity {{nobold|1=(decimal)}} | data26 ={{#iferror:{{{check decimals|}}} ||<!-- -->{{#if: {{{html format|}}} | <code>{{{html format|}}}</code>}}<!-- -->}} | label30 =Unicode {{nobold|1=(hex)}} | data30 ={{#if: {{{unicode format|}}} | {{{unicode format|}}} }} | label31 =[[X-SAMPA]] | data31 ={{#if: {{{x-sampa|}}} | <code>{{{x-sampa|}}}</code> }} | label32 =[[IPA Braille|Braille]] | data32 ={{#if: {{{braille|}}} | {{Braille cell|type=6|size=25px|{{{braille|}}}|{{{braille2|}}}|{{{braille3|}}}|{{{braille4|}}}}}}} <!-- NOTE2 --> | label35 ={{{note2 label|}}}<!-- optional input --> | data35 ={{{note2|}}} <!-- CHECK DECIMALS error message --> | data37 ={{{check decimals|}}} <!-- IMAGEFILE --> | data51 = {{#if:{{{imagefile|}}}<!-- -->| {{infobox IPA/image box<!-- -->|imagefile ={{{imagefile|}}}<!-- -->|imagestate ={{{imagestate|collapsed}}}<!-- -->|imagesize ={{{imagesize|}}}<!-- -->|imagecaption={{{imagecaption|}}}<!-- -->}}<!-- -->|}}<!-- if...else: no imagefile no show --> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> eewn5cxjmch6enetyzo8ad1mmvp84i7 10 318634 3026354 3011221 2026-08-17T16:32:56Z Smallem 126080 Njësim i plotë me enwiki Template:Infobox IPA/image box (bashkëvendosje ngjyrash për modalitetin e natës) përmes Claude AI 3026354 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable collapsible {{{imagestate|collapsed}}}" style="width:100%; margin:0; border:0; background: transparent;color:inherit; " ! style="background:#FFFFE6;color:inherit; border:0;" | Image |- | class="center" style="background: transparent;color:inherit; border:0;" |<!-- -->{{#if:{{{imagefile|}}}|[[Image:{{{imagefile|}}}|center|{{{imagesize|px}}}{{#ifeq:{{Yesno-yes|{{{imageinvert|}}}}}|yes|{{!}}class=skin-invert-image}}]]|{{code|(no imagefile)}}}}<!-- the basic Image box --> {{#if:{{{imagecaption|}}} |<!-- compose full tablerow (use {{!}} not pipe) --> {{!}}- {{!}} style{{=}}"background: transparent;color:inherit; border:0;" {{!}} {{{imagecaption|}}} }}<!-- end tablerow with image caption --> |}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> bgtpbljgl1g2on5iq13zo3rj5uj975j 1 320586 3026547 2626234 2026-08-17T23:45:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026547 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kliometrika]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489102 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200101063453/https://voxeu.org/content/long-economic-and-political-shadow-history-volume-1 për lidhjen http://voxeu.org/content/long-economic-and-political-shadow-history-volume-1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 tetor 2022 11:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kliometrika]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2626233 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190416063248/https://www.springer.com/us/book/9783642404054 për lidhjen https://www.springer.com/us/book/9783642404054. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 dhjetor 2023 22:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kliometrika]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026546 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200522162603/https://dash.harvard.edu/handle/1/30703876 për lidhjen http://nrs.harvard.edu/urn-3:HUL.InstRepos:30703876. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 01:45 (CEST) n9fztwci5dhuu3kzd3c3gdslsb6ovtn 0 331468 3026331 2962403 2026-08-17T15:17:04Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026331 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Janis Varufakis | native_name = {{small|Γιάνης Βαρουφάκης}} | native_name_lang = el | image = 2019-04-13 Yanis Varoufakis by Olaf Kosinsky-0658 (cropped).jpg | alt = | caption = Varoufakis në 2019ën | office = Sekretar i Përgjithshëm i [[MeRA25]] | termstart = 26 Mars 2018 | termend = | predecessor = Posti u themelua | successor = | office1 = Ministër i Financave | primeminister1 = [[Aleksis Çipras| Aleksis Cipras]] | termstart1 = 27 Janar 2015 | termend1 = 6 Korrik 2015 | predecessor1 = [[Gikas Hardouvelis]] | successor1 = Euklid Cakalotos | office2 = Pjesëtar i [[Parlamenti Grek|Parlamentit Grek]] | termstart2 = 8 Korrik 2019 | birth_name = Ioannis Georgiou Varoufakis | birth_date = {{birth date and age|24|3|1961|df=y}} | birth_place = [[Palaio Faliro]], Athina e Jugut, [[Mbretëria e Greqisë]] | death_date = | death_place = | nationality = {{hlist|Greke|Australiane (1991–tani)}}<ref>{{cite tweet|last=Varoufakis|first=Yanis|user=yanisvaroufakis|number=1129842490524209153|title=As an Australian citizen (naturalised 1991) I suggest that all of us citizens of Oz hang our heads in collective shame for having elected a climate-change-denying, xenophobic gvt that only Trump can be proud of. And to condemn the ALP for a decade of appeasement and treachery.|date=18 maj 2019}} </ref> | party = {{plainlist| * [[Syriza]] (2012–2015) * [[MeRA25]] (2018–tani) }} | alma_mater = {{Unbulleted list|Universiteti i Eseksit <small>(Bsc 1981, PhD 1987)</small>|Universiteti i Birmingemit <small>(Msc 1982)</small>}} | website = https://mera25.gr/ }} Joanis " '''Yanis''' " '''Varufakis''' ( Greqisht: Ιωάννης Γεωργίου "Γιάνης" Βαρουφάκης , shqiptuar [ˈʝaniz varuˈfacis] ; i lindur më 24 mars 1961)<ref name="CV">{{Cite web|title=Curriculum Vitae of Yanis Varoufakis|url=http://www.econ.uoa.gr/fileadmin/econ.uoa.gr/en/uploads/CV_Varoufakis_2014_eng.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150225201342/http://www.econ.uoa.gr/fileadmin/econ.uoa.gr/en/uploads/CV_Varoufakis_2014_eng.pdf|archive-date=25 shkurt 2015|access-date=23 shkurt 2015|publisher=UOA Economics department}}</ref> është një ekonomist dhe politikan grek. Një ish-akademik, ai shërbeu si ministri grek i Financave nga janari deri më korrik 2015 pjesë e kabinetit të kryeministrit [[Aleksis Çipras|Aleksis Cipras]] . Ai është Sekretar i Përgjithshëm i MeRA25, një parti politike e majtë, që prej themelimit të saj në 2018. Një ish-anëtar i Syriza-s, Varoufakis ishte anëtar i [[Kuvendi i Greqisë|Parlamentit Helen]] për qarkun Athinë B nga janari deri në shtator 2015; ai rifitoi një vend parlamentar në korrik 2019. Ai studioi matematikë dhe ekonomi në Universitetin e Birmingemit dhe në Universitetin e Eseksit, ku ai mori një [[Doktor i Filozofisë|doktoraturë]] në ekonomi. Më pas ai dha mësim ekonominë në Mbretërinë e Bashkuar dhe më pas në Universitetin e Sidneit, përpara se të kthehej në Greqi në vitin 2000 për të dhënë mësim në [[Universiteti i Athinës|Universitetin e Athinës]] . Në janarin e 2015-ës, Varoufakisi u emërua Ministër i Financave të Greqisë. Ai drejtoi negociatat me kreditorët e Greqisë gjatë krizës së borxhit qeveritar . Megjithatë, ai nuk arriti një marrëveshje me trojkën evropiane (Komisionin Evropian, Bankën Qendrore Evropiane dhe Fondin Monetar Ndërkombëtar) që çoi në zhvillimin e referendumit të shpëtimit në vitin 2015 . Referendumi hodhi poshtë kushtet e shpëtimit të trojkës dhe një ditë më pas Varoufakisi dha dorëheqjen si Ministër i Financave, duke u zëvendësuar nga Euklid Cakalotos . Më 24 gusht, Varoufakis votoi kundër paketës së tretë të ndihmës ; në zgjedhjet e parakohshme të shtatorit që pasuan, ai nuk kandidoi për rizgjedhje. Varoufakis që atëherë është shfaqur në debate, leksione dhe intervista të shumta. Në shkurt 2016, ai nisi [[DiEM25|Lëvizjen Demokracia në Evropë 2025]] (DiEM25) dhe më pas mbështeti zgjedhjen "Qëndro" në referendumin për qëndrimin/largimin e Mbretërisë së Bashkuar në Bashkimin Evropian . Në mars 2018, ai themeloi MeRA25, "krahun elektoral" të DiEM25-ës në Greqi.<ref>{{Cite web|title=MeRA25 in national elections - July 7, 2019 - Stem van DiEM25 leden|url=https://internal.diem25.org/nl/vote/112/public|access-date=2019-07-19|website=DiEM25 - Democracy in Europe Movement 2025}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2019, MeRA25 ishte partia e gjashtë më e votuar, duke fituar nëntë mandate deputetësh, me vetë Varoufakisin që u kthye në Parlamentin Helen. == Karriera akademike == [[Skeda:Yanis_Varoufakis_on_Subversive_Festival.jpg|djathtas|parapamje| Varoufakis në Festivalin Subversive 2013 në [[Zagrebi|Zagreb]], [[Kroacia|Kroaci]]]] Nga janari 2004 deri në dhjetor 2006, Varoufakis shërbeu si këshilltar ekonomik i Gjergj Papandreut. Më pas ai do të bëhej një kritik i flaktë i qeverisë së tij disa vite më vonë.<ref>[https://www.reuters.com/article/finmin-gr-idUSL6N0V742820150128 Reuters (2015-01-28): Profile: Greek Finance Minister Yanis Varoufakis]: "Varoufakis was an adviser to former centre-left Prime Minister George Papandreou until he resigned in 2006." [http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/4767/Yanis_Varoufakis:__There_is_no_such_thing_as_a_debt_crisis_.html OECD Observer: Yanis Varoufakis (2013-03-01): "There is no such thing as a debt crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122162236/https://oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/4767/Yanis_Varoufakis:__There_is_no_such_thing_as_a_debt_crisis_.html |date=22 janar 2021 }}: "Between 2004 and 2007 Mr Varoufakis served as economic adviser to George Papandreou, before he became Prime Minister of Greece."</ref> Duke filluar nga marsi i vitit 2012, Varoufakis u bë ekonomist në vendbanim për botuesin e lojërave video, [[Korporata Valve|Valve]] . Ai hulumtoi kurset e këmbimit brenda ekonomisë virtuale në platformën e shpërndarjes dixhitale Steam, veçanërisht duke parë kurset e këmbimit dhe minuset tregtare. Në qershor 2012, ai filloi një blog në lidhje me kërkimin e tij në Valve. Në shkurt 2013 funksioni i tij në Valve ishte të punonte në një lojë për parashikimin e prirjeve në lojëra. Nga janari 2013 ai dha mësim në Shkollën e Marrëdhënieve Publike Lyndon B. Johnson në Universitetin e Teksasit në Austin si profesor vizitor.  Në nëntor 2013, ai u emërua profesor i ftuar në Universitetin e Stokholmit, Departamenti i Shkencave Kompjuterike dhe Sistemeve, për të punuar në kuadër të teorisë së lojës dhe vendimeve në qendrën e departamentit eGovLab.<ref>{{Cite web|last=Schulman|first=Jannecke|title=Yanis Varoufakis will be guest professor at DSV - DSV, Department of Computer and Systems Sciences - Stockholm University|url=http://dsv.su.se/en/research/profilearea/egov/yanis-varoufakis-will-be-guest-professor-at-dsv-1.152364|archive-url=https://web.archive.org/web/20131027204654/http://dsv.su.se/en/research/profilearea/egov/yanis-varoufakis-will-be-guest-professor-at-dsv-1.152364|archive-date=27 tetor 2013|access-date=22 mars 2018|website=dsv.su.se}}</ref> Në vitin 2013, ai u emërua redaktor i zyrës së Athinës së revistës online ''WDW Review'',<ref>{{Cite web|title=WdW Review|url=http://wdwreview.org/|website=wdwreview.org|access-date=6 maj 2023|archive-date=24 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240924215219/https://wdwreview.org/|url-status=dead}}</ref> për të cilën ai dha ndihmesë deri në janar 2015. == Karriera e mëvonshme politike (2015–tani) == Në shtator 2015, Varoufakis u shfaq në emisionin britanik të debateve politike, ''Question Time'', dhe u vlerësua për performancën e tij nga Mark Lawson në ''[[The Guardian]]'', i cili shkroi: "disa nga fjalitë që ai foli në gjuhën e tij të dytë ishin më mbresëlënëse se shumica e kolegëve të tij panelistë në gjuhën e tyre amtare."<ref>{{Cite news|last=Lawson|first=Mark|date=25 shtator 2015|title=Question Time review – Yanis Varoufakis wins the audience vote|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/tvandradioblog/2015/sep/25/question-time-review-yanis-varoufakis-wins-the-audience-vote|access-date=17 janar 2016}}</ref> Ai u shfaq përsëri në shfaqje në tetor 2016<ref>{{Cite news|last=Gill|first=Martha|date=21 tetor 2016|title=Brexit dept. staffed by people of "very low IQ" says Varoufakis|work=Huffington Post UK|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/entry/brexit-department-staffed-by-people-of-very-low-iq_uk_58094e2ae4b056572d81ff81|access-date=17 nëntor 2017}}</ref> dhe mars 2019.<ref>{{Cite news|last=Morris|first=James|date=29 mars 2019|title=Theresa May's Brexit deal is 'the kind a nation signs after defeat at war,' economist Yanis Varoufakis says|work=Evening Standard|url=https://www.standard.co.uk/news/politics/brexit-news-latest-theresa-mays-deal-is-the-kind-a-nation-signs-after-defeat-at-war-economist-yanis-a4103906.html|access-date=30 mars 2019}}</ref> Ai e ka përshkruar veten si "marksist libertar".<ref>{{Cite web|last=Varoufakis|first=Yanis|title=Yanis Varoufakis thinks we need a radically new way of thinking about the economy, finance and capitalism|url=https://www.ted.com/speakers/yanis_varoufakis|access-date=14 prill 2019|publisher=Ted|quote=Yanis Varoufakis describes himself as a "libertarian Marxist}}</ref> Varoufakis mori pjesë në një ngjarje në Londër të organizuar nga ''The Guardian'' më 23 tetor 2015, ku foli për referendumin e ardhshëm të pjesëmarrjes së Mbretërisë së Bashkuar në BE. Ai tha se Mbretëria e Bashkuar duhet të mbetet në BE, por edhe të bëjë fushatë për demokratizimin e saj: "Mesazhi im është i thjeshtë por i pasur: ata prej nesh që përçmojnë deficitin demokratik në Bruksel, ata prej nesh që e urrejnë autoritarizmin e një teknokracie që është e paaftë. dhe përçmuese ndaj demokracisë, ata prej nesh që janë më kritikët ndaj Evropës; ne kemi një detyrë morale të qëndrojmë në Evropë, të luftojmë dhe ta demokratizojmë atë”.<ref>{{Cite news|last=Keenan|first=John|date=24 tetor 2015|title=EU referendum: Yanis Varoufakis says Britons should vote to stay in union|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2015/oct/24/eu-referendum-yanis-varoufakis-says-britons-should-vote-to-stay-in-union|access-date=20 mars 2015}}</ref> Ai do të kthehej në Mbretërinë e Bashkuar, në maj 2016, në fazat përfundimtare të fushatës për të kërkuar sërish një votë për të qendruar.<ref>{{Cite news|last=Mason|first=Rowena|date=16 maj 2016|title=Yanis Varoufakis to join tour urging leftwingers to vote to stay in EU|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/politics/2016/may/16/yanis-varoufakis-tour-urging-leftwingers-vote-stay-eu|access-date=14 nëntor 2017}}</ref> Më 9 shkurt 2016, Varoufakis nisi [[DiEM25|Lëvizjen Demokracia në Evropë 2025]] (DiEM25) në Volksbühne në [[Berlini|Berlin]] .<ref>{{Cite news|last=Oltermann|first=Philip|date=10 shkurt 2016|title=Yanis Varoufakis launches pan-European leftwing movement DiEM25|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2016/feb/10/yanis-varoufakis-launches-pan-european-leftwing-movement-diem25|access-date=20 mars 2016}}</ref> Në marsin e vitit 2016, Varoufakis mbështeti publikisht idenë e [[E ardhura bazë|të ardhurës bazë]] .<ref name=":0" /> Më 2 prill 2016, duke reaguar ndaj tensionit midis kancelares gjermane [[Angela Merkel]] dhe FMN-së, Varoufakis tha se po zhvillohej "një luftë e keqe midis një të keqi të aftë të numërojë (FMN-ja) dhe një zvarritësi kronik (Berlini)" për sa i përket lehtësimit të borxhit grek.<ref name=":0">{{Cite web|date=4 prill 2016|title=Varoufakis: Basic income is an essential approach for social democracy|url=http://www.basicincome.org/news/2016/04/basic-income-essential-approach-varoufakis/|access-date=6 maj 2023|archive-date=7 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507224254/https://basicincome.org/news/2016/04/basic-income-essential-approach-varoufakis/|url-status=dead}}</ref> Më 25 nëntor 2018, Varoufakis u zgjodh për të kryesuar listën e Democracy in Motion (seksioni gjerman i [[DiEM25]] ) për zgjedhjet evropiane të 2019-ës<ref>{{Cite news|title=Greece's Varoufakis to run in European election - in Germany|language=en-US|work=U.S.|publisher=Reuters Editorial|url=https://www.reuters.com/article/us-eu-election-germany/greeces-varoufakis-to-run-in-european-election-in-germany-idUSKCN1NU0QA|access-date=2018-11-25}}</ref> por nuk u zgjodh.<ref>{{Cite news|title=Message to our British and European comrades|language=en-US|url=https://diem25.org/message-to-our-british-and-european-comrades/}}</ref> Në një intervistë të tetorit 2022, Varoufakis pohoi se SHBA dëshiron të vazhdojë [[Lufta Ruso-Ukrainase|luftën ruso-ukrainase]], pasi ajo u shërben interesave të vendit. Që lufta të përfundojë, ai propozoi që palët kundërshtare të arrijnë në një marrëveshje, që do të përfshijë tërheqjen e trupave ruse në bazat e tyre para 24 shkurtit, një angazhim nga SHBA që Ukraina nuk do të hyjë në NATO, garanci të ndërsjella për pavarësinë dhe paanshmërinë e Ukrainës, një marrëveshje e ngjashme me të Premten e Mirë për zonën [[Donbasi|e Donbasit]] dhe çështja e [[Aneksimi i Krimesë nga Federata Ruse|aneksimit të Krimesë nga Rusia]] do të duhet të diskutohet në 50 vitet e ardhshme, pasi nuk ka asnjë mënyrë paqësore për ta zgjidhur në këtë fazë.<ref>{{Cite web|last=Varoufakis|first=Yanis|date=23 maj 2022|title=The peace process Ukraine's supporters should support|url=https://jordantimes.com/opinion/yanis-varoufakis/peace-process-ukraines-supporters-should-support|access-date=25 mars 2023}}</ref> Ai tha gjithashtu se ai mbështet Ukrainën, siç do të bënte për "çdo komb, çdo vend, çdo popull që mbron shtëpitë e tij".<ref>{{Cite web|date=26 tetor 2022|orig-date=7 October 2022|editor-last=DiEM25 Communications|title=Varoufakis: The US wants to turn the Ukraine war into a permanent conflict|url=https://diem25.org/varoufakis-the-wants-turn-the-ukraine-war-into-permanent-conflict/|website=[[Democracy in Europe Movement 2025|DiEM25]]|language=en-GB}}</ref> Të premten e 10 marsit 2023, Varoufakis po darkonte me bashkëpunëtorët e DiEM25-ës në Athinën qendrore kur një grup banditësh hynë në restorant, iu afruan dhe e akuzuan se ishte në anën e trojkës, duke braktisur qendrimin e tij mbi paketat e shpëtimit.<ref>{{Cite news|last=Tsoni|first=Paula|title=Former Finance Minister Yanis Varoufakis Attacked and Beaten in Athens|work=Greek Reporter|url=https://greekreporter.com/2023/03/11/yanis-varoufakis-beaten-athens/}}</ref> Kur ai i nxori banditët jashtë, ata e rrahën dhunshëm, akt të cilin partia DiEM25 e përshkroi si një "sulm të pacipë fashist".<ref>{{Cite web|date=2023-03-11|title=Former Greek Finance Minister Varoufakis attacked in central Athens|url=https://www.politico.eu/article/greece-former-finance-minister-yanis-varoufakis-attack-athens-diem25/|access-date=2023-03-16|website=POLITICO|language=en}}</ref> Të paktën një person adoleshent, u akuzua për sulmin.<ref>{{Cite web|date=2023-03-13|title=Teenager charged over attack of MeRA25 leader Yanis Varoufakis|url=https://hellenicnews.com/teenager-charged-over-attack-of-mera25-leader-yanis-varoufakis/|access-date=2023-03-16|website=Hellenic News of America|language=en-US}}</ref> Pavarësisht hundës së tij të thyer dhe lëndimeve të tjera, Varoufakis mbeti i palëkundur në angazhimin e tij për t'u fokusuar në përplasjen vdekjeprurëse të trenit në Tempi disa javë më parë.<ref>{{Citation|title=Varoufakis on first appearance since attack: "I will recover. The 57 who lost lives in Tempi won't."|url=https://www.youtube.com/watch?v=rR6iuTNhzEI|language=en|access-date=2023-03-16}}</ref> Varoufakis vendosi të pranojë mbrojtjen e policisë të ofruar nga Ministria e Mbrojtjes së Qytetarëve .<ref>{{Cite web|title=Varoufakis says he will accept police protection after attack|url=https://www.milletnews.com/greece/varoufakis-says-he-will-accept-police-protection-after-attack|access-date=2023-03-16|website=www.milletnews.com|language=en}}</ref> == Jeta personale == Varoufakis është i martuar me artisten e instalacionit Danae Stratou .<ref>{{Cite web|date=2015-05-12|title=Greek finance minister responds to claim that wife was inspiration behind Pulp hit|url=http://www.theguardian.com/music/2015/may/12/greek-finance-minister-responds-claim-wife-inspiration-pulp-common-people|access-date=2021-11-11|website=The Guardian|language=en}}</ref> Varoufakis raportoi një të ardhur totale prej 970,000 € për periudhën 2016–2018, një portofol të konsiderueshëm pronash dhe asete të tjera në pronësi të tij; ka paguar më shumë se 440,000 euro taksa.<ref>{{Cite web|last=Carassava|first=Anthee|title=Inside Europe: The wealth of Yanis Varoufakis|url=https://www.dw.com/en/inside-europe-the-wealth-of-yanis-varoufakis/audio-50871999|access-date=25 mars 2023|website=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref>{{Cite news|last=Athens|first=Anthee Carassava|title=Greeks sneer as Yanis Varoufakis reveals fortune|url=https://www.thetimes.co.uk/article/greeks-sneer-as-yanis-varoufakis-reveals-fortune-n3t523c6h?gclid=Cj0KCQjwt_qgBhDFARIsABcDjOchOGH_SRHo0k-cRzHJDla3_2u2VZEdAHKaYf7fsoNUK9YBRuMcwT8aAtaHEALw_wcB|access-date=25 mars 2023}}</ref><ref>{{Cite news|title=Greeks take aim at Varoufakis over personal wealth|url=https://www.thetimes.co.uk/article/greeks-take-aim-at-varoufakis-over-personal-wealth-jcwwwcgff|access-date=25 mars 2023}}</ref> == Referime == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Commonskat|Yanis Varoufakis}} [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1961]] 7ai5owopd385xxxxk5w6y10kncslxtn 0 334594 3026340 2962871 2026-08-17T16:14:10Z Leutrim.P 113691 3026340 wikitext text/x-wiki [[File:Kampi i Kosovareve gjate Eksodit 99.JPG|thumb|Kosovarë të dëbuar në Kukës gjate [[Lufta e Kosovës|Luftës së Kosovës]]]] '''Deportimi''' është [[dëbimi]] i një personi ose grupi njerëzish nga një vend ose vendndodhje. Termi ''dëbim'' përdoret shpesh si [[Sinonimia|sinonim]] për dëbimin, megjithëse dëbimi përdoret më shpesh në kontekstin e [[Ligji ndërkombëtar|së drejtës ndërkombëtare]], ndërsa dëbimi përdoret më shumë në ligjin kombëtar (komunal) .<ref>Jean-Marie Henckaerts in his book ''Mass Expulsion in Modern International Law and Practice'' wrote:</ref> Zhvendosja e detyruar ose migrimi i detyruar i një individi ose një grupi mund të shkaktohet nga dëbimi, për shembull [[spastrimi etnik]] dhe arsye të tjera. Një person që është dëbuar ose është nën dënimin e dëbimit quhet i ''dëbuar'' .<ref>{{Cite web|title=Definition of DEPORTEE|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/deportee|access-date=2021-02-25|website=www.merriam-webster.com|language=en}}</ref> == Përkufizimi == Përkufizimet e dëbimit zbatohen njëlloj si për shtetasit ashtu edhe për të huajt.<ref>Henckaerts, ''Mass Expulsion in Modern International Law and Practice'', 1995, pp. 4–5.</ref> Megjithatë, në përdorimin e zakonshëm dëbimi i shtetasve të huaj zakonisht quhet deportim, ndërsa dëbimi i shtetasve quhet ekstradim, dëbim, internim ose transport penal . Për shembull, në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] : <blockquote>“Thënë të drejtën, transporti, ekstradimi dhe dëbimi, megjithëse secili ka efektin e largimit të një personi nga vendi, janë gjëra të ndryshme dhe kanë qëllime të ndryshme. Transporti bëhet me dënim të një të dënuari për një shkelje kundër ligjeve të vendit. Ekstradimi është dorëzimi në një vend tjetër i një të akuzuari për një shkelje kundër ligjeve të tij, për t'u gjykuar dhe, nëse shpallet fajtor, dënohet. Dëbimi është largimi i një të huaji jashtë vendit, thjesht sepse prania e tij konsiderohet në kundërshtim me mirëqenien publike dhe pa u shqiptuar ose parashikuar asnjë dënim, qoftë sipas ligjeve të vendit nga i cili është dërguar ose sipas ligjeve të vendit. ku ai është çuar."<ref>''[[Fong Yue Ting v. United States]]'', 149 U.S. 697, at 709 (1893).</ref></blockquote>Dëbimi është një akt nga një autoritet publik për të larguar një person ose persona kundër vullnetit të tij ose të saj nga territori i atij shteti. Dëbimi i suksesshëm i një personi nga një vend quhet deportim. {{Sfn|IOM|2011}} Sipas Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut, dëbimi kolektiv është çdo masë që detyron joshtetasit, si grup, të largohen nga një vend, përveç rasteve kur një masë e tillë merret në bazë të një shqyrtimi të arsyeshëm dhe objektiv të rastit të veçantë të secilit. individ joshtetas i grupit. Dëbimi masiv mund të ndodhë gjithashtu kur anëtarët e një grupi etnik dërgohen jashtë një shteti, pavarësisht nga kombësia. Dëbimi kolektiv, ose dëbimi masiv, është i ndaluar nga disa instrumente të së drejtës ndërkombëtare. {{Sfn|IOM|2011}} Gjatë Luftës së Kosovës autoritetet serbe kanë dobuar mbi 1 000 000 kosovarë jashtë kufijve të Kosovës, kryesisht në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut dhe Mal të Zi. Kampet më të mëdha të refugjatëve kosovarë ishin [[Kampi i Bllacës]] dhe [[Refugjatët kosovarë në Shqipëri|Kampi i efugjatët kosovarë në Kukës]].<ref>{{cite book|last=Judah|first=Tim|title=The Serbs: History, Myth and the Destruction of Yugoslavia|publisher=[[Yale University Press]]|location=[[New Haven, Connecticut]]|year=1997|edition=2009, 3rd|isbn=978-0-300-15826-7|page=150|url=https://books.google.com/books?id=KxQaCAAAQBAJ&q=848%2C000|access-date=3 janar 2021|quote=the Serbian police began clearing ... people [who] were marched down to the station and deported... the UNCHR registered 848,000 people who had either been forcibly expelled or had fled|via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite book|title=Kosovo/Kosova: As Seen|pages=Part III, Chap 14}}</ref><ref name="Facts and Figurues - War in Europe">{{cite web|title=Facts and Figurues – War in Europe|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/kosovo/etc/facts.html|website=www.pbs.org|access-date=27 janar 2015}}</ref> == Shih edhe == * [[Spastrimi etnik]] * [[Lufta e Kosovës]] * [[Eksodi 1999 në Kukës]] * [[Refugjatët kosovarë në Shqipëri]] * [[Eksodi 1990 i shqiptarëve në Evropë]]  == Referime == [[Kategoria:Deportim]] [[Kategoria:Ndëshkime]] [[Kategoria:Ekstradim]] o35turlmknu1ci8vr9kzshe3w0846cu 10 337062 3026641 2570935 2026-08-18T09:21:59Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026641 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! style="color:#002868; background:white;" colspan=10|Rekordi në [[FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës]] ! style="width:1%;background:white;color:#000" rowspan=26| ! style="color:#002868; background:white;" colspan=6|Rekordi në kualifikuese |- ! scope="col"|Viti ! scope="col"|Raundi ! scope="col"|Pozicioni ! scope="col"|{{abbr|Ndsh|Ndeshje të luajtura}} ! scope="col"|{{abbr|F|Fitore}} ! scope="col"|{{abbr|B|Barazime}} ! scope="col"|{{abbr|H|Humbje}} ! scope="col"|{{abbr|G+|Gola të shënuar}} ! scope="col"|{{abbr|G-|Gola të pësuar}} ! scope="col"|Ekipi ! scope="col"|{{abbr|Ndsh|Ndeshje të luajtura}} ! scope="col"|{{abbr|F|Fitore}} ! scope="col"|{{abbr|B|Barazime}} ! scope="col"|{{abbr|H|Humbje}} ! scope="col"|{{abbr|G+|Gola të shënuar}} ! scope="col"|{{abbr|G-|Gola të pësuar}} |- style="background:#c96;color:#000" | {{flamuri|Uruguaji}} [[1930 FIFA Kupa e Botës|1930]] | '''Gjysëm-finale'''{{efn|name=SMF|Shtetet e Bashkuara u renditën në vendin e tretë para gjysëm-finalistit tjetër Jugosllavisë për shkak se kishin një golavarazh më të mirë.}} | '''3të''' | '''3''' | '''2''' | '''0''' | '''1''' | '''7''' | '''6''' |Ekipi | style="width:1%;background:white;color:#000" rowspan="26"| |colspan=6 |''Të kualifikuar si të ftuar'' |- | {{flamuri|Italia}} [[1934 FIFA Kupa e Botës|1934]] | Raundi i 16-tave | 16të | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 7 |Ekipi | 1 | 1 | 0 | 0 | 4 | 2 |- | {{flamuri|Franca}} [[1938 FIFA Kupa e Botës|1938]] |colspan=9 |''U tërhoq'' |colspan=6 |''U tërhoq'' |- | {{flamuri|Brazili}} [[1950 FIFA Kupa e Botës|1950]] | Faza e grupeve | 10të | 3 | 1 | 0 | 2 | 4 | 8 |Ekipi | 4 | 1 | 1 | 2 | 8 | 15 |- | {{flamuri|Zvicra}} [[1954 FIFA Kupa e Botës|1954]] |colspan=9 rowspan=9 |''Nuk u kualifikua'' | 4 | 2 | 0 | 2 | 7 | 9 |- | {{flamuri|Suedia}} [[1958 FIFA Kupa e Botës|1958]] | 4 | 0 | 0 | 4 | 5 | 21 |- | {{flamuri|Kili}} [[1962 FIFA Kupa e Botës|1962]] | 2 | 0 | 1 | 1 | 3 | 6 |- | {{flamuri|Anglia}} [[1966 FIFA Kupa e Botës|1966]] | 4 | 1 | 2 | 1 | 4 | 5 |- | {{flamuri|Meksika}} [[1970 FIFA Kupa e Botës|1970]] | 6 | 3 | 0 | 3 | 11 | 9 |- | {{flamuri|Gjermania}} [[1974 FIFA Kupa e Botës|1974]] | 4 | 0 | 1 | 3 | 6 | 10 |- | {{flamuri|Argjentina}} [[1978 FIFA Kupa e Botës|1978]] | 5 | 1 | 2 | 2 | 3 | 7 |- | {{flamuri|Spanja}} [[1982 FIFA Kupa e Botës|1982]] | 4 | 1 | 1 | 2 | 4 | 8 |- | {{flamuri|Meksika}} [[1986 FIFA Kupa e Botës|1986]] | 6 | 3 | 2 | 1 | 8 | 3 |- | {{flamuri|Italia}} [[1990 FIFA Kupa e Botës|1990]] | Faza e grupeve | 23të | 3 | 0 | 0 | 3 | 2 | 8 |Ekipi | 10 | 5 | 4 | 1 | 11 | 4 |- | style="border: 3px solid red"|{{flagicon|US}} [[1994 FIFA Kupa e Botës|1994]] | Raundi i 16-tave | 14të | 4 | 1 | 1 | 2 | 3 | 4 |Ekipi |colspan=6 |''Të kualifikuar si shtet organizator'' |- |{{flamuri|Franca}} [[1998 FIFA Kupa e Botës|1998]] | Faza e grupeve | 32të | 3 | 0 | 0 | 3 | 1 | 5 |Ekipi | 16 | 8 | 6 | 2 | 27 | 14 |- | {{flagicon|South Korea|1997}} {{flamuri|Japonia}} [[2002 FIFA Kupa e Botës|2002]] | Çerek-finale | 8të | 5 | 2 | 1 | 2 | 7 | 7 |Ekipi | 16 | 8 | 4 | 4 | 25 | 11 |- | {{flamuri|Gjermania}} [[2006 FIFA Kupa e Botës|2006]] | Faza e grupeve | 25të | 3 | 0 | 1 | 2 | 2 | 6 |Ekipi | 18 | 12 | 4 | 2 | 35 | 11 |- |{{flamuri|Afrika e Jugut}} [[2010 FIFA Kupa e Botës|2010]] |rowspan=2| Raundi i 16-tave | 12të | 4 | 1 | 2 | 1 | 5 | 5 |Ekipi | 18 | 13 | 2 | 3 | 42 | 16 |- |{{flamuri|Brazili}} [[2014 FIFA Kupa e Botës|2014]] | 15të | 4 | 1 | 1 | 2 | 5 | 6 |Ekipi | 16 | 11 | 2 | 3 | 26 | 14 |- | {{flamuri|Rusia}} [[2018 FIFA Kupa e Botës|2018]] |colspan=9 |''Nuk u kualifikua'' | 16 | 7 | 4 | 5 | 37 | 16 |- | {{flamuri|Katari}} [[2022 FIFA Kupa e Botës|2022]] | Raundi i 16-tave | 14të | 4 | 1 | 2 | 1 | 3 | 4 | Ekipi | 14 | 7 | 4 | 3 | 21 | 10 |- |style="border: 3px solid red"|{{flamuri|Kanadaja}} {{flamuri|Meksika}} {{flagicon|United States}} [[2026 FIFA Kupa e Botës|2026]] |colspan=9 |''Të kualifikuar si shtet bashk-organizator'' |colspan=6 |''Të kualifikuar si shtet bashk-organizator'' |-style="color:#002868; background:white;" |'''Gjithsej''' |'''Gjysëm-finalet''' |'''11/22''' | '''37''' | '''9''' | '''8''' | '''20''' | '''40''' | '''66''' | '''—''' |'''168''' |'''84''' |'''40''' |'''44''' |'''287''' |'''191''' |} <noinclude> ;Shënime <references group="lower-alpha"/> [[Category:United States national soccer team record templates]] [[Category:FIFA World Cup templates]] </noinclude> t5n7vqj1fle67x0kecrx56c0h5jopro 10 337278 3026640 2571858 2026-08-18T09:21:58Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026640 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! style="color:#002868; background:white;" colspan=9|{{navbar-header|Rekordi në [[FIFA Kupa e Konfederatave|FIFA Kupën e Konfederateve]]|United States FIFA Confederations Cup record|fontcolor=#002868}} |- !Viti !Raundi !Pozicioni !{{Abbr|Ndsh|Ndeshje të luajtura}} !{{Abbr|F|Fitore}} !{{Abbr|B|Barazime}} !{{Abbr|H|Humbje}} !{{Abbr|G+|Gola të shënuar}} !{{Abbr|G-|Gola të pësuar}} |- |{{flamuri|Arabia Saudite}} [[Kupa e Mbretit Fahd 1992|1992]]||'''Vendi i tretë'''|| style="background:#c96;color:#000"| '''3të'''||'''2'''||'''1'''||'''0'''||'''1'''||'''5'''||'''5''' |- |{{flamuri|Arabia Saudite}} [[Kupa e Mbretit Fahd 1992|1992]]||rowspan=2 colspan=8|''Nuk u kualifikua'' |- |{{flamuri|Arabia Saudite}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 1997|1997]] |- |{{flamuri|Meksika}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 1999|1999]]||'''Vendi i tretë'''|| style="background:#c96;color:#000"| '''3të'''||'''5'''||'''3'''||'''0'''||'''2'''||'''5'''||'''3''' |- |{{flamuri|Koreja e Jugut}} {{flamuri|Japonia}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 2001|2001]]||colspan=8|''Nuk u kualifikua'' |- |{{flamuri|Franca}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 2003|2003]]||Faza e grupeve||7të||3||0||1||2||1||3 |- |{{flamuri|Gjermania}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 2005|2005]]||colspan=8|''Nuk u kualifikua'' |- |{{flamuri|Afrika e Jugut}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 2009|2009]]||'''[[Finalja e FIFA Kupës së Konfederatave 2001|Finalist]]'''|| style="background:Silver;color:#000"| '''2të'''||'''5'''||'''2'''||'''0'''||'''3'''||'''8'''||'''9''' |- |{{flamuri|Brazili}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 2013|2013]]||rowspan=2 colspan=8|''Nuk u kualifikua'' |- |{{flamuri|Rusia}} [[FIFA Kupa e Konfederatave 2017|2017]] |- |'''Gjithsej'''||'''4/10'''||'''Finalist'''||'''15'''||'''6'''||'''1'''||'''8'''||'''19'''||'''20''' |}<noinclude> [[Category:United States national soccer team record templates]]</noinclude> 031elrzkdk1fz8dgvse39jwc6zy9ryu 1 340826 3026332 2746317 2026-08-17T15:17:05Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026332 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Janis Varufakis]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2596874 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230507224254/https://basicincome.org/news/2016/04/basic-income-essential-approach-varoufakis/ për lidhjen http://www.basicincome.org/news/2016/04/basic-income-essential-approach-varoufakis/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 tetor 2023 13:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Janis Varufakis]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2746316 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240924215219/https://wdwreview.org/ për lidhjen http://wdwreview.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 shkurt 2025 10:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Janis Varufakis]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026331 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210122162236/https://oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/4767/Yanis_Varoufakis:__There_is_no_such_thing_as_a_debt_crisis_.html për lidhjen http://www.oecdobserver.org/news/fullstory.php/aid/4767/Yanis_Varoufakis:__There_is_no_such_thing_as_a_debt_crisis_.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2026 17:17 (CEST) ev9y4opskevrc8ela49weulwe5wmt9s 0 348372 3026549 2965718 2026-08-18T02:53:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026549 wikitext text/x-wiki {{Shiko gjithashtu|Deshkollimi|Moshkollimi}} '''Kundërshkollimi''' ose '''Antishkollimi''' është një lloj kritike radikale ndaj shkollës e cila angazhohet për reforma rrënjësore në arsim. Kjo lëvizje përfaqëson pozicionet që janë kritike për [[Shkolla|shkollën]] si institucion mësimor dhe [[Ligji|ligjet]] [[Arsimi i detyrueshëm|e shkollimit të detyrueshëm]] si një përpjekje dhe qasje për të ndryshuar rrënjësisht [[Shkolla publike|sistemin shkollor]] . Njerëzit e kësaj lëvizjeje zakonisht mbrojnë disa forma tradicionale të [[Arsimi alternativ| arsimit alternativ]] shkollor, [[Arsimi shtëpiak|arsimin e pavarur nga shkolla]], [[Moshkollimi|moshkollimin]] në tërësi ose të drejtën që njerëzit të zgjedhin se si dhe ku do të arsimohen. Këto qëndrime kritikojnë atmosferën dhe mjedisin mësimor të shkollës duke kundërshtuar monopolin arsimor të shkollës bashkë me standardin dhe praktikën konvencionale të shkollimit për arsye të tilla si: * në lidhje me përdorimin e shkollimit të detyrueshëm si mjet asimilimi * besimi se një sistem mësimor tepër i strukturuar dhe i paracaktuar mund të jetë i dëmshëm për fëmijët * besimi i ndërlidhur se mjedisi i shkollës pengon të mësuarit në vend që të inkurajojë kuriozitetin e lindur natyror duke përdorur presione të jashtme të panatyrshme si notat * bindja se shkollimi përdoret si formë e kontrollit politik ose qeveritar për zbatimin e ideologjive të caktuara në popullatë. Një argument tjetër shumë këmbëngulës i aktivistëve kundër shkollimit se shkolla nuk i përgatit fëmijët për jetën jashtë shkollës,<ref>{{Cite web|date=2017-06-12|title=Schools don't prepare children for life. Here's the education they really need {{!}} Rhiannon Lucy Cosslett|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2017/jun/12/schools-children-education-coding-toilet-unblocking-rote-learning|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804172805/https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/jun/12/schools-children-education-coding-toilet-unblocking-rote-learning|archive-date=4 gusht 2021|access-date=2021-08-04|website=The Guardian|language=en}}</ref> dhe se shumë mësues nuk kanë një pikëpamje neutrale për botën, sepse ata kanë ndjekur vetëm institucionet akademike një pjesë të madhe të jetës së tyre. . Të tjerë kritikojnë kontaktin e detyruar në shkollë dhe janë të mendimit se shkolla i bën fëmijët të kalojnë një pjesë të madhe të fazës së tyre më të rëndësishme të zhvillimit në një ndërtesë, të izoluar nga shoqëria, ekskluzivisht me fëmijët e grupmoshës së tyre, ulur dhe të cilëve u është besuar detyra. duke iu bindur urdhrave të një autoriteti për disa orë çdo ditë. Disa mund të ndiejnë gjithashtu një neveri të thellë ndaj shkollës bazuar në përvojat e tyre personale ose të vënë në dyshim efikasitetin dhe qëndrueshmërinë e mësimit në shkollë dhe janë të mendimit se shkollimi i detyrueshëm përfaqëson një ndërhyrje të palejueshme në të drejtat dhe liritë e prindërve dhe fëmijëve; dhe besojnë se shkollat si mjet për transferimin e njohurive nuk janë më të nevojshme dhe po bëhen gjithnjë e më të vjetruara dhe për këtë arsye përgjithësisht e konsiderojnë [[Arsimi i detyrueshëm|arsimin e detyrueshëm]] duke përdorur shkollat online të orientuara nga mësimi i bazuar në dëshmi ose [[Autodidaktizmi|autodidaktizmin]] si më të ndjeshëm se shkollat tradicionale fizike të bazuara në grup .<ref>{{Citation|last=SOLOMON|first=JOAN|title=Theories of learning and the range of autodidactism|url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780203329108-9/theories-learning-range-autodidactism-joan-solomon|work=The Passion to Learn|pages=15–34|year=2003|doi=10.4324/9780203329108-9|isbn=9780203329108|access-date=2022-07-24}}</ref> == Argumentet == === Mësimdhënia si kontroll politik/qeveritar === Një metodë mësimdhënieje jo-kurrikulare dhe jo-udhëzuese u përkrah nga [[Neil Postman]] dhe Charles Weingartner në librin e tyre ''Mësimdhënia si një veprimtari subversive'' . Në edukimin pyetës, studentët inkurajohen të bëjnë pyetje që janë kuptimplote për ta dhe që nuk kanë domosdoshmërisht përgjigje të lehta; mësuesit inkurajohen të shmangin dhënien e përgjigjeve.<ref>Postman, Neil, and Weingartner, Charles (1969), Teaching as a Subversive Activity, Dell, New York, NY.</ref> [[Murray Rothbard|Murray N. Rothbard]] argumenton se historia e nxitjes për [[Arsimi i detyrueshëm|shkollimin e detyrueshëm]] nuk udhëhiqet nga altruizmi, por nga një dëshirë për të detyruar popullsinë në një formë të dëshiruar nga forcat dominuese në shoqëri.<ref>{{Cite book|last=Rothbard|first=Murray N.|title=Education, free & compulsory|url=https://archive.org/details/educationfreecom00roth|date=1999|publisher=Ludwig von Mises Institute|isbn=978-0-945466-22-2|location=Auburn, Ala}}</ref> John Caldwell Holt pohon se të rinjtë duhet të kenë të drejtën për të kontrolluar dhe drejtuar mësimin e tyre, dhe se sistemi aktual i shkollimit të detyrueshëm shkel një të drejtë themelore të njerëzve: të drejtën për të vendosur se çfarë hyn në mendjet tona. Ai mendon se liria e të mësuarit është pjesë e [[Liria e mendimit|lirise se mendimit]], qe eshte edhe më themelore se sa [[Liria e shprehjes|liria e fjalës]]. Ai veçanërisht thotë se shkollimi i detyruar, pavarësisht nëse studenti po mëson diçka, ose nëse studenti mund të mësojë më efektivisht diku tjetër në mënyra të ndryshme, është një shkelje e rëndë e lirive civile.<ref>{{Cite book|last=Holt ; Holt|first=John Caldwell|title=[[Escape from Childhood]]|date=1975|publisher=Ballantine Books|isbn=978-0-345-24434-5}}</ref> Nathaniel Branden thotë se qeveria nuk duhet të lejohet të largojë me forcë fëmijët nga shtëpitë e tyre, me ose pa pëlqimin e prindërve, dhe t'i nënshtrojë fëmijët në trajnime dhe procedura edukative, të cilat prindërit mund t'i miratojnë ose jo. Ai gjithashtu pretendon se qytetarëve nuk duhet t'u shpronësohet pasuria për të mbështetur një sistem arsimor të cilin ata mund ta sanksionojnë ose jo, dhe për të paguar për arsimimin e fëmijëve që nuk janë të tyret. Ai pretendon se kjo duhet të jetë e vërtetë për këdo që e kupton dhe është i përkushtuar vazhdimisht ndaj parimit të të drejtave individuale . Ai pohon se niveli i ulët i turpshëm i arsimit në Amerikë sot është rezultat i parashikueshëm i një sistemi shkollor të kontrolluar nga shteti dhe se zgjidhja është nxjerrja e fushës së arsimit në treg.<ref>Branden, N. (1963). Public Education, Should Education be Compulsory and Tax Supported, as it is Today? Chapter 5, Common Fallacies About Capitalism, [[Ayn Rand]], [[Capitalism: The Unknown Ideal]], p. 89.</ref> === Korrupsioni i fëmijëve – Rousseau === [[Zhan Zhak Ruso|Jean-Jacques Rousseau]] shkroi në librin e tij ''[[Emili, ose Mbi edukatën|Emile: ose, mbi Edukatën]]'' (botuar për herë të parë në vitin 1762) se të gjithë fëmijët janë organizma të dizajnuar në mënyrë perfekte, të gatshëm për të mësuar nga rrethina e tyre në mënyrë që të rriten në të rritur të virtytshëm, por për shkak të ndikimit keqdashës të korruptuarve. shoqëria, ata shpesh dështojnë ta bëjnë këtë. Rousseau mbrojti një metodë edukative që konsistonte në largimin e fëmijës nga shoqëria - për shembull, në një shtëpi fshati - dhe kushtëzimin e tyre në mënyrë alternative përmes ndryshimeve në mjedis dhe vendosjen e kurtheve dhe enigmave për ta për t'i zgjidhur ose kapërcyer.<ref>{{Cite web|title=Jean-Jacques Rousseau on Emile’s Education - New Learning Online|url=https://newlearningonline.com/new-learning/chapter-2/supporting-material-1/jean-jacques-rousseau-on-emiles-education|access-date=2023-05-24|website=newlearningonline.com}}</ref> Rousseau ishte i pazakontë në atë që ai njohu dhe trajtoi potencialin e një problemi të legjitimimit të mësimdhënies. Ai mbrojti që të rriturit të jenë gjithmonë të sinqertë me fëmijët, dhe në veçanti që të rriturit duhet të deklarojnë se baza e autoritetit të tyre në mësimdhënie është një detyrim fizik: "Unë jam më i madh se ti". Sapo fëmijët të arrinin moshën e arsyes, rreth 12 vjeç, ata do të angazhoheshin si individë të lirë në procesin e tyre të vazhdueshëm.<ref>{{Citation|title=Citoyen De Genève : Jean-Jacques Rousseau|url=http://dx.doi.org/10.5040/9781472541376.ch-001|work=Jean-Jacques Rousseau|publisher=Continuum|access-date=2023-05-24}}</ref> === Vleresimi dhe notimi – Illich === Në veprën me titull ''[[Deschooling society|Deschooling Society]]'', [[Ivan Illich]] bën thirrje për shpërbërjen e shkollave. Ai pohon se shkollimi ngatërron mësimdhënien me mësimin, notat me arsimin, diplomat me kompetencën, frekuentimin me arritjen dhe veçanërisht procesin me përmbajtjen. Ai shkruan se shkollat nuk shpërblejnë arritjet reale, por vetëm proceset. Shkollat pengojnë vullnetin dhe aftësinë e një personi për të vetë-mësuar, duke rezultuar përfundimisht në impotencë psikologjike. Ai pretendon se shkollimi i detyruar shtrembëron prirjen natyrore të viktimave për t'u rritur dhe mësuar dhe e zëvendëson atë me kërkesën për mësim. Më tej, modeli aktual i shkollimit, i mbushur me kredenciale, tradhton vlerën e një individi autodidakt. Për më tepër, shkollimi i institucionalizuar kërkon të përcaktojë sasinë e të pamatshmes – rritjen njerëzore. === Efektet në kulturën dhe ekonominë lokale === Në disa raste shkollimi është përdorur si një mjet asimilimi dhe një mjet i qëllimshëm dhe i paqëllimtë për të ndryshuar kulturën dhe ekonominë lokale në një formë tjetër. Kundërshtarët e këtij efekti argumentojnë se është një e drejtë njerëzore që të ruhet një kulturë dhe arsimi mund të shkelë këtë të drejtë të njeriut.<ref>{{Cite web|last=Noam|first=Schimmel|date=2007-01-01|title=Indigenous education and human rights|url=http://eprints.lse.ac.uk/66455/|access-date=2016-11-19|website=eprints.lse.ac.uk|language=en|archive-date=17 tetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231017215955/http://eprints.lse.ac.uk/66455/|url-status=dead}}</ref> Shkollimi i detyruar është përdorur për të asimiluar me forcë amerikanët vendas në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada, për të cilin disa kanë thënë se është gjenocid kulturor .<ref name=":0">{{Cite news|last=Austen|first=Ian|date=2015-06-02|title=Canada's Forced Schooling of Aboriginal Children Was 'Cultural Genocide,' Report Finds|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2015/06/03/world/americas/canadas-forced-schooling-of-aboriginal-children-was-cultural-genocide-report-finds.html|access-date=2016-11-19|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jones|first=Jennifer|last2=Bosworth|first2=Dee Ann|last3=Lonetree|first3=Amy|date=2011|title=American Indian Boarding Schools: An Exploration of Global Ethnic & Cultural Cleansing|url=http://www.sagchip.org/ziibiwing/planyourvisit/pdf/aibscurrguide.pdf|publisher=Ziibiwing Center of Anishinabe Culture & Lifeways}}</ref> Shumë psikologë besojnë se asimilimi i detyruar i kulturave vendase ka kontribuar në shkallën e lartë të vetëvrasjeve dhe varfërisë së tyre.<ref name=":1">{{Cite web|title=A struggle for hope|url=http://www.apa.org/monitor/feb07/astruggle.aspx|access-date=2016-11-19|website=apa.org}}</ref> Edukimi perëndimor inkurajon mënyrat perëndimore të mbijetesës dhe sistemet ekonomike, të cilat mund të jenë më të këqija dhe më të varfra se mënyrat ekzistuese të mbijetesës dhe sistemet ekonomike të një kulture ekzistuese.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Philosophy of Education -- From: Chapter 5: Schooling in Capitalist America|url=http://faculty.webster.edu/corbetre/philosophy/education/bg/bg-ch-5.html|access-date=2016-11-19|website=faculty.webster.edu|archive-date=17 tetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231017215857/http://faculty.webster.edu/corbetre/philosophy/education/bg/bg-ch-5.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=neolithic hunter-gatherers: Marshall Sahlins- The Original Affluent Society|url=http://www.eco-action.org/dt/affluent.html|access-date=2016-11-20|website=www.eco-action.org|archive-date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724130948/http://www.eco-action.org/dt/affluent.html|url-status=dead}}</ref> === Stresi dhe depresioni i lidhur me shkollën === Ka shumë faktorë që mund të bëjnë që shkollimi të jetë burim [[Stresi psikologjik|stresi]] dhe [[depresioni]] në jetën e një personi, të cilat mund të kenë efekte afatgjata shëndetësore<ref>{{Cite journal|last=Schneiderman|first=Neil|last2=Ironson|first2=Gail|last3=Siegel|first3=Scott D.|date=2004-11-01|title=Stress and Health: Psychological, Behavioral, and Biological Determinants|journal=Annual Review of Clinical Psychology|volume=1|issue=1|pages=607–628|doi=10.1146/annurev.clinpsy.1.102803.144141|issn=1548-5943|pmc=2568977|pmid=17716101}}</ref><ref>{{Cite news|last=Abeles|first=Vicki|date=2016-01-02|title=Is the Drive for Success Making Our Children Sick?|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2016/01/03/opinion/sunday/is-the-drive-for-success-making-our-children-sick.html|access-date=2016-11-20|issn=0362-4331}}</ref> dhe çrregullime mendore.<ref>{{Cite news|last=Gray|first=Peter|date=2010-01-26|title=The Decline of Play and Rise in Children's Mental Disorders|url=https://www.psychologytoday.com/us/blog/freedom-learn/201001/the-decline-play-and-rise-in-childrens-mental-disorders|access-date=2016-11-20}}</ref> [[Mujsharja në shkollë|Ngacmimi në shkollë]] mund të çojë në depresion dhe dëmtim emocional afatgjatë.<ref>{{Cite web|title=The Long Term Effects of Bullying|url=https://www.mentalhelp.net/articles/the-long-term-effects-of-bullying/|access-date=2016-11-20|website=www.mentalhelp.net}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Presioni akademik shoqëror dhe familjar dhe shkollimi rigoroz gjithashtu mund të çojnë në stres, depresion dhe vetëvrasje.<ref>{{Cite news|last=Lythcott-Haims|first=Julie|date=2015-07-05|title=Kids of Helicopter Parents Are Sputtering Out|language=en-US|work=Slate|url=http://www.slate.com/articles/double_x/doublex/2015/07/helicopter_parenting_is_increasingly_correlated_with_college_age_depression.html|access-date=2016-11-20|issn=1091-2339}}</ref><ref>{{Cite news|title=School Stress Takes A Toll On Health, Teens And Parents Say|work=NPR.org|url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2013/12/02/246599742/school-stress-takes-a-toll-on-health-teens-and-parents-say|access-date=2016-11-20}}</ref> Presioni akademik dhe shkollimi rigoroz është vënë në dukje si shkak i shkallës së lartë të vetëvrasjeve në mesin e adoleshentëve të Koresë së Jugut .<ref>{{Cite web|date=2015-06-16|title=South Korean education success has its costs in unhappiness and suicide rates|url=http://www.abc.net.au/am/content/2015/s4255647.htm|access-date=2016-11-20|website=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=2014-08-03|title=Why We Should Not Copy Education in South Korea|url=https://dianeravitch.net/2014/08/03/why-we-should-not-copy-education-in-south-korea/|access-date=2016-11-20|website=Diane Ravitch's blog}}</ref><ref>{{Cite news|title=Suicide is leading cause of death among South Korean teens, says report|work=UPI|url=http://www.upi.com/Top_News/World-News/2015/04/28/Suicide-is-leading-cause-of-death-among-South-Korean-teens-says-report/3871430235561/|access-date=2016-11-20}}</ref><ref>{{Cite news|title=The All-Work, No-Play Culture Of South Korean Education|work=NPR.org|url=https://www.npr.org/sections/parallels/2015/04/15/393939759/the-all-work-no-play-culture-of-south-korean-education|access-date=2016-11-20}}</ref> Mërzia e përgjithshme nga shkolla mund të shkaktojë gjithashtu stres,<ref>{{Cite news|title="I'm Bored!" – Research on Attention Sheds Light on the Unengaged Mind|work=Association for Psychological Science|url=http://www.psychologicalscience.org/news/releases/im-bored-research-on-attention-can-help-us-understand-the-unengaged-mind.html#.WC_hLqIrJE4|access-date=2016-11-20}}</ref> dhe performanca e ulët akademike mund të çojë në vetëvlerësim të ulët.<ref name=":2">{{Cite news|last=Thomsen|first=Michael|date=2013-05-01|title=The Case Against Grades|language=en-US|work=Slate|url=http://www.slate.com/articles/double_x/doublex/2013/05/the_case_against_grades_they_lower_self_esteem_discourage_creativity_and.html|access-date=2016-11-20|issn=1091-2339}}</ref> Familja e një studenti mund të vuajë gjithashtu nga stresi akademik.<ref>{{Cite journal|last=Pressman|first=Robert M.|last2=Sugarman|first2=David B.|last3=Nemon|first3=Melissa L.|last4=Desjarlais|first4=Jennifer|last5=Owens|first5=Judith A.|last6=Schettini-Evans|first6=Allison|year=2015|title=Homework and Family Stress: With Consideration of Parents' Self Confidence, Educational Level, and Cultural Background|journal=The American Journal of Family Therapy|volume=43|issue=4|pages=297–313|doi=10.1080/01926187.2015.1061407}}</ref> === Kundërthëniet dhe joefikasiteti === Disa nga qëllimet e propozuara të arsimit të detyrueshëm të stilit perëndimor janë përgatitja e studentëve për t'u bashkuar me fuqinë punëtore të të rriturve dhe për të qenë financiarisht të suksesshëm, për t'i bërë studentët të mësojnë aftësi dhe njohuri të dobishme dhe përgatitja e studentëve për të dhënë kontribute pozitive ekonomike ose shkencore në shoqëri.<ref>{{Cite web|last=ASCD|title=Education Update:Quality Feedback:What Is the Purpose of Education?|url=http://www.ascd.org/publications/newsletters/education-update/jul12/vol54/num07/What-Is-the-Purpose-of-Education%C2%A2.aspx|access-date=2016-11-20|website=www.ascd.org}}</ref><ref>{{Cite web|title=What is the purpose of education?|url=http://www.sec-ed.co.uk/best-practice/what-is-the-purpose-of-education/|access-date=2016-11-20|website=www.sec-ed.co.uk|archive-date=7 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207004115/https://www.sec-ed.co.uk/best-practice/what-is-the-purpose-of-education/|url-status=dead}}</ref> Kritikët e shkollimit thonë se ai është i paefektshëm në arritjen e këtyre qëllimeve dhe qëllimeve. Në shumë vende, shkollat nuk arrijnë në hap me aftësitë e kërkuara nga vendi i punës, ose nuk kanë mësuar kurrë aftësitë përkatëse.<ref>{{Cite news|title=Schools 'failing to prepare young people for work', say business leaders|work=Telegraph.co.uk|url=https://www.telegraph.co.uk/education/educationnews/11988756/Schools-failing-to-prepare-young-people-for-work-say-business-leaders.html|access-date=2016-11-20}}</ref><ref>{{Cite news|date=2015-08-24|title=Schools are 'too focused on exam results and don't prepare students for the workplace', survey finds|language=en-GB|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/student/news/schools-are-too-focused-on-exam-results-and-dont-prepare-students-for-the-workplace-survey-finds-10469021.html|access-date=2016-11-20}}</ref><ref>{{Cite news|date=2013-09-17|title='Education inflation' hurts Swedes' job prospects|url=http://www.thelocal.se/20130917/50294|access-date=2016-11-20}}</ref><ref>{{Cite web|last=Reich|first=Robert|date=2014-09-03|title=Robert Reich: College is a ludicrous waste of money|url=http://www.salon.com/2014/09/03/robert_reich_college_is_a_ludicrous_waste_of_money_partner/|access-date=2016-11-20|website=Salon}}</ref> Studentët shpesh ndihen të papërgatitur edhe për kolegj.<ref>{{Cite web|title=Survey: Most high school students feel unprepared for college, careers|url=https://edsource.org/2015/survey-most-high-school-students-feel-unprepared-for-college-careers/83752|access-date=2016-11-20|website=EdSource}}</ref> Më shumë shkollim nuk lidhet domosdoshmërisht me rritje më të madhe ekonomike.<ref>{{Cite news|date=2008-02-29|title=Education and Economic Growth - Education Next|language=en-US|work=Education Next|url=http://educationnext.org/education-and-economic-growth/|access-date=2016-11-20}}</ref> Format alternative të shkollimit, si modeli Sudbury, janë treguar të mjaftueshme për pranimin në kolegj dhe qëllime të tjera kulturore perëndimore.<ref>{{Cite web|title=Sudbury Valley School • Online Library. Alumni|url=http://www.sudval.org/05_alumni.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004150726/http://www.sudval.org/05_alumni.html|archive-date=2016-10-04|access-date=2016-11-20|website=www.sudval.org}}</ref> Në vend që të jetë një mënyrë për të dalë nga varfëria dhe një mënyrë për të qëndruar larg krimit, për shumë, shkolla ka efektin e kundërt. Shkollimi shpesh përjetëson varfërinë dhe ndarjet klasore.<ref name=":2"/><ref>{{Cite news|last=Soling|first=Cevin|date=2016-05-15|title=How Public Schools Demand Failure and Perpetuate Poverty|work=The Daily Beast|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2016/05/15/how-public-schools-demand-failure-and-perpetuate-poverty.html|access-date=2016-11-20}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hochschild|first=Jennifer L.|date=2016-11-19|title=Social Class in Public Schools|url=http://scholar.harvard.edu/jlhochschild/publications/social-class-public-schools|journal=Journal of Social Issues|volume=59|issue=4}}</ref> Në shumë shkolla, nxënësit njihen me bandat, drogën dhe krimin.<ref>{{Cite news|last=Howell|first=James|last2=Lynch|first2=James|date=2000|title=Youth Gangs in School|work=Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention; Juvenile Justice Bulletin|url=https://www.ncjrs.gov/pdffiles1/ojjdp/183015.pdf}}</ref> Tubacioni shkollë-burg gjithashtu i konverton fëmijët në kriminelë përmes dënimeve tepër të ashpra.<ref>{{Cite news|title=School-to-Prison Pipeline|work=American Civil Liberties Union|url=https://www.aclu.org/issues/juvenile-justice/school-prison-pipeline|access-date=2016-11-20}}</ref> Dënimet nga mungesat dhe ligjet e tjera të lidhura me shkollën gjithashtu ndikojnë negativisht tek studentët dhe prindërit.<ref>{{Cite web|date=2013-07-23|title=Compulsory Education's Unforeseen Consequences: Nebraska Case Studies|url=https://whatiscommoncore.wordpress.com/2013/07/23/compulsory-educations-unforeseen-consequences-nebraska-case-studies/|access-date=2016-11-20|website=COMMON CORE}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|date=2015-06-06|title=Jail for Missed Days at School? The Madness of Truancy Laws.|work=Reason.com|url=http://reason.com/archives/2015/06/06/jail-for-missed-days-at-school-the-madne|access-date=2016-11-20}}</ref> == Shih edhe == * [[Ivan Illich]] * [[Deshkollimi]] * [[Unschooling]] * [[Autodidaktizmi]] * [[Antipedagogjia]] * [[Arsimi alternativ]] * [[Filozofia e edukimit]] * [[Edukimi demokratik]] * [[Deschooling society]] == Referime == [[Kategoria:Arsim alternativ]] 3imjlhbmi38ra6ttvwlfcbaf1sfsztt 1 348541 3026550 2871649 2026-08-18T02:53:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026550 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kundërshkollimi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kundërshkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026549 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.mentalhelp.net/articles/the-long-term-effects-of-bullying/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 04:53 (CEST) qp2a0lwxtr36mtdvnsg3aqbbofeflfl 0 349847 3026553 2966041 2026-08-18T03:24:41Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026553 wikitext text/x-wiki Termi '''e-Research''' (shkruar në mënyrë alternative '''eResearch''') i referohet përdorimit të [[Teknologjia e informacionit|teknologjisë së informacionit]] për të mbështetur format ekzistuese dhe të reja të kërkimit. Kjo zgjeron praktikat e infrastrukturës kibernetike të krijuara në fushat [[Shkencë, teknologji, inxhinieri dhe matematikë|STEM]] si e-Shkenca për të mbuluar të gjitha fushat e tjera kërkimore, duke përfshirë fushat HASS si shkencat humane dixhitale.<ref>{{Cite journal|last=Burton|first=Orville|last2=Appleford|first2=Simon|date=2009-01-01|title=Cyberinfrastructure for the Humanities, Arts, and Social Sciences|url=https://tigerprints.clemson.edu/history_pubs/3|journal=EDUCAUSE Center for Applied Research - Research Bulletin|volume=2009|issue=1}}</ref> == Parimet == [[Skeda:Data_lifecycle.svg|parapamje|392x392px| Cikli jetësor i të dhënave të kërkimit]] Praktikat në kërkimin elektronik zakonisht synojnë të përmirësojnë [[Efikasiteti|efikasitetin]], ndërlidhjen dhe shkallëzueshmërinë gjatë gjithë ciklit jetësor të të dhënave të kërkimit: [[Mbledhja e të dhënave|mbledhjen]], ruajtjen, analizën, vizualizimin dhe ndarjen e të dhënave.<ref>{{Cite journal|last=Gupta|first=Shivam|last2=Müller-Birn|first2=Claudia|date=2018-08-06|title=A study of e-Research and its relation with research data life cycle: a literature perspective|journal=Benchmarking|volume=25|issue=6|pages=1656–1680|doi=10.1108/bij-02-2017-0030|issn=1463-5771}}</ref> Prandaj, Kërkimi elektronik përfshin bashkëpunimin e [[Hulumtimi|studiuesve]] (shpesh në një ekip [[Ndërdisiplinariteti|shumëdisiplinor]] ), me shkencëtarë të të dhënave dhe [[Shkenca kompjuterike|shkencëtarë kompjuterikë]], kujdestarë të të dhënave dhe [[Biblioteka digjitale|bibliotekarë dixhitalë]], dhe infrastrukturë të rëndësishme [[Teknologjia e informacionit dhe komunikimit|të teknologjisë së informacionit dhe komunikimit]].<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.springer.com/gp/book/9783642122569|title=e-Research Collaboration - Theory, Techniques and {{!}} Murugan Anandarajan {{!}} Springer|publisher=www.springer.com|access-date=2016-01-15}}</ref> Përveç burimeve njerëzore, shpesh kërkon infrastrukturën fizike për aktivitete me të dhëna intensive, shpesh duke përdorur sisteme [[Superkompjuteri|informatike me performancë të lartë]] si llogaritja e rrjetit<ref name=":0"/> == Aplikacionet == Shembuj të problemeve të kërkimit elektronik variojnë nëpër disiplina të cilat përfshijnë: * Modelimi i ekosistemeve apo ekonomive * Eksplorimi i strukturave të gjenomit njerëzor * Studime të korpuseve të mëdha gjuhësore * Analiza e integruar e politikave sociale == Në Australi == Shërbimet, qendrat ose programet e specializuara të krijuara për të mbështetur kërkimin intensiv të të dhënave dhe teknologjisë [[Australia|Australiane]] funksionojnë nën termin ombrellë: eResearch. Në mars 2012, përfaqësues nga këto grupe eResearch u mblodhën për të diskutuar nevojën e ndërtimit të një "programi bashkëpunues për të forcuar kërkimin elektronik dhe për të adresuar çështjet me të cilat përballet sektori në nivel kombëtar".<ref name=":1">{{Cite web|title=Intersect Newsletter, 6 March 2012|url=http://www.intersect.org.au/intersect-newsletter-18|access-date=14 janar 2016|website=Intersect Australia}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Organizata Australiane e Kërkimit elektronik (AeRO) doli nga ky forum si "një organizatë bashkëpunuese e organizatave kërkimore kombëtare dhe shtetërore për të avancuar zbatimin dhe inovacionin e eResearch në Australi".<ref name=":2">{{Cite web|title=About|url=http://aero.edu.au/|access-date=31 tetor 2022|website=Australian eResearch Organisation (AeRO)}}</ref> Profesionistët që punojnë në eResearch Australian çdo vit mbledhin një konferencë të njohur si: eResearch Australasia.<ref name=":3">{{Cite web|title=About|url=https://conference.eresearch.edu.au/|access-date=31 tetor 2022|website=eResearch Australasia Conference}}</ref> == Referime == {{Reflist}} == Linqe te jashtme == * [http://nesi.org.nz/ Infrastruktura e Shkencës e Zelandës së Re] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240130122536/https://www.nesi.org.nz/ |date=30 janar 2024 }} (NeSI) * [http://www.eresearch.auckland.ac.nz/ Qendra për Kërkime elektronike, Universiteti i Auckland] * [http://eresearch.umich.edu/ eResearch, Universiteti i Miçiganit] * [http://researchpaperwritings.net/ Shërbimi i Dokumenteve Kërkimore] * [http://www.oerc.ox.ac.uk/ Qendra e Kërkimeve elektronike të Oksfordit] * [http://www.cerdi.edu.au/ Qendra për Kërkime elektronike dhe Inovacion Dixhital (CeRDI) në Universitetin e Federatës] * [https://www.uct.ac.za/eresearch/ Qendra e Kërkimeve elektronike të Universitetit të Cape Town] [[Kategoria:Teknologji e informacionit]] [[Kategoria:Hulumtim]] 4cvddn3bn2rf1t34svcu8mblxql0176 1 350275 3026554 2640585 2026-08-18T03:24:42Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026554 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kërkim elektronik (E-Research)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2640584 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.intersect.org.au/intersect-newsletter-18. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2024 13:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kërkim elektronik (E-Research)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026553 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240130122536/https://www.nesi.org.nz/ për lidhjen http://nesi.org.nz/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 05:24 (CEST) 1z7kjvdqu1i7mnubfqe5gz7uq93skjg 0 355076 3026316 2967056 2026-08-17T14:30:48Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color:inherit me background:transparent për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026316 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|conventional_long_name=Shoqata Europiane e Tregëtisë së Lirë|linking_name=Shoqata Europiane e Tregëtisë së Lirë|native_name={{collapsible list | framestyle = font-size:9pt;border:0;padding:0;margin:0; | titlestyle = background:transparent;color:inherit;text-align:center;white-space:nowrap; | title = {{resize|9.5pt|Native names:}} | liststyle = text-align:left;font-weight:normal; | {{native name|de|italics=no|Europäische Freihandelsassoziation}} | {{native name|is|italics=no|Fríverslunarsamtök Evrópu}} | {{native name|fr|italics=no|Association européenne de libre-échange}} | {{native name|it|italics=no|Associazione europea di libero scambio}} | {{native name|nb|italics=no|Det europeiske frihandelsforbund}} | {{native name|nn|italics=no|Det europeiske frihandelsforbundet}} | {{native name|rm|italics=no|Associaziun europeica da commerzi liber}} | {{native name|se|italics=no|Eurohppá friddjagávpelihttu}}<ref>{{cite web|title=Láhkasánit - Saamelaiskäräjät|url=https://www.samediggi.fi/wp-content/uploads/materiaalit/samedikki_lahkasanit_2005.pdf|work=Sámi Parliament of Finland|access-date=29 gusht 2019}}</ref> }}|symbol_type=Logo|symbol_width=250px|image_symbol=EFTA logo.svg|image_map=Europe-EFTA.svg|map_caption={{map caption |location_color=green |countryprefix=the |country=EFTA{{none<!--prevent automatic linking by template-->}} |region=[[Europa]] |region_color=green & dark grey}}|org_type=[[Organizata rajonale]], [[Zonë e tregëtisë së lirë]]|membership_type=Shtetet anëtare|membership={{unbulleted list |class=nowrap|{{ISL}} |{{LIE}} |{{NOR}} |{{CHE}}}}|admin_center_type=Sekretariati|admin_center=[[Gjenevë]]|coordinates={{coord|46|57|N|7|27|E|type:city}}|largest_settlement=[[Oslo]]<br/>{{smaller|{{coord|59|56|N|10|41|E|display=inline}}}}|languages_type=Gjuha zyrtare e punës<br />|languages=Anglisht|languages2_type=Gjuhët zyrtare<br />të shteteve anëtare|languages2={{collapsible list |titlestyle = background:transparent;color:inherit;text-align:left;font-weight:normal; |title = 7 gjuhë |[[Gjuha frënge|Frëngjisht]] |[[Gjuha gjermane|Gjermanisht]] |[[Gjuha islandeze|Islandisht]] |[[Gjuha italiane|Italisht]] |[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]] |[[Gjuha romançe|Romansh]] |[[Gjuhët sami|Sámi]] }}|leader_title1=Sekretari i Përgjithshëm|leader_name1=Henri Gétaz|leader_title2=Kryetari i Këshillit|leader_name2=Islanda<ref>{{cite web|title=Chairmanship|url=https://www.efta.int/about-efta/chairmanship|publisher=EFTA|website=efta.int|date=korrik 2020}}</ref>|established_event1=Nënshkrimi i konventës|established_date1=4 Janar 1960|established_event2=E themeluar|established_date2=3 Maj 1960|area_rank=|area_km2=529,600|area_sq_mi=204,518|percent_water=|population_estimate=14,400,000<ref name="imf.org" />|population_estimate_rank=|population_estimate_year=2020|population_density_km2=26.5|population_density_sq_mi=68.7|population_density_rank=|GDP_PPP=$1.0 trilionë<ref name="imf.org">{{cite web|title=Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=176,142,146,&s=NGDPD,PPPGDP,LP,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=subject&ds=.&br=1|website=imf.org}}</ref>|GDP_PPP_rank=|GDP_PPP_year=2020|GDP_PPP_per_capita=$70,000|GDP_PPP_per_capita_rank=|GDP_nominal=$1.1 trilionë<ref name="imf.org"/>|GDP_nominal_rank=|GDP_nominal_year=2020|GDP_nominal_per_capita=$79,000|GDP_nominal_per_capita_rank=|currency={{unbulleted list | {{flagdeco|ISL}} [[Krona islandeze|Króna]] ([[ISO 4217|ISK]]) | {{flagdeco|NOR}} [[Krona norvegjeze|Krone]] ([[ISO 4217|NOK]]) | {{flagdeco|CHE}}{{flagdeco|LIE}} [[Franku zvicerian|Frank]] ([[ISO 4217|CHF]]) }}|time_zone={{unbulleted list|[[Koha Europiane Perëndimore|WET]] ([[Koha Universale e Koordinuar|UTC]])|[[Koha e Europës Qëndrore|CET]] ([[UTC+1]])}}|time_zone_DST=[[Koha Verore e Europës Qëndrore|CEST]]|DST_note={{smaller|Note: Islanda vëzhgon WET gjatë gjithë vitit, ndërsa Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra vëzhgojnë CET dhe CEST.}}|utc_offset_DST=+2|official_website={{URL|efta.int}}}} '''Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë''' ('''EFTA''') është një [[Organizata tregtare|organizatë tregtare]] rajonale dhe [[zonë e tregtisë së lirë]] e përbërë nga katër [[Lista e shteteve të Evropës|shtete evropiane]] : [[Islanda]], [[Lihtenshtajni]], [[Norvegjia]] dhe [[Zvicra]] .<ref name="TradeRelations">{{Cite web|title=1949-Bulletin-10-Web|url=http://www.efta.int/sites/default/files/publications/bulletins/EFTA_Free_Trade_Relations_July-August_2006.pdf|access-date=8 maj 2017}}</ref> Organizata operon paralelisht me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] (BE), dhe të katër shtetet anëtare marrin pjesë në [[Tregu i vetëm evropian|Tregun Unik Evropian]] dhe janë pjesë e [[Zona Shengen|Zonës Shengen]] .<ref>{{Cite web|title=The European Free Trade Association|url=http://www.efta.int/|access-date=12 dhjetor 2014|website=efta.int}}</ref> Megjithatë, ato nuk janë palë në [[Bashkimi Doganor i Bashkimit Evropian|Bashkimin Doganor të Bashkimit Evropian]] . EFTA ishte historikisht një nga dy blloqet tregtare dominuese të Evropës Perëndimore, por tani është shumë më e vogël dhe e lidhur ngushtë me konkurrentin e saj historik, [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] . Ajo u krijua më 3 maj 1960 për të shërbyer si një bllok alternativ tregtar për ato shtete evropiane që nuk ishin në gjendje ose nuk dëshironin të anëtarësoheshin në [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] të atëhershëm (EEC), paraardhësi kryesor i BE-së. Konventa e Stokholmit (1960), për krijimin e EFTA-s, u nënshkrua më 4 janar 1960 në kryeqytetin [[Suedia|suedez]] nga shtatë vende (të njohura si " shtatëshja e jashtme ": [[Austria]], [[Danimarka]], [[Norvegjia]], [[Portugalia]], [[Suedia]], [[Zvicra]] dhe [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Mbretëria e Bashkuar]] ). .<ref name="history">{{Cite web|date=2014|title=EFTA through the years|url=https://www.efta.int/About-EFTA/EFTA-through-years-747|access-date=13 prill 2019|publisher=efta.int}}</ref> Një Konventë e rishikuar, Konventa [[Vaduzi|e Vaduzit]], u nënshkrua më 21 qershor 2001 dhe hyri në fuqi më 1 qershor 2002.<ref>{{Cite web|title=The EFTA Convention &#124; European Free Trade Association|url=https://www.efta.int/Legal-Text/EFTA-Convention-1152|website=www.efta.int}}</ref> Pas vitit 1995 mbetën vetëm dy anëtarë themelues, përkatësisht Norvegjia dhe Zvicra. Pesë të tjerat, Austria, Danimarka, Portugalia, Suedia dhe Mbretëria e Bashkuar, i ishin bashkuar BE-së në një moment në vitet e ndërmjetme. Konventa fillestare e Stokholmit u zëvendësua nga Konventa [[Vaduzi|e Vaduzit]], e cila synonte të siguronte një kornizë të suksesshme për vazhdimin e zgjerimit dhe liberalizimit të tregtisë, si midis shteteve anëtare të organizatës ashtu edhe me pjesën tjetër të botës. Ndërsa EFTA nuk është një bashkim doganor dhe shtetet anëtare kanë të drejta të plota për të hyrë në marrëveshje dypalëshe tregtare të vendeve të treta, ajo ka një politikë të koordinuar tregtare.<ref name="TradeRelations">{{Cite web|title=1949-Bulletin-10-Web|url=http://www.efta.int/sites/default/files/publications/bulletins/EFTA_Free_Trade_Relations_July-August_2006.pdf|access-date=8 maj 2017}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.efta.int/sites/default/files/publications/bulletins/EFTA_Free_Trade_Relations_July-August_2006.pdf "1949-Bulletin-10-Web"] <span class="cs1-format">(PDF)</span><span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> Si rezultat, shtetet e saj anëtare kanë lidhur së bashku marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në dhe një numër vendesh të tjera.<ref name="TradeRelations" /> Për të marrë pjesë në tregun e përbashkët të BE-së, Islanda, Lihtenshtajni dhe Norvegjia janë palë në Marrëveshjen për [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonën Ekonomike Evropiane]] (ZEE), me pajtueshmëri të rregulluara nga Autoriteti Mbikëqyrës i EFTA-s dhe Gjykata EFTA . Në vend të kësaj, Zvicra ka një sërë marrëveshjesh shumëpalëshe me BE-në dhe shtetet e saj anëtare. == Shiko edhe == * [[Marrëveshja e Tregtisë së Lirë të Evropës Qendrore]] == Referime == [[Kategoria:Organizata me bazë në Gjenevë]] [[Kategoria:Artikuj me tekst në gjuhë italiane]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në frëngjisht]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë]] [[Kategoria:Zona Ekonomike Evropiane]] hzg1c22lg0facnb92xnru7fdqgd5r6v 0 358987 3026581 3023936 2026-08-18T06:50:37Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026581 wikitext text/x-wiki TiKKjo është një listë e pajisjeve që përdoren aktualisht në [[Forcat e Armatosura të Shqipërisë]]. Ai përfshin [[Arma e zjarrit|armë të vogla]], [[Automjeti luftarak|automjete luftarake]], avionë, mjete ujore, artileri dhe mjete transporti. Misioni i saj kryesor është mbrojtja e pavarësisë, sovranitetit dhe integritetit territorial të [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]], pjesëmarrja në operacione humanitare, luftarake, jo luftarake dhe në mbështetje të paqes.<ref>{{Cite book|url=http://www.mbrojtja.gov.al/images/gazetaushtria/pdf/2016/prill/ushtria_22_04_16.pdf|access-date=15 gusht 2024|archive-date=30 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830152425/http://www.mbrojtja.gov.al/images/gazetaushtria/pdf/2016/prill/ushtria_22_04_16.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://www.aaf.mil.al/english/index.php/land-force}}</ref> Pas integrimit të Shqipërisë në [[NATO|Organizatën e Traktatit të Atlantikut të Veriut]] (NATO) filloi zbatimi i një programi modernizimi të mbrojtjes i cili konsiston në prishjen e armatimit të tepërt të trashëguar nga regjimi komunist dhe zëvendësimin e tij me armë moderne të standardeve të NATO-s.<ref>{{Cite web|title=OSCE Presence launches project for reducing risk of weapon proliferation and misuse of small arms and light weapons in Albania|url=https://www.osce.org/presence-in-albania/519963#:~:text=The%20OSCE%20Presence%20in%20Albania,small%20arms%20and%20light%20weapons.|access-date=2024-08-15|website=www.osce.org|language=en}}</ref> == Programi i modernizimit == Procesi i modernizimit të [[Forcat e Armatosura të Shqipërisë|FASH]]-it bazohet në objektivat dhe prioritetet afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata të ristrukturimit dhe zhvillimit të tyre me synim arritjen e rritjes së kapaciteteve operacionale. Programi i modernizimit filloi përpara anëtarësimit të vendit në Organizatën e Traktatit të Atlantikut të Veriut (më 1 prill 2009) me blerjen e armatimeve të prodhuara nga vendet e [[Shtetet anëtare të NATO-s|NATO]]-s. Gjithashtu filloi një program për asgjësimin dhe tjetërsimin e municioneve të tepërta të trashëguara prej 50 vitesh nga regjimi komunist. == Armë Të Lehta == {| class="wikitable" !Armë !Kalibër / Tip !Origjinë !Imazhe !Detaje |- ! colspan="5" |[[Pistoleta]] |- |[[Beretta Px4]] | align="right" |[[Parabellum 9×19mm|9×19mm]] |{{flag icon|Italia}}[[Italia|Itali]] | align="center" |[[Skeda:Interpolitex 2013 (536-9).jpg|qendër|314x314px]] |Pistoletë Shërbim Standard e Forcave të Armatosura e Shqipërisë. që nga viti 2013 u fillua zëvendsimi e pistoletave [[Pistoleta TT|TT-33]], [[Pistoleta Makarov|PM]] dhe [[Beretta M9|M9]].<ref name="AAF new weapons" /><ref name=":0">{{Cite web |date=2024-05-17 |title=Policia e Shtetit megaoperacion në Lezhë, Fushë-Krujë, Nikël, Kurbin e Tiranë, në fokus personazhe të njohura të botës së krimit |url=https://a2news.com/shqiperia/kronike/policia-e-shtetit-megaoperacion-ne-lezhe-fushe-kruje-nikel-kur-i1119690 |access-date=2026-08-06 |website=A2CNN}}</ref> |- |[[Glock|Glock-19]] | align="right" |[[Parabellum 9×19mm|9×19mm]] |{{flag icon|Austria}}[[Austria|Austri]] | align="center" |[[Skeda:Glock 19 Gen 4 back.JPG|frameless]] |Përdorur nga [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]-ja, [[RENEA]], dhe nga [[Policia e Shtetit Shqiptar|Policia e Shtetit]]. |- ! colspan="5" |[[Gjysmë mitralozi|Gjysme Mitraloza]] |- ![[Heckler & Koch MP5|MP5]] ![[Parabellum 9×19mm|9x19mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] {{flag icon|Turqia}} [[Turqia|Turqi]] ![[Skeda:Heckler & Koch MP5-1.jpg|qendër|frameless]] !Zëvendsoj [[PPS-43]] dhe Gjysme mitralozi Shqiptar [[Poliçan P84|P-84]]. Përdorur sidomos nga [[RENEA]], [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]] dhe [[Policia Ushtarake e Shqipërisë|Policia Ushtarake]]. Shihet për herë të parë tek dita e Hapur me rastin e 104-vjetorin e Forcave të Armatosura e Shqipërisë.<ref name=":1">{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=Ditë e hapur me rastin e 104 - vjetorit të Forcave të Armatosura |date=2016-12-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=qY1Zb0ZEURs |access-date=2026-08-06}}</ref> Disa MP5 u prodhuan në [[Turqia|Turqi]], nga [[MKEK]], dhe ato u dhuruar në 2013.<ref name=":2">{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=Turqia i dhuron 3 milion dollarë ndihma Shqipërisë |date=2013-12-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=RGCmqSgJnow |access-date=2026-08-06}}</ref> |- ![[P-90|P90]] ![[Parabellum 9×19mm|9x19mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:FN P90 Standard Submachine Gun Right Side.jpg|frameless]] !Parë në një imazh në A2 CNN.<ref name=":0" /> |- ! colspan="5" |[[Pushka automatike|Automatikë]] |- ![[ASH-78|ASh-78]] ![[7.62×39mm|7.62x39mm]] !{{flag icon|Shqipëri}}[[Republika Popullore e Shqipërisë|Shqipëri]] ![[Skeda:Ash-78.jpg|frameless]] !Prodhuar që në fund të vitet 70, në [[Gramshi|Gramsh]]. Automatiku Shqiptar eshtë një kopje e automatikut Kinez [[Pushka e sulmit Lloji 56|Type-56]], por me pak modifikime. Tash u zëvendsua me armët e standardit [[NATO]]<ref name=":3">{{Cite web |date=2014-12-26 |title=“Kallashnikovi” zhduket nga ushtria shqiptare brenda 5 viteve, do zëvendësohet me M-4 |url=https://www.gazetatema.net/2014/12/26/kallashnikovi-zhduket-nga-ushtria-shqiptare-brenda-5-viteve-do-zevendesohet-me-m-14 |access-date=2026-08-06 |website=Gazeta Tema}}</ref>, po akoma eshtë në përdorim nga disa ushtarë e [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]] dhe [[RENEA]]. |- ![[Colt AR-15|M4A1]] ![[5.56×45mm NATO|5.56x45mm]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:M4A1 ACOG.jpg|frameless]] !të porositur për herë të parë në 2015, bashkë me [[Beretta AR70/90|AR70/90]] për me zëvendsu Kallashnikovet.<ref name=":3" /> Tash armë standard e Forcave të Armatosura. Shihet në përdorim nga [[B2K]] dhe [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]<ref>{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=Armatimi i ri i FA |date=2017-04-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=0i0hiqLsJ0Q |access-date=2026-08-06}}</ref><ref name=":1" /> |- ![[Beretta AR70/90]] ![[5.56×45mm NATO|5.56x45mm]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] ![[Skeda:Beretta AR70 noBG.png|frameless]] !Italia dhuroj Shqipërisë në 2016 5000 AR70/90<ref>{{Cite web |last=AAF |title=Nënshkruhet marrëveshja teknike për dhurimin e 5000 armëve “Beretta” ndërmjet Ministrisë së Mbrojtjes së Republikës së Italisë dhe Ministrisë së Mbrojtjes së RSH |url=https://aaf.mil.al/te-fundit/4739-nenshkruhet-marreveshja-teknike-per-dhurimin-e-5000-armeve-beretta-ndermjet-ministrise-se-mbrojtjes-se-republikes-se-italise-dhe-ministrise-se-mbrojtjes-se-rsh |access-date=2026-08-06 |website=aaf.mil.al |language=sq |archive-date=3 korrik 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703140736/https://aaf.mil.al/te-fundit/4739-nenshkruhet-marreveshja-teknike-per-dhurimin-e-5000-armeve-beretta-ndermjet-ministrise-se-mbrojtjes-se-republikes-se-italise-dhe-ministrise-se-mbrojtjes-se-rsh |url-status=dead }}</ref> |- ![[Beretta ARX160]] ![[5.56×45mm NATO|5.56x45mm]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] ![[Skeda:Beretta AR with thermal sight and grenade launcher.jpg|frameless]] !Parë fillimisht tek operacionet në [[Afganistani|Afghanistan]] dhe [[Iraku|Irak]] që nga viti 2010. Tash në shërbim nga [[Policia Ushtarake e Shqipërisë|Policia Ushtarake]] dhe [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]<ref name=":1" /><ref>{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=Përkujtohet krijimi i Komandës së Forcës Tokësore |date=2025-08-29 |url=https://www.youtube.com/watch?v=oFMZmYYOU9U |access-date=2026-08-06}}</ref> |- ![[Heckler & Koch HK416|H&K HK416]] ![[5.56×45mm NATO|5.56x45mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:HK416.jpg|frameless]] !Përdorur nga [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]<ref>{{Cite news |last=Mima |first=Gjergj |date=14/02/2024 |title=Peleshi: Këtë vit, përmbushim zotimin e investimeve në kuadër të NATO-s |language=Shqip |work=Agjencia Telegrafike Shqiptare |url=https://ata.gov.al/2024/02/14/peleshi-kete-vit-permbushim-zotimin-e-investimeve-ne-kuader-te-nato-s/ }}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- ![[MPT-76/55]] ![[5.56×45mm NATO|5.56x45mm]] !{{flag icon|Turqia}} [[Turqia|Turqi]] ![[Skeda:Turkish mpt 55 silhouette.png|frameless]] !30 [[MPT-76]] dhe 30 [[MPT-55]] të dhuruar nga [[Turqia]] në 2020.<ref>{{Cite web |date=2026-08-06 |title=TÜRKİYE ARNAVUTLUK’A 30 ADET MPT-76 VE MPT-55 HAFİF PİYADE TÜFEĞİ HİBE ETTİ – Savunma Sanayi |url=https://savunmasanayi.org/2020/04/26/turkiye-arnavutluka-30-adet-mpt-76-ve-mpt-55-hafif-piyade-tufegi-hibe-etti/ |access-date=2026-08-06 |language=tr}}</ref> |- ![[HS Produkt VHS|VHS-2]] ![[5.56×45mm NATO|5.56x45mm]] !{{flag icon|Croatia}} [[Kroacia|Kroaci]] ![[Skeda:VHS-D2.jpg|frameless]] !Parë në shërbim nga [[RENEA]]. |- ! colspan="5" |[[Pushka e gjahut|Pushkë e Gjahut]] |- ![[Benelli M4 Super 90]] ![[12-gauge]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] ![[Skeda:Benelli m4 2.jpg|frameless]] !të përdorura nga [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]] |- ! colspan="5" |[[Pushka snajper|Snajpera]] |- ![[Sako TRG|Sako TRG-22]] ----[[Sako TRG|Sako TRG-42]] ![[7.62×51mm NATO|7.62×51mm]] ----[[.300 Winchester Magnum]] ----[[.338 Lapua Magnum]] !{{flag icon|Finland}} [[Finlanda|Finlandë]] ![[Skeda:Sako TRG-42.jpg|frameless]] !Pushkë Snajper Standard e [[Forcat e Armatosura të Shqipërisë|FA]]<ref name=":1" /> |- ![[Heckler & Koch HK417|H&K]] [[Heckler & Koch HK417|HK417]] ![[7.62×51mm NATO|7.62x51mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:Combater G27 noBG.png|frameless]] !përdorur nga [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]<ref name=":1" /> me sasi në vogël. |- ![[H&KPSG1|H&K]] [[H&KPSG1|PSG1]] ![[7.62×51mm NATO|7.62x51mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:PSG1 and MSG 90.jpg|frameless]] !përdorur nga [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]<ref>{{Cite web |last=Designs |first=Janq |title=Special Operations.Com |url=http://www.specialoperations.com/Foreign/Albania/Default.htm |access-date=2026-08-06 |website=www.specialoperations.com |archive-date=22 gusht 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130822074459/http://www.specialoperations.com/Foreign/Albania/Default.htm |url-status=dead }}</ref> |- ! colspan="5" |[[Mitralozi i lehtë|Mitraloza të Lehta]] |- ![[Rheinmetall MG3|Rheinmetall]] [[Rheinmetall MG3|MG3]] ![[7.62×51mm NATO|7.62x51mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:BundeswehrMG3.jpg|frameless]] !Sasi të vogël. Përdorur nga [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]] |- ![[MG4|H&K MG4]] ![[5.56×45mm NATO|5.56x45mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:MG4.jpg|frameless]] !porositur që nga viti 2013 për me zëvendsu [[RPK]], [[RPD]] dhe [[ASH-78 Tip-2|ASh-78 Tip-2]]. përdorur nga B2K dhe [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]<ref name=":1" /> |- ![[H&K MG5|H&K]] [[H&K MG5|MG5]] ![[7.62×51mm NATO|7.62x51mm]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:HK MG5 Viereck 2024.jpg|frameless]] !porositur që nga viti 2013. U montuar sipër makinave ushtarake dhe helikoptere.<ref name=":1" /> |- ! colspan="5" |[[Mitralozi i rëndë|Mitraloza të rënda]] |- ![[DShKM]] ![[12.7x108mm]] !{{flag icon|Shqipëri}}[[Republika Popullore e Shqipërisë|Shqipëri]] ![[Skeda:Mitraliera DShK UM Cugir.jpg|frameless]] !Prodhuar në Gramsh. Shqipëria krijoj një variant e [[DShKM|DShK]]-së, DShKM, bazuar nga ajo Kinez. Sot përdoret nga [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]]<ref>{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=Forcat Speciale qitje me mitraloz 12.7mm |date=2020-01-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=TMdA48uErtQ |access-date=2026-08-06}}</ref> dhe nga [[Forca Detare Shqiptare|Forcat Detare Shqiptare]]. |} == Sisteme Kundratanke == {| class="wikitable" !Armë !Kalibër / Tip !Origjinë !Imazhe !Detaje |- ! colspan="5" |[[RPG (raketëhedhës)|RPG]] |- ![[Tip-57]] ![[40mm]] !{{flag icon|Shqipëri}}[[Republika Popullore e Shqipërisë|Shqipëri]] ![[Skeda:RPG-7D3 - 51AirborneRegiment44.jpg|frameless]] !një kopje Shqiptare e RPG-7, prodhuar në Gramsh dhe Poliçan. |- ! colspan="5" |[[Raketa e drejtuar kundër-tank|ATGM]] |- ![[Pushka pa zmbrapsje Carl Gustaf 8.4cm|Karl Gustav M4]] ![[84mm]] !{{flag icon|Sweden}} [[Suedia]] ![[Skeda:Carl Gustav M4 (1).jpg|frameless]] !Parë për herë të parë në faqe Instagram e [[Forcat e Armatosura të Shqipërisë|Forcave të Armatosura]].<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/DaXRjtpiOGz/?hl=it&img_index=1 |access-date=2026-08-06 |website=www.instagram.com}}</ref> |- ![[FGM-148 Javelin]] !127mm !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:FGM-148 Javelin (5160721562).jpg|frameless]] !në 16 Maj 2022 Lockheed Martin diftoj në media që ka pas da porosija nga [[Shqipëria|Shqipëri]], [[Norvegjia|Norvegji]], [[Letonia]], dhe [[Tajlanda]]. Rreth 280 Hedhse dhe një sasi të panjohur e raketave u porositen.<ref>{{Cite web |title=U.S. Army Awards Contracts for Javelin Anti-Tank Weapon Systems |url=https://news.lockheedmartin.com/2022-05-16-us-army-awards-contracts-for-javelin-anti-tank-weapon-systems |access-date=2026-08-06 |website=Media - Lockheed Martin |language=en}}</ref> |} == Sistemet e Artilerisë == {| class="wikitable" !Armë !Model !Origjinë !Imazh !Sasi !Detaje |- ! colspan="6" |[[Artileria vetëlëvizëse|Artileri Vetëlevizësë]] |- |Artileri Vetëlevizësë |[[ATMOS 2000]] !{{flag icon|Israel}} [[Izraeli|Izrael]] |[[Skeda:ATMOS 2000 self propelled gun.jpg|frameless]] |panjohur |<ref name=":7">{{Cite web |title=Albania to buy heavy artillery from Israel, cannons, mortars and drones (PHOTOS) |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/shqiperia-do-bleje-artileri-te-rende-nga-izraeli-topa-mortaja-dhe-dro-i104081 |access-date=2026-08-06 |website=Vox News}}</ref><ref name=":8">{{Cite news |title=Israel, Albania strengthen ties as Elbit to provide it with artillery, mortars and drones |language=en |work=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/israel-news/security-aviation/2025-11-12/ty-article/.premium/israel-albania-strengthen-ties-as-elbit-to-provide-it-with-artillery-mortars-and-drones/0000019a-78d7-d326-a3ff-fcdf3d180000 |access-date=2026-08-06}}</ref> |- ! colspan="6" |[[Artileria|Artileri]] |- ![[Obusi|Obus]] i lehtë ![[MKE Boran]] 105mm !{{flag icon|Turqia}} [[Turqia|Turqi]] ![[Skeda:New MKE Boran 105mm howitzers delivered to the Army of the Republic of Macedonia.jpg|frameless]] !6 !në Korrik e 2026, në samiti e NATO-s 2026 në Ankara, MKE njoftoj blerja e 6 MKE Boran nga Shqipëria.<ref>{{Cite web |title=MKE seals Boran howitzer export deal with Albania ahead of NATO summit |url=https://www.turkiyetoday.com/nation/mke-seals-boran-howitzer-export-deal-with-albania-ahead-of-nato-summit-3223238 |access-date=2026-08-06 |website=Türkiye Today |language=en}}</ref> |- ! colspan="6" |[[Artileria raketore|Artileri Raketore]] |- !107mm/130mm MLRS ![[Type-63]] !{{flag icon|China}} [[Kina]] ![[Skeda:Type1963 107mm Rocket Launcher.jpg|frameless]] !270 !Sot nuk përdoret më, po ka mundësi që asht në stokazh. |- ! colspan="6" |[[Mortaja|Mortare]] |- !mortar 60mm ![[Hirtenberg M6|Hirtenberger M6]] |{{flag icon|Austria}}[[Austria|Austri]] ![[Skeda:Mo60 newHirtenberg.jpg|frameless]] !100 !hyri në shërbim që nga viti 2017. Përdorur nga [[B1K]], [[B2K]] dhe [[B3K]].<ref name=":4">{{Cite web |date=2018-01-24 |title="Dhëmbë për dhëmbë", pas Serbisë armatoset edhe Shqipëria: Austria sjell mortaja ofensive inteligjente |url=https://www.gazetatema.net/2018/01/24/dhembe-per-dhembe-pas-serbise-armatoset-edhe-shqiperia-austria-sjell-mortaja-ofensive-inteligjente |access-date=2026-08-06 |website=Gazeta Tema}}</ref> |- !mortar 81mm ![[Hirtenberg M6|Hirtenberger M8]] |{{flag icon|Austria}}[[Austria|Austri]] ![[Skeda:Hirtenberger M8 R-1365 - Dutch Army new 81mm mortar.jpg|frameless]] !80 !hyri në shërbim në 2017.<ref name=":4" /> |- !mortar 120mm ![[Soltam K6]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:UA M120 mortar 03.jpg|frameless]] !550 !Armë me origjinë Izraelite, por u porosit varianti M120 nga SHBA.<ref>{{Cite web |title=- YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=Bj9KN5_ODvA |access-date=2026-08-06 |website=www.youtube.com}}</ref> |} == Mbrojtje Kundër Ajrore == {| class="wikitable" !Armë !Model !Origjinë !Imazh !Sasi !Detaje |- ! colspan="6" |[[Lufta kundër-ajrore|Sistem Mbrojtjes Raketore Tokë-Ajër]] |- |SAM |[[IRIS-T SL]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] |[[Skeda:MAN 7 t mil gl IRIS-T SL at ILA-2016.jpg|frameless]] |panjohur |Që kur Shqipëria hyri tek [[Iniciativa e Mrojtjes Ajrore Evropiane]], pritet që Shqipëria po blenë sistemin e Mbrojtjes Ajrore IRIS-T, për me forcu mbrojtjen ajrore e saj.<ref>{{Cite web |date=2025-02-13 |title=Albanien und Portugal treten der European Sky Shield Initiative bei |url=https://www.hartpunkt.de/albanien-und-portugal-treten-der-european-sky-shield-initiative-bei/ |access-date=2026-08-06 |language=de}}</ref> |- ! colspan="6" |[[MANPADS]] |- !MANPADS ![[FIM-92 Stinger]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:Two members of Stinger Plt., Headquarters Btry, 10th Marines, train with a FIM-92 Stinger anti-aircraft missile launcher during Operation Desert Storm. DM-SC-92-01215.jpg|frameless]] !panjohur !Porositur me gjithë FGM-148 Javelin.<ref>{{Cite web |last=Sejdini |first=Muçi |last2=User |first2=Super |title=Defence achievements in 2022, from the start of the construction of the NATO base in Kuçova to the modernization of the AF and Civil Protection |url=https://www.mod.gov.al/eng/newsroom/1533-defence-achievements-in-2022-from-the-start-of-the-construction-of-the-nato-base-in-kucova-to-the-modernization-of-the-af-and-civil-protection |access-date=2026-08-06 |website=www.mod.gov.al}}</ref> |} == Mjetë të Blinduara == {| class="wikitable" !Armë !Model !Origjinë !Imazh !Sasi !Detaje |- ! colspan="6" |[[Automjeti luftarak i këmbësorisë|ALK]] |- |ALK |[[BMP-1]] !{{flag icon|East Germany}} [[Gjermania Lindore]] {{flag icon|USSR}} [[Bashkimi Sovjetik|Bashkim Sovjetik]] |[[Skeda:BMP-1 IFV.jpg|frameless]] |17 |Shqipëria mori 17 [[BMP-1]] nga Ish-Gjermania Lindore në vitin 1995. Sot në stokazh. |- ! colspan="6" |[[Transportues personeli i blinduar|TPB]] |- !TPB ![[M113]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:DD-ST-92-07797.jpg|frameless]] !panjohur !Para se me hy në NATO, Shqipëria porositi një sasi të panjohur e Transportuesi e Personelit e Blinduar M113. U parë te parada ushtarake e 2007.<ref>{{Citation |last=HIDH NJE SY (HIDH NJE SY) |title=ALBANIA ARMY PARADE 2007 |date=2015-05-20 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Cx1vz_D4DKU |access-date=2026-08-06}}</ref> |- ! colspan="6" |[[Autoblinda]] |- !Mjetë Taktike ![[Toyota]] [[LandCruiser]] të modifikuar !{{flag icon|Shqipëri}}[[Shqipëria|Shqipëri]] ! !40 !40 mjete taktike të lehta Toyota LandCruiser të montuara dhe modifikuara nga [[Timak Defence|TIMAK Defence]] në 31 Korrik 2026.<ref>{{Cite web |date=2026-07-31 |title=40 mjete taktike “Made in Albania” i bashkohen Forcave të Armatosura |url=https://dritare.net/40-mjete-taktike-made-in-albania-i-bashkohen-forcave-te-armatosura-i790002 |access-date=2026-08-06 |website=dritare.net}}</ref> |- !Autoblind !Humvee !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] !<gallery> Skeda:NJNG Supports the Albanian LIBG Training (8592292).jpg Skeda:NJNG Supports the Albanian LIBG Training (8592287).jpg Skeda:U S , Albanian troops train at Biza (6652597).jpg Skeda:Defense.gov News Photo 990429-F-3968S-022.jpg Skeda:Defense.gov News Photo 050113-F-9085B-026.jpg </gallery> !356 !në Nëntor 2015 Ministria e Mbrojtjes njoftoj që ka t'u furnizuar me 250 Humvee nga SHBA. <ref>{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=Ministrja Kodheli në Komisionin e Sigurisë Kombëtare |date=2015-11-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rjbbAQftmlk |access-date=2026-08-06}}</ref> në Mars e 2017 erdhen 77 Humvee të tjera. Pastaj në Shkurt e 2021 erdhen edhe 29 Humvee të tjera.<ref>{{Cite web |title=https://x.com/usembassytirana/status/1364950729287471104 |url=https://x.com/USEmbassyTirana/status/1364950729287471104 |access-date=2026-08-06 |website=X (formerly Twitter) |language=en |archive-date=19 maj 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519235336/https://x.com/USEmbassyTirana/status/1364950729287471104 |url-status=dead }}</ref> |- !Autoblind ![[Iveco LMV|Iveco LMV2]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] ![[Skeda:Noble Jump 17 - Iveco LMV Spanish Army - Greece 3.webp|frameless]] !25 !erdhen sasitë e para në vitin 2015, pastaj në 2018, do të vijnë Iveco LMV2 të tjera brenda viti 2027.<ref>{{Cite web |date=2025-08-21 |title=Modernization of the Armed Forces / Albania will soon receive LMV2 armored military vehicles |url=https://www.cna.al/english/politike/modernizimi-i-forcave-te-armatosura-shqiperia-merr-se-shpejti-mjetet-e--i437406 |access-date=2026-08-06 |website=CNA}}</ref><ref name=":1" /> |- !Autoblind ![[Iveco VM 90|Iveco VM90]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] ![[Skeda:Iveco VM 90P Carabinieri.jpg|frameless]] !250 !Përdorur nga [[Policia Ushtarake e Shqipërisë|Policia Ushtarake]] dhe [[RENEA]]. |- !Autoblind i Rëndë ![[Nexter Titus]] !{{flag icon|France}} [[Franca|Francë]] ![[Skeda:Czech Nexter Titus right front Ostrava 2021.jpg|frameless]] !20 ! |- !Autoblind i Rëndë ![[Nexter Aravis]] !{{flag icon|France}} [[Franca|Francë]] ![[Skeda:Nexter Aravis, place Jeanne Helbling, Strasbourg 2010 (2).jpg|frameless]] !50(?) !një sasi të panjohur u blerë në 2012.<ref>{{Cite news |last=Administrator |date=2012-11-29 |title=Albanian army was trained during two weeks with the armoured vehicle Nexter Aravis 2911124 {{!}} November 2012 new army military defence industry {{!}} Military army defense industry news year 2012 |language=en-gb |work=Army Recognition |url=https://armyrecognition.com/november_2012_new_army_military_defence_industry/albanian_army_was_trained_during_two_weeks_with_the_armoured_vehicle_nexter_aravis_2911124.html |access-date=2026-08-06 |archive-date=22 prill 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422165318/https://armyrecognition.com/november_2012_new_army_military_defence_industry/albanian_army_was_trained_during_two_weeks_with_the_armoured_vehicle_nexter_aravis_2911124.html |url-status=dead }}</ref> |- !Autoblind i Rëndë ![[SHOTA|TIMAK SHOTA]] !{{flag icon|Shqipëri}}[[Shqipëria|Shqipëri]] ![[Skeda:TIMAK Shota vehicle.jpg|frameless]] !1/2 (prototip/a) !Në Paris Eurosatory e vitit 2024, [[TIMAK]] ka prezantu Shota, autoblinda e parë Shqiptare, bazuar nga shasi i [[Ford F-550]]<ref>{{Citation |title=From a chassis to a roaring beast on the streets of Tirana.#shota #madeinalbania #manufacturer |url=https://www.youtube.com/shorts/h4q-0bPB17g |language=sq-AL |access-date=2026-08-06}}</ref> me motor [[Cummins]] ISBE 275. Kosova ka me prodhu këtë mjetë<ref>{{Cite web |date=2025-12-26 |title=Macedonian: Military armored vehicle "Shota" will also be produced in Kosovo |url=https://www.koha.net/en/arberi/maqedonci-autoblinda-ushtarake-shota-do-te-prodhohet-edhe-ne-kosove |access-date=2026-08-06 |website=KOHA.net |language=en}}</ref>, edhe Kroacia ka interesin për prodhimin e saj.<ref>{{Cite web |date=2025-12-26 |title=Macedonian: Military armored vehicle "Shota" will also be produced in Kosovo |url=https://www.koha.net/en/arberi/maqedonci-autoblinda-ushtarake-shota-do-te-prodhohet-edhe-ne-kosove |access-date=2026-08-06 |website=KOHA.net |language=en}}</ref> |- !Autoblind i Rëndë ![[International MaxxPro]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:Navistar MaxxPro.JPG|frameless]] !27 !Hyri në shërbim në [[Regjimenti i Operacioneve Speciale (Shqipëri)|B. O. S.]] që nga viti 2012 në [[Afganistani|Afghanistan]]. Në 2017 [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]]-ja çoj Shqipërisë 3 MaxxPro Plus. Pastaj në Shkurt e 2019 erdhen edhe 37 MaxxPro Plus të tjera me një MaxxPro automjet rekuperimi, t'u çu sasia zyrtare në 39.<ref name=":5">{{Cite web |title=SHBA, 37 mjete të blinduara për FA. Moses-Ones: Shqipëria, lider në rajon |url=https://top-channel.tv/2019/04/04/shba-37-mjete-te-blinduara-per-fa-moses-ones-shqiperia-lider-ne-rajon/ |access-date=2026-08-06 |website=top-channel.tv |language=en-US}}</ref> Por në 2024 Shqipëria dhuroj Ukrainës 12 MaxxPro me një Mil-Mi-8.<ref>{{Cite news |last=Golikja |first=Mimoza |date=24/05/2024 |title=SHSHPFA, gjeneralmajor Arben Kingji: Krahas një helikopteri MI-8 dhe 12 mjeteve të blinduara, disa tonë municione të kalibrave të ndryshëm, do të nisen drejt Ukrainës |language=Shqip |pages=2 |work=Ushtria |url=https://www.mod.gov.al/images/gazetaushtria/2024/maj/ushtria-240524.pdf}}</ref> |- ! colspan="6" |[[Automjeti tokësor pa pilot|Automjete Tokësore Pa Pilot]] |- !Automjet Tokësor Pa Pilot ![[iRobot PackBot 510]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:German Army Teledyne FLIR PackBot 525 Parow 2024.jpg|frameless]] !panjohur !<ref name=":1" /> |} == Automjete Shërbimi, Xhenios dhe Kamiona == {| class="wikitable" !Armë !Model !Origjinë !Imazh !Sasi !Detaje |- ! colspan="6" |Automjete Shërbimi |- |Automjet Shërbimi |[[Mitsubishi Pajero]] !{{flag icon|Japan}}[[Japonia|Japoni]] |[[Skeda:Mitsubishi Pajero Pinin front 20100525.jpg|frameless]] |100 |Përdorur nga [[RENEA]].<ref>{{Cite web |title=Video/ Plagosja e dyfishtë në Vrakë, dy grupe të RENEA-s drejt Malësisë së Madhe, në kërkim të autorit të armatosur |url=https://www.balkanweb.com/plagosja-e-dyfishte-ne-vrake-dy-grupe-te-renea-s-drejt-malesise-se-madhe-ne-kerkim-te-autorit-te-armatosur/ |access-date=2026-08-06 |language=sq}}</ref> |- |Automjet Shërbimi |[[Land Rover Defender]] !{{flag icon|Turqia}} [[Turqia|Turqi]] |[[Skeda:Albanian Army Convoy to Capo Teulada, Sardinia, Italy for Trident Juncture 15 (22385609276).jpg|frameless]] |200+ |[[Turqia]] dhuroj Shqipërisë në 2013 dhe 2015 rreth 200 Land Rover Defender, prodhua nga [[Otokar]].<ref name=":2" /> |- |Automjet Shërbimi |[[Mercedes-Benz G-Class|Mercedes Benz G-Class]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] |[[Skeda:Albanian Army Mercedes Tank Destroyer on a Military Parade.jpg|frameless]] |200 |Shqipëria porositi disa sasia e Mercedesit G-Class që nga fundi e viteve 90. |- |Automjet Shërbimi |[[Otokar Akrep]] !{{flag icon|Turqia}} [[Turqia|Turqi]] |[[Skeda:Iraqi Patrol in Mosul, Iraq.jpg|frameless]] |75 |U parë për hërë të parë në operacioni anti-drogë i 2014 në [[Lazarati|Lazarat]].<ref>{{Citation |last=RTV Ora |title=Blinda të RENEA-s e ambulanca, vetëplagoset autori i dyshuar i vrasjes së efektivit në Lezhë |date=2021-09-28 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TfX565psnQ |access-date=2026-08-06}}</ref> |- |Automjet Shërbimi |[[Ford Transit]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] |[[Skeda:Ford Transit 350 Mk IV Oxford White (1).jpg|frameless]] |panjohur |Përdorur nga [[Policia e Shtetit Shqiptar|Policia e Shtetit]] dhe [[RENEA]] |- ! colspan="6" |[[Kamioni|Kamiona]] |- !Kamion |[[Saurer 2DM]] !{{flag icon|Switzerland}} [[Zvicra]] ![[Skeda:Albanian Army Saurer 2DM on a Military Convoy in Korçë.jpg|frameless]] !Panjohur !Parë në një Konvoji ushtarak në [[Korça|Korçë]].<ref name=":6">{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-05-06 |title=Nën masa të rrepta sigurie, materialet zgjedhore mbërrijnë në qarkun e Korçës |url=https://www.gazetaexpress.com/nen-masa-te-rrepta-sigurie-materialet-zgjedhore-mberrijne-ne-qarkun-e-korces/ |access-date=2026-08-06 |website=Gazeta Express |language=al}}</ref> |- !Kamion |[[MAN 22.240]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:Albanian Army MAN 22.240 on a Military Convoy in Korçë.jpg|frameless]] !Panjohur !Parë në një Konvoji ushtarak në [[Korça|Korçë]].<ref name=":6" /> |- !Kamion |[[DAF YA 4440/4442]] !{{flag icon|Netherlands}} [[Mbretëria e Danimarkës|Danimarkë]] ![[Skeda:YA-4440 pic1.JPG|frameless]] !Panjohur !Parë në një Konvoji ushtarak në [[Korça|Korçë]].<ref name=":6" /> |- !Kamion |Mercedes Benz NG !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:Albanian Army Mercedes-Benz NG on a Military Convoy in Korçë.jpg|frameless]] !Panjohur !Parë në një Konvoji ushtarak në [[Korça|Korçë]].<ref name=":6" /> |- !Kamion |Mercedes Benz Actros !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] ![[Skeda:Mercedes-Benz Actros 2741A-6x6 Kotka 2013.JPG|frameless]] !Panjohur !<ref name=":2" /> |- ! colspan="6" |Automjete Rekuperimi |- !Automjete Rekuperimi ![[International MaxxPro]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:OSRH G. Mažar.jpg|frameless]] !1 !<ref name=":5" /> |- !Automjete Rekuperimi ![[FMTV M1084A2]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:FMTV M1084A2 with vehicle recovery crane in albania.jpg|frameless]] !panjohur !<ref>{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=FT pajiset me sistemin raketor “Javelin”, Vengu: Mesazh qartësie strategjike e partneritetit me SHBA |date=2026-02-27 |url=https://www.youtube.com/watch?v=D-Vu98cthx0 |access-date=2026-08-07}}</ref> |- ! colspan="6" |Xhenio |- !Eskavator ![[FIAT-ALLIS FL14]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] ![[Skeda:Island Stromboli - Italy - July 18th 2013 - 13.jpg|frameless]] !panjohur !Përdorur nga [[Batalioni i Xhenios]].<ref>{{Citation |last=Ministria e Mbrojtjes |title=Batalioni i Xhenios i Forcave të Armatosura të Shqipërisë |date=2018-11-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=94hbGa7ZAdk |access-date=2026-08-07}}</ref> |- !Gërmues ![[JONYANG JY640]] !{{flag icon|China}} [[Kina]] ! !panjohur !Përdorur nga [[Batalioni i Xhenios]].<ref>{{Cite web |last=admin |date=2025-05-21 |title=Vengu: Batalioni i Xhenios përfundon punimet në Bazën Detare të Pashalimanit |url=https://fraksion.com/2025/05/21/vengu-batalioni-i-xhenios-perfundon-punimet-ne-bazen-detare-te-pashalimanit/ |access-date=2026-08-07 |website=Fraksion |language=sq}}</ref> |- !Kamion ![[ASTRA BM20]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] ! !panjohur !Përdorur nga [[Batalioni i Xhenios]].<ref>{{Cite web |title=FA rehabilitojnë 16 km rrugë, Xhaçka: Ndihmojmë komunitetin |url=https://www.balkanweb.com/fa-rehabilitojne-16-km-rruge-xhacka-ndihmojme-komunitetin/ |access-date=2026-08-07 |language=sq}}</ref> |- !Eskavator me ngarkues ![[JCB 4CX]] !{{flag icon|UK}} [[Britania e Madhe]] ![[Skeda:JCB Baggerlader, Kossuth Lajos Straße, 2021 Kőszeg.jpg|frameless]] !panjohur !Përdorur nga [[Batalioni i Xhenios]].<ref>{{Cite web |title=Moti i keq në Shqipëri/ Situata drejt normalizimit, lumi Vjosa bie në kuotën 7.8 m! Durrësi e Korça ende ‘nën ujë’! Mijëra ha tokë e qindra banesa të përmbytura (VIDEO) - Shqiptarja.com |url=https://shqiptarja.com/lajm/pushimi-i-reshjeve-te-shiut-bie-niveli-i-ujit-ne-vjose-shkon-ne-84-metra |access-date=2026-08-07 |website=shqiptarja.com |language=sq}}</ref> |} == Radare dhe Luftë Elektronike == {| class="wikitable" !Armë !Model !Origjinë !Imazh !Sasi !Detaje |- ! colspan="6" |[[Radari|Radare]] |- |Radar |[[GM400α]] !{{flag icon|France}} [[Franca|Francë]] |[[Skeda:Ground Master 403 (KEVA2010) Kokonaisturvallisuus 2015 03.JPG|frameless]] |1 |<ref>{{Cite news |date=20/06/2025 |title=Thales supports airspace sovereignty in Albania with Ground Master 400 Alpha surveillance radar |language=English |pages=1 |work=EDR News |url=https://www.edrmagazine.eu/thales-supports-airspace-sovereignty-in-albania-with-ground-master-400-alpha-surveillance-radar}}</ref> |- |Radar |[[AN/TPS-117]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] |[[Skeda:RAAF AN-FPS-117 radar in 2007.jpg|frameless]] |2 |Në 2020 Shqipëria operoj një AN/TPS-117 në Midë, afër [[Puka|Pukë]].<ref>{{Cite web |last=Sejdini |first=Muçi |last2=MoD |title=Vihet në punë radari në Midë, Xhaçka: Tashmë kemi një pamje të plotë të territorit të Shqipërisë |url=https://www.mod.gov.al/index.php/newsroom-2/4605-vihet-ne-pune-radari-ne-mide-xhacka-tashme-kemi-nje-pamje-te-plote-te-territorit-te-shqiperise |access-date=2026-08-07 |website=Ministria e Mbrojtjes}}</ref> |- ! colspan="6" |[[Dron|Staciona Kontrollit e Dronëve]] |- !Stacion Kontrollit UAV !Mobile GCS !{{flag icon|Turqia}} [[Turqia|Turqi]] ![[Skeda:Ground control station - B-Hunter.jpg|frameless]] !2 !Pas që Shqipëria porositi dronët Bayraktar TB2.<ref>{{Cite web |title=FOTOT/ Të njohur për efikasitetin dhe teknologjinë e avancuar, mbërrijnë në Shqipëri dronët “Bayraktar” |url=https://top-channel.tv/2024/03/01/fotot-te-njohur-per-efikasitetin-dhe-teknologjine-e-avancuar-mberrijne-ne-shqiperi-dronet-bayraktar/ |access-date=2026-08-08 |website=top-channel.tv |language=en-US}}</ref> Sot përdoret te [[Baza Ajrore Kuçovë|baza ajrore e Kuçovës]], me 2 staciona. |- ! colspan="6" |[[Radarë Detare]] |- !Radar Detar !<small>PRT-11</small> <small>PRT-13</small> <small>PRT-14</small> <small>QOV</small> <small>PRT-20</small> <small>PRT-22</small> <small>Monitor</small><small>e SVHD</small> <small>PRT-19</small> <small>PRT-17</small> !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:Two rotating marine radar - rotating waveguide antennas.gif|frameless]] !9<ref name=":9">{{Cite web |title=Sot provat gjenerale, do tëndizen 9 radarët e mbrojtjes - Shqiptarja.com |url=https://shqiptarja.com/lajm/sot-provat-gjenerale-do-te-br-ndizen-9-radaret-e-mbrojtjes |access-date=2026-08-08 |website=shqiptarja.com |language=sq}}</ref> !Në 2014 Shqipëria firmosi një kontrakt $30M me [[Lockheed Martin]] për rregullimi dhe blerja e radarëve detare.<ref name=":9" /> Dhe në 2020 firmosi një tjetër kontrakt $750.000 për mirëmbjajtjen e sistemeve.<ref>{{Cite web |date=2020-02-29 |title=Lockheed Martin to Maintain Albania's Sea Surveillance System |url=https://exit.al/lockheed-martin-to-maintain-albanias-sea-surveillance-system |access-date=2026-08-08 |website=Exit.al }}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- ! colspan="6" |[[Sisteme Kundra-Dron|Sisteme Kundra-Drone]] |- !Sistem Kundra-Dron !Morpihus !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:Aselsan anti-drone system, Kyiv 2018, 18.jpg|frameless]] !1<ref name=":10">{{Cite web |last=nc |first=fra |date=2024-02-15 |title=“Më 4 mars hapet baza e Kuçovës”- Peleshi njofton blerjen e sistemit anti-dron |url=https://euronews.al/me-4-mars-hapet-baza-e-kucoves-peleshi-njofton-blerjen-e-sistemit-anti-dron/ |access-date=2026-08-08 |website=Euronews Albania |language=sq}}</ref> !Pas rihapjes e Bazës Ajrore e Kuçovës, Shqipëria ka blerë një sistem për mbrojtjen kundër dronëve.<ref name=":10" /> |- !Sistem Kundra-Dron !DroneGun Mk4 !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ! !panjohur !<ref name=":11">{{Cite web |title=U.S. trains Albanian military in counter-drone technology {{!}} Albanian Telegraphic Agency |url=https://en.ata.gov.al/2025/12/09/u-s-trains-albanian-military-in-counter-drone-technology/ |access-date=2026-08-08 |website=en.ata.gov.al |language=en-US |archive-date=12 dhjetor 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212080120/https://en.ata.gov.al/2025/12/09/u-s-trains-albanian-military-in-counter-drone-technology/ |url-status=dead }}</ref> |- !Sistem Kundra-Dron !DroneGun Tactical !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ! !panjohur !<ref name=":11" /> |} == Mjete Fluturues == {| class="wikitable" !Tip !Model !Origjinë !Imazh !Sasi !Detaje |- ! colspan="6" |[[Helikopteri|Helikoptera]] (21) |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[Eurocopter AS532 Cougar]] !{{flag icon|France}} [[Franca|Francë]] |[[Skeda:Cougar Helicopter of the Albanian Air Force.jpg|frameless]] |4 |Në Dhjetor 2009, Shqipëria kishte blerë për $78M 5 Eurocopter Cougar. Por në 2012 një helikopter u rrëzuar dhe mbyti 6 punëtorë i Eurocopter.<ref>{{Cite news |first=admin |date=2012/07/25 |title=Helicopter Crash in French Alps Kills 6 Eurocopter Employees |language=English |work=NYC AVIATION |url=https://www.nycaviation.com/2012/07/helicopter-crash-in-french-alps-kills-6-eurocopter-employees/24288}}</ref> Pastaj, në 2013, Shqipëria ndryshoj kontrakti me dy [[Eurocopter EC145]]M. |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[Eurocopter EC145]] !{{flag icon|France}} [[Franca|Francë]] |[[Skeda:Zepper-BK 117-C2-(EC145)-SchweizerischeRettungsflugwacht.jpg|frameless]] |2 |në 2011, Ministria e Mbrojtjes firmosi një kontrakt për blerjen e një EC145.<ref>{{Cite web |title=QBZ - Qendra e Botimeve Zyrtare |url=https://qbz.gov.al/eli/fz/2011/103/4058e42a-a595-4f69-ab67-e8586b5d3bc6;q=103 |access-date=2026-08-08 |website=qbz.gov.al}}</ref> Pas rrëzimit e një [[Eurocopter AS532 Cougar|Eurocopter Cougar]] në 2012, Shqipëria ndryshoj kontratën për 2 EC145. Por në 2016, një EC145 rrëzoj sipër [[Liqeni i Shkodrës|liqeni të Shkodrës]].<ref>{{Cite web |last=Mejdini |first=Fatjona Mejdini, Fatjona |date=2016-04-07 |title=Albania to Probe Military Helicopter Crash |url=https://balkaninsight.com/2016/04/07/albania-starts-investigations-over-military-helicopter-crash-04-07-2016/bi/all-balkan-countries/ |access-date=2026-08-08 |website=Balkan Insight |language=en-US}}</ref> |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[MBB Bo 105|MBB Bo 105E]] !{{flag icon|Gjermania}} [[Gjermania|Gjermani]] |[[Skeda:Alb BO-105.jpg|frameless]] |4 | |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[AW109|Augusta Westland AW109]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] |[[Skeda:New addition- the A109 presidential helicopter at Farke. (11278599623).jpg|frameless]] |1 |Përdorur për transport VIP |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[Bell 505]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] |[[Skeda:20180617 Knokke le Zoute Air Trophy (587) copie-border (28014684427) 2 (cropped).jpg|frameless]] |2 |Shqipëria porositi 2 Bell-505 nga [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]] në Qërshor 2026.<ref>{{Cite web |last=Graz |first=Airportclub |date=2026-06-12 |title=Albania Air Force Bell 505 in Graz |url=https://www.airportclubgraz.at/albania-air-force-bell-505-in-graz/ |access-date=2026-08-08 |website=Airportclub Graz |language=de}}</ref> |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[UH-1]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] |[[Skeda:Albanian Air Force Agusta AB-205A-1 Lofting-1.jpg|frameless]] |3 |Në 2004 erdhen në Shqipëri 3 UH-1, të dhuruar nga [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]]. |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[Bell 206|Bell-206C]] !{{flag icon|Italia}} [[Italia|Itali]] {{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] |[[Skeda:Albanian Air Force Agusta AB-206C-1 JetRanger II Lofting-1.jpg|frameless]] |3 | |- |[[Helikopteri i përgjithshëm|Helikopter i Përgjithshëm]] |[[Sikorsky UH-60 Black Hawk]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] |[[Skeda:DEFENDER-Europe 21- UH-60 Blackhawks arrive in Albania (6650297).jpg|frameless]] |2 (2 tjera në arritje) |Në 2019, [[Olta Xhaçka]] njoftoj që po porosisin disa Black-Hawk për Forcen Ajrore Shqiptare.<ref>{{Cite web |last=Press |first=The Associated |date=2019-04-21 |title=US gives 3 Black Hawk helicopters to Albania military |url=https://www.armytimes.com/news/your-military/2019/04/21/us-gives-3-black-hawk-helicopters-to-albania-military/ |access-date=2026-08-08 |website=Army Times |language=en}}</ref> Në Janar 2024 erdhen 2 Black-Hawk të para.<ref>{{Cite news |last=Herk |first=Hans van |title=First Black Hawks for Albania |language=en-GB |url=https://www.scramble.nl/military-news/first-black-hawks-for-albania |access-date=2026-08-08}}</ref> |- ! colspan="6" |Aviona |- !Avion Zjarrfikës ![[Air Tractor AT-802]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:Air Tractor AT-802 (N804MA).jpg|frameless]] !1 (2 tjera në arritje)<ref>{{Cite web |title=Situata e zjarreve, Rama: Kemi mbyllur procedurën për 3 avionë zjarrfikës, ja kur pritet të vijnë |url=https://lajmifundit.al/aktualitet/situata-e-zjarreve-rama-kemi-mbyllur-proceduren-per-3-avione-zjarrfik-i1332295 |access-date=2026-08-09 |website=lajmifundit.al}}</ref> !<ref>{{Cite web |last=Pupa |first=Artan |date=2026-08-05 |title=First firefighting aircraft joins wildfire operations |url=https://rtsh.al/rti/en/first-firefighting-aircraft-joins-wildfire-operations/ |access-date=2026-08-09 |website=RTSH English |language=en-US}}</ref> |- ! colspan="6" |[[Automjeti ajror pa pilot|Drona (UAV)]] |- !UAV ![[AeroVironment RQ-20 Puma|RQ-20 Puma]] !{{flag icon|USA}}[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikë]] ![[Skeda:RQ-20 Puma Joint ISTAR Commando.jpg|frameless]] !6 !Në Korrik 2020, Shqipëria u interesua për blerjen e 6 RQ-20.<ref>{{Cite web |last=Κελεπούρης |first=Δημήτρης |date=2020-08-04 |title=Η Αλβανία δρομολογεί την αγορά αμερικανικών drones |url=https://flight.com.gr/albania-will-procure-rq20b-puma/ |access-date=2026-08-09 |website=ΠΤΗΣΗ |language=el}}</ref> Dhe trajnimi nisi në Shtator 2021, sot në përdorim nga B2K.<ref>{{Cite web |title=US Donates PUMA Drones to Albania’s Armed Forces |url=https://albaniandailynews.com/news/us-donates-puma-drones-to-albania-s-armed-forces |access-date=2026-08-09 |website=ALBANIA DAILY NEWS |language=en}}</ref> |- !UAS !Magni-X !{{flag icon|Israel}} [[Izraeli|Izrael]] ![[Skeda:Israeli Magni X drone.jpg|frameless]] !Panjohur !<ref name=":7" /><ref name=":8" /> |- !UAS !Thor !{{flag icon|Israel}} [[Izraeli|Izrael]] ![[Skeda:Thor UAS at ADAS 2018.jpg|frameless]] !Panjohur !<ref name=":7" /><ref name=":8" /> |- ! colspan="6" |[[Automjeti ajror luftarak pa pilot|Drona (UCAV)]] |- !UCAV ![[Baykar Bayraktar TB2|Bayraktar TB2]] !{{flag icon|Turqia}} [[Turqia|Turqi]] ![[Skeda:Bayraktar TB2.jpg|frameless]] !9+ (më shumë në porosi)<ref>{{Cite web |title=FOTOT/ Të njohur për efikasitetin dhe teknologjinë e avancuar, mbërrijnë në Shqipëri dronët “Bayraktar” |url=https://top-channel.tv/2024/03/01/fotot-te-njohur-per-efikasitetin-dhe-teknologjine-e-avancuar-mberrijne-ne-shqiperi-dronet-bayraktar/ |access-date=2026-08-09 |website=top-channel.tv |language=en-US}}</ref> !<ref>{{Cite web |title=Albania to Buy Six Bayraktar Drones |url=https://albaniandailynews.com/news/albania-to-buy-six-bayraktar-drones |access-date=2026-08-09 |website=ALBANIA DAILY NEWS |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Rama: Shqipëria do të marrë dron “Bayraktar” nga Turqia |language=sq |url=https://abcnews.al/rama-shqiperia-do-te-marre-dron-bayraktar-nga-turqia/ |access-date=2026-08-09}}</ref><ref>{{Cite web |title=Albania Buys Three Bayraktar Drones |url=https://albaniandailynews.com/news/albania-signs-agreement-with-turkey-for-purchase-of-bayraktar-drones-1 |access-date=2026-08-09 |website=ALBANIA DAILY NEWS |language=en}}</ref> |} == Shiko edhe == * [[Forcat e Armatosura të Shqipërisë]] * [[Lista e pajisjeve e Forcës të Sigurisë së Kosovës]] == Referime == [[Kategoria:Forcat e Armatosura të Shqipërisë]] [[Kategoria:Pajisje ushtarake të Shqipërisë]] [[Kategoria:Lista të pajisjeve ushtarake]] [[Kategoria:Lista të lidhura me Shqipërinë]] 3a96lr7g3yyrdpto6rwvbsv0wqbf20j 10 368941 3026514 2731158 2026-08-17T21:59:07Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026514 wikitext text/x-wiki {{Infobox | above = {{If empty |{{{name|}}} |<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly> }} | abovestyle = background-color: #DEDEE2;color:inherit | subheader = {{#if:{{{source|}}}|''{{{source}}}'' location}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|{{{image_size|}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{{image2size|{{{image2_size|}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt2|}}}}} | caption2 = {{{caption2|}}} | headerstyle = background-color: #DEDEE2;color:inherit | label1 = Paraqitja e parë | data1 = {{{first|}}} | label2 = Paraqitja e fundit | data2 = {{{last|}}} | label3 = Krijuar nga | data3 = {{{creator|}}} | label4 = Bazuar në | data4 = {{{based_on|}}} | label5 = Përshtatur nga | data5 = {{{adapted_by|}}} | label6 = Zhanri | data6 = {{{genre|}}} | header7 = {{#if: {{{noinfo|}}} || {{#if: {{{alt_name|}}} {{{type|}}} {{{ruler|}}} {{{ethnic_group|}}} {{{race|}}} {{{located_in|}}} {{{locations|}}} {{{characters|}}} {{{population|}}} {{{data21|}}} {{{data22|}}} {{{data23|}}} {{{data24|}}} {{{data25|}}} | {{If empty |{{{info-hdr|}}} |In-universe information }} }} }} | label8 = Emrat e tjerë | data8 = {{{alt_name|{{{altname|}}}}}} | label9 = Lloji | data9 = {{{type|}}} | label10 = Sundimtar | data10 = {{{ruler|}}} | label11 = Grupet etnike | data11 = {{{ethnic_group|{{{ethnic_groups|}}}}}} | label12 = Racë(a) | data12 = {{{race|{{{races|}}}}}} | label13 = Vendndodhja | data13 = {{{located_in|}}} | label14 = Vendndodhjet | data14 = {{{locations|}}} | label15 = Personazhet | data15 = {{{characters|{{{people|}}}}}} | label16 = Popullsia | data16 = {{{population|}}} | label21 = {{{blank_label|}}} | data21 = {{{blank_data|}}} | label22 = {{{blank_label1|}}} | data22 = {{{blank_data1|}}} | label23 = {{{blank_label2|}}} | data23 = {{{blank_data2|}}} | label24 = {{{blank_label3|}}} | data24 = {{{blank_data3|}}} | label25 = {{{blank_label4|}}} | data25 = {{{blank_data4|}}} | child = {{{child|}}} | embed = {{{embed|}}} }}<!--Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{Main other|[[Category:Pages using infobox fictional location with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox fictional location]] with unknown parameter "_VALUE_"|showblankpositional=1| adapted_by | alt | alt_name | alt2 | altname | based_on | blank_data | blank_data1 | blank_data2 | blank_data3 | blank_data4 | blank_label | blank_label1 | blank_label2 | blank_label3 | blank_label4 | caption | caption2 | characters | child | creator | data21 | data22 | data23 | data24 | data25 | embed | ethnic_group | ethnic_groups | first | genre | image | image_size | image2 | image2_size | image2size | imagesize | info-hdr | last | located_in | locations | name | noinfo | people | population | race | races | ruler | source | type }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 9p0p1x7rdiyybcip2jiwr4jw230ntyz 1 376067 3026524 2777223 2026-08-17T22:05:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026524 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kapitalizmi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2777222 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180406154332/https://www.academia.edu/2114498/Theories_of_Class_and_Social_Inequality për lidhjen https://www.academia.edu/2114498/Theories_of_Class_and_Social_Inequality. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 mars 2025 14:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kapitalizmi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026523 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180406200423/http://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/345/Which_model_of_capitalism_.html për lidhjen https://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/345/Which_model_of_capitalism_.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 00:05 (CEST) nhobuyjzxvan3fwunf7e01c93221kcf 10 376744 3026516 2784415 2026-08-17T21:59:11Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026516 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}|yes}} | bodyclass = vcard | abovestyle = font-weight: normal; background-color: {{#if:{{{background|}}}|{{{background}}}|#DEDEDE}}; {{#if:{{{color|{{{colour|}}}}}}|color: {{{color|{{{colour}}}}}};}};color:inherit | above = <includeonly><span style="font-size:80%">{{#if:{{{type|}}}|{{{type}}} styles|Titujt}} e</span><br>'''<span class="fn">{{{royal name|{{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}</span>'''{{#if:{{{consort|}}}|<span style="font-size:80%"> as&nbsp;consort</span>}}</includeonly> | title = {{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}|<div style="background-color: {{#if:{{{background|}}}|{{{background}}}|#DEDEDE}}; {{#if:{{{color|{{{colour|}}}}}}|color: {{{color|{{{colour}}}}}};}};color:inherit">'''{{#if:{{{type|}}}|{{{type}}} styles|Styles}}'''</div>}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|alt={{{image_alt|}}}|size={{{image_size|{{{size|}}}}}} }} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|alt={{{image2_alt|}}}|size={{{image2_size|{{{size2|{{{image_size|{{{size|}}}}}}}}}}}} }} | caption = {{{caption|}}} | label1 = [[Titulli|Titulli referues]] | data1 = {{{dipstyle|{{{reference|}}}}}} | label2 = Titulli në të folur | data2 = {{{offstyle|{{{spoken|}}}}}} | label3 = Titulli fetar | data3 = {{{relstyle|{{{religious|}}}}}} | label4 = Titulli pas vdekjes | data4 = {{{deathstyle|{{{posthumous|}}}}}} | label5 = Titulli alternativ | data5 = {{{altstyle|{{{alternative|}}}}}} | label6 = Titulli jozyrtar | data6 = {{{informal|}}} | label7 = [[Episcopal see|See]] | data7 = {{{see|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox manner of address with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox manner of address]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alternative | altstyle | background | caption | child | color | colour | consort | deathstyle | dipstyle | embed | image | image_alt | image_size | image2 | image2_alt | image2_size | informal | name | offstyle | posthumous | reference | religious | relstyle | royal name | see | size | size2 | spoken | type }}<noinclude> {{documentation}}<!-- add categories and interwikis to Template:Infobox manner of address/doc --> </noinclude> 55ubo9a4a3vyfioyisjjxs69qrxrrcb 0 382699 3026555 2971726 2026-08-18T03:55:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026555 wikitext text/x-wiki '''Labubu''' është një kukull e krijuar nga artisti me origjinë honkongo-belge Kasing Lung, e cila është bërë ikonë e kulturës pop në Azi dhe më gjerë. Kukulla u krijua fillimisht në vitin 2015 në bashkëpunim me studion How2Work dhe më vonë, në vitin 2019, filloi prodhimin masiv në partneritet me kompaninë kineze Pop Mart. Pamja e saj e veçantë me veshë të gjatë, sy të mëdhenj dhe dhëmbë të mprehtë e ka bërë të dallohet në tregun e lodrave të dizajnit dhe të bëhet fenomen kulturor. == Popullariteti == Labubu është bërë fenomen global, sidomos në rrjetin TikTok, ku videot me këtë kukull kanë gjeneruar miliona shikime. Koleksionistët e saj janë të përkushtuar dhe shpesh ndjekin linjat e edicioneve të kufizuara. Shumë yje ndërkombëtarë si Lisa (BLACKPINK), [[Rihanna]] dhe [[Dua Lipa]] janë fotografuar me kukulla Labubu, duke nxitur më tej popullaritetin e saj. Disa edicione të rralla janë shitur për mijëra dollarë në tregjet online dhe ankande të specializuara. == Kritikat dhe polemikat == Labubu ka qenë objekt kritikash në disa vende për arsye të ndryshme: * '''Ndalimet zyrtare''': Në prill 2024, autoritetet në Erbil (Irak) ndaluan shitjen e kukullave Labubu dhe sekuestruan mbi 4,000 njësi, duke argumentuar se pamja e tyre mund të ndikonte negativisht te sjellja dhe zhvillimi psikologjik i fëmijëve.<ref>{{cite web|url=https://www.intellinews.com/iraq-bans-labubu-dolls-citing-child-behaviour-concerns-and-demonic-spirits-390398/|title=Iraq bans Labubu dolls citing child behaviour concerns and “demonic spirits”|website=IntelliNews|date=2 prill 2024|access-date=14 korrik 2025|language=en}}</ref> * '''Teoritë konspirative dhe shqetësimet kulturore''': Në [[TikTok]] dhe rrjete të tjera sociale, disa përdorues e kanë lidhur Labubu me simbole "demoniake" për shkak të pamjes së saj të frikshme. Ekspertët i kanë cilësuar këto pretendime si të pabazuara dhe pa evidenca shkencore.<ref>{{cite web|url=https://millichronicle.com/2025/06/demons-in-disguise-labubu-dolls-stir-controversy.html|title=“Demons in disguise”? Labubu dolls stir controversy in TikTok era|website=Millichronicle|access-date=14 korrik 2025|language=en|archive-date=12 korrik 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250712003654/https://millichronicle.com/2025/06/demons-in-disguise-labubu-dolls-stir-controversy.html|url-status=dead}}</ref> * '''Kopjet e falsifikuara''': Në Australi dhe SHBA janë raportuar raste mashtrimi me kukulla false të shitura si Labubu origjinale. Këto raste kanë shkaktuar shqetësim tek konsumatorët dhe paralajmërime nga autoritetet për të blerë vetëm nga shitës të autorizuar.<ref>{{cite web|url=https://www.dailytelegraph.com.au/lifestyle/sydney-mums-scam-warning-over-labubu-craze/news-story/ddc2daebd7cd0089e1a17490dc2980a2|title=Sydney mum’s scam warning over Labubu craze|website=The Daily Telegraph|access-date=14 korrik 2025|language=en}}</ref> * '''Tensione në dyqane''': Në disa vende janë raportuar përplasje midis blerësve për edicione të kufizuara, çka ka çuar në ndërprerjen e përkohshme të shitjeve fizike në disa degë të Pop Mart për arsye sigurie. == Modeli i shitjes dhe çmimet == Labubu shitet kryesisht në formatin “blind box” – ku konsumatori nuk e di paraprakisht cilin model do të marrë. Ky sistem ka rritur emocionin e koleksionimit dhe ka nxitur rritjen e çmimeve për modelet e rralla. Deri në vitin 2025, disa figura të edicioneve të veçanta janë shitur për mbi 10,000 dollarë në platforma si eBay apo në tregje të specializuara koleksionistësh. == Referime == <references /> gmqviu10nzmr6162ix1bgk1n9y5fr5e 0 383358 3026313 3004139 2026-08-17T14:29:42Z Smallem 126080 Heqja e titlestyle me sfond, njësim me enwiki (pa stil sfondi) përmes Claude AI 3026313 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Holandës (1900-Tani) | common_name = Holanda (1900-Tani) | native_name = {{lang|nl|Koninkrijk der Nederlanden}}<br/> {{lang|fy|Keninkryk fan de Nederlannen}}<br/>{{lang|pap|Reino Hulandes}} | image_flag = Flag of the Netherlands.svg | flag_type = [[Flamuri i Holandës|Flamuri]] | image_coat = Royal coat of arms of the Netherlands.svg | symbol_type = Stema | national_motto = {{lang|fr|Je maintiendrai}}<ref group="Shpjeg">motoja zyrtare është në [[gjuha frënge|frëngjisht]]. Përkthimi në [[Gjuha holandeze|holandisht]] është {{lang|nl|Ik zal handhaven}}</ref><br/>{{small|({{lang|sq|Do të qëndrojë}})}} | national_anthem = {{lang|nl|Wilhelmus}}<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:United States Navy Band - Het Wilhelmus (tempo corrected).ogg|noicon]]}}</div> | image_map = Kingdom of the Netherlands (orthographic projection).svg | map_width = 280px | image_map2 = The Liberation of Eindhoven, Holland, 20 September 1944 TR2369.jpg | map_caption2 = Çlirimi i [[Eindhoven]], [[1944]] | capital = [[Amsterdami]]<ref group="Shpjeg">[[Amsterdami]] është kryeqyteti kushtetues i [[Mbretëria e Holandës|Mbretërisë]] dhe [[Holanda|Holandës]], ndërsa [[Haga]] është selia e qeverisë që i përfaqëson të dyja; Oranjestad është kryeqyteti i [[Aruba|Arubës]]; Willemstadi është kryeqyteti i [[Curaçao]]s; ndërsa Filipsburgu është kryeqyteti i Sint Martenit.</ref> | largest_city = capital | coordinates = {{Coord|52|22|N|4|53|E|type:city}} | admin_center = [[Haga]] | admin_center_type = Selia e qeverisë | official_languages = [[Gjuha holandeze|holandishtja]]<ref group="Shpjeg">[[Gjuha holandeze|Holandishtja]] është gjuha zyrtare në të katërt vendet përbërëse. [[Gjuha angleze|Anglishtja]] është një gjuhë zyrtare në [[Curaçao]] dhe Sint Maarten,: "gjuhët zyrtare janë [[gjuha holandeze|holandishtja]] dhe [[gjuha angleze|anglishtja]] dhe ka një status formal mbi Sabën dhe Sint Eustatiusin. Papiamento është gjuha zyrtare në [[Aruba]] dhe [[Curaçao]], dhe ka një status formal në Bonaire. Në [[Friesland]], [[frizianishtja perëndimore]] ka status formal. [[Saksonishtja e ulët|saksonishtja e ulët holandeze]], gjuha holandeze e shenjave, [[gjuha limburge|limburgishtja]], [[gjuha rome|sinte romani]] dhe [[jidish]] njihen si gjuhë rajonale ose gjuhë jo territoriale në Holandë.</ref><ref name="lang-Curacao">{{cite web|title=LANDSVERORDENING van de 28ste maart 2007 houdende vaststelling van de officiële talen (Landsverordening officiële talen)|publisher=Government of the Netherlands|date=10 tetor 2010|language=nl|url=http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Curaçao/144328.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190910070137/http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Cura%C3%A7ao/144328.html|url-status=live|archive-date=10 shtator 2019}}</ref><ref name="lang-Sint-Maarten">{{cite web|title=Art. 1 para 2. Constitution of Sint Maarten|work=sxmparliament.org|url=http://www.sxmparliament.org/documents/constitution/26-constitution-of-sint-maarten%E2%80%8B-english.html|language=en|archive-date=25 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160325124015/http://www.sxmparliament.org/documents/constitution/26-constitution-of-sint-maarten%E2%80%8B-english.html}}</ref><ref name="lang-BES">{{cite web|title=Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/2017-01-01|language=nl|publisher=wetten.nl|archive-date=21 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221223622/http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/2017-01-01|url-status=live}}</ref><ref name="lang-Aruba">{{cite book|last1=Migge|first1=Bettina|last2=Léglise|first2=Isabelle|last3=Bartens|first3=Angela|year=2010|title=Creoles in Education: An Appraisal of Current Programs and Projects|publisher=John Benjamins Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=4SMLb6hKv4YC&pg=PT276|language=en|location=Amsterdam|page=268|isbn=978-90-272-5258-6}}</ref><ref name="lang-Friesland">{{cite web|title=Wet gebruik Friese taal|publisher=wetten.nl|url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0034047/2014-01-01|date=1 janar 2014|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227180409/http://wetten.overheid.nl/BWBR0034047/2014-01-01|url-status=live|archive-date=27 dhjetor 2017}}</ref><ref>{{cite web|title=Welke erkende talen heeft Nederland?|publisher=Rijksoverheid|date=11 janar 2016|url=https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland|language=nl|url-status=live|archive-date=27 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227235307/https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland}}</ref><ref>{{cite journal|journal=Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden|year=2021|issn=0920-2064|url=https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20210629/publicatie_inwerkingtreding/document3/f=/vlk1d0bzv6qf.pdf|title=Besluit van 24 juni 2021 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet erkenning Nederlandse Gebarentaal|language=nl|access-date=1 korrik 2021|url-status=live|archive-date=3 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210703081521/https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20210629/publicatie_inwerkingtreding/document3/f=/vlk1d0bzv6qf.pdf}}</ref> | languages_type = Gjuhët zyrtare rajonale | languages = [[gjuha angleze|Anglisht]], papiamento,<br>[[frizianishtja perëndimore]] | languages2_type = Gjuhë të njohura | languages2 = [[saksonishtja e ulët|Saksonishtja e ulët holandeze]], {{nowrap|gjuha holandeze e shenjave}}</br>[[gjuha limburge|limburgishtja]], [[gjuha rome|sinte romani]], [[jidish]] | demonym = [[Holandezët|Holandezë]] | government_type = [[Monarkia kushtetuese|Monarki kushtetuese]], parlamentare unitare | leader_title1 = [[Mbretëria e Holandës|Monark]] | leader_name1 = [[Willem-Alexander i Holandës|Willem-Alexander]] | leader_title2 = Kryeministri | leader_name2 = Dick Schoof | leader_title3 = Ministri i Plotëfuqishëm i Arubës | leader_name3 = Guillfred Besaril | leader_title4 = Ministri i Plotëfuqishëm i [[Curaçao]]s | leader_name4 = Carlson Manuel<ref>{{Cite web|language=en|title=Carlson Manuel becomes the new Minister Plenipotentiary for Curaçao in The Hague|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/carlson-manuel-becomes-the-new-minister-plenipotentiary-for-curacao-in-the-hague/|access-date=23 korrik 2023|website=curacaochronicle.com}}</ref> | leader_title5 = Ministri i Plotëfuqishë i Sint Maartenit | leader_name5 = Rene Violenus<ref>[https://www.smn-news.com/st-maarten-st-martin-news/36482-emmanuel-requests-letter-violenus-read-to-dutch-govt.html Emmanuel requests letter Violenus read to Dutch govt], ''SMN News'', 30 dhjetor 2020</ref> | legislature = Shtetet e Përgjithshme | upper_house = Senati | lower_house = Dhoma e përfaqësuesve | sovereignty_type = | sovereignty_note = | established_event1 = [[Historia e Holandës#Zhvillimi demokratik dhe industrial (1840–1900)|Historia e Holandës (1840-1900)]] | established_date1 = 1840-1900 | established_event2 = Lufta e Acehut | established_date2 = | established_event3 = Shpallja e Pavarësisë Indoneziane | established_date3 = 1945 | established_event4 = Fraksionimi | established_date4 = | established_event5 = Traktati i Parisit (1951) | established_date5 = 1951 | established_event6 = Traktati i Romës | established_date6 = | established_event7 = Karta për Mbretërinë e Holandës | established_date7 = 15 dhjetor 1954 | area_km2 = 42,531<ref name="auto">{{cite web|title=Oppervlakte|work=waarstaatjeprovincie.nl|language=en|url=http://www.waarstaatjeprovincie.nl/Paginas/Ruimtelijke%20ordening/Oppervlakte.aspx|access-date=10 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113200643/http://www.waarstaatjeprovincie.nl/Paginas/Ruimtelijke%20ordening/Oppervlakte.aspx|url-status=live|archive-date=13 janar 2020}}</ref> | area_rank = | area_sq_mi = | percent_water = 18.96 | population_estimate = 17,821,419<ref name="pop">{{Cite web|title=CBS Statline|website=opendata.cbs.nl|language=nl|url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/en/dataset/83474ENG/table?ts=1616407710127|access-date=30 mars 2023}}</ref> | population_estimate_year = 2023 | population_estimate_rank = | population_density_km2 = 532 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | currency = {{collapsible list |title = 4 currencies | [[Euro]] (EUR) | {{small|(Evropë)}} | [[dollari amerikan]] (USD) | {{small|(Karaibet Holandeze)}} | Guldeni holandez i Antilleve (ANG) | {{small|([[Curaçao]]/Sint Maarten)}} | Florini arubas (AWG) | {{small|([[Aruba]])}} }} | time_zone = '''Holanda Evropiane:'''<br/>[[Central European Time|CET]] ([[UTC]]+1)<br/>[[Central European Summer Time|CEST]] ([[UTC]]+2) (DST) '''Karaibet Holandeze:'''<br/>[[Atlantic Standard Time|AST]] ([[UTC]]-4)<br/>DST nuk zbatohet | date_format = dd-mm-yyyy | drives_on = right | calling_code = {{collapsible list |title = 4 codes | +31{{nbsp|6}}{{small|(Holanda)}} | +297{{nbsp|4}}{{small|(Aruba)}} | {{nowrap|+599{{nbsp|4}}{{small|(Curaçao{{\}}Karaibe)}}}} | +1&nbsp;721 {{small|(Sint Maarten)}} }} | iso3166code = | cctld = {{collapsible list |title = 6 TLDs | [[.nl]]{{nbsp|2}}{{small|(Netherlands)}}<ref group="Shpjeg">Gjithashtu [[.eu]], i ndarë me shtetet e tjera anëtare të [[Bashkimi Evropian|BE-së]].</ref> | [[.frl]]{{nbsp|2}}{{small|(Fryslân)}} | [[.aw]]{{nbsp|2}}{{small|(Aruba)}} | [[.cw]]{{nbsp|2}}{{small|(Curaçao)}} | [[.sx]]{{nbsp|2}}{{small|(Sint Maarten)}} | [[.bq]]{{nbsp|2}}{{small|(Karaibet&nbsp;Holandeze)}}<ref group="Shpjeg">.bq është përcaktuar, por nuk është në përdorim, për Karaibet Holandeze.</ref> }} | country_code = }} Nga viti [[1900]] deri në vitin [[1940]], [[Holanda]] përjetoi rritje domethënëse të popullsisë. Kjo periudhë përfshin [[Perandoria Koloniale Holandeze|zgjerim të domethënëse koloniale]], veçanërisht në [[Inditë Lindore Holandeze]], kombinuar me sfidat që përbëri [[Lufta e Parë Botërore]] dhe [[Depresioni i madh]]. Megjithëse [[Holanda]] mbajti asnjanësinë gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], [[Gjeografia e Holandës|vendndodhja e saj strategjike gjeografike]] dhe burimet koloniale patën ndikime të thella për ekonominë dhe qëndrueshmërinë politike. Periudha pa ngjitjen e [[socializmi]]t dhe trazirave punëtore, të cilat u shtynë pjesërisht nga [[industrializimi]] dhe dinamikat e ndryshuara të shoqërisë holandeze. Një revolucion i dështuar socialist me gjysmë-zemre u tentua gjatë të ashtuquajturës ''Java e Kuqe'' në nëntor të vitit [[1918]]. [[File:Queen Wilhelmina2.jpg|parapamje|majtas|Portret i mbretëreshës Wilhelmina]] [[Lufta e Dytë Botërore]] shënoi një periudhë shkatërruese për [[Holanda|Holandën]], që vuajti nën pushtimin [[Gjermania naziste|gjerman]] nga viti [[1940]] deri në çlirimin në vitin [[1945]]. Ndikimi i luftës qe i ashpër, me Blitzin e Roterdamit që shkaktoi shkatërrime dhe jumbje jete. Rezistenca holandeze ishte domethënëse, megjithëse kombi u përball edhe me bashkëpunimin nga brenda. Pas-luftës, [[Holanda]] pësoi një proçes të dhimbshëm rikuperimi dhe hakmarrjeje kundër bashkëpunëtorëve. Vitet menjëherë pas luftës u përqëndruan në rindërtimin dhe stabilizimin ekonomik, të lehtësuar nga ndihma e [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]] nëpërmjet [[Plani Marshall|Planit Marshall]], i cili ndihmoi në ripërtëritjen e [[Ekonomia e Holandës|ekonomisë]] dhe infrastrukturën holandeze. Periudha pas luftës pa ndryshime domethënëse në [[Perandoria Koloniale Holandeze|Perandorinë Holandeze]], me [[Indonezia|Indonezinë]] që shpalli pavarësinë në vitin [[1945]], duke çuar në një proçes të dhunshëm dhe trazuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Dekolonizim ç'kolonizimi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250603223111/https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Dekolonizim |date=3 qershor 2025 }} të përfunduar në vitin [[1949]]. Kjo periudhë solli ndryshime thelbësore brenda [[Holanda|Holandës]], duke përfshirë krijimin e një shteti të mirëqenies në dekadat pasuese. Begatia ekonomike në vitet [[1960]] dhe [[1970]], çuan në liberalizimin shoqëror, që kulminoi në politikat progresive mbi emigracionin, [[droga]]t dhe [[euthanasia|eutanazinë]]. [[Holanda]] u bë gjithashtu një shtet themelues i institucioneve kyçe ndërkombëtare, duke përfshirë [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]], që pasqyronte prirjen e saj drejtë thellimit të bashkëpunimit ndërkombëtar. Në dekadat e fundit, [[Holanda]] ka vazhduar të luaj një rol domethënës në çështjet globale, duke ruajtur një ekonomi të fortë dhe një standard të lartë jetese. Sfida si emigrimi dhe integrimi kanë shkaktuar debate të konsiderueshme, veçanërisht në kontekstin e rritjes së tensioneve globale dhe ndikimin e [[globalizimi]]t. Shoqëria holandeze sot mbetet në pararojë të mbrojtjes së politikave shoqërore liberale, mbrojtjes mjedisore dhe paqes ndërkombëtare, duke ruajtur traditën e saj të gjatë politike dhe risitë shoqërore. ==Midis viteve 1900 dhe 1940== Në vitin [[1890]], William-i II vdiq pas një mbretërimi të gjatë, duke u pasuar nga vajza e tij e re, mbretëresha Wilhelmina ([[1880]]-[[1962]]). Ajo do ta sundonte [[Holanda|Holandën]] për 58 vjetë. Me ngjitjen e saj në fron, [[bashkimi personal]] midis [[Mbretëria e Holandës|Mbretërisë së Holandës]] dhe [[Luksemburgu]]t do të përfundonte, pas ligji i [[Luksemburgu]]t i përjashtonte gratë nga mbretërimi. Kushëriri i saj i largët, Adolphe u bë duka i madh i [[Luksemburgu]]t. Kjo ishte një kohë rritjeje të mëtejshme dhe zhvillimi kolonial, por u shënua nga vështirësitë e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] (në të cilën [[Holanda]] qe asnjanëse) dhe [[Depresioni i madh]]. Popullsia holandeze u rrit me shpejtësi në [[shekulli XX|shekullin e XX]], ndërsa niveli i vdekjeve ra, u hapën më shumë toka dhe [[industrializimi]] krijoi punësim qytetar.<ref>{{cite book|author=Michael Wintle|publisher=[[Cambridge University Press]]|url=https://books.google.al/books?id=EqRAAJR5XncC&lpg=PP1&pg=PA342|title=An Economic and Social History of the Netherlands, 1800–1920: Demographic, Economic, and Social Transition|orig-year=2000|chapter=General conclusion|year=2004|language=en|isbn=978-113942856-9|pages=342-347}}</ref> Midis viteve [[1900]] dhe [[1950]] popullsia u dyfishua, nga 5.1 miljonë në 10 miljonë banorë.<ref>{{cite web|title=CBS Statline – Population; history|url=https://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLEN&PA=37556ENG&D1=0-44,53-60&D2=1,11,21,31,41,51,61,71,81,91,101&LA=EN&VW=T|publisher=Statistics Netherlands|language=en}}</ref> ===Dalja e partive socialiste=== Në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]], në qendrat industriale filloi të zhvillohej socializmi.<ref name="322Kennedy350">{{cite book|author=James C. Kennedy|year=2017|url=https://books.google.al/books?id=EdUIDwAAQBAJ&pg=PA322|chapter=Expanding Horizons, 1870-1914: Dutch Imperialism|title=A Concise History of the Netherlands|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-0-521-87588-2|pages=322-350}}</ref> Megjithëse partia e parë socialiste, Lidhja Social Demokratike, u themelua në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]], sistemi elektoral, kombinuar me një politikë kufizimi dhe shtypjeje, e pengoi zhvillimin e lëvizjes socialiste. Në zgjedhjet e vitit [[1901]], Partia Social Demokratike e Punëtorëve e rriti përfaqësimin e saj nga dy në gjashtë vende në dhomën e ulët të parlamentit, për shqetësimin e madh të elitave fetare dhe liberale. Ky shqetësim u bë edhe më i madh gjatë grevës së hekurudhave të vitit [[1903]], e cila trazoi funksionimin e shoqërisë holandeze. Greva hekurudhore u ndoq nga një grevë e përgjithshme në protestë për trajtimin e ashpër të punëtorëve të hekurudhave nga qeveria konservatore. Në dallim nga [[Gjermania]], shumica e socialistëve holandezë nuk ankoheshin rreth [[imperializmi]]t dhe [[Inditë Lindore Holandeze|Inditë Lindore]].<ref>{{cite journal|author=Erik Hansen|journal=Indonesia|issue=16|url=https://ecommons.library.cornell.edu/server/core/bitstreams/324bee9e-5eae-4d94-96cb-a097a966088c/content|title=Marxists and Imperialism: The Indonesian Policy of the Dutch Social Democratic Workers Party, 1894-1914|date=tetor 1973|publisher=Cornell University Press|language=en|doi=10.2307/3350647|jstor=3350647|pages=81-104|archive-date=24 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324124206/https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/53569/INDO_16_0_1107129329_81_104.pdf;jsessionid=B8F2F690314BFC63D244D88BACB763F0?sequence=1}}</ref> Pas zgjedhjeve të vitit [[1913]], në të cilat social demokratët e dyfishuan numrin e vendeve (nga 7 në 15), Bashkimi Liberal u përpoq të formonte një qeveri kualicioni me social demokratët, por social demokratët refuzuan të bashkëpunonin me atë që e perceptonin si parti borgjeze (ose të [[klasa e mesme|klasës së mesme]]). [[File:Evolution of the Dutch East Indies.png|parapamje|408px|Hartë e [[Inditë Lindore Holandeze|Indive Lindore Holandeze]] që tregon zgjerimin nga v. [[1800]] deri në v. [[1942]].]] ===Fokusi kolonial=== [[Perandoria Koloniale Holandeze|Perandoria Holandeze]] përfshinte [[Inditë Lindore Holandeze]] ([[Indonezia]]), ashtu dhe [[Surinami]]n në [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]] dhe disa zotërime të vogla. Perandoria drejtohej nga [[Xhakarta|Batavia]] ([[Xhakarta]] e tanishme në [[Xhava]]), ku guvernatori dhe ekspertët e tij teknikë kishin pothuajse autoritet absolut me pak kontroll nga [[Haga]]. Guvernatorët pasues e përmirësuan kontrollin e tyre burokratik dhe ushtarak, si dhe lejuan pak zëra vendore deri në vitet [[1920]].<ref>{{cite book|author=Jean Gelman Taylor|title=The Social World of Batavia: Europeans and Eurasians in Colonial Indonesia|url=https://books.google.al/books?id=geKdlDLcUvUC|year=2004|orig-year=1983|publisher=The University of Wisconsin Press|language=en|isbn=978-0-299-09474-4}}</ref> Kolonia solli mundësi ekonomike për atdheun, duke patur pak shqetësim për të në atë kohë. Një përjashtim ndodhi në vitin [[1860]], kur Eduard Dekker, nën pseudonimin ''Multatuli'', shkroi romanin ''{{lang|nl|Max Havelaar; of, De koffi-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappy}}'', një nga librat më të shquar në historinë e letërsisë holandeze. Ai kritikonte shfrytëzimin e kolonisë, si dhe princat vendas, që bashkëpunonin me guvernatorin. Libri ndihmoi në frymëzimin e lëvizjes indoneziane për pavarësi në mesin e [[shekulli XX|shekullit të XX]] dhe lëvizjen ''Tregti e Ndershme'' për kafenë në fund të shekullit.<ref>{{cite book|author=Antony Wild|url=https://archive.org/details/coffeedarkhistor0000wild|title=Coffee: A Dark History|year=2005|publisher=W. W. Norton|language=en|isbn=978-039306071-3|pages=[https://archive.org/details/coffeedarkhistor0000wild/page/258 258-262]]}}</ref><ref>{{cite book|author=Eduard Dekker (Multatuli)|year=1881|publisher=Elsevier|language=nl|url=https://books.google.al/books?id=fFAMAAAAAYAAJ|title=Max Havelaar; of, De koffi-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappy}}</ref> Forcat ushtarake në [[Inditë Lindore Holandeze]] kontrolloheshin nga guvernatori dhe nuk ishin pjesë e ushtrisë së rregullt holandeze. Siç tregon harta, holandezët ngadalë i zgjeruan zotërimet e tyre nga baza e tyre në [[Xhava]] për të përfshirë të gjithë [[Indonezia|Indonezinë]] moderne në vitin [[1920]]. Shumica e ishujve nuk ishin problem. Lufta e Acehut ([[1873]]–[[1913]]) qe një fushatë e gjatë dhe e kushtueshme kundër Sulltanatit të Acehut në [[Sumatra|Sumatrën]] veriore.<ref>{{cite journal|author=Anthony Reid|title=War, Peace and the Burden of History in Aceh|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1463136042000259761|journal=Asian Ethnicity|volume=5|issue=3|year=2004|publisher=Taylor & Francis|language=en|pages=301-311}}</ref><ref>{{cite journal|author=Jacqueline Aquino Siapno|date=janar 2009|url=https://www.academia.edu/2587809/|title=Living through terror: everyday resilience in East Timor and Aceh|journal=Social Identities|volume=15|issue=1|language=en|publisher=Routledge|pages=43-64}}</ref> ===Asnjanësia gjatë Luftës së Parë Botërore=== [[Holanda]] nuk kishte zhvilluar një fushatë të rëndësishme ushtarake që nga vitet [[1760]], dhe kështu, fuqia e forcave të saj të armatosura u zbeh gradualisht. [[Holandezët]] vendosën të mos lidhin aleancë me asnjë dhe të mbeteshin asnjanës në të gjitha luftërat evropiane, veçanërisht gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së I Botërore]].<ref name="Abbenhuis">{{Cite book|author=Maartje M. Abbenhuis|url=https://books.google.al/books?id=nWhZAQAAQBAJ|title=The Art of Staying Neutral: the Netherlands in the First World War, 1914-1918|year=2006|language=en|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-90-5356-818-7}}</ref> Plani gjerman i luftës (Plani Schlieffen) i vitit [[1905]] u modifikua në vitin [[1908]], për të pushtuar [[Belgjika|Belgjikën]] gjatë rrugës për në [[Parisi|Paris]], por jo [[Holanda|Holandën]]. Ai furnizonte shumë lëndë thelbësore të para për [[Gjermania|Gjermaninë]], si goma, kallaji, kuininë, naftë dhe ushqime. [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Britanikët]] përdorën [[bllokada|bllokadën]] e tyre për ti kufizuar furnizimet që [[holandezët]] mund të përcillnin.<ref name="Abbenhuis"/> Pati edhe faktorë të tjerë që bënë që [[Holanda]] të qëndronte asnjanëse si ndaj [[Aleatët e Luftës së Parë Botërore|Aleatëve]], ashtu dhe [[Fuqitë Qendrore|Fuqive Qendrore]]. [[Holanda]] kontrollonte grykëderdhjet e lumenjve Scheldt, [[Lumi i Rinit|Rin]] dhe Moze. [[Gjermania]] kishte interesa në [[Lumi i Rinit|Rin]], duke qenë se ai rridhte përgjatë zonave industriale të Ruhrit dhe e lidhte atë me portin holandez të [[Roterdami]]t.<ref name="322Kennedy350"/> [[File:Hochspannungszaun Belgien-Holland 1.jpg|parapamje|321px|Gardhi elektrik përgjatë kufirit midis Holandës dhe Belgjikës gjatë L.I.B., 1914-1918]] [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Britania]] kishte interesa te Scheldt-i dhe Moze, që rridhnin nga [[Franca]]. Të gjitha vendet kishin një interes në mbajtjen e të tjerëve jashtë [[Holanda|Holandës]], në mënyrë që të mos arriheshin interesat e asnjërit, ose të paktën të mos ndryshoheshin. Nëse një vend do ta kishte pushtuar [[Holanda|Holandën]], me siguri që një tjetër do ta kishte kundërsulmuar për të mbrojtur interesat e veta mbi lumenjtë. Ishte një risk shumë i madh për ndonjë palë ndërluftuese dhe asnjëra nuk donte të rrezikonte luftimin në një front tjetër.<ref name="Abbenhuis"/> Megjithatë [[holandezët]] u ndikuan nga lufta, trupat u mobilizuan dhe u fut rekrutimi i përgjithshëm, përballë kritikave të ashpra nga partitë opozitare. Pushtimi gjerman i [[Belgjika|Belgjikës]] çoi në një vërshim të madh refugjatësh nga ai vend (rreth 1 miljon). Ushtria Perandorake Gjermane, gjithësesi marshoi përmes një pjese të vogël të territorit të [[Holanda|Holandës]] gjatë pushtimit të Belgjikës, duke bërë një rrugë të shkurtër. Qeveria e pranoi këtë për të ruajtur asnjanësinë e Holandës.<ref name="350Kennedy368">{{cite book|author=James C. Kennedy|url=https://books.google.al/books?id=EdUIDwAAQBAJ&pg=PA350|title=A Concise History of the Netherlands|chapter=War, Peace, Depression, 1914-1940|year=2017|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-0-521-87588-2|pages=350-368}}</ref> Mungesat e ushqimeve ishin të mëdha, për shkak të kontrollit të ushtruar nga ndërluftuesit mbi [[holandezët]]. Secila palë donte pjesën e saj të prodhimit holandez. Vendi ishte i rrethuar nga shtete në luftë dhe me [[Deti i Veriut|Detin e Veriut]] të pasigurtë për lundrimin e anijeve civile, ushqimi u bë i pakët; ushqimi tashmë shpërndahej duke përdorur kuponë. Një gabim në shpërndarjen e ushqimeve shkaktoi të ashtuquajturat Rrebelime të Patateve në Amsterdam, në vitin [[1917]], kur qytetarët plaçkitën një transport ushqimesh që ishte për ushtarët. Si pasojë, çmimi i patateve u rrit menjëherë pasi [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Britania]] kishte kërkuar shumë nga [[holandezët]]. Në vitin [[1918]], në ushtrinë holandeze shpërthyen kryengritjet. Kryengritjet e Ushqimit shpërthyen në të gjtihë vendin.<ref name="Abbenhuis"/> Një problem i madh ishte trafikimi. Kur [[Gjermania]] kishte pushtuar [[Belgjika|Belgjikën]], [[Aleatët e Luftës së Parë Botërore|Aleatët]] e panë atë si territor armik dhe i ndaluan eksportet drejtë [[Belgjika|Belgjikës]]. Ushqimi për [[belgët]] u pakësua, pasi [[Gjermania]] i kishte marë të gjitha ushqimet. Kjo i dha holandezëve mundësinë për të trafikuar. Kjo, megjithatë, shkaktoi probleme të mëdha në Holandë, duke përfshirë inflacionin dhe pakësimin e mëtejshëm të ushqimeve. [[Aleatët e Luftës së Parë Botërore|Aleatët]] kërkuan që [[holandezët]] ta ndërprisnin trafikimin dhe qeveria ndërmori masa për të qëndruar asnjanjëse. Qeveria vendosi shumë qytete në ''gjendjen e shtetrrethimit''. Më 8 janar [[1916]], u krijua një zonë pesë kilometërshe përgjatë kufirit nga qeveria. Në atë zonë, mallrat mund të barteshin në rrugët kryesore vetëm me një leje.<ref name="Abbenhuis"/> Autoritetet gjermane në [[Belgjika|Belgjikë]] ndërtuan një gardh elektrik përgjatë kufirit Belgjikë-Holandë, gjë që bëri që shumë refugjatë nga [[Belgjika]] të humbisnin jetët e tyre. Gardhi ruhej nga ushtarët e vjetër gjermanë të Landsturmit.<ref>{{cite web|work=bunkergordel.be|url=http://www.bunkergordel.be/14.023|language=nl|title=De Dodendraad – Wereldoorlog I}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ===Periudha midis luftërave=== {{Kryesor|Depresioni i madh}} [[File:Afsluitdijk De Vlieter Zuiderzee 1932.jpg|parapamje|majtas|354px|Afsluitdijk, diga që mbyllte Zuiderzee, e ndërtuar midis v. [[1927]] dhe [[1933]]. Projekte si ky ishin një nga mënyrat për të përballuar [[Depresioni i madh|Depresionin e Madh]]]] Shoqëria Holandeze u përça mes tre ideologjive të mëdha, [[Protestantizmi]], [[Katolicizmi]] dhe [[Socializmi]], që u përpoqën ti mbronin popullsitë e tyre me një sistem të quajtur fragmentarizim. Minoriteti i vogël i liberalëve, megjithëse këmbëngulnin që organizatat e tyre të përgjithshme të ishin të hapura për të gjithë, faktikisht përbënin një fraksion të katërt, që e mbante pushtetin nëpërmjet fuqisë financiare, në vend të asaj shoqërore.<ref name="350Kennedy368"/> Megjithëse të dyja dhomat e parlamentit holandez ishin të zgjedhura nga populli, vetëm burrat me të ardhura të larta kishin [[e drejta e votës|të drejtën për të votuar]] deri në vitin [[1917]], kur trysnia nga lëvizjet socialiste rezultoi në zgjedhje në të cilat të gjithë burrat, pavarësisht pasurisë, të kishin të drejtën e votimit. Në vitin [[1919]], për herë të parë në histori edhe gratë fituan të drejtën e votës. [[Depresioni i madh]] i përbotshëm, i cili filloi pas ngjarjeve të trazuara të Të Martës së Zezë në vitin [[1929]], që vijoi deri në mesin e viteve [[1930]], pati efekte gjymtuese mbi [[Ekonomia e Holandës|ekonominë holandeze]]; duke zgjatur më gjatë sesa në shumicën e vendeve të tjera evropiane. Zgjatja e madhe e [[Depresioni i madh|Depresionit të Madh]] në [[Holanda|Holandë]] shpesh shpjegohet nga politika shumë strikte fiskale e qeverisë holandeze të kohës dhe vendimi i saj për të aderuar në [[standardi i arit|standardin e arit]] për më gjatë sesa partnerët e saj tregtarë. [[Depresioni i madh]] çoi në papunësi të lartë dhe varfëri të gjerë, ashtu dhe në rritjen e paqëndrueshmërisë shoqërore. Revoltat në një lagje të klasës punëtore të [[Amsterdami]]t, e shtypur me ndihmën e ushtrisë, pati pasoja fatale.<ref name="Kossmann">{{cite book|author=Ernst Heinrich Kossmann|title=The Low Countries 1780-1940|year=1978|url=https://books.google.al/books?id=CxgmAQAAMAAJ|publisher=[[Oxford University Press|Claredon Press]]|language=en|isbn=978-0-19-822108-1}}</ref> Ngritja e [[Nazizmi]]t në [[Gjermania|Gjermani]] nuk kaloi i pavërejtur në [[Holanda|Holandë]], duke patur shqetësime në rritje mbi mundësinë e konfliktit të armatosur. Megjithatë, disa thonë se kërcënimi i agresionit [[Gjermania naziste|nazist]] nuk u kuptua plotësisht nga qeveria e kohës. Një shembull i përmendur është një pohim i veçant i kryeministrit Hendrik Colijn në fund të fjalimit të tij në radio mbi pushtimin e Rinlandit. Ai theksonte se qytetarët mund të flinin të sigurtë, pasi nuk kishte arsye për shqetësime.<ref name="Kossmann"/> Pati lëvizje të veçanta fashiste dhe naziste në vitet [[1930]]. Fashistët holandezë admironin [[Benito Musolini]]n e [[Italia|Italisë]] dhe bënin thirrje për një ideologji tradicionale korporative. Anëtarësia ishte e pakët, elitiste dhe inefektive. Lëvizja filo-naziste, megjithatë mori mbështetje nga [[Berlini]] dhe u përpoq të ndërtonte një bazë masive në vitin [[1935]]. Ajo dështoi sepse shumica e holandezëve e refuzuan ideologjinë e saj radikale dhe thirrjet për dhunë.<ref>{{cite journal|author=Erik Hansen|title=Fascism and Nazism in the Netherlands 1929-39|journal=European Studies Review|volume=11|issue=3|S2CID=144805335|doi=10.1177/026569148101100304|year=1981|language=en|pages=355-385}}</ref> Buxheti i mbrojtjes nuk u rrit deri sa [[Gjermania]] do të rimilitarizonte Rinlandin në vitin [[1936]]. Buxheti u rrit më tej në vitin [[1938]] (pas [[Anshlusi|aneksimit të Austrisë]] dhe pushtimit të Sudeteve të çeke). Qeveria koloniale gjithashtu e rrit buxhetin e saj ushtarak për shkak të tensioneve në rritje me [[Perandoria e Japonisë|Japoninë]]. [[Holandezët]] nuk i mobilizuan forcat e tyre të armatosura deri pak para se [[Franca]] dhe [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Mbretëria e Bashkuar]] i shpallën luftë [[Gjermania naziste|Gjemanisë]] në shtator [[1939]], pas pushtimit të [[Polonia|Polonisë]]. Asnjanësia ishte akoma politika zyrtare, por qeveria holandeze u përpoq të blinte armë të reja për forcat e saj të pajisura keq; gjithësesi, një pjesë e konsiderueshme e armëve të porositura nuk mbërritën kurrë. [[File:Rotterdam, Laurenskerk, na bombardement van mei 1940.jpg|parapamje|358px|Roterdami i shkatërruar nga bombardimet gjemane më 14 maj [[1940]]. Gjatë Blitzit të Roterdamit vdiqën 814 veta.]] ==Lufta e Dytë Botërore== {{Kryesor|Lufta e Dytë Botërore}} ===Pushtimi gjerman=== Me shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] në vitin [[1939]], [[Holanda]] shpalli menjëherë asnjanësinë e saj. megjithatë, më 10 maj [[1940]], [[Gjermania naziste|Gjermania]] nën drejtimin e [[Adolf Hitleri|Hitlerit]] nisi një pushtim të saj dhe [[Belgjika|Belgjikës]], duke i marë nën kontroll me shpejtësi shumicën e të dy vendeve. Luftimi kundër ushtrisë holandeze doli më i vështirë se sa parashikohej; sulmi verior u ndalua, ai i mesëm arriti në një pengim përplasës afër [[Rhenen|Grebebergut]] dhe shumë trupa sulmuese ajrore u vranë dhe u kapën rob në perëndim të vendit. Vetëm në jug mbrojtjet u thyen, por një kalim mbi Lumin Maas në [[Roterdami|Roterdam]] u mbajt nga [[holandezët]]. Nga 14 maji, luftimet në shumë vende kishin pushuar dhe Ushtria Gjermane mund të bënte pak ose aspak përparim, kështu që [[Forca Ajrore Gjermane (1935–1945)|Luftwaffe]] bombardoi [[Roterdami]]n, qyteti i dytë më i madh i [[Holanda|Holandës]], duke vrarë rreth 900 veta, duke shkatërruar shumicën e qytetit të brendshëm dhe duke lënë 78,000 të pastrehë. Duke pasuar bombardimin dhe kërcënimet gjermane për të njëjtin trajtim për [[Utrecht]]-in, më 15 maj [[Holanda]] kapitulloi, përveç [[Provincat e Holandës|provincës]] së [[Zeeland (provincë)|Zelandës]], ku qëndronin trupat franceze dhe franko-marokene krahë për krahë me Ushtrinë Holandeze. Megjithatë, familja mbretërore holandeze bashkë me disa forca të armatosura u arratisën në [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Mbretërinë e Bashkuar]]. Disa anëtarë të familjes mbretërore holandeze, në vijim u zhvendosën në [[Otava]] të [[Kanadaja|Kanadasë]], deri sa [[Holanda]] u çlirua pesë vjetë më vonë. Princesha Margriet do të lindëte në Kanada, gjatë periudhës që familja kaloi në ekzil. Mëria ndaj gjermanëve u rrit pasi pushtimi u bë më i ashpër, duke mbledhur më shumë holandezë në vitet e fundit të luftës për tiu bashkuar rezistencës. Por bashkëpunimi nuk ishte gjithashtu i pazakontë; shumë mijëra të rinjë holandezë, që shpesh mbështesnin qëllimet dhe politikat [[Partia Naziste|naziste]], dolën vullnetarë për të luftuar në Frontin Rus me Waffen-SS dhe shumë kompani punuan për pushtuesit gjermanë. ===Holokausti në Holandë=== {{Multiple image | total_width = 432 | align = left | image1 = Exhibit of the Anne Frank Zentrum.jpg | alt1 = | caption1 = [[Ylli i Davidit]] i verdhë me ''Jood'', [[gjuha holandeze|fjala holandeze]] për "[[judejtë|jude]]". | image2 = WWII netherlands persoonsbewijs.jpg | alt2 = | caption2 = Letërnjoftim i nxjerë për holandezët gjatë luftës. | footer = }} {{Further|Holokausti|Feja në Holandë|Demografia e Holandës}} Në [[Holanda|Holandë]] jetonin rreth 140,000 [[Hebrenjtë|hebrejë]] në fillim të luftës. Përndjekja e hebrejve holandezë filloi pak pas pushtimit. Në fund të luftës, 40,000 hebrejë ishin akoma gjallë. Nga 100,000 hebrejtë që nuk u fshehën, rreth 1,000 i mbijetuan luftës.<ref>{{cite journal|author=Marnix Croes|title=The Holocaust in the Netherlands and the rate of Jewish survival|journal=Holocaust and Genocide Studies|volume=20|issue=3|year=2006|url=https://doi.org/10.1093/hgs/dcl022|doi=10.1093/hgs/dcl022|language=en|pages=474-499}}</ref> Viktima më e famshme e [[holokausti]]t ishte [[Anne Frank]], e cila fitoi famë botërore kur [[Ditar (Anne Frank)|ditari i saj]], i shkruar ndërsa jetonte e fshehur nga [[Gjermania naziste|Nazistët]] në {{lang|nl|achterhuis}} (''aneksin e mbrapëm'') të shtëpisë, u gjet dhe u publikua pas vdekjes nga i ati i saj, Otto Frank. Ai qe anëtari i vetëm i familjes që do ti mbijetonte [[holokausti]]t. ===Lufta në Inditë Lindore=== {{Further|Inditë Lindore Holandeze|Lufta e Paqësorit}} Më 8 dhjetor [[1941]], ditën pas [[Sulmi në Pearl Harbor|Sulmit mbi Perl Harbor]], [[Holanda]] i shpalli luftë [[Perandoria e Japonisë|Japonisë]].<ref>{{Cite web|publisher=Ibiblio|language=en|url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1941/411208c.html|title=The Kingdom of the Netherlands Declares War with Japan}}</ref> Qeveria holandeze në ekzil në [[Londra|Londër]] kishte punuar prej kohësh me qeveritë e [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Mbretërisë së Bashkuar]] dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]] për ti ndërprerë furnizimet me naftë [[Perandoria e Japonisë|Japonisë]]. Forcat japoneze pushtuan [[Inditë Lindore Holandeze]] më 11 janar [[1942]]. [[Holandezët]] u dorëzuan më 8 mars, pasi trupat japoneze zbarkuan në [[Xhava]]. Qytetarët holandezë dhe çdokush me prejardhje holandeze, të ashtuquajturit ''indo'', u kapën dhe u vunë për të punuar në kampe pune ose u internuan. Si në [[Holanda|Holandë]], shumë anije, avionë dhe personel ushtarak holandez arriti të mbërrinte i sigurtë, në këtë rast në [[Australia|Australi]]; nga ku qenë të aftë të luftonin prapë. ===Shpresa të gënjeshtërta, Uria Dimërore dhe Çlirimi=== Në Evropë, pasi [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|Aleatët]] zbaliam më [[Normandia|Normandi]] në qershor [[1944]], përparimi qe i ngadaltë deri në fundin e [[Operacioni Overlord|Betejës së Normandisë]] në gusht [[1944]]. Rezistenca gjermane ra në [[Evropa Perëndimore|Evropën Perëndimore]] dhe ushtritë aleate përparuan shpejtë drejtë kufirit holandez. [[Forcat e Armatosura Kanadeze|Ushtria e Parë Kanadeze]] dhe Ushtria e Dytë Britanike zhvilluan operacione mbi tokën holandeze nga shtatori e tëhu. Më 17 shtator, një operacion i guximshëm, Operacioni Market Garden; u zbatua me qëllimin e kapjes së urave përgjatë tre lumenjve kryesorë në [[Holanda|Holandën]] jugore. Megjithë luftimin e dëshpëruar nga forcat amerikane, britanike dhe polake, ura në [[Arnhem]], përgjatë Neder Rijn, nuk u arrit të kapej. Zonat në jug të [[Lumi i Rinit|Lumit Rin]] u çliruan në periudhën shtator–dhjetor [[1944]], duke përfshirë [[Provincat e Holandës|provincën]] e [[Zeeland (provincë)|Zelandës]], e cila u çlirua në tetor dhe nëntor në Betejën e Scheldt-it. Kjo e hapi [[Antwerp|Antverpenin]] për transportin detar aleat. [[Forcat e Armatosura Kanadeze|Ushtria e Parë Kanadeze]] mbajti një vijë statike përgjatë Lumit Moze ({{Lang|nl|Maas}}) nga [[dhjetori]] [[1944]], deri në [[shkurti]]n e [[1945]]. Pjesa tjetër e vendit do të mbetej e pushtuar deri në pranverën e vitit [[1945]]. Përballë qëndresës holandeze, [[Gjermania naziste|Nazistët]] i ndërprenë qëllimisht furnizimet me ushqime, duke çuar në pothuajse vdekjen urie të qyteteve gjatë {{lang|nl|Hongerwinter}} (''urisë dimërore'') të vitit [[1944]]–[[1945]]. U krijuan kuzhina supe, por njerëzit shumë njerëz të brishtë vdiqën. Pak ditë para fitores së [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|Aleatëve]], [[gjermanët]] lejuan transportin urgjent të ushqimeve.<ref>{{cite book|author=William I. Hitchcock|chapter=3. Hunger: The Netherlands and the Politics of Food|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=1QSWIsVPHEoC&lpg=PP1&pg=PA98|title=The Bitter Road to Freedom: The Human Cost of Allied Victory in World War II Europe|language=en|publisher=Free Press|isbn=978-0-7432-7381-7|pages=98–129}}</ref><ref>{{cite book|author=Ingrid De Zwarte|url=https://books.google.com/books?id=zozrDwAAQBAJ|title=The Hunger Winter: Fighting Famine in the Occupied Netherlands, 1944–1945|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2020|language=en|isbn=978-1-108-83680-7}}</ref> [[File:Crowd of Dutch civilians celebrating the liberation of Utrecht by the Canadian Army.jpg|parapamje|Qytetarë holandezë duke festuar mbërritjen e trupave të Korparmatës së I Kanadeze në [[Utrecht]], pas dorëzimit gjerman, 7 maj 1945]] [[Forcat e Armatosura Kanadeze|Ushtria e I Kanadeze]] nisi Operacionin Veritable, në fillim të [[shkurti]]t, duke çarë Vijën Sigfrid dhe duke mbërritur në brigjet e [[Lumi i Rinit|Rinit]] në fillim të [[marsi]]t. Në javët e fundit të luftës në [[Evropa|Evropë]], [[Forcat e Armatosura Kanadeze|Ushtria e I Kanadeze]] u ngarkua me pastrimin e [[Holanda|Holandës]] nga forcat gjermane. Çlirimi i Arnhemit filooi më 12 prill [[1945]] dhe vijoi sipas planit, pasi tre brigata këmbësorie të divizioni të 49-të duke nxituar përmes qytetit. Brenda katër ditësh, [[Arnhem]]i, në këtë kohë një qytet i rrënuar, ishte tërësisht nën kontrollin e [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|aleatëve]].<ref>{{cite book|last=Waddy|first=John|title=A Tour of the Arnhem Battlefields: 17-26 September 1944|publisher=Pen & Sword Books|year=2001|url=https://books.google.al/books?id=jbfNDwAAQBAJ|language=en|orig-year=1999|ISBN=978-178346097-7|page=192}}</ref> [[Kanadezët]], pastaj përparuan menjëherë në vend, duke gjetur dhe mundur një kundërsulm gjerman në [[Ede (Holandë)|Oterlo]] and Dutch SS resistance at [[Ede (Holandë)|Ede]]. Më 27 prill një u arrit një armëpushim i përkohshëm, duke lejuar shpërndarjen e ndihmave ushqimore për qytetarët e uritur holandezë në zonat nën kontrollin gjerman (Operacioni Manna). Më 5 maj [[1945]], ''generaloberst'' Johannes Blaskowitz pranoi dorëzimin pa kushte të të gjitha forcave gjermane në [[Holanda|Holandë]], duke nënshkruar dorëzimin te gjeneral-lejtnanti kanadez Charles Foulkes në [[Wageningen]].<ref>{{cite book|last=Stacey|first=Charles Perry|title=Official History of the Canadian Army in the Second World War|url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/Victory_e.pdf|chapter=The Victory Campaign: The Operations in North-West Europe 1944–1945|volume=III|publisher=The Queen's Printer and Controller of Stationery|language=en|location=Otava|year=1960|pages=576–614|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221111225/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/Victory_e.pdf|archive-date=21 dhjetor 2020}}</ref> (5 maji tashmë kremtohet çdo vit si dita e çlirimit në Holandë.) Tre ditë më vonë [[Gjermania naziste|Gjermania]] u dorëzua pa kushte, duke i dhënë fund [[Lufta e Dytë Botërore|luftës]] në [[Evropa|Europë]]. Pas euforisë së mbarimit të luftës, [[holandezët]] ishin një popull i traumatizuar, me një ekonomi të rrënuar, një infrastrukturë të shkatërruar dhe mjaft qytete të rrënuara, duke përfshirë [[Roterdami|Roterdamin]], [[Nimega|Nijmegenin]], [[Arnhem]]in dhe një pjesë të [[Haga|Hagës]]. ===Ngjarjet e pas-luftës=== {{Further|Gjyqi i Nyrëmbergut|Përndjekja e gjermanëve pas Luftës së Dytë Botërore}} Pas luftës, pati raprezalie kundër atyre që kishin bashkëpunuar me [[Nazizmi|Nazizmin]]. Artur Seyss-Inquart, komisioneri nazist i [[Holanda|Holandës]], [[Gjyqi i Nyrëmbergut|u gjykua në Nyrëmberg]]. Në vitet e para të pas luftës, [[Holanda]] bëri përpjekje të vazhdueshme për të zgjeruar territorin, duke [[aneksimi|aneksuar]] territore fqinje gjermane. Planet e mëdha të [[aneksimi]]t u refuzuan vazhdimisht nga [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]], por Konferenca e Londrës në vitin [[1949]], i lejoi [[Holanda|Holandës]] të kryente një aneksim në shkallë të vogël. Shumica e territorit të aneksuar iu rikthye [[Gjermania Perëndimore|Gjermanisë]] më 1 gusht [[1963]], pasi [[Gjermania Perëndimore|Gjermania]] i pagoi [[Holanda|Holandës]] 280 miljonë marka gjermane.<ref>{{cite web|date=3 maj 2001|title=Eisch Duitschen grond!|url=http://geschiedenis.vpro.nl/programmas/2899536/afleveringen/3606801/|work=geschiedenis.vpro.nl|language=nl|access-date=22 korrik 2025|archive-date=26 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101126081744/http://geschiedenis.vpro.nl/programmas/2899536/afleveringen/3606801/|url-status=dead}}</ref> Operacioni Tulipani i Zi qe një pal i vitit [[1945]], nga ministri holandez i drejtësisë, Hans Kolfschoten për të dëbuar të gjithë [[gjermanët]] nga [[Holanda]]. Operacioni zgjati nga viti [[1946]] deri në vitin [[1948]] dhe në fund, u dëbuan 3,691 gjermanë (15% e gjermanëve që banonin në Holandë).<ref>{{cite web|title=Black Tulip|date=13 shtator 2005|language=nl|url=http://geschiedenis.vpro.nl/programmas/2899536/afleveringen/23997653/|work=geschiedenis.vpro.nl}}</ref> Operacioni nisi më 10 shtator [[1946]] në [[Amsterdami|Amsterdam]], ku [[gjermanët]] dhe familjet e tyre ishin marë nga shtëpitë e tyre në mes të natës dhe iu dha një orë për të mbledhur 50&nbsp;kg bagazhe. Ata u lejuan të mernin 100 gulden. Pjesa tjetër e zotërimeve të tyre do ti shkonte shtetit. Ata u çuan në [[Kampi i përqëndrimit|kampet e përqëndrimit]] afër kufirit gjerman, më i madhi i të cilëve ishte Kampi i Përqëndrimit Mariënbosch afër [[Nimega|Nijmegenit]].<ref name="EischDownload">{{cite web|title=Eisch Duitschen grond!|url=http://geschiedenis.vpro.nl/attachment.db/3613669/grenscorrectie%20web.doc|work=geschiedenis.vpro.nl|date=13 shtator 2005|language=nl}}</ref> ==Begatimi dhe Bashkimi Evropian (1945–Tani)== {{Further|Plani Marshall|Beneluksi|Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetet Evropiane}} Vitet pas luftës ishin një kohë vështirësish, mungesash dhe katastrofash natyrore. Kjo u pasua nga programe punësh publike në shkallë të gjerë, rekuperimi ekonomik, integrimi evropian dhe futja graduale e shtetit të mirëqenies. Menjëherë pas luftës, u imponua racionimi i shumë ushqimeve, duke përfshirë: cigaret, [[tekstili|tekstilet]], ilaçi i larjes dhe [[kafeja]]. Madje edhe këpucët tradicionale prej druri, u racionuan. Në [[Holanda|Holandë]] kishte mungesa të theksuara strehimi, si pasojë e shkatërrimeve të luftës.<ref>{{Cite book|author=Alan S. Milward|chapter=I. The Crisis of 1947|orig-year=1984|url=https://books.google.com/books?id=4mw3j5k7bz0C&pg=PA1|title=The Reconstruction of Western Europe, 1945–1951|publisher=University of California Press|year=1987|language=en|isbn=978-0-520-06035-7|pages=1–55}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Nelleke Bakker|author2=Janneke Wubs|title=A Mysterious Success: Doctor Spock and the Netherlands in the 1950s|journal=Paedagogica Historica|year=2002|volume=38|issue=1|language=en|pages=215–217}}</ref> Në vitet [[1950]], pati një emigrim në masë, veçanërisht drejtë [[Kanadaja|Kanadasë]], [[Australia|Australisë]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandës së Re]]. Përpjekjet e emigrimit të inkurajuara nga qeveria për të pakësuar dendësinë e popullsisë bënë që rreth 500,000 [[holandezët|holandezë]] të largoheshin nga vendi pas luftës.<ref>{{Cite encyclopedia|author1=Michael J. Wintle|author2=Herbert H. Rowen|author3=Henk Meijer|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/409956/Netherlands|author4=Marcus Willem Heslinga|title=Netherlands|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|author5=Adam Augustyn|author6=Heather Campbell|publisher=[[Encyclopædia Britannica]], Inc.|language=en|others=Yamini Chauhan, Aakanksha Gaur, Maren Goldberg, Gloria Lotha, Lorrain Murray, Michael Ray, Emily Rodriguez, Amy Tikkanen, Jeff Wallenfeldt, Grace Young|date=20 korrik 1998 – 2 maj 2025}}</ref> [[Holanda]] dështoi ti mbante [[Inditë Lindore Holandeze]], pasi [[Indonezia]] u bë e pavarur dhe 300,000 banorë holandezë (dhe aleatët e tyre indonezianë) do ti linin ishujt. Politika e pas luftës përjetoi ndryshime koalicionesh qeverisëse. Zgjedhjet parlamentare të vitit [[1946]] panë të dalë si partia më e madhe, Partia Katolike e Popullit (KVP), pak para Partisë Socialiste Punëtore (PvdA). Louis J. M. Beel formoi një koalicion të ri qeveritar. [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] nisën të jepnin ndihma ekonomike si pjesë e [[Plani Marshall|Planit Marshall]] në vitin [[1948]] që injektoi fonde të çmuara në ekonomi, duke ndihmuar modernizimin e sipërmarrjes dhe inkurajuar bashkëpunimin ekonomik.<ref>{{cite book|author=Frank Inklaar|editor1=Hans Krabbendam|editor2=Cornelis A. Van Minnen|url=https://books.google.al/books?id=mNO92q4ybX8C|title=Four Centuries of Dutch-American Relations: 1609–2009|year=2009|editor3=Giles Scott-Smith|chapter=The Marshall Plan and the Modernization of the Dutch Society|publisher=Suny Press|language=en|isbn=978-1-4384-3013-3|pages=761–772}}</ref> Zgjedhjet e vitit [[1948]] çuan në një koalicion të ri të drejtuar nga laburisti [[Willem Drees]]. Ai drejtoi katër kabinete të njëpasnjëshëm, Drees I, Drees II, Drees III dhe Drees IV, deri në vitin [[1958]]. Mandati i tij në zyrë pa katër zhvillime të rëndësishme politike: traumat e ç'kolonizimit, rekuperimin ekonomik, themelimin e shtetit holandez të mirëqenies dhe integrimin dhe bashkëpunimin ndërkombëtar, duke përfshirë formimin e [[Beneluksi]]t, [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OEEC]], [[NATO]], [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|ECSC]] dhe [[Komuniteti Ekonomik Evropian|EEC]]. [[File:Population of the Netherlands 1900-2000.png|parapamje|389px|Rritja e popullsisë së Holandës në v. [[1900]]–[[2000]]]] ===Bumi i lindjeve dhe rekuperimi ekonomik=== {{Further|Demografia e Holandës|Ekonomia e Holandës}} Megjithë problemet socio-ekonomike, kjo qe një periudhë optimizmi për shumë veta. Një bum lindjesh pasoi luftën, pasi çiftet e reja holandeze krijuan familjet që më parë nuk mundnin si pasojë e luftës. Ata kishin jetuar përmes vështirësive të [[Depresioni i madh|Depresionit të Madh]] dhe ferrit të luftës. Ata donin të nisnin nga e para dhe të zhvillonin jetë më të mira, pa varfëri, uri, terror dhe kursimtarinë e skajshme që ata e njihnin aq mirë. Ata kishin pak shije për një sistem tradicional të sundimit strikt të imponuar, me hierarkitë e tij të ngurta, me kufij shumë të fraksionuar dhe doktrina fetare ortodokse. Përkthimi i librit ''The Common Sense Book of Baby and Child Care'' ([[1946]]), nga pediatri amerikan Benjamin Spock ishte një best-seller. Vizioni i tij i jetës si miqësor, tolerant, i gëzueshëm dhe madje si qejf do të hidhte rrënjë dhe dukej mënyra më e mirë për të arritur lumturinë familjare në agimin e një epoke lirie dhe begatie.<ref name="Janneke Wubs 2002 pp. 209">{{cite journal|author1=Nelleke Bakker|author2=Janneke Wubs|title=A Mysterious Success: Doctor Spock and the Netherlands in the 1950s|journal=Paedagogica Historica|year=2002|volume=38|issue=1|language=en|pages=209–226}}</ref> Pagat u mbajtën të ulta dhe rikuperimi i niveleve të konsumit të paraluftës e vonoi mundësimin e rindërtimit të shpejtë të infrastrukturës. Në vitet pas luftës, papunësia dhe ekonomia u rritën me hapa të jashtëzakonshëm, megjithë nivelin e lartë të lindjeve. Infrastruktura dhe qytetet e rrënuara do të rindërtoheshin. Një kontribut kyç për rekuperimin e [[Holanda|Holandës]] së pas luftës erdhi nga [[Plani Marshall]], i cili i mundësoi vendit financime, mallra, lëndë të para dhe prodhime.<ref>{{cite book|last=Van der Eng|first=Pierre|year=1987|publisher=De Haan|url=https://books.google.al/books?id=D95HAAAAYAAJ|language=nl|title=De Marshall-Hulp: Een Perspectief voor Nederland 1947–1953|location=Houten|isbn=978-90-2694247-1}}</ref> [[Holandezët]] u bënë prapë ndërkombëtarisht aktivë. Korporatat holandeze, veçanërisht Royal Dutch Shell dhe [[Philips]], u bënë të shquara në nivel ndërkombëtar. sipërmarrësit, shkencëtarët, inxinierët dhe artistët nga [[Holanda]] dhanë kontribute të rëndësishme ndërkombëtare. Për shembull, ekonomistët holandezë, veçanërisht Jan Tinbergen ([[1903]]–[[1994]]), Tjalling Koopmans ([[1910]]–[[1985]]) dhe Henri Theil ([[1924]]–[[2000]]), dhanë kontribute të rëndësishme për metodologjinë matematike dhe statistikore të njohur si [[ekonometria|ekonometri]].<ref>{{cite journal|author=Andrew J. Hughes Hallett|url=https://academic.oup.com/oep/article-abstract/41/1/189/2364196?redirectedFrom=fulltext|title=Econometrics and the Theory of Economic Policy: The Tinbergen-Theil Contributions 40 Years On|journal=Oxford Economic Papers|date=janar 1989|volume=41|issue=1|language=en|doi=10.1093/oxfordjournals.oep.a041892|pages=189–214}}</ref> Përgjatë [[Evropa Perëndimore|Evropës Perëndimore]], periudha nga viti [[1973]] deri në vitin [[1981]], shënoi fundin e bumit ekonomik të viteve [[1960]]. [[Holanda]] përjetoi gjithashtu vite të rritjes negative pas tij. Papunësia u rrit në mënyrë të qëndrueshme, duke shkaktuar rritje të shpenzimeve shoqërore dhe të sigurisë. Inflacioni arriti dy shifra; tepricat qeveritare u zhdukën. Në pikpamje pozitive, u zhvilluan burime të pasura me gas natyror, duke mundësuar një shkëmbim pozitiv tregtar gjatë shumicës së periudhës. Defiçiti publik ishte i lartë.<ref>{{cite book|author=Christoffer Green-Pedersen|title=The Politics of Justification: Party Competition and Welfare-State Retrenchment in Denmark and the Netherlands from 1982–1998|url=https://books.google.al/books?id=gUO6AAAAIAAJ|year=2002|publisher=Amsterdam University Press|language=en|isbn=978-90-5356590-2|page=44}}</ref> Sipas analizës ekonomike afatgjatë të Horlings dhe Smits, arritjet kryesore në [[Ekonomia e Holandës|Ekonominë e Holndës]] u përqëndruan midis viteve [[1870]]–[[1930]] dhe midis viteve [[1950]] dhe [[1970]]. Nivelet ishin shumë të ulta në vitet [[1930]]–[[1945]] dhe pas vitit [[1987]].<ref>{{cite journal|author1=Edwin Horlings|journal=Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis|url=https://books.google.al/books?id=s5naAAAAMAAJ|author2=Jan-Pieter Smits|title=De Welzijnseffecten Van Economische Groei In Nederland 1800–2000|trans-title=Efektet e mirëqenies së rritjes ekonomike në Holandë, 1800–2000|year=2001|volume=27|issue=3|publisher=Nederlandse vereniging tot Beoefening van de Sociale Geschiedenis|language=nl|pages=266–280}}</ref> [[File:Netherlands. Viewed from a U.S. Army helicopter, gives a hint of the tremendous damage damage wrought by the flood - NARA - 541705.jpg|parapamje|354px|Qytet i përmbytur në Zuid Beveland, v. [[1953]]]] ===Kontrolli i ujërave=== Përmbytja e fundit e madhe në [[Holanda|Holandë]] ndodhi në fillim të [[shkurti]]t të vitit [[1953]], kur një stuhi e jashtëzakonshme shkaktoi kolapsin e mjaft digave në jug-perëndim të Holandës. Gjatë saj u mbytën më shumë se 1,800 veta. Qeveria holandeze në vijim vendosi të krijonte një program punimesh publike në shkallë të gjerë (''Deltawerken'') për të mbrojtur vendin ndaj përmbytjeve të ardhshme. Projekti mori më shumë se tridhjetë vjetë për tu përmbushur. ''Oosterscheldedam'', një pengesë e përparuar ndaj stuhive detare, u vu në punë në vitin [[1986]]. Programi kombëtar i Deltës vijoi ti menaxhonte këto vepra për qeverinë nën një komisioner të pavarur, me synimin e bërjes së [[Holanda|Holandës]] të qëndrueshme ndaj klimës dhe rezistente ndaj ujërave nga deri në vitin [[2050]].<ref>{{Cite web|date=15 shtator 2020|title=Delta Programme 2021|language=en|access-date=12 qershor 2021|url=https://english.deltaprogramma.nl/documents/publications/2020/09/15/dp2021-eng-printversie|publisher=Delta Programme Commissioner|page=16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026034055/https://english.deltaprogramma.nl/documents/publications/2020/09/15/dp2021-eng-printversie|archive-date=26 tetor 2020}}</ref> ===Evropianizimi, amerikanizimi dhe ndërkombëtarizimi=== {{Further|Gjykata Evropiane e Drejtësisë|Bashkimi Evropian|Vlerat evropiane|Standardi Evropian|Historia e Bashkimit Evropian|Ekonomia e Bashkimit Evropian|Eurozona|Kultura e Evropës}} [[File:Anti kernwapendemonstratie in Den Haag ( 550 duizend deelnemers ) overzichten m, Bestanddeelnr 253-8817.jpg|parapamje|majtas|372px|Protestë në Hagë kundër garës së armëve bërthamore midis [[ShBA]]/[[NATO]] dhe [[Pakti i Varshavës]]/[[Bashkimi Sovjetik]], [[1983]]]] [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut]] (ECSC), u themelua në vitin [[1951]] nga gjashtë vende: [[Belgjika]], [[Holanda]] dhe [[Luksemburgu]] (vendet e [[Beneluksi]]t) dhe [[Gjermania Perëndimore]], [[Franca]] dhe [[Italia]]. Qëllimi i saj ishte siguronte burimet e [[çeliku]]t dhe [[qymyri]]t për shtetet anëtare, si dhe mbështetjen ekonomike të vendeve pjesëmarrëse. Si një afekt anësor, ECSC ndihmoi në shpërndarjen e tensioneve midis vendeve, të cilat sapo i kishin përfunduar armiqësitë me njëri-tjetrin gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së II Botërore]]. Në atë kohë, ky bashkim ekonomik u rrit, duke shtuar anëtarë dhe duke e zgjeruar qëllimin, për tu bërë [[Komuniteti Ekonomik Evropian]] dhe më vonë [[Bashkimi Evropian]] (BE). [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] nisën të kishin më shumë ndikim. Pas luftës, asimi i lartë ndryshoi nga një model gjerman në një model me ndikim amerikan.<ref>{{cite book|author=Jan C. C. Rupp|chapter=The Americanization of Dutch Academia in the Postwar Era|editor1=D. F. J. Bosscher|editor2=Marja Roholl|year=1996|url=https://books.google.al.books?id=AcAWAQAAIAAJ|title=American Culture in the Netherlands|editor3=Mel van Elteren|series=European Contributions To American Studies|volume=30|publisher=Vrije Universiteit Amsterdam|language=en|isbn=978-905383305-6|pages=133–150}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Ndikimet amerikane kishin qenë të vogla në periudhën midis luftërave dhe gjatë luftës, [[Nazizmi]] kishte theksuar rreziqet e një kulture të ''shthurur'' amerikane siç paraqitetj nga [[jazz|xhazi]]. Megjithatë, [[holandezët]] u bënë më të tërhequr ndaj [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]] gjatë periudhës së pas luftës, ndoshta pjesërisht për shkak të antipatisë përkundrejtë [[Nazizmi|Nazizmit]]<ref>{{cite book|author=Kees Wouters|url=https://books.google.al/books?id=AcAWAQAAIAAJ|title=American Culture in the Netherlands|editor1=D. F. J. Bosscher|chapter=Fear of the "Uncivilized": Dutch Responses to American Entertainment Music, 1920–1945|year=1996|volume=30|editor2=Marja Roholl|editor3=Mel van Elteren|series=European Contributions to American Studies|publisher=Vrije Uniersiteit Amsterdam|language=en|isbn=978-90-5383305-6|pages=43–61}}</ref> por sigurisht për shkak të filmave dhe konsumimit të mallrave amerikanë. [[Plani Marshall]] gjithashtu paraqiti praktikat menaxheriale amerikane te [[holandezët]]. [[NATO]] solli doktrinën dhe teknologjinë ushtarake amerikane.<ref>{{cite journal|author=Jan Hoffenaar|title='Hannibal ante portas': The Soviet Military Threat and the Build-up of the Dutch Armed Forces, 1948–1958|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-military-history_2002-01_66_1/page/n166|journal=Journal of Military History|year=2002|volume=66|issue=1|language=en|pages=163–191}}</ref> Intelektualët, artistët dhe e majta politike, megjithatë, qëndroi më e rezervuar rreth amerikanizmit.<ref>{{cite journal|author=Hans Renders|title=Art, ideology and Americanization in post-war Dutch Mandril: Journalistic innovation of a conservative kind|journal=Quaerendo|year=2006|volume=36|issue=1|language=en|pages=114–134}}</ref> Sipas Rob Kroes, anti-Amerikanizmi në [[Holanda|Holandë]] ishte ambig: kultura amerikane ishte edhe e pranuar edhe e kritikuar në të njëjtën kohë.<ref>{{cite book|author=Rob Kroes|title=Anti-Americanism in Europe|year=1986|url=https://books.google.al/books?id=fAVhQgAACAAJ|chapter=The Great Satan Versus the Evil Empire: Anti-Americanism in the Netherlands|volume=11|editor1=Rob Kroes|editor2=Maarten van Rossem|publisher=Netherlands American Studies Association|isbn=978-90-6256019-6|language=en|others=Marcus Cunliffe|series=European Contributions to American Studies|pages=37–50}}</ref> [[Holanda]] është një anëtar themelues i [[Bashkimi Evropian|BE-së]], [[NATO]]-s, [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së dhe [[Organizata Botërore e Tregtisë|Organizatës Botërore të Tregtisë]]. Bashkë me [[Belgjika|Belgjikën]] dhe [[Luksemburgu]]n ajo përbën bashkimin ekonomik të [[Beneluksi]]t. Vendi është bujtës i Organizatës për ndalimin e Armëve Kimike dhe pesë gjykatave ndërkombëtare: Gjykatës Permanente të Arbitrazhit, [[Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë|Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë]], [[Gjykata e Hagës për ish Jugosllavinë|Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish Jugoslavinë]], [[Gjykata Penale Ndërkombëtare|Gjykatës Penale Ndërkombëtare]] dhe Tribunalit Special për Libanin. Katër të parat janë të vendosura në [[Haga|Hagë]], ashtu si agjensia e BE-së mbi inteligjencën kriminale, [[Europoli]] dhe agjensia e bashkëpunimit gjyqësor, Eurojust. Kjo ka bërë që qyteti të etiketohet si ''kryeqyteti legal botëror''.<ref>{{Cite book|last1=van Krieken|first1=Peter J.|url=https://archive.org/details/haguelegalcapita0000unse|title=The Hague: Legal Capital of the World|author2=David McKay|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2005|language=en|isbn=978-90-6704-185-0|url-access=registration|quote=Në vitet [[1990]], gjatë mandatit të tij si Sekretar i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Boutros Boutros-Ghali nisi ta quante [[Haga|Hagën]] kryeqytetin legal botëror.}}</ref> [[File:Arrivalrotterdam.jpg|parapamje|432px|Mbërritja e anijes ''Castel Felice'' me "indos" (euroaziatikë holandezo-indonezianë) në Lloydkade në Roterdam, 20 maj 1958]] ===Ç'kolonizimi dhe multikulturalizmi=== {{Further|Demografia e Holandës|Feja në Holandë|Multikulturalizmi|Coffeeshop}} [[Inditë Lindore Holandeze]] kishin qenë prej kohësh një burim i çmuar për [[Holanda|Holandën]], duke prodhuar rreth 14% të të ardhurave kombëtare holandeze në vitet [[1930]], dhe ishte vendbanimi i mijërat qytetarëve, zyrtarëve, sipërmarrësve dhe misionarëve holandezë.<ref>{{cite book|author=Marc Frey|editor1=Hans Krabbendam|editor2=Cornelis A. Van Minnen|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=mNO92q4ybX8C&lpg=PP1&pg=PA609|title=Four Centuries of Dutch-American Relations: 1609–2009|editor3=Giles Scott-Smith|chapter=Decoloonization and Dutch-American Relations|publisher=Suny Press|language=en|isbn=978-1-4384-3013-3|pages=609-620}}</ref> Nga gjysma e parë e [[shekulli XX|shekullit të XX]], u zhvilluan organizata dhe udhëheqje të reja në [[Inditë Lindore Holandeze]]. Nën politikën e saj etike, qeveria kishte ndihmuar në krijimin e një elite të arsimuar indoneziane. Këto ndryshime të thella përbënin "Ripërtëritjen Kombëtare Indoneziane". Aktivizmi i rritur politik dhe pushtimi japonez minuan sundimin holandez, duke kulminuar në shpalljen e pavarësisë së nacionalistëve më 17 gusht [[1945]], dy ditë pas dorëzimit të [[Perandoria e Japonisë|Japonisë]].<ref>{{cite book|author=Merle Calvin Ricklefs|year=2008|language=en|url=https://archive.org/details/m.-c.-ricklefs-a-history-of-modern-indonesia-since-c.-1200-red-globe-press-2008/page/188/|title=A Modern History of Indonesia|chapter=IV. The Emergence of the Idea of Indonesia, c. 1900-42|publisher=Palgrave Macmillan|orig-year=1981|edition=i 4-rt|isbn=978-0-230-54685-1|pages=188-234}}</ref> [[Holandezët]] nuk planifikonin ta linin [[Indonezia|Indonezinë]] të largohej. Megjithatë, ajo ishte shumë e dobët për ta ripushtuar vendin. [[Japonezët]] i kishin burgosur të gjithë banorët holandezë dhe i kthyen ishujt në një qeveri vendase, e cila ishte gjerësisht popullore. Ushtria Britanike mbërriti për të çarmatosur [[japonezët]]. [[Holandezët]] më në fund u rikthyen dhe u përpoqën ta ç'rrënjosnin Revolucionin Kombëtar Indonezian me forcë, ndonjëherë brutal në natyrë siç ndodhi në Masakrën e Ravagedes.<ref>{{cite journal|author1=Gert Oostindie|journal=War in History|url=https://www.jstor.org/stable/26500601|author2=Ireen Hoogenboom|title=The decolonization war in Indonesia, 1945–1949: War crimes in Dutch veterans' egodocuments|author3=Jonathan Verwey|date=prill 2018|volume=25|issue=2|doi=10.1177/0968344517696525|publisher=Sage Publications, ltd.|language=en|pages=254–276}}, argumenton se ''krimet e luftës përbënin një ingredient strukturor të luftës holandeze''.</ref> Kishte qindra mijëra indonezianë që e mbështetën qëndrimin holandez; kur më në fund pavarësia mbërriti, shumica e tyre u zhvendosën në [[Holanda|Holandë]]. [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Mbretëria e Bashkuar]] ndërmjetësoi një kompromis të nënshkruar në [[marsi]]n e vitit [[1947]], ndërsa kontrolli [[de fakto|de facto]] i Republikës së re Indoneziane njohej mbi [[Xhava]], Maduro dhe [[Sumatra]], ndërsa kontrolli holandez u njoh mbi ishuj të shumtë dhe më pak të rëndësishëm. Nën një marrëveshje të mëparshme, duhet të krijohej një shtet federal indonezian dhe një kornizë për këtë federatë për të qenë në një bashkim konfederativ me Holandën.<ref name="Kahin">{{Cite book|last=Kahin|first=George McTurnan|chapter=XIII. The Final Struggle and the Republic’s Victory|year=2003|url=https://books.google.al/books?id=WDgBBzWQ2DAC&lpg=PP1&pg=PA391|title=Nationalism and Revolution in Indonesia|publisher=SEAP Publications|language=en|location=Ithaca, Nju Jork|orig-date=1952|isbn=978-0-87727-734-7|pages=391–445}}</ref> Megjithatë, ky organizim nuk u zbatua kurrë plotësisht dhe në vijim u shpërbë nga të dyja palët në mesin e viteve [[1950]].<ref name="Ricklefs">{{Cite book|author=Merle Calvin Ricklefs|year=2008|url=https://books.google.com/books?id=0AAdBQAAQBAJ&pg=PA288|title=A History of Modern Indonesia Since c. 1200|publisher=Palgrave MacMillan|language=en|isbn=978-0-230-54686-8|orig-date=1981|edition=i 4-rt|page=288}}</ref><ref>{{Cite journal|author1=J. J. P. de Jong|author2=D. M. E. Lessing-Sutherland|title=Nederland, Indonesië en de financiële overeenkomst van 1966. Onderhandelingen, regeling, uitvoering|date=qershor 2004|language=nl|url=https://historibersama.com/dutch-government-report/?lang=nl|journal=Nederlands Regeringsrapport|publisher=Ministerie van Buitenlandse Zaken|via=Histori Bersama}}</ref> [[Indonezianët]] donin kalimin e plotë të pushtetit, por [[holandezët]] refuzuan. Nga viti [[1946]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] po i financonin holandezët në [[Indonezia|Indonezi]] dhe qenë të afta të ushtronin trysni mbi Hagën. Duke rritur trysninë ndërkombëtare—duke përfshirë sugjerimin amerikan rreth ndërprerjes së fondeve ushtarake—e detyruan [[Holanda|Holandën]] të tërhiqej. Një episod vendimtar ishte suksesi i Republikës Indoneziane në shtypjen e revoltës komuniste. [[Uashingtoni]] tani kuptoi se [[Indonezia]] qe pjesë e [[Lufta e Ftohtë|Luftës së Ftohtë]] kundër [[komunizmi]]t dhe se qeveria indoneziane ishte një aleate e nevojshme—dhe se taktikat holandeze ishin kundërproduktive dhe kaotike, dhe se mund të ndihmonte kryengritjet komuniste.<ref>{{Cite book|author=Frances Gouda|title=American Visions of the Netherlands East Indies/Indonesia: US Foreign Policy and Indonesian Nationalism, 1920–1949|publisher=Amsterdam University Press|year=2002|url=https://books.google.com/books?id=Zh1VtsxRlRAC&pg=PA36|isbn=978-905356479-0|language=en|pages=36, 196}}</ref> Megjithatë, politika ç‘kolonizuese holandeze ishte gjerësisht e njollosur dhe e ngadaltë, për shkak të sjelljes [[Ekspansionizmi|expansioniste]] të qeverisë së re indoneziane, ashtu dhe udhëheqësve holandezë që ndiheshin të detyruar të mbronin rajonet e tjera ishullore nga përplasjet ushtarake me [[Indonezia|Indonezinë]], duke dërguar trupa te to si masë mbrojtëse.<ref name=":02">{{Cite book|author=Petrus Johannes Antonius Nicolaas Rietbergen|year=2002|url=https://search.worldcat.org/title/52849131|title=A Short History of the Netherlands: From Prehistory to the Present Day|publisher=Bekking|language=en|edition=i 5-të|location=Amersfoort|oclc=52849131|isbn=978-90-6109-440-1|pages=148}}</ref> [[Holanda]] e njohu formalisht pavarësinë e [[Indonezia|Indonezisë]] më 27 dhjetor [[1949]], kur u zhvillua një transferim i sovranitetit, datë në të cilën politikanët dhe udhëheqësit ushtarakë holandezë ndaluan së përpjekuri për ta mbizotëruar rajonin.<ref name=":02" /> Opinioni publik fajësoi [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Uashingtonin]] për dështimin kolonial holandez.<ref>{{cite book|author=Marc Frey|url=https://books.google.al/books?id=mNO92q4ybX8C&lpg=PP1&pg=PA609|title=Four Centuries of Dutch-American Relations: 1609–2009|editor1=Hans Krabbendam|editor2=Cornelis A. Van Minnen|editor3=Giles Scott-Smith|year=2009|chapter=Decoloonization and Dutch-American Relations|publisher=Suny Press|language=en|isbn=978-1-4384-3013-3|pages=609–613}}</ref> Vetëm Iriani, gjysma perëndimore e Guinesë së Re mbeti nën kontrollin holandez, si Guinea e Re Holandeze, deri në vitin [[1961]], kur [[Holanda]] do ta transferonte sovranitetin e këtij rajoni te [[Indonezia]]. Gjatë dhe pas Revolucionit Kombëtar Indonezian, mbi 350,000 veta, u larguan nga [[Indonezia]] për në [[Holanda|Holandë]]. Kjo përfshinte 250,000 evropianë dhe ''indos'' (euroaziatikë holandezo-indonezianë), bashkë me 100,000 rekrutë ushtarakë dhe 12,000 molukano-jugorë, që u vendosën në Holandë. Në mënyrë të ngjashme, pas pavarësisë së [[Surinami]]t, në vitin [[1975]], 115,000 surinamezë do të emigronin drejtë Holandës.<ref>{{cite journal|author=H. L. Wesseling|title=Post-Imperial Holland|url=https://www.jstor.org/stable/260462|journal=Journal of Contemporary History|volume=15|issue=1|year=1980|language=en|pages=125–142}}</ref> Ky emigrim ndodhi në pesë valë të ndryshme përgjatë një periudhe prej 20 vjetësh. Ai përfshinte indos (shumë prej të cilëve i kaluan vitet e luftës në kampet japoneze të përqëndrimit), ish ushtarët jug-molukanë dhe familjet e tyre, qytetarët holandezë të "Çështjes së Guinesë së Re", qytetarë holandezë nga Guinea e Re Holandeze (duke përfshirë shërbyes civilë papuanë dhe familjet e tyre), si dhe indos të tjerë që qëndruan mbrapa, por që më vonë ndryshuan mendje rreth vendimit të tyre për të marrë qytetarinë indoneziane.<ref>{{cite book|last=Van Nimwegen|first=Nico|title=De demografische geschiedenis van Indische Nederlanders|url=http://www.nidi.nl/shared/content/output/reports/nidi-report-64.pdf|publisher=NIDI|language=nl|year=2002|ISSN=0922-7210|OCLC=55220176|series=Report no. 64|location=Hagë|ISBN=978-90-70990-92-3|page=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529011250/http://www.nidi.nl/shared/content/output/reports/nidi-report-64.pdf|archive-date=29 maj 2014}}</ref><ref>{{cite web|website=Sejarah Indonesia|url=http://www.gimonca.com/sejarah/sejarah09.shtml|title=An Online Timeline of Indonesian History – The Sukarno years: 1950 to 1965|language=en}}</ref> Indosit me prejardhje indoneziane (që tani numërojnë rreth 680,000) janë grupi më i madh etnik minoritar në [[Holanda|Holandë]]. Ata janë integruar në shoqërinë holandeze, por kanë ruajtur shumë aspekte të kulturës së tyre dhe i kanë shtuar një shije të veçantë indoneziane Holandës.<ref>{{cite web|title=The Indos|publisher=MCNL Project, UC Berkeley|date=2010|url=http://dutch.berkeley.edu/mcnl/history/immigration/colonial/the-indos/|language=en|url-status=dead|archive-date=9 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100609230143/http://dutch.berkeley.edu/mcnl/history/immigration/colonial/the-indos/}}</ref> Megjithëse fillimisht kishte frikë se humbja e [[Inditë Lindore Holandeze|Indive Lindore Holandeze]] do të kontribuonin në një rënie ekonomike, [[Ekonomia e Holandës]] përjetoi një rritje të jashtëzakonshme (pjesërisht për shkak të sasisë shpërpjesëtimore të ndihmave të [[Plani Marshall|Planit Marshall]] të mara) në vitet [[1950]] dhe [[1960]]. Në fakt, kërkesa për punë ishte aq e madh sa emigrimi u inkurajua në mënyrë aktive, në fillim nga [[Italia]] dhe pastaj nga [[Spanja]], ndërsa më vonë në vijim, në numra më të mëdhenj, nga [[Turqia]] dhe [[Maroku]]. [[Surinami]] u bë i pavarur më 25 nëntor [[1975]]. Qeveria holandeze e mbështeti pavarësinë, pasi donte të pengonte vërshimin e emigrantëve nga Surinami dhe gjithashtu ti jepte fund statusit kolonial. Gjithësesi, rreth një e treta e të gjithë popullsisë së Surinamit, duke ju friksuar trazirave dhe rënies ekonomike, u zhvendosën drejtë [[Holanda|Holandës]], duke krijuar një bashkësi surinameze në Holandë, që tashmë është pak a shumë po aq e madhe sa vetë popullsia e [[Surinami]]t. ===Liberalizimi=== {{Kryesor|Liberalizmi shoqëror}} Kur fëmijët e bumit të lindjeve të pas luftës u rritën, ata çuan në revoltën e viteve [[1960]], kur të gjitha ngurtësive në jetën holandeze.<ref name="Janneke Wubs 2002 pp. 209" /> Vitet [[1960]] dhe [[1970]] ishin një kohë ndryshimesh të mëdha shoqërore dhe kulturore, si fraksionimi i shpejtë, duke çuar në gërryerjen e ndarjeve të vjetra klasore dhe fetare.<ref>{{cite journal|author=Christopher G. A. Bryant|title=Depillarisation in the Netherlands|year=1981|volume=32|issue=1|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/589763|journal=British Journal of Sociology|pages=56–74}}</ref> U shfaq një kulturë e re përgjatë gjithë [[Evropa Perëndimore|Evropës Perëndimore]] dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]], e karakterizuar nga rrebelimet studentore, informaliteti, liria seksuale, veshja informale, stilet e reja të flokëve, muzika protestuese, drogat dhe idealizmi.<ref>{{Cite book|author1=Willem Frijhoff|author2=Marijke Spies|publisher=Uitgeverij Van Gorcum|url=https://books.google.com/books?id=JZfvCVndvXoC&pg=PA412|title=Dutch Culture in a European Perspective: 1950, prosperity and welfare|year=2004|language=en|isbn=978-90-2323966-6|page=412}}</ref> Të rinjtë dhe studentët në veçanti, i refuzonin normat tradicionale nxisnin për ndryshime mbi çështje si: [[Të drejtat e grave]], [[seksualiteti njerëzor|seksualiteti]], [[çarmatimi]] dhe [[mbrojtja e mjedisit|çështjet mjedisore]]. [[Sekularizimi]], ose rënia e [[feja|ndjekjes së fesë]], së pari u bë i dallueshëm pas vitit [[1960]] në zonat rurale protestante të [[Friesland]] dhe [[Groningen (provincë)|Groningenit]]. Pastaj, ai u përhap në [[Amsterdami|Amsterdam]], [[Roterdami|Roterdam]] dhe qytetet e tjera të rëndësishme në perëndim. Në fund, zonat e jugut katolik shfaqën një rënie të ndikimit fetar. Pasi distancat shoqërore midis [[Kalvinizmi|kalvinistëve]] dhe [[katolicizmi|katolikëve]] u ngushtuan (tashmë atë filluan të martoheshin me njëri-tjetrin<ref>{{cite journal|year=1991|author1=John Hendrickx|url=https://search.worldcat.org/title/5792205897|author2=Jan Lammers|journal=Review of Religious Research|author3=Wout Ultee|title=Religious Assortative Marriage in The Netherlands, 1938–1983|volume=33|issue=2|issn=0034-673X|oclc=5792205897|doi=10.2307/3511909|language=en|pages=123–145}}</ref>), gjë që bëri të mundur bashkimin e partive të tyre. Partia Anti-Revolucionare (ARP) në vitin [[1977]] u bashkua me Partinë e Popullit Katolik (KVP) dhe protestantët e Bashkimit Historik Kristian (CHU) për të formuar Thirrjen Kristian Demokratike (CDA).<ref>{{Cite book|author=Herman Bakvis|year=1981|url=https://archive.org/details/catholicpowerinn00bakv|language=en|title=Catholic Power in the Netherlands|publisher=McGill-Queens|isbn=978-077350361-8|url-access=registration|pages=[https://archive.org/details/catholicpowerinn00bakv/page/172 172]–73, 216}}</ref> Megjithatë, më vonë do të shfaqej një prirje kundërbalancuese si pasojë e një ripërtëritje fetare në ''Brezin Protestant të Biblës'' në [[Holanda|Holandë]] dhe rritjes së bashkësive myslimane dhe hindu, për shkak të emigrimit nga përtejdetit dhe nivelet e larta të pjellorisë.<ref>{{cite journal|author=Hans Knippenberg|journal=GeoJournal|year=1998|volume=45|issue=3|url=https://doi.org/10.1023%2FA%3A1006973011455|title=Secularization in the Netherlands in its historical and geographical dimensions|language=en|pages=209–220}}</ref><ref>{{cite book|author1=Tomáš Sobotka|title=Religiosity and spatial demographic differences in the Netherlands|url=https://search.worldcat.org/title/66191002|author2=Feray Adigüzel|year=2002|publisher=Universiteti i Groningenit|oclc=932422743|language=en}}</ref> Pas vitit [[1982]], pati një rivendosje në transhe të sistemit të mirëqenies, veçanërisht në lidhje me pensionet e pleqërisë, përfitimet e papunësisë dhe pensionet e paaftësisë/përfitimet e tërheqjes së hershme.<ref>{{cite book|author=Christoffer Green-Pedersen|year=2002|url=https://books.google.al/books?id=gUO6AAAAIAAJ|title=The Politics of Justification: Party Competition and Welfare-State Retrenchment in Denmark and the Netherlands from 1982–1998|publisher=Amsterdam University Press|language=en|isbn=978-90-5356590-2|page=13}}</ref><ref>{{cite journal|author=Christoffer Green-Pedersen|date=dhjetor 2001|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01402380108425456|title=The Puzzle of Dutch Welfare State Retrenchment|journal=West European Politics|volume=24|issue=3|language=en|pages=135–150}}</ref> Duke pasuar zgjedhjet e përgjithshme të vitit [[1994]], në të cilat CDA-ja humbi një pjesë të konsiderueshme të përfaqësimit të saj, [[liberalizmi shoqëror|social-liberal]] Democrats 66 (D66) u dyfishuan në përfaqësim duke formuar një koalicion me Partinë Laburiste (PvdA), dhe Partinë e Popullit për Liri dhe Demokraci (VVD). Ky koalicion i ''purpurtë'' shënoi mungesën e parë të CDA-së në një qeveri prej dekadash. Gjatë viteve të Koalicionit të Purpurtë, një periudhë që zgjati deri në ngritjen e politikanit populist Pim Fortuyn, qeveria adresoi çështje që më parë shiheshin si tabu nën ndikimin Kristian të kabinetit. Këtë herë, qeveria holandeze futi një legjislacion të paparë, bazuar mbi një politikë zyrtare tolerance ({{lang|nl|gedoogbeleid}}). [[Aborti]] dhe [[euthanasia]] u dekriminalizuan, por u vendosën udhëzime më strikte për zbatimin e tyre. Poltika e drogave, veçanërisht në lidhje me rregullimet e [[Kanabisi (drogë)|kanabisit]], u reformuan. [[Prostitucioni]] u legalizua, por u kufizua në bordello, ku shëndeti dhe siguria e të përfshirëve mund të monitorohej në mënyrë të përshtatshme. Me aktin e vitit [[2001]] mbi [[martesa brenda të njëjtës gjini|martesat e të njëjtës gjini]], [[Holanda]] u bë vendi i parë në botë që ligjëroi [[martesa brenda të njëjtës gjini|martesat e të njëjtës gjini]]. Përveç reformave shoqërore, Koalicioni i Purpurtë gjithashtu kryesoi mbi një periudhë begatie të rëndësishme ekonomike. [[File:Wim_Kok_1994.jpg|parapamje|upright=.9|Wim Kok shërbeu si kryeministër i Holandës nga 22 gushti [[1994]], deri më 22 korrik [[2002]].]] ===Politika së fundi=== Në zgjedhjet e përgjithshme të vitit [[1998]], Koalicioni i Purpurt i përbërë nga Social Demokratët dhe liberalët e krahut të majtë dhe të djathtë, e rriti shumicën e saj. Si PvdA-ja social demokratike, ashtu dhe VVD-ja liberal konservatore u rritën në kurriz të partnerit të tyre të ri në kabinet, D66-a liberal progresive. Voteruesit e shpërblyen Koalicionin e Purpurtë për performancën e tij ekonomike, e cila përfshinte reduktimin e papunësisë dhe defiçitit buxhetor, rritja e qëndrueshme dhe krijimi i vendeve të punës me ngrirjen e pagave dhe shkurtimin e shtetit të mirëqenies, bashkë me një politikë kufizimesh fiskale.<ref>{{cite web|title=Netherlands: Elections held in 1998|url=http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/2231_98.htm|website=Inter-Parliamentary Union|language=en}}</ref> Rezulti ishte kabineti i dytë Kok.<ref>{{Cite journal|last1=Aarts|first1=Kees|last2=Semetko|first2=Holli A.|url=http://www.palgrave-journals.com/ap|year=1999|title=Representation and responsibility: the 1998 Dutch election in perspective|journal=Acta Politica|volume=34|issue=2|language=en|pages=111–29}}</ref> Pushteti i koalicionit u zbeh me futjen e Listës Pim Fortuyn në zgjedhjet e përgjithshme të vitit [[2002]], një parti populiste, e cila zhvilloi një fushatë të theksuar anti-emigracion dhe kundër koalicionit të purpurtë, duke cituar librin ''De puinhopen van acht jaar Paars'' (''Kaosi i Purpurtë'') si burim i vuajtjeve shoqërore të vendeve. Në vrasjen e parë politike prej tre shekujsh, Fortuyn u vra pak më shumë se një javë para zgjedhjeve. Në këtë situatë, LPF i mbizotëroi zgjedhjet, duke hyrë në parlament me një të gjashtën e vendeve, ndërsa PvdA-ja (laburistët) humbën gjysmën e vendeve të tyre. Kabineti pasues u formua nga CDA-ja, VVD-ja dhe LPF-ja, i drejtuar nga kryeministri Jan Peter Balkenende. Megjithëse partia arrit ta zëvendësonte Koalicionin rival të Purpurt, pa figurën karizmatike të Pim Fortuyn në timonin e saj, ajo do të ishte jetë-shkurtër; duke zgjatur thjeshtë 87 ditë në qeveri.<ref>{{Cite journal|last1=van Holsteyn|first2=Joop J. M.|year=2003|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01402380512331341101|last2=Irwin|first1=Galen A.|title=Never a dull moment: Pim Fortuyn and the Dutch parliamentary election of 2002|journal=West European Politics|volume=26|issue=2|s2cid=153401929|doi=10.1080/01402380512331341101|language=en|pages=41–66}}</ref> Një tjetër vrasje që shkaktoi trazim të madh ndodhi më 2 nëntor [[2004]], kur regjizori dhe publicisti [[Theo van Gogh]] u vra nga një i ri holandezo-maroken me pikëpamje [[ekstremizmi islam|të skajshme Islamike]], për shkat të pretendimit të [[blasfemia|blasfemisë]] së Van Goghut. Një javë më vonë, u kryen mjaft arrestime personave të prirë drejtë [[terrorizmi islam|terrorizmit islamik]], që më vonë do të shpalleshin fajtorë për komplot me synime terroriste, verdikt ky që gjithësesi do të anullohej në apel. Të gjitha këto nxitën një debat mbi pozicionin e [[Ekstremizmi islam|ekstremizmit Islamik]] dhe [[Islamizmi]]t në përgjithësi në shoqërinë holandeze dhe mbi emigrimin dhe integrimin. Mbrojtja personale e shumicës së politikanëve, veçanërisht kritja islamike Ayaan Hirsi Ali, u rrit në nivele të papara. ===Shekulli XXI=== [[File:Balkenende visits Bush June 2008.jpg|majtas|parapamje|372px|Kryeministri holandez Jan Peter Balkenende dhe [[Presidenti i Shteteve të Bashkuara|presidenti amerikan]], [[George W. Bush]] në Zyrën Ovale, më 5 qershor 2008]] Nga viti [[2000]], popullsia ishte rritur në 15,900,000 banorë, duke e bërë [[Holanda|Holandën]] një nga vendet e populluara më dendur në botë. Zhvillimi urban ka çuar në zhvillimin e një rrethine ndër-urbane të quajtur {{Lang|nl|Randstad}}, e cila përfshin katër qytetet më të mëdha ([[Amsterdami]]n, [[Roterdami]]n, [[Haga|Hagën]] dhe [[Utrecht|Utrehtin]]) dhe zonat përreth. Me një popullsi prej 7,100,000 banorësh; ajo është një nga rrethinat më të mëdha ndër-urbane në [[Evropa|Evropë]]. Gjatë {{lang|nl|Koningsdag}} (''Dita e Mbretit''), më 30 prill [[2013]], princi [[Willem-Alexander i Holandës|Willem Alexander]] u ngjit në fronin e Holandës, duke pasuar abdikimin e nënës së tij, [[Beatriks e Hollandës|mbretëreshës Beatrix]]. Në kohën e abdikimit të saj, në moshën 75 vjeçare, [[Beatriks e Hollandës|Beatrix]] ishte monarku më i vjetër në fuqi në [[Historia e Holandës|historinë e vendit]]. Më 17 korrik [[2014]], 196 holandezë janë mes 298 njerëzve huaj të vrarë gjatë fluturimit të aeroplanit MH17 të ''Malaysia Airlines'' të goditur nga një raketë toka-ajër në Ukrahina Lindore afër kufirit [[Rusia|Rusi]]–[[Ukraina|Ukrainë]].<ref>{{cite web|title=MH17 incident|url=https://www.government.nl/topics/mh17-incident|website=Government of the Netherlands|date=23 janar 2018|language=en|access-date=5 mars 2024}}</ref> Një referendum mbi aprovimin e marrëveshjes së asocimit midis [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe [[Ukraina|Ukrainës]] u mbajt në [[Haga|Hagë]] më 6 prill [[2016]]. Kryeministri i VVD-së Mark Rutte do të fitonte zgjedhjet e përgjithshme holandeze të vitit [[2017]], duke formuar një qeveri të tretë dhe që nga viti [[2006]], pasi Partia e Popullit për Liri dhe Demokraci do të votonte, që në pak muajt e parë do të sfidohej. [[File:President Trump Meets with the Prime Minister of the Netherlands (48317652116).jpg|parapamje|372px|Kryeministri holandez Mark Rutte dhe [[Presidenti i Shteteve të Bashkuara]] [[Donald Trump]] në Zyrën Ovale më 18 korrik [[2019]]]] Në fundin e [[shkurti]]t [[2020]], [[Holanda]] konfirmoi rastin e parë të [[Pandemia e COVID-19 në Holandë|COVID-19]] dhe [[izolimi]] u shpall zyrtarisht më 19 dhjetor [[2021]].<ref name="rijksoverheid.nl">{{cite web|date=18 dhjetor 2021|work=rijksoverheid.nl|language=nl, en|url=https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/12/18/verspreiding-omikron-vertragen-nederland-in-lockdown|title=Verspreiding omikron vertragen: Nederland in lockdown|access-date=22 korrik 2025|archive-date=30 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230114123/https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/12/18/verspreiding-omikron-vertragen-nederland-in-lockdown|url-status=dead}}</ref> Në tremujorin e dytë të vitit [[2020]], [[Ekonomia e Holandës|ekonomia holandeze]] u tkurr me 8.4 përqint, krahasuar me tremujorin e mëparshëm. Në tremujorët pasues Prodhimi i Brendshëm Bruto (GDP) u ristabilizua.<ref>{{Cite web|title=Economic impact of COVID-19|url=https://www.cbs.nl/en-gb/dossier/coronavirus-crisis-cbs-figures/economic-impact-of-covid-19|work=cbs.nl|language=en|access-date=29 gusht 2023}}</ref> [[Vaksina për COVID-19|Vaksinat e para të COVID-19]] u shpërndanë në fillim të [[janari]]t të vitit [[2021]].<ref>{{Cite web|title=First COVID-19 vaccination in the Netherlands given at GGD vaccination site in Veghel|url=https://www.rivm.nl/en/news/first-covid-19-vaccination-given-at-ggd-vaccination-site-in-veghel|work=rivm.nl|language=en|access-date=29 gusht 2023}}</ref><ref>{{Cite web|title=Coronavirus Dashboard|language=en, nl|url=https://coronadashboard.government.nl/landelijk/vaccinaties|access-date=29 gusht 2023|work=coronadashboard.government.nl}}</ref> Në [[marsi]]n e vitit [[2021]], kryeministri i qendrës së djathtë të VVD-së , Mark Rutte doli fitues i zgjedhjeve të përgjithshme holandeze, duke siguruar 35 nga 150 vende në parlament. Partia e dytë më e madh ishte D66-a e qendrës së majtë me 24 vende. Partia e të djathtës ekstreme të [[Geert Wilders]] e humbi mbështetjen e saj. Kryeministri Mark Rutte, në pushtet që nga viti [[2010]], formoi qeverinë e tij të katërt të koalicionit.<ref>{{Cite news|agency=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-56436297|title=Dutch election: PM Mark Rutte claims victory and fourth term|date=18 mars 2021|language=en}}</ref> [[Mark Rutte]] është kryeministri që ka shërbyer më gjatë në [[Historia e Holandës|Historinë e Holandës]], nga viti [[2010]] deri në vitin [[2024]]. Më 7 korrik [[2023]], ai shpalli dorëheqjen e qeverisë së tij, pasi ajo dështoi të arrinte një marrëveshje se si duhet ta trajtonte emigrimin.<ref>{{cite web|title=Mark Rutte resigns as Dutch PM amid migration dispute|language=en|url=https://globalnews.ca/news/9818417/mark-rutte-resigns-dutch-pm-migration/|website=Global News}}</ref><ref>{{cite news|author=Mike Corder|url=https://apnews.com/article/netherlands-migration-rutte-government-0a52333c06947d689eb38a43a13ff7b1|title=Netherlands migration issue causes resignetion of Rutte Government|date=7 korrik 2023|agency=Associated Press|language=en|archive-date=7 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230707215012/https://apnews.com/article/netherlands-migration-rutte-government-0a52333c06947d689eb38a43a13ff7b1}}</ref> Qeveria Rutte IV u pasua nga qeveria e Dick Schoof më 2 korrik [[2024]].<ref>{{cite news|author1=Claire Moses|title=Dutch Government Collapses Over Plan to Further Limit Immigration|url=https://www.nytimes.com/2023/07/07/world/europe/dutch-government-collapses.html|author2=Dan Bilefsky|date=7 korrik 2023|newspaper=[[The New York Times]]|language=en|archive-date=7 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230707212612/https://www.nytimes.com/2023/07/07/world/europe/dutch-government-collapses.html}}</ref> Pas largimit të tij nga politika kombëtare, Rutte arriti të zgjidhej [[Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s]], duke pasuar [[Jens Stoltenberg]] më 1 tetor [[2024]].<ref>{{cite news|author=Jennifer Rankin|date=30 shtator 2024|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2024/sep/30/mark-rutte-takes-charge-of-nato-at-a-perilous-moment-for-ukraine|title=Mark Rutte takes charge of NATO at a perilious moment for Ukraine|language=en|archive-date=30 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240930110527/https://www.theguardian.com/world/2024/sep/30/mark-rutte-takes-charge-of-nato-at-a-perilous-moment-for-ukraine}}</ref> ==Shiko edhe== {{div col|rules=yes|colwidth=12em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Holanda]] * [[Mbretëria e Holandës]] * [[Demografia e Holandës]] * [[Gjeografia e Holandës]] * [[Feja në Holandë]] * [[Ekonomia e Holandës]] * [[Forcat e Armatosura të Holandës]] * [[Flamuri i Holandës]] * [[Islami në Holandë]] * [[Provincat e Holandës]] * [[Bashkitë e Holandës]] * [[Arsimi në Holandë]] * [[Mullinjët e erës në Kinderdijk]] * [[Historia e Belgjikës]] * [[Historia e Holandës]] * [[Perandoria Koloniale Belge]] * [[Vendet e Ulëta]] * [[Beneluksi]] * [[Luksemburgu]] * [[Holland]] * [[Flandra]] * [[Mbretëria e Bashkuar e Holandës]] * [[Revolucioni Belg]] * [[Holanda Napoleonike]] * [[Republika Batave]] * [[Parahistoria e Holandës]] * [[Holanda gjatë Periudhës Romake]] * [[Holanda gjatë Mesjetës së Hershme]] * [[Luftërat e Grepit dhe Merlucit]] * [[Holanda Burgunde]] * [[Holanda Habsburge]] * [[Shtatëmbëdhjetë Provincat]] * [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze]] * [[Uilliami i Heshtur]] * [[Perandoria Koloniale Holandeze]] * [[Epoka e Artë Holandeze]] * [[Holanda Spanjolle]] * [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare]] * [[Lufta Tridhjetëvjeçare]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] * [[India Hollandeze]] * [[Inditë Lindore Holandeze]] * [[Kolonia Holandeze e Kepit]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore]] * [[Kolonizimi Holandez i Amerikës]] * [[Antilet Holandeze]] * [[Holanda Austriake]] {{Div col end}} == Referime == ===Shpjegime=== {{reflist|group=Shpjeg}} === Referime === {{Reflist|2}} ===Bibliografia=== {{Refbegin|2}} * {{Cite journal|last1=Aarts|first1=Kees|last2=Semetko|first2=Holli A.|year=1999|url=http://www.palgrave-journals.com/ap|title=Representation and responsibility: the 1998 Dutch election in perspective|journal=Acta Politica|volume=34|issue=2|language=en|pages=111–29}} * {{Cite book|author=Maartje M. Abbenhuis|publisher=Amsterdam University Press|url=https://books.google.al/books?id=nWhZAQAAQBAJ|title=The Art of Staying Neutral: the Netherlands in the First World War, 1914-1918|year=2006|language=en|isbn=978-90-5356-818-7}} * {{cite journal|author1=Nelleke Bakker|author2=Janneke Wubs|title=A Mysterious Success: Doctor Spock and the Netherlands in the 1950s|journal=Paedagogica Historica|volume=38|issue=1|year=2002|language=en|pages=209–226}} * {{Cite book|author=Herman Bakvis|title=Catholic Power in the Netherlands|year=1981|url=https://archive.org/details/catholicpowerinn00bakv|publisher=McGill-Queens|language=en|isbn=978-077350361-8|url-access=registration}} * {{cite journal|author=Christopher G. A. Bryant|title=Depillarisation in the Netherlands|url=https://www.jstor.org/stable/589763|journal=British Journal of Sociology|year=1981|volume=32|issue=1|language=en|pages=56–74}} * {{cite journal|author=Marnix Croes|title=The Holocaust in the Netherlands and the rate of Jewish survival|journal=Holocaust and Genocide Studies|volume=20|issue=3|year=2006|url=https://doi.org/10.1093/hgs/dcl022|doi=10.1093/hgs/dcl022|language=en|pages=474-499}} * {{cite book|author=Pierre Van der Eng|title=De Marshall-Hulp: Een Perspectief voor Nederland 1947–1953|url=https://books.google.al/books?id=D95HAAAAYAAJ|year=1987|publisher=De Haan|language=nl|location=Houten|isbn=978-90-2694247-1}} * {{cite book|author=Marc Frey|url=https://books.google.al/books?id=mNO92q4ybX8C&lpg=PP1&pg=PA609|title=Four Centuries of Dutch-American Relations: 1609–2009|editor1=Hans Krabbendam|editor2=Cornelis A. Van Minnen|editor3=Giles Scott-Smith|chapter=Decoloonization and Dutch-American Relations|year=2009|publisher=Suny Press|language=en|isbn=978-1-4384-3013-3|pages=609-620}} * {{Cite book|author1=Willem Frijhoff|author2=Marijke Spies|year=2004|language=en|url=https://books.google.com/books?id=JZfvCVndvXoC|title=Dutch Culture in a European Perspective: 1950, prosperity and welfare|publisher=Uitgeverij Van Gorcum|isbn=978-90-2323966-6}} * {{cite journal|author=Christoffer Green-Pedersen|journal=West European Politics|volume=24|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01402380108425456|title=The Puzzle of Dutch Welfare State Retrenchment|date=dhjetor 2001|issue=3|language=en|pages=135–150}} * {{cite book|author=Christoffer Green-Pedersen|publisher=Amsterdam University Press|url=https://books.google.al/books?id=gUO6AAAAIAAJ|title=The Politics of Justification: Party Competition and Welfare-State Retrenchment in Denmark and the Netherlands from 1982–1998|year=2002|language=en|isbn=978-90-5356590-2}} * {{Cite book|author=Frances Gouda|year=2002|title=American Visions of the Netherlands East Indies/Indonesia: US Foreign Policy and Indonesian Nationalism, 1920–1949|language=en|url=https://books.google.com/books?id=Zh1VtsxRlRAC|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-905356479-0}} * {{cite journal|author=Andrew J. Hughes Hallett|url=https://academic.oup.com/oep/article-abstract/41/1/189/2364196?redirectedFrom=fulltext|title=Econometrics and the Theory of Economic Policy: The Tinbergen-Theil Contributions 40 Years On|journal=Oxford Economic Papers|volume=41|issue=1|doi=10.1093/oxfordjournals.oep.a041892|date=janar 1989|language=en|pages=189–214}} * {{cite journal|author=Erik Hansen|journal=Indonesia|issue=16|date=tetor 1973|language=en|url=https://ecommons.library.cornell.edu/server/core/bitstreams/324bee9e-5eae-4d94-96cb-a097a966088c/content|title=Marxists and Imperialism: The Indonesian Policy of the Dutch Social Democratic Workers Party, 1894-1914|publisher=Cornell University Press|jstor=3350647|doi=10.2307/3350647|pages=81-104|archive-date=24 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324124206/https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/53569/INDO_16_0_1107129329_81_104.pdf;jsessionid=B8F2F690314BFC63D244D88BACB763F0?sequence=1}} * {{cite journal|author=Erik Hansen|title=Fascism and Nazism in the Netherlands 1929-39|journal=European Studies Review|volume=11|issue=3|S2CID=144805335|doi=10.1177/026569148101100304|year=1981|language=en|pages=355-385}} * {{cite journal|author1=John Hendrickx|author2=Jan Lammers|year=1991|journal=Review of Religious Research|url=https://search.worldcat.org/title/5792205897|volume=33|issue=2|author3=Wout Ultee|title=Religious Assortative Marriage in The Netherlands, 1938–1983|issn=0034-673X|oclc=5792205897|doi=10.2307/3511909|language=en|pages=123–145}} * {{cite book|author=William I. Hitchcock|title=The Bitter Road to Freedom: The Human Cost of Allied Victory in World War II Europe|year=2009|publisher=Free Press|language=en|url=https://books.google.al/books?id=1QSWIsVPHEoC&lpg=PP1&pg=PA98|chapter=3. Hunger: The Netherlands and the Politics of Food|isbn=978-0-7432-7381-7|pages=98–129}} * {{cite journal|author=Jan Hoffenaar|title='Hannibal ante portas': The Soviet Military Threat and the Build-up of the Dutch Armed Forces, 1948–1958|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-military-history_2002-01_66_1/page/162|journal=Journal of Military History|volume=66|issue=1|year=2002|language=en|pages=163–191}} * {{Cite journal|last1=van Holsteyn|first2=Joop J. M.|last2=Irwin|first1=Galen A.|year=2003|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01402380512331341101|title=Never a dull moment: Pim Fortuyn and the Dutch parliamentary election of 2002|journal=West European Politics|volume=26|issue=2|doi=10.1080/01402380512331341101|s2cid=153401929|language=en|pages=41–66}} * {{cite journal|author1=Edwin Horlings|journal=Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis|url=https://books.google.al/books?id=s5naAAAAMAAJ|author2=Jan-Pieter Smits|year=2001|title=De Welzijnseffecten Van Economische Groei In Nederland 1800–2000|trans-title=Efektet e mirëqenies së rritjes ekonomike në Holandë, 1800–2000|volume=27|issue=3|publisher=Nederlandse vereniging tot Beoefening van de Sociale Geschiedenis|language=nl|pages=266–280}} * {{cite book|author=Frank Inklaar|editor1=Hans Krabbendam|editor2=Cornelis A. Van Minnen|url=https://books.google.al/books?id=mNO92q4ybX8C|title=Four Centuries of Dutch-American Relations: 1609–2009|year=2009|editor3=Giles Scott-Smith|chapter=The Marshall Plan and the Modernization of the Dutch Society|publisher=Suny Press|language=en|isbn=978-1-4384-3013-3|pages=761–772}} * {{Cite journal|author1=J. J. P. de Jong|author2=D. M. E. Lessing-Sutherland|date=qershor 2004|url=https://historibersama.com/dutch-government-report/?lang=nl|journal=Nederlands Regeringsrapport|language=nl|title=Nederland, Indonesië en de financiële overeenkomst van 1966. Onderhandelingen, regeling, uitvoering|publisher=Ministerie van Buitenlandse Zaken|via=Histori Bersama}} * {{Cite book|last=Kahin|first=George McTurnan|chapter=XIII. The Final Struggle and the Republic’s Victory|title=Nationalism and Revolution in Indonesia|language=en|url=https://books.google.al/books?id=WDgBBzWQ2DAC&lpg=PP1&pg=PA391|publisher=SEAP Publications|year=2003|location=Ithaca, Nju Jork|orig-date=1952|isbn=978-0-87727-734-7|pages=391–445}} * {{cite book|author=James C. Kennedy|title=A Concise History of the Netherlands|url=https://books.google.al/books?id=EdUIDwAAQBAJ&pg=PA322|chapter=Expanding Horizons, 1870-1914: Dutch Imperialism|year=2017|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-0-521-87588-2|pages=322-350}} * {{cite book|author=James C. Kennedy|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2017|url=https://books.google.al/books?id=EdUIDwAAQBAJ&pg=PA350|title=A Concise History of the Netherlands|chapter=War, Peace, Depression, 1914-1940|language=en|isbn=978-0-521-87588-2|pages=350-368}} * {{cite journal|author=Hans Knippenberg|journal=GeoJournal|volume=45|issue=3|year=1998|url=https://doi.org/10.1023%2FA%3A1006973011455|title=Secularization in the Netherlands in its historical and geographical dimensions|language=en|pages=209–220}} * {{cite book|author=Ernst Heinrich Kossmann|title=The Low Countries 1780-1940|url=https://books.google.al/books?id=CxgmAQAAMAAJ|publisher=[[Oxford University Press|Claredon Press]]|year=1978|language=en|isbn=978-0-19-822108-1}} * {{Cite book|last1=van Krieken|first1=Peter J.|author2=David McKay|year=2005|url=https://archive.org/details/haguelegalcapita0000unse|title=The Hague: Legal Capital of the World|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-90-6704-185-0|url-access=registration}} * {{cite book|author=Rob Kroes|title=Anti-Americanism in Europe|volume=11|url=https://books.google.al/books?id=fAVhQgAACAAJ|chapter=The Great Satan Versus the Evil Empire: Anti-Americanism in the Netherlands|year=1986|editor1=Rob Kroes|editor2=Maarten van Rossem|publisher=Netherlands American Studies Association|others=Marcus Cunliffe|series=European Contributions to American Studies|language=en|isbn=978-90-6256019-6|pages=37–50}} * {{Cite book|author=Alan S. Milward|title=The Reconstruction of Western Europe, 1945–1951|chapter=I. The Crisis of 1947|url=https://books.google.com/books?id=4mw3j5k7bz0C&pg=PA1|year=1987|publisher=University of California Press|language=en|orig-year=1984|isbn=978-0-520-06035-7|pages=1–55}} * {{cite book|author=Eduard Dekker (Multatuli)|year=1881|publisher=Elsevier|url=https://books.google.al/books?id=fFAMAAAAAYAAJ|title=Max Havelaar; of, De koffi-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappy|language=nl}} * {{cite book|author=Nico Van Nimwegen|title=De demografische geschiedenis van Indische Nederlanders|url=http://www.nidi.nl/shared/content/output/reports/nidi-report-64.pdf|publisher=NIDI|language=nl|year=2002|ISSN=0922-7210|ISBN=978-90-70990-92-3|OCLC=55220176|series=Report no. 64|location=Hagë|archive-date=29 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529011250/http://www.nidi.nl/shared/content/output/reports/nidi-report-64.pdf}} * {{cite journal|author1=Gert Oostindie|author2=Ireen Hoogenboom|author3=Jonathan Verwey|url=https://www.jstor.org/stable/26500601|title=The decolonization ëar in Indonesia, 1945–1949: War crimes in Dutch veterans' egodocuments|journal=War in History|date=prill 2018|volume=25|issue=2|doi=10.1177/0968344517696525|publisher=Sage Publications, ltd.|language=en|pages=254–276}} * {{cite journal|author=Anthony Reid|title=War, Peace and the Burden of History in Aceh|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1463136042000259761|year=2004|journal=Asian Ethnicity|volume=5|issue=3|publisher=Taylor & Francis|language=en|pages=301-311}} * {{cite journal|author=Hans Renders|title=Art, ideology and Americanization in post-war Dutch Mandril: Journalistic innovation of a conservative kind|journal=Quaerendo|volume=36|issue=1|year=2006|language=en|pages=114–134}} * {{cite book|author=Merle Calvin Ricklefs|year=2008|url=https://archive.org/details/m.-c.-ricklefs-a-history-of-modern-indonesia-since-c.-1200-red-globe-press-2008/page/188/|title=A Modern History of Indonesia|chapter=IV. The Emergence of the Idea of Indonesia, c. 1900-42|publisher=Palgrave Macmillan|language=en|orig-year=1981|edition=i 4-rt|isbn=978-0-230-54685-1|pages=188-234}} * {{Cite book|author=Petrus Johannes Antonius Nicolaas Rietbergen|publisher=Bekking|url=https://search.worldcat.org/title/52849131|title=A Short History of the Netherlands: From Prehistory to the Present Day|year=2002|isbn=978-90-6109-440-1|language=en|edition=i 5-të|location=Amersfoort|oclc=52849131}} * {{cite book|author=Jan C. C. Rupp|chapter=The Americanization of Dutch Academia in the Postwar Era|url=https://books.google.al.books?id=AcAWAQAAIAAJ|title=American Culture in the Netherlands|editor1=D. F. J. Bosscher|editor2=Marja Roholl|editor3=Mel van Elteren|year=1996|series=European Contributions To American Studies|volume=30|publisher=Vrije Universiteit Amsterdam|language=en|isbn=978-905383305-6|pages=133–150}}{{Lidhje e vdekur}} * {{cite journal|author=Jacqueline Aquino Siapno|journal=Social Identities|volume=15|issue=1|url=https://www.academia.edu/2587809/|title=Living through terror: everyday resilience in East Timor and Aceh|date=janar 2009|language=en|publisher=Routledge|pages=43-64}} * {{cite book|author1=Tomáš Sobotka|author2=Feray Adigüzel|oclc=932422743|url=https://search.worldcat.org/title/66191002|title=Religiosity and spatial demographic differences in the Netherlands|year=2002|publisher=Universiteti i Groningenit|language=en}} * {{cite book|last=Stacey|first=Charles Perry|title=Official History of the Canadian Army in the Second World War|year=1960|volume=III|url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/Victory_e.pdf|chapter=The Victory Campaign: The Operations in North-West Europe 1944–1945|publisher=The Queen's Printer and Controller of Stationery|language=en|location=Otava|pages=576–614|archive-date=21 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221111225/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/his/docs/Victory_e.pdf}} * {{cite book|author=Jean Gelman Taylor|title=The Social World of Batavia: Europeans and Eurasians in Colonial Indonesia|url=https://books.google.al/books?id=geKdlDLcUvUC|year=2004|orig-year=1983|publisher=The University of Wisconsin Press|language=en|isbn=978-0-299-09474-4}} * {{cite book|last=Waddy|first=John|title=A Tour of the Arnhem Battlefields: 17-26 September 1944|url=https://books.google.al/books?id=jbfNDwAAQBAJ|publisher=Pen & Sword Books|year=2001|language=en|orig-year=1999|ISBN=978-178346097-7}} * {{cite journal|author=H. L. Wesseling|title=Post-Imperial Holland|volume=15|issue=1|year=1980|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/260462|journal=Journal of Contemporary History|pages=125–142}} * {{cite book|author=Antony Wild|title=Coffee: A Dark History|year=2005|language=en|url=https://archive.org/details/coffeedarkhistor0000wild|publisher=W. W. Norton|isbn=978-039306071-3}} * {{cite book|author=Michael Wintle|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2004|url=https://books.google.al/books?id=EqRAAJR5XncC&lpg=PP1&pg=PA342|title=An Economic and Social History of the Netherlands, 1800–1920: Demographic, Economic, and Social Transition|chapter=General conclusion|orig-year=2000|language=en|isbn=978-113942856-9|pages=342-347}} * {{Cite encyclopedia|author1=Michael J. Wintle|author2=Herbert H. Rowen|language=en|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/409956/Netherlands|author3=Henk Meijer|date=20 korrik 1998 – 2 maj 2025|title=Netherlands|author4=Marcus Willem Heslinga|author5=Adam Augustyn|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|publisher=[[Encyclopædia Britannica]], Inc.|author6=Heather Campbell|others=Yamini Chauhan, Aakanksha Gaur, Maren Goldberg, Gloria Lotha, Lorrain Murray, Michael Ray, Emily Rodriguez, Amy Tikkanen, Jeff Wallenfeldt, Grace Young}} * {{cite book|author=Kees Wouters|year=1996|title=American Culture in the Netherlands|url=https://books.google.al/books?id=AcAWAQAAIAAJ|chapter=Fear of the "Uncivilized": Dutch Responses to American Entertainment Music, 1920–1945|volume=30|editor1=D. F. J. Bosscher|editor2=Marja Roholl|editor3=Mel van Elteren|series=European Contributions to American Studies|publisher=Vrije Uniersiteit Amsterdam|language=en|isbn=978-90-5383305-6|pages=43–61}} * {{cite book|author=Ingrid De Zwarte|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2020|url=https://books.google.com/books?id=zozrDwAAQBAJ|title=The Hunger Winter: Fighting Famine in the Occupied Netherlands, 1944–1945|language=en|isbn=978-1-108-83680-7}} {{Refend}} [[Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta]] [[Kategoria:Historia e Holandës]] [[Kategoria:Monarki të Evropës]] [[Kategoria:Shekulli XX në Evropë]] [[Kategoria:Shekulli XXI në Evropë]] [[Kategoria:Evropë Veriperëndimore]] [[Kategoria:Periudha e vonë moderne]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] n080ufsl08bm4msojncmsw905451m1l 0 384826 3026535 3021602 2026-08-17T22:15:40Z Smallem 126080 Heqja e ngjyrosjes së sfondit, njësim me enwiki (nuk e përdor) përmes Claude AI 3026535 wikitext text/x-wiki {{short description|Sunduesit e Namurit nga shekulli X deri në vitin 1794}} [[Skeda:Arms of Namur.svg|parapamje|280px|Stema e kontëve dhe margravëve të Namurit.]] Kontea e Namurit nuk ka qenë shpesh një shtet i pavarur, por nën mbizotërimin e entiteteve të tjera si kontetë e [[Konti i Hainautit|Hainautit]] dhe [[Konti i Flandrës|Flandrës]] ose [[Duka i Burgundisë|Dukati i Burgundisë]]. Pasimi ndodhte nga ati te biri, përndryshe e shënuar. Në vijim lista kontëve dhe margravëve: ==Kontët== ===Dera e Namurit=== * Roberti I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[946]]– [[981]]) * Alberti I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[992]] – [[1010]]) * Roberti II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1010]] – [[1018]]?) * Alberti II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1018]]? – [[1067]]) * Alberti III ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1067]] – [[1102]]) * Godfridi I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1102]] – [[1139]]) * Henri I ''i Verbëri'' ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1139]] – [[1189]]) ** Alisa, motra i Henrit të I, martuar me Baldvinin e IV, [[Konti i Hainautit|kont i Hainautit]] {{hidden begin |toggle = right |title = Dera e parë e Namurit |titlestyle = color:inherit }} {{tree chart/start |style=font-size:100%; line-height: 120%; margin:1em;}} {{tree chart| |ROB| |CHL| | |ROB=Roberti I|boxstyle_ROB =background-color: #ccf; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |CHL=Karli<br/>[[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|dukë i Lotharingisë së Poshtme]]<br/>I biri i mbretit Luisi IV i Francës|boxstyle_CHL ==background-color: #FFDEAD; border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000;}} {{tree chart| | |!| | | |)|-|-|-|.| | }} {{tree chart| |ALN|y|ERM| |GER| |GOZ| |FR1 |GER=Gerberga<br/>e martuar me Lambertin e I, kont i Luvainit, †[[1015]]|boxstyle_GER ==background-color: #111; border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |ALN=Alberti I, kont i Namurit|boxstyle_ALN =background-color: #ccf; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |ERM=Ermengarda|boxstyle_ERM = border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |GOZ=Gozeloni, <br />[[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|dukë i Lotharingisë së Poshtme]]|boxstyle_GOZ ==background-color: #FFDEAD; border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |FR1=Kont Frederiku<br/>kont në Ardene|boxstyle_FR1 = border: 2px solid #000;border-radius: 0.5em; background-color: #FFDEAD }} {{tree chart| | |,|-|^|-|.| | | |,|-|-|'|,|-|-|-|(}} {{tree chart| |RII| |AL2|y|REG| | |!| | |GIL |RII=Roberti II, kont i Namurit|boxstyle_RII =background-color: #ccf; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |AL2=Alberti II, kont i Namurit, †[[1067]]|boxstyle_AL2 =background-color: #ccf; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |REG=Regelinda|boxstyle_REG ==background-color: #111; border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |GIL=Gilberti, [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|kont i Luksemburgut]]|boxstyle_GIL = border: 2px solid #000;border-radius: 0.5em; background-color: #FFDEAD }} {{tree chart| | |,|-|-|-|v|-|'| | | | | |!| | | |!}} {{tree chart| |HD1| |AL3|y|IDA|~|FR2| |CON |AL3=Alberti III, †[[1102]]<br/>kont i Namurit<br/>[[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|duka në detyrë i Lotharingisë së Poshtme]]|boxstyle_AL3 =background-color: #ccf; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |REG=Regelinda |HD1=Henri I i Durbajit|boxstyle_HD1 ==background-color: #111; border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |IDA=Ida<br/>martuar dy herë|boxstyle_IDA ==background-color: #111; border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |FR2=Frederiku. † [[1065]]<br/> [[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|dukë i Lotharingisë së Poshtme]]|boxstyle_FR2 ==background-color: #111; border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |CON=Konradi, [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|kont i Luksemburgut]]|boxstyle_CON =background-color: #FFDEAD; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| | | | | | |,|-|^|-|.| | | |,|-|-|-|'}} {{tree chart| | | | | |HLR| |GOD|y|EM2| | | | | |HLR=Henri I i La Roshes|boxstyle_HLR =border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; |GOD=Godefridi, kont i Namurit, †[[1139]]|boxstyle_GOD =background-color: #ccf; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |EM2=Ermensinda e Luksemburgut|boxstyle_EM2 =background-color: #FFDEAD ; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart| | | | | | | | | | |,|-|^|-|.|}} {{tree chart| | | | | | | | | |HBL| |ALS| |HBL=Henri i Verbëri, †[[1196]]<br/>kont i Namurit dhe [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|Luksemburgut]],<br/> zot i Durbajit dhe La Roshes|boxstyle_HBL =background-color: #ccf; border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |ALS=Alisa, †[[1169]]<br/>E trashëgoi Namurin nga Henri<br/>u martua me Baldvinin e IV, [[Konti i Hainautit|kont i Hainautit]]|boxstyle_ALS =border-radius: 0.5em; border: 1px solid #000; }} {{tree chart/end}} {{hidden end}} [[Skeda:1250 Flandern Brabant Hennegau Loon Lüttich Limburg Jülich Köln Berg Namur Chiny Luxemburg Trier.png|parapamje|379px|Harta e Vendeve të Ulta me Namurin në vitin [[1250]]]] ==Margravët== ===Dera e Flandrës=== {{See also|Konti i Flandrës}} * Baldvini I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1189]] – [[1195]]), nipi i Alisës * Filipi I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1195]] – [[1212]]) * Jolanda ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1212]] – [[1216]]), motra e Filipit të I, gjithashtu perandoreshë e Perandorisë Latine si '''Jolanda I''', martuar me Pjetrin e II të Kurtenajit ===Dera e Kurtenajit=== * Filipi II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1216]] – [[1226]]) * Henri II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1226]] – [[1229]]), vëllai i Filipit të II * Margareta ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1229]] – [[1237]]), motra e Henrit të II [[Skeda:Political map of the Low Countries (1350)-es.svg|parapamje|325px|Harta e Vendeve të Ulta në vitin [[1350]]]] * Baldvini II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1237]] – [[1256]]), vëllai i Henrit të II, gjithashtu perandor latin i i Kostondinopojës si '''Baldvini II''' ===Dera e Luksemburgut=== {{See also|Lista e monarkëve të Luksemburgut}} * Henri III ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1256]] – [[1265]]), nipi i Henrit të I ''të Verbërit''. Me forcë. ===Dera e Dampierrit=== * Guido I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1265]] – [[1297]]). E bleu kontenë nga kushëriri i tij, Baldvini II dhe u përzu nga Henri III. * Johani I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1297]] – [[1330]]) * Johani II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1330]] – [[1335]]) * Guido II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1335]] – [[1336]]), vëllai i Johanit të II * Filipi III ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1336]] – [[1337]]), vëllai i Johanit të II * Uilliami I ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1337]] – [[1391]]), vëllai i Johanit të II * Uilliami II ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1391]] – [[1418]]) * Johani III ({{Abbr|s.v.|sundoi në vitet}} [[1418]] – [[1421]]; vdiq në [[1429]]), vëllai i Johanit të II Në vitin [[1421]], Johani III i shiti zotërimet e tij te Filipi ''i Miri'', [[Duka i Burgundisë|dukë i Burgundisë]]. {{hidden begin |toggle = right |title = Dera e Flandrës, Kurtenajit dhe Dampierrit në Namur |titlestyle = color:inherit }} {{tree chart/start |style=font-size:100%; line-height: 120%; margin:1em;}} {{tree chart| |,|-|-|-|.|}} {{tree chart|HBL| |ALS|y|BA4| |HBL=Henri i Verbëri, †[[1196]]|boxstyle_HBL =background-color: #ccf ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |ALS=Alisa e Namurit<br/>E trashëgoi Namurin nga Henri<br/>d.1169|boxstyle_ALS =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |BA4=Baldvini IV, [[Konti i Hainautit|kont i Hainautit]]<br/>†[[1171]]<br/>[[Konti i Flandrës|Dera e Flandrës]]|boxstyle_BA4 =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart| |!| | | |,|-|'|}} {{tree chart|LUX| |BA5 |BA5=Baldvini V, [[Konti i Hainautit|kont i Hainautit]],<br/>[[Konti i Flandrës|Flandrës]] dhe Namurit<br/>d.1195|boxstyle_BA5 =background-color: #00FF00 ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |LUX=[[Lista e monarkëve të Luksemburgut|Kontët e Luksemburgut]]|boxstyle_LUX =border: 0px solid #000;}} {{tree chart| |,|-|-|-|+|-|-|-|v|-|-|-|.| |}} {{tree chart|BA6| |PH1| |HEF| |YOL| | |BA6=Baldvini VI i Hainautit,<br/>perandori i I-rë latin i Kostandinopojës<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]] dhe [[Konti i Hainautit|Hainautit]]|boxstyle_BA6 =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |YOL=Jolanda e Flandrës, †[[1219]]<br/>perandoresha e 4-rt latine e Kostandinopojës<br/>e martuar me Pjetrin e II të Kurtenajit,<br/> perandori i 3-të latin i Kostandinopojës|boxstyle_YOL =background-color: #FFFF00;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |PH1=Filipi I i Namurit<br/>d.1212|boxstyle_PH1 =background-color: #00FF00;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |HEF=Henri i Flandrës<br/>†[[1216]]<br/>perandori i 2-të latin i Kostandinopojës|boxstyle_HEF =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| |!| | | |,|-|-|-|v|-|-|-|+|-|-|-|v|-|-|-|.| |}} {{tree chart|MRG| |PHN| |ROC| |HEN| |MAR| |BII| | |MRG=Margareta<br/>[[Konti i Flandrës|konteshë e Flandrës]]<br/>martuar fillimisht me Buçardin e Avesnes<br/>martuar së dyti me Uilliamin e II të Dampierrit|boxstyle_MRG =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |PHN=Filipi II, margravi i Namurit<br/>d.1226|boxstyle_PHN =background-color: #FFFF00 ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |ROC=Roberti i Kurtenajit, †[[1228]]<br/>perandori i 5-të latin i Kostandinopojës|boxstyle_ROC =background-color: #FFFF00 ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |HEN=Henri II, margravi i Namurit<br/>†[[1229]]|boxstyle_HEN =background-color: #FFFF00 ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |MAR=Margareta, margrave e Namurit<br/>E dëbuar nga Baldvini në [[1237]]|boxstyle_MAR =background-color: #FFFF00 ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |BII=Baldvini<br/>perandori i 6-të latin i Kostandinopojës<br/>'''E shiti kontenë në vitin [[1256]]'''|boxstyle_BII =background-color:#FFFF00 ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| |)|-|-|-|v|-|-|-|.|}} {{tree chart|DES| |WD3| |GUD| |DES=[[Konti i Hainautit|Kontët e Hainautit]]|boxstyle_DES =border: 0px solid #000; |WD3=Uilliami i Dampierrit, †[[1251]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]]|boxstyle_WD3 =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |GUD=Guido i Dampierrit, †[[1305]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]]<br/>'''E bleu Namurin'''<br/>†[[1305]]|boxstyle_GUD =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart| | | | | |,|-|-|-|(}} {{tree chart| | | | |R3F| |JEA| |R3F=Roberti i Bethunes, †[[1322]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]]|boxstyle_R3F =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |JEA=Johani I, margravi i Namurit<br/>d.1330|boxstyle_JEA =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart| | | | | |!| | | |)|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|.}} {{tree chart| | | | |LU1| |J2N| |G2N| |P3N| |WDN| |LU1=Ludvigu, kont i Neversit, †[[1322]]|boxstyle_LU1 =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |J2N=Johani II, margravi i Namurit<br/>†[[1335]]|boxstyle_J2N =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |G2N=Guido II, margravi i Namurit<br/>†[[1336]]|boxstyle_G2N =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |P3N=Filipi III, margravi i Namurit<br/>†[[1337]]|boxstyle_P3N =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |WDN=Uilliami I, margravi i Namurit<br/>†[[1391]]|boxstyle_WDN =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart| | | | | |!| | | | | | | | | | | |,|-|-|-|(}} {{tree chart| | | | |LU2| | | | | | | | | |WD2| |JD3 |LU2=Ludvigu I, [[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]], †[[1346]]|boxstyle_LU2 =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |WD2=Uilliami II, margravi i Namurit<br/>†[[1418]]|boxstyle_WD2 =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |JD3=Johani III, margravi i Namurit, †[[1429]]<br/>'''E shiti kontenë në vitin [[1421]]'''|boxstyle_JD3 =background-color: #00FFFF ;border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| | | | | |!| |}} {{tree chart| | | | |LU3|LU3=Ludvigu i Males, †[[1384]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]]<br/>martuar me Margaretën e Brabantit<br/>e pretendoi me sukses [[Duka i Brabantit|Dukatin e Brabantit]]|boxstyle_LU3 =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart| | | | | |!| |}} {{tree chart| | | | |MBR|MBR=Margareta e Flandrës, †[[1405]]|boxstyle_MBR =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart/end}} {{hidden end}} ===Dera e Valois-Burgundisë=== {{Further|Duka i Burgundisë|Holanda Burgunde|Shtatëmbëdhjetë Provincat}} * [[1429]]–[[1467]]: Filipi IV ''i Miri'' * [[1467]]–[[1477]]: Karli I ''i Bëshmi'' * [[1477]]–[[1482]]: Maria I ''e Pasura'', e bija e Karlit të I, martuar me Maksimilianin e I, perandor gjermaniko-romak [[Skeda:Map Burgundian Netherlands 1477-en.png|parapamje|339px|Hartë e [[Shtatëmbëdhjetë Provincat|Vendeve të Ulta]], [[1477]]. Kontea e Namurit me numrin '''4'''.]] ===Dera Habsburge=== {{Further|Hapsburgët|Holanda Habsburge|Holanda Spanjolle}} * [[1477]]–[[1493]]: Maksimiliani, burri i Marias, gjithashtu [[Perandoria e Shenjtë Romake|perandor gjermaniko-romak]] si '''Maksimiliani I''' * [[1493]]–[[1506]] Filipi i Bukuri, gjithashtu mbret i Kastiljes, i biri i Marias dhe Maksimilianit * [[1506]]–[[1556]]: [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli II]], nipi i Maries dhe biri i Filipit të Bukurit, gjithashtu [[Perandoria e Shenjtë Romake|perandor gjermaniko-romak]] si '''Karli V''' [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] shpalli Sanksionin Pragmatik të vitit [[1549]], duke e bashkuar përgjithmonë [[Provinca Namur|Namurin]] me zotërimet e tjera të [[Shtatëmbëdhjetë Provincat|Vendet e Ulta]] në një [[Bashkimi personal|bashkim personal]]. Kur Perandoria Habsburge u nda midis trashëgimtarëve të [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit të V]], [[Shtatëmbëdhjetë Provincat|Vendet e Ulta]], duke përfshirë [[Provinca Namur|Namurin]], i shkuan [[Filipi II i Spanjës|Filipit të II]], i [[Perandoria Spanjolle|degës spanjolle]] të [[Hapsburgët|Derës Habsburge]]. * [[1556]]–[[1598]]: [[Filipi II i Spanjës|Filipi V]], gjithashtu mbret i Spanjës si '''[[Filipi II i Spanjës|Filipi II]]''' * [[1598]]–[[1621]]: Izabela Klara Euxhenia, vajza e [[Filipi II i Spanjës|Filipit të II]], e martuar me Albertin, arkidukën e Austrisë * [[1621]]–[[1665]]: Filipi VI, nipi i Izabela Klara Euxhenias dhe i biri i Filipit të III të Spanjës, gjithashtu mbret i Spanjës së '''Filipi IV''' * [[1665]]–[[1700]]: Karli III, i biri i Filipit të VI, gjithashtu mbret i Spanjës si '''Karli II''' {{hidden begin |toggle = right |title = Dera e Burgundisë dhe Habsburgëve |titlestyle = color:inherit }} {{tree chart/start |style=font-size:100%; line-height: 120%; margin:1em;}} {{tree chart|PHB|-|MG3|v|PHG |PHB=1. Filipi I, [[Duka i Burgundisë|dukë i Burgundisë]], †[[1361]]<br/>[[Duka i Burgundisë|Burgundia]]|boxstyle_PHB =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |MG3=Margareta III, [[Konti i Flandrës|konteshë e Flandrës]], †[[1405]]<br/>martuar dy herë|boxstyle_MG3 =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |PHG=2. Filipi i Bëshëm, †[[1404]]<br/>I biri i mbretit të Francës|boxstyle_PHG =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000;}} {{tree chart| | | | | |,|-|^|-|.|}} {{tree chart|MBV|v|FEA| |ANT |MBV=Margareta e Bavarisë, †[[1424]]<br/>Motra e [[Konti i Hollandës|konteshës së Hollandës]], Zelandës dhe [[Konti i Hainautit|Hainautit]]|boxstyle_MBV =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |FEA=Johani i Patrëmburi, †[[1419]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]]<br/>[[Duka i Burgundisë|dukë i Burgundisë]]|boxstyle_FEA =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |ANT=Antoni, [[Duka i Brabantit|dukë i Brabantit]], †[[1415]]|boxstyle_ANT =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| | | |`|-|.| | | |)|-|-|-|.| |}} {{tree chart| | | | |PGO| |JIV| |PPO| | |PGO=Filipi i Miri, †[[1467]]<br/>[[Duka i Burgundisë|dukë i Burgundisë]], [[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]],<br/>'''E bleu Namurin''',<br/>gjithashtu mori [[Provinca Hainaut|Hainautin]], [[Duka i Brabantit|Brabantin]], [[Holland]]ën, [[Luksemburgu]]n etj.|boxstyle_PGO =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; background-color: #FFFFE6; |JIV=Johani IV, [[Duka i Brabantit|dukë i Brabantit]], †[[1427]]|boxstyle_JIV =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; |PPO=Filipi I, [[Duka i Brabantit|dukë i Brabantit]], †[[1430]]|boxstyle_PPO =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| | | | | |!|}} {{tree chart| | | | |BOL| |BOL=Karli i Bëshmi, †[[1477]]<br/>[[Duka i Burgundisë|dukë i Burgundisë]] dhe [[Duka i Brabantit|Brabantit]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]], Namurit, [[Konti i Hainautit|Hainautit]], [[Konti i Hollandës|Hollandës]], [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|Luksemburgut]] etj.|boxstyle_BOL =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; background-color: #FFFFE6; }} {{tree chart| | | | | |!|}} {{tree chart| | | | |MBO|v|MAX| |MBO=Maria e Burgundisë, †[[1482]]<br/>[[Duka i Burgundisë|dukeshë e Burgundisë]] dhe [[Duka i Brabantit|Brabantit]]<br/>[[Konti i Flandrës|konteshë e Flandrës]], Namurit, [[Konti i Hainautit|Hainautit]], [[Konti i Hollandës|Hollandës]], [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|Luksemburgut]] etj.|boxstyle_MBO =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; background-color: #FFFFE6; |MAX=Maksimiliani i Habsburgut, †[[1519]]<br/>[[Perandoria e Shenjtë Romake|perandor gjermaniko-romak]]<br/>arkidukë i Austrisë|boxstyle_MAX =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; background-color: #FFE6E6; }} {{tree chart| | | | | |,|-|'}} {{tree chart| | | | |PHI|v|JOC |PHI=Filipi i Bukuri, †[[1506]]<br/>[[Duka i Burgundisë|dukë i Burgundisë]] dhe [[Duka i Brabantit|Brabantit]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]], Namurit, [[Konti i Hainautit|Hainautit]], [[Konti i Hollandës|Hollandës]], [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|Luksemburgut]] etj.|boxstyle_PHI =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; background-color: #FFE6E6; |JOC=Joana e Kastiljes, †[[1555]]<br/>Trashëgimtare e Kastiljes dhe Aragonës|boxstyle_JOC =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| | | | | |,|-|^|-|.|}} {{tree chart| | | | |CHV| |FRD |CHV=[[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]], †[[1558]]<br/>[[Perandoria e Shenjtë Romake|perandor gjermaniko-romak]], mbret i [[Spanja|Spanjës]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]], Namurit, [[Konti i Hainautit|Hainautit]], [[Konti i Hollandës|Hollandës]], [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|Luksemburgut]] etj.|boxstyle_CHV =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; background-color: #FFE6E6; |FRD=Ferdinandi I, [[Perandoria e Shenjtë Romake|perandor gjermaniko-romak]]<br/>Trashëgimtar i Karlit në Austri|boxstyle_FRD =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; }} {{tree chart| | | | | |!|}} {{tree chart| | | | |FEL| |FEL=[[Filipi II i Spanjës]], †[[1598]]<br/>Mbreti i [[Spanja|Spanjës]]<br/>[[Konti i Flandrës|kont i Flandrës]], Namurit, [[Konti i Hainautit|Hainautit]], [[Konti i Hollandës|Hollandës]], [[Lista e monarkëve të Luksemburgut|Luksemburgut]] etj.|boxstyle_FEL =border-radius: 0.5em; border: 2px solid #000; background-color: #FFE6E6; }} {{tree chart/end}} {{hidden end}} ===Habsburgët Austriakë=== {{Further|Monarkia Hapsburge|Holanda Austriake}} Midis viteve [[1706]] dhe [[1714]], [[Provinca Namur|Namuri]] u pushtua nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] dhe [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|Holanda]], gjatë Luftës së Pasimit Spanjoll. Feudi u pretendua nga [[Hapsburgët|Dera Habsburge]] dhe [[Burbonët|ajo Burbone]]. Në vitin [[1712]], [[Luksemburgu]] dhe [[Provinca Namur|Namuri]] iu dhanë Maksimilianit të II Emanuel, elektori i Bavarisë nga aleatët e tij [[Mbretëria e Francës|francezë]], por me përfundimin e luftës në vitin [[1713]], me Traktatin e Utrehtit, Maksimilian Emanueli u kthye si elektor i Bavarisë. Traktati i Utrehtit gjithshtu përcaktoi pasimin dhe margraviati i Namurit i shkoi [[Monarkia Hapsburge|Degës Austriake]] të [[Hapsburgët|Habsburgëve]], bashkë me pjesën tjetër të [[Holanda Spanjolle|Holandës Spanjolle]]. * [[1714]]–[[1740]]: Karli IV, stërnip i Filipit të III * [[1740]]–[[1780]]: Maria II Tereza, e Bija e Karlit të IV, e martuar me Francin e I * [[1780]]–[[1790]]: Jozefi I, gjithashtu perandor i [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë Gjermaniko-Romake]] si '''Jozefi II''' Titulli faktikisht u shfuqizua pas [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]] dhe aneksimit të [[Provinca Namur|Namurit]] nga [[Republika e Parë Franceze|Franca]] në vitin [[1795]]. Megjithatë, titulli mbeti zyrtarisht i pretenduar nga pasardhësit e Leopoldit të II deri në mbretërimin e Karlit të I të Austrisë. * [[1790]]–[[1792]]: Leopoldi, vëllai i Jozefit të I, gjithashtu perandor i [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë Gjermaniko-Romake]] si '''Leopoldi II''' * [[1792]]–[[1835]]: Franci II, i biri i Leopoldit, gjithshtu perandor i [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë Gjermaniko-Romake]] si '''Franci II''' * [[1835]]–[[1848]]: Ferdinandi, i biri i Francit të II, gjithashtu perandor i [[Perandoria Austriake|Austrisë]] si '''Ferdinandi I''' * [[1848]]–[[1916]]: [[Franc Jozef I|Franci III Jozefi]], nipi i Francit të II dhe djali i vëllait të Ferdinanit, gjithashtu [[Perandoria Austriake|perandor i Austrisë]] si '''Franc Jozefi I''' ==Shiko edhe== {{div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Provinca Namur]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Lista e mbretërve frankë]] * [[Lista e udhëheqësve të Frizisë]] * [[Lista e sunduesve të Saksonisë]] * [[Holanda gjatë Mesjetës së Hershme]] * [[Luftërat e Grepit dhe Merlucit]] * [[Holanda Burgunde]] * [[Holanda Habsburge]] * [[Shtatëmbëdhjetë Provincat]] * [[Holanda Spanjolle]] * [[Holanda Austriake]] * [[Hapsburgët]] * [[Monarkia Hapsburge]] * [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandoria Gjermaniko-Romake]] * [[Konti i Zutfenit]] * [[Lista e monarkëve të Luksemburgut]] * [[Lista e kontëve dhe dukëve të Limburgut]] * [[Lista e peshkopëve dhe princ-peshkopëve të Liezhit]] * [[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës]] * [[Lista e monarkëve të Holandës]] * [[Lista e piktorëve të hershëm holandikë]] * [[Lista e stadtholderve në Vendet e Ulta]] * [[Lista e pensionarëve të mëdhenj]] * [[Lista e monarkëve në Vendet e Ulta]] * [[Lista e zotërve dhe kontëve të Egmontit]] * [[Konti i Artois]] * [[Konti i Flandrës]] * [[Lista e monarkëve të Belgjikës]] * [[Zotërit dhe margravët e Bergen op Zoom]] * [[Lista e kontëve të Berghut]] * [[Dukati i Klevesit]] * [[Dukati i Builjonit]] * [[Lista e zotërve të Builjonit]] * [[Duka i Brabantit]] * [[Duka i Burgundisë]] * [[Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Kambrait]] * [[Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Utrehtit]] * [[Abacia Princërore e Stavelot-Malmedisë]] * [[Konti i Hollandës]] * [[Kontët, dukët dhe dukët e mëdhenj të Oldenburgut]] * [[Konti i Hainautit]] * [[Historia e Belgjikës]] * [[Monarkia e Belgjikës]] * [[Mbretëria e Bashkuar e Holandës]] * [[Historia e Holandës]] * [[Lista e kryeministrave të Holandës]] {{Div col end}} ==Bibliografia== * {{cite book|author=Jan Baptiste Christyn|chapter=Le Comté de Namur|volume=2|url=https://books.google.al/books?id=uXU2AAAAMAAJ&pg=PA161|title=Les délices des Pays-Bas ou Description géographique et historique des XVII, provinces belgiques|publisher=J. F. Bassompierre|year=1759|language=fr|location=Liezh|pages=161-174}} * {{cite book|author=Jules Borgnet|title=Histoire du comté de Namur|publisher=A. Jamar|year=1847|language=fr|location=Bruksel|edition=i 2-të|orig-year=1846}} * {{Cite book|author1=V. Bruch|author2=Ph. Bragard|author3=J. Chainiaux|title=Namur, une histoire de la ville: Capitale d'un comté éponyme (Xe siècle – 1429)|publisher=Les Amis de la Citadelle de Namur|year=2011|location=Namur|language=fr|isbn=978-2-87551-009-9}} * {{Cite book|author=Henri Pirenne|title=Histoire de Belgique des origines à nos jours|volume=1|publisher=La Renaissance du Livre|year=1972|language=fr|location=Bruksel}} * {{Cite book|author=Joseph Roland|title=Le Comté et la Province de Namur|publisher=Wesmael-Charlier|year=1959|location=Namur|language=fr}} * {{Cite book|author=Félix Rousseau|title=Actes des comtes de Namur de la première race 946 – 1196|publisher=Académie royale de Belgique|year=1936|language=fr|location=Bruksel}} * {{cite book|author=Bénédicte Thiry|title=La vie de château, Les comtes de Namur au Moyen Age|publisher=Ville de Namur|year=2002|location=Namur|language=fr}} [[Kategoria:Fisnikë francezë]] [[Kategoria:Fisnikë gjermanë]] [[Kategoria:Monarki të mëparshme të Evropës]] [[Kategoria:Konte të mëparshme në Evropë]] [[Kategoria:Themelime shekulli X në Evropë]] [[Kategoria:Shpërbërje në 1794]] [[Kategoria:Shpërbërje shekulli XVIII në Evropë]] [[Kategoria:Evropa mesjetare]] [[Kategoria:Evropa në periudhën e hershme moderne]] [[Kategoria:Lista (politikë)]] [[Kategoria:Historia e gjermanëve]] [[Kategoria:Historia e Belgjikës]] [[Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta]] [[Kategoria:Monarkë në Evropë]] [[Kategoria:Tituj fisnikërie]] [[Kategoria:Fisnikë flamandë]] [[Kategoria:Fisnikëria në Evropë]] [[Kategoria:Fisnikë holandezë]] [[Kategoria:Perandoria Gjermaniko-Romake]] [[Kategoria:Monarkia Habsburge]] 1n8e7g8hxycy1m7kyhiqnvpz1ouhpqq 0 384980 3026536 3021603 2026-08-17T22:15:42Z Smallem 126080 Heqja e ngjyrosjes së sfondit, njësim me enwiki (nuk e përdor) përmes Claude AI 3026536 wikitext text/x-wiki {{Short description|Sunduesit e Kontesë së Lovenit nga viti 1003 deri në vitin 1183}} [[Skeda:Armoiries de Vianden 3.svg|parapamje|255px|Stema e kontëve të Lovenit]] '''Kontët e Lovenit''' ishin një degë e Derës lotharingiane Reginar, e cila nga fundi i [[shekulli X|shekullit të X]] sundoi mbi zotërimet e [[Leuven|Lovenit]] (''[[Gjuha frënge|frëngjisht]]'' {{lang|fr|Louvain}}, ose '''[[Leuven]]''' ''[[Gjuha holandeze|holandisht]]'') në Lorenën e Poshtme. ==Historia== Paraardhësi i mundshëm i Reginarëve, Gilberti, konti i Masgaut, një vasal i mbretit të Frankisë Perëndimore, Karli Tullaci, u martua me një bijë të perandorit karoling, Lothairi I në vitin [[846]]. Reginari I ''Qafëgjati'', me gjasa i biri, ishte fisniku më i fuqishëm në mbretërinë, në atë kohë pa mbret, të [[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|Lotharingisë]] ([[Lorena]]), në periudhën nga viti [[910]] deri në vitin [[915]]. Biri dhe pasuesi i tij, Gilberti, u betua për besnikëri ndaj mbretit të Frankisë Lindore, Henri Shpendarit në vitin [[925]] dhe tre vjetë më vonë u martua me bijën e tij, Gerbergën e Saksonisë. Djali i vëllait të tij më të vogël, Reginari III mbajti tokat në rajonin e [[Arrondissement di Mons|Monsit]]. {{hidden begin | toggle = right | title = Lidhjet dinastike të Lambertit të Lovenit | titlestyle = color:inherit }} {{tree chart/start|align=center}} {{tree chart|boxstyle=border-radius: 0.5em; | | | |CS| |HF| |RG1| |RG1=Reginari I Qafëgjati|HF=Henri Shpendari<br />mbreti i Frankisë Lindore|CS= Karli i Thjeshtë<br />mbreti i Frankisë Perëndimore}} {{tree chart| | | | |!| | | |!| | | |)|-|-|-|-|-|.| |}} {{tree chart|boxstyle=border-radius: 0.5em; | | | |LIV|y|GR1|y|GIL| | | |RG2| |LIV= Ludvigu i Përtejdetit<br />mbreti i Frankisë Perëndimore|GR1=Gerberga |GIL=Gilberti, [[Lisa e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|duka i Lotharingisë|RG2=Reginari II}} {{tree chart| | |,|-|-|-|(| | | |! | | | | | | | |!}} {{tree chart|boxstyle=border-radius: 0.5em; | |LOT| |CH| |HN| | | | | |RG3| |LOT=Mbreti Lothair<br /> i Frankisë |CH=Karli,<br /> [[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|duka i Lotharingisë së Poshtme|HN=Henri|RG3=Reginari III}} {{tree chart| | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | |,|-|-|-|(| | }} {{tree chart|boxstyle=border-radius: 0.5em; | |OT| |EM| |GR2|y|LM| |RG4| |OT=Otoni,<br/>[[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|duka i Lotharingisë së Poshtme]] |EM=Ermengarda, {{Abbr|m.|martuar me}}<br/>Albertin e I, [[Lista e kontëve dhe margravëve të Namurit|kontin e Namurit]] |GR2 = Gerberga |LM ='''Lambert Mjekrroshi,<br />konti i Lovenit'''|RG4 = Reginari IV |boxstyle_LM =background-color: #FFDEAD}} {{tree chart| | |,|-|-|-|(| | | |,|-|^|-|.| | | |!}} {{tree chart|boxstyle=border-radius: 0.5em; | |R2| |AL2| |HL| |LB| |RG5| |HL= Henri I, konti i Lovenit | LB = Lamberti i quajtur dhe Balderik,<br />kont i Lovenit|RG5 = Reginari V|R2 = Roberti II, [[Lista e kontëve dhe margravëve të Namurit|kont i Namurit]] |AL2= Alberti II, [[Lista e kontëve dhe margravëve të Namurit|kont i Namurit]]}} {{tree chart|boxstyle=border-radius: 0.5em; border: 1px solid #eee;| | | | | |REG| | | | | |ODA| |MAT|ODA = Martuar me Odan,<br/>mbesën e Godfredit të Robëruarit.|MAT = Martuar me Matildën,<br/>mbesën e Godfredit të Robëruarit.|REG = Martuar me Regelindën,<br/>mbesën e Godfredit të Robëruarit.}} {{tree chart| | | | | | |!| | | | | | | |!| | | |!}} {{tree chart|boxstyle=border-radius: 0.5em; border: 1px solid #eee; | | | | | |CN| | | | | |CL| |CH|CL = Kontët e Lovenit|CH=[[Konti i Hainautit]] |CN=[[Lista e kontëve dhe margravëve të Namurit|Kontët e Namurit]]|boxstyle_CN =border: 1px solid #eee;}} {{tree chart/end}} {{hidden end}} [[Skeda:Lambert Gerberga.jpg|parapamje|majtas|281px|Lamberti i Lovenit dhe Gerberga, bashkëshortja e tij]] Rreth vitit [[990]], Lambert Mjekrroshi (†[[1015]]), i biri i kontit Reginari III, u martua me Gerbergën, bijën e dukës karoling Karli i [[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|Lorenës së Poshtme]], dhe nga viti [[1003]] ai përshkruhet si një kont i Lovenit. Kontea e tij, me kryeqytetin origjinal të [[Leuven|Lovenit]], të ndërtuar përgjatë Lumit Dil, midis {{lang|la|Pagus Brabantiensis}} dhe {{lang|la|Pagus Hasbaniensis}}, e rriti me shpejtësi madhësinë dhe fuqinë. Në vitin [[1013]], Lamberti aneksoi një pjesë të Kontesë së Bruningrodes, të vendosur midis [[Leuven|Lovenit]] dhe Tienenit, gjë që u bë burim i një konflikti të gjatë me [[Lista e peshkopëve dhe princ-peshkopëve të Liezhit|princ-peshkopët e Liezhit]]. [[Skeda:Portret van graaf Hendrik III van Leuven Henry III fils mais des filles (titel op object), RP-P-OB-26.450.jpg|parapamje|235px|Portret i Henrit të II të Lovenit]] Familja e Lambertit fitoi ndikim të madh në [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë Gjermaniko-Romake]], duke fituar tituj të tjerë komitalë përgjatë kohës. Biri i tij, Lamberti II përmendet gjithashtu si një kont i Brukselit, ku ai kishte ndërtuar Kishën-katedrale të Shën Mikelit dhe Shën Gudulës për të bujtur [[Reliku|reliktet]] e Shën Gudulës. Kur ai iu bashkua rrebelimit të kontit Baldvini V i Flandrës kundër perandorit Henri III, ai do të vritej në një betejë të vitit [[1054]] në [[Turnai]]. Nipi i Lambertit, konti Henri III i Lovenit u vesh me titullin e një [[Landgraviati i Brabantit|Landgravit të Brabantit]] pas vdekjes së kontit palatin ezonid, Hermani II i Lotharingisë në vitin [[1085]]. [[Skeda:Godfrid1.jpg|parapamje|224px|Godfridi I]] Në fillim të [[shekulli XII|shekullit të XII]], Henri III u pasua nga vëllai i tij, Godfridi I, të cilit iu besua [[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|Dukati Perandorak i Lotharingisë së Poshtme]] dhe Margraviati i Antverpenit, pasi Henri i Limburgut, doli nga pëlqimi. Megjithëse titulli më vonë iu dha zotërve të Limbourg-sur-Vesdre, Godefridi dhe familja e tij, refuzuan të ndërprisnin përdorimin e titullit dhe mbajtën zotërimin e Antverpenit. Konflikti në vijim midis familjeve çoi në shfuqizimin e mëpasëm të dukatit, ndërsa dy familjet më pas do të njiheshin përkatësisht si [[Duka i Brabantit|dukët e Brabantit]] dhe [[Lista e kontëve dhe dukëve të Limburgut|Limburgut]]. ==Kontët e Lovenit dhe Brukselit== * [[1003]]–[[1015]]: Lamberti I, ishte konti i parë i Lovenit, i biri i Reginarit të III, [[Konti i Hainautit|kont i Hainautit]] * [[1015]]–[[1038]]: Henri I, (i biri i Lambertit të I) * [[1038]]–[[1040]]: Otoni * [[1040]]–[[1054]]: Lamberti II, (i biri i Lambertit të I) [[Skeda:Godfrey II of Lower Lorraine.jpg|parapamje|192px|Godfridi II]] * [[1054]]–[[1079]]: Henri II, (i biri i Lambertit të II) * [[1079]]–[[1086]]: Henri III, (i biri i Henrit të II) ==Kontët e Lovenit dhe Brukselit, Landgravët e Brabantit== {{See also|Landgraviati i Brabantit}} [[Skeda:Les Effigies des Souverains Princes et Ducs de Brabant (BM 1869,0612.107).jpg|parapamje|210px|Godfridi III]] * [[1086]]–[[1095]]: Henri III, (i biri i Henrit të II) * [[1095]]–[[1106]]: Godfridi I, (i biri i Henrit të II) ==Kontët e Lovenit dhe Brukselit, landgravët e Brabantit, dukët Lorenës së Poshtme== {{See also|Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës|Landgraviati i Brabantit|Duka i Brabantit}} * [[1106]]–[[1128]]: Godfridi I, (i biri i Henrit të II) * [[1128]]–[[1141]]: Godfridi II, (i biri i Godfridit të I) * [[1141]]–[[1190]]: Godfridi III, (i biri i Godridit të II) Nga viti [[1183]] e në vijim, titujt e kontit të Lovenit, kontit të Brukselit dhe [[Landgraviati i Brabantit|landgravit të Brabantit]] u bashkuan në titullin e [[Duka i Brabantit|Dukës së Brabantit]], duke u përdorur si apanazhe. ==Dera e Rexhinarit== {{Excerpt|Duka i Brabantit|section=Dera e Rexhinarit (Dera e Leuvenit)|hat=no}} ==Dera e Burgundisë== {{Excerpt|Duka i Brabantit|section=Dera e Burgundisë|hat=no}} ==Dera Habsburge== {{Excerpt|Duka i Brabantit|section=Dera e Habsburgëve|hat=no}} ==Dera Burbone== {{Excerpt|Duka i Brabantit|section=Dera Burbone|hat=no}} ==Dera e Habsburg-Lorenës== {{Excerpt|Duka i Brabantit|section=Dera Habsburge dhe Habsburg-Lorenës|hat=no}} ==Shiko edhe== {{div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Leuven|Loveni]] * [[Duka i Brabantit]] * [[Brabanti Flamand]] * [[Brabanti Valonas]] * [[Rajoni i Kryeqytetit të Brukselit]] * [[Brabanta Veriore|Brabanti Verior]] * [[Landgraviati i Brabantit]] * [[Lista e peshkopëve dhe princ-peshkopëve të Liezhit]] * [[Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Utrehtit]] * [[Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Kambrait]] * [[Duka i Parmës]] * [[Lista e bashkëshorteve dukale të Parmës]] * [[Lista e kontëve të Burgundisë]] * [[Lista e kontëve të Frizisë Lindore]] * [[Dukati i Jyliçit]] * [[Kontët dhe dukët e Gueldersit]] * [[Holanda gjatë Mesjetës së Hershme]] * [[Luftërat e Grepit dhe Merlucit]] * [[Holanda Burgunde]] * [[Duka i Burgundisë]] * [[Kontea e Loonit]] * [[Holanda Habsburge]] * [[Shtatëmbëdhjetë Provincat]] * [[Holanda Spanjolle]] * [[Holanda Austriake]] * [[Historia e Holandës]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Lista e mbretërve frankë]] * [[Lista e udhëheqësve të Frizisë]] * [[Lista e sunduesve të Saksonisë]] * [[Lista e kontëve dhe margravëve të Namurit]] * [[Lista e monarkëve të Luksemburgut]] * [[Lista e kontëve dhe dukëve të Limburgut]] * [[Lista e mbretërve dhe dukëve të Lorenës]] * [[Lista e monarkëve të Holandës]] * [[Lista e piktorëve të hershëm holandikë]] * [[Lista e stadtholderve në Vendet e Ulta]] * [[Lista e pensionarëve të mëdhenj]] * [[Lista e monarkëve në Vendet e Ulta]] * [[Lista e zotërve dhe kontëve të Egmontit]] * [[Konti i Artois]] * [[Konti i Flandrës]] * [[Zotërit dhe margravët e Bergen op Zoom]] * [[Lista e kontëve të Berghut]] * [[Dukati i Klevesit]] * [[Dukati i Builjonit]] * [[Lista e zotërve të Builjonit]] * [[Konti i Hollandës]] * [[Kontët, dukët dhe dukët e mëdhenj të Oldenburgut]] * [[Konti i Hainautit]] * [[Lista e kryeministrave të Holandës]] * [[Konti i Zutfenit]] * [[Abacia Princërore e Stavelot-Malmedisë]] * [[Historia e Belgjikës]] * [[Hapsburgët]] * [[Monarkia Hapsburge]] * [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandoria Gjermaniko-Romake]] {{Div col end}} ==Referencat== {{Reflist|34 em}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Counts of Louvain|Kontët e Lovenit}} * [https://web.archive.org/web/20070205213419/http://ballyhoo.be/andere/charters/charters.html Charters of the Duchy of Brabant] *[https://web.archive.org/web/20050524101817/http://www.personal.psu.edu/users/d/c/dcj121/prosop/counts/countyA/county27.htm Counts of Louvain]: genealogical note (Caution: some information provided by this link could be historiographically obsolete). {{DEFAULTSORT:Kontët e Lovenit}} [[Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta]] [[Kategoria:Monarkë në Evropë]] [[Kategoria:Fisnikëria në Evropë]] [[Kategoria:Tituj fisnikërie]] [[Kategoria:Dukate të mëparshme në Evropë]] [[Kategoria:Konte të mëparshme në Evropë]] [[Kategoria:Monarki të mëparshme të Evropës]] [[Kategoria:Fisnikë holandezë]] [[Kategoria:Themelime në 1003]] [[Kategoria:Themelime shekulli XI në Evropë]] [[Kategoria:Shpërbërje në 1183]] [[Kategoria:Shpërbërje shekulli XII në Evropë]] [[Kategoria:Themelime në 1183]] [[Kategoria:Themelime shekulli XII në Evropë]] [[Kategoria:Fisnikë gjermanë]] [[Kategoria:Evropa gjatë mesjetës së vonë]] [[Kategoria:Historia e Belgjikës]] [[Kategoria:Evropa në periudhën e hershme moderne]] [[Kategoria:Monarkia Habsburge]] [[Kategoria:Perandoria Gjermaniko-Romake]] [[Kategoria:Lista (politikë)]] [[Kategoria:Fisnikë francezë]] [[Kategoria:Fisnikë flamandë]] [[Kategoria:Shpërbërje në 1794]] [[Kategoria:Shpërbërje shekulli XVIII në Evropë]] oz8t72lxzepz4lgb1mtlhaxcixp5sf8 10 387456 3026412 2840891 2026-08-17T20:21:18Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës (pa ndryshim pamjeje) përmes Claude AI 3026412 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Historia e Superligës së Kosovës |titlestyle = background:#BFD7FF;color:inherit |title = Historia e [[Superliga e Kosovës|Superligës së Kosovës]] |groupstyle = background:#BFD7FF;color:inherit |group1 = Superliga e Kosovës (UNMIK) |list1 = <div> [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 1999–00|1999–00]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 2000–01|2000–01]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 2001–02|2001–02]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 2002–03|2002–03]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 2003–04|2003–04]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 2004–05|2004–05]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 2005–06|2005–06]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës (UNMIK) 2006–07|2006–07]] </div> |group2 = Superliga e Republikës së Kosovës |list2 = <div> [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2007–08|2007–08]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2008–09|2008–09]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2009–10|2009–10]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2010–11|2010–11]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2011–12|2011–12]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2012–13|2012–13]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2013–14|2013–14]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2014–15|2014–15]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2015–16|2015–16]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2016–17|2016–17]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2017–18|2017–18]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2018–19|2018–19]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2019–20|2019–20]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2020–21|2020–21]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2021–22|2021–22]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2022–23|2022–23]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2023–24|2023–24]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2024–25|2024–25]]{{·}} [[Superliga e Futbollit të Kosovës 2025–26|2025–26]] </div> }} sgwwpyx1ywn263a7f4n13fv47wfmcpk 0 389081 3026676 2979356 2026-08-18T11:19:47Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026676 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Marcus Rashford | image = Manchester United v West Ham United, 22 January 2022 (33).jpg | upright = | caption = Rashford pas një ndeshjeje me [[Manchester United]] në 2022 | full_name = Marcus Rashford | birth_date = {{birth date and age|31|10|1997|df=y}} | birth_place = [[Mançester]], Angli | height = {{convert|1.88|m|order=flip}}<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/13565/marcus-rashford|title=Marcus Rashford|publisher=FC Barcelona|access-date=16 shtator 2025|language=en}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br>{{nowrap|(në huazim nga [[Manchester United F.C.|Manchester United]])}} | clubnumber = 14 | youthyears1 = 2003–2005 | youthclubs1 = [[Fletcher Moss Rangers F.C.|Fletcher Moss Rangers]] | youthyears2 = 2005–2015 | youthclubs2 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | years1 = 2015– | clubs1 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | caps1 = 287 | goals1 = 87 | years2 = 2025 | clubs2 = → [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] (huazim) | caps2 = 10 | goals2 = 2 | years3 = 2025– | clubs3 = → [[FC Barcelona|Barcelona]] (huazim) | caps3 = 8 | goals3 = 1 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia U16]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014 | nationalteam2 = [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016 | nationalteam3 = [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia U20]] | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia U21]] | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2016– | nationalteam5 = [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]] | nationalcaps5 = 66 | nationalgoals5 = 18 | club-update = 19:47, 5 tetor 2025 (UTC) | nationalteam-update = 22:10, 14 tetor 2025 (UTC) | medaltemplates = {{MedalSport|[[Futbolli]]}} {{MedalCountry|{{fb|ENG}}}} {{MedalCompetition|[[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|Kampionati Evropian]]}}{{Medal|RU|[[UEFA Euro 2020|2020]]|}} {{MedalCompetition|[[UEFA Liga e Kombeve|Liga e Kombeve]]}}{{Medal|3rd|[[Finalet e Ligës së Kombeve të UEFA-s 2019|2019]]|}} }} '''Marcus Rashford''' (lindur më 31 tetor 1997) është një [[futboll|futbollist]] profesionist anglez i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] për klubin në [[La Liga]] [[FC Barcelona|Barcelona]], i huazuar nga klubi në [[Premier League]] [[Manchester United F.C.|Manchester United]], dhe për [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglinë]]. Një produkt i sistemit të të rinjve të Manchester United, Rashford iu bashkua klubit në moshën shtatë vjeçare. Tetëmbëdhjetë vjeçari Rashford shënoi dy gola si në debutimin e tij në [[Ekipi i parë (futboll)|ekipin e parë]] ashtu edhe në atë evropian kundër [[FC Midtjylland|Midtjylland]] në [[UEFA Europa League]] në shkurt 2016 dhe në debutimin e tij në Premier League kundër [[Arsenal F.C.|Arsenal]] tre ditë më vonë. Ai gjithashtu shënoi në [[Derbi i Mançesterit|derbin e tij të parë të Mançesterit]], si dhe në debutimet e tij në [[EFL Cup]] dhe [[UEFA Champions League]]. Me United, Rashford ka fituar dy [[FA Cup]], dy EFL Cup, [[FA Community Shield]] dhe UEFA Europa League. Rashford shënoi në debutimin e tij me Anglinë në maj 2016, duke u bërë lojtari më i ri anglez që shënon në ndeshjen e tij të parë ndërkombëtare si senior. Që atëherë ai është shfaqur në dy [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|Kampionate Evropiane të UEFA-s]]: [[UEFA Euro 2016|2016]], ku ishte lojtari më i ri i turneut, dhe [[UEFA Euro 2020|2020]], ku u shfaq në [[UEFA Euro 2020 final|finalen]] ndërsa Anglia përfundoi e dyta pas [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë]]. Ai ka përfaqësuar gjithashtu Anglinë në [[Kupa e Botës FIFA 2018|2018]] dhe [[Kupa e Botës FIFA 2022|2022]]. Rashford është vlerësuar për përdorimin e platformës së tij për të qenë një aktivist politik dhe filantrop për të nxitur ndryshime shoqërore. Ai është një fushatar kundër [[Racizmi në Mbretërinë e Bashkuar|racizmit]], [[Pastrehësia në Mbretërinë e Bashkuar|pastrehësisë]] dhe [[Uria në Mbretërinë e Bashkuar#Në mesin e fëmijëve|urisë së fëmijëve]] në Mbretërinë e Bashkuar. Ai është njohur për përpjekjet e tij nga organizata brenda dhe jashtë sportit, dhe ishte subjekt i [[Mural i Marcus Rashford|një murali]] në [[Withington]]. == Jeta e hershme == Marcus Rashford<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/465277|title=Squads for 2017/18 Premier League confirmed|publisher=Premier League|date=1 shtator 2017|access-date=15 dhjetor 2017|archive-date=19 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519052324/https://www.premierleague.com/news/465277|language=en}}</ref> lindi më 31 tetor 1997<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/230945/marcus-rashford|title=Marcus Rashford: Overview|publisher=ESPN|access-date=11 tetor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153306/https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/230945/marcus-rashford|language=en}}</ref> në [[Mançester]],<ref>{{Cite web|url=https://www.11v11.com/players/marcus-rashford-250719/|title=Marcus Rashford|website=11v11.com|publisher=AFS Enterprises|access-date=11 tetor 2020|archive-date=22 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622164540/https://www.11v11.com/players/marcus-rashford-250719/|language=en}}</ref> dhe u rrit në zonat [[Fallowfield]], [[Withington]] dhe [[Wythenshawe]] të qytetit.<ref name="MENmural">{{Cite web|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/powerful-mural-honouring-marcus-rashford-19234321|title=A powerful mural honouring Marcus Rashford MBE has appeared in a Manchester suburb where he lived as a boy|newspaper=[[Manchester Evening News]]|date=6 nëntor 2020|access-date=9 shtator 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-18855585|title=Manchester United star Marcus Rashford leads huge new campaign to end child poverty|first=Damon|last=Wilkinson|newspaper=[[Manchester Evening News]]|date=1 shtator 2020|access-date=11 tetor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153346/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-18855585|language=en}}</ref> Ai është me prejardhje atërore Xhamajkane,<ref>{{Cite web|url=https://en.africatopsports.com/2020/06/10/ghana-a-former-football-player-claims-to-be-the-father-of-marcus-rashford/|title=Ghana: A former Football player claims to be the father of Marcus Rashford|date=10 qershor 2020|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> dhe me prejardhje mëmësore Kititiane, me gjyshen e tij të lindur në ishullin [[Saint Kitts]] të [[Inditë Perëndimore]].<ref>{{Cite web|last=Mason|first=Jonathan|url=https://www.thestkittsnevisobserver.com/soccer-star-marcus-rashford-puts-smile-on-faces-of-hungry-children/|title=Soccer Star Marcus Rashford Puts Smile On Faces Of Hungry Children|date=5 shtator 2018|access-date=2 tetor 2020|newspaper=[[The St. Kitts-Nevis Observer]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153301/https://www.thestkittsnevisobserver.com/soccer-star-marcus-rashford-puts-smile-on-faces-of-hungry-children/|language=en}}</ref> Rashford vjen nga një familje e [[Klasa punëtore|klasës punëtore]]; nëna e tij është Melanie Maynard, një [[prind i vetëm]] e cila punonte në punë të shumta, duke anashkaluar ndonjëherë ushqimin për të siguruar që fëmijët e saj të kishin mjaft për të ngrënë.<ref>{{Cite news|last1=Blakey|first1=Ashlie|last2=Glaze|first2=Ben|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/marcus-rashford-praises-mums-sacrifices-19472586|title=Marcus Rashford praises his mum's sacrifices to put food on the table when he was growing up|date=17 dhjetor 2020|access-date=16 janar 2021|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bt.com/sport/news/2020/december/marcus-rashford-s-mother-missed-meals-so-her-children-could-eat|title=Marcus Rashford's mother 'missed meals so her children could eat'|date=16 dhjetor 2020|access-date=16 janar 2021|website=BT Sport|language=en}}</ref><ref name="RashfordSuperhero">{{Cite news|last=Adams|first=Tim|url=https://www.theguardian.com/football/2021/jan/17/marcus-rashford-the-making-of-a-food-superhero-child-hunger-free-school-meals|title=Marcus Rashford: the making of a food superhero|date=17 janar 2021|access-date=17 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Rashford ka katër vëllezër e motra më të mëdhenj: dy vëllezër, Dwaine Maynard dhe Dane Rashford, të dy prej të cilëve vazhduan ta përfaqësojnë atë profesionalisht,<ref>{{Cite web|url=https://www.football365.com/news/man-utd-sick-to-the-core-of-raiola-after-rashford-talks|title=Man Utd 'sick to the core' of Raiola after Rashford 'talks'|date=14 janar 2020|access-date=2 tetor 2020|website=[[Football365]]|publisher=Planet Sport|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153245/https://www.football365.com/news/man-utd-sick-to-the-core-of-raiola-after-rashford-talks|language=en}}</ref> dhe dy motra, Chantelle dhe Claire.<ref name="RashfordSuperhero" /><ref>{{Cite web|last=Northcroft|first=Jonathan|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/marcus-rashford-has-become-a-national-treasure-q7tvbf7xx|title=Marcus Rashford has become a national treasure|date=20 dhjetor 2020|access-date=17 janar 2021|newspaper=[[The Times]]|location=[[Londër]]|url-access=subscription|language=en}}</ref> Ai është kushëri i futbollistit [[Lois Maynard]], i cili luan si mesfushor për [[Radcliffe F.C.|Radcliffe]]. Një mbështetës i fëmijërisë i klubit të tij lokal të futbollit [[Manchester United F.C.|Manchester United]], Rashford u rrit në një familje të ndarë në mbështetjen e tyre për United dhe [[Derbi i Mançesterit|rivalët lokalë]] [[Manchester City F.C.|Manchester City]].<ref name="PlayersTribune">{{Cite web|last=Rashford|first=Marcus|url=https://www.theplayerstribune.com/articles/marcus-rashford-england-national-team|title=The Number 9|date=19 mars 2017|access-date=18 shtator 2022|publisher=[[The Players' Tribune]]|language=en}}</ref> Rashford ndoqi [[Ashton-on-Mersey School]], ku United ka dërguar lojtarët e akademisë së tyre që nga viti 1998, afër qendrës së tyre stërvitore [[Trafford Training Centre|Carrington]];<ref>{{Cite news|last=Whalley|first=Mike|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/03/05/marcus-rashford-helped-manchester-united-slay-arsenal-but-was-ba/|title=Marcus Rashford helped Manchester United slay Arsenal but was back at school the next day|date=4 mars 2016|access-date=16 janar 2021|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|url-access=subscription|language=en}}</ref><ref name="BBCMaking">{{Cite news|last=Stone|first=Simon|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36313516|title=Marcus Rashford: The making of teenage Manchester United striker|date=19 maj 2016|access-date=16 janar 2021|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> ai studioi për një Diplomë Kombëtare në Sport të [[Business and Technology Education Council#Shkollë që lëshon kualifikim (Niveli 3)|Këshillit të Edukimit të Biznesit dhe Teknologjisë]] (BTEC).<ref>{{Cite news|last=Mitten|first=Andy|url=https://www.espn.co.uk/football/club/manchester-united/360/blog/post/2897672/marcus-rashford-the-latest-youngster-to-benefit-from-man-united-school-setup|title=Marcus Rashford the latest to benefit from Man United's education setup|date=19 qershor 2016|access-date=16 janar 2021|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> == Karriera në klub == === Karriera e hershme === Rashford filloi të luajë futboll për [[Fletcher Moss Rangers F.C.|Fletcher Moss Rangers]] në moshën pesë vjeçare,<ref>{{Cite web|last=Fordyce|first=Tom|title=Manchester's cold war|url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-sh/longform_manchester_cold_war|website=BBC News|access-date=2 mars 2017|date=2 mars 2017|archive-date=6 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406141508/https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-sh/longform_manchester_cold_war|language=en}}</ref> duke filluar si portier, dhe përmendi ish-portierin e United, [[Tim Howard]] si idhullin e tij të portierit.<ref>{{Cite web|last=Shread|first=Joe|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11134490/marcus-rashford-reveals-surprise-manchester-united-idol|title=Marcus Rashford reveals surprise Manchester United idol|date=19 nëntor 2017|access-date=23 tetor 2020|website=Sky Sports|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153351/https://www.skysports.com/football/news/11667/11134490/marcus-rashford-reveals-surprise-manchester-united-idol|language=en}}</ref><ref name="ESPNJourney">{{Cite news|last=Dawson|first=Rob|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united/story/4012666/man-united-star-rashford-maps-out-journey-from-academy-standout-to-world-class-talent|title=Man United star Rashford maps out journey from academy standout to world-class talent|date=17 dhjetor 2019|access-date=16 janar 2021|publisher=ESPN|language=en}}</ref> Zyrtari i zhvillimit të akademisë së Fletcher Moss Rangers, Dave Horrocks, kujton se Rashford ishte në një "nivel tjetër" në krahasim me djemtë e tjerë, duke luajtur një rol kryesor pasi ekipi fitoi një turne me 15 skautë nga klube të ndryshme që shikonin.<ref name="FFTMWMH">{{Cite news|last=Fenn|first=Alec|url=https://www.fourfourtwo.com/performance/training/marcus-rashford-men-who-made-him|title=Marcus Rashford – by the men who made him|date=6 prill 2018|access-date=17 janar 2021|website=FourFourTwo|language=en}}</ref> Ai kaloi një javë duke u stërvitur me Manchester City para se t'i bashkohej sistemit të akademisë në [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në moshën shtatë vjeçare, mes interesimit nga [[Everton F.C.|Everton]] dhe [[Liverpool F.C.|Liverpool]].<ref>{{Cite web|last=Luckhurst|first=Samuel|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-rejected-liverpool-join-10954380|title=Marcus Rashford rejected Liverpool to join Manchester United|date=26 shkurt 2016|access-date=11 prill 2017|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304231531/http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-rejected-liverpool-join-10954380|language=en}}</ref><ref name="FFTInt">{{Cite web|last=Flanagan|first=Chris|url=https://www.fourfourtwo.com/features/marcus-rashford-interview-exclusive-man-utd-record-goals-premier-league-trophies-champions-league-england|title=Marcus Rashford interview: Why the 2020s are going to belong to the Manchester United forward|date=15 qershor 2020|access-date=23 tetor 2020|website=[[FourFourTwo]]|publisher=Future|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153355/https://www.fourfourtwo.com/features/marcus-rashford-interview-exclusive-man-utd-record-goals-premier-league-trophies-champions-league-england|language=en}}</ref> Ai i vlerësoi vëllezërit e tij për ndihmën në vendimin për t'iu bashkuar United.<ref name="Academy4000">{{Cite web|last=Stone|first=Simon|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50776951|title=Marcus Rashford on helping Man Utd academy reach landmark|date=13 dhjetor 2019|access-date=23 tetor 2020|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Ish-trajneri i të rinjve të United, [[Paul McGuinness (futbollist)|Paul McGuinness]], pa shpejt potencialin e Rashford për shkak të atleticizmit të tij si me topin ashtu edhe pa të,<ref name="FFTMWMH" /> por gjatë viteve të tij të hershme në klub ai shpesh duhej të mungonte në stërvitje si pasojë e vështirësisë për të mbërritur atje ndërsa nëna dhe vëllezërit e tij ishin në punë. Përfundimisht, ai mori ndihmë nga trajnerët e të rinjve Dave Bushell, Eamon Mulvey dhe [[Tony Whelan]], të cilët ndihmuan për të gjetur shoferë për Rashford që të shkonte në fushën e stërvitjes.<ref>{{Cite news|url=https://www.bt.com/sport/news/2020/december/marcus-rashford-grateful-to-man-utd-s-academy-coaches-for-their-early-support|title=Marcus Rashford grateful to Man Utd's academy coaches for their early support|date=19 dhjetor 2020|access-date=16 janar 2021|website=BT Sport|language=en}}</ref> Kur ishte 11 vjeç, ai u bë lojtari më i ri i zgjedhur ndonjëherë për skemën Manchester United Schoolboy Scholars, zakonisht e rezervuar për lojtarët 12 vjeç e lart.<ref name="FFTMWMH" /> Ai u avancua shpejt dhe filloi të luajë [[cage football]] me [[Paul Pogba]], [[Jesse Lingard]] dhe [[Ravel Morrison]], duke ndihmuar në rritjen e nivelit të tij të aftësive duke luajtur me lojtarë katër vjet më të mëdhenj se ai.<ref name="FFTMWMH" /><ref name="Rash12">{{Cite news|last=Robson|first=James|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-marcus-rashford-pogba-12975587|title=Manchester United used Paul Pogba to school Marcus Rashford aged just 12|date=2 maj 2017|access-date=17 janar 2021|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> Në vitin 2012, ai ishte pjesë e skuadrës nën-15 të Manchester United e cila përfundoi e dyta në turneun e 23-të vjetor të Marveld.<ref>{{Cite web|url=https://marveldtournament.com/en/history/edition-2012/team-information-2012/manchester-united-2012|title=Manchester United 2012|date=1 qershor 2012|access-date=28 tetor 2020|publisher=Marveld Tournament|archive-date=31 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031045432/https://marveldtournament.com/en/history/edition-2012/team-information-2012/manchester-united-2012|language=en}}</ref> Në vitin 2014, ''[[The Guardian]]'' e quajti atë si perspektivën më të mirë të Manchester United në Next Generation 2014, duke thënë se stili i tij i "[[Futboll total|futbollit total]]" i jep atij një shans të mirë për të shkuar deri në fund.<ref>{{Cite web|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/blog/ng-interactive/2014/oct/13/next-generation-2014-20-of-the-best-talents-at-premier-league-clubs|title=Next Generation 2014: 20 of the best talents at Premier League clubs|date=13 tetor 2014|access-date=28 tetor 2020|newspaper=The Guardian|location=Londër|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153355/https://www.theguardian.com/football/blog/ng-interactive/2014/oct/13/next-generation-2014-20-of-the-best-talents-at-premier-league-clubs|language=en}}</ref> Rashford u stërvit me [[Ekipi i parë (futboll)|ekipin e parë]] të United për herë të parë në moshën 16-vjeçare nën menaxhimin e [[David Moyes]] gjatë [[Sezoni 2013–14 i Manchester United F.C.|sezonit 2013–14]], dhe e përshkroi seancën stërvitore si "të paçmueshme" për veten dhe lojtarët e tjerë të [[Manchester United F.C. Reserves and Academy|akademisë së United]]; ai filloi të stërvitej me ekipin e parë më rregullisht dhe u konsiderua si një "talent i lartë" nga trajnerët.<ref name="ESPNJourney" /> Në vitin 2015, menaxheri i United Under-19, [[Nicky Butt]], vlerësoi performancat e Rashford-it për ekipin në një ndeshje të [[2015–16 UEFA Youth League group stage|fazës së grupeve]] të [[UEFA Youth League]].<ref>{{Cite news|last=Dawson|first=Rob|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-nicky-butt-identifies-10084013|title=Manchester United: Nicky Butt identifies two future Reds stars|date=18 shtator 2015|access-date=16 janar 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Përfshirja e tij në ekip filloi pas një dëmtimi të [[Demetri Mitchell]], dhe ai shfrytëzoi shansin e tij duke shënuar gjashtë gola në 11 ndeshje në Premier League të Under-18, si dhe tre gola në Youth League.<ref>{{Cite news|last=Luckhurst|first=Samuel|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-manchester-uniteds-latest-10478834|title=Marcus Rashford is Manchester United's latest academy star|date=20 nëntor 2015|access-date=16 janar 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Atij iu dha kapiteni i ekipit nga Butt, i cili e vlerësoi atë si një lider.<ref>{{Cite news|last=De Menezes|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/watford-vs-manchester-united-marcus-rashford-set-debut-18-year-old-called-cover-injury-crisis-a6743081.html|title=Who is Marcus Rashford? Manchester United include 18-year-old on substitutes' bench for Watford match|date=21 nëntor 2015|access-date=16 janar 2021|newspaper=The Independent|language=en}}</ref> Rashford u emërua në stolin e skuadrës së parë për herë të parë më 21 nëntor nga [[Louis van Gaal]] për një ndeshje të [[Premier League]] kundër [[Watford F.C.|Watford]], të cilën Manchester United e fitoi 2–1.<ref>{{Cite web|last=Hafez|first=Shamoon|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34818136|title=Watford 1–2 Manchester United|date=21 nëntor 2015|access-date=26 shkurt 2016|website=BBC Sport|archive-date=17 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170317091451/http://www.bbc.co.uk/sport/football/34818136|language=en}}</ref> Ai mori numrin 39 të skuadrës, për shkak të këmbënguljes së Van Gaal-it që sulmuesit të mbanin një numër skuadre që përmbante një nëntë.<ref>{{Cite news|last=Dawson|first=Rob|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-story-behind-manchester-10480726|title=Marcus Rashford: The story behind Manchester United youngster's new squad number|date=21 nëntor 2015|access-date=15 janar 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Javën në vazhdim kundër [[Leicester City F.C.|Leicester City]], ai u emërua sërish në stol, por u la sërish i papërdorur në një barazim 1–1.<ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=Leicester City 1–1 Manchester United|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34887484|website=BBC Sport|date=28 nëntor 2015|access-date=19 shkurt 2021|language=en}}</ref> Në shkurt 2016, Rashford iu nënshtrua një oferte [[Loan (association football)|huaje]] nga klubi i [[EFL League One|League One]] [[Crewe Alexandra F.C.|Crewe Alexandra]], por transferimi i përkohshëm u refuzua nga menaxheri i rezervave [[Warren Joyce]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36481363|title=Marcus Rashford: Manchester United turned down Crewe Alexandra loan bid for striker|date=8 qershor 2016|access-date=17 janar 2021|website=BBC Sport|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lustig|first=Nick|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/10307463/man-utd-forward-marcus-rashford-subject-of-crewe-loan-bid|title=Man Utd forward Marcus Rashford subject of Crewe loan bid|date=9 qershor 2016|access-date=17 janar 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> Ish-shoku i skuadrës [[Sean Goss]] përshkroi se si Rashford impresionoi në seancat stërvitore të ekipit të parë, ndërsa klubi po vuante një krizë lëndimesh, pavarësisht se ishte një nga lojtarët më të rinj të thirrur për t'u stërvitur.<ref name="RashRise">{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2017/oct/31/marcus-rashford-turns-20-manchester-united-england|title=Marcus Rashford turns 20: how 'late developer' grew into a superstar|date=31 tetor 2017|access-date=16 janar 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> ===Manchester United=== ====2015–2016: Sezoni i debutimit==== [[File:Marcus Rashford.jpg|thumb|upright|Rashford duke u ngrohur për [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në 2016]] Më 25 shkurt 2016, Rashford u përfshi në skuadrën me 18 lojtarë për ndeshjen e kthimit të raundit të 32-ve të [[UEFA Europa League]] të United kundër klubit danez [[FC Midtjylland|Midtjylland]], për shkak të një krize lëndimesh ku 13 lojtarë ishin të dëmtuar.<ref>{{Cite news|last=Luckhurst|first=Samuel|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-include-marcus-rashford-10948833|title=Manchester United include Marcus Rashford in Midtjylland squad|date=25 shkurt 2016|access-date=18 janar 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Pasi [[Anthony Martial]] u lëndua në ngrohje, Rashford u zgjodh të fillonte ndeshjen dhe e shënoi debutimin e tij në ekipin e parë me dy gola në pjesën e dytë të një fitoreje 5–1.<ref>{{Cite web|last=Johnston|first=Neil|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35632870|title=Manchester United 5–1 FC Midtjylland: Teenager Marcus Rashford scores twice on his debut as Manchester United thrash FC Midtjylland in the Europa League|date=25 shkurt 2016|access-date=25 shkurt 2016|website=BBC Sport|archive-date=21 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621074348/https://www.bbc.co.uk/sport/football/35632870|language=en}}</ref> Golat e Rashford e bënë atë shënuesin më të ri të United në kompeticionet evropiane, duke thyer një rekord që më parë mbahej nga [[George Best]],<ref>{{Cite news|last=Rej|first=Arindam|url=https://www.espn.co.uk/football/club/manchester-united/360/blog/post/2815655/rashford-scores-on-debut-to-join-rooney-scholes-and-martial|title=Rashford joins Rooney and Martial as the latest teen United wonder|date=26 shkurt 2016|access-date=18 janar 2021|publisher=ESPN|language=en}}</ref> dhe i cili më vonë u thye nga [[Mason Greenwood]] në sezonin [[2019–20 Manchester United F.C. season|2019–20]].<ref>{{Cite news|last=Wilson|first=Paul|url=https://www.theguardian.com/football/2019/sep/19/manchester-united-astana-europa-league-match-report|title=Mason Greenwood's first Manchester United goal earns win over Astana|date=19 shtator 2019|access-date=18 janar 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> Rashford bëri debutimin e tij në Premier League kundër [[Arsenal F.C.|Arsenal]] tre ditë më vonë; ai shënoi sërish dy herë dhe dha [[Assist (association football)|asist]] për golin tjetër në një fitore 3–2 në shtëpi kundër [[Arsenal F.C.–Manchester United F.C. rivalry|rivalëve të tyre]], duke u bërë shënuesi i tretë më i ri për United në Premier League pas [[Federico Macheda]] dhe [[Danny Welbeck]].<ref>{{Cite web|last=Jurejko|first=Jonathan|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35624234|title=Manchester United 3–2 Arsenal|website=BBC Sport|date=28 shkurt 2016|access-date=11 prill 2017|archive-date=26 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626145115/https://www.bbc.co.uk/sport/football/35624234|language=en}}</ref> Van Gaal e vlerësoi performancën e tij si "fantastike" dhe më të mirë se ndeshja e tij e parë,<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/28/louis-van-gaal-marcus-rashford-manchester-united-arsenal|title=Louis van Gaal: Marcus Rashford's second match even better than his first|date=28 shkurt 2016|access-date=18 janar 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> por kërkoi kujdes nga shtypi për të mos e ngacmuar dhe hiperbolizuar, duke ndjerë se ai kishte karakterin për ta përballuar.<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/01/marcus-rashford-manchester-united-louis-van-gaal|title=Don't harass Marcus Rashford, urges Manchester United's Louis van Gaal|date=1 mars 2016|access-date=18 janar 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> Më 20 mars 2016, Rashford hyri në histori kur shënoi golin e vetëm në [[Manchester derby]], fitorja e parë e ekipit të tij në ligë në transfertë ndaj Manchester City që nga viti 2012; në moshën vetëm 18 vjeç e 141 ditë, ai u bë shënuesi më i ri në këtë ndeshje në epokën e Premier League, duke kaluar rekordin e [[Wayne Rooney]]-t me pothuajse një vit.<ref>{{Cite news|last=Masefield|first=Fraser|url=https://www.eurosport.co.uk/football/premier-league/2015-2016/marcus-rashford-hits-winner-as-manchester-united-turn-up-heat-on-city-in-champions-league-race_sto5323415/story.shtml|title=Marcus Rashford hits winner as Manchester United turn up heat on City in Champions League race|date=20 mars 2016|access-date=18 janar 2021|publisher=Eurosport|language=en}}</ref> Gjatë ndeshjes së kthimit të raundit të gjashtë të [[FA Cup]] kundër [[West Ham United F.C.|West Ham United]] më 13 prill, Rashford shënoi një gol në një fitore 2–1 për të ndihmuar United të kalonte në gjysmëfinale.<ref>{{Cite web|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35974944|title=West Ham 1–2 Man Utd|date=13 prill 2016|access-date=14 gusht 2017|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e vetëm të ndeshjes kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]], të cilët më pas ranë nga kategoria për herë të parë që nga viti 1987.<ref>{{Cite news|last=Jennings|first=Patrick|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36003831|title=Manchester United 1–0 Aston Villa: Aston Villa are relegated to English football's second tier for the first time since 1987 after defeat by Manchester United|date=16 prill 2016|access-date=18 janar 2021|website=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai më vonë udhëhoqi sulmin në [[2016 FA Cup final|finalen e FA Cup]] kundër [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] më 21 maj, e cila përfundoi me një fitore 2–1 duke shënuar fitoren e 12-të të FA Cup për United dhe trofeun e parë për Rashford.<ref name="2016FACupFinal">{{Cite web|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=Crystal Palace 1–2 Manchester United|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36292265|website=BBC Sport|date=21 maj 2016|access-date=15 dhjetor 2017|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612224014/https://www.bbc.co.uk/sport/football/36292265|language=en}}</ref> Ai e përfundoi [[2015–16 Manchester United F.C. season|sezonin]] me 8 gola në 18 paraqitje dhe u votua [[Jimmy Murphy Young Player of the Year]].<ref name="YPOTY">{{Cite web|last=Tuck|first=James|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/May/POTY-Manchester-United-Marcus-Rashford-Jimmy-Murphy-Young-Player-of-the-Year-Under-18s-2015-16.aspx|title=Marcus Rashford scoops Under-18s Award|date=2 maj 2016|access-date=15 dhjetor 2017|publisher=Manchester United F.C.|archive-date=4 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904123023/http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2016/May/POTY-Manchester-United-Marcus-Rashford-Jimmy-Murphy-Young-Player-of-the-Year-Under-18s-2015-16.aspx|language=en}}</ref> Më 30 maj, Rashford nënshkroi një kontratë të re me United me vlerë 20,000 £ në javë, e cila do ta mbante atë në klub deri në vitin 2020, me një opsion për t'u zgjatur për një vit tjetër.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36408185|title=Marcus Rashford: Man Utd striker signs new deal until 2020|date=30 maj 2016|access-date=30 maj 2016|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> ==== 2016–2017: Përparimi në ekipin e parë dhe suksesi evropian ==== [[File:Marcus Rashford September 2016 (cropped).jpg|thumb|upright|right|Rashford duke u rreshtuar për Manchester United në 2016]] Për [[2016–17 Manchester United F.C. season|sezonin 2016–17]], duke shënuar vendin e tij si pjesë e skuadrës së parë, Rashford iu dha numri 19 nga menaxheri i ri [[José Mourinho]].<ref>{{Cite news|last=Robson|first=James|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/transfer-news/manchester-united-rashford-jose-mourinho-13363047|title=Manchester United manager Jose Mourinho told Marcus Rashford to change shirt number|date=20 korrik 2017|access-date=18 shtator 2022|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Nënshkrimi i sulmuesit veteran [[Zlatan Ibrahimović]] bëri që ai shpesh të duhej të zinte një vend në stolin e zëvendësuesve,<ref>{{Cite news|url=https://www.fourfourtwo.com/us/news/ibrahimovic-give-rashford-time-and-hell-take-over-everything|title=Ibrahimovic: Give Rashford time and he'll take over everything|date=11 shtator 2016|access-date=7 mars 2021|website=FourFourTwo|language=en}}</ref> megjithëse pas nënshkrimit të tij, Ibrahimović vlerësoi Rashford si një "talent të madh" dhe "të ardhmen e Anglisë".<ref>{{Cite web|last=Shreeves|first=Geoff|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/10533083/zlatan-ibrahimovic-on-manchester-united-wayne-rooney-and-marcus-rashford|title=Zlatan Ibrahimovic on Manchester United, Wayne Rooney and Marcus Rashford|date=14 gusht 2016|access-date=6 mars 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> Goli i parë i Rashford-it i sezonit erdhi më 27 gusht kundër [[Hull City A.F.C.|Hull City]], duke shënuar në minutën e dytë të kohës shtesë pasi hyri në lojë në vend të [[Juan Mata]] në minutën e 71-të.<ref>{{Cite news|first=Mike|last=Henson|title=Hull City 0–1 Man Utd|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37139627|website=BBC Sport|date=27 gusht 2016|access-date=14 gusht 2017|archive-date=25 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625085820/https://www.bbc.co.uk/sport/football/37139627|language=en}}</ref> Ai shënoi edhe tre herë në muajin tjetër, më 18 shtator në një humbje 3–1 në ligë ndaj Watford; më 21 shtator në një fitore 3–1 kundër [[Northampton Town F.C.|Northampton Town]] në raundin e tretë të [[EFL Cup]]; dhe në një fitore 4–1 në ligë ndaj [[Leicester City F.C.|Leicester City]] më 24 shtator.<ref>{{Cite news|first=Chris|last=Osborne|title=Watford 3–1 Man Utd|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37331599|website=[[BBC Sport]]|date=18 shtator 2016|access-date=14 gusht 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=Northampton Town 1–3 Manchester United|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37357878|website=[[BBC Sport]]|date=21 shtator 2016|access-date=14 gusht 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|first=Tom|last=Rostance|title=Manchester United 4–1 Leicester City|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37393483|website=[[BBC Sport]]|date=24 shtator 2016|access-date=14 gusht 2017|language=en}}</ref> Muajin në vijim, ai u emërua si nënkampion ndaj portugezit [[Renato Sanches]] në çmimin [[Golden Boy (award)|Golden Boy]] për lojtarin më të mirë evropian nën moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite news|last=Aarons|first=Ed|title=Renato Sanches beats Marcus Rashford to 2016 Golden Boy award|url=https://www.theguardian.com/football/2016/oct/24/renato-sanches-marcus-rashford-golden-boy-award|access-date=31 tetor 2016|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|date=24 tetor 2016|archive-date=13 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413231033/https://www.theguardian.com/football/2016/oct/24/renato-sanches-marcus-rashford-golden-boy-award|language=en}}</ref> Në fushë, megjithatë, ai nuk arriti të shënonte deri më 7 janar 2017, kur shënoi dy gola brenda katër minutave në FA Cup kundër [[Jaap Stam]]'s [[Reading F.C.|Reading]], e cila përfundoi 4–0.<ref>{{Cite news|first=Jamie|last=Strickland|title=Manchester United 4–0 Reading|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/38474766|website=[[BBC Sport]]|date=7 janar 2017|access-date=14 gusht 2017|language=en}}</ref> Rashford fitoi trofeun e tij të tretë më 26 shkurt në [[2017 EFL Cup final|finalen e EFL Cup]], duke hyrë si zëvendësues në minutën e 77-të në fitoren 3–2 kundër [[Southampton F.C.|Southampton]].<ref name="2017EFLC">{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=Manchester United 3–2 Southampton|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39018813|website=[[BBC Sport]]|date=26 shkurt 2017|access-date=15 dhjetor 2017|archive-date=12 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112043047/https://www.bbc.co.uk/sport/football/39018813|language=en}}</ref> Ai ishte një pjesë instrumentale e fitores 2–0 të United kundër liderëve të ligës [[Chelsea F.C.|Chelsea]] më 16 prill, duke shënuar golin e parë pas shtatë minutash nga pasimi i [[Ander Herrera]]-s.<ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=Manchester United 2–0 Chelsea|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39543146|website=[[BBC Sport]]|date=16 prill 2017|access-date=14 gusht 2017|language=en}}</ref> Rashford shënoi një tjetër gol kyç katër ditë më vonë kundër [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] në minutën e 107-të të ndeshjes së kthimit të çerekfinales së Europa League në një fitore 2–1 (3–2 në total), duke dërguar United në raundin tjetër.<ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=Manchester United 2–1 RSC Anderlecht aet (3–2)|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39611675|website=[[BBC Sport]]|date=20 prill 2017|access-date=14 gusht 2017|language=en}}</ref> Ai filloi si titullar në [[2017 UEFA Europa League final|finalen e Europa League]] më 24 maj kundër ekipit holandez [[AFC Ajax|Ajax]], të cilën United e fitoi 2–0, duke fituar kështu trofeun e tij të katërt dhe të parë evropian.<ref name="2017UEL">{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=Ajax 0–2 Manchester United|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40004559|website=[[BBC Sport]]|date=24 maj 2017|access-date=15 dhjetor 2017|archive-date=25 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125181826/https://www.bbc.co.uk/sport/football/40004559|language=en}}</ref> Për shkak të nënshkrimit të Ibrahimović, Rashford kaloi shumicën e sezonit në krah. Ai bëri më shumë paraqitje se çdo lojtar tjetër i United gjatë sezonit, duke luajtur 53 herë.<ref>{{Cite news|title=Marcus Rashford explains his best position at Manchester United|url=http://thepeoplesperson.com/2017/03/26/marcus-rashford-explains-his-best-position-at-manchester-united-177184/|website=The Peoples Person|date=26 mars 2017|access-date=14 gusht 2017|archive-date=16 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016204757/http://thepeoplesperson.com/2017/03/26/marcus-rashford-explains-his-best-position-at-manchester-united-177184/|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|first=James|last=Tuck|title=Mourinho's Trust Is "Massive" For Rashford|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2017/May/marcus-rashford-delighted-to-have-earned-jose-mourinho-trust-and-respect-at-manchester-united.aspx|publisher=[[Manchester United F.C.]]|date=16 maj 2017|access-date=14 gusht 2017|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153309/https://www.manutd.com/PageLoadFail|language=en}}</ref> ==== 2017–2018: Sukses individual i qëndrueshëm ==== [[File:Press Tren CSKA - MU (3).jpg|thumb|upright|Rashford duke u ngrohur për Manchester United në 2017]] Rashford bëri paraqitjen e tij të parë të [[2017–18 Manchester United F.C. season|sezonit të tij të dytë të plotë në ekipin e parë]] më 8 gusht 2017 kundër Real Madridit në [[2017 UEFA Super Cup|Superkupën e UEFA-s]] si zëvendësues në minutën e 46-të në një humbje 2–1.<ref>{{Cite news|first=Jonathan|last=Jurejko|title=Real Beat Man Utd in Super Cup|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40788621|website=[[BBC Sport]]|date=8 gusht 2017|access-date=14 gusht 2017|archive-date=28 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628070949/https://www.bbc.co.uk/sport/football/40788621|language=en}}</ref> Ai filloi si titullar në një fitore 4–0 në shtëpi kundër West Ham United pesë ditë më vonë, më 13 gusht, duke dhënë asistin për golin hapës të [[Romelu Lukaku]]-t.<ref>{{Cite news|first=Jonathan|last=Jurejko|title=Man Utd 4–0 West Ham|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40841358|website=[[BBC Sport]]|date=13 gusht 2017|access-date=14 gusht 2017|archive-date=18 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618052517/https://www.bbc.co.uk/sport/football/40841358|language=en}}</ref> Rashford shënoi golin e tij të parë të sezonit më 26 gusht, golin hapës në një fitore 2–0 ndaj Leicester, tre minuta pasi hyri si zëvendësues.<ref>{{Cite news|first=Saj|last=Chowdhury|title=Manchester United 2–0 Leicester City|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40984017|website=[[BBC Sport]]|date=26 gusht 2017|access-date=29 gusht 2017|archive-date=26 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171126064641/http://www.bbc.co.uk/sport/football/40984017|language=en}}</ref> Më 12 shtator, Rashford shënoi kundër [[FC Basel|Basel]] në debutimin e tij në [[UEFA Champions League]], i treti në një fitore 3–0, duke shënuar kompeticionin e gjashtë ku ai kishte shënuar në debutimin e tij.<ref>{{Cite news|first=Ryan|last=Grant|title=Manchester United 3 FC Basel 0|url=http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2017/Sep/Match-report-Manchester-United-v-FC-Basel-UEFA-Champions-League-Tue-12-Sep-2017.aspx|publisher=[[Manchester United F.C.]]|date=12 shtator 2017|access-date=12 shtator 2017|archive-date=13 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913092144/http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2017/Sep/Match-report-Manchester-United-v-FC-Basel-UEFA-Champions-League-Tue-12-Sep-2017.aspx|language=en}}</ref> Ai shënoi dy gola kundër [[Burton Albion F.C.|Burton Albion]] më 20 shtator në raundin e tretë të EFL Cup, si dhe asistoi golin e katërt në një fitore 4–1.<ref>{{Cite news|first=Neil|last=Johnston|title=Manchester United 4–1 Burton Albion|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41249725|website=[[BBC Sport]]|date=20 shtator 2017|access-date=30 tetor 2017|language=en}}</ref> Më 23 tetor 2017, Rashford doli i treti në çmimin Golden Boy 2017 pas fituesit [[Kylian Mbappé]] dhe [[Ousmane Dembélé]].<ref>{{Cite news|title=Golden Boy 2017: Kylian Mbappé beats Dembélé and Rashford to award|url=https://www.theguardian.com/football/2017/oct/23/golden-boy-2017-kylian-mbappe-wins-award|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|date=23 tetor 2017|access-date=31 tetor 2017|archive-date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003081818/https://www.theguardian.com/football/2017/oct/23/golden-boy-2017-kylian-mbappe-wins-award|language=en}}</ref> Deri më 28 tetor, Rashford kishte kontribuar në 12 gola në 16 ndeshje, me shtatë gola dhe pesë asiste, me golin e tij më të fundit kundër [[Huddersfield Town A.F.C.|Huddersfield Town]] më 21 tetor dhe asistin e tij më të fundit kundër [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]] më 24 tetor.<ref>{{Cite news|first=Matt|last=Davis|title=Huddersfield Town 2–1 Manchester United|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41618803|website=BBC Sport|date=21 tetor 2017|access-date=31 tetor 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|first=Dafydd|last=Pritchard|title=Swansea 0–2 Manchester United|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41647091|website=[[BBC Sport]]|date=24 tetor 2017|access-date=31 tetor 2017|language=en}}</ref> Më 6 dhjetor, ai bëri një performancë si lojtari i ndeshjes në një fitore 2–1 kundër [[PFC CSKA Moscow|CSKA Moscow]], duke shënuar golin e fitores për të ndihmuar United të kualifikohej për [[2017–18 UEFA Champions League knockout phase|fazën eliminatore]] të Champions League.<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/man-utd-vs-cska-mosc/384329|title=Manchester United 2–1 CSKA Moscow: Marcus Rashford stars as United secure top spot|date=6 dhjetor 2017|access-date=18 janar 2021|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Në afatin kalimtar të janarit, klubi nënshkroi me [[Alexis Sánchez]], duke kërcënuar të ardhmen e Rashford në ekip.<ref>{{Cite news|last=Boswell|first=Zinny|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/11230339/marcus-rashford-to-thrive-with-alexis-sanchez-at-man-utd-says-jose-mourinho|title=Marcus Rashford to thrive with Alexis Sanchez at Man Utd, says Jose Mourinho|date=31 janar 2018|access-date=18 janar 2021|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Më 10 mars 2018, Rashford shënoi të dy golat në një fitore 2–1 ndaj rivalëve [[Liverpool F.C.|Liverpool]] në startin e tij të parë në Premier League të vitit.<ref>{{Cite web|last=Taylor|first=Daniel|url=https://www.theguardian.com/football/2018/mar/10/manchester-united-liverpool-premier-league-match-report|title=Marcus Rashford's double gives Manchester United victory over Liverpool|date=10 mars 2018|newspaper=The Guardian|location=London|access-date=11 mars 2018|archive-date=25 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225043204/https://www.theguardian.com/football/2018/mar/10/manchester-united-liverpool-premier-league-match-report|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, United u eliminua nga Champions League pas një humbjeje 2–1 ndaj skuadrës spanjolle [[Sevilla FC|Sevilla]], me Rashford që dha asistin për golin e United.<ref>{{Cite news|last=Hafez|first=Shamoon|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43376849|title=Manchester United 1–2 Sevilla (agg: 1–2): Manchester United are knocked out of the Champions League after an awful performance ends in a 2–1 home defeat by Sevilla|date=13 mars 2018|access-date=18 janar 2021|website=BBC Sport|language=en}}</ref> Mourinho u kritikua për luajtjen e Rashford jashtë pozicionit në krahun e djathtë, ku ai nuk ishte në gjendje të luante me ndonjë "spontanitet dhe liri".<ref>{{Cite web|last=Kay|first=Oliver|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/manchester-united-v-seville-marcus-rashford-stymied-again-by-his-managers-rigid-system-80vgk8bmb|title=Manchester United v Seville: Marcus Rashford shackled again by his manager's rigid approach|date=14 mars 2018|access-date=18 janar 2021|newspaper=The Times|location=London|url-access=subscription|language=en}}</ref> Rashford shënoi në ndeshjen e fundit të sezonit të United më 13 maj, një fitore 1–0 ndaj Watford në Old Trafford.<ref>{{Cite news|first=Matt|last=Davis|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44020156|title=Manchester United 1–0 Watford|website=BBC Sport|date=13 maj 2018|access-date=6 janar 2019|archive-date=21 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190921090734/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44020156|language=en}}</ref> Në përfundim të sezonit, Mourinho refuzoi mundësinë që Rashford të largohej në huazim, duke theksuar se Rashford ishte përzgjedhur për pothuajse çdo ndeshje të sezonit.<ref>{{Cite news|url=https://www.football365.com/news/mourinho-explains-why-he-wont-consider-rashford-loan|title=Mourinho explains why he won't consider Rashford loan|date=10 maj 2018|access-date=18 janar 2021|website=Football365|language=en}}</ref> ==== 2018–2019: Fanella me numrin 10 ==== Para [[2018–19 Manchester United F.C. season|sezonit 2018–19]], Rashford iu dha numri 10 i skuadrës pas largimit të Ibrahimović, numri 10 i mëparshëm i klubit.<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/11463015/marcus-rashford-given-manchester-uniteds-no-10-shirt|title=Marcus Rashford given Manchester United's No 10 shirt|date=6 gusht 2018|access-date=2 shtator 2018|website=Sky Sports|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153328/https://www.skysports.com/football/news/11667/11463015/marcus-rashford-given-manchester-uniteds-no-10-shirt|language=en}}</ref> Fanella ishte mbajtur më parë në Premier League edhe nga [[Teddy Sheringham]], [[Ruud van Nistelrooy]] dhe [[Wayne Rooney]],<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/manchester-united/story/3586129/manchester-united-give-marcus-rashford-famous-no-10-shirt|title=Manchester United give Marcus Rashford famous No. 10 shirt|date=5 gusht 2018|access-date=15 janar 2021|publisher=ESPN|language=en}}</ref> dhe ai ishte i treti i dalë nga akademia që e mbante atë pas [[Mark Hughes]] dhe [[David Beckham]].<ref>{{Cite news|last=Luckhurst|first=Samuel|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-squad-numbers-rashford-14993958|title=Manchester United reveal new number 10|date=5 gusht 2018|access-date=15 janar 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Më 2 shtator 2018, Rashford u përjashtua me karton të kuq në një fitore 2–0 ndaj [[Burnley F.C.|Burnley]] në [[Turf Moor]] pasi u përplas me kokë me [[Phil Bardsley]], duke qenë në fushë vetëm për 10 minuta;<ref>{{Cite news|last=Lovett|first=Samuel|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/marcus-rashford-red-card-manchester-united-burnley-jose-mourinho-a8520341.html|title=Marcus Rashford apologises for red card in Manchester United win: 'Emotions got the better of me'|date=3 shtator 2018|access-date=18 janar 2021|newspaper=The Independent|language=en}}</ref> Mourinho e etiketoi atë si "naive" dhe e vuri këtë në llogari të mungesës së përvojës.<ref>{{Cite news|url=https://www.fourfourtwo.com/news/mourinho-brands-rashford-naive-burnley-red-card|title=Mourinho brands Rashford 'naive' for Burnley red card|date=2 shtator 2018|access-date=18 janar 2021|website=FourFourTwo|language=en}}</ref> Më 11 shtator, eksperti i ''[[Sky Sports]]'' [[Jamie Carragher]] shprehu mendimin se Rashford do të duhej të largohej nga United për të arritur potencialin e tij, pasi nuk kishte filluar si titullar në asnjë ndeshje të sezonit deri në atë pikë.<ref>{{Cite news|last=Carrgher|first=Jamie|url=https://www.skysports.com/football/news/12016/11495633/jamie-carragher-marcus-rashford-may-need-to-leave-manchester-united-to-reach-potential|title=Jamie Carragher: Marcus Rashford may need to leave Manchester United to reach potential|date=12 shtator 2018|access-date=20 janar 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> Mourinho mbrojti përdorimin e Rashford në ekip, duke sugjeruar se klubet e tjera nuk u dhanë lojtarëve të rinj të njëjtën kohë loje që Rashford kishte regjistruar në dy sezonet e mëparshme;<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2018/sep/14/jose-mourinho-marcus-rashford-statistics-defends-manchester-united-pundits-obsessed-lies|title=José Mourinho pulls out stats sheet to defend use of Marcus Rashford|date=14 shtator 2018|access-date=20 janar 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> ai filloi ndeshjen e tij të parë si titullar dhe më pas shënoi golin e tij të parë të sezonit më 29 shtator në një humbje 3–1 ndaj West Ham United.<ref>{{Cite news|last=Poole|first=Harry|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45610325|title=West Ham United 3–1 Manchester United|website=BBC Sport|date=29 shtator 2018|access-date=6 janar 2019|archive-date=22 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181122053210/https://www.bbc.co.uk/sport/football/45610325|language=en}}</ref> Më 3 nëntor, ai shënoi sërish, duke siguruar një gol fitues në minutën e dytë të kohës shtesë në një fitore 2–1 ndaj [[AFC Bournemouth]].<ref>{{Cite news|first=Mark|last=Mitchener|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46000542|title=Bournemouth 1–2 Manchester United|website=BBC Sport|date=3 nëntor 2018|access-date=6 janar 2019|language=en}}</ref> Më 1 dhjetor, Rashford dha të dy asistet në barazimin 2–2 të United me Southampton, me golat që erdhën nga Lukaku dhe Herrera.<ref>{{Cite news|last=Rostance|first=Tom|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46326038|title=Southampton 2–2 Manchester United|website=BBC Sport|date=1 dhjetor 2018|access-date=6 janar 2019|language=en}}</ref> Të shtunën në vijim kundër [[Fulham F.C.|Fulham]], ai dha dy asiste për [[Ashley Young]] dhe Juan Mata përpara se të shënonte golin e fundit në një fitore 4–1.<ref>{{Cite news|first=Michael|last=Emons|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46409331|title=Manchester United 4–1 Fulham|website=BBC Sport|date=8 dhjetor 2018|access-date=6 janar 2019|language=en}}</ref> Më 22 dhjetor, Rashford shënoi në minutën e tretë të ndeshjes së parë të Manchester United nën menaxherin e ri të përkohshëm [[Ole Gunnar Solskjær]], në të cilën United mundi [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]] 5–1.<ref>{{Cite web|first=Michael|last=Pearlman|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46576165|title=Cardiff City 1–5 Manchester United|website=BBC Sport|date=22 dhjetor 2018|access-date=6 janar 2019|language=en}}</ref> Më 30 dhjetor, Rashford shënoi sërish kundër Bournemouth në ndeshjen e tij të fundit të vitit 2018, duke asistuar gjithashtu golin e parë të [[Paul Pogba]]-s në fitoren 4–1 të United.<ref>{{Cite web|first=Saj|last=Chowdhury|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46663363|title=Manchester United 4–1 Bournemouth|website=BBC Sport|date=30 dhjetor 2018|access-date=6 janar 2019|archive-date=4 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104162439/https://www.bbc.co.uk/sport/football/46663363|language=en}}</ref> Solskjær vlerësoi performancat e Rashford-it gjatë fillimit të mbretërimit të tij, duke e përshkruar atë si "klas tjetër" dhe tha se mendonte se Rashford kishte mundësinë të bëhej një nga sulmuesit më të mirë në botë.<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11595279/manchester-uniteds-marcus-rashford-different-class-says-ole-gunnar-solskjaer|title=Manchester United's Marcus Rashford 'different class', says Ole Gunnar Solskjaer|date=30 dhjetor 2018|access-date=18 janar 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> Gjatë ndeshjes së parë të United në vitin 2019 më 2 janar, Rashford asistoi golin e tyre të parë nga një [[Free kick (association football)|goditje dënimi]] dhe shënoi të dytin në një fitore 2–0 kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] në [[St James' Park]].<ref>{{Cite web|first=Neil|last=Johnston|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46682775|title=Newcastle United 0–2 Manchester United|website=BBC Sport|date=2 janar 2019|access-date=6 janar 2019|archive-date=5 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105221653/https://www.bbc.co.uk/sport/football/46682775|language=en}}</ref> Pas kësaj serie performancash, eksperti [[Gary Neville]] vlerësoi Rashford-in për fillimin e lojës përtej potencialit të tij, duke u vendosur si një sulmues "shkatërrues".<ref>{{Cite web|last=O'Toole|first=Dan|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-rashford-martial-goal-15622584|title=Gary Neville praises Marcus Rashford after brilliant Newcastle performance|date=2 janar 2019|access-date=8 mars 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Më 13 janar 2019, Rashford shënoi golin e vetëm në një fitore 1–0 kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] në [[Wembley Stadium|Wembley]];<ref>{{Cite web|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46772779|title=Tottenham Hotspur 0–1 Manchester United|website=BBC Sport|date=13 janar 2019|access-date=4 shkurt 2019|language=en}}</ref> kjo shënoi herën e parë që ai kishte shënuar në tre ndeshje radhazi të ligës në karrierën e tij,<ref>{{Cite news|last=Wilkinson|first=Jack|url=https://www.skysports.com/football/news/11661/11606362/tottenham-0-1-manchester-united-marcus-rashford-and-david-de-gea-masterclass-see-off-spurs|title=Tottenham 0–1 Manchester United: Marcus Rashford and David de Gea masterclass see off Spurs|date=14 janar 2019|access-date=18 janar 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> i treti më i ri që e arrin këtë për United, pas vetëm Rooney dhe Ronaldo.<ref>{{Cite news|last=Rickson|first=Will|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11608949/marcus-rashford-in-form-of-his-career-ahead-of-150th-manchester-united-game|title=Marcus Rashford in form of his career ahead of 150th Manchester United game|date=17 janar 2019|access-date=18 janar 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> Javën në vijim, ai bëri paraqitjen e tij të 150-të për klubin në një fitore 2–1 kundër [[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]],<ref>{{Cite news|last=Critchley|first=Mark|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-united-vs-brighton-result-final-score-marcus-rashford-goal-solskjaer-win-record-equal-a8736476.html|title=Manchester United vs Brighton: Marcus Rashford's solo goal sees Ole Gunnar Solskjaer equal league win record|date=19 janar 2019|access-date=18 janar 2021|newspaper=The Independent|language=en}}</ref> duke shënuar një gol solo për t'u bërë lojtari më i ri në historinë e United që shënon në katër ndeshje radhazi të ligës,<ref>{{Cite news|last=Brand|first=Gerard|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/11611586/manchester-united-2-1-brighton-ole-gunnar-solskjaer-secures-seventh-consecutive-win|title=Manchester United 2–1 Brighton: Ole Gunnar Solskjaer secures seventh consecutive win|date=20 janar 2019|access-date=18 janar 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> dhe i katërti më i ri që arrin 150 ndeshje, pas [[Norman Whiteside]], [[George Best]] dhe [[Ryan Giggs]].<ref>{{Cite news|last=Lincoln|first=Chris|url=https://www.vavel.com/en/football/2019/01/19/manchester-united/964558-man-united-brighton.html|title=Man United 2–1 Brighton: United continue pursuit of top four with another three points|date=19 janar 2019|access-date=18 janar 2021|publisher=Vavel|language=en}}</ref> Më 2 shkurt, Rashford u shpall Lojtari i Muajit i Manchester United për janarin,<ref>{{Cite web|first=Adam|last=Higgins|title=Rashford Crowned Our January Star|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/marcus-rashford-wins-man-utd-player-of-the-month-award-for-january-2019|publisher=Manchester United F.C.|date=2 shkurt 2019|access-date=4 shkurt 2019|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153405/https://www.manutd.com/en/amp/news/detail/marcus-rashford-wins-man-utd-player-of-the-month-award-for-january-2019|language=en}}</ref> si dhe fitoi golin e muajit të United për golin e tij kundër Tottenham.<ref>{{Cite web|title=Your January Goal of the Month|url=https://www.manutd.com/en/videos/detail/marcus-rashford-strike-v-tottenham-voted-january-goal-of-the-month|publisher=Manchester United F.C.|date=3 shkurt 2019|access-date=4 shkurt 2019|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153323/https://www.manutd.com/en/videos/detail/marcus-rashford-strike-v-tottenham-voted-january-goal-of-the-month|language=en}}</ref> Një ditë më vonë, ai bëri paraqitjen e tij të 100-të në ligë për klubin dhe shënoi golin e vetëm në një fitore 1–0 në transfertë kundër Leicester City. Duke bërë këtë, ai u bë lojtari i dytë më i ri pas Giggs-it që arrin këtë moment historik për klubin.<ref>{{Cite web|first=Matt|last=Davis|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47018274|title=Leicester City 0–1 Manchester United|website=BBC Sport|date=3 shkurt 2019|access-date=4 shkurt 2019|archive-date=3 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203221727/https://www.bbc.co.uk/sport/football/47018274|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/leicester-vs-manchester-united-live-stream-latest-score-goals-updates-watch-tv-channel-where-a8760666.html|title=Marcus Rashford marks 100th Manchester United appearance with goal in Leicester win|newspaper=The Independent|location=London|last=Jones|first=Michael|date=4 shkurt 2019|access-date=5 shkurt 2019|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153336/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/leicester-vs-manchester-united-live-stream-latest-score-goals-updates-watch-tv-channel-where-prediction-a8760666.html|language=en}}</ref> Performancat e tij mbresëlënëse në janar i dhanë atij titullin e tij të parë të [[Premier League Player of the Month]],<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/1049447|title=Rashford named EA Sports Player of the Month|publisher=Premier League|date=8 shkurt 2019|access-date=8 shkurt 2019|archive-date=9 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209082740/https://www.premierleague.com/news/1049447|language=en}}</ref> duke u bërë lojtari i parë i United që nga Ibrahimović në dhjetor 2016 që fiton çmimin.<ref>{{Cite web|first=Adam|last=Higgins|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/marcus-rashford-wins-premier-league-player-of-the-month-award-for-january-2019|title=In-form Rashford Wins Premier League Award|publisher=Manchester United F.C.|date=8 shkurt 2019|access-date=15 shkurt 2019|archive-date=15 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215215817/https://www.manutd.com/en/news/detail/marcus-rashford-wins-premier-league-player-of-the-month-award-for-january-2019|language=en}}</ref> Më 6 mars, Rashford shënoi nga [[Penalltia|penallti]] e tij e parë konkurruese për klubin, duke vulosur një fitore 3–1 në ndeshjen e kthimit të [[2018–19 UEFA Champions League#Round of 16|raundit të 16-të të Champions League]] kundër [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] për të dërguar klubin në çerekfinale nëpërmjet [[away goals rule|rregullës së golave në transfertë]]; ai gjithashtu kontribuoi në barazimin e Lukaku-t, i cili shënoi nga topi i kthyer nga gjuajtja fillestare e Rashford-it.<ref>{{Cite news|first=Shamoon|last=Hafez|title=Champions League: PSG 1–3 Man Utd (agg: 3–3)|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47461886|website=BBC Sport|date=6 mars 2019|access-date=6 mars 2019|language=en}}</ref> Ai bëhet lojtari i dytë në historinë e klubit pas [[Wayne Rooney]] që shënon 9 gola në Evropë në moshën 21 vjeç e poshtë.<ref>{{Cite web|title=Hojlund joins exclusive scoring club|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/rasmus-hojlund-becomes-third-man-utd-player-to-net-nine-european-goals-aged-21-or-under|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214193454/https://www.manutd.com/en/news/detail/rasmus-hojlund-becomes-third-man-utd-player-to-net-nine-european-goals-aged-21-or-under|archive-date=14 dhjetor 2024|access-date=17 dhjetor 2024|website=www.manutd.com|language=en|url-status=live}}</ref> Solskjær e përshkroi atë si "të patrembur" për shkak të marrjes së penalltisë.<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2019/mar/07/ole-gunnar-solskjaer-manchester-united-psg-marcus-rashford|title=Ole Gunnar Solskjær salutes 'fearless' Rashford on United's glory night|date=7 mars 2019|access-date=18 janar 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> Më 30 mars, Rashford shënoi golin hapës në fitoren e parë të United me Solskjær si menaxher të përhershëm, duke mundur Watford 2–1.<ref>{{Cite news|last=Walker-Roberts|first=James|url=https://www.skysports.com/football/man-utd-vs-watford/391075|title=United sneak past Watford|date=30 mars 2019|website=Sky Sports|access-date=30 mars 2019|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153316/https://www.skysports.com/football/man-utd-vs-watford/391075|language=en}}</ref> ==== 2019–2021: Zhvillim i vazhdueshëm pavarësisht problemeve me lëndime ==== Më 1 korrik 2019, Rashford nënshkroi një kontratë të re katërvjeçare me Manchester United, duke e mbajtur atë në klub deri në qershor 2023, me mundësinë për t'u zgjatur edhe për një vit tjetër.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48826737|title=Marcus Rashford: Man Utd striker signs new contract to 2023|website=BBC Sport|date=1 korrik 2019|access-date=11 gusht 2019|language=en}}</ref> Në javën hapëse të sezonit, Rashford shënoi një dygolësh në një fitore 4–0 kundër Chelsea.<ref>{{Cite web|last=Stone|first=Simon|title=Manchester United 4–0 Chelsea: Marcus Rashford stars in fine win|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49223795|website=BBC Sport|date=11 gusht 2019|access-date=11 gusht 2019|archive-date=11 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811034026/https://www.bbc.co.uk/sport/football/49223795|language=en}}</ref> Në shtator, pas një periudhe me formë të dobët, Solskjær tha se nuk ishte i shqetësuar për rënien e formës dhe mungesën e golave të Rashford-it.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49767339|title=Marcus Rashford: Man Utd boss Ole Gunnar Solskjaer has 'no worries' over form|website=BBC Sport|date=20 shtator 2019|access-date=20 shtator 2019|language=en}}</ref> Drejt fundit të tetorit, një kthim në formë e pa Rashford-in të shënonte në një barazim 1–1 me [[Liverpool F.C.–Manchester United F.C. rivalry|rivalët]] Liverpool, duke i dhënë fund serisë së tyre prej 17 ndeshjesh fitore radhazi.<ref>{{Cite web|last=Carney|first=Sam|date=20 tetor 2019|title=Manchester United v Liverpool 20 October Premier League match report|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/manchester-united-v-liverpool-20-october-premier-league-match-report|publisher=Manchester United F.C.|access-date=19 qershor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153320/https://www.manutd.com/en/news/detail/manchester-united-v-liverpool-20-october-premier-league-match-report|language=en}}</ref> Javën në vijim, Rashford shënoi dhe asistoi kundër [[Norwich City F.C.|Norwich City]],<ref>{{Cite web|last=Plant|first=Michael|date=27 tetor 2019|title=Norwich 1 Man Utd 3, match report 27 October 2019|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/norwich-v-man-utd-match-report-27-october-2019|publisher=Manchester United F.C.|access-date=19 qershor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153321/https://www.manutd.com/en/amp/news/detail/norwich-v-man-utd-match-report-27-october-2019|language=en}}</ref> dhe shënoi një dygolësh të dytë kundër Chelsea në [[2019–20 EFL Cup|Kupën EFL]].<ref>{{Cite web|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/chelsea-v-manchester-united-match-report-30-october-2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030235129/https://www.manutd.com/en/amp/news/detail/chelsea-v-manchester-united-match-report-30-october-2019|archive-date=30 tetor 2019|title=Chelsea v Manchester United match report 30 October 2019|language=en}}</ref> Kthimi në formë e pa Rashford-in të hynte në serinë më të mirë të shënimit të golave në karrierën e tij deri në atë kohë, me 16 gola në 20 ndeshje për klubin,<ref name="sb1920">{{soccerbase season|89213|2019|access-date=16 gusht 2020}}</ref> duke i dhënë fund serisë me një dygolësh në një fitore 4–0 kundër Norwich.<ref>{{Cite web|last=Reddy|first=Luke|date=26 prill 2014|title=Manchester United 4–0 Norwich City|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/27084830|website=BBC Sport|access-date=19 qershor 2020|language=en}}</ref> Rashford pësoi një [[stress fracture|frakturë stresi]] të dyfishtë në shpinë në ndeshjen e mëvonshme, një ndeshje të Kupës FA më 19 janar 2020 kundër [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]], e cila e nxori atë jashtë fushave për disa muaj.<ref>{{Cite news|last=Hytner|first=David|url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/19/marcus-rashford-out-two-months-back-stress-fracture-injury-manchester-united-england-liverpool|title=Marcus Rashford out for at least two months with double back stress fracture|newspaper=The Guardian|location=Londër|date=19 janar 2020|access-date=19 qershor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153326/https://www.theguardian.com/football/2020/jan/19/marcus-rashford-out-two-months-back-stress-fracture-injury-manchester-united-england-liverpool|language=en}}</ref> Duke luajtur në atë ndeshje, ai u bë lojtari i katërt më i ri i United që ka luajtur 200 ndeshje për klubin.<ref name="BT200">{{Cite news|url=https://sport.bt.com/football/200-and-counting-what-the-stats-say-about-marcus-rashfords-development-as-he-reaches-manchester-united-milestone-S11364424794080|title=200 and counting: What the stats say about Marcus Rashford's development as he reaches Manchester United milestone|date=14 janar 2020|access-date=16 janar 2021|website=BT Sport|language=en|archive-date=20 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120225154/https://sport.bt.com/football/200-and-counting-what-the-stats-say-about-marcus-rashfords-development-as-he-reaches-manchester-united-milestone-S11364424794080|url-status=dead}}</ref> Sezoni u ndërpre për më shumë se tre muaj, pas një vendimi më 13 mars nga Premier League për të pezulluar ligën pasi një numër lojtarësh dhe stafesh të tjera të klubit u sëmurën për shkak të pandemisë COVID-19. Në maj, Solskjær njoftoi se Rashford do të ishte i aftë të luante pas [[2019–20 Premier League#Effects of the COVID-19 pandemic|rikthimit në futboll gjatë projektit të rifillimit]], i cili e pa sezonin të rifillonte pa praninë e tifozëve për pjesën e mbetur të sezonit.<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|date=26 maj 2020|title=Pogba and Rashford ready to return for Manchester United, says Solskjær|url=https://www.theguardian.com/football/2020/may/26/pogba-and-rashford-ready-to-return-for-manchester-united-says-solskjr|newspaper=The Guardian|location=Londër|access-date=19 qershor 2020|archive-date=16 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016131942/https://www.theguardian.com/football/2020/may/26/pogba-and-rashford-ready-to-return-for-manchester-united-says-solskjr|language=en}}</ref> Më 4 korrik, ai shënoi golin e tij të parë që nga rifillimi ndërsa United mundi Bournemouth 5–2.<ref>{{Cite news|first=Simon|last=Stone|title=Manchester United 5–2 Bournemouth: Mason Greenwood scores twice in crushing win|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52162234|website=BBC Sport|date=4 korrik 2020|access-date=4 korrik 2020|language=en}}</ref> Më 16 korrik, ai shënoi golin e tij të 17-të të ligës në sezon në një fitore 2–0 kundër [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]], duke barazuar totalin e tij në dy sezonet e mëparshme të kombinuara.<ref>{{Cite web|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|date=16 korrik 2020|title=Crystal Palace 0–2 Manchester United|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53343861|website=BBC Sport|access-date=17 korrik 2020|language=en}}</ref> Në fund të sezonit, Rashford u votua i treti për çmimin anglez [[FWA Footballer of the Year]],<ref>{{Cite web|last=de Menezes|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/jordan-henderson-fwa-footballer-year-winner-liverpool-a9635756.html|title=Jordan Henderson named as FWA Footballer of the Year|date=24 korrik 2020|access-date=24 korrik 2020|newspaper=The Independent|location=Londër|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153347/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/jordan-henderson-fwa-footballer-year-winner-liverpool-a9635756.html|language=en}}</ref> dhe ai gjithashtu mori [[PFA Merit Award]].<ref name="PFAMerit">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/watch/video/sports/football/teams/manchester-united/12066888/rashford-work-recognised-with-pfa-merit-award|title=Rashford receives PFA Merit award|website=Sky Sports|date=8 shtator 2020|access-date=8 shtator 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153334/https://www.skysports.com/watch/video/sports/football/teams/manchester-united/12066888/rashford-work-recognised-with-pfa-merit-award|language=en}}</ref> Më 26 shtator 2020, Rashford shënoi golin e tij të parë të sezonit në një fitore 3–2 kundër Brighton & Hove Albion.<ref>{{Cite web|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/match-report-brighton-v-man-utd-premier-league-26-sep-2020#|title=Brighton 2–3 Manchester United|publisher=Manchester United F.C.|date=26 shtator 2020|access-date=26 shtator 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153308/https://www.manutd.com/en/news/detail/match-report-brighton-v-man-utd-premier-league-26-sep-2020|language=en}}</ref> Më 20 tetor, ai shënoi golin e fitores në një fitore 2–1 në transfertë kundër PSG në ndeshjen e parë të [[2020–21 UEFA Champions League|Champions League 2020–21]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54559717|title=Paris Saint Germain 1–2 Manchester United|website=BBC Sport|date=20 tetor 2020|access-date=20 tetor 2020|language=en}}</ref> Në ndeshjen tjetër të Champions League, Rashford shënoi hat-trickun e tij të parë për United në një fitore 5–0 kundër [[RB Leipzig]];<ref>{{Cite news|last=Critchley|first=Mark|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/manchester-united-vs-rb-leipzig-result-score-champions-league-greenwood-b1404469.html|title=Marcus Rashford grabs hat-trick as Manchester United's new shape rips through RB Leipzig|date=28 tetor 2020|access-date=28 tetor 2020|newspaper=The Independent|location=Londër|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153422/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/manchester-united-vs-rb-leipzig-result-score-champions-league-greenwood-b1404469.html|language=en}}</ref> ishte hat-tricku i dytë i shënuar ndonjëherë nga një zëvendësues i United, pas menaxherit Solskjær në [[Nottingham Forest F.C. 1–8 Manchester United F.C.|Premier League në 1999]].<ref>{{Cite news|last=Hafez|first=Shamoon|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54710550|title=Man Utd 5–0 RB Leipzig: Mason Greenwood, Marcus Rashford hat-trick, Anthony Martial score|date=28 tetor 2020|access-date=28 tetor 2020|website=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai u bë lojtari i gjashtë i United që shënon një [[List of UEFA Champions League hat-tricks|hat-trick në Champions League]], dhe i pari që nga [[Robin van Persie]] [[2013–14 UEFA Champions League knockout phase#Manchester United v Olympiacos|në 2014]].<ref>{{Cite news|last=Menon|first=Anirudh|url=https://www.espn.co.uk/football/uefa-champions-league/story/4220778/marcus-rashford-gets-uniteds-first-hat-trick-since-rvp-lionel-messi-hits-70-ucl-stats-from-matchday-2|title=Marcus Rashford gets United's first hat trick since RVP|date=29 tetor 2020|access-date=30 tetor 2020|publisher=ESPN|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153417/https://www.espn.co.uk/football/uefa-champions-league/story/4220778/marcus-rashford-gets-uniteds-first-hat-trick-since-rvp-lionel-messi-hits-70-ucl-stats-from-matchday-2|language=en}}</ref> Rashford pësoi një dëmtim në shpatull gjatë një fitoreje 3–1 kundër Everton;<ref>{{Cite news|last=Booth|first=Dominic|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-man-utd-injury-19253914|title=Manchester United handed Marcus Rashford injury update|date=10 nëntor 2020|access-date=5 mars 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> ai vazhdoi të luante pavarësisht dëmtimit, por kompletoi vetëm një ndeshje të plotë gjatë muajit në vijim.<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2020/dec/04/solskjr-has-fingers-crossed-for-marcus-rashfords-lingering-shoulder-injury|title=Solskjær has fingers crossed for Marcus Rashford's lingering shoulder injury|date=4 dhjetor 2020|access-date=5 mars 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> Më 26 dhjetor, Rashford u bë lojtari i tretë më i ri i United që shënon 50 gola në Premier League, kur shënoi golin e hapjes në ndeshjen në transfertë kundër [[Leicester City F.C.|Leicester City]] që përfundoi në një barazim 2–2.<ref>{{Cite web|title=Marcus Rashford Third-Youngest For Manchester United To Hit 50 Premier League Goals|url=https://www.outlookindia.com/website/story/sports-news-marcus-rashford-third-youngest-for-manchester-united-to-hit-50-premier-league-goals/368492|access-date=26 dhjetor 2020|website=Outlook India|date=26 dhjetor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153345/https://www.outlookindia.com/website/story/sports-news-marcus-rashford-third-youngest-for-manchester-united-to-hit-50-premier-league-goals/368492|language=en}}</ref> Më 12 janar 2021, Rashford asistoi një gol për Paul Pogba për të shënuar golin e vetëm të ndeshjes kundër Burnley, gjë që rezultoi që United të ishte në krye të tabelës për herë të parë që nga [[2012–13 Manchester United F.C. season|sezoni 2012–13]].<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2021/jan/12/burnley-manchester-united-premier-league-match-report|title=Manchester United go clear at top after Paul Pogba volley sees off Burnley|date=12 janar 2021|access-date=18 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Më 2 shkurt, ai shënoi golin e dytë në fitoren e United që barazoi rekordin e Premier League [[Manchester United F.C. 9–0 Southampton F.C.|9–0]] kundër [[Southampton F.C.|Southampton]].<ref>{{Cite news|last=Stone|first=Simon|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55806211|title=Manchester United 9–0 Southampton: Man Utd thrash nine-man Saints|date=2 shkurt 2021|access-date=3 shkurt 2021|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Gjatë një fitoreje 1–0 kundër West Ham në Kupën FA më 9 shkurt, Rashford bëri paraqitjen e tij të 250-të për klubin, duke u bërë i katërti më i ri që arrin këtë moment historik.<ref>{{Cite news|last=Fullerton|first=Gareth|url=https://www.belfastlive.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-joins-northern-ireland-19805639|title=Marcus Rashford joins Northern Ireland heroes on Manchester United appearance list|date=9 shkurt 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=Belfast Live|language=en}}</ref> Në prill u raportua nga [[ESPN]] se ai "nuk kishte luajtur një ndeshje plotësisht pa dhimbje në dy vjet" për shkak të lëndimeve në shpatull, shpinë dhe këmbë.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united/story/4360439/rashfords-two-year-battle-through-pain-at-man-united|title=Rashford's two-year battle through pain at Man United|date=30 prill 2021|access-date=26 gusht 2021|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> Pas përfundimit të turneut [[UEFA Euro 2020]] në të cilin ai përfaqësoi Anglinë, u ra dakord nga mjekët e klubit dhe specialistët që Rashford të operohej;<ref>{{Cite web|last=Dawson|first=Rob|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united-engman_utd/story/4441857/manchester-united-confirm-marcus-rashford-to-undergo-shoulder-surgery-could-miss-12-weeks|title=Manchester United confirm Marcus Rashford to undergo shoulder surgery, could miss 12 weeks|date=30 korrik 2021|access-date=26 gusht 2021|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> operacioni "shkoi mirë" dhe e përjashtoi atë deri në tetor të [[2021–22 Manchester United F.C. season|sezonit 2021–22]].<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12378091/marcus-rashford-manchester-united-forward-says-shoulder-surgery-went-well|title=Marcus Rashford: Manchester United forward says shoulder surgery 'went well'|date=10 gusht 2021|access-date=26 gusht 2021|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> ==== Sezoni 2021–2022: Probleme me formën pas rikuperimit==== Rashford u kthye në stërvitje më 11 tetor 2021,<ref>{{Cite news|last=Murphy|first=Daniel|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-united-rashford-injury-news-21829258|title=Marcus Rashford takes step closer to Manchester United return ahead of Leicester City fixture|date=11 tetor 2021|access-date=18 tetor 2021|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> dhe bëri një kthim me gol në një humbje 4–2 në transfertë ndaj Leicester, duke hyrë nga stoli dhe duke e bërë rezultatin 2–2.<ref><nowiki>{{Cite news|last=Bate|first=Adam|url=</nowiki>https://www.skysports.com/football/leicester-city-vs-manchester-united/report/446362|title=Leicester 4–2 Man Utd: Thrilling come-from-behind win ends 29-game unbeaten away run for Ole Gunnar Solskjaer's side|date=16 tetor 2021|access-date=18 tetor 2021|website=[[Sky Sports]]<nowiki>|language=en}}</nowiki></ref> Më 22 janar 2022, në një fitore 1–0 kundër [[West Ham United F.C.|West Ham United]], Rashford hyri në minutën e 63-të për [[Anthony Elanga]], duke shënuar golin e fitores në minutën e 93-të; goli bëri që ai të kishte shënuar më shumë gola fitoreje në minutat e fundit në historinë e Premier League (katër) se çdo lojtar tjetër,<ref>{{Cite news|last=Smith|first=George|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-rashford-premier-league-22844260|title=Marcus Rashford sets Premier League record with late Manchester United winner vs West Ham|date=23 janar 2022|access-date=30 janar 2022|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> dhe menaxheri i ri [[Ralf Rangnick]] u përgjigj duke thënë se Rashford ishte "një nga sulmuesit më të mirë në Angli" mes një periudhe të keqe forme.<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/12040/12523026/manchester-united-boss-ralf-rangnick-hails-marcus-rashford-impact-and-old-trafford-atmosphere|title=Manchester United boss Ralf Rangnick hails Marcus Rashford impact and Old Trafford atmosphere|date=23 janar 2022|access-date=30 janar 2022|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> ==== 2022–2023: Sezoni me 30 gola dhe goli i 100-të për United==== Pasi gëzoi një parasezon të suksesshëm nën menaxherin e ri [[Erik ten Hag]],<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12658134/marcus-rashford-manchester-united-forward-says-he-is-enjoying-a-priceless-full-pre-season-under-erik-ten-hag|title=Marcus Rashford: Manchester United forward says he is enjoying a 'priceless' full pre-season under Erik ten Hag|date=24 korrik 2022|access-date=18 shtator 2022|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> i cili e filloi sezonin duke e përdorur Rashford-in si sulmues qendre dhe si anësor të majtë,<ref>{{Cite news|last=Anka|first=Carl|url=https://www.nytimes.com/athletic/3502166/2022/09/01/marcus-rashford-striker-winger-manchester-united/|title=Marcus Rashford, his best position and why he must now kick on|date=1 shtator 2022|access-date=18 shtator 2022|website=[[The Athletic]]|url-access=subscription|language=en}}</ref> ai hapi llogarinë e tij për [[2022–23 Manchester United F.C. season|sezonin 2022–23]] duke shënuar në një fitore 2–1 kundër Liverpool, dhe më pas dy herë në një fitore 3–1 kundër Arsenal;<ref>{{Cite news|last=Hobkinson|first=Matthew|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-rashford-ten-hag-24998686|title=Marcus Rashford form at Manchester United shows Erik ten Hag succeeded where Ralf Rangnick failed|date=13 shtator 2022|access-date=18 shtator 2022|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> me dy asiste shtesë, Rashford barazoi kontributet e tij nga sezoni i mëparshëm.<ref>{{Cite news|last=Wilkinson|first=Jack|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12691857/marcus-rashford-happiness-key-to-man-utd-strikers-renaissance-says-erik-ten-hag|title=Marcus Rashford: Happiness key to Man Utd striker's renaissance, says Erik ten Hag|date=8 shtator 2022|access-date=18 shtator 2022|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Më 30 tetor, Rashford shënoi golin e tij të 100-të për United në një fitore 1–0 kundër West Ham.<ref>{{cite news|last=Critchley|first=Mark|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/manchester-united-west-ham-result-report-rashford-b2213895.html|title=Marcus Rashford's 100th Manchester United goal just enough to beat West Ham|date=30 tetor 2022|access-date=30 tetor 2022|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> Ai u bë lojtari i 22-të që arrin këtë shifër për United, dhe i pari në 13 vjet që nga [[Wayne Rooney]].<ref>{{cite news|last=White|first=Tom|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/marcus-rashford-premier-league-manchester-united-west-ham-harry-kane-b2214262.html|title=Marcus Rashford: The numbers behind his 100 Man Utd goals|date=31 tetor 2022|access-date=29 nëntor 2022|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> Më 20 dhjetor, Rashford zgjati kontratën e tij me një vit,<ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2022/dec/20/manchester-united-extend-contracts-rashford-shaw-dalot-and-fred|title=Manchester United extend contracts of Rashford, Shaw, Dalot and Fred|date=20 dhjetor 2022|access-date=21 dhjetor 2022|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> por u la jashtë skuadrës për një ndeshje kundër [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] më 31 dhjetor si ndëshkim për fjetjen e tepërt dhe vonesën në një takim të ekipit; ai hyri gjatë ndeshjes dhe shënoi golin e vetëm në një fitore 1–0.<ref>{{cite news|last=Fisher|first=Ben|url=https://www.theguardian.com/football/2022/dec/31/rashford-dropped-by-united-because-of-an-internal-disciplinary-incident|title='I overslept': Rashford scores for United after being dropped by Ten Hag|date=31 dhjetor 2022|access-date=31 dhjetor 2022|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> Më 14 janar 2023, ai ishte thelbësor në fitoren e United me përmbysje 2–1 në derbin e Manchester-it, së pari duke qenë pjesë e ndërtimit të lojës për golin e barazimit të diskutueshëm të United pavarësisht se ishte në pozicion jashtë loje, dhe më pas duke shënuar golin e fitores katër minuta më vonë.<ref>{{cite news|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64195236|title=Man Utd 2–1 Man City: Marcus Rashford scores winner in Manchester derby|date=14 janar 2023|access-date=14 janar 2023|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2023/jan/14/manchester-united-manchester-city-premier-league-match-report|title=Rashford stuns Manchester City as United comeback seals derby honours|date=14 janar 2023|access-date=14 janar 2023|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Performancat e Rashford-it gjatë sezonit u njohën si disa nga më ndikueset dhe më konsistentet e karrierës së tij.<ref>{{cite news|last=Anka|first=Carl|url=https://www.nytimes.com/athletic/4063686/2023/01/07/rashford-assist-goals-everton/|title=Marcus Rashford's resurgence continues – both goals and now assists are flowing|date=7 janar 2023|access-date=14 janar 2023|website=[[The Athletic]]|url-access=subscription|language=en}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Wallace|first=Alex|url=https://www.si.com/soccer/manchesterunited/opinions/marcus-rashford-is-in-the-best-form-of-his-manchester-united-career-so-far|title=Marcus Rashford Is In The Best Form Of His Manchester United Career So Far|date=8 janar 2023|access-date=14 janar 2023|magazine=[[Sports Illustrated]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Albaharna|first=Maram|url=https://theanalyst.com/eu/2023/01/the-new-version-of-marcus-rashford-is-the-best-one-yet/|title=The New Version of Marcus Rashford is the Best One Yet|date=13 janar 2023|access-date=14 janar 2023|website=The Analyst|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Boswell|first=Zinny|url=https://www.skysports.com/football/news/12028/12785078/marcus-rashford-how-man-utd-forward-got-his-old-trafford-career-back-on-track|title=Marcus Rashford: How Man Utd forward got his Old Trafford career back on track|date=14 janar 2023|access-date=14 janar 2023|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, Rashford u bë lojtari i tretë i United – pas [[Andy Cole]] dhe [[Dwight Yorke]] në [[1998–99 UEFA Champions League group stage#Barcelona v Manchester United|1998]] – që shënon kundër [[FC Barcelona|Barcelona]] në [[Camp Nou]] gjatë një barazimi 2–2 në një [[2022–23 UEFA Europa League knockout phase#Knockout round play-offs|play-off raundi eliminator]] në Europa League.<ref>{{cite web|last=Whitwell|first=Laurie|url=https://www.nytimes.com/athletic/4217363/2023/02/17/man-utd-barcelona-rashford/|title=Manchester United and Barcelona are on upward arcs — this was a worthy chapter in their rivalry|date=7 janar 2023|access-date=14 janar 2023|website=[[The Athletic]]|url-access=subscription|language=en}}</ref> Më 26 shkurt, Rashford shënoi golin e dytë të ekipit të tij në [[2023 EFL Cup final]] kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]], duke ndihmuar ekipin e tij të fitojë trofeun;<ref name=":0"/> goli fillimisht u dha si autogol nga mbrojtësi i Newcastle [[Sven Botman]] përpara se Rashford të kreditohej me golin.<ref>{{cite web|agency=[[Reuters]]|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united-engman_utd/story/4888820/man-uniteds-marcus-rashford-credited-with-league-cup-final-goal-against-newcastle|title=Man United's Marcus Rashford credited with League Cup final goal against Newcastle|date=27 shkurt 2023|access-date=5 mars 2023|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> Ai shënoi golin e tij të 30-të të sezonit gjatë një fitoreje 4–1 kundër Chelsea në maj, me menaxherin ten Hag që tha se ai ishte i aftë të shënonte 40 gola në një sezon;<ref>{{cite news|last=Peach|first=Simon|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/erik-ten-hag-marcus-rashford-manchester-united-carabao-cup-premier-league-b2347167.html|title=Erik ten Hag confident Marcus Rashford can score 40 goals in a season|date=27 maj 2023|access-date=29 maj 2023|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> Rashford ishte lojtari i parë i United që arrinte këtë moment historik që nga [[Robin van Persie]] në [[2012–13 Manchester United F.C. season|sezonin 2012–13]].<ref>{{cite news|last=Smith|first=George|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/breaking-marcus-rashford-manchester-united-26995806|title=Marcus Rashford equals Robin van Persie record in Manchester United victory vs Chelsea|date=25 maj 2023|access-date=29 maj 2023|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> Në fund të sezonit, ai u votua nga tifozët e klubit dhe skuadra e lojtarëve si [[Sir Matt Busby Player of the Year]] dhe [[Sir Matt Busby Player of the Year#Players' Player of the Year|Lojtari i Lojtarëve të Vitit]].<ref>{{cite news|last=Flintham|first=Jack|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-end-season-awards-27016450|title=Marcus Rashford scoops two prizes at Manchester United's end of season awards|date=29 maj 2023|access-date=10 qershor 2023|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> ==== 2023–2025: Zgjatja e kontratës dhe vështirësitë==== Më 18 korrik 2023, Rashford nënshkroi një kontratë të re me United deri në vitin 2028, me vlerë të raportuar £325,000 në javë (£16.9m në vit).<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66221519|title=Marcus Rashford: Manchester United forward signs new contract until 2028|work=BBC Sport|date=18 korrik 2023|language=en}}</ref> Ai mori kartonin e tij të dytë të kuq në karrierë në një humbje 4–3 në [[2023–24 UEFA Champions League group stage|fazën e grupeve të UEFA Champions League]] ndaj [[FC Copenhagen|Kopenhagës]] më 8 nëntor të atij viti.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67360088|title='VAR has got out of control' - Man Utd lose again on chaotic night in Copenhagen|date=9 nëntor 2023|work=BBC Sport|language=en}}</ref> Në janar 2024, ai mungoi në një ndeshje të Kupës FA kundër [[Newport County A.F.C.|Newport County]] pasi njoftoi se ishte i sëmurë; United tha: "Marcus ka marrë përgjegjësinë për veprimet e tij. Kjo është trajtuar si një çështje disiplinore e brendshme, e cila tani është mbyllur".<ref>{{cite news|title=Man Utd: Marcus Rashford 'takes responsibility for his actions' after missing FA Cup clash with Newport|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/13059698/man-utd-marcus-rashford-takes-responsibility-for-his-actions-after-missing-fa-cup-clash-with-newport|access-date=30 janar 2024|work=Sky Sports|date=30 janar 2024|language=en}}</ref> Rashford, i cili kishte shënuar katër gola në gjysmën e parë të sezonit, ishte lënë jashtë skuadrës edhe nga Ten Hag në nëntor për organizimin e një feste ditëlindjeje pas humbjes ndaj Manchester City. Ish-lojtari i United, [[Gary Neville]] tha: "E di që ai po kalon një rënie në formë në këtë moment, por ka ndodhur dy herë dhe ndonjëherë mund të bëhet personaliteti juaj nëse nuk jeni të kujdesshëm".<ref>{{cite news|title=Manchester United say Marcus Rashford 'disciplinary matter closed'|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68136628|access-date=30 janar 2024|work=BBC Sport|date=30 janar 2024|language=en}}</ref> Rashford e përfundoi sezonin duke fituar [[FA Cup]] për herë të dytë, me një fitore 2–1 kundër City në finale.<ref>{{cite news|title=Manchester United defeat neighbours Manchester City in Emirates FA Cup Final|url=https://www.thefa.com/news/2024/may/25/manchester-united-manchester-city-fa-cup-final-20240525|publisher=The Football Association|date=25 maj 2024|access-date=25 nëntor 2024|language=en}}</ref> Ten Hag u shkarkua nga United më 28 tetor, me [[Ruben Amorim]] të emëruar si zëvendësues i tij; në ndeshjen e parë të Amorim më 24 nëntor, Rashford shënoi golin e hapjes brenda 90 sekondave kundër [[Ipswich Town F.C.|Ipswich Town]] në një barazim 1–1.<ref>{{cite news|title=Ipswich 1-1 Manchester United: Ruben Amorim held in first game by Omari Hutchinson equaliser after Marcus Rashford opener|url=https://www.skysports.com/football/ipswich-town-vs-manchester-united/505922|access-date=25 nëntor 2024|work=Sky Sports|date=24 nëntor 2024|language=en}}</ref> Më 1 dhjetor, Rashford shënoi dy herë gjatë fitores 4–0 të United në shtëpi kundër Everton.<ref>{{cite news|last=Ewing|first=Lori|title=Man United crush Everton in Amorim's first home league game|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/man-united-crush-everton-amorims-first-home-league-game-2024-12-01/|access-date=3 shkurt 2025|work=Reuters|date=2 dhjetor 2024|language=en}}</ref> Më 12 dhjetor, Rashford luajti në ndeshjen e United në Europa League kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]] dhe u zëvendësua rreth minutës së 56-të.<ref name="divorce"/> Më 15 dhjetor, Rashford nuk u përfshi në skuadrën e United për t'u përballur me Manchester City; Amorim komentoi si para ashtu edhe pas ndeshjes, duke thënë se Rashford nuk kishte probleme disiplinore, por ai thjesht kishte zgjedhur të mos e përfshinte atë, dhe se ai po e vlerësonte situatën.<ref>{{cite news|title=Marcus Rashford not with Manchester United squad for League Cup QF vs Tottenham|url=https://www.nbcsports.com/soccer/news/ruben-amorim-explains-decision-to-drop-manchester-united-stars-marcus-rashford-alejandro-garnacho|access-date=3 shkurt 2025|first1=Joe|last1=Prince-Wright|first2=Andy|last2=Edwards|work=NBC Sports|date=19 dhjetor 2024|language=en}}</ref> Dy ditë më vonë, Rashford i tha medias se ishte "gati për një sfidë të re".<ref>{{Cite news|last1=Critchley|first1=Mark|last2=Davis|first2=Callum|title=Marcus Rashford speaks of potential Manchester United exit: 'I'm ready for a new challenge'|url=https://www.nytimes.com/athletic/6001641/2024/12/17/marcus-rashford-manchester-united-future-exit/|work=The Athletic|date=17 dhjetor 2024|archive-date=18 dhjetor 2024|archive-url=https://archive.today/20241218144450/https://www.nytimes.com/athletic/6001641/2024/12/17/marcus-rashford-manchester-united-future-exit/|access-date=26 janar 2025|language=en}}</ref> Për pjesën e mbetur të dhjetorit dhe deri në janar 2025, Rashford u la jashtë nga shumica e skuadrave të ndeshjeve të United, duke humbur mbi dhjetë ndeshje dhe duke qenë zëvendësues i papërdorur në një ndeshje kundër Newcastle.<ref name="divorce">{{cite news|last=Stone|first=Simon|title=The painful divorce of Marcus Rashford and Manchester United|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cqld41124n3o|access-date=3 shkurt 2025|work=BBC Sport|date=2 shkurt 2025|language=en}}</ref> Nga fundi i muajit, Amorim u pyet për mungesën e Rashford-it, me Amorim që u përgjigj se nuk donte të përzgjidhte dikë që "nuk jep maksimumin çdo ditë".<ref>{{cite news|last=Gary|first=Rose|title=Amorim says he'd rather pick 63-year-old coach over Rashford|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0m1lemv8w7o|access-date=3 shkurt 2025|work=BBC Sport|date=26 janar 2025|language=en}}</ref> ====2025: Huazimet te Aston Villa dhe Barcelona==== Më 2 shkurt 2025, Rashford iu bashkua klubit tjetër të Premier League, Aston Villa, në huazim për pjesën e mbetur të [[2024–25 Aston Villa F.C. season|sezonit 2024–25]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cjdejvxvk29o|title=Villa complete Rashford loan deal|work=BBC Sport|date=2 shkurt 2025|access-date=2 shkurt 2025|language=en}}</ref> U raportua se ekzistonte një opsion që lëvizja të bëhej e përhershme në fund të huazimit për 40 milionë £.<ref>{{Cite news|last=Tanswell|first=Jacob|url=https://www.nytimes.com/athletic/6105124/2025/02/02/marcus-rashford-villa-transfer-manchester-united/|title=Aston Villa complete signing of Marcus Rashford on loan from Manchester United|work=The New York Times|date=2 shkurt 2025|access-date=2 shkurt 2025|language=en}}</ref> Ai bëri debutimin e tij për Villa më 9 shkurt, duke hyrë si zëvendësues në minutën e 66-të në një fitore 2–1 në shtëpi kundër Tottenham në [[2024–25 FA Cup#Fourth_round|raundin e katërt të FA Cup]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/clyexdkk79rt|title=Villa Sink Spurs as pressure mounts on Postecoglou|work=BBC Sport|first=Charlotte|last=Coates|date=9 shkurt 2025|access-date=9 shkurt 2025|language=en}}</ref> Rashford shënoi dy golat e tij të parë për Villa më 30 mars gjatë një fitoreje 3–0 kundër [[Preston North End F.C.|Preston North End]] në [[2024–25 FA Cup#Quarter-finals|çerek-finalet e FA Cup]].<ref>{{Cite web|date=30 mars 2025|title=Preston 0-3 Aston Villa|url=https://www.avfc.co.uk/news/2025/march/30/preston-north-end-0-3-aston-villa/|access-date=30 mars 2025|website=Aston Villa Football Club|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e tij të parë në ligë për klubin në një fitore 3–0 kundër [[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]] në [[Falmer Stadium]].<ref>{{Cite news|last=Aarons|first=Ed|date=2 prill 2025|title=Marcus Rashford and Marco Asensio on target as Aston Villa leapfrog Brighton|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/02/brighton-aston-villa-premier-league-match-report|access-date=2 prill 2025|work=The Guardian|issn=0261-3077|language=en}}</ref> Në maj, United i bëri Rashford dhe disa lojtarë të tjerë të disponueshëm për transferim.<ref>{{Cite web|last=Luckhurst|first=Samuel|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/transfer-news/manchester-united-prioritising-three-sales-31694838|publisher=Manchester Evening News|title=Manchester United prioritising three sales as part of clearout in transfer window|date=22 maj 2025|access-date=19 korrik 2025|language=en}}</ref> Më 23 korrik, Rashford iu bashkua skuadrës së [[La Liga]], [[FC Barcelona|Barcelona]], në huazim për një sezon, me një opsion për t'u nënshkruar në mënyrë të përhershme për 30.3 milionë £ (35 milionë €) në fund të [[2025–26 FC Barcelona season|sezonit 2025–26]].<ref>{{Cite web|last=Kearns|first=Sean|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c873zvn37jvo|publisher=BBC|title='I feel like I'm at home' - Rashford joins Barcelona|date=23 korrik 2025|access-date=23 korrik 2025|language=en}}</ref> Debutimi i tij erdhi më 16 gusht, duke hyrë si zëvendësues në minutën e 68-të për [[Ferran Torres]] në një fitore 3–0 në ligë kundër [[RCD Mallorca|Mallorca]].<ref>{{Cite web|last=Lowe|first=Sid|url=https://www.theguardian.com/football/2025/aug/16/real-mallorca-barcelona-la-liga-match-report|work=[[The Guardian]]|title=Marcus Rashford makes debut as Barcelona stroll past nine-man Mallorca|date=16 gusht 2025|access-date=17 gusht 2025|language=en}}</ref> Ai shënoi golat e tij të parë në debutimin e tij në [[2025–26 UEFA Champions League league phase|Fazën e Ligës së Champions League]] me Barcelonën më 18 shtator 2025, duke shënuar të dy golat në një fitore 2–1 në transfertë kundër Newcastle United.<ref>{{cite web|last=Hunter|first=Laura|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/13433730/marcus-rashford-manchester-united-loanee-praises-barcelona-for-help-in-becoming-better-player-after-double-against-newcastle|title=Marcus Rashford: Manchester United loanee praises Barcelona for help in becoming 'better player' after double against Newcastle|publisher=Sky Sports|date=19 shtator 2025|language=en}}</ref> Më 5 tetor, Rashford shënoi golin e tij të parë në ligë në një humbje 4–1 kundër [[Sevilla FC|Sevilla]].<ref>{{Cite web|last=Lee|first=Michael|date=5 tetor 2025|title=Marcus Rashford scores first La Liga goal for Barcelona with stunning volley|url=https://www.planetfootball.com/barcelona/marcus-rashford-barcelona-brilliant-volley-sevilla|access-date=5 tetor 2025|website=Planet Football|language=en}}</ref> == Karriera ndërkombëtare == === Të rinjtë === Në vitin 2012, Rashford u ftua në një kamp stërvitor të [[England national under-16 football team|Anglisë nën-16 vjeç]],<ref>{{Cite web|url=https://englandfootballblog.com/2012/06/08/initial-england-u16-summer-training-camp-callups/|title=Initial England U16 Summer Training Camp Callups|date=8 qershor 2012|access-date=28 tetor 2020|website=England Football Blog|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153348/https://englandfootballblog.com/2012/06/08/initial-england-u16-summer-training-camp-callups/|language=en}}</ref> dhe më vonë u zgjodh për të luajtur në [[Victory Shield]] kundër [[Northern Ireland national under-16 football team|Irlandës së Veriut nën-16 vjeç]] në shtator,<ref>{{Cite web|url=https://englandfootballblog.com/2012/09/12/england-u16s-squad-for-n-ireland-victory-shield/|title=England U16s Squad for N. Ireland (Victory Shield)|date=12 shtator 2012|access-date=28 tetor 2020|website=England Football Blog|archive-date=26 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026163605/https://englandfootballblog.com/2012/09/12/england-u16s-squad-for-n-ireland-victory-shield/|language=en}}</ref> dhe [[Wales national under-16 football team|Uellsit nën-16 vjeç]] në tetor.<ref>{{Cite web|url=https://englandfootballblog.com/2012/10/11/england-u16s-2012-victory-shield-squad-vs-wales/|title=England U16s 2012 Victory Shield Squad vs Wales|date=11 tetor 2012|access-date=28 tetor 2020|website=England Football Blog|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153312/https://englandfootballblog.com/2012/10/11/england-u16s-2012-victory-shield-squad-vs-wales/|language=en}}</ref> Menaxheri i nën-16 vjeçëve, [[Kenny Swain]], më vonë zbuloi se Rashford luajti vetëm dy paraqitje për skuadrën për shkak të një marrëveshjeje me trajnerët te Manchester United lidhur me zhvillimin e tij të pazhvilluar fizikisht, dhe gjithashtu mendoi se ekspozimi do të kishte qenë "shumë" për të.<ref name="RashRise" /> Tre javë pasi bëri debutimin e tij si senior për United në fillim të vitit 2016, Rashford bëri paraqitjen e tij të parë për [[England national under-20 football team|ekipin e Anglisë nën-20 vjeç]], duke dhënë një asist për [[Kasey Palmer]] në një humbje 2–1 kundër [[Canada men's national under-20 soccer team|Kanadasë nën-20 vjeç]].<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/10220398/england-u20-1-2-canada-u20-marcus-rashford-draws-blank-on-debut|title=England U20s 1–2 Canada U20s: Marcus Rashford draws blank on debut|date=27 mars 2016|access-date=28 tetor 2020|website=[[Sky Sports]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153355/https://www.skysports.com/football/news/11667/10220398/england-u20-1-2-canada-u20-marcus-rashford-draws-blank-on-debut|language=en}}</ref> Pavarësisht se kishte bërë tashmë debutimin e tij si senior më herët gjatë vitit, Rashford u thirr në [[England national under-21 football team|ekipin e Anglisë nën-21 vjeç]] për herë të parë në gusht 2016 për një ndeshje në shtator kundër [[Norway national under-21 football team|Norvegjisë nën-21 vjeç]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/37185440|title=Marcus Rashford: Man Utd striker named in England Under-21 squad|date=25 gusht 2016|access-date=28 tetor 2020|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Ai shënoi një hat-trick në fitoren 6–1 në shtëpi ndaj Norvegjisë në paraqitjen e tij të vetme për ekipin,<ref>{{Cite web|last=Mackay|first=Hamish|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/match-reports/england-u21-6-1-norway-8780817|title=England U21 6–1 Norway U21: Marcus Rashford scores a hat-trick on his debut|date=6 shtator 2020|access-date=28 tetor 2020|newspaper=[[Daily Mirror]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153341/https://www.mirror.co.uk/sport/football/match-reports/england-u21-6-1-norway-8780817|language=en}}</ref> duke shënuar të tretin me një penallti, e para e tij që kur u bë profesionist.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/sep/06/england-u21-norway-u21-european-championship-2017-qualifier-marcus-rashford|title=Marcus Rashford's debut hat-trick for England Under-21s helps thrash Norway|date=6 shtator 2016|access-date=19 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Menaxheri i nën-21 vjeçëve, [[Gareth Southgate]], lavdëroi Rashfordin për përulësinë e tij në zbritjen në nivelin nën-21 vjeç.<ref>{{Cite news|last=Rej|first=Arindam|url=https://www.espn.co.uk/football/england/story/2945020/marcus-rashfords-great-humility-led-to-england-u21-success-gareth-southgate|title=Marcus Rashford's 'great humility' led to England U21 success – Southgate|date=6 shtator 2016|access-date=18 janar 2021|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> Pavarësisht se tashmë kishte bërë debutimin e tij në një turne senior, pritej që Rashford të ishte në dispozicion për përzgjedhje për [[2017 UEFA European Under-21 Championship|Kampionatin Evropian nën-21 vjeç 2017]], me shpresën për të fituar më shumë përvojë në turne.<ref>{{Cite news|last=De Menezes|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/manchester-united-news-marcus-rashford-england-under-21s-epl-latest-a7368976.html|title=Manchester United news: Marcus Rashford to play for England Under-21s next summer despite senior call-up|date=19 tetor 2016|access-date=18 janar 2021|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> Menaxheri i United, José Mourinho, iu përgjigj këtyre raporteve duke deklaruar se nuk do të kishte kuptim për zhvillimin e tij pasi ai tashmë po luante futboll senior.<ref>{{Cite web|last=Topliss|first=Ben|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/mourinho-rashford-must-not-go-to-u21-finals-if-he-is-england-regular-tcgcf38vz|title=Mourinho locks horns with FA over Rashford|date=19 tetor 2016|access-date=19 janar 2021|newspaper=[[The Times]]|location=London|url-access=subscription|language=en}}</ref> Në prill 2017, Mourinho dukej se e pranoi që Rashford do të merrte pjesë në turne, duke thënë se nuk kishte të drejtë ta ndalonte atë të merrte pjesë,<ref>{{Cite news|last=Ogden|first=Mark|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united/story/3098309/jose-mourinho-i-cant-stop-marcus-rashford-from-playing-for-england-u21s|title=Jose Mourinho: I have no right to keep Marcus Rashford England Under-21s|date=7 prill 2017|access-date=19 janar 2021|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> por më vonë gjatë muajit përsëriti mendimin e tij se zbritja poshtë nuk do të kishte kuptim, pasi Rashford kishte fituar aq shumë përvojë si senior gjatë gjithë sezonit.<ref>{{Cite news|url=https://www.eurosport.com/football/premier-league/2016-2017/jose-mourinho-says-no-sense-in-marcus-rashford-playing-for-england-under-21s_sto6137701/story.shtml|title=Jose Mourinho says no sense in Marcus Rashford playing for England Under-21s|date=21 prill 2017|access-date=19 janar 2021|publisher=[[Eurosport]]|language=en}}</ref> Në maj, Rashford mori vendimin për të mos shkuar në turne,<ref>{{Cite web|last=Hughes|first=Matt|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/rashford-expected-to-skip-u21s-sx5lzmnnb|title=Rashford expected to skip U21s|date=6 maj 2017|access-date=19 janar 2021|newspaper=[[The Times]]|location=London|url-access=subscription|language=en}}</ref> dhe u zgjodh në vend të kësaj për skuadrën e seniorëve nga Southgate, menaxheri i ri.<ref>{{Cite web|last=Wallace|first=Sam|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/05/25/gareth-southgate-defends-decision-not-make-marcus-rashford-available/|title=Gareth Southgate defends decision not to make Marcus Rashford available for England U21s|date=25 maj 2017|access-date=19 janar 2021|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|location=London|language=en}}</ref> Southgate lavdëroi vendimet e marra nga stafi stërvitor i United në ndihmën për të maksimizuar potencialin e Rashford duke mos e lejuar atë të ekspozohej në nivelin e të rinjve për Anglinë, duke thënë se zhvillimi i tij ishte menaxhuar mirë nga të gjitha palët.<ref>{{Cite web|last=Fifield|first=Dominic|url=https://www.theguardian.com/football/2017/sep/05/gareth-southgate-marcus-rashford-manchester-united-england|title=Gareth Southgate praises Marcus Rashford and Manchester United|date=5 shtator 2017|access-date=19 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> === Senior === ==== 2016–2018: Turnetë e Parë Madhore ==== [[File:Marcus Rashford 2018-06-28 1.jpg|thumb|upright|Rashford duke luajtur për [[England national football team|Anglinë]] në [[2018 FIFA World Cup|Kupën e Botës FIFA 2018]]]] Performancat e Rashford në sezonin e tij të parë si senior çuan në thirrje që ai të përfaqësonte [[Anglia national football team|Anglinë]] në [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]]. Trajneri i akademisë së Manchester United, Nicky Butt, i hodhi poshtë këto thirrje, duke i quajtur ato të parakohshme dhe ndoshta të dëmshme për zhvillimin e lojtarit,<ref>{{Cite news|last=Ornstein|first=David|title=Euro 2016 too early for Man Utd's Marcus Rashford – Nicky Butt|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35805450|access-date=14 mars 2016|website=[[BBC Sport]]|date=14 mars 2016|archive-date=6 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406001216/https://www.bbc.co.uk/sport/football/35805450|language=en}}</ref> ashtu si edhe menaxheri i Anglisë, [[Roy Hodgson]], i cili tha se Rashford duhet të lejohej të "zhvillohej në paqe".<ref>{{Cite news|last=Fifield|first=Dominic|url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/03/marcus-rashford-england-roy-hodgson-manchester-united|title=Marcus Rashford on Roy Hodgson's radar amid Manchester United heroics|date=3 mars 2016|access-date=16 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Në prill 2016, Hodgson tha se ishte "e pamundur" që Rashford të përfshihej në skuadrën e tij të turneut,<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36107877|title=Marcus Rashford Euro 2016 inclusion unlikely – Roy Hodgson|date=21 prill 2016|access-date=16 janar 2021|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> por më 16 maj, Hodgson e emëroi atë në skuadrën e tij paraprake prej 26 lojtarësh për turneun.<ref>{{Cite news|title=Euro 2016: Marcus Rashford makes England provisional squad|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36300164|access-date=16 maj 2016|website=[[BBC Sport]]|date=16 maj 2016|archive-date=16 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160516120951/http://www.bbc.co.uk/sport/football/36300164|language=en}}</ref> Ai u bë pjesë e skuadrës së Anglisë për Euro 2016 më pak se katër muaj pas debutimit të tij me United.<ref>{{Cite news|title=Euro 2016: Marcus Rashford's England rise 'doesn't seem real'|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36487132|website=[[BBC Sport]]|date=9 qershor 2016|access-date=11 prill 2017|language=en}}</ref> Më 27 maj 2016, 18-vjeçari bëri debutimin e tij për Anglinë duke veshur fanellën me numër nëntë,<ref name="PlayersTribune" /> duke filluar një ndeshje përgatitore kundër [[Australia men's national soccer team|Australisë]] në [[Stadium of Light]] dhe shënoi golin e parë të një fitoreje 2–1 pas tre minutash, duke u bërë anglezi më i ri që shënon në debutimin e tij ndërkombëtar,<ref>{{Cite news|last=Taylor|first=Louise|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2016/may/27/marcus-rashford-england-australia-friendly|title=Marcus Rashford hits the mark in England debut to remember|date=27 maj 2016|access-date=14 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> dhe i treti më i ri në përgjithësi. Debutuesi i mëparshëm më i ri që shënoi ishte [[Tommy Lawton]] në 1938.<ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=England 2–1 Australia|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36339159|website=[[BBC Sport]]|date=27 maj 2016|access-date=29 maj 2016|archive-date=28 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428194526/https://www.bbc.co.uk/sport/football/36339159|language=en}}</ref> Më 16 qershor, ai zëvendësoi [[Adam Lallana]] në minutën e 73-të të fitores 2–1 të Anglisë kundër [[Wales national football team|Uellsit]] në Euro 2016, duke bërë debutimin e tij në turne në moshën 18 vjeç e 229 ditë, duke u bërë lojtari më i ri i Anglisë në një Kampionat Evropian dhe duke thyer rekordin e [[Wayne Rooney]]-t në [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]] për katër ditë.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/european-championship/story/2895013/marcus-rashford-becomes-youngest-england-player-at-european-championship|title=Marcus Rashford becomes England's youngest ever player at Euros|website=[[ESPN]]|date=16 qershor 2016|access-date=30 nëntor 2022|archive-date=12 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712024252/http://www.espnfc.us/european-championship/story/2895013/marcus-rashford-becomes-youngest-england-player-at-european-championship|language=en}}</ref> Ai luajti vetëm edhe një ndeshje në turne, duke hyrë si zëvendësues i vonë në humbjen shokuese 2–1 të Anglisë kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]], në të cilën u lavdërua për ndikimin e tij,<ref>{{Cite news|last=Taylor|first=Daniel|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/27/england-iceland-euro-2016-match-report|title=England humiliated as Iceland knock them out of Euro 2016|date=27 qershor 2016|access-date=8 mars 2021|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> por e përshkroi atë si një përvojë të vlefshme.<ref>{{Cite news|last=Cottingham|first=Robert|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-manchester-united-england-12146686|title=Manchester United striker Rashford opens up about learning experience|date=8 nëntor 2016|access-date=8 mars 2021|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> Menaxheri i ri i Anglisë, [[Sam Allardyce]], i tha Rashford se nuk do të thirrej në skuadrën e tij të parë për një ndeshje kualifikuese të [[Kampionati Botëror i Futbollit 2018|Kupës së Botës FIFA 2018]] kundër [[Kombëtarja sllovake e futbollit|Sllovakisë]] në shtator 2016, duke përmendur mungesën e tij të kohës së lojës në fazat e hershme të sezonit.<ref>{{Cite news|last=Dawson|first=Rob|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-rashford-allardyce-england-11785888|title=England manager Allardyce sends warning to Manchester United striker Rashford|date=23 gusht 2016|access-date=8 mars 2021|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Taylor|first=Daniel|url=https://www.theguardian.com/football/2016/aug/25/marcus-rashford-selected-for-england-under21s-after-losing-place-in-senior-squad-manchester-united|title=Marcus Rashford loses England place after being ousted at Manchester United|date=25 gusht 2016|access-date=8 mars 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Allardyce u zëvendësua shpejt nga Southgate, dhe Rashford u thirr përsëri në ekipin e seniorëve për ndeshjet kundër [[Malta national football team|Maltës]] dhe [[Kombëtarja sllovene e futbollit|Sllovenisë]] në tetor.<ref>{{Cite news|last=Taylor|first=Daniel|url=https://www.theguardian.com/football/2016/oct/02/gareth-southgate-england-glen-johnson-marcus-rashford|title=Gareth Southgate recalls Glen Johnson for England and picks Marcus Rashford|date=2 tetor 2016|access-date=8 mars 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Rashford shënoi golin e tij të parë konkurrues për ekipin e seniorëve më 4 shtator 2017, me golin fitues në fitoren 2–1 të Anglisë kundër [[Slovakia national football team|Sllovakisë]] në [[2018 FIFA World Cup qualification|kualifikimet e Kupës së Botës FIFA 2018]].<ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|title=England 2–1 Slovakia|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41070207|website=[[BBC Sport]]|date=4 shtator 2017|access-date=4 shtator 2017|archive-date=3 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903232825/http://www.bbc.co.uk/sport/football/41070207|language=en}}</ref> Ai u emërua në skuadrën prej 23 lojtarësh të Anglisë për [[2018 FIFA World Cup|Kupën e Botës]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44138600|title=England World Cup squad: Trent Alexander-Arnold in 23-man squad|website=[[BBC Sport]]|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-date=15 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615032807/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44138600|language=en}}</ref> Rashford shënoi golin e parë të ndeshjes së fundit përgatitore të Anglisë kundër [[Costa Rica national football team|Kosta Rikës]] më 7 qershor 2018,<ref>{{Cite news|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44246164|title=England 2–0 Costa Rica: Marcus Rashford and Danny Welbeck score as England beat Costa Rica 2–0 in their final World Cup warm-up match|date=7 qershor 2018|access-date=5 mars 2021|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> dhe u këshillua nga ish-yjet e Anglisë [[Chris Waddle]] dhe [[Glenn Hoddle]] të fillonte ndeshjen hapëse të Anglisë kundër [[Tunisia national football team|Tunizisë]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44407618|title=England v Costa Rica: Marcus Rashford played with swagger – Gareth Southgate|date=7 qershor 2018|access-date=5 mars 2021|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Ai e filloi ndeshjen në stol, por hyri dhe performoi mirë pasi zëvendësoi [[Raheem Sterling]], i cili konsiderohej konkurrenca e tij e drejtpërdrejtë për rolin fillestar.<ref>{{Cite news|last=Taylor|first=Daniel|url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/19/raheem-sterling-england-attacking-supporting-cast-must-improve|title=Raheem Sterling and supporting cast must find shooting boots|date=19 qershor 2018|access-date=5 mars 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> Rashford thuhet se do të fillonte ndeshjen e dytë kundër [[Panama national football team|Panamasë]] për shkak të potencialit fizik të paraqitur nga kundërshtari i tyre,<ref>{{Cite web|last=Joyce|first=Paul|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/world-cup-raheem-sterling-could-miss-england-s-physical-panama-test-q3l9hbhx3|title=World Cup: Raheem Sterling could miss England's physical Panama test|date=22 qershor 2018|access-date=2 mars 2021|newspaper=[[The Times]]|location=London|url-access=subscription|language=en}}</ref> por Southgate përfundimisht ndryshoi mendje.<ref>{{Cite news|last=Pitt-Brooke|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/england-vs-panama-team-news-world-cup-2018-raheem-sterling-marcus-rashford-ruben-loftus-cheek-a8414096.html|title=England vs Panama team news: Raheem Sterling retains place as Gareth Southgate springs selection shock|date=24 qershor 2018|access-date=5 mars 2021|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> Duke qenë se tashmë ishte kualifikuar për [[2018 FIFA World Cup knockout stage|fazën eliminatore]], ai filloi ndeshjen e fundit të grupit të Anglisë kundër [[Belgjika national football team|Belgjikës]] së bashku me [[Jamie Vardy]], por nuk arriti të bënte përshtypje.<ref>{{Cite news|last=Lovett|first=Samuel|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/world-cup-2018-england-belgium-marcus-rashford-chance-shot-manchester-united-latest-video-a8422106.html|title=World Cup 2018: Marcus Rashford struggles to make his point for England on the main stage – scouting report|date=28 qershor 2018|access-date=5 mars 2021|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> Rashford hyri si zëvendësues dhe shënoi në [[2018 FIFA World Cup knockout stage#Colombia vs England|raundin e 16-të]] në [[Penalty shoot-out (association football)|gjuajtjen e penalltive]] kundër [[Colombia national football team|Kolumbisë]], e cila pa Anglinë të kalonte në çerek-finale.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44610244|title=World Cup 2018: England beat Colombia 4–3 on penalties|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|date=3 korrik 2018|website=[[BBC Sport]]|access-date=5 maj 2019|archive-date=3 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703210750/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44610244|language=en}}</ref> Anglia përfundimisht përfundoi e katërta në përgjithësi – performanca e tyre më e mirë që nga viti 1990.<ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44748604|title=World Cup 2018: England finish fourth after Belgium defeat|date=14 korrik 2018|website=BBC Sport|access-date=6 nëntor 2018|archive-date=19 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519105251/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44748604|language=en}}</ref> ==== 2018–2021: Finalist Evropian ==== [[File:Marcus Rashford, FWC 2018 - Round of 16 - COL v ENG - Photo 106 (cropped).jpg|thumb|upright|Rashford duke luajtur për [[England national football team|Anglinë]] në [[2018 FIFA World Cup|Kupën e Botës FIFA 2018]]]] Më 8 shtator 2018, Rashford shënoi në Wembley në ndeshjen hapëse të Anglisë në [[UEFA Nations League]] kundër [[Spain national football team|Spanjës]], duke humbur 2–1.<ref>{{Cite news|first=Lewis|last=Jones|url=https://www.skysports.com/football/news/12016/11493581/england-1-2-spain-gareth-southgates-men-suffer-wembley-defeat|title=England 1–2 Spain: Gareth Southgate's men suffer Wembley defeat|website=[[Sky Sports]]|date=8 shtator 2018|access-date=6 dhjetor 2018|archive-date=28 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328192453/https://www.skysports.com/football/news/12016/11493581/england-1-2-spain-gareth-southgates-men-suffer-wembley-defeat|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Rashford shënoi gjithashtu në një fitore miqësore 1–0 kundër [[Switzerland national football team|Zvicrës]] në [[King Power Stadium]].<ref>{{Cite web|first=Lewis|last=Jones|url=https://www.skysports.com/football/news/12010/11495331/england-1-0-switzerland-marcus-rashford-strikes-again-as-england-break-losing-run|title=England 1–0 Switzerland: Marcus Rashford strikes again as England break losing run|website=[[Sky Sports]]|date=11 shtator 2018|access-date=6 dhjetor 2018|archive-date=28 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328193931/https://www.skysports.com/football/news/12010/11495331/england-1-0-switzerland-marcus-rashford-strikes-again-as-england-break-losing-run|language=en}}</ref> Muajin e ardhshëm, ai shënoi një gol dhe dha një asist në një fitore 3–2 në transfertë kundër Spanjës.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2018/oct/15/spain-england-nations-cup-match-report|title=Raheem Sterling's double inspires England to stunning victory in Spain|first=Daniel Taylor at the Estadio Benito|last=Villamarín|date=15 tetor 2018|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|access-date=6 dhjetor 2018|archive-date=18 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418095351/https://www.theguardian.com/football/2018/oct/15/spain-england-nations-cup-match-report|language=en}}</ref> Ndeshja e fundit e Anglisë në Ligën e Kombeve më 18 nëntor pa Rashford të luante në një fitore 2–1 kundër Kroacisë, e cila pa Anglinë të kryesonte grupin e tyre dhe të kualifikohej për [[2019 UEFA Nations League Finals|finalet e Ligës së Kombeve]] në qershor 2019.<ref>{{Cite news|first=Phil|last=McNulty|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46167890|title=England 2–1 Croatia: Harry Kane seals Nations League finals spot|website=[[BBC Sport]]|date=18 nëntor 2018|access-date=6 janar 2019|language=en}}</ref> Paraqitja e tij në këtë ndeshje pa Rashford të barazonte një rekord kombëtar të vendosur nga [[Jack Charlton]] në 1966 duke luajtur gjithsej 16 ndeshje për Anglinë gjatë gjithë vitit.<ref>{{Cite news|last=Bristow|first=Thomas|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/marcus-rashford-equals-52-year-13613822|title=Marcus Rashford equals 52-year-old England record following Croatia victory|date=19 nëntor 2018|access-date=5 mars 2021|newspaper=[[Daily Mirror]]|language=en}}</ref> Në gjysmëfinale, Rashford shënoi golin e parë të ndeshjes kundër [[Netherlands national football team|Holandës]], megjithatë Anglia humbi 3–1 në kohën shtesë.<ref>{{Cite news|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/netherlands-vs-england-uefa-nations-league-semi-final-2019-match-report-a4161581.html|title=Netherlands 3 England 1: Defensive errors see England beaten in Nations League semi-finals|last=Olley|first=James|date=7 qershor 2019|newspaper=[[Evening Standard]]|location=London|access-date=7 qershor 2019|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153313/https://www.standard.co.uk/sport/football/netherlands-vs-england-uefa-nations-league-semi-final-2019-match-report-a4161581.html|language=en}}</ref> Gjatë ndeshjeve ndërkombëtare të tetorit 2019, Rashford shënoi golin e tij të parë në fushatën kualifikuese të Anglisë për [[UEFA Euro 2020 qualifying|Euro 2020]] në një fitore 6–0 në transfertë kundër [[Bulgaria national football team|Bullgarisë]] më 14 tetor.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/oct/14/bulgaria-england-euro-2020-qualifying-match-report|title=England crush Bulgaria 6–0 but racist chants force stoppages in qualifier|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|last=Hytner|first=David|date=15 tetor 2019|access-date=14 tetor 2019|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153339/https://www.theguardian.com/football/2019/oct/14/bulgaria-england-euro-2020-qualifying-match-report|language=en}}</ref> Rashford shënoi gjithashtu në të dy ndeshjet ndërkombëtare të Anglisë në nëntor, një fitore 7–0 kundër [[Montenegro national football team|Malit të Zi]] dhe një fitore 4–0 kundër [[Kosovo national football team|Kosovës]]. Këto fitore panë Anglinë të bëhej skuadra e nëntë që kualifikohej për [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]].<ref>{{Cite web|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50327100|title=England 7–0 Montenegro|date=14 nëntor 2019|access-date=17 nëntor 2019|website=[[BBC Sport]]|archive-date=19 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191119160311/https://www.bbc.co.uk/sport/football/50327100|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50160458|title=Kosovo 0–4 England|date=17 nëntor 2019|access-date=17 nëntor 2019|website=[[BBC Sport]]|archive-date=12 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212105833/https://www.bbc.co.uk/sport/football/50160458|language=en}}</ref> Më 6 qershor 2021, Rashford [[List of England national football team captains|kapiteni Anglinë]] për herë të parë, duke shndërruar një penallti në një fitore 1–0 kundër [[Romania national football team|Rumanisë]]; ai u bë kapiteni më i ri i Anglisë që nga [[Michael Owen]] në 2003, dhe ishte lojtari i shtatë i Manchester United që kapitenoi Anglinë dhe shënoi në të njëjtën ndeshje.<ref>{{Cite web|last=Smith|first=Peter|url=https://www.skysports.com/football/england-vs-romania/report/441515|title=England 1–0 Romania: Marcus Rashford's penalty gives Gareth Southgate's much-changed side a second win at the Riverside|date=6 qershor 2021|access-date=7 qershor 2021|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Rashford u emërua në skuadrën prej 26 lojtarësh për Euro 2020,<ref>{{Cite web|last=Gillespie|first=Tom|url=https://news.sky.com/story/euro-2020-gareth-southgate-announces-final-england-squad-for-delayed-tournament-12322032|title=Euro 2020: Gareth Southgate announces final England squad for delayed tournament|date=4 qershor 2021|access-date=13 qershor 2021|website=Sky News|language=en}}</ref> dhe iu dha fanella me numër 11,<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/england-squad-numbers-2021-euro-b1857744.html|title=England squad numbers: Jack Grealish handed No 7 for Euro 2020|date=2 qershor 2021|access-date=13 qershor 2021|website=The Independent|language=en}}</ref> por duke hyrë në turne, roli i Rashford si titullar dukej në dyshim.<ref>{{Cite web|last=Whittell|first=Ian|url=https://inews.co.uk/sport/football/marcus-rashford-england-man-utd-euro-2020-injury-form-1039048|title=Marcus Rashford's first-choice status with England under threat – but Man Utd forward is happy with that|date=7 qershor 2021|access-date=13 qershor 2021|website=i|language=en}}</ref> Në [[UEFA Euro 2020 final|finalen]] kundër [[Italy national football team|Italisë]] më 11 korrik 2021, Rashford u fut si zëvendësues në minutat e fundit të kohës shtesë. Ai u zgjodh për të goditur penalltinë e tretë të ekipit gjatë gjuajtjes së penalltive pasuese, por goditja e tij goditi shtyllën dhe shkoi jashtë, dhe Italia vazhdoi të fitonte turneun pasi shpëtoi dy penallti të tjera.<ref name="Euro2020Final">{{Cite news|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51198762|title=Euro 2020 final: England beaten by Italy on penalties|date=11 korrik 2021|access-date=13 korrik 2021|website=BBC Sport|language=en}}</ref> Pas humbjes, Rashford iu nënshtrua mesazheve abuzive racore në mediat sociale,<ref>{{Cite news|last=Jamieson|first=Alastair|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/bukayo-saka-racist-england-sancho-rashford-b1882303.html|title=Bukayo Saka, Jadon Sancho and Marcus Rashford racially abused online after England Euro 2020 final defeat|date=12 korrik 2021|access-date=13 korrik 2021|newspaper=The Independent|language=en}}</ref> dhe një [[Mural of Marcus Rashford|mural që e nderonte atë]] në Withington u vandalizua.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-57803161|title=Marcus Rashford mural defaced after England Euro 2020 defeat|date=12 korrik 2021|access-date=13 korrik 2021|website=BBC News|language=en}}</ref> Banorët shpejt e mbushën murin me zemra dhe mesazhe mbështetjeje për Rashford,<ref>{{Cite news|last=Ng|first=Kate|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/marcus-rashford-racism-mural-manchester-b1882720.html|title=Mancunians leave hearts and messages on defaced Marcus Rashford mural|date=12 korrik 2021|access-date=13 korrik 2021|newspaper=The Independent|language=en}}</ref> dhe artisti i rrugës Akse u kthye për të rivendosur muralin në formën e tij origjinale.<ref>{{Cite news|last=Halle-Richards|first=Sophie|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/not-city-emotional-restoration-marcus-21038818|title="Not in our city": Emotional restoration of Marcus Rashford's mural begins with player on 'verge of tears' following outpouring of love and support|date=13 korrik 2021|access-date=13 korrik 2021|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> ====2021–tani: Golat e parë në turne==== [[File:Marcus Rashford 2022-11-21 1.jpg|thumb|upright|Rashford duke luajtur për Anglinë në [[2022 FIFA World Cup|Kupën e Botës FIFA 2022]]]] Pas operacionit në shpatull, Rashford humbi thirrjen e radhës të Anglisë për ndeshjet kualifikuese të [[2022 FIFA World Cup qualification|Kupës së Botës]] kundër kundërshtarëve të Grupi I, [[Hungary national football team|Hungarisë]], [[Andorra national football team|Andorrës]] dhe [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]],<ref>{{Cite web|last=Cole|first=Jackson|url=https://talksport.com/football/952285/manchester-united-team-news-injury-marcus-rashford-return/|title=Marcus Rashford reveals hopes to return to contact training as Manchester United and England star continues recovery from shoulder injury|date=27 shtator 2021|access-date=18 shtator 2022|publisher=[[Talksport]]|language=en}}</ref> por u kthye në skuadër për ndeshjet kualifikuese të nëntorit 2021 kundër [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërisë]] dhe [[San Marino national football team|San Marinos]], përpara se të detyrohej të tërhiqej për shkak të sëmundjes.<ref>{{Cite web|last=Whitwell|first=Laurie|url=https://www.nytimes.com/athletic/4192966/2021/11/08/marcus-rashford-pulls-out-of-england-squad-for-upcoming-world-cup-qualifiers/|title=Marcus Rashford pulls out of England squad for upcoming World Cup qualifiers|date=8 nëntor 2021|access-date=18 shtator 2022|website=[[The Athletic]]|language=en}}</ref> Për shkak të një rënieje në formë për United gjatë [[2021–22 Manchester United F.C. season|sezonit 2021–22]], ai nuk u thirr në skuadrën e Anglisë për miqësoret e marsit 2022 kundër Zvicrës dhe [[Ivory Coast national football team|Bregut të Fildishtë]],<ref>{{Cite news|last=Critchley|first=Mark|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/england-squad-rashford-sancho-walker-b2038110.html|title=Marcus Rashford dropped from England squad for March friendlies|date=17 mars 2022|access-date=18 shtator 2022|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> dhe përsëri në qershor për katër ndeshje të [[2022–23 UEFA Nations League A|Ligës së Kombeve]] kundër Hungarisë, [[Germany national football team|Gjermanisë]] dhe Italisë,<ref>{{Cite news|last=Grounds|first=Ben|url=https://www.skysports.com/football/news/11096/12630844/marcus-rashford-englands-forgotten-man-conspicuous-by-his-absence-ahead-of-italy-reunion-in-nations-league|title=Marcus Rashford: England's forgotten man conspicuous by his absence ahead of Italy reunion in Nations League|date=10 qershor 2022|access-date=18 shtator 2022|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> me Southgate që tha se Rashford dhe shoku i tij i klubit [[Jadon Sancho]] kishin shumë për të bërë për t'u rikthyer në skuadër për [[2022 FIFA World Cup|Kupën e Botës]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/61779391|title=Gareth Southgate in World Cup warning for Marcus Rashford & Jadon Sancho|date=12 qershor 2022|access-date=18 shtator 2022|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Rashford më pas nuk arriti të merrte një thirrje për skuadrën e radhës të Anglisë në shtator për dy ndeshjet e fundit të Ligës së Kombeve kundër Italisë dhe Gjermanisë.<ref>{{Cite web|last=Olley|first=James|url=https://www.espn.co.uk/football/england-eng/story/4747033/england-omit-marcus-rashford-jadon-sancho-out-of-nations-league-squad-ivan-toney-selected|title=England omit Marcus Rashford, Jadon Sancho from Nations League squad|date=15 shtator 2022|access-date=18 shtator 2022|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> Pavarësisht se nuk u paraqit për Anglinë që nga finalja e Kampionatit Evropian, Rashford u emërua në skuadrën prej 26 lojtarësh të Southgate për [[2022 FIFA World Cup|Kupën e Botës FIFA 2022]] në Katar, dhe iu caktua përsëri fanella me numër 11.<ref>{{Cite news|last=Hytner|first=David|url=https://www.theguardian.com/football/2022/nov/10/england-world-cup-squad-maddison-makes-cut-with-wilson-and-rashford|title=England World Cup squad: Maddison makes cut with Wilson and Rashford|date=10 nëntor 2022|access-date=29 nëntor 2022|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last1=White|first1=Mark|last2=Pope|first2=Conor|last3=McCambridge|first3=Ed|url=https://www.fourfourtwo.com/features/england-2022-world-cup-squad-gareth-southgate-line-up-three-lions-players-roster-xi-final-uk|title=England World Cup 2022 squad: Gareth Southgate names his final 26-man squad for Qatar|date=21 nëntor 2022|access-date=29 nëntor 2022|publisher=[[ESPN]]|language=en}}</ref> Në ndeshjen hapëse të Anglisë në fazën e grupeve, një fitore 6–2 ndaj [[Irani national football team|Iranit]], Rashford hyri si zëvendësues në pjesën e dytë dhe shënoi brenda një minute nga hyrja, duke e bërë rezultatin 5–1.<ref>{{cite news|last=Yew|first=Oliver|url=https://www.skysports.com/football/england-vs-iran/report/462961|title=England 6–2 Iran: Gareth Southgate's side make flying start in Qatar World Cup|date=22 nëntor 2022|access-date=23 nëntor 2022|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Me 49 sekonda, goli ishte i treti më i shpejtë nga një zëvendësues në historinë e Kupës së Botës.<ref>{{cite web|url=https://uk.style.yahoo.com/world-cup-data-dive-england-215316533.html|title=World Cup data dive: England hammer Iran as records tumble for Southgate and Three Lions|date=21 nëntor 2022|access-date=29 nëntor 2022|website=Yahoo Life UK|language=en}}</ref> Në ndeshjen e fundit të grupit të Anglisë, Rashford shënoi dy gola në një fitore 3–0 kundër [[Kombëtarja uellsiane e futbollit|Uellsit]] për t'u kualifikuar në fazën eliminatore.<ref>{{cite news|last=Delaney|first=Miguel|author-link=Miguel Delaney|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/england-wales-result-final-score-b2235545.html|title=Rejuvenated Marcus Rashford haunts Wales to lead England into World Cup last-16|date=29 nëntor 2022|access-date=29 nëntor 2022|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Goli i tij i dytë ishte goli i 100-të i Anglisë në të gjitha Kupat e Botës,<ref>{{cite web|last=Hayward|first=Ben|url=https://www.fourfourtwo.com/news/marcus-rashford-scores-englands-100th-world-cup-goal-with-second-vs-wales|title=Marcus Rashford scores England's 100th World Cup goal with second vs Wales|date=29 nëntor 2022|access-date=29 nëntor 2022|website=[[FourFourTwo]]|language=en}}</ref> dhe do të thoshte se ai u bë vetëm lojtari i dytë i United pas [[Bobby Charlton]] që shënon tre ose më shumë gola në një turne të madh.<ref>{{cite news|last=McNulty|first=Phil|author-link=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/63802529|title=England: Marcus Rashford's World Cup 2022 display against Wales a poignant moment for a true talent|date=29 nëntor 2022|access-date=30 nëntor 2022|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Southgate dhe ish-mbrojtësi i Anglisë, [[Gary Neville]], të dy e lavdëruan atë për progresin pas 18 muajsh të vështirë si për klubin ashtu edhe për vendin.<ref>{{cite news|last=Smith|first=Peter|title=Marcus Rashford a 'completely different version' to how he was at Euros, says England boss Gareth Southgate|language=en|url=https://www.skysports.com/football/news/12016/12757995/marcus-rashford-a-completely-different-version-to-how-he-was-at-euros-says-england-boss}}</ref> == Profili i lojtarit == === Stili i lojës dhe zhvillimi === Rashford mund të luajë si [[Qendërsulmues|qendërsulmues]] ose si [[Anësor (futboll)|anësor]], kryesisht në krahun e majtë.<ref name="RashCV">{{Cite web|last=Warrington|first=Declan|url=https://www.coachesvoice.com/premier-league-player-watch-marcus-rashford-manchester-united/|title=Premier League Player Watch: Manchester United's Marcus Rashford is contributing to an attack that potentially rivals all|date=17 shtator 2020|access-date=25 shkurt 2021|website=The Coaches' Voice|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153351/https://www.coachesvoice.com/premier-league-player-watch-marcus-rashford-manchester-united/|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dowdeswell|first=Andrew|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/rashford-martial-manchester-united-solskjaer-18138069|title=Marcus Rashford's style highlights the type of centre forward Manchester United need|date=24 prill 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153317/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/rashford-martial-manchester-united-solskjaer-18138069|language=en}}</ref><ref name="Optus">{{Cite web|last=Baldi|first=Ryan|url=https://sport.optus.com.au/articles/os11258/marcus-rashford-manchester-united-analysis|title=Why scoring less goals might actually make Marcus Rashford even better|date=10 gusht 2020|access-date=16 janar 2021|website=[[Optus Sport]]|language=en|archive-date=22 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122044414/https://sport.optus.com.au/articles/os11258/marcus-rashford-manchester-united-analysis|url-status=dead}}</ref> Vetë Rashford preferon të luajë në të majtë, një pozicion që i lejon atij të futet brenda dhe të godasë në portë me këmbën e tij të djathtë më të fortë, dhe i pëlqen të zbresë thellë për të marrë topin dhe për të ndërtuar një sulm, diçka që e mësoi kur ishte i ri duke luajtur si mesfushor qëndror pas një beteje me [[Sëmundja Osgood–Schlatter|sëmundjen Osgood–Schlatter]].<ref name="Optus" /><ref>{{Cite web|last=Taylor|first=Daniel|url=https://theathletic.co.uk/2240357/2020/12/19/marcus-rashford-manchester-united-meals/|title=Marcus Rashford: Man United footballer, people's champion|date=18 dhjetor 2019|access-date=16 janar 2021|website=[[The Athletic]]|url-access=subscription|language=en}}</ref> Në vitet e tij të formimit, ish-trajneri i të rinjve të Rashford, [[Paul McGuinness (futbollist)|Paul McGuinness]], vuri në dukje se ai po përpiqej të luante ngjashëm me mesfushorin italian [[Andrea Pirlo]], por ai dhe trajnerët e tjerë Warren Joyce dhe [[Colin Little]] panë potencialin e Rashford si sulmues dhe e ndihmuan atë të punonte në formën e trupit dhe në vrapimet e ndryshme sulmuese.<ref>{{Cite news|url=https://www.football365.com/news/ex-man-united-coach-rashford-wanted-to-play-like-pirlo|title=Ex-Man United coach: 'Rashford wanted to play like Pirlo'|date=22 qershor 2017|access-date=17 janar 2021|website=[[Football365]]|publisher=Planet Sport|language=en}}</ref> Ata e këshilluan atë të përqendrohej në të qenit golashënues dhe jo lojtar krijues, dhe të përdorte shpejtësinë e tij për të bërë vrapime pas mbrojtjes.<ref name="Rash12" /> Trajnerëve të tij u kujtohej [[Danny Welbeck]] për shkak të shkathtësisë së tij, por u vendos që në vend të kësaj ta mësonin atë "artin" e shënimit të golave, duke e udhëzuar se si të bënte vrapime në kohën e duhur, dhe u mbajt nga luajtja me ekipin rezervë për t'i dhënë besim në aftësitë e tij për të shënuar gola duke e vënë përballë mbrojtjeve më të dobëta.<ref name="FFTMWMH" /> Rashford thotë se shkathtësia e tij mund t'i mundësojë atij të bëhet "qendërsulmuesi i fundit".<ref>{{Cite news|last=Wilkinson|first=Jack|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/10590082/exclusive-marcus-rashford-seeks-ultimate-striker-status-at-manchester-united|title=Exclusive: Marcus Rashford seeks 'ultimate striker' status at Manchester United|date=24 shtator 2016|access-date=17 janar 2021|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Rashford është një lojtar i shpejtë dhe direkt,<ref name="RashCV" /><ref name="Optus" /><ref name="Rash365">{{Cite web|last=Nicholson|first=John|url=https://www.football365.com/news/marcus-rashford-is-football-at-its-most-basic-and-glorious|title=Marcus Rashford is football at its most basic and glorious|date=6 dhjetor 2019|access-date=29 tetor 2020|website=[[Football365]]|publisher=Planet Sport|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153335/https://www.football365.com/news/marcus-rashford-is-football-at-its-most-basic-and-glorious|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/liamcanning/2019/10/30/marcus-rashford-is-turning-into-a-big-game-player/?sh=614673576995|title=Manchester United's Marcus Rashford Is Turning Into A Big-Game Player|website=[[Forbes]]|last=Canning|first=Liam|date=30 tetor 2019|access-date=6 dhjetor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153404/https://www.forbes.com/sites/liamcanning/2019/10/30/marcus-rashford-is-turning-into-a-big-game-player/?sh=614673576995|language=en}}</ref> dhe shpesh lëviz në pozicione qendrore për të krijuar shanse dhe për të hyrë në pozicione për shënim.<ref name="BT200" /><ref>{{Cite web|last=Hughes|first=David Alexander|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-united-news-marcus-rashford-18186920|title=How Marcus Rashford has become a playmaker for Manchester United from the wing|date=2 maj 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153349/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-united-news-marcus-rashford-18186920|language=en}}</ref> Ai vazhdimisht teston mbrojtësit si me lëvizjen ashtu edhe me pozicionimin e tij pa top, që do të thotë se kundërshtarët shpesh dyfishohen mbi të.<ref name="RashCV" /> Ish-menaxheri i Rashford-it te United, José Mourinho, ka thënë se ai "nuk është një target man, ai është një njeri i lëvizjes. Unë nuk mendoj se ai është një nëntësh i pastër",<ref>{{Cite news|last=Bray|first=Joe|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-rashford-mourinho-solskjaer-17117427|title=Jose Mourinho tells Solskjaer where Marcus Rashford's best position is at Manchester United|date=21 tetor 2019|access-date=17 janar 2021|newspaper=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> komente të përsëritura nga menaxheri i tij me Anglinë, [[Gareth Southgate]], i cili ka thënë se aftësia e tij për të luajtur me shpinë nga porta dhe loja e tij mbajtëse nuk ishin pikat e tij më të forta, dhe është më i përshtatshëm si një "sulmues i gjerë" që vjen nga krahu.<ref>{{cite web|last=Delaney|first=Miguel|author-link=Miguel Delaney|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/manchester-united-news-marcus-rashford-gareth-southgate-england-vs-bulgaria-epl-a9096751.html|title=Manchester United news: Marcus Rashford is best as a 'wide raider' rather than a No 9, says Gareth Southgate|date=8 shtator 2019|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153335/https://www.independent.co.uk/sport/football/international/manchester-united-news-marcus-rashford-gareth-southgate-england-vs-bulgaria-epl-a9096751.html|language=en}}</ref> Kapiteni i United dhe bashkëkombasi i Anglisë, [[Harry Maguire]], ia atribuon reputacionin e Rashford-it për të qenë një kërcënim për gol lëvizjes dhe "lojës së zgjuar" të tij.<ref>{{cite web|last=Peach|first=Simon|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/harry-maguire-marcus-rashford-manchester-united-qatar-iran-b2238313.html|title=Marcus Rashford can be 'one of the best in the world', Harry Maguire claims|date=3 dhjetor 2022|access-date=12 janar 2023|newspaper=[[The Independent]]|language=en}}</ref> Një menaxher tjetër i mëparshëm te United, [[Ole Gunnar Solskjær]], është kredituar për përmirësimin e tij si lojtar dhe ndihmën për t'u pjekur duke i dhënë atij lirinë si anësor që nuk e kishte përjetuar më parë.<ref>{{Cite web|last=Wright|first=Nick|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11885249/marcus-rashfords-potential-unlocked-for-manchester-united-under-ole-gunnar-solskjaer|title=Marcus Rashford's potential unlocked for Manchester United under Ole Gunnar Solskjaer|date=15 dhjetor 2019|access-date=29 tetor 2020|website=[[Sky Sports]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153319/https://www.skysports.com/football/news/11667/11885249/marcus-rashfords-potential-unlocked-for-manchester-united-under-ole-gunnar-solskjaer|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dowdeswell|first=Andrew|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-marcus-rashford-solskjaer-17963998|title=How Ole Gunnar Solskjaer's U-turn on Marcus Rashford is benefitting Manchester United|date=24 mars 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153446/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-marcus-rashford-solskjaer-17963998|language=en}}</ref> Aftësitë kryesore të Rashford-it përfshijnë edhe aftësinë e tij për [[Driblimi#Futboll|driblim]],<ref>{{Cite web|last=Syed|first=Matthew|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/dashing-and-daring-marcus-rashford-shows-that-the-art-of-dribbling-is-still-alive-0l0m8ldj0|title=Dashing and daring Marcus Rashford shows that the art of dribbling is still alive|date=9 dhjetor 2019|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[The Times]]|location=London|url-access=subscription|archive-date=14 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153340/https://www.thetimes.co.uk/article/dashing-and-daring-marcus-rashford-shows-that-the-art-of-dribbling-is-still-alive-0l0m8ldj0|language=en}}</ref> dhe aftësinë e tij "të pamëshirshme" për finalizim, e cila është krahasuar me atë të ish-sulmuesit të United, [[Ruud van Nistelrooy]],<ref>{{Cite web|last=Kershaw|first=Tom|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/manchester-united-news-marcus-rashford-goals-hattrick-leipzig-ruud-van-nistelrooy-champions-league-ucl-b1421339.html|title=Paul Scholes compares Marcus Rashford's finishing to Manchester United legend Ruud van Nistelrooy|date=29 tetor 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153320/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/manchester-united-news-marcus-rashford-goals-hattrick-leipzig-ruud-van-nistelrooy-champions-league-ucl-b1421339.html|language=en}}</ref> një lojtar të cilin McGuinness e këshilloi ta studionte ndërsa punonin së bashku në akademinë e klubit.<ref>{{Cite web|last=Luckhurst|first=Samuel|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-striker-marcus-rashford-10603988|title=Manchester United striker Marcus Rashford 'must be more like Van Nistelrooy'|date=15 dhjetor 2015|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153452/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-striker-marcus-rashford-10603988|language=en}}</ref> Rashford e kupton nevojën që një sulmues të jetë në gjendje të shënojë lloje të ndryshme golash për të qenë një lojtar që mund të shënojë 20 deri në 25 gola për sezon,<ref name="BT200" /> dhe thuhet se është një lojtar me qetësi dhe ndërgjegjësim.<ref>{{Cite news|last=Smith|first=Peter|url=https://www.skysports.com/football/news/15115/10686628/marcus-rashford-interview-man-utd-forward-studying-for-success-on-the-training-ground|title=Marcus Rashford interview: Man Utd forward studying for success on the training ground|date=8 dhjetor 2016|access-date=17 janar 2021|website=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Stafford-Bloor|first=Seb|url=https://www.football365.com/news/rashford-manchester-united-sharpest-edge-opinion|title=Rashford is now Manchester United's sharpest edge|date=16 korrik 2020|access-date=29 tetor 2020|website=[[Football365]]|publisher=Planet Sport|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153342/https://www.football365.com/news/rashford-manchester-united-sharpest-edge-opinion|language=en}}</ref> Rashford shpesh merr përsipër penalltitë dhe goditjet e lira për United,<ref>{{Cite web|last=Marshall|first=Adam|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/solskjaer-asked-who-is-man-utd-current-penalty-taker|title=Who is Manchester United's penalty-taker?|publisher=Manchester United F.C.|date=8 korrik 2020|access-date=6 dhjetor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153357/https://www.manutd.com/en/news/detail/solskjaer-asked-who-is-man-utd-current-penalty-taker|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com/news/1494574|title=Set-piece analysis: Rashford profiting from dead-ball duties|publisher=Premier League|date=13 nëntor 2019|access-date=6 dhjetor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153352/https://www.premierleague.com/news/1494574|language=en}}</ref> dhe është i njohur se përdor teknikën [[Knuckleball (futboll)|knuckleball]] në goditjet standarde, e cila u popullarizua nga [[Cristiano Ronaldo]] gjatë periudhës së tij të parë në klub.<ref>{{Cite news|last=Booth|first=Dominic|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/rashford-man-utd-chelsea-ronaldo-17176406|title=Rashford vs Ronaldo Man Utd free-kick comparison|newspaper=[[Manchester Evening News]]|date=31 tetor 2019|access-date=6 dhjetor 2020|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153421/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/rashford-man-utd-chelsea-ronaldo-17176406|language=en}}</ref> Shoku i tij i ekipit në Angli, [[Phil Foden]], e ka përshkruar teknikën e tij të goditjes si ndër "tre më të mirat në botë".<ref>{{cite news|last=Bray|first=Joe|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/rashford-foden-england-united-city-25636495|title=Phil Foden says Manchester United's Marcus Rashford is 'top three in the world' after England heroics|date=30 nëntor 2022|access-date=12 janar 2023|newspaper=Manchester Evening News|language=en}}</ref> Suksesi i tij është kredituar me nxitjen dhe ambicien e tij personale si në fushë ashtu edhe jashtë saj, dhe ai është parë si një model për lojtarët më të rinj për shkak të suksesit të tij në një moshë të re.<ref>{{Cite web|last=Cooper|first=James|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12105869/marcus-rashford-the-perfect-example-for-man-utds-young-players-says-head-of-academy-nick-cox|title=Marcus Rashford the perfect example for Man Utd's young players, says head of academy Nick Cox|date=17 tetor 2020|access-date=29 tetor 2020|website=[[Sky Sports]]|archive-date=4 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104223631/https://www.skysports.com/football/news/11667/12105869/marcus-rashford-the-perfect-example-for-man-utds-young-players-says-head-of-academy-nick-cox|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=White|first=Jim|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2020/10/29/evolution-marcus-rashford-raw-teenager-incisive-finisher-feeder/|title=The evolution of Marcus Rashford: From raw teenager to incisive finisher and feeder of the nation|date=29 tetor 2020|access-date=30 tetor 2020|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|location=London|url-access=subscription|archive-date=1 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101015833/https://www.telegraph.co.uk/football/2020/10/29/evolution-marcus-rashford-raw-teenager-incisive-finisher-feeder/|language=en}}</ref> Ai ia atribuon "përqendrimin dhe përkushtimin" e tij shikimit dhe dëgjimit të ish-sulmuesit të United, [[Robin van Persie]],<ref>{{Cite web|url=https://sport.bt.com/football/when-marcus-rashford-met-robin-van-persie-manchester-united-marksmen-past-and-present-share-fascinating-sit-down-chat-S11364422325473|title=When Marcus Rashford met Robin van Persie: Manchester United marksmen past and present share fascinating sit-down chat|date=10 janar 2020|access-date=29 tetor 2020|website=[[BT Sport]]|archive-date=1 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101030810/https://sport.bt.com/football/when-marcus-rashford-met-robin-van-persie-manchester-united-marksmen-past-and-present-share-fascinating-sit-down-chat-S11364422325473|language=en}}</ref> dhe kujton se kishte parë fotografi të ish-lojtarëve të akademisë si [[David Beckham]] dhe [[Paul Scholes]] në muret e [[Trafford Training Centre|Carrington]], qendra stërvitore e United, dhe ishte i vendosur të arrinte të njëjtin nivel që kishin ata.<ref name="ESPNJourney" /> McGuinness tha në vitin 2020 se Rashford ishte gjithmonë profesional dhe i pjekur,<ref>{{Cite web|last=Baldi|first=Ryan|url=https://inews.co.uk/sport/football/marcus-rashford-man-utd-england-fare-share-school-meals-vouchers-456860|title=The making of Marcus Rashford: the Man Utd and England star who never forgot his roots|date=26 qershor 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[i (gazetë britanike)|i]]|location=London|archive-date=31 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031223736/https://inews.co.uk/sport/football/marcus-rashford-man-utd-england-fare-share-school-meals-vouchers-456860|language=en}}</ref> dhe madje në një moshë të re, u përshkrua si një lider,<ref>{{Cite web|last=Marshall|first=Tyrone|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-marcus-rashford-leader-17841123|title=Manchester United have a new leader|date=2 mars 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=1 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101174153/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-marcus-rashford-leader-17841123|language=en}}</ref> me ish-mesfushorin e United dhe Anglisë, [[Owen Hargreaves]], duke thënë se ai kishte karakteristikat për të qenë një [[Kapiten (futboll)|kapiten]].<ref>{{Cite web|last=Challies|first=Josh|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-manchester-united-captain-19183720|title=Owen Hargreaves pinpoints moment Marcus Rashford showed he should be Manchester United captain|date=29 tetor 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=1 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101121637/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/marcus-rashford-manchester-united-captain-19183720|language=en}}</ref>{{better source needed|reason=tabloid|date=shkurt 2025}}  Rashford ka lavdëruar ish-shokun e skuadrës [[Zlatan Ibrahimović]] dhe Mourinho-n që e ndihmuan të përmirësonte mentalitetin e tij, duke e përshkruar ndikimin e tyre të kombinuar si çelësin e zhvillimit të tij.<ref>{{Cite web|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2020/apr/21/marcus-rashford-ibrahimovic-mourinho-manchester-united-euro-2020-back-injury|title='Beyond anything I'd played with': Rashford says Ibrahimovic key to his rise|date=21 prill 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=11 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211015745/https://www.theguardian.com/football/2020/apr/21/marcus-rashford-ibrahimovic-mourinho-manchester-united-euro-2020-back-injury|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sansom|first=Dan|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11976115/marcus-rashford-man-utd-striker-says-tough-period-under-jose-mourinho-made-him-stronger|title=Marcus Rashford: Man Utd forward says 'tough period' under Jose Mourinho made him stronger|date=21 prill 2020|access-date=29 tetor 2020|website=[[Sky Sports]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153425/https://www.skysports.com/football/news/11667/11976115/marcus-rashford-man-utd-striker-says-tough-period-under-jose-mourinho-made-him-stronger|language=en}}</ref> Ai është përshkruar si një "lojtar i ndeshjeve të mëdha" për shkak të paraqitjeve dhe kontributeve të tij në ndeshjet e rëndësishme,<ref>{{Cite web|last=Pitt-Brooke|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/marcus-rashford-goal-england-slovakia-result-score-highlights-big-game-character-a7929731.html|title=Marcus Rashford shows big-game character to atone for early error and vindicate Gareth Southgate's faith|date=4 shtator 2017|access-date=30 tetor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153434/https://www.independent.co.uk/sport/football/international/marcus-rashford-goal-england-slovakia-result-score-highlights-big-game-character-a7929731.html|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Fay|first=Richard|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-rashford-tottenham-highlights-17364654|title=Manchester United have found their ultimate big game player|date=5 dhjetor 2019|access-date=30 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153442/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-rashford-tottenham-highlights-17364654|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12116021/marcus-rashford-is-manchester-uniteds-man-for-the-big-occasions|title=Marcus Rashford is Manchester United's man for the big occasions|date=30 tetor 2020|access-date=30 tetor 2020|website=[[Sky Sports]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153431/https://www.skysports.com/football/news/11667/12116021/marcus-rashford-is-manchester-uniteds-man-for-the-big-occasions|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Edwards|first=Harry|url=https://www.squawka.com/en/marcus-rashford-man-utd-big-game-specialist-premier-league/|title=Marcus Rashford: Man Utd's big-game specialist has never been deadlier in the Premier League|date=7 dhjetor 2019|access-date=16 janar 2021|website=Squawka|language=en}}</ref> duke përfshirë në disa debute për klubin dhe vendin.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/marcus-rashford-goal-manchester-united-debuts-fc-basel-champions-league-highlights-a7943811.html|title=Marcus Rashford continues impressive run of debut goals for Manchester United and England with Basel strike|date=12 shtator 2019|access-date=30 tetor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=12 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112033903/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/marcus-rashford-goal-manchester-united-debuts-fc-basel-champions-league-highlights-a7943811.html|language=en|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sharp|first=Will|url=https://thesefootballtimes.co/2018/03/09/marcus-rashford-a-master-in-the-art-of-first-impressions/|title=Marcus Rashford: a master in the art of first impressions|date=9 mars 2018|access-date=30 tetor 2020|website=[[These Football Times]]|archive-date=24 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924013610/https://thesefootballtimes.co/2018/03/09/marcus-rashford-a-master-in-the-art-of-first-impressions/|language=en}}</ref> Rashford ka marrë lëvdata edhe për vullnetin e tij për të luajtur pavarësisht lëndimeve të mëdha, me menaxherin Solskjær që thoshte se ai do të "kalonte nëpër një mur me tulla për ty",<ref>{{Cite news|url=https://www.bt.com/sport/news/2020/december/ole-gunnar-solskjaer-hoping-for-marcus-rashford-fitness-boost-ahead-of-big-week|title=Ole Gunnar Solskjaer hoping for Marcus Rashford fitness boost ahead of big week|date=4 dhjetor 2020|access-date=5 mars 2021|website=BT Sport|language=en}}</ref> ndërsa kapiteni i tij [[Harry Maguire]] e përshkruan atë si një luftëtar.<ref>{{Cite magazine|last=Turk|first=Alex|url=https://www.si.com/soccer/manchesterunited/news/maguire-rashford-most-talented-ive-played-with|title=Maguire: Rashford most talented I've played with|date=11 maj 2020|access-date=5 mars 2021|magazine=[[Sports Illustrated]]|language=en}}</ref> [[Louis van Gaal]], menaxheri i parë i ekipit të parë të Rashford-it, dhe trajneri i Fletcher Moss, Dave Horrocks, të dy kanë lavdëruar aftësinë e tij për të përballuar kritikat, me van Gaal që thoshte se ishte ndër asetet e tij më të mira.<ref>{{Cite news|last=Bate|first=Adam|url=https://www.skysports.com/football/story-telling/15115/11641293/the-rise-of-rashford|title=The rise of Rashford|date=22 shkurt 2019|access-date=6 mars 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Samson|first=Dan|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12151762/marcus-rashford-how-humble-manchester-united-star-was-nurtured-on-and-off-the-pitch|title=Marcus Rashford: How 'humble' Manchester United star was nurtured on and off the pitch|date=5 dhjetor 2020|access-date=6 mars 2021|website=Sky Sports|language=en}}</ref> === Krahasimet === Ai shihet si një lloj i ngjashëm lojtari me [[Thierry Henry]] për sa i përket stilit të lojës, atributeve fizike dhe produktit përfundimtar.<ref name="Rash365" /><ref>{{Cite web|last=Merson|first=Paul|author-link=Paul Merson|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/10846230/manchester-uniteds-marcus-rashford-uses-his-pace-like-thierry-henry-says-paul-merson|title=Manchester United's Marcus Rashford uses his pace like Thierry Henry, says Paul Merson|date=24 prill 2017|access-date=29 tetor 2020|website=Sky Sports|archive-date=17 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171017221355/http://www.skysports.com/football/news/11095/10846230/manchester-uniteds-marcus-rashford-uses-his-pace-like-thierry-henry-says-paul-merson|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Victor|first=Tom|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-news-marcus-rashford-18135897|title=Where Manchester United player Marcus Rashford ranks among great goalscorers now|date=26 prill 2020|access-date=29 tetor 2020|newspaper=Manchester Evening News|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153445/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-news-marcus-rashford-18135897|language=en}}</ref> Van Gaal tha se paraqitjet e tij në një moshë të re ishin të ngjashme me ato të [[Patrick Kluivert]], të cilin ai e kishte menaxhuar te [[AFC Ajax|Ajax]] në vitet 1990.<ref>{{Cite web|last=Wilson|first=Paul|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/21/louis-van-gaal-marcus-rashford-manchester-united|title=Louis van Gaal: Marcus Rashford rivals the best I have brought through|date=21 prill 2016|access-date=29 tetor 2020|newspaper=The Independent|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153445/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/21/louis-van-gaal-marcus-rashford-manchester-united|language=en}}</ref> [[Erik ten Hag]], menaxheri i United nga [[Sezoni 2022–23 i Manchester United F.C.|sezoni 2022–23]], e krahasoi atë në mënyrë të favorshme me [[Kylian Mbappe]] për shkak të natyrës së ngjashme të roleve të tyre.<ref>{{Cite news|last=Duncker|first=Charlotte|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/marcus-rashford-is-one-of-best-forwards-in-the-world-says-boss-erik-ten-hag-c3qbwmqts|title=Marcus Rashford is one of best forwards in the world, says boss Erik ten Hag|date=12 dhjetor 2022|access-date=12 janar 2023|newspaper=The Times|location=London|url-access=subscription|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united-engman_utd/story/4831125/man-uniteds-ten-hag-only-mbappe-is-better-than-rashford|title=Man United's Erik ten Hag: Only Kylian Mbappe is better than Marcus Rashford|date=12 dhjetor 2022|access-date=12 janar 2023|publisher=ESPN|language=en}}</ref> Gjatë rritjes, lojtari që ai u përpoq më shumë të imitonte ishte sulmuesi brazilian [[Ronaldo (futbollist brazilian)|Ronaldo]], pasi e kishte parë atë të shënonte një [[Hat-trick (futboll)|hat-trick]] për [[Real Madrid CF|Real Madrid]] në një [[2002–03 UEFA Champions League knockout stage#Ndeshja e dytë|çerekfinale të Champions League]] në ndeshjen e parë që ai ndoqi drejtpërdrejt në [[Old Trafford]].<ref name="Idol">{{Cite web|last=Law|first=Matt|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/11/12/marcus-rashford-reveals-tried-emulate-brazil-legend-ronaldo/|title=Marcus Rashford: Ronaldo is my hero, as a kid I saw him destroy Manchester United|date=12 nëntor 2017|access-date=10 shtator 2018|newspaper=The Daily Telegraph|location=London|url-access=subscription|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153412/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/11/12/marcus-rashford-reveals-tried-emulate-brazil-legend-ronaldo/|language=en}}</ref> Duke folur për Ronaldon, Rashford tha: "Jam rritur duke parë shumë nga ai dhe lojërat e tij. Ai luante gjithmonë i lirë dhe dilte atje dhe shprehte veten. Kur e bën këtë, atëherë luan futbollin tënd më të mirë."<ref name="Idol" /><ref>{{Cite news|last=Pitt-Brooke|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/manchester-united-ronaldo-marcus-rashford-youtube-video-england-brazil-ronaldinho-a8050916.html|title=How Manchester United vs Real Madrid and Ronaldo YouTube clips inspired Marcus Rashford's career|date=12 nëntor 2017|access-date=17 janar 2021|newspaper=The Independent|language=en}}</ref> Rashford tha se Cristiano Ronaldo dhe [[Wayne Rooney]] ishin lojtarë të United që ai i idhullizonte në rininë e tij, duke i parë ata të bashkoheshin me ekipin në një moshë të re dhe duke parë shumë nga ndeshjet e tyre drejtpërdrejt,<ref name="FFTInt" /> dhe tha për Ronaldon se "nuk ka frymëzim më të madh në futboll" pasi Rashford kishte filluar karrierën e tij profesionale;<ref>{{Cite web|last=Marshall|first=Tyrone|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/cristiano-ronaldo-marcus-rashford-inspiration-15383067|title=Manchester United's Marcus Rashford says he has 'no bigger inspiration in football' than Cristiano Ronaldo|date=7 nëntor 2017|access-date=23 tetor 2020|newspaper=Manchester Evening News|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153508/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/cristiano-ronaldo-marcus-rashford-inspiration-15383067|language=en}}</ref> krahasimet janë bërë midis zhvillimit të të dyve nga Southgate, Solskjær dhe McGuinness.<ref>{{Cite web|last=Watson|first=Ian|url=https://www.football365.com/news/rashford-record-on-par-with-kane-and-ronaldo-southgate|title='Rashford record on par with Kane and Ronaldo' – Southgate|date=13 shtator 2018|access-date=30 tetor 2020|website=Football365|publisher=Planet Sport|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153448/https://www.football365.com/news/rashford-record-on-par-with-kane-and-ronaldo-southgate|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Aarons|first=Ed|url=https://www.theguardian.com/football/2019/dec/09/marcus-rashford-as-good-as-cristiano-ronaldo-solskjaer|title=Marcus Rashford can be as good as Cristiano Ronaldo, says Solskjær|date=9 dhjetor 2019|access-date=30 tetor 2020|newspaper=The Guardian|location=London|archive-date=12 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212092727/https://www.theguardian.com/football/2019/dec/09/marcus-rashford-as-good-as-cristiano-ronaldo-solskjaer|language=en}}</ref><ref name="BBCMaking" /> Ai vlerëson profesionalizmin e Rooney-t me ndihmën e tij për t'u pjekur në fazat e hershme të karrierës së tij, duke përshkruar se si ai ishte "gjithmonë gati të luante dhe të jepte më të mirën e tij",<ref>{{Cite web|last=Ducker|first=James|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2021/01/14/marcus-rashford-regrets-never-playing-alex-ferguson/|title=Marcus Rashford regrets never playing under Alex Ferguson|date=14 janar 2021|access-date=15 janar 2021|newspaper=The Daily Telegraph|location=London|url-access=subscription|language=en}}</ref> dhe është paralajmëruar nga Little që të thyejë [[List of Manchester United F.C. records and statistics#Goalscorers|rekordin e Rooney-t të shënimit të golave]] prej 253 golash për klubin.<ref>{{Cite web|last=Ford|first=Will|url=https://www.football365.com/news/rashford-break-man-utd-record-rooney|title=Former youth coach backs Rashford to break Man Utd record|date=11 dhjetor 2020|access-date=15 janar 2021|website=Football365|publisher=Planet Sport|language=en}}</ref> Ai është përshkruar si një "student i lojës", duke vazhduar të shikojë ndeshjet e lojtarëve si [[Lionel Messi]] dhe [[Sergio Agüero]] me idenë e studimit dhe mësimit për të përmirësuar lojën e tij.<ref name="FFTMWMH" /><ref>{{Cite web|last=Ducker|first=James|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2020/01/17/evolution-marcus-rashford-studious-striker-turned-manchester/|title=The evolution of Marcus Rashford: How studious striker turned himself into Manchester United's goal-obsessed talisman|date=17 janar 2020|access-date=30 tetor 2020|newspaper=The Daily Telegraph|location=London|url-access=subscription|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153512/https://www.telegraph.co.uk/football/2020/01/17/evolution-marcus-rashford-studious-striker-turned-manchester/|language=en}}</ref> === Festimi i Golit === Pas shënimit, Rashford njihet për faktin që tregon me gisht drejt [[Temple (anatomy)|tëmthit]] të tij, duke simbolizuar fokusin dhe forcën mendore. Gjatë sezonit 22/23, festimi mori vëmendje të gjerë dhe u realizua nga lojtarë të tjerë si [[Joshua Kimmich]] dhe [[Bukayo Saka]], si dhe atletë në sporte jashtë futbollit, si lojtari i [[tennis|tenisit]] [[Novak Djokovic]] dhe kriketisti [[Jofra Archer]].<ref>{{Cite web|last=Holt|first=Matthew|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/how-marcus-rashford-goal-celebration-is-sweeping-the-world-of-sport|title=The celebration that's sweeping world sport|date=27 janar 2023|access-date=26 nëntor 2024|website=[[Manchester United F.C.]]|language=en}}</ref> == Bamirësia dhe aktivizmi == === Fushata e varfërisë ushqimore === Në tetor 2019, Rashford krijoi fushatën ''In the Box'' me [[Selfridges]] për t'u dhënë njerëzve të pastrehë sende thelbësore gjatë periudhës së Krishtlindjeve,<ref>{{Cite web|last=Halle-Richards|first=Sophie|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086|title=Manchester United star Marcus Rashford pledges support for city's homeless – and he wants donations|date=17 tetor 2019|access-date=29 shtator 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153512/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086|language=en}}</ref><ref name="RashPF">{{Cite web|url=https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/|title=Six times Marcus Rashford was a better person than all of us put together|date=16 qershor 2020|access-date=17 nëntor 2020|website=PlanetFootball|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153416/https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/|language=en}}</ref> diçka që kishte dashur ta bënte kur stërvitej për herë të parë me United si i ri.<ref>{{Cite web|last=Dawson|first=Rob|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united/story/3998258/marcus-rashford-embraces-man-united-leadership-role-and-giving-back-to-the-city-he-loves|title=Marcus Rashford embraces Man United leadership role and giving back to the city he loves|date=26 nëntor 2019|access-date=29 shtator 2020|publisher=[[ESPN]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153514/https://www.espn.co.uk/football/manchester-united/story/3998258/marcus-rashford-embraces-man-united-leadership-role-and-giving-back-to-the-city-he-loves|language=en}}</ref> Ai dhe nëna e tij vizituan strehimoret e të pastrehëve për t'i shpërndarë personalisht kutitë, ndërsa dërguan disa edhe në një shtëpi fëmijësh në vendin e origjinës së gjyshes së tij, Saint Kitts and Nevis.<ref name="RashCharity">{{Cite web|last=Marshall|first=Tyrone|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-marcus-rashford-charity-18401303|title=Second chance helped Manchester United striker Marcus Rashford become the pride of his city|date=16 qershor 2020|access-date=19 qershor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153455/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-marcus-rashford-charity-18401303|language=en}}</ref> Ai thuhet se ishte i frustruar nga shtrirja e kufizuar e fushatës.<ref name="RashfordSuperhero" /> Në mars 2020, gjatë bllokimit në Mbretërinë e Bashkuar të vendosur nga [[Second Johnson ministry|qeveria e Boris Johnson]] si përgjigje ndaj [[COVID-19 pandemic in the United Kingdom|pandemisë COVID-19]], Rashford u bashkua me bamirësinë për varfërinë dhe [[food waste|humbjen e ushqimit]] [[FareShare]] për të shpërndarë vakte për ata në zonën e [[Greater Manchester]] të cilët nuk merrnin më [[School meal#United Kingdom|vaktet e tyre falas në shkollë]],<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2020/mar/30/marcus-rashford-manchester-children-coronavirus-crisis-united-injury|title=Marcus Rashford puts Manchester children first in coronavirus crisis|date=30 mars 2020|access-date=28 shtator 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153518/https://www.theguardian.com/football/2020/mar/30/marcus-rashford-manchester-children-coronavirus-crisis-united-injury|language=en}}</ref> si dhe për fëmijët që ndiqnin [[community centre|qendrat komunitare]] dhe [[school breakfast club|klubet e mëngjesit në shkollë]].<ref>{{Cite web|last=Murphy|first=Daniel|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-news-rashford-coronavirus-17955238|title=Manchester United star Marcus Rashford partners with charity to get meals to vulnerable children|date=20 mars 2020|access-date=28 shtator 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=21 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321140016/https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-news-rashford-coronavirus-17955238|language=en}}</ref> Rashford fillimisht kontaktoi FareShare për të bërë një donacion "të konsiderueshëm", por pas diskutimit me CEO Lindsay Boswell, ai vendosi të ofrojë mbështetjen e tij të plotë.<ref name="RashfordSuperhero"/> Me një objektiv fillestar për të mbështetur 400,000 fëmijë në rajon, iniciativa shpejt mblodhi mbi £20 milionë për të siguruar ushqim për fëmijët në mbarë vendin të cilët, nëse do të ishin ende në shkollë, do të merrnin vakte falas në shkollë.<ref>{{Cite web|last=de Menezes|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/marcus-rashford-charity-donate-food-children-fareshare-man-utd-a9475846.html|title=Manchester United striker Marcus Rashford helps raise more than £20m for charity donating food to vulnerable children|date=21 prill 2020|access-date=19 qershor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153512/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/marcus-rashford-charity-donate-food-children-fareshare-man-utd-a9475846.html|language=en}}</ref><ref name="RashCharity"/> Më 11 qershor, Rashford tha se bamirësia kishte arritur të siguronte 3 milionë vakte në të gjithë vendin,<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53014511|title='I'll keep fighting' – Marcus Rashford on meals campaign|date=11 qershor 2020|access-date=23 tetor 2020|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> një shifër që u rrit në 4 milionë muajin pasardhës.<ref>{{Cite web|last=Rathborn|first=Jack|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/marcus-rashford-manchester-united-meals-charity-vulnerable-fareshare-uk-a9617996.html|title=Marcus Rashford thrilled after helping raise four million meals for most vulnerable in UK|date=14 korrik 2020|access-date=28 shtator 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153444/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/marcus-rashford-manchester-united-meals-charity-vulnerable-fareshare-uk-a9617996.html|language=en}}</ref> Më 15 qershor, Rashford shkroi një [[open letter|letër të hapur]] drejtuar qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar duke i bërë thirrje që t'i japë fund [[child poverty|varfërisë së fëmijëve]] në Mbretërinë e Bashkuar.<ref>{{Cite web|last=Rashford|first=Marcus|url=https://www.theguardian.com/football/2020/jun/15/protect-the-vulnerable-marcus-rashfords-emotional-letter-to-mps|title='Protect the vulnerable': Marcus Rashford's emotional letter to MPs|date=15 qershor 2020|access-date=19 qershor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153519/https://www.theguardian.com/football/2020/jun/15/protect-the-vulnerable-marcus-rashfords-emotional-letter-to-mps|language=en}}</ref> Një ditë më vonë, qeveria njoftoi një ndryshim në politikën në lidhje me zgjatjen e vakteve falas në shkollë për fëmijët gjatë pushimeve verore,<ref>{{Cite web|last1=Pidd|first1=Helen|last2=Stewart|first2=Heather|last3=Syal|first3=Rajeev|url=https://www.theguardian.com/politics/2020/jun/16/boris-johnson-faces-tory-rebellion-over-marcus-rashfords-school-meals-call|title=Johnson makes U-turn on free school meals after Rashford campaign|date=16 qershor 2020|access-date=19 qershor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153532/https://www.theguardian.com/politics/2020/jun/16/boris-johnson-faces-tory-rebellion-over-marcus-rashfords-school-meals-call|language=en}}</ref> me fushatën e Rashford-it të vlerësuar si një pikë kthese të madhe në bisedimet qeveritare;<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-53065806|title=Marcus Rashford: Food voucher U-turn after footballer's campaign|date=16 qershor 2020|access-date=28 shtator 2020|website=[[BBC News]]|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929104135/https://www.bbc.co.uk/news/uk-53065806|language=en}}</ref> Rashford e përshkroi veten si "krenar" për atë që kishte ndihmuar të realizohej në emër të 1.3 milionë fëmijëve.<ref>{{Cite web|last=Dale|first=James|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12007883/marcus-rashford-boris-johnson-congratulates-man-utd-striker-over-free-school-meals-campaign|title=Marcus Rashford 'proud' after forcing government U-turn on free school meals|date=16 qershor 2020|access-date=28 shtator 2020|website=[[Sky Sports]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153454/https://www.skysports.com/football/news/11667/12007883/marcus-rashford-boris-johnson-congratulates-man-utd-striker-over-free-school-meals-campaign|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Simmonds|first=Kadeem|url=https://morningstaronline.co.uk/article/s/marcus-rashford-1-0-boris-johnson|title=Marcus Rashford 1–0 Boris Johnson|date=16 qershor 2020|access-date=28 tetor 2020|newspaper=[[Morning Star (British newspaper)|Morning Star]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153543/https://morningstaronline.co.uk/article/s/marcus-rashford-1-0-boris-johnson|language=en}}</ref> Veprimet e tij u përshkruan si një "klasë mjeshtërore politike" nga ''[[The Guardian]]'',<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/jun/16/the-guardian-view-on-marcus-rashfords-triumph-a-political-masterclass|title=The Guardian view on Marcus Rashford's triumph: a political masterclass|date=16 qershor 2020|access-date=16 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> dhe ai u lavdërua për kundërshtimin e komenteve të bëra nga [[Secretary of State for Health and Social Care|Sekretari i Shtetit për Shëndetësinë dhe Kujdesin Social]] [[Matt Hancock]] në lidhje me kontributet e futbollistëve.<ref name="RashfordSuperhero" /><ref>{{Cite news|last=Lewis|first=Aimee|url=https://edition.cnn.com/2020/06/17/football/marcus-rashford-free-school-meals-u-turn-spt-intl/index.html|title=Marcus Rashford, the gifted Manchester United star who became a remarkable activist|date=18 qershor 2020|access-date=16 janar 2021|publisher=[[CNN]]|language=en}}</ref> Më 1 shtator, në një përpjekje për të adresuar varfërinë ushqimore të fëmijëve, Rashford njoftoi se kishte ngritur Task Forcën e Varfërisë Ushqimore të Fëmijëve në bashkëpunim me disa dyqane ushqimore, prodhues, bamirësi dhe kompani shpërndarëse të Mbretërisë së Bashkuar.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-53979648|title=Rashford unites food giants to fight child poverty|date=1 shtator 2020|access-date=1 shtator 2020|website=[[BBC News]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Geraghty|first=Liam|url=https://www.bigissue.com/latest/marcus-rashford-launches-new-task-force-to-end-child-food-poverty/|title=Marcus Rashford says 'time is now' to end child food poverty|date=1 shtator 2020|access-date=28 shtator 2020|website=[[The Big Issue]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153524/https://www.bigissue.com/latest/marcus-rashford-launches-new-task-force-to-end-child-food-poverty/|language=en}}</ref> Më vonë atë muaj, ai tha se ishte "i zhgënjyer nga mungesa e ndjeshmërisë" që tregonte Sekretari i Arsimit [[Gavin Williamson]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-54309133|title=Marcus Rashford 'disappointed' by government response on food poverty|date=26 shtator 2020|access-date=28 shtator 2020|website=[[BBC News]]|language=en}}</ref> Pasi u emërua [[Member of the Order of the British Empire|Anëtar i Urdhrit të Perandorisë Britanike]] (MBE) në tetor, Rashford u zotua të vazhdojë fushatën e tij,<ref>{{Cite web|last=Kershaw|first=Tom|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/marcus-rashford-mbe-queens-birthday-honours-list-food-poverty-manchester-united-b908447.html|title=Marcus Rashford awarded MBE in Queen's Birthday Honours list for efforts to eradicate child food poverty|date=10 tetor 2020|access-date=16 tetor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153436/https://www.independent.co.uk/sport/football/news/marcus-rashford-mbe-queens-birthday-honours-list-food-poverty-manchester-united-b908447.html|language=en}}</ref> dhe një javë më vonë filloi një peticion në [[UK Parliament petitions website|faqen e peticioneve të Parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar]] për t'i dhënë fund varfërisë ushqimore të fëmijëve, me kërkesa për zgjerimin e programit të vakteve falas në shkollë, ofrimin e vakteve dhe aktiviteteve gjatë pushimeve shkollore dhe një rritje në vlerën e kuponëve Healthy Start.<ref>{{Cite web|last=Simmonds|first=Kadeem|url=https://morningstaronline.co.uk/article/s/7am-embargo-marcus-rashford-starts-parliamentary-petition-endchildfoodpoverty|title=Marcus Rashford starts parliamentary petition to #endchildfoodpoverty|date=15 tetor 2020|access-date=16 tetor 2020|newspaper=[[Morning Star (British newspaper)|Morning Star]]|location=London|archive-date=18 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018011006/https://morningstaronline.co.uk/article/s/7am-embargo-marcus-rashford-starts-parliamentary-petition-endchildfoodpoverty|language=en}}</ref> Peticioni mori mbi 100,000 nënshkrime në 10 orë, që do të thoshte se kishte kaluar pragun për t'u shqyrtuar për debat parlamentar, dhe mori mbi 200,000 nënshkrime në ditën e parë.<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/marcus-rashfords-school-meals-petition-nears-200-000-names-after-smashing-through-debate-threshold-12105269|title=Marcus Rashford 'won't accept any less' as school meals petition races past 200,000 names|date=16 tetor 2020|access-date=16 tetor 2020|website=[[Sky News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153533/https://news.sky.com/story/marcus-rashfords-school-meals-petition-nears-200-000-names-after-smashing-through-debate-threshold-12105269|language=en}}</ref> Me peticionin afër 300,000 nënshkrimeve pas më pak se një jave, [[Labour Party (UK)|Partia Laburiste]] propozoi një [[opposition day|debat në ditën e opozitës]] për çështjen e zgjatjes së vakteve falas në shkollë,<ref>{{Cite web|last=Stewart|first=Heather|url=https://www.theguardian.com/society/2020/oct/20/pressure-mounts-on-no-10-to-extend-free-school-meals-holiday-scheme-labour-tory-mps-marcus-rashford-petition|title=Pressure mounts on No 10 to extend free school meals holiday scheme|date=20 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153538/https://www.theguardian.com/society/2020/oct/20/pressure-mounts-on-no-10-to-extend-free-school-meals-holiday-scheme-labour-tory-mps-marcus-rashford-petition|language=en}}</ref> i cili u refuzua nga një shumicë prej 61 votash.<ref>{{Cite web|last=McGuinness|first=Alan|url=https://news.sky.com/story/mps-reject-rashfords-call-to-extend-free-school-meals-over-the-holidays-12110554|title=Marcus Rashford speaks out after Tory MPs reject call to extend free school meals over the holidays|date=22 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|website=[[Sky News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153440/https://news.sky.com/story/mps-reject-rashfords-call-to-extend-free-school-meals-over-the-holidays-12110554|language=en}}</ref> Rashford kritikoi ata që votuan kundër duke thënë se u mungonte humanizmi.<ref>{{Cite web|last1=Adams|first1=Richard|last2=Weale|first2=Sally|url=https://www.theguardian.com/education/2020/oct/21/marcus-rashford-in-despair-as-mps-reject-free-school-meal-plan|title=Marcus Rashford in 'despair' as MPs reject free school meal plan|date=21 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153552/https://www.theguardian.com/education/2020/oct/21/marcus-rashford-in-despair-as-mps-reject-free-school-meal-plan|language=en}}</ref> Më vonë atë javë, Rashford filloi të përdorë llogarinë e tij në [[Twitter]] për të promovuar kafene, individë, bamirësi dhe biznese lokale që ofronin ndihmë për FareShare për të ndihmuar të varfrit në të gjithë vendin.<ref>{{Cite web|last=Tickner|first=Dave|url=https://www.football365.com/news/opinion-rashford-hero-manchester-united-government|title=They will come for heroic Rashford... we must stand with him|date=23 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|website=Football365|publisher=Planet Sport|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153454/https://www.football365.com/news/opinion-rashford-hero-manchester-united-government|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Butler|first1=Patrick|last2=Taylor|first2=Diane|last3=Topping|first3=Alexandra|url=https://www.theguardian.com/society/2020/oct/23/marcus-rashford-public-campaign-end-child-food-poverty-covid-food-donations-mp-reject-free-school-meals|title=Marcus Rashford: public rallies behind campaign to end child food poverty|date=23 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153506/https://www.theguardian.com/society/2020/oct/23/marcus-rashford-public-campaign-end-child-food-poverty-covid-food-donations-mp-reject-free-school-meals|language=en}}</ref> Ai mori mbështetjen lokale të [[Mayor of Greater Manchester|Kryetarit të Bashkisë së Greater Manchester]] [[Andy Burnham]], dhe [[The Co-operative Group]], për të siguruar 1,000 kuponë ushqimorë gjatë pushimeve gjysmë-vjeçare,<ref>{{Cite web|last=Blakey|first=Ashley|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/andy-burnham-teams-up-marcus-19152982|title=Andy Burnham teams up with Marcus Rashford and Co-op to provide 1,000 food vouchers to kids over half term|date=23 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153441/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/andy-burnham-teams-up-marcus-19152982|language=en}}</ref> e cila u pasua shpejt nga këshilla dhe biznese në të gjithë Veri-Perëndimin që mbështetën përpjekjet.<ref>{{Cite web|last=Bardsley|first=Andrew|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/marcus-rashford-free-school-meals-19157703|title='We stand with Marcus Rashford... not the 322': The Greater Manchester cafés, restaurants and shops offering free meals to children over half term following United star's incredible campaign|date=23 tetor 2020|access-date=24 tetor 2020|newspaper=Manchester Evening News|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153518/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/marcus-rashford-free-school-meals-19157703|language=en}}</ref> Ai e përshkroi veten si "i habitur" nga mbështetja mbarëkombëtare që pasoi,<ref>{{Cite web|last1=Forrest|first1=Adam|last2=Tidman|first2=Zoe|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/marcus-rashford-free-meals-children-school-holidays-cafes-restaurants-twitter-b1247658.html|title=Marcus Rashford 'blown away' as cafés and restaurants offer free meals for children in support of campaign|date=23 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153511/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/marcus-rashford-free-meals-children-school-holidays-cafes-restaurants-twitter-b1247658.html|language=en}}</ref> me mbi 100 biznese, bamirësi dhe këshilla lokale që u zotuan shpejt për fushatën.<ref>{{Cite web|last1=Hope|first1=Russell|last2=Robertson|first2=Chris|url=https://news.sky.com/story/marchus-rashford-at-least-100-organisations-join-premier-league-stars-free-school-meals-push-12112243|title=Marcus Rashford: At least 100 organisations join Premier League star's free school meals push|date=23 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|website=[[Sky News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153527/https://news.sky.com/story/marchus-rashford-at-least-100-organisations-join-premier-league-stars-free-school-meals-push-12112243|language=en}}</ref> Të njëjtën ditë, FareShare njoftoi se magazina e tyre e re do të emërtohej Melanie Maynard House për nder të nënës së Rashford-it,<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/2020-10-23-marcus-rashford-and-his-mum-help-out-at-food-charity-after-free-school-meals-vote|title=Marcus Rashford and his mum help out at food charity after free school meals vote|date=23 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|website=[[ITV News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153502/https://www.itv.com/news/2020-10-23/marcus-rashford-and-his-mum-help-out-at-food-charity-after-free-school-meals-vote|language=en}}</ref> dhe u zbulua se kishin marrë donacione në numër rekord në ditën pas debatit parlamentar.<ref>{{Cite web|last=Delahunty|first=Stephen|url=https://www.thirdsector.co.uk/fareshare-receives-record-number-donations-response-marcus-rashfords-campaign/fundraising/article/1698181|title=FareShare receives record number of donations in response to Marcus Rashford's campaign|date=23 tetor 2020|access-date=23 tetor 2020|website=[[Third Sector (magazine)|Third Sector]]|publisher=Haymarket Media Group|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153516/https://www.thirdsector.co.uk/fareshare-receives-record-number-donations-response-marcus-rashfords-campaign/fundraising/article/1698181|language=en}}</ref> Në ditët në vijim, mbi 1,200 ishin regjistruar për të ofruar vakte falas gjatë pushimeve gjysmë-vjeçare,<ref>{{Cite web|last=Reid|first=Alastair|url=https://www.bigissue.com/latest/free-school-meals-map-shows-over-1000-businesses-support-kids-over-half-term/|title=Free school meals map shows over 1,000 businesses support kids over half term|date=26 tetor 2020|access-date=28 tetor 2020|website=[[The Big Issue]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153544/https://www.bigissue.com/latest/free-school-meals-map-shows-over-1000-businesses-support-kids-over-half-term/|language=en}}</ref> dhe peticioni i Rashford-it u bë vetëm i gjashti që arriti [[UK Parliament petitions website#Petitions with more than a million signatures|mbi 1 milion nënshkrime]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-54725750|title=Marcus Rashford school meals petition passes 1 m signatures|date=28 tetor 2020|access-date=28 tetor 2020|website=[[BBC News]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Butler|first1=Patrick|last2=Weale|first2=Sally|url=https://www.theguardian.com/education/2020/oct/28/marcus-rashford-petition-to-end-child-food-poverty-signed-by-over-1m-people|title=Marcus Rashford petition to end child food poverty signed by over 1 m people|date=28 tetor 2020|access-date=28 tetor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028202359/https://www.theguardian.com/education/2020/oct/28/marcus-rashford-petition-to-end-child-food-poverty-signed-by-over-1m-people|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Hancock|first=Sam|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/marcus-rashford-free-school-meals-uk-petition-boris-johnson-child-food-poverty-b1367448.html|title=Marcus Rashford's free school meals petition reaches 1 m signatures|date=28 tetor 2020|access-date=28 tetor 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153545/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/marcus-rashford-free-school-meals-uk-petition-boris-johnson-child-food-poverty-b1367448.html|language=en}}</ref> Më 8 nëntor 2020, u njoftua se, për shkak të fushatës së Rashford-it, qeveria do të siguronte fonde prej pothuajse £400 milionë gjatë 12 muajve të ardhshëm për të mbështetur koston e ushqimit dhe faturave të familjeve të varfra.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Hannah|url=https://www.bbc.co.uk/news/education-54841316|title=Marcus Rashford: PM climbdown over free meals in school holidays|date=8 nëntor 2020|access-date=8 nëntor 2020|website=[[BBC News]]|language=en}}</ref> Në fund të muajit, ish-menaxheri i Manchester United [[Alex Ferguson]] dhe kapitalisti sipërmarrës [[Michael Moritz]] u zotuan të dyfishojnë çdo donacion përmes një apeli për mbledhje fondesh për Krishtlindje, të ngritur nga Rashford në bashkëpunim me gazetën ''[[The Times]]'', me Fergusonin që e shpalli veten "krenar" për Rashford-in.<ref>{{Cite web|last1=Sylvester|first1=Rachel|last2=Thomson|first2=Alice|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/marcus-rashford-and-alex-ferguson-team-up-to-stop-the-poor-going-hungry-q0rdp8rd0|title=Marcus Rashford and Alex Ferguson team up to stop the poor going hungry|date=27 nëntor 2020|access-date=27 nëntor 2020|newspaper=[[The Times]]|location=London|url-access=subscription|archive-date=14 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153546/https://www.thetimes.co.uk/article/marcus-rashford-and-alex-ferguson-team-up-to-stop-the-poor-going-hungry-q0rdp8rd0|language=en}}</ref> Fushata kishte mbledhur mbi £2.7 milionë në fillim të janarit.<ref>{{Cite web|last=Burgess|first=Kaya|url=https://www.thetimes.com/uk/article/times-christmas-appeal-marcus-rashford-praises-readers-for-generous-donations-png3bwh02|title=Times Christmas appeal: Marcus Rashford praises readers for generous donations|date=6 janar 2021|access-date=13 janar 2021|newspaper=[[The Times]]|location=London|url-access=subscription|archive-date=14 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153545/https://www.thetimes.co.uk/edition/news/times-christmas-appeal-marcus-rashford-praises-readers-for-generous-donations-png3bwh02|language=en}}</ref> Në janar 2021, Rashford përdori përsëri llogarinë e tij në Twitter për të filluar të theksonte paketat ushqimore "të papranueshme" që prindërit kishin marrë nëpërmjet furnizuesit Chartwells, një pasardhës i [[Compass Group]],<ref>{{Cite news|last1=Campbell|first1=Lucy|last2=Weale|first2=Sally|url=https://www.theguardian.com/education/2021/jan/12/not-good-enough-marcus-rashford-condemns-free-school-meal-packages|title=Rashford: something 'going wrong' with free school meal deliveries|date=12 janar 2021|access-date=13 janar 2021|newspaper=[[The Guardian]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153445/https://www.theguardian.com/education/2021/jan/12/not-good-enough-marcus-rashford-condemns-free-school-meal-packages|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Honeycombe-Foster|first=Matt|url=https://www.politico.eu/article/marcus-rashford-scores-uk-name-and-shame-school-meal-contractors/|title=Marcus Rashford scores again as UK to 'name and shame' food parcel contractors|date=13 janar 2021|access-date=13 janar 2021|language=en}}</ref> ==== Fushata e Universal Credit-it ==== Në tetor 2020, Rashford pyeti publikisht [[Kancelari i Thesarit (Mbretëri e Bashkuar)|Kancelarin e Thesarit]] [[Rishi Sunak]] në lidhje me një rritje të përhershme prej 20 £ në [[Universal Credit]],<ref>{{Cite news|last=Sandhu|first=Serina|date=25 nëntor 2020|title=Universal Credit: Marcus Rashford 'concerned families counting down days' until £20-a-week uplift removed|language=en|newspaper=[[i (British newspaper)|i]]|url=https://inews.co.uk/news/uk/universal-credit-marcus-rashford-concerned-families-20-a-week-uplift-removed-772051|access-date=13 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153451/https://inews.co.uk/news/uk/universal-credit-marcus-rashford-concerned-families-20-a-week-uplift-removed-772051|archive-date=14 janar 2021}}</ref> duke theksuar shqetësimin e tij se shumë familje do të ishin duke "numëruar ditët" deri në ndryshimin e planifikuar në prillin vijues.<ref>{{Cite news|last=Strauss|first=Delphine|date=26 nëntor 2020|title=Sunak urged to extend boost to welfare benefit: Campaigner Marcus Rashford warns families 'counting down days until help is taken away'|language=en|newspaper=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/ae990825-18e0-4979-9163-747ad95f5ac1|access-date=13 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129184028/https://www.ft.com/content/ae990825-18e0-4979-9163-747ad95f5ac1|archive-date=29 nëntor 2020}}</ref> Një anëtar i ekipit të Rashford-it i tha ''The Times'' se rritja vjetore e përhershme prej 1,040 £ ishte "copa që mungonte" në strategjinë e tyre të fushatës.<ref>{{Cite web|last=Sylvester|first=Rachel|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/ministers-fear-6bn-cost-of-rashford-hat-trick-85brd7qfv|title=Ministers fear £6bn cost of Rashford hat-trick|date=21 dhjetor 2020|access-date=13 janar 2021|newspaper=[[The Times]]|location=London|url-access=subscription|archive-date=14 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153551/https://www.thetimes.co.uk/article/ministers-fear-6bn-cost-of-rashford-hat-trick-85brd7qfv|language=en}}</ref> Në fund të dhjetorit, u raportua nga ''[[The Guardian]]'' se Rashford do të kishte diskutime me [[Thérèse Coffey]], [[Sekretarja e Shtetit për Punë dhe Pensione]], në lidhje me rritjen e përhershme të Universal Credit-it;<ref>{{Cite news|last=Butler|first=Patrick|date=24 dhjetor 2020|title=Marcus Rashford to fight for permanent rise in universal credit|language=en|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/society/2020/dec/24/marcus-rashford-to-fight-for-permanent-rise-in-universal-credit|access-date=13 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153534/https://www.theguardian.com/society/2020/dec/24/marcus-rashford-to-fight-for-permanent-rise-in-universal-credit|archive-date=14 janar 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Forrest|first=Adam|date=24 dhjetor 2020|title=Marcus Rashford set to push for permanent rise in universal credit|language=en|newspaper=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/marcus-rashford-universal-credit-permanent-food-poverty-b1778588.html|access-date=13 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153507/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/marcus-rashford-universal-credit-permanent-food-poverty-b1778588.html|archive-date=14 janar 2021}}</ref> Rashford kishte qenë më parë kritik ndaj Coffey gjatë fazave fillestare të fushatës së tij.<ref>{{Cite news|last=Merrick|first=Rob|date=16 qershor 2020|title=Cabinet minister clashes with Marcus Rashford after she criticises his poverty claim on Twitter|language=en|newspaper=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/cabinet-minister-therese-coffey-free-school-meals-marcus-rashford-uk-a9568131.html|access-date=13 janar 2021}}</ref> ==== Njohja ==== Pas popullaritetit të krijuar nga puna e tij bamirëse, Rashford nënshkroi me agjencinë e argëtimit [[Roc Nation]] të reperit amerikan [[Jay-Z]] në prill 2020, ku presidenti Michael Yormark tha se ai ishte një "shembull i shkëlqyer" i dikujt që ishte "i apasionuar pas komunitetit".<ref>{{Cite web|last=Wells|first=Darren|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/marcus-rashfords-link-rapper-jay-22235990|title=Marcus Rashford's link with rapper Jay-Z helped his free school meals fight|date=22 qershor 2020|access-date=2 tetor 2020|newspaper=[[Daily Mirror]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153546/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/marcus-rashfords-link-rapper-jay-22235990|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Reilly|first=Nick|url=https://www.nme.com/news/music/marcus-rashford-helped-by-jay-zs-roc-nation-in-successful-school-meals-fight-2693919|title=Marcus Rashford helped by Jay-Z's Roc Nation in successful school meals fight|date=23 qershor 2020|access-date=2 tetor 2020|website=[[NME]]|publisher=Bandlab Technologies|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153505/https://www.nme.com/news/music/marcus-rashford-helped-by-jay-zs-roc-nation-in-successful-school-meals-fight-2693919|language=en}}</ref> Në korrik 2020, ai mori një [[doktoratë nderi]] nga [[University of Manchester|Universiteti i Mançesterit]] në njohje të punës së tij për t'i dhënë fund varfërisë së fëmijëve në MB, duke u bërë personi më i ri që merr një doktoratë nderi nga universiteti.<ref name="HonoraryDegree">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53414563|title=Marcus Rashford: Man Utd star to get honorary doctorate from University of Manchester|date=15 korrik 2020|access-date=15 korrik 2020|website=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> Në tetor 2021, në ceremoninë në të cilën iu dha diploma (e vonuar për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]]), Dame [[Nancy Rothwell]], [[Zëvendës-Kancelarja]], e quajti atë "një i ri i jashtëzakonshëm që vazhdon të demonstrojë një ndjenjë komuniteti dhe bujarie që shkon përtej viteve të tij". Në një fjalim si përgjigje, ai vuri në dukje se rasti ishte i hidhur, sepse ishte një ditë pasi rritja prej 20 £/javë e Universal Credit-it e bërë nga qeveria në prill 2020 si një përgjigje e përkohshme ndaj pandemisë ishte tërhequr.<ref>{{Cite news|date=8 tetor 2021|title=Marcus Rashford attacks universal credit cut at degree ceremony|language=en|newspaper=[[The Guardian]]|agency=[[PA Media]]|url=https://www.theguardian.com/football/2021/oct/08/marcus-rashford-attacks-universal-credit-cut-at-degree-ceremony}}</ref> Përpjekjet e tij çuan gjithashtu në paraqitjen e tij në kopertinën e shtatorit të edicionit "Activism Now" të [[British Vogue|''Vogue'' britanik]] së bashku me [[Adwoa Aboah]], të cilën ai e minimizoi, duke thënë se ai "kishte një zë dhe një platformë që mund të përdorej të paktën për të bërë pyetjet".<ref>{{Cite web|last=Petter|first=Olivia|url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/marcus-rashford-british-vogue-cover-manchester-united-adwoa-aboah-a9652486.html|title=British Vogue: Marcus Rashford fronts magazine in first cover by black male photographer out today|date=7 gusht 2020|access-date=28 shtator 2020|newspaper=[[The Independent]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153604/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/marcus-rashford-british-vogue-cover-manchester-united-adwoa-aboah-a9652486.html|language=en}}</ref> Në tetor, Rashford u emërua MBE në [[2020 Birthday Honours|Nderimet e Ditëlindjes 2020]],<ref>{{Cite web|last=Davies|first=Caroline|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2020/oct/09/marcus-rashford-given-mbe-in-birthday-honours-for-school-meals-campaign|title=Marcus Rashford given MBE in birthday honours for school meals campaign|date=9 tetor 2020|access-date=16 tetor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|location=London|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153522/https://www.theguardian.com/uk-news/2020/oct/09/marcus-rashford-given-mbe-in-birthday-honours-for-school-meals-campaign|language=en}}</ref> dhe ishte gjithashtu një marrës i Çmimit të Qytetit të Mançesterit për "kontributin e tij të jashtëzakonshëm dhe të veçantë në qytet".<ref>{{Cite web|last=Halle-Richards|first=Sophie|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/marcus-rashford-receive-city-manchester-19177077|title=Marcus Rashford to receive City of Manchester award for 'outstanding' contribution to ending child food poverty|date=28 tetor 2020|access-date=28 tetor 2020|newspaper=[[Manchester Evening News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153543/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/marcus-rashford-receive-city-manchester-19177077|language=en}}</ref> Në [[Pride of Britain Awards#2020|2020 Pride of Britain Awards]], ai fitoi çmimin për Njohje të Veçantë për fushatën e tij kundër varfërisë ushqimore të fëmijëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2020-10-25/marcus-rashford-gets-special-recognition-at-pride-of-britain-awards|title=Marcus Rashford gets 'special recognition' at Pride of Britain Awards|date=26 tetor 2020|access-date=30 tetor 2020|website=[[ITV News]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153621/https://www.itv.com/news/granada/2020-10-25/marcus-rashford-gets-special-recognition-at-pride-of-britain-awards|language=en}}</ref> Artisti lokal i [[artit rrugor]] Akse nderoi Rashford-in me një mural të tij në Withington, një periferi e Mançesterit ku Rashford jetonte në kohën kur nënshkroi për Fletcher Moss Rangers.<ref>{{Cite web|last=Halle-Richards|first=Sophie|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/powerful-mural-honouring-marcus-rashford-19234321|title=A powerful mural honouring Marcus Rashford MBE has appeared in a Manchester suburb where he lived as a boy|date=6 nëntor 2020|access-date=6 nëntor 2020|newspaper=Manchester Evening News|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153545/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/powerful-mural-honouring-marcus-rashford-19234321|language=en}}</ref> [[The Voice (British newspaper)|''The Voice'']], e vetmja gazetë [[Njerëzit afrikano-karaibe britanikë|afrikano-karaibe britanike]] në Mbretërinë e Bashkuar, e emëroi Rashford-in në ''Football Black List'', një iniciativë e krijuar për të festuar njerëzit me ndikim me ngjyrë në futboll.<ref>{{Cite web|url=https://www.voice-online.co.uk/sport/football/2020/11/26/marcus-rashford-features-on-the-football-black-list/|title=Marcus Rashford features on the Football Black List|date=26 nëntor 2020|access-date=30 nëntor 2020|newspaper=[[The Voice (British newspaper)|The Voice]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153511/https://www.voice-online.co.uk/sport/football/2020/11/26/marcus-rashford-features-on-the-football-black-list/|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Burrows|first=Ben|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/marcus-rashford-football-black-list-2020-b1761632.html|title=Marcus Rashford named on Football Black List after child food poverty campaign|date=26 nëntor 2020|access-date=30 nëntor 2020|newspaper=[[The Independent]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153549/https://www.independent.co.uk/sport/football/news/marcus-rashford-football-black-list-2020-b1761632.html|language=en}}</ref> Rashford u emërua si Fushatauesi i Vitit në çmimet 2020 ''[[GQ]]'' Burri i Vitit.<ref name="GQ">{{Cite web|last=Monroe|first=Jack|author-link=Jack Monroe|url=https://www.gq-magazine.co.uk/lifestyle/article/marcus-rashford-interview-2020|title=Marcus Rashford: 'I immediately started thinking about what happens next'|date=26 nëntor 2020|access-date=26 nëntor 2020|website=[[GQ]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153518/https://www.gq-magazine.co.uk/lifestyle/article/marcus-rashford-interview-2020|language=en}}</ref> Edhe pse nuk ishte në listën kryesore të ngushtë të kategorisë, ai ishte marrës i një çmimi të veçantë në [[BBC Sports Personality of the Year Award|Çmimet e Personalitetit Sportiv të Vitit të BBC]], me një dokumentar që u transmetua natën vijuese.<ref>{{Cite web|last=Jackson|first=Jamie|url=https://www.theguardian.com/football/2020/nov/25/marcus-rashford-will-receive-special-award-at-bbcs-spoty|title=Marcus Rashford will receive special award at BBC's Spoty|date=25 nëntor 2020|access-date=10 dhjetor 2020|newspaper=[[The Guardian]]|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153557/https://www.theguardian.com/football/2020/nov/25/marcus-rashford-will-receive-special-award-at-bbcs-spoty|language=en}}</ref><ref name="SpecialAward">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54968207|title=Marcus Rashford: Special BBC award at Sports Personality show for Man Utd forward|date=26 nëntor 2020|access-date=10 dhjetor 2020|website=[[BBC Sport]]|archive-date=10 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201210100023/https://www.bbc.co.uk/sport/football/54968207|language=en}}</ref> Në [[The Best FIFA Football Awards 2020|Çmimet vjetore The Best FIFA Football Awards 2020]] të mbajtura në dhjetor, Rashford ishte fituesi inaugurues i Çmimit të Fondacionit FIFA, me CEO e Fondacionit FIFA [[Youri Djorkaeff]] që gjithashtu dhuroi 75,000 £ për bamirësitë.<ref name="FIFAFoundation">{{Cite news|date=18 dhjetor 2020|title=Rashford named first FIFA Foundation Award recipient|language=en|publisher=[[FIFA]]|url=https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/news/rashford-named-first-fifa-foundation-award-recipient|url-status=dead|access-date=13 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153554/https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/news/rashford-named-first-fifa-foundation-award-recipient|archive-date=14 janar 2021}}</ref> Në nëntor 2020, Rashford u njoh për arritjet e tij sportive dhe aktivizmin e tij, duke u përfshirë në edicionin [[Powerlist 2020|2020]] të ''[[Powerlist]]'' vjetore të 100 britanikëve me ngjyrë më me ndikim.<ref>{{Cite news|date=17 nëntor 2020|title=Lewis Hamilton named most influential black person in UK|language=en|website=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-54973608|access-date=19 janar 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lavender|first=Jane|date=17 nëntor 2020|title=Lewis Hamilton ends incredible year top of influential Black Powerlist 2021|language=en|newspaper=[[Daily Mirror]]|url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/black-power-list-2021-lewis-23017308|access-date=19 janar 2021}}</ref> Në janar 2021, Rashford mori çmimin [[The Guardian Footballer of the Year|Futbollisti i Vitit i ''The Guardian'']], një çmim i dhënë "një lojtari që ka bërë diçka të shquar, qoftë duke kapërcyer vështirësitë, duke ndihmuar të tjerët ose duke vendosur një shembull sportiv duke vepruar me ndershmëri të jashtëzakonshme",<ref name="GuardianFOTY">{{Cite news|last=Hytner|first=David|date=4 janar 2021|title=The Guardian Footballer of the Year Marcus Rashford: 'My mum is everything'|language=en|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/jan/04/the-guardian-footballer-of-the-year-marcus-rashford-my-mum-is-everything|access-date=4 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153515/https://www.theguardian.com/sport/2021/jan/04/the-guardian-footballer-of-the-year-marcus-rashford-my-mum-is-everything|archive-date=14 janar 2021}}</ref> dhe ishte marrës i [[Football Writers' Association|Çmimit Nderues (Tribute Award)]] të Shoqatës së Shkrimtarëve të Futbollit (FWA).<ref name="FWATribute">{{Cite news|last=Fay|first=Richard|date=14 janar 2021|title='I've known him since he was 7... he's developed into a truly wonderful person': Sir Alex Ferguson pays emotional tribute to Marcus Rashford|language=en|newspaper=Manchester Evening News|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-united-rashford-ferguson-award-19624672|access-date=14 janar 2021}}</ref> Në shkurt, ai u rendit në listën [[Time 100 Next|100 Next]] të ''[[Time (magazine)|Time]]'',<ref name="Time100">{{Cite magazine|last=Hamilton|first=Lewis|author-link=Lewis Hamilton|url=https://time.com/collection/time100-next-2021/5937613/marcus-rashford/|title=Marcus Rashford Is on the TIME100 Next 2021 List|date=17 shkurt 2021|access-date=17 shkurt 2021|magazine=Time|language=en|archive-date=5 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705043817/https://time.com/collection/time100-next-2021/5937613/marcus-rashford/|url-status=dead}}</ref> u zgjodh si një "avokat",<ref>{{Cite news|date=17 shkurt 2021|title=Marcus Rashford: Man Utd and England forward named in Time magazine's Next 100 list|language=en|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56101734|access-date=17 shkurt 2021}}</ref> dhe në prill u emërua si pjesë e listës [[Forbes 30 Under 30|30 Under 30, Europe Sports & Games]] të ''[[Forbes]]'' për shfaqjen e "udhëheqjes me ndikim".<ref>{{Cite news|last1=Birnbaum|first1=Justin|last2=Dawkins|first2=David|date=7 prill 2021|title=Marcus Rashford Fights Child Hunger, Others Lead In A World Under Lockdown|language=en|website=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/justinbirnbaum/2021/04/07/30-under-30-europe-sports-games-2021-marcus-rashford-fights-child-hunger-others-lead-in-a-world-under-lockdown/|access-date=9 prill 2021}}</ref> Muajin vijues, Rashford u bë personi më i ri që u rendit numër një në ''[[Sunday Times Rich List#Giving List|Sunday Times Giving List]]'', masa vjetore e gazetës për "bujarinë e atyre më të pajisur financiarisht për të bërë një ndryshim".<ref>{{Cite news|date=21 maj 2021|title=Marcus Rashford: Man Utd forward becomes youngest person to top Sunday Times Giving List|language=en|website=Sky Sports|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12312360/marcus-rashford-man-utd-forward-becomes-youngest-person-to-top-sunday-times-giving-list|access-date=25 maj 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last1=McCall|first1=Alastair|last2=Rodrigues|first2=Nick|date=21 maj 2021|title=Marcus Rashford tops The Sunday Times Giving List 2021|language=en|newspaper=The Times|url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/marcus-rashford-sunday-times-giving-list-2021-l9td90n0l|url-access=subscription|access-date=25 maj 2021}}</ref> Në prill 2021, Rashford mori një [[List of Fred and Anne Jarvis Award winners|çmim]] nga [[National Education Union|Unioni Kombëtar i Arsimit]] për punën e tij në fushatën për vakte shkollore falas.<ref>{{Cite news|date=7 prill 2021|title=Marcus Rashford MBE receives 2021 Fred and Anne Jarvis Award|language=en|publisher=NEU|url=https://neu.org.uk/press-releases/marcus-rashford-mbe-receives-2021-fred-and-anne-jarvis-award|accessdate=2 gusht 2021|archive-date=2 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802135628/https://neu.org.uk/press-releases/marcus-rashford-mbe-receives-2021-fred-and-anne-jarvis-award|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2023, ndikimi i vazhdueshëm politik i Rashford-it e çoi atë të renditej i 42-ti në Listën e Fuqisë së Majtë 2023 të ''[[New Statesman]]'', i përshkruar nga gazeta si një "parti opozitare njëburrëshe" që riformuloi rolin e [[Ndikimi i të famshmëve në politikë|aktivistit të famshëm]].<ref>{{Cite web|last=Statesman|first=New|date=17 maj 2023|title=The New Statesman's left power list|url=https://www.newstatesman.com/politics/uk-politics/2023/05/the-new-statesmans-left-power-list|access-date=13 dhjetor 2023|website=New Statesman|language=en-US}}</ref> === Fushata e lexim-shkrimit === Për [[World Book Day|Ditën Botërore të Librit]] 2020, Rashford mbështeti një fushatë për të ndihmuar në shpërndarjen e një milioni tregimesh.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebookseller.com/news/world-book-day-smashes-share-million-stories-target-1195723|title=World Book Day smashes Share a Million Stories target|date=11 mars 2020|access-date=17 nëntor 2020|website=The Bookseller|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153547/https://www.thebookseller.com/news/world-book-day-smashes-share-million-stories-target-1195723|language=en}}</ref> Ai gjithashtu pranoi të ishte gjyqtar në një konkurs poezie për fëmijët me dëmtim dëgjimor dhe filloi të mësonte [[Gjuha e shenjave|gjuhën e shenjave]] në përgatitje.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52091219|title=Marcus Rashford: Man Utd striker says 'helping children is important' during coronavirus pandemic|date=30 mars 2020|access-date=17 nëntor 2020|website=BBC Sport|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153612/https://www.bbc.co.uk/sport/football/52091219|language=en}}</ref><ref name="RashPF" /> Në nëntor, ai u bashkua me [[Macmillan Publishers]] për të nisur një [[Klub diskutimi për librat|klub libri]] për të ndihmuar fëmijët e prekshëm dhe të nënpërfaqësuar të përjetojnë "shpëtimin e leximit",<ref>{{Cite web|last=Young|first=Sarah|url=https://www.independent.co.uk/life-style/marcus-rashford-book-club-reading-macmillan-b1724101.html|title=Marcus Rashford launches book club so children from all backgrounds can experience 'escapism' of reading|date=17 nëntor 2020|access-date=17 nëntor 2020|newspaper=The Independent|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153554/https://www.independent.co.uk/life-style/marcus-rashford-book-club-reading-macmillan-b1724101.html|language=en}}</ref> me Rashford-in që thoshte se leximi nuk duhet të jetë diçka që një familje duhet të buxhetojë.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54972339|title=Marcus Rashford launches children's book club to spread joy of reading|date=17 nëntor 2020|access-date=17 nëntor 2020|website=BBC News|language=en}}</ref> Sipas partneritetit, Rashford publikoi një libër motivues për fëmijë jo-fiksion të quajtur ''You Are A Champion'', i cili fitoi Librin e Vitit në [[British Book Awards|Çmimet Britanike të Librit]] në 2022.<ref>{{Cite web|last=Bakare|first=Lanre|url=https://www.theguardian.com/football/2020/nov/17/marcus-rashford-launches-book-club-so-every-child-can-experience-escapism|title=Marcus Rashford launches book club so every child can experience 'escapism'|date=17 nëntor 2020|access-date=17 nëntor 2020|newspaper=The Guardian|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153602/https://www.theguardian.com/football/2020/nov/17/marcus-rashford-launches-book-club-so-every-child-can-experience-escapism|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/marcus-rashford-launches-book-club-so-children-can-experience-escapism-of-reading-12134410|title=Marcus Rashford launches book club so children can experience 'escapism' of reading|date=17 nëntor 2020|access-date=17 nëntor 2020|website=Sky News|archive-date=17 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117052121/http://news.sky.com/story/marcus-rashford-launches-book-club-so-children-can-experience-escapism-of-reading-12134410|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 maj 2022|title=Marcus Rashford's children's book wins the top prize at the British Book Awards|url=https://www.independent.co.uk/extras/indybest/books/british-book-awards-2022-marcus-rashford-b2085983.html|access-date=26 maj 2022|website=The Independent|language=en}}</ref> Klubi i librit u lançua zyrtarisht në prill 2021, me qëllim shpërndarjen falas të 50,000 librave,<ref>{{Cite news|date=19 prill 2021|title=Marcus Rashford launches book club for disadvantaged children|language=en|website=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-56798010|access-date=19 prill 2021}}</ref> ndërsa klubi do të publikojë dy libra të rinj në vit.<ref>{{Cite news|last=Chandler|first=Mark|date=19 prill 2021|title=Marcus Rashford Book Club kicks off with Puri and 50,000 free books|language=en|website=The Bookseller|url=https://www.thebookseller.com/news/marcus-rashford-book-club-kicks-puri-and-50000-free-books-1254569|access-date=19 prill 2021}}</ref> == Jeta personale == Në maj 2022, Rashford njoftoi fejesën e tij me të dashurën Lucia Loi.<ref>{{Cite news|last=Ng|first=Kate|date=26 maj 2022|title=Marcus Rashford announces engagement to long-time girlfriend Lucia Loi|language=en|newspaper=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/marcus-rashford-lucia-loi-engaged-b2087713.html|access-date=26 maj 2022}}</ref> Ata kishin qenë në lidhje që kur u takuan në shkollë, dhe u ndanë për pak kohë në 2021 përpara se të pajtoheshin.<ref>{{Cite web|last=Davies|first=Ethan|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/childhood-sweethearts-marcus-rashford-lucia-24064069|title=Childhood sweethearts Marcus Rashford and Lucia Loi announce engagement|work=[[Manchester Evening News]]|date=25 maj 2022|access-date=25 maj 2022|language=en}}</ref> Megjithatë, u njoftua se ata ishin ndarë në qershor 2023.<ref>{{cite news|last=Smith|first=Sam|date=11 qershor 2023|title=Man Utd star Marcus Rashford 'splits from fiancée' and takes new girl back to Miami hotel|language=en|work=Express|url=https://www.express.co.uk/sport/football/1779560/Man-Utd-Marcus-Rashford-splits-fiancee|access-date=24 korrik 2024}}</ref> Rashford është [[Krishterimi|i krishterë]] dhe ka thënë, "Besimi që kemi te Zoti tregohet nga njerëzit që jemi."<ref>{{Cite news|date=17 korrik 2021|title=God-given talent: Saka, Rashford and Sterling blaze a trail for black British Christians|language=en|newspaper=The Guardian|url=http://www.theguardian.com/football/2021/jul/17/god-given-talent-saka-rashford-and-sterling-blaze-a-trail-for-black-british-christians|access-date=3 dhjetor 2022}}</ref> Ai ka folur edhe për vlerat e tij dhe se si nëna e tij ndikoi tek ai: "Rregullat dhe respekti që kishim për njëri-tjetrin. Për të gjithë rritjen time, ajo ishte udhëheqësja në këtë."<ref>{{Cite news|date=22 maj 2021|title=Marcus Rashford: 'Whenever I hear "no", I ask myself: why not?'|language=en|newspaper=The Guardian|url=http://www.theguardian.com/global/2021/may/22/marcus-rashford-whenever-i-hear-no-i-ask-myself-why-not|access-date=3 dhjetor 2022}}</ref> Atij i pëlqen të luajë në konsolat e lojërave [[PlayStation]],<ref>{{Cite news|last=Taylor|first=Daniel|author-link=Daniel Taylor (gazetar)|date=2 tetor 2017|title=Marcus Rashford stays grounded but is hoping to propel England to Russia|language=en|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/football/2017/oct/02/marcus-rashford-england-slovenia-world-cup-finals-russia|access-date=11 janar 2023}}</ref><ref>{{Cite web|last=Jenas|first=Jermaine|author-link=Jermaine Jenas|url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/marcus-rashford-interview|title=Meet the real Marcus Rashford: exclusive interview with Manchester United's talented star|website=[[GQ]]|date=18 mars 2019|access-date=11 janar 2023|language=en}}</ref> dhe dëgjon muzikë [[rap]] dhe [[Grime music|grime]],<ref>{{Cite news|last=Sawyer|first=Miranda|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2019/dec/21/dave-rapper-marcus-rashford-music-and-football-go-hand-in-hand|title=Dave meets Marcus Rashford: 'I rate you so highly, because you take football seriously'|newspaper=[[The Guardian]]|date=21 dhjetor 2019|access-date=11 janar 2023|language=en}}</ref> duke përmendur [[Dave (reper)|Dave]] si një ndër të preferuarit e tij.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelineofbestfit.com/news/latest-news/marcus-rashford-talks-about-his-favourite-dave-track-on-new-beats-spot|title=Marcus Rashford talks about his favourite Dave track on new Beats spot|website=[[The Line of Best Fit]]|date=7 korrik 2021|access-date=11 janar 2023|language=en}}</ref> Dyshja u lidh për reklamën e vitit 2022 ''Never Beaten'' për [[Beats Electronics|Beats]].<ref>{{Cite web|last=Patel|first=Sanj|url=https://www.complex.com/style/marcus-rashford-dave-beats-by-dre-campaign|title=Marcus Rashford & Dave Unite For Beats By Dre's New Illustrative Short Film 'Never Beaten'|website=[[Complex Networks|Complex]]|date=3 gusht 2022|access-date=11 janar 2023|language=en}}</ref> Rashford gjithashtu zotëron një [[Cane Corso]], të blerë në 2018, i cili është qeni i tij roje.<ref>{{Cite web|last=Gamble|first=Andrew|date=8 qershor 2022|title=Athletes and their favourite pets from Messi's beloved Hulk to Fury's guard dog|url=https://www.mirror.co.uk/sport/athletes-favourite-pets-messis-beloved-27181584|access-date=3 dhjetor 2022|newspaper=Daily Mirror|language=en}}</ref> Në vitin 2023, [[Nike, Inc.|Nike]] lëshoi një palë këpucë me nënshkrimin Rashford.<ref>{{Cite web|last=Jones|first=Daniel|date=31 tetor 2023|title=Marcus Rashford Gets His First-Ever Signature Boot From Nike|url=https://www.soccerbible.com/performance/football-boots/2023/10/marcus-rashford-gets-his-first-ever-signature-boot-from-nike/|access-date=26 nëntor 2024|language=en}}</ref> == Statistikat e karrierës == === Klubi === {{updated|ndeshja e luajtur më 5 tetor 2025}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Paraqitjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe garës |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa kombëtare{{efn|Përfshin [[FA Cup]], [[Copa del Rey]]}} !colspan="2"|Kupa e ligës{{efn|Përfshin [[EFL Cup]]}} !colspan="2"|Evropa  !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola |- |rowspan="11"|[[Manchester United F.C.|Manchester United]] |[[Premier League 2015–16|2015–16]] | rowspan="10" |[[Premier League]] |11||5||4||1||0||0||3{{efn|name=UEL|Paraqitje në [[UEFA Europa League]]}}||2||colspan="2"|—||18||8 |- |[[Premier League 2016–17|2016–17]] |32||5||3||3||6||1||11{{efn|name=UEL}}||2||1{{efn|name=FACS|Paraqitje në [[FA Community Shield]]}}||0||53||11 |- |[[Premier League 2017–18|2017–18]] |35||7||5||1||3||2||8{{efn|name=UCL|Paraqitje në [[UEFA Champions League]]}}||3||1{{efn|Paraqitje në [[UEFA Super Cup]]}}||0||52||13 |- |[[Premier League 2018–19|2018–19]] |33||10||4||1||0||0||10{{efn|name=UCL}}||2||colspan="2"|—||47||13 |- |[[Premier League 2019–20|2019–20]] |31||17||4||0||3||4||6{{efn|name=UEL}}||1||colspan="2"|—||44||22 |- |[[Premier League 2020–21|2020–21]] |37||11||3||1||4||1||13{{efn|Gjashtë paraqitje dhe gjashtë gola në UEFA Champions League, shtatë paraqitje dhe dy gola në UEFA Europa League}}||8||colspan="2"|—||57||21 |- |[[Premier League 2021–22|2021–22]] |25||4||2||0||0||0||5{{efn|name=UCL}}||1||colspan="2"|—||32||5 |- |[[Premier League 2022–23|2022–23]] |35||17||6||1||6||6||9{{efn|name=UEL}}||6||colspan="2"|—||56||30 |- |[[Premier League 2023–24|2023–24]] |33||7||5||1||1||0||4{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|—||43||8 |- |[[Premier League 2024–25|2024–25]] |15||4||0||0||2||2||6{{efn|name=UEL}}||1||1{{efn|name=FACS}}||0||24||7 |- !colspan="2"|Gjithsej !287||87||36||9||25||16||75||26||3||0||426||138 |- |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] (huazim) |[[Premier League 2024–25|2024–25]] |[[Premier League]] |10||2||3||2||colspan="2"|—||4{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|—||17||4 |- |[[FC Barcelona|Barcelona]] (huazim) |[[La Liga 2025–26|2025–26]] |[[La Liga]] |8||1||0||0||colspan="2"|—||2{{efn|name=UCL}}||2||0||0||10||3 |- !colspan="3"|Karriera gjithsej !305||90||39||11||25||16||81||28||3||0||453||145 |} {{notelist}} --- === Ndërkombëtare === {{updated|ndeshja e luajtur më 14 tetor 2025}}<ref name="wfnat">{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/marcus-rashford/4/|title=Marcus Rashford: Internationals|website=worldfootball.net|publisher=HEIM:SPIEL|access-date=18 shtator 2025|language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Paraqitjet dhe golat sipas kombëtares dhe vitit |- !Kombëtarja!!Viti!!Paraqitje!!Gola |- |rowspan="10"|[[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]] |2016||6||1 |- |2017||9||1 |- |2018||16||4 |- |2019||7||4 |- |2020||2||1 |- |2021||6||1 |- |2022||5||3 |- |2023||8||2 |- |2024||1||0 |- |2025||6||1 |- !colspan="2"|Gjithsej||66||18 |} {{updated|ndeshja e luajtur më 14 tetor 2025}} :''Rezultati i Anglisë renditet i pari, kolona e rezultatit tregon rezultatin pas çdo goli të Rashford-it''<ref name="wfnat"/> {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtarë të shënuar nga Marcus Rashford |- !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Kapelë !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Përfundimi !scope="col"|Gara !scope="col" class="unsortable"|{{abbr|Ref.|Referenca}} |- |style="text-align: center;"|1||27 maj 2016||[[Stadium of Light]], Sunderland, Angli||style="text-align: center;"|1||{{fb|AUS}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|2–1||[[Friendly (association football)|Miqësore]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2016/05/27/world/friendlies/england/australia/2214944/|title=England vs. Australia 2–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|2||4 shtator 2017||[[Wembley Stadium]], Londër, Angli||style="text-align: center;"|11||{{fb|SVK}}||style="text-align: center;"|2–1||style="text-align: center;"|2–1||[[2018 FIFA World Cup qualification]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2017/09/04/europe/wc-qualifying-europe/england/slovakia/2116352/|title=England vs. Slovakia 2–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|3||7 qershor 2018||[[Elland Road]], Leeds, Angli||style="text-align: center;"|19||{{fb|CRC}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|2–0||[[Friendly (association football)|Miqësore]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/england/costa-rica/2712731/|title=England vs. Costa Rica 2–0: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|4||8 shtator 2018||[[Wembley Stadium]], Londër, Angli||style="text-align: center;"|26||{{fb|ESP}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–2||[[2018–19 UEFA Nations League A]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/09/08/europe/uefa-nations-league/england/spain/2720437/|title=England vs. Spain 1–2: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|5||11 shtator 2018||[[King Power Stadium]], Leicester, Angli||style="text-align: center;"|27||{{fb|SUI}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–0||[[Friendly (association football)|Miqësore]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/09/11/world/friendlies/england/switzerland/2781184/|title=England vs. Switzerland 1–0: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|6||15 tetor 2018||[[Estadio Benito Villamarín]], Sevilje, Spanjë||style="text-align: center;"|29||{{fb|ESP}}||style="text-align: center;"|2–0||style="text-align: center;"|3–2||[[2018–19 UEFA Nations League A]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/10/15/europe/uefa-nations-league/spain/england/2720434/|title=Spain vs. England 2–3: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|7||6 qershor 2019||[[Estádio D. Afonso Henriques]], Guimarães, Portugali||style="text-align: center;"|32||{{fb|NED}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–3 {{aet}}||[[2019 UEFA Nations League Finals]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/06/06/europe/uefa-nations-league/netherlands/england/2724465/|title=Netherlands vs. England 3–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|8||14 tetor 2019||[[Vasil Levski National Stadium]], Sofje, Bullgari||style="text-align: center;"|36||{{fb|BUL}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|6–0||[[UEFA Euro 2020 qualifying]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/10/14/europe/european-championship-qualification/bulgaria/england/2942935/|title=Bulgaria vs. England 0–6: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|9||14 nëntor 2019||[[Wembley Stadium]], Londër, Angli||style="text-align: center;"|37||{{fb|MNE}}||style="text-align: center;"|4–0||style="text-align: center;"|7–0||[[UEFA Euro 2020 qualifying]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/11/14/europe/european-championship-qualification/england/montenegro/2942951/|title=England vs. Montenegro 7–0: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|10||17 nëntor 2019||[[Fadil Vokrri Stadium]], Prishtinë, Kosovë||style="text-align: center;"|38||{{fb|KOS}}||style="text-align: center;"|3–0||style="text-align: center;"|4–0||[[UEFA Euro 2020 qualifying]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/11/17/europe/european-championship-qualification/kosovo/england/2942977/|title=Kosovo vs. England 0–4: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|11||11 tetor 2020||[[Wembley Stadium]], Londër, Angli||style="text-align: center;"|39||{{fb|BEL}}||style="text-align: center;"|1–1||style="text-align: center;"|2–1||[[2020–21 UEFA Nations League A]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/10/11/europe/uefa-nations-league/england/belgium/3243343/|title=England vs. Belgium 2–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|12||6 qershor 2021||[[Riverside Stadium]], Middlesbrough, Angli||style="text-align: center;"|41||{{fb|ROU}}||style="text-align: center;"|1–0||style="text-align: center;"|1–0||[[Friendly (association football)|Miqësore]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/06/06/world/friendlies/england/romania/3454535/|title=England vs. Romania 1–0: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|13||21 nëntor 2022||[[Khalifa International Stadium]], Doha, Katar||style="text-align: center;"|47||{{fb|IRN}}||style="text-align: center;"|5–1||style="text-align: center;"|6–2||[[2022 FIFA World Cup]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/21/world/world-cup/england/iran/3749507/|title=England vs. Iran 6–2: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=26 nëntor 2022|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|14||rowspan="2"|29 nëntor 2022||rowspan="2"|[[Ahmad bin Ali Stadium]], Al Rayyan, Katar||rowspan="2" style="text-align: center;"|49||rowspan="2"|{{fb|WAL}}||style="text-align: center;"|1–0||rowspan="2" style="text-align: center;"|3–0||rowspan="2"|[[2022 FIFA World Cup]]||rowspan="2" style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/29/world/world-cup/wales/england/3749511/|title=Wales vs. England 0–3: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=19 qershor 2023|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|15||style="text-align: center;"|3–0 |- |style="text-align: center;"|16||19 qershor 2023||[[Old Trafford]], Mançester, Angli||style="text-align: center;"|53||{{fb|MKD}}||style="text-align: center;"|3–0||style="text-align: center;"|7–0||[[UEFA Euro 2024 qualifying]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2023/06/19/europe/european-championship-qualification/england/macedonia-fyr/3972482/|title=England vs. North Macedonia 7–0: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=19 qershor 2023|language=en}}</ref> |- |style="text-align: center;"|17||17 tetor 2023||[[Wembley Stadium]], Londër, Angli||style="text-align: center;"|57||{{fb|ITA}}||style="text-align: center;"|2–1||style="text-align: center;"|3–1||[[UEFA Euro 2024 qualifying]]||style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2023/10/17/europe/european-championship-qualification/england/italy/3972490/|title=England vs. Italy 3–1: Summary|website=Soccerway|publisher=Perform Group|access-date=29 tetor 2023|language=en}}</ref> |- |align="center"|18||9 shtator 2025||[[Red Star Stadium]], [[Belgrade]], Serbi|| align="center" |64||{{fb|SRB}}|| align="center" |5–0|| align="center" |5–0||[[2026 FIFA World Cup qualification – UEFA Group K|Kualifikimet e Kupës së Botës FIFA 2026]] || align="center" |<ref name=":3">{{Cite web|date=9 shtator 2025|title=Serbia vs. England - FIFA World Cup 2026 Qualifier|url=https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288329/288330/400019383|access-date=9 shtator 2025|website=FIFA|language=en}}</ref> |} --- == Nderime == '''Manchester United''' * [[FA Cup]]: [[2015–16 FA Cup|2015–16]],<ref name="2016FACupFinal" /> [[2023–24 FA Cup|2023–24]];<ref>{{cite news|date=25 maj 2024|title=Manchester City 1–2 Manchester United: Line-ups|language=en|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c2jj8k5vym5t#Line-ups|access-date=25 maj 2024}}</ref> nënkampion: [[2017–18 FA Cup|2017–18]],<ref>{{Cite news|last=Murray|first=Scott|date=19 maj 2018|title=Chelsea 1–0 Manchester United: 2018 FA Cup final – as it happened|language=en|website=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/may/19/chelsea-v-manchester-united-2018-fa-cup-final-live|access-date=27 dhjetor 2023}}</ref> [[2022–23 FA Cup|2022–23]]<ref>{{Cite news|last=McNulty|first=Phil|date=3 qershor 2023|title=Manchester City 2–1 Manchester United|language=en|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65785637|access-date=27 dhjetor 2023}}</ref> * [[EFL Cup]]: [[2016–17 EFL Cup|2016–17]],<ref name="2017EFLC" /> [[2022–23 EFL Cup|2022–23]]<ref name=":0">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64693810|title=Manchester United 2–0 Newcastle United|first=Phil|last=McNulty|website=BBC Sport|date=26 shkurt 2023|access-date=26 shkurt 2023}}</ref> * [[FA Community Shield]]: [[2016 FA Community Shield|2016]]<ref>{{Cite news|last=Bevan|first=Chris|date=7 gusht 2016|title=Community Shield: Leicester City 1–2 Manchester United|language=en|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36934956|access-date=18 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321081125/https://www.bbc.co.uk/sport/football/36934956|archive-date=21 mars 2019}}</ref> * [[UEFA Europa League]]: [[2016–17 UEFA Europa League|2016–17]];<ref name="2017UEL"/> nënkampion: [[2020–21 UEFA Europa League|2020–21]]<ref>{{Cite news|last=Stone|first=Simon|date=26 maj 2021|title=Villarreal 1–1 Manchester United|language=en|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57224112|access-date=27 dhjetor 2023}}</ref> '''Anglia''' * [[UEFA European Championship]] nënkampion: [[UEFA Euro 2020|2020]]<ref name="Euro2020Final"/> * [[UEFA Nations League]] vendi i tretë: [[2018–19 UEFA Nations League|2018–19]]<ref>{{Cite news|last=McNulty|first=Phil|date=9 qershor 2019|title=Switzerland 0–0 England|language=en|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48191915|access-date=12 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015155941/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48191915|archive-date=15 tetor 2019}}</ref> '''Individuale''' * [[Jimmy Murphy Young Player of the Year]]: [[2015–16 Manchester United F.C. season|2015–16]]<ref name="YPOTY" /> * [[Premier League Player of the Month]]: [[2018–19 Premier League#Monthly awards|janar 2019]], [[2022–23 Premier League#Monthly awards|shtator 2022]], janar 2023, shkurt 2023<ref name="PremProfile">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/13565/Marcus-Rashford/overview|title=Marcus Rashford: Overview|publisher=Premier League|access-date=26 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230133019/https://www.premierleague.com/players/13565/Marcus-Rashford/overview|archive-date=30 dhjetor 2022|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Premier League Goal of the Month]]: [[2023–24 Premier League#Monthly awards|mars 2024]]<ref>{{cite web|title=Rashford screamer voted Budweiser Goal of the Month|url=https://www.premierleague.com/news/3960902|access-date=12 prill 2024|date=12 prill 2024|publisher=Premier League|archive-url=https://web.archive.org/web/20240412133341/https://www.premierleague.com/news/3960902|archive-date=12 prill 2024|language=en}}</ref> * [[PFA Fans' Player of the Year|PFA Premier League Fans' Player of the Year]]: [[2022–23 Premier League|2022–23]]<ref>{{Cite web|date=29 gusht 2023|title=The winner of the PFA Vertu Motors Premier League Fans' Player of the Year – 2022/23|url=https://www.90min.com/posts/the-winner-of-the-pfa-vertu-motors-premier-league-fans-player-of-the-year-2022-23|access-date=30 gusht 2023|website=90min.com|language=en}}</ref> * [[Professional Footballers' Association|PFA]] Premier League Fans' Player of the Month: dhjetor 2019,<ref>{{cite web|url=https://www.footballfancast.com/pfa-awards/pfa-bristol-street-motors-fans-player-of-the-month-marcus-rashford-wins-premier-league-award-for-december|title=PFA Bristol Street Motors Fans' Player of the Month – Marcus Rashford wins Premier League award for December|website=FootballFanCast.com|date=6 janar 2020|language=en|url-status=dead}}</ref> shkurt 2023<ref>{{cite web|date=16 mars 2023|title=The winner of the PFA Vertu Motors Premier League Fans' Player of the Month – February|url=https://www.90min.com/posts/the-winner-of-the-pfa-vertu-motors-premier-league-fans-player-of-the-month-february-2023|access-date=24 mars 2023|website=90min.com|language=en}}</ref> * PFA Community Champion Award: 2019–20<ref>{{cite news|date=6 gusht 2020|title=Rashford and Groenen receive PFA Community Champions award|language=en|publisher=Manchester United F.C.|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/rashford-and-groenen-receive-pfa-community-champions-award|access-date=26 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807222433/https://www.manutd.com/en/news/detail/rashford-and-groenen-receive-pfa-community-champions-award|archive-date=7 gusht 2020}}</ref> * Premier League Academy Graduate of the Year Award: 2019–20<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Adam|date=30 korrik 2020|title=United trio win Premier League academy awards|language=en|publisher=Manchester United F.C.|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-trio-win-premier-league-academy-awards|access-date=31 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801053704/https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-trio-win-premier-league-academy-awards|archive-date=1 gusht 2020}}</ref> * UEFA Europa League Ekipi i Sezonit: [[2019–20 UEFA Europa League#Squad of the season|2019–20]],<ref>{{cite news|date=26 gusht 2020|title=UEFA Europa League Squad of the Season|language=en|publisher=[[UEFA]]|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0260-10391fbb6c62-2c8b46747bf5-1000--uefa-europa-league-squad-of-the-season/|access-date=26 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927035154/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0260-10391fbb6c62-2c8b46747bf5-1000--uefa-europa-league-squad-of-the-season//|archive-date=27 shtator 2020}}</ref> [[2022–23 UEFA Europa League#Team of the season|2022–23]]<ref>{{cite news|date=4 qershor 2023|title=2022/23 UEFA Europa League Team of the Season|language=en|website=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0282-182d1295f910-056c87a02b5e-1000--europa-league-all-star-xi/|access-date=4 qershor 2023}}</ref> * [[List of Europa League top scorers|Golashënuesi më i mirë i UEFA Europa League]]: [[2022–23 UEFA Europa League#Top goalscorers|2022–23]]<ref>{{cite news|date=31 maj 2023|title=2022/23 Europa League top scorers: Boniface, Rashford at the summit|language=en|website=[[UEFA]]|publisher=Union of European Football Associations (UEFA)|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0279-16108059cf3b-a3d932b16cb8-1000--2022-23-europa-league-top-scorers-boniface-rashford-at-the-s/|access-date=31 maj 2023}}</ref> * [[Manchester United F.C.|Manchester United]] Goli i Sezonit: [[2019–20 Manchester United F.C. season|2019–20]] (kundër Chelsea, 30 tetor 2019)<ref>{{cite news|date=17 shtator 2020|title=Rashford Wins 2019/20 Goal of the Season|language=en|publisher=Manchester United F.C.|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/marcus-rashford-wins-2019-20-man-utd-goal-of-the-season-award|access-date=17 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919233727/https://www.manutd.com/en/news/detail/marcus-rashford-wins-2019-20-man-utd-goal-of-the-season-award|archive-date=19 shtator 2020}}</ref> * Manchester United Lojtari i Vitit i Lojtarëve: [[2022–23 Manchester United F.C. season|2022–23]]<ref>{{cite news|last=Holt|first=Matthew|date=29 maj 2023|title=Rashford wins Players' Player of the Year|language=en|publisher=Manchester United F.C.|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/marcus-rashford-wins-manchester-united-players-player-of-the-year-award-2022-23|access-date=29 maj 2023}}</ref> * [[Sir Matt Busby Player of the Year]]: [[2022–23 Manchester United F.C. season|2022–23]]<ref>{{Cite web|last=Ganley|first=Joe|date=29 maj 2023|title=Rashford voted United's Player of the Year|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/Marcus-Rashford-crowned-Man-Utd-Sir-Matt-Busby-Player-of-the-Year-2022-23|access-date=29 maj 2023|website=Manchester United|language=en}}</ref> * [[PFA Merit Award]]: 2020<ref name="PFAMerit" /> * [[FIFA]] Foundation Award: 2020<ref name="FIFAFoundation" /> * [[The Guardian Footballer of the Year|Futbollisti i Vitit i ''The Guardian'']]: 2020<ref name="GuardianFOTY" /> * [[FWA Tribute Award]]: 2020<ref name="FWATribute" /> * [[FIFPro]] Merit Award: 2020<ref>{{Cite news|url=https://www.fifpro.org/en/community/fifpro-merit-awards/the-2021-fifpro-merit-awards-three-winners-and-one-hero|title=The 2020 FIFPRO Merit Awards: Three Winners and One Hero|date=18 shkurt 2021|publisher=FIFPro|access-date=19 shkurt 2021|archive-date=11 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111141952/https://www.fifpro.org/en/community/fifpro-merit-awards/the-2021-fifpro-merit-awards-three-winners-and-one-hero|url-status=dead|language=en}}</ref> * [[Time 100 Next|''Time'' 100 Next]]: 2021<ref name="Time100" /> * [[Pat Tillman]] Award for Service: 2021<ref>{{Cite news|date=21 qershor 2021|title=Manchester United star Marcus Rashford wins Pat Tillman Award for Service after raising millions to feed children|language=en|website=ESPN|url=https://www.espn.com/espn/story/_/id/31679828/manchester-united-star-marcus-rashford-wins-pat-tillman-award-service-raising-millions-feed-children|access-date=22 qershor 2021}}</ref> '''Urdhra dhe çmime speciale''' * [[Member of the Order of the British Empire]]: [[2020 Birthday Honours|2020]] * Fushatauesi i Vitit në 2020 ''[[GQ]]'' Burri i Vitit<ref name="GQ" /> * Çmimi Special i Panelit të Ekspertëve në [[2020 BBC Sports Personality of the Year Award|2020 BBC Sports Personality of the Year]]<ref name="SpecialAward" /> * Heronjtë e Bllokimit (Njohje Speciale) në [[Football Supporters' Association|2020 FSA Awards]]<ref>{{Cite web|date=12 mars 2021|title=FSA Awards in association with BeGambleAware|url=https://thefsa.org.uk/news/fsa-awards-in-association-with-begambleaware/|access-date=13 mars 2021|website=thefsa.org.uk|language=en}}</ref> * [[Honorary degree|Doktoratë Nderi]] nga [[University of Manchester|Universiteti i Mançesterit]], tetor 2021<ref name="HonoraryDegree" /> == Referime == {{reflist|4}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category}} {{wikiquote}} *[https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/marcus-rashford Profili] në faqen zyrtare të Manchester United F.C. *[https://www.englandfootball.com/england/mens-senior-team/squad/marcus-rashford Profili] në faqen e internetit të Football Association *{{UEFA player|https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/250088246/}} {{Skuadra FC Barcelona}} [[Kategoria:Lindje 1997]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë anglezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren angleze]] [[Kategoria:Futbollistë në Manchester United F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Barcelona]] [[Kategoria:Futbollistë në Aston Villa F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në 2018 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] hawbkkmt077odfymx9mtqq9qpdh8pdt 1 390000 3026677 2984024 2026-08-18T11:19:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026677 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Marcus Rashford/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marcus Rashford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026676 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210122044414/https://sport.optus.com.au/articles/os11258/marcus-rashford-manchester-united-analysis për lidhjen https://sport.optus.com.au/articles/os11258/marcus-rashford-manchester-united-analysis. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 13:19 (CEST) muv03pu2fdmix8hpd1ecqhwi1gxr6tx 1 392272 3026576 3024251 2026-08-18T04:24:10Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara/Arkivi 1]] 3026576 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3024250 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230504165305/https://www.punetejashtme.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/press_brochure_minfor_2.pdf për lidhjen https://punetejashtme.gov.al/wp-content/uploads/2018/06/press_brochure_minfor_2.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2026 17:04 (CEST) pjwnn11vgrhxlpg19u6tux3xemaknvl 0 392788 3026544 3025365 2026-08-17T23:45:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026544 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} [[Skeda:Nilometerzippori.jpg|parapamje|354px|Mozaik që paraqet kremtime rreth një nilometri në Xipori, Izrael, [[shekulli V]], lagështia e rritur gjatë Periudhës Romake krijoi një prodhimtari më të madhe në Lindjen e Afërt dhe Afrikën Veriore]] '''Klima e Romës së Lashtë''' varioi përgjatë ekzistencës së saj. Në gjysmën e parë të mijëvjeçarit të I p.e.s., klima e [[Italia|Italisë]] ishte më e lagësht dhe e ftohtë sesa tani dhe jugu i tanishëm i thatë kishte më shumë [[reshja|reshje]].<ref name="gumer">{{Cite book|editor-last1=Bokshchanin|editor-first1=Anatoly|editor-last2=Kuzishchin|editor-first2=Vasily|url=http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/bok/02.php|script-chapter=ru:Глава вторая. Природа и население древней Италии. Природа Апеннинского полуострова в древности|trans-chapter=2. Natyra dhe Popullsia e Italisë së Lashtë. Natyra e Gadishullit Apenin në Lashtësi|location=Moskë|publisher=Vysshaya Shkola|title=История Древнего Рима|trans-title=Historia e Romës së Lashtë|language=ru|year=1970}}</ref> Rajonet veriore gjendeshin në zonën e klimës së mesme, ndërsa pjesa tjetër e Italisë gjendej në [[klima subtropikale|klimën subtropikale]], duke pasur një klimë të ngrohtë dhe të butë. Gjatë shkrirjes vjetore të borës malore, edhe lumenjtë e vegjël do të vërshonin, duke lagur terrenin ([[Toskana]] dhe Moçalet Pontine konsideroheshin të pakalueshme në lashtësi).<ref name="gumer"/> Ekzistenca e Qytetërimit Romak (duke përfshirë [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Romake Lindore]]) shtrihej në tre periudha klimatologjike: Periudha e Hershme Subatlantike ([[900 p.e.s.]]–[[175]] i e.s.), Periudha e Mesme Subatlantike ([[175]]–[[750]] i e.s.) dhe Periudha e Vonë Subatlantike (që nga viti [[750]]).<ref name="Oliver">{{Cite book|editor=John E. Oliver|title=The Encyclopedia of World Climatology|url=https://archive.org/details/encyclopediaworl00oliv_488|url-access=limited|publisher=Springer Science & Business Media|year=2005|language=en|page=[https://archive.org/details/encyclopediaworl00oliv_488/page/n279 259]|isbn=1-4020-3264-1}}</ref> Dëshmitë e shkruara të indikatorëve shkencorë arkeologjikë dhe natyrorë, në mënyrë të pavarur por konsistente tregojnë se gjatë Periudhës së shtrirjes maksimale të [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe krizës fundore, klima pësoi mjaft ndryshime.<ref name="McCormick">{{Cite journal|author=Michael McCormick|date=vjeshtë 2012|url=https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550|title=Climate Change during and after the Roman Empire: Reconstructing the Past from Scientific and Historical Evidence|journal=Journal of Interdisciplinary History|volume=43|issue=2|doi=10.1162/JINH_a_00379|s2cid=16489531|language=en|display-authors=etal|doi-access=free|pages=169–220|access-date=20 dhjetor 2025|archive-date=15 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415073148/https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550|url-status=dead}}</ref> Shtrirja më e madhe e perandorisë nën sundimin e [[Trajani]]t përkoi me [[Periudha e Ngrohtë Romake|Optimumin Klimatik Romak]].<ref name="climate">{{Cite book|author=Wolfgang Behringer|year=2010|title=A Cultural History of Climate|url=https://archive.org/details/culturalhistoryo0000behr|publisher=Polity|language=en|isbn=978-0-7456-4529-2|page=[https://archive.org/details/culturalhistoryo0000behr/page/62 62]}}</ref> [[Ndryshimi i klimës]] ndodhi në nivele të ndryshme, nga gati stasis e dukshme gjatë perandorisë së hershme, në lëkundjet e shpejta gjatë perandorisë së vonë.<ref name="McCormick"/> Megjithatë, ka akoma disa kundërthënie në nocionin e një periudhe të përgjithshme më të lagësht në Mesdheun Lindor {{Rreth|1}}–[[600]] të e.s. për shkak të publikimeve kundërvënëse.<ref name="Harris">{{Cite book|editor=William Harris|year=2013|title=The Ancient Mediterranean Environment Between Science and History|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-25405-3|page=161}}</ref> ==Klima e qëndrueshme== [[Skeda:Mosaique de Smirat - La Kasbah Museum, Sousse - 50513136536.jpg|parapamje|majtas|379px|Leopardë në Mozaikun Magerius nga Tunizia moderne, shek. III. Mozaikë të shumtë romakë nga sitet e Afrikës Veriore paraqesin faunë tani të gjendur vetëm në Afrikën Tropikale,<ref name="Murphey">{{Cite web|author=Rhoads Murphey|publisher=Hunter College of the City University of New York|url=http://www.geo.hunter.cuny.edu/courses/geog347/articles/decline_human.pdf|title=The Decline of North Africa Since the Roman Occupation: Climatic or Human?|language=en}}</ref> megjithëse është e paqartë nëse ndonjë [[Ndryshimi i klimës|ndryshim klimatik]] kontribuoi për të.]] Përgjatë gjithë [[Monarkia romake|Mbretërisë]] dhe [[Republika Romake|Republikës Romake]] ishte Periudha e ashtuquajtur Subatlantike, në të cilën do të zhvilloheshin gjithashtu [[Polisi|qytet-shtetet greke]] dhe [[Etruskët|etruske]]. Ajo karakterizohej nga vera të freskëta dhe dimra të butë dhe të lagësh.<ref name="Behringer">{{Cite book|author=Wolfgang Behringer|year=2010|title=A Cultural History of Climate|url=https://archive.org/details/culturalhistoryo0000behr|publisher=Polity|language=en|isbn=978-0-7456-4529-2|page=[https://archive.org/details/culturalhistoryo0000behr/page/60 60]}}</ref> Në të njëjtën kohë kishte disa dimra drastikë, duke përfshirë ngrirjen e plotë së Tiberit në vitet [[398 p.e.s.]], [[396 p.e.s.]], [[271 p.e.s.]] dhe [[177 p.e.s.]]. Në shekujt në vijim raportime të herë pas hershme dimrash të ashpër do të lidheshin më shumë me përmbytjet sesa me akullin mbi Tiber.<ref name="Lamb">{{Cite book|author=H. H. Lamb|title=Climate: Present, Past and Future (Routledge Revivals)|volume=2: Climatic History and the Future|publisher=Routledge|year=2013|language=en|isbn=978-1-136-63969-2|page=424}}</ref> Dëshmi për një [[Klima mesdhetare|klimë më të freskët mesdhetare]] në vitet [[600 p.e.s.]]–[[100 p.e.s.]] vijnë nga mbetjet e limaneve të lashta të [[Napoli]]t dhe nga [[Deti Adriatik|Adriatiku]], të cilat gjendeshin rreth një metër poshtë nivelit të tanishëm ujit. Edward Gibbon, duke cituar burime të lashta, megjithëse [[Lumi i Rinit|Rini]] dhe [[Lumi i Danubit|Danubi]] ngrinin shpesh, duke i lehtësuar inkursionet e ushtrive barbare në perandori "përgjatë një ure të madhe dhe solide akulli".<ref name="Gibbon">{{Cite book|editor=T. M. L. Wigley|editor2=M. J. Ingram|url=https://archive.org/details/climatehistory00camb/|editor3=G. Farmer|title=Climate and History: Studies in Past Climates and Their Impact on Man|year=1985|language=en|page=[https://archive.org/details/climatehistory00camb/page/381 381]|publisher=Cambridge University Press Archive|isbn=0-521-31220-5}}</ref> Duke sugjeruar klimë më të ftohtë, Gibbon pretendon gjithashtu se gjatë kohës së [[Jul Çezari|Çezarit]] renat gjendeshin zakonisht në pyjet moderne të [[Polonia|Polonisë]] dhe [[Gjermania|Gjermanisë]], ndërsa në kohën e tanishme renat nuk shikohen në jug të [[Deti Baltik|Balltikut]].<ref name="Gibbon"/> Gjatë sundimit të [[Augusti]]t klima u bë më e ngrohtë dhe thatësira në Afrikën Veriore u theksua.<ref>{{Cite book|author=Wolfgang Behringer|year=2010|title=A Cultural History of Climate|url=https://archive.org/details/culturalhistoryo0000behr|publisher=Polity|language=en|isbn=978-0-7456-4529-2|page=[https://archive.org/details/culturalhistoryo0000behr/page/60 61]}}</ref> [[Biotopet]] e ''heterogaster urticae'', e cila në Periudhën Romake gjendej më në veri sesa në [[vitet 1950]], sugjeron se në Perandorinë e Hershme temperaturat mesatare të [[korriku]]t ishin të paktën 1&nbsp;°C mbi ato të mesit të [[shekulli XX|shekullit të XX]].<ref name="McCormick"/> [[Plini i Riu]] shkruante se vera dhe ullinjtë kultivoheshin në pjesë më veriore të Italisë sesa në shekujt e mëparshëm,<ref name="climate"/> si Sasernae në [[shekulli I p.e.s.|shekullin e I p.e.s.]] (të dy atë e bir).<ref name="Lamb"/><ref>{{Cite book|author1=Mark Porcius Katoni|author2=Mark TerencVarroni|author2-link=Varroni|author3=Lucius Junius Moderat Kolumela|author-link=Lucio Giunio Moderato Columella|author4=Rutilius Taur Emilian Paladi|url=https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632|title=Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius|translator=Charles-François Saboureux de La Bonneterie|year=1864|chapter=III. L. J. Moderatus Columelle – De re rustica|via=Gallica|publisher=Firmin Didot Fréres|language=fr, la|pages=169-517}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ===Erërat=== Një krahasim i busullës moderne të erërave me situatën në [[shekulli I|shekullin e I]] të e.s. tregon disa dallime: në atë kohë fryrjet veriore në dimër ishin mjaft të rralla. Erërat tipike veri-perëndimore të cilat frynin rregullisht në korrik, tashmë nuk ekzistojnë. Flladi detar fillonte një muaj më herët, në prill. Vitruvi përmend erërat lagështi bartëse që frynin nga jugu ose perëndimi që mund të dëmtonin librat.<ref name="Camuffo">{{Cite journal|author=Dario Camuffo|title=Reconstructing the climate and the air pollution of Rome during the life of the Trajan Column|url=https://www.academia.edu/6693534|journal=The Science of the Total Environment|year=1993|volume=128|issue=2–3|doi=10.1016/0048-9697(93)90220-Z|bibcode=1993ScTEn.128..205C|language=en|pages=205–226}}</ref> Ka gjithashtu dëshmi që tregojnë se në Periudhën Romake [[klima mesdhetare]] ndikohej nga luhatjet me frekuencë të ulët në [[Presioni atmosferik|presionin e nivelit të detit]] mbi [[Oqeani Atlantik|Atlantikun Verior]], i quajtur Luhatja Shekullore e Atlantikut Verior ({{lang|en|Centennial North Atlantic Oscillation}}, CNAO).<ref>{{Cite journal|author=B. J. Dermody|s2cid=55950382|title=Revisiting the humid Roman hypothesis: novel analyses depict oscillating patterns|journal=Climate of the Past Discussions|year=2011|doi=10.5194/cpd-7-2355-2011|display-authors=etal|volume=7|issue=4|language=en|bibcode=2012CliPa...8..637D|hdl=1874/209564|hdl-access=free|doi-access=free|pages=2355–2389}}</ref> ===Reshjet=== Gjatë Luftës së Parë Punike, Brigjet Mesdhetare përjetuan stuhi të tilla të fuqishme sa që [[Marina Romake|Flota Romake]] do të shkatërrohej dy herë (në vitin [[255 p.e.s.]] dhe në vitin [[249 p.e.s.]]). Kjo do të pasohej nga thatësira Italiane në vitin [[226 p.e.s.]], e cila zgjati gjashtë muaj. Në dhjetorin e vitit [[170 p.e.s.]] pati një shi të kuq në Romë.<ref name="Barash">{{Cite book|last=Barash|first=Semyon|language=ru|year=1989|chapter-url=https://libking.ru/books/sci-/sci-history/1066921-3-semen-barash-istoriya-neurozhaev-i-pogody-v-evrope.html#book|title=История неурожаев и погоды в Европе|trans-title=Historia e dështimit të të korrave dhe Moti në Europë|chapter=Глава I. История неурожаев и погоды в Европе в древности|trans-chapter=I. Historia e dështimit të të korrave dhe motit në Evropë në lashtësi|location=Shën Petersburg|publisher=Gidrometeoizdat}}</ref> Burimet e shkruara aty rreth vitit 75 p.e.s. deri rreth vitit [[175]] të e.s. gjithashtu theksojnë lagështinë, kryesisht në formën e vërshimeve të Tiberit në Romë. Vërshime të mëdha të Tiberit ndodhën në vitet 5 (zgjati shtatë ditë), 15, 36, 51, 69, 79 dhe 97 të e.s..<ref name="Barash"/> Duke nisur nga aneksimi romak i [[Egjipti i lashtë|Egjiptit]] në vitin 30 p.e.s. dhe deri në vitin [[155]] të e.s. vërshimet e favorshme të [[Nili]]t ndodhnin më shpesh.<ref name="McCormick"/> Dimri i viteve 69/70 të e.s. ishte më i thati i njohur për [[Taciti]]n, kur ai shkroi ''Historiae'' të tij rreth vitit [[100]] të e.s.;<ref>{{Cite book|author=Publius Kornelius Taciti|author-link=Taciti|url=https://archive.org/details/church-and-brodribb-complete-ëorks-1942-en/page/419/|title=The Complete Ëorks of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory|translator1=Alfred John Church|translator2=Ëilliam Jackson Brodribb|editor=Moses Hadas|chapter=II. The History|publisher=Random House|language=en|year=1942|isbn=978-039430953-8|pages=419-675}}</ref> saktësisht në të njëjtën kohë stina e thatë do të vijonte edhe në Amerikë. Kushtet e thata do të riktheheshin gjatë sundimit të [[Adriani]]t.<ref name="eddy">{{Cite web|author=Samuel K. Eddy|year=1979|language=en|publisher=Syracuse University|url=http://surface.syr.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1017&context=suscholar|title=Climate in Greco-Roman History|website=Surface.syr.edu}}</ref> Në Timgad – gjatë vizitës së Adrianit në atë qytet në vitin [[133]] ra shi për herë të parë në pesë vjetë.<ref name="Murphey"/> Disa pjesë të perandorisë, megjithatë, patën rreshje më të shumta. Një ditar meteorologjik, i hartuar nga [[Ptolemeu]] në [[Aleksandria|Aleksandri]] rreth vitit [[120]], përmend shi në çdo muaj përveç gushtit dhe gjëmime përgjatë verës. Ai ndihmon për të shpjeguar begatinë bujqësore të Afrikës Romake (e mbiquajtur Hambari i Romës), dhe begatinë e Spanjës Jugore në Periudhën Romake.<ref name="Companion">{{Cite book|editor=Andrew Erskine|title=A Companion to Ancient History|publisher=John Wiley & Sons|language=en|year=2012|page=<!--jo të shënuara -->|isbn=978-1-118-58153-7}}</ref> Sipas Rhoads Murphey, furnizimi i përgjithshëm vjetor me grurë nga Afrika Veriore për në Romë, "vlerësohet si e mjaftueshme për të ushqyear rreth 350,000 banorë, që nuk është aspak e mundur për tu prodhuar për eksport nën kushtet e tanishme".<ref name="Murphey"/> Kalendari meteorologjik i [[Lucio Giunio Moderato Columella|Kolumelës]] sugjeron se reshjet verore në Italinë Jugore, veçanërisht në Romë dhe [[Kampania]], ndodhnin më shpesh sesa tani.<ref>{{Cite book|author1=Mark Porcius Katoni|author2=Mark Terenc Varroni|author2-link=Varroni|author3=Lucius Junius Moderat Kolumela|author-link=Lucio Giunio Moderato Columella|year=1864|url=https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632|author4=Rutilius Taur Emilian Paladi|title=Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius|translator=Charles-François Saboureux de La Bonneterie|chapter=III. L. J. Moderatus Columelle – De re rustica|via=Gallica|publisher=Firmin Didot Fréres|language=fr|pages=169-517}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Nivele të larta të pazakonta reshjesh ndodhnin në [[Hispania|Spanjën Romak]] gjatë të ashtuquajturës Periudha e Lagësht Ibero–Romake. [[Hispania|Spanja Romake]] përjetoi tre faza të rëndësishme: intervali më i lagësh në vitet 550–[[190 p.e.s.]], një interval i thatë në vitet [[190 p.e.s.]]–[[150]] të e.s. dhe një tjetër periudhë të lagësht në vitet [[150]]–[[350]] të e.s..<ref>{{Cite journal|author=Celia Martín-Puertas|title=The Iberian–Roman Humid Period (2600–1600 cal yr BP) in the Zoñar Lake varve record (Andalucía, southern Spain)|journal=Quaternary Research|volume=71|issue=2|date=mars 2009|language=en|doi=10.1016/j.yqres.2008.10.004|bibcode=2009QuRes..71..108M|s2cid=67777837|display-authors=etal|pages=108–120}}</ref> Në vitin [[134 p.e.s.]] ushtria e Shipio Emilianit në Spanjë u desh të marshonte natën për shkak të nxehtësisë së skajshme, kur disa nga kuajtë dhe mushkat e saj do të ngordhnin nga etja<ref name="Curchin">{{Cite book|author=Leonard A. Curchin|title=The Romanization of Central Spain: Complexity, Diversity and Change in a Provincial Hinterland|publisher=Routledge|year=2004|language=en|isbn=1-134-45112-1|page=7}}</ref> (megjithëse më herë, në vitin [[181 p.e.s.]], shira të shumtë pranverorë do ti pengonin keltiberët nga lehtësimi i Rrethimit Romak të Kontrebias).<ref name="Curchin"/> Përgjatë [[shekulli II|shekullit të II]] të e.s. temperaturat e ngrohta mbizotëronin veçanërisht në Alpet Austriake, të sugjeruara nga periudhat e mëtejshme të ftohta afërsisht rreth viteve [[155]] deri në [[180]]. Afërsisht pas vitit [[200]] temperaturat u luhatën, duke u prirë drejtë ftohjes.<ref name="McCormick"/> ==Çështjet mjedisore dhe ndryshimet klimatike== Sipas Sheldon Judson, në [[shekulli II p.e.s.|shekullin II p.e.s.]] niveli i erozionit tokësor në [[Latium]] u rrit dhjetëfish, që është lidhur me rritjen e numrit të vendbanimeve në Etrurinë Jugore.<ref name="Companion"/> Për më tepër, nga [[Themelimi i Romës]] deri me gjasa në vitin [[165]] të e.s., [[Shpyllëzimi gjatë periudhës romake|romakët shpyllëzuan]] sipërfaqe të stërmëdha për [[toka bujqësore]].<ref>{{Cite book|author=William Harris|year=2013|title=The Ancient Mediterranean Environment Between Science and History|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-25405-3|page=173}}</ref> Në vitin 61 të e.s. [[Lucius Annaeus Seneca|Seneka i Riu]] përshkruante nivele të larta të [[ndotja e ajrit|ndotjes ajrore]] në Romë, e cila ishte e lidhur me djegien masive të druve për karburant.<ref name="Companion"/> Nga {{Rreth|[[200]]}} deri {{Rreth|[[290]]}} pati një periudhë ftohjeje, e cila preku provincat veri-perëndimore të perandorisë. Dendrokronologjia tregon se thatësira të ashpra të cilat filluan në vitin [[338]] dhe vazhduan deri në vitin [[377]] e detyruan fedetarën nomade pastoraletë [[Hunët|hunëve]] kë kërkonin kullota dhe gjah më në perëndim dhe jug. Sulmet e tyre në veri të [[Deti i Zi|Detit të Zi]] i detyruan [[gotët]] të vendoseshin në [[Perandoria Romake|Perandorinë Romake]] dhe në fund ta sulmonin atë (veçanërisht në Betejën Adrianopojës).<ref name="McCormick"/> Variacionet e rritura klimatike nga {{Rreth|[[250]]}} deri në vitin [[600]] përkonin me [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|Rënien e Perandorisë Romake Perëndimore]].<ref>{{Cite journal|author=Ulf Büntgen|title=2500 Years of European Climate Variability and Human Susceptibility|journal=Science|volume=331|issue=6017|date=13 janar 2011|doi=10.1126/science.1197175|pmid=21233349|display-authors=etal|language=en|bibcode=2011Sci...331..578B|s2cid=27661057|doi-access=free|pages=578–582}}</ref> Për [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Lindore Romake]] ka të dhëna për një thatësi rajonale të zgjatur në Turqinë moderne qendrore rreth viteve [[400]]–[[540]] të e.s..<ref name="Harris"/> ==Shiko gjithashtu== {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Dimri vullkanik i vitit 536]] * [[Shpërthimi Minoan]] * [[Vezuvi]] * [[Dimri vullkanik]] * [[Viti Pa Verë]] * [[Romakët në Afrikën Nën-Sahariane]] * [[Ekspedita romake në burimet e Nilit]] * [[Ndryshimet klimatike]] * [[Ndryshimi i klimës]] * [[Kalendari ekologjik]] * [[Historia natyrore]] * [[Historia gjeologjike e Tokës]] * [[Koha Prekambriane]] * [[Kuaternari]] * [[Paleozoiku]] * [[Pangea]] * [[Jurasiku]] * [[Pleistoceni]] * [[Plioceni]] * [[Holoceni]] * [[Eoceni]] * [[Antropoceni]] * [[Koha e akullit]] * [[Ndikimi i njeriut në mjedis]] * [[Termosfera]] * [[Klimatologjia]] * [[Klima mesdhetare]] * [[Klima kontinentale]] * [[Klima oqeanike]] * [[Klima subtropikale]] * [[Klima tropikale]] * [[Zona Aride]] * [[Zona ekuatoriale]] * [[Zona tropike]] * [[Klima e Evropës]] * [[Klima e Shqipërisë]] * [[Dritarja e mundësisë]] * [[Acidifikimi i oqeanit]] * [[Ciklet biogjeokimike detare]] * [[Cikli karbonik detar]] * [[Ç'oksigjenimi oqeanik]] * [[Kalçifikimi biogjenik detar]] * [[Jus]] * [[E drejta romake]] * [[Amicitia]] * [[Hospitium]] * [[Civitas]] * [[Mos maiorum]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Romakët në Afrikën Nën-Sahariane]] * [[Ekspedita romake në burimet e Nilit]] * [[Amfiteatri Romak]] * [[Anijet Romake]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Arkitektura e Teatrove Romake]] * [[Besimet e lashta mesdhetare]] * [[Bujqësia në Romën e lashtë]] * [[Vigiles]] * [[Institucionet politike të Romës së lashtë]] * [[Magjistratët romakë]] * [[Magjistratët e Perandorisë Romake]] * [[Dux]] * [[Cirku Romak]] * [[Cursus honorum]] * [[Çitadela]] * [[Dashuria Greke]] * [[Ekonomia Romake]] * [[Equites]] * [[Festivalet Romake]] * [[Forumet Romake]] * [[Gens]] * [[Gjeografia e Strabonit]] * [[Harku i Triumfit]] * [[Horacët dhe Kuriacët]] * [[Instrumentum regni]] * [[Itinerari]] * [[Kalendari Romak]] * [[Kolona e Fitores]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Kuzhina antike romake]] * [[Larja në Romën e Lashtë]] * [[Latifundium]] * [[Latinët e Lashtë]] * [[Latium]] * [[Lidhja Latine]] * [[Limes Britannicus]] * [[Lista e kolonive romake]] * [[Llaçi romak]] * [[Luftërat Romako-Latine]] * [[Mare Nostrum]] * [[Marina Romake]] * [[Misteret greko-romake]] * [[Mjekësia Romake]] * [[Muret mbrojtëse romake]] * [[Muri i Antoninit]] * [[Njësitë matëse romake]] * [[Optimates dhe populares]] * [[Pagus]] * [[Pallatet perandorake të Romës]] * [[Patricët romakë]] * [[Pax Romana]] * [[Perandoria Romake]] * [[Peripli]] * [[Periudha e Ngrohtë Romake]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Plebejtë]] * [[Pomerium]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Rrugët romake]] * [[Selitë perandorake romake]] * [[Shpyllëzimi gjatë periudhës romake]] * [[Shtatë Kodrat e Romës]] * [[Shtetësia Romake]] * [[Skllavëria në Romën e lashtë]] * [[Spektaklet Romake]] * [[Tabula Peutingeriane]] * [[Tempulli Romak]] * [[Teknologjia në Romën e lashtë]] * [[Thermae]] * [[Traditat romake të emërtimit]] * [[Triumfi Romak]] * [[Ujësjellësi Romak]] * [[Urbanistika Romake]] * [[Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake]] * [[Ushtria Romake]] * [[Valetudinarium]] * [[Vicus]] * [[Vila Romake]] * [[Proçesionet fallike]] * [[Vivarium]] * [[Zgjedhjet në Republikë Romake]] * [[Zjarrfikja në Romën e Lashtë]] {{Div col end}} ==Citime fundore== {{Reflist|39em}} ==Bibliografia== ===Burime të lashta=== {{Refbegin|41em|indent=yes}} * {{Cite book|author=Apiani i Aleksandrisë|author-link=Apiani|title=Historia Romana (Ῥωμαϊκά)|language=grc}} Versioni anglisht [http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html këtu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120053128/http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html |data=20 nëntor 2015 }}. * {{Cite book|author=Publius Elius Aristides|editor=Charles Allison Behr|year=1986|url=https://books.google.al/books?id=vsgUAAAAIAAJ&lpg=PP9&pg=PA388|title=The Complete Works|volume=I: Orationes I-XVI, With an Appendix Containing the Fragments and Inscriptions|publisher=Brill Archive|language=en|isbn=978-90-04-07844-4}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|editor1=Niall Rudd|year=1998|url=https://books.google.al/books?id=Fo37_E0HCBwC&lpg=PT6&pg=PT67|title=The Republic and The Laws|editor2=Jonathan Powell|isbn=978-0-19-283236-8|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|editor=George Long|year=1855|url=https://books.google.al/books?id=B9cLAAAAYAAJ&pg=PA380|title=M. Tullii Ciceronis Orationes: With A Commentary|volume=II|publisher=George Bell, Whitaker and co.|language=en}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|title=De officiis|editor=Walter Miller|url=https://archive.org/details/deoffiiciiswithen00ciceuoft/page/1/|publisher=William Heinemann ltd.|year=1928|chapter=I. Moral Goodness|language=en|pages=1-167}} * [[Dion Kasi|Kasius Dion Koceiani]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html Historia Romana]; (Versioni anglisht) * [[Dionisi i Halikarnasit]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/home.html Antiquitates Romana]. * [[Eutropi]], [[Wikisource:la:Breviarium historiae romanae|''Breviarium historiae romanae'' (teksti latin), I-X]]. * {{Cite book|author1=Mark Porcius Katoni|author2=Mark Terenc Varroni|author2-link=Varroni|author3=Lucius Junius Moderat Kolumela|author-link=Lucio Giunio Moderato Columella|url=https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632|author4=Rutilius Taur Emilian Paladi|title=Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius|translator=Charles-Franc[ois Saboureux de La Bonneterie|year=1864|chapter=III. L. J. Moderatus Columelle – De re rustica|via=Gallica|publisher=Firmin Didot Fréres|language=fr|pages=169-517}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1834|url=https://books.google.al/books?id=BLBmJCvaDokC|title=The History of Rome (Ab Urbe Condita)|editor=George Baker|volume=I|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1835|url=https://books.google.al/books?id=K-OCUOmiCNcC|title=Ab Urbe Condita|editor=George Baker|volume=II|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Plini i Vjetri|author-link=Plini Plaku|title=Naturalis Historia|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat1:8.1|year=1906|publisher=Teubner|language=en|editor=Karl Friedrich Theodor Mayhoff}} * {{Cite book|author=Plini i Riu|author-link=Plini i Riu|title=The Letters of the Younger Pliny|url=https://books.google.al/books?id=ikfJdoGyecgC&pg=PA60|publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co.|year=1890|translator=John Delaware Lewis|language=en|location=Londër, Angli}} * {{Cite book|author=Plutarku|author-link=Plutarku|title=Plutarch’s Lives Translated from the Original Greek|url=https://archive.org/details/plutarchslives01plut_0/page/57/|editor1=John Langhorne|editor2=William Langhorne|volume=1|chapter=The Life of Romulus|publisher=Harper & Brothers|year=1878|language=en|pages=57-90}} * {{Cite book|author=Mark Vitruvius Polioni|editor1=Morris Hicky Morgan|year=1914|url=https://archive.org/details/vitruviustenbook00vitruoft/page/n35/|title=The Ten Books on Architecture|editor2=Herbert Langford Warren|publisher=Harvard University Press|language=en|pages=35-65}} * {{Cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|year=1998|url=https://archive.org/details/seneca.-lettere-a-lucilio-ocr-1995_202509/page/852/|title=Lettere a Lucilio|chapter=108. Come si devono ascoltare i filosofi|editor=Umberto Boella|publisher=Unione Tipografico-Editrice Torinese|language=it|isbn=88-02-02664-5|pages=852-871}} * {{Cite book|author=Straboni|author-link=Straboni|title=The Geography|date=1917–1932|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/home.html|language=en|translator=H. L. Jones|publisher=Harvard University Press}} * {{Cite book|author=Publius Kornelius Taciti|author-link=Taciti|chapter=II. The History|url=https://archive.org/details/church-and-brodribb-complete-works-1942-en/page/419/|title=The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory|translator1=Alfred John Church|translator2=William Jackson Brodribb|editor=Moses Hadas|publisher=Random House|language=en|year=1942|isbn=978-039430953-8|pages=419-675}} {{Refend}} ===Burime historiografike moderne=== {{Refbegin|41em|indent=yes}} * {{Cite book|author=Gregory S. Aldrete|title=Floods of the Tiber in Ancient Rome|year=2007|publisher=Johns Hopkins University Press|language=en|isbn=978-080188405-4|oclc=150170340}} * {{Cite book|author=Alberto Angela|title=Una giornata nell'antica Roma. Vita quotidiana, segreti e curiosità|publisher=Mondadori|location=Milano|year=2017|language=it|ISBN=978-88-04-66668-4|series=Rai Eri}} * {{Cite book|last=Barash|first=Semyon|publisher=Gidrometeoizdat|language=ru|chapter-url=https://libking.ru/books/sci-/sci-history/1066921-3-semen-barash-istoriya-neurozhaev-i-pogody-v-evrope.html#book|title=История неурожаев и погоды в Европе|trans-title=Historia e dështimit të të korrave dhe Moti në Europë|year=1989|chapter=Глава I. История неурожаев и погоды в Европе в древности|trans-chapter=I. Historia e dështimit të të korrave dhe motit në Evropë në lashtësi|location=Shën Petersburg}} * {{Cite book|author=Carlin A. Barton|title=The Sorrows of the Ancient Romans: The Gladiator and the Monster|url=https://archive.org/details/sorrowsofancient0000bart|publisher=Princeton University Press|year=1993|language=en|pages=[https://archive.org/details/sorrowsofancient0000bart/page/176 176]–177}} * {{Cite book|last=Behringer|first=Wolfgang|title=A Cultural History of Climate|url=https://archive.org/details/culturalhistoryo0000behr|publisher=Polity|year=2010|language=en|isbn=978-0-7456-4529-2}} * {{Citation|last1=Bello|first1=David|date=4 shtator 2009|title=Global Warming Reverses Long-Term Arctic Cooling|magazine=Scientific American|url=https://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=global-warming-reverses-arctic-cooling|language=en}}. * {{Cite journal|author1=G. G. Bianchi|author2=I. N. McCave|title=Holocene Periodicity in North Atlantic Climate and Deep-Ocean Flow South of Iceland|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1999-02-11_397_6719/page/514|journal=Nature|volume=397|issue=6719|doi=10.1038/17362|language=en|bibcode=1999Natur.397..515B|date=shkurt 1999|s2cid=4304638|pages=515–517}} * {{Cite news|last1=Black|first1=Richard|date=1 shtator 2008|title=Climate 'hockey stick' is revived|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7592575.stm|agency=BBC News|language=en}} * {{Cite book|editor-last1=Bokshchanin|editor-first1=Anatoly|title=История Древнего Рима|language=ru|year=1970|url=http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/bok/02.php|chapter=Глава вторая. Природа и население древней Италии. Природа Апеннинского полуострова в древности|editor-last2=Kuzishchin|editor-first2=Vasily|trans-chapter=2. Natyra dhe Popullsia e Italisë së Lashtë. Natyra e Gadishullit Apenin në Lashtësi|location=Moskë|publisher=Vysshaya Shkola|trans-title=Historia e Romës së Lashtë}} * {{Cite book|author1=Maria Antonietta Lozzi Bonaventura|title=Roma antica. Viaggio nel tempo alla scoperta della location eterna|year=2009|publisher=Guide ITER|location=Subiaco|isbn=978-88-8177-143-1|language=it}} * {{Cite book|last=Brizzi|first=Giovanni|title=Storia di Roma. 1. Dalle origini ad Azio|year=1997|publisher=Pàtron|location=Bolonja|language=it}} * {{Cite journal|author=Ulf Büntgen|title=2500 Years of European Climate Variability and Human Susceptibility|journal=Science|volume=331|issue=6017|date=13 janar 2011|doi=10.1126/science.1197175|pmid=21233349|display-authors=etal|language=en|bibcode=2011Sci...331..578B|s2cid=27661057|doi-access=free|pages=578–582}} * {{Cite web|author1=Carlos Cabanillas|author2=Santiago Apóstol|title=La vida cotidiana en Roma|url=http://www.santiagoapostol.net/latin/vida_roma.html|year=2003|language=es|website=Santiagoapostol.net|url-status=dead|archive-date=10 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120410235402/http://www.santiagoapostol.net/latin/vida_roma.html}} * {{Cite journal|last1=Cambell|first1=Ian D|journal=Geology|year=1998|volume=26|language=en|doi=10.1130/0091-7613(1998)026<0471:LHYCPA>2.3.CO;2|title=Late Holocene Similar to 1500yr Climatic Periodicities and Their Implications|url=https://archive.org/details/sim_geology_1998-05_26_5/page/470|pages=471–473|last2=Campbell|first2=Celina|last3=Apps|first3=Michael J|last4=Rutter|first4=Nathaniel W|last5=Bush|first5=Andrew B. G}} * {{Cite journal|author=Dario Camuffo|title=Reconstructing the climate and the air pollution of Rome during the life of the Trajan Column|url=https://www.academia.edu/6693534|journal=The Science of the Total Environment|year=1993|volume=128|issue=2–3|doi=10.1016/0048-9697(93)90220-Z|bibcode=1993ScTEn.128..205C|language=en|pages=205–226}} * Andrea Carandini, ''La nascita di Roma: dei, lari, eroi e uomini all'alba di una civiltà'', Torino, 1998. * {{cite book|author=Andrea Carandini|title=Roma il primo giorno|publisher=Laterza|year=2007|language=it|location=Romë, Bari}} * {{Cite book|author=Jérôme Carcopino|year=1971|title=La vita quotidiana a Roma|publisher=Universale Laterza|language=it|location=Bari}} * {{Cite book|author1=Javier Martín Chivelet|author2=María Belén Muñoz García|url=https://eprints.ucm.es/id/eprint/20326/|author3=R. Law[rence Edw[ards|author4=María Jesús Turrero Jiménez|author5=Ana Isabel Ortega Martínez|author6=Javier Martín Chivelet|year=2011|title=Land Surface Temperature Changes in Northern Iberia Since 4000 yr BP, Based on δ13C of speleothems|publisher=Elsevier|language=en|hdl=20.500.14352/43686}} * {{Cite book|author=Leonard A. Curchin|title=The Romanization of Central Spain: Complexity, Diversity and Change in a Provincial Hinterland|publisher=Routledge|year=2004|language=en|isbn=1-134-45112-1}} * {{Cite journal|author=B. J. Dermody|s2cid=55950382|title=Revisiting the humid Roman hypothesis: novel analyses depict oscillating patterns|year=2011|journal=Climate of the Past Discussions|doi=10.5194/cpd-7-2355-2011|display-authors=etal|volume=7|issue=4|language=en|bibcode=2012CliPa...8..637D|hdl=1874/209564|hdl-access=free|doi-access=free|pages=2355–2389}} * {{Cite journal|last1=Desprat|first1=S.|last2=Goñi|first2=M. F. S.|last3=Loutre|first3=M.-F.|year=2003|title=Revealing Climatic Variability of the Last Three Millennia in Northwestern Iberia Using Pollen Influx Data|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=213|issue=1–2|doi=10.1016/S0012-821X(03)00292-9|bibcode=2003E&PSL.213...63D|language=en|pages=63–78}} * {{Cite book|last1=Dillon|first1=Matthew|last2=Garland|first2=Lynda|title=Ancient Rome: From the Early Republic to the Assassination of Julius Caesar|year=2005|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-041522458-1}} * {{Cite book|author=Melissa Barden Dowling|title=Time and Uncertainty|year=2004|chapter=A Time to Regender: The Transformation of Roman Time|publisher=Brill|language=en|pages=183-185}} * {{Cite web|author=Samuel K. Eddy|language=en|publisher=Syracuse University|url=http://surface.syr.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1017&context=suscholar|title=Climate in Greco-Roman History|year=1979|website=Surface.syr.edu}} * {{Cite book|editor=Andrew Erskine|title=A Companion to Ancient History|publisher=John Wiley & Sons|language=en|year=2012|isbn=978-1-118-58153-7}} * {{Cite book|author=Emilio Gabba|display-authors=et al.|title=Introduzione alla storia di Roma|year=1999|publisher=LED|location=Milano|isbn=88-7916-113-X|language=it}} * {{Cite book|author=Andrea Giardina|title=Roma Antica|year=2008|publisher=Editori Laterza|location=Roma-Bari|isbn=978-88-420-7658-2|language=it}} * {{Cite book|author=Andrea Giardina|title=L'uomo romano|year=1993|publisher=Economica Laterza|language=it}} * {{Cite book|author=Kyle Harper|title=The Fate of Rome: Climate, Disease, and the End of An Empire|url=https://archive.org/details/fateofromeclimat0000harp|publisher=Princeton University Press|language=en|isbn=978-0-691-16683-4|oclc=1135813827|year=2017}} * {{Cite book|editor-last=Harris|editor-first=William|title=The Ancient Mediterranean Environment Between Science and History|publisher=Brill|year=2013|language=en|isbn=978-90-04-25405-3}} * {{Citation|author1=S. Huang|author2=H. N. Pollack|author3=P. Y. Shen|date=4 korrik 2008|title=A late Quaternary climate reconstruction based on borehole heat flux data, borehole temperature data, and the instrumental record|journal=Geophysical Research Letters|volume=35|issue=13|at=L13703|doi=10.1029/2008GL034187|bibcode=2008GeoRL..3513703H|hdl=2027.42/95180|s2cid=11399172|hdl-access=free|language=en|doi-access=free}} * {{Cite book|display-authors=4|author1=E. Jansen|author2=J. Overpeck|author3=K. K. Briffa|author4=J. C. Duplessy|author5=F. Joos|author6=V. Masson-Delmotte|author7=D. Olago|author8=B. Otto-Bliesner|author9=W. R. Peltier|author10=S. Rahmstorf|chapter-url=https://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg1/en/contents.html|author11=R. Ramesh|author12=D. Raynaud|author13=D. Rind|author14=O. Solomina|author15=R. Villalba|author16=D. Zhang|year=2007|chapter=Palaeoclimate|title=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|editor1=S. Solomon|editor2=D. Qin|editor3=M. Manning|editor4=Z. Chen|editor5=M. Marquis|editor6=K. B. Averyt|editor7=M. Tignor|editor8=M. L. Miller|publisher=[[Cambridge University Press]]|place=Kembrixh, MB dhe Nju Jork, NJ, ShBA|language=en|isbn=978-0-521-88009-1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100116114549/http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg1/en/ch6.html|archive-date=16 janar 2010}} * {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=Il Tramonto del Mondo Antico|location=Bari|publisher=Casa Editrice Giuseppe Laterza & Figli|year=1972|language=it|id=CL 20-0462-3}} (titulli origjinal i veprës {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=The Decline of the Ancient World|publisher=Lonmans, Green and Co. Ltd|location=Londër|year=1966|language=en}} * {{Citation|last1=Kaufman|first1=Darrel|last2=Schneider|first2=David P.|last3=McKay|first3=Nicholas P.|last4=Ammann|first4=Caspar M.|last5=Bradley|first5=Raymond S.|last6=Briffa|first6=Keith R.|last7=Miller|first7=Gifford H.|last8=Otto-Bliesner|first8=Bette L.|author9=Jonathan T. Overpeck|author10=Vinther, Bo M.|collaboration=Arctic Lakes 2k Project|date=4 shtator 2009|title=Recent warming reverses long-term arctic cooling|journal=Science|volume=325|issue=5945|pages=1236–1239|doi=10.1126/science.1173983|pmid=19729653|bibcode=2009Sci...325.1236K|s2cid=23844037|language=en}}. * {{cite book|author=Maria Margarita Segarra Lagunes|title=Il Tevere e Roma: Storia di una simbiosi|publisher=Gangemi|language=it|year=2004|location=Roma}} * {{Cite book|author=H. H. Lamb|title=Climate: Present, Past and Future (Routledge Revivals)|volume=2: Climatic History and the Future|publisher=Routledge|language=en|year=2013|isbn=978-1-136-63969-2}} * {{Citation|last1=Ljungqvist|first1=F. C.|date=shtator 2010|title=A New Reconstruction of Temperature Variability in the Extra-Tropical Northern Hemisphere During the Last Two Millennia|url=https://agbjarn.blog.is/users/fa/agbjarn/files/ljungquist-temp-reconstruction-2000-years.pdf|journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography|volume=92|issue=3|doi=10.1111/j.1468-0459.2010.00399.x|bibcode=2010GeAnA..92..339L|language=en|s2cid=55018654|pages=339–351}}. * {{Citation|last1=Ljungqvist|first1=F. C.|last2=Krusic|first2=P. J.|last3=Brattström|first3=G.|last4=Sundqvist|first4=H. S.|title=Northern Hemisphere temperature patterns in the last 12 centuries|doi=10.5194/cp-8-227-2012|journal=Climate of the Past|volume=8|issue=1|pages=227–249|year=2012|language=en|bibcode=2012CliPa...8..227L|doi-access=free}}. * {{Citation|last1=Mann|first1=Michael E.|last2=Zhang|first2=Zhihua|last3=Rutherford|first3=Scott|last4=Bradley|first4=Raymond S.|last5=Hughes|first5=Malcolm K.|last6=Shindell|first6=Ddrew|last7=Ammann|first7=Caspar M.|last8=Faluvegi|first8=Greg|last9=Ni|first9=Fenbiao|date=27 nëntor 2009|title=Global Signatures and Dynamical Origins of the Little Ice Age and Medieval Climate Anomaly|journal=Science|volume=326|issue=5957|pages=1256–1260|doi=10.1126/science.1177303|pmid=19965474|bibcode=2009Sci...326.1256M|s2cid=18655276|language=en}}. * {{Citation|last1=Mann|first1=Michael E.|last2=Zhang|first2=Zhihua|last3=Hughes|first3=Malcolm K.|last4=Bradley|first4=Raymond S.|last5=Miller|first5=Sonya K.|last6=Rutherford|first6=Scott|last7=Ni|first7=Fenbiao|date=9 shtator 2008|title=Proxy-based reconstructions of hemispheric and global surface temperature variations over the past two millennia|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=105|issue=36|pages=13252–13257|doi=10.1073/pnas.0805721105|pmid=18765811|pmc=2527990|bibcode=2008PNAS..10513252M|language=en|doi-access=free}} * {{Cite journal|author=Celia Martín-Puertas|title=The Iberian–Roman Humid Period (2600–1600 cal yr BP) in the Zoñar Lake varve record (Andalucía, southern Spain)|journal=Quaternary Research|volume=71|issue=2|display-authors=etal|doi=10.1016/j.yqres.2008.10.004|date=mars 2009|bibcode=2009QuRes..71..108M|s2cid=67777837|language=en|pages=108–120}} * {{Cite book|author=Ralph W. Mathisen|title=Ancient Roman Civilization: History and Sources, 753 BCE to 640 CE|url=https://books.google.al/books?id=UYT1twEACAAJ|year=2019|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-084960-3|location=[[Nju Jork Siti]], [[Nju Jork]]|oclc=1038024098}} * {{Cite journal|author=Michael McCormick|date=vjeshtë 2012|s2cid=16489531|journal=Journal of Interdisciplinary History|url=https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550|title=Climate Change during and after the Roman Empire: Reconstructing the Past from Scientific and Historical Evidence|volume=43|issue=2|doi=10.1162/JINH_a_00379|language=en|display-authors=etal|doi-access=free|pages=169–220|access-date=20 dhjetor 2025|archive-date=15 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415073148/https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550|url-status=dead}} * {{Cite journal|author1=Claudia Migowski|author2=Mordechai Stein|date=nëntor 2006|url=https://www.cambridge.org/core/journals/quaternary-research/article/abs/holocene-climate-variability-and-cultural-evolution-in-the-near-east-from-the-dead-sea-sedimentary-record/CF8DE672C625B2A12CFED45E19B83F7C|author3=Sushuma Prasad|author4=Jörg F. W. Negendank|author5=Amotz Agnon|title=Holocene Climate Variability and Cultural Evolution in the Near East from the Dead Sea Sedimentary Record|journal=Quaternary Research|volume=66|issue=3|doi=10.1016/j.yqres.2006.06.010|issn=1096-0287|language=en|pages=421-431}} * {{Cite journal|last1=Moberg|first1=Anders|last2=Sonechkin|first2=Dmitry M.|last3=Holmgren|first3=Karin|last4=Datsenko|first4=Nina M.|last5=Karlén|first5=Wibjörn|last6=Lauritzen|first6=S. E. <!-- Added per corrigendum. -->|title=Highly variable Northern Hemisphere temperatures reconstructed from low- and high-resolution proxy data|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-02-10_433_7026/page/612|journal=Nature|volume=433|issue=7026|date=10 shkurt 2005|doi=10.1038/nature03265|pmid=15703742|bibcode=2005Natur.433..613M|s2cid=4359264|language=en|pages=613–617}} * {{Cite journal|last1=Moberg|first1=Anders|last2=Sonechkin|first2=Dimitry M.|last3=Holmgren|first3=Karin|last4=Datsenko|first4=Nina M.|last5=Karlén|first5=Wibjörn|last6=Lauritzen|first6=Stein-Erik|date=23 shkurt 2006|title=Corrigendum: Highly variable Northern Hemisphere temperatures reconstructed from low- and high-resolution proxy data|journal=Nature|volume=439|issue=7079|doi=10.1038/nature04575|bibcode=2006Natur.439.1014M|language=en|doi-access=free|pages=1014}} * {{Cite journal|author=Rhoads Murphey|via=Hunter College of the City University of New York|url=http://www.geo.hunter.cuny.edu/courses/geog347/articles/decline_human.pdf|title=The Decline of North Africa Since the Roman Occupation: Climatic or Human?|language=en|year=1951|journal=Annals of the Association of American Geographers|volume=41|issue=1|pages=116-132|access-date=20 dhjetor 2025|archive-date=14 shtator 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060914061431/http://www.geo.hunter.cuny.edu/courses/geog347/articles/decline_human.pdf|url-status=dead}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|title=Storia di Roma antica|publisher=Sansoni|location=Firence|year=1972|language=it}} * {{Cite book|editor=John E. Oliver|title=The Encyclopedia of World Climatology|url=https://archive.org/details/encyclopediaworl00oliv_488|url-access=limited|publisher=Springer Science & Business Media|year=2005|language=en|isbn=1-4020-3264-1}} * {{Cite book|last=Pallottino|first=Massimo|title=Origini e storia primitiva di Roma|year=1993|publisher=Rusconi|location=Milano|isbn=88-18-88033-0|language=it}} * {{Cite book|author=Ugo Enrico Paoli|title=Vita romana|publisher=Oscar Mondadori|year=2005|language=it}} * {{Cite thesis|last=Patterson|first=William Paul|degree=PhD|title=Stable Isotopic Record of Climatic and Environmental Change in Continental Settings|oclc=712737306|year=1995|url=https://www.proquest.com/docview/304200987/|publisher=University of Michigan|language=en|publication-place=An Arbor|url-access=subscription|hdl=2027.42/104848}} * {{Cite journal|author1=William Paul Patterson|author2=K. A. Dietrich|author3=C. Holmden|author4=J. T. Andrews|title=Two Millennia of North Atlantic Seasonality and Implications for Norse Colonies|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|volume=107|issue=12|date=mars 2010|pmid=20212157|pmc=2851789|doi=10.1073/pnas.0902522107|bibcode=2010PNAS..107.5306P|language=en|pages=5306–5310|doi-access=free}} * {{Cite journal|author1=A. Pérez-Sanz|author2=P. González-Sampériz|date=1 gusht 2013|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0277379113001728|journal=Quaternary Sience Review|author3=A. Moreno|author4=B. Valero-Garcés|author5=G. Gil-Romera|author6=M. Rieradevall|author7=P. Tarrats|author8=L. Lasheras-Álvarez|author9=M. Morrellón|author10=A. Belmonte|author11=C. Sancho|author12=M. Sevilla-Callejo|author13=A. Navas|display-authors=6|title=Holocene Climate Variability, Vegetation Dynamics and Fire Regime in the Central Pyrenees: The Basa de la Mora sequence (NE Spain)|volume=73|doi=10.1016/j.quascirev.2013.05.010|issn=0277-3791|language=en|pages=149-169}} * Renato Peroni, ''Comunità e insediamento in Italia fra età del bronzo e prima età del ferro'', in ''Storia dei Greci e dei Romani'', vol. 13, Einaudi 2008. * {{Cite book|last=Pollard|first=Elizabeth|title=Worlds Together, Worlds Apart: Concise Edition|volume=1|year=2015|publisher=W. W. Norton & Company, Inc.|language=en|isbn=978-039325093-0|location=Nju Jork|pages=253}} * {{Cite book|author1=David Stone Potter|author2=D. J. Mattingly|year=1999|title=Life, Death, and Entertainment in the Roman Empire|url=https://archive.org/details/lifedeathenterta0000unse|publisher=University of Michigan Press|language=en|ISBN=0-472-08568-9}} * {{Cite book|author=Claudio Rendina|title=Roma ieri, oggi e domani|year=2007|publisher=Newton Compton Editori|location=Roma|ISBN=978-88-541-1025-0|language=it}} * {{Cite book|author=Friedrich Röthlisberger|title=10,000 Jahre Gletschergeschichte der Erde|publisher=Sauerländer|year=1986|language=de|isbn=978-3-79412797-9}} * {{Cite book|last=Sallares|first=Robert|chapter=Ecology|year=2007|chapter-url=https://archive.org/details/cambridgeeconomi0000unse_m5e2/page/14/|chapter-url-access=registration|editor-last=Scheidel|editor-first=Walter|editor-last2=Morris|editor-first2=Ian|editor-last3=Saller|editor-first3=Richard P.|title=The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World|publisher=[[Cambridge University Press]]|publication-place=Kembrixh, MB|doi=10.1017/chol9780521780537.003|language=en|isbn=978-0-511-46707-3|oclc=263074667}} * {{Cite book|author1=Walter Scheidel|author2=Ian Morris|author3=Richard P. Saller|url=https://www.vlebooks.com/vleweb/product/openreader?id=none&isbn=9781139054140|title=The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World|year=2013|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-113905414-0|oclc=1277066427|access-date=7 qershor 2022|page=18}} * {{Cite journal|last1=Wang|first1=Ting|last2=Surge|first2=Donna|last3=Walker|first3=Karen Jo|doi=10.1016/j.quaint.2012.11.013|volume=308-309|title=Seasonal Climate Change Across the Roman Warm Period/Vandal Minimum Transition Using Isotope Sclerochronology in Archaeological Shells and Otoliths, Southwest Florida, USA|year=2013|journal=Quaternary International|bibcode=2013QuInt.308..230W|language=en|pages=230–241}} * {{Cite book|author=Bryan Ward-Perkins|title=The Fall of Rome: And the End of Civilization|url=https://archive.org/details/fallofromeendofc0000brya|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|language=en|ISBN=0-19-280728-5}} * {{Cite journal|last1=Werner|first1=Johannes P.|last2=Wang|first2=Jianghao|url=https://boris.unibe.ch/132301/7/333323_4_merged_1557735881.pdf|last3=Gómez-Navarro|first3=Juan José|last4=Steiger|first4=Nathan|last5=Neukom|first5=Raphael|date=korrik 2019|title=No Evidence for Globally Coherent Warm and Cold Periods Over the Preindustrial Common Era|journal=Nature|volume=571|issue=7766|bibcode=2019Natur.571..550N|doi=10.1038/s41586-019-1401-2|pmid=31341300|language=en|issn=1476-4687|s2cid=198494930|pages=550–554}} * {{Cite book|editor=T. M. L. Wigley|editor2=M. J. Ingram|editor3=G. Farmer|year=1985|url=https://archive.org/details/climatehistory00camb/|title=Climate and History: Studies in Past Climates and Their Impact on Man|publisher=Cambridge University Press Archive|language=en|isbn=0-521-31220-5}} {{Refend}} [[Kategoria:Perandoria Romake]] [[Kategoria:Gjeografi historike]] [[Kategoria:Histori natyrore]] [[Kategoria:Historia e Mesdheut]] [[Kategoria:Evropa e lashtë]] [[Kategoria:Klimatologji]] [[Kategoria:Mjedis mesdhetar]] legw1t9nmgdvqs52pf3zhzbf8ogbp58 1 393293 3026545 2908334 2026-08-17T23:45:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026545 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klima e Romës së Lashtë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885746 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2025 14:03 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klima e Romës së Lashtë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2908333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060914061431/http://www.geo.hunter.cuny.edu/courses/geog347/articles/decline_human.pdf për lidhjen http://www.geo.hunter.cuny.edu/courses/geog347/articles/decline_human.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 mars 2026 02:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Klima e Romës së Lashtë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026544 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160415073148/https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550 për lidhjen https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160415073148/https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550 për lidhjen https://dash.harvard.edu/handle/1/11642550. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 01:45 (CEST) qn4xxh8a3zkgmxre65c747csgi0moxn 0 396533 3026540 2973463 2026-08-17T23:13:47Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 3026540 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=King's College London (Kolegji i Mbretit)|image_name=File:Shield of King's College London.svg|image_upright=0.7|caption=[[Emblema e King's College London|Emblema]]|latin_name=Collegium Regale Londinense<ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/3066617|title=The memorial inscription to Joseph Anstice|first=Michael|last=Trapp|date=20 mars 2013|via=academia.edu}}</ref> {{lang|en|italic=no|or}} Collegium Regium apud Londinenses<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=g6xAAQAAMAAJ&pg=PA539|title=Record of the Celebration of the Quatercentenary of the University of Aberdeen|publisher=University of Aberdeen|date=1907|page=539}}</ref>|motto={{Langx|la|Sancte et Sapienter}}|established={{Data e fillimit dhe vjetërsia|1829|8|14|df=y}}<br /> (Mësimdhënia më e hershme e regjistruar është bërë ne vitin 1561 në Shkollën e Mjeksisë)<ref name="kings medical">{{cite web|url=https://www.kcl.ac.uk/lsm/about/history/index.aspx|title=Our history|publisher=King's College London Faculty of Life Sciences and Medicine|access-date=13 shkurt 2016|archive-date=18 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181018122315/https://www.kcl.ac.uk/lsm/about/history/index.aspx|url-status=dead}}</ref>|type=[[Universitet Publik|Publik]] [[Kërkimor]]|endowment=£340.8&nbsp;million (2025)<ref name="KCL 2024/25">{{cite web|url=https://www.kcl.ac.uk/assets/pdf24/financial-statements-2024-25.pdf|title=Financial Statements for the year to 31 July 2025|access-date=15 dhjetor 2025|publisher=King's College London}}</ref>|budget=£1.377 billion (2024/25)<ref name="KCL 2024/25" />|head_label=[[University president|Vice-Chancellor and President]]|head=[[Shitij Kapur]]|chancellor=[[Anne, Princesha Mbretërore (Motra e Mbretit Charles III)]]<br />{{small|(si kancelare e [[Universitetit të Londrës]])}}|free_label=Mbrojtësi|free=[[Charles III]]<ref>{{cite web|url=https://www.kcl.ac.uk/news/his-majesty-the-king-becomes-patron-of-kings-college-london|title=His Majesty the King becomes Royal Patron of King's College London}}</ref>|academic_staff=6,355 (2024/25)|administrative_staff=5,260 (2024/25)|students=40,870 në total (2024/25) 35,150 me kohë të plotë (2024/25)|undergrad=23,200 (2024/25)|postgrad=17,670 (2024/25)|doctoral=|city=Londër|country=Angli|colours=|mascot=[[King's College London Students' Union#Mascot|Reggie the Lion]]|website=kcl.ac.uk|logo=[[File:King's College London logo.svg|150px]]|footnotes=|coor=|academic_affiliations={{hlist|[[Association of Commonwealth Universities|ACU]]|[[European University Association|EUA]]|[[Guild of European Research-Intensive Universities|The Guild]]|[[PLuS Alliance]]|[[Russell Group]]|[[SES (universities)|SES]]|[[Institutional Network of the Universities from the Capitals of Europe|UNICA]]|[[University of London]]|[[Universities UK]]}}}} '''King's College London (Kolegji i Mbretit)''' ose (shkurtimisht '''King's''' ose '''KCL''' ) është një universitet [[Universiteti publik|publik]] kërkimor në Londër, Angli. King's u themelua me urdhër mbretëror në 1829 nën patronazhin e Mbretit George IV dhe [[Arthur Wellesley, Duka i Parë i Uellingtonit|Dukës së Wellingtonit]].<ref name=":0">{{Cite web|title=Foundation of the College|url=http://www.kcl.ac.uk/aboutkings/history/foundation.aspx|access-date=19 janar 2013|publisher=King's College London}}</ref><ref name="charter2009">{{Cite web|year=2009|title=Royal Charter of King's College London|url=http://www.kcl.ac.uk/college/policyzone/assets/files/governance_and_legal/Charter_and_Statutes.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801082023/http://www.kcl.ac.uk/college/policyzone/assets/files/governance_and_legal/Charter_and_Statutes.pdf|archive-date=1 gusht 2014|access-date=12 shtator 2013|publisher=King's College London}}</ref> Në 1836, King's u bë një nga dy kolegjet themeluese të Universitetit të Londrës.<ref name=":8">{{Cite web|title=A brief history|url=http://www.london.ac.uk/history.html#c31|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209004448/http://www.london.ac.uk/history.html#c31|archive-date=9 shkurt 2014|access-date=19 janar 2013|publisher=University of London}}</ref> Është një nga institucionet më të vjetra në nivel universitar në Angli.<ref name=":1">{{Cite web|date=27 janar 2024|title=King's College London|url=https://russellgroup.ac.uk/about/our-universities/kings-college-london/|website=The Russell Group|publisher=Russell Group|access-date=6 mars 2026|archive-date=15 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215221334/https://www.russellgroup.ac.uk/about/our-universities/kings-college-london/|url-status=dead}}</ref><ref name=":9">{{Cite news|title=King's College London|work=University of London|url=https://london.ac.uk/ways-study/study-campus-london/member-institutions/kings-college-london}}</ref> Në fund të shekullit të 20-të, King's u rrit përmes një serie bashkimesh, duke përfshirë Kolegjin Mbretëresha Elizabeth dhe Kolegjin Chelsea të Shkencës dhe Teknologjisë (1985), Institutin e Psikiatrisë (1997), Shkollat e Bashkuara Mjekësore dhe Dentare të Spitaleve Guy's dhe St Thomas' dhe Shkollën Florence Nightingale të Infermierisë dhe Mamisë (në 1998). King's operon në pesë kampuse kryesore: Kampusi historik Strand në Londrën qendrore, tre kampuse të tjera pranë Thames (Guy's, St Thomas' dhe Waterloo) dhe një kampus në Denmark Hill në Londrën jugore. Gjithashtu ka një prani në Shrivenham, Oxfordshire, për arsim ushtarak profesional, dhe në Newquay, Cornwall, ku ndodhet qendra e shërbimit të informacionit të King's. Aktivitetet akademike janë të organizuara në nëntë fakultete, të cilat janë të ndara në departamente, qendra dhe divizione të shumta kërkimore. Në vitin 2024/25, King's raportoi të ardhura totale prej 1.377 £&nbsp;miliardë, nga të cilat 260.5 paund&nbsp;milion ishin nga grantet dhe kontratat kërkimore. Ka fondin e katërt më të madh nga universitetet në Mbretërinë e Bashkuar dhe më të madhin nga çdo universitet në Londër. King's është universiteti i gjashtë më i madh në Mbretërinë e Bashkuar për nga numri i përgjithshëm i regjistrimeve<ref name="HESAStudents">{{Cite web|title=Where do HE students study? {{!}} HESA|url=https://www.hesa.ac.uk/data-and-analysis/students/where-study#provider|publisher=[[Higher Education Statistics Agency]]}}</ref> dhe merr mbi 68,000 aplikime për studentë në vit. King's është anëtar i një sërë organizatash akademike, duke përfshirë Shoqatën e Universiteteve të Komonuelthit, [[Shoqata evropiane e universiteteve|Shoqatën e Universiteteve Evropiane]] dhe Grupin Russell . King's është shtëpia e Qendrës MRC për Çrregullimet Neurozhvillimore të Këshillit të Kërkimeve Mjekësore dhe është një anëtar themelues i qendrës akademike të shkencave shëndetësore King's Health Partners, Institutit Francis Crick dhe MedCity. Nga numri i përgjithshëm i studentëve,<ref name="kingspartnersfacts">{{Cite web|title=Key Facts|url=http://www.kingshealthpartners.org/about-us/our-partnership|access-date=17 tetor 2015|publisher=King's Health Partners}}</ref> është qendra më e madhe Evropiane për mësimdhënie mjekësore universitare dhe pasuniversitare dhe për kërkime biomjekësore, duke përfshirë shkollën e parë të infermierisë në botë, Fakultetin e Infermierisë dhe Mamisë Florence Nightingale.<ref name=":10">{{Cite journal|last=Petroni|first=A|year=1969|title=[The first nursing school in the world—St. Thomas Hospital School in London]|journal=Munca Sanit|volume=17|issue=8|pages=449–54|pmid=5195090}}</ref> King's përgjithësisht konsiderohet si pjesë e " trekëndëshit të artë " të universiteteve të vendosura në dhe rreth Oksfordit, Kembrixhit dhe Londrës.<ref name=":11">{{Cite book|last=Mike Savage|url=https://books.google.com/books?id=TE3ZCQAAQBAJ&pg=PT167|title=Social Class in the 21st Century|date=5 nëntor 2015|publisher=Penguin|isbn=9780141978925|page=167|quote="Higher education researchers often talk about a 'Golden Triangle' of universities. The 'triangle' describes an imaginary three-sided shape with corners in Oxford, Cambridge and London. The exact composition of the London 'corner' can vary, but typically it includes the London School of Economics, King's College London, University College London and Imperial College London."}}</ref> King's zakonisht ka gëzuar patronazh mbretëror për shkak të themelimit të tij; [[Karli III|Mbreti Charles III]] riafirmoi patronazhin në Maj 2024.<ref name=":12">{{Cite web|date=8 shtator 2022|title=Remembering Her Majesty The Queen|url=https://www.kcl.ac.uk/news/remembering-her-majesty-the-queen|access-date=8 shtator 2022|publisher=King's College London}}</ref><ref name=":13">{{Cite web|date=14 maj 2024|title=His Majesty The King becomes Royal Patron of King's College London|url=https://www.kcl.ac.uk/news/his-majesty-the-king-becomes-patron-of-kings-college-london|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240605170853/https://www.kcl.ac.uk/news/his-majesty-the-king-becomes-patron-of-kings-college-london|archive-date=5 qershor 2024|access-date=5 qershor 2024|publisher=King's College London|language=en}}</ref> Ndër ish-studentët dhe stafi i King's ose institucioneve që më vonë u bashkuan me King's përfshihen 14 [[Çmimi Nobel|laureatë të Çmimit Nobel]]; krerë shtetesh, qeverish dhe organizatash ndërkombëtare; 19 deputetë dhe dy kryetarë të Dhomës së Ulët (House of Commons) së Parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar, 13 anëtarë të Dhomës së Lordëve aktuale të Parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar; dhe tre fitues të [[Academy Award|çmimeve Oscar]]. [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme të vdekura përfundimisht]] [[Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme të vdekura]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj që përdorin gjuhën angleze]] [[Kategoria:Universitete në Mbretërinë e Bashkuar]] i0c6uq8umgt6xk4bm9fqnu6e12yrmh8 10 396850 3026515 3010114 2026-08-17T21:59:08Z Smallem 126080 Bashkëvendosje e color me background për modalitetin e natës përmes Claude AI 3026515 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | abovestyle = background-color: {{{bgcolor|LightBlue}}};color:inherit | aboveclass = fn org | above = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{image_name|}}}}}}|size={{{image_size|}}}|sizedefault=180px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{{caption|{{{image_caption|}}}}}} label1 = Kompania mëmë | data1 = {{{parent|}}} | label2 = Krijuar | data2 = {{{founded|}}} | label4 = U mbyll | data4 = {{{defunct|}}} | label3 = Krijuesi | class3 = agent | data3 = {{{founder|}}} | label5 = Statusi | data5 = {{{status|}}} | label6 = Distributor(i)/(ët) | data6 = {{{distributor|}}} | label7 = Zhanri | class7 = category | data7 = {{{genre|}}} | label8 = Vendi i origjinës | data8 = {{{country|}}} | label9 = Vendndodhja | class9 = label | data9 = {{{location|}}} | label10 = Website zyrtar | data10 = {{{url|}}} }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> lz2r769e8thqlfh6l0vi4j09cbn0qug 0 400087 3026668 3006192 2026-08-18T09:52:55Z Barnacles711 186350 3026668 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Hazis Vardar | birth_date = 1968 | birth_place = Belgjikë | occupation = {{plainlist| * Pronar teatri * Producent * Autor * Themelues muzeu }} | years_active = Vitet 1990–sot | known_for = Bashkëpronësia e [[Le Palace (Paris)|Le Palace]] (2006–2025); themelues i Muzeut Banksy; përfaqësues i Kryegjyshatës Botërore Bektashiane për Francën dhe Belgjikën | relatives = [[Alil Vardar]] (vëlla) }} '''Hazis Vardar''' (lindur më 1968) është pronar teatrosh, producent dhe autor [[Belgjika|belg]] me origjinë [[Shqiptarët|shqiptare]]. Së bashku me vëllanë e tij [[Alil Vardar|Alil Vardarin]], është bashkëpronar i teatrove pariziane La Grande Comédie dhe Comédie Saint-Martin; nga viti 2006 deri më 2025, vëllezërit ishin gjithashtu bashkëpronarë të [[Le Palace (Paris)|Le Palace]].<ref name="JDD2008"/><ref name="Offi"/> Ai është po ashtu themeluesi i Muzeut Banksy, një rrjet ekspozitash imersive që paraqesin riprodhime të veprave të artistit britanik të rrugës [[Banksy]].<ref name="DigitalJournal"/> Vardari shërben gjithashtu si përfaqësues i [[Shteti Sovran i Urdhrit Bektashi|Kryegjyshatës Botërore Bektashiane]] për Francën dhe Belgjikën.<ref name="IntelligenceOnline2026"/><ref name="Balkanweb2026"/> == Jeta e hershme == Vardari lindi më 1968 në Belgjikë në një familje emigrantësh që ai i ka përshkruar si barinj nga [[Maqedonia e Veriut|Maqedonia]], dhe u rrit në Bruksel.<ref name="JDD2008"/> Është vëllai i madh i komedianit dhe dramaturgut [[Alil Vardar]] me rreth tetëmbëdhjetë muaj diferencë moshe. Që i ri, punoi si teknik ndriçimi për skeçet e Alilit në piceri, përpara se vëllezërit të hapnin sallën e tyre.<ref name="JDD2008"/> == Karriera == === Teatri === Vëllezërit Vardar hapën kafe-teatrin e tyre të parë në Bruksel më 1994, të ndjekur nga një i dytë në [[Lieja|Liège]] dhe një i tretë në [[Charleroi]].<ref name="JDD2008"/> Pasi nuk mundën të zgjeroheshin më tej në Belgjikë, ata kaluan në Francë,<ref name="JDD2008"/> duke marrë në dorëzim Les 3T në [[Tuluzë]] më 2004, e më pas salla në [[Monpëlje]] dhe [[Avinjon]], dhe në [[Paris]], Comédie République dhe Grande Comédie.<ref name="TheatreOnline"/><ref name="France24-2011"/> Në nëntor 2006, Hazisi dhe Alili blenë [[Le Palace (Paris)|Le Palace]] në bashkëpronësi me Francis dhe Chantal Lemaire, pronarët e Radio Contact në Belgjikë.<ref name="France24-2011"/><ref name="JDD2008"/> Pas rreth njëzet muajsh punimesh dhe afërsisht 1,5 milion eurosh investuar në rinovimin e ndërtesës [[Art Deko]] të mbrojtur me ligj, salla me 970 vende u rihap më 5 nëntor 2008 me një shfaqje të [[Valérie Lemercier]].<ref name="JDD2008"/> Në tetor 2011, vëllezërit e nxorën Le Palace në shitje për 15 milion euro; Hazis Vardari deklaroi se familja, pasi e kishte rikthyer ndërtesën në gjendje pune, dëshironte të kalonte në projekte të tjera.<ref name="FranceInfo2011"/><ref name="France24-2011"/> Salla mbeti pa funksion që nga viti 2023 dhe u ble përfundimisht më 2025 nga Mickaël Chétrit, drejtues i shoqërisë së prodhimit Very Good Show.<ref name="Offi"/> Në nëntor 2016, vëllezërit hapën Comédie Saint-Martin në [[Arrondissementi i 3-të i Parisit|arrondissementin e 3-të të Parisit]], duke e inauguruar me ''Le Clan des divorcées'' të Alil Vardarit.<ref name="TheatreOnlineCSM"/> Hazis Vardari është drejtor menaxhues (''directeur général'') i La Grande Comédie në [[Arrondissementi i 9-të i Parisit|arrondissementin e 9-të të Parisit]], ndërsa vëllai i tij Alili shërben si drejtor artistik.<ref name="Agendaculturel"/> Ai ka vënë në skenë disa shfaqje të shkruara nga Alili, ndër to ''Le Clan des divorcées'' dhe ''Pas nés sous la même étoile''.<ref name="TheatreOnline"/> === Muzeu Banksy === Vardari themeloi Muzeun Banksy, një seri ekspozitash imersive që paraqesin riprodhime të veprave të [[Banksy]]-t. Salla e parë u hap në Paris, në Espace Lafayette Drouot, 44 rue du Faubourg Montmartre, brenda një ish-parkingu nëntokësor me tre kate; veprat u rikrijuan nga artistë të rrugës në mjedise që ngjajnë me kontekstin e tyre origjinal urban.<ref name="PageDesLibraires"/><ref name="EuropeanTraveler"/> Që atëherë janë hapur edhe sallat në [[Bruksel]], [[Barcelonë]], [[Pragë]], [[Krakov]], [[Milano]], [[Dubai]] dhe [[Nju-Jork]].<ref name="DigitalJournal"/><ref name="ACCArtBooks"/> Projekti është kritikuar nga avokatë të artit dhe të pronësisë intelektuale, të cilët argumentojnë se ekspozimi i replikave të veprave specifike për vendndodhjen të Banksy-t brenda mureve të mbyllura, kundrejt një bilete hyrjeje, ndryshon kuptimin e tyre dhe minon qëllimin e artistit për qasje publike falas.<ref name="VoceNY"/><ref name="NPR2024"/> Vardari e ka mbrojtur muzeun si një mënyrë për të ruajtur veprat që, duke pasur parasysh natyrën kalimtare të artit të rrugës, përndryshe do të humbisnin nga moti, vandalizmi apo heqja; ai ka treguar gjithashtu se vetë mbledh privatisht Banksy origjinalë.<ref name="VoceNY"/><ref name="NPR2024"/> === Urdhri Bektashi === Kryegjyshata Botërore Bektashiane në [[Tirana|Tiranë]] emëroi Vardarin si përfaqësues të saj për Francën dhe Belgjikën, si pjesë e një rrjeti të dërguarish jashtë vendit të krijuar në kuadër të përgatitjeve për [[Shteti Sovran i Urdhrit Bektashi|mikroshtetin bektashi]] të propozuar brenda Shqipërisë.<ref name="IntelligenceOnline2026"/><ref name="Balkanweb2026"/><ref name="Shekulli2026"/> == Publikimet == * {{cite book|last=Vardar|first=Hazis|title=Musée Banksy : catalogue complet|publisher=[[Éditions Albin Michel|Albin Michel]]|year=2023|isbn=978-2-226-48669-1|location=Paris|language=fr}} Botimi në anglisht u publikua më 2024 me titullin ''Banksy Museum: Complete Catalogue'' (ISBN 978-2-226-48856-5).<ref name="ACCArtBooks"/> Të drejtat e autorit nga ky libër i dhurohen [[SOS Méditerranée]].<ref name="Babelio"/> == Referime == {{Reflist|refs= <ref name="JDD2008">{{cite news|last=Kleiber|first=Marie-Anne|title=Les nouveaux rois du Palace|url=https://www.lejdd.fr/Societe/Les-nouveaux-rois-du-Palace-85237-3081641|work=[[Le Journal du Dimanche]]|date=31 tetor 2008|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="FranceInfo2011">{{cite news|title=A vendre, Palace, boîte mythique des années 80|url=https://www.franceinfo.fr/culture/a-vendre-palace-boite-mythique-des-annees-80_21875.html|work=[[France Info]]|date=31 tetor 2011|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="France24-2011">{{cite news|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|title=Le Palace, lieu mythique des nuits parisiennes, est à vendre|url=https://www.france24.com/fr/20111031-le-palace-lieu-mythique-nuits-parisiennes-est-a-vendre-culture-theatre-discotheque-paris|work=[[France 24]]|date=31 tetor 2011|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="Offi">{{cite web|title=Le Palace : programme et réservation|url=https://www.offi.fr/theatre/le-palace-3529.html|website=L'Officiel des spectacles|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="Agendaculturel">{{cite web|title=La Grande Happy Comédie|url=https://75.agendaculturel.fr/la-grande-comedie|website=Agenda Culturel|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="TheatreOnline">{{cite web|title=Hazis Vardar|url=https://www.theatreonline.com/Artiste/Hazis-Vardar/19481|website=TheatreOnline|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="TheatreOnlineCSM">{{cite web|title=Comédie Saint-Martin|url=https://www.theatreonline.com/Theatre/Comedie-Saint-Martin/846|website=TheatreOnline|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="PageDesLibraires">{{cite web|title=Musée Banksy|url=https://www.pagedeslibraires.fr/livre/musee-banksy|website=Page des Libraires|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="EuropeanTraveler">{{cite web|title=The World of Banksy — The Immersive Experience: Banksy Museum Paris|url=https://www.european-traveler.com/france/buy-tickets-to-visit-the-world-of-banksy-paris-art-exhibition/|website=European Traveler|language=en|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="DigitalJournal">{{cite news|last=Papadatos|first=Markos|title=Meet Hazis Vardar: Founder of the Banksy Museum|url=https://www.digitaljournal.com/life/meet-hazis-vardar-founder-of-the-banksy-museum/article|work=Digital Journal|date=20 maj 2024|language=en|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="ACCArtBooks">{{cite web|title=Banksy Museum|url=https://www.accartbooks.com/uk/book/banksy-museum-2/|website=ACC Art Books|language=en|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="VoceNY">{{cite news|last=Bullaro|first=Grace Russo|title=A Banksy Museum but no Banksys? The Artist is not Complaining, the Lawyer is|url=https://lavocedinewyork.com/en/new-york/2024/05/29/a-banksy-museum-but-no-banksys-the-artist-is-not-complaining-the-lawyer-is/|work=La Voce di New York|date=29 maj 2024|language=en|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="NPR2024">{{cite news|last=Gomez Sarmiento|first=Isabella|title=A new Banksy Museum has opened in NYC … minus Banksy|url=https://www.npr.org/2024/05/28/1253005720/banksy-museum-nyc|work=[[NPR]]|date=28 maj 2024|language=en|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="Babelio">{{cite web|title=Musée Banksy : Catalogue complet — Hazis Vardar|url=https://www.babelio.com/livres/Vardar-Musee-Banksy-Catalogue-complet/1568147|website=Babelio|language=fr|access-date=4 maj 2026}}</ref><ref name="IntelligenceOnline2026">{{cite news|title=Preparations intensify for Albania's Bektashi micro-state|url=https://www.intelligenceonline.com/europe-russia/2026/08/18/preparations-intensify-for-albania-s-bektashi-micro-state,110855515-art|work=[[Intelligence Online]]|publisher=Indigo Publications|date=18 gusht 2026|language=en|access-date=18 gusht 2026|url-access=subscription}}</ref><ref name="Balkanweb2026">{{cite news|title=Media franceze "Intelligence Online": Intensifikohen përgatitjet për ngritjen e mikro-shtetit bektashi në Shqipëri|url=https://www.balkanweb.com/media-franceze-intelligence-online-intensifikohen-pergatitjet-per-ngritjen-e-mikro-shtetit-bektashi-ne-shqiperi/|work=Balkanweb|date=18 gusht 2026|access-date=18 gusht 2026}}</ref><ref name="Shekulli2026">{{cite news|title=Shteti Bektashi realitet në muajt e ardhshëm! Nga monedha e veçantë tek pasaporta, nisin përgatitjet|url=https://shekulli.com.al/2026/08/18/shteti-bektashi-realitet-ne-muajt-e-ardhshem-nga-monedha-e-vecante-tek-pasaporta-nisin-pergatitjet/|work=Shekulli|date=18 gusht 2026|access-date=18 gusht 2026}}</ref> }} == Lidhje të jashtme == * [https://www.albin-michel.fr/hazis-vardar Hazis Vardar] në [[Éditions Albin Michel]] * [https://www.theatreonline.com/Artiste/Hazis-Vardar/19481 Hazis Vardar] në TheatreOnline * [https://museebanksy.fr Faqja zyrtare e Muzeut Banksy] {{DEFAULTSORT:Vardar, Hazis}} [[Kategoria:Lindje 1968]] [[Kategoria:Njerëz në jetë]] [[Kategoria:Belgë me origjinë shqiptare]] [[Kategoria:Drejtorë teatri belgë]] [[Kategoria:Shkrimtarë belgë]] [[Kategoria:Banksy]] rljm42x3u5tojf3synu17hxql2a90cu 0 400139 3026343 3006198 2026-08-17T16:17:00Z Leutrim.P 113691 3026343 wikitext text/x-wiki [[Skeda:20151030 Syrians and Iraq refugees arrive at Skala Sykamias Lesvos Greece 2.jpg|parapamje|Emigrantë sirianë dhe irakianë që mbërrijnë në Lesbos, Greqi, në vitin 2015 duke kërkuar strehim.]] '''Shpërngulja e detyruar''' (ose '''migrimi i detyruar''' / '''zhvendosja e detyruar''') është një lëvizje e pavullnetshme ose e detyruar e një [[personi]] ose [[Popullsia|grupi njerëzish]] larg shtëpisë ose rajonit të tyre të [[Mëmëdheu|origjinës]]. [[UNHCR]] e përcakton “shpërnguljen e detyruar” si më poshtë: person që është shpërngulur “si rezultat i përndjekjes, konfliktit, dhunës së përgjithshme ose shkeljeve të të drejtave të njeriut”.<ref>{{Cite web|title=UNHCR Global Trends 2014|url=https://www.unhcr.org/media/unhcr-global-trends-2014|access-date=2026-05-05|website=UNHCR|language=en}}</ref> Një person i shpërngulur me detyrim mund të quhet gjithashtu “'''migrant i detyruar'''”, “'''person i zhvendosur'''” ose, nëse është zhvendosur brenda vendit të tij, “person i zhvendosur brenda vendit” (IDP). Ndërsa disa persona të zhvendosur mund të konsiderohen refugjatë, termi i fundit i referohet veçanërisht atyre personave të zhvendosur që marrin mbrojtje të përcaktuar ligjërisht dhe njihen si të tillë nga vendi i tyre i banimit dhe/ose organizatat ndërkombëtare. Migrues sirianë dhe irakianë duke mbërritur në Lesbos, Greqi, në vitin 2015 për të kërkuar strehim. Shpërngulja e detyruar ka fituar vëmendje në diskutimet dhe politikat ndërkombëtare që nga kriza e migrantëve në Europë. Kjo ka rezultuar në një konsideratë më të madhe të ndikimeve të migrimit të detyruar në rajonet e prekura jashtë Europës. Organizata të ndryshme ndërkombëtare, rajonale dhe lokale po zhvillojnë dhe zbatojnë qasje për të parandaluar dhe lehtësuar ndikimin e migrimit të detyruar si në rajonet e origjinës, ashtu edhe në rajonet pritëse ose destinacion. Për më tepër, bëhen përpjekje për bashkëpunim për të mbledhur prova për të kërkuar ndëshkimin e atyre që kanë shkaktuar ngjarje të migrimit të detyruar të shkaktuar nga njeriu. Në fund të vitit 2022, rreth 100 milion njerëz në mbarë botën ishin shpërngulur me detyrim, me shumicën që vinin nga Globali Jugor.<ref>{{Cite web|url=https://news.un.org/en/story/2022/05/1118772|language=sq|access-date=5 maj 2026|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928083838/https://news.un.org/en/story/2022/05/1118772|url-status=dead}}</ref> == Shiko edhe == * [[Shpërngulja]] * [[Përndjekja]] * [[Internimi]] * [[Kolonizimi]] * [[Dëbimi]] == Referime == [[Kategoria:Migrim i detyruar]] [[Kategoria:Përndjekje]] [[Kategoria:Popullatë]] [[Kategoria:Çështje globale]] [[Kategoria:Shkelje të të drejtave të njeriut]] 9t9lfygmc8yz3m6lyhkmztf6gii3c8v 0 400850 3026577 3024811 2026-08-18T05:13:06Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 6) #IABot (v2.0.9.5 3026577 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season | image = | competition = [[Liga Profesionale Saudite]] | season = 2025–26 | dates = 28 gusht 2025 – 21 maj 2026 | country = [[Arabia Saudite]] | winners = [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] (titulli i 11të) | relegated = [[Damac Club|Damac]]<br>[[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najma]]<br>[[Al-Okhdood Club|Al-Okhdood]] | continentalcup1 = [[AFC Liga Elite e Kampionëve 2026–27|AFC Liga Elite e Kampionëve]] | continentalcup1 qualifiers = [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]]<br>[[Al-Hilal SFC|Al-Hilal]]<br>[[Al Qadsiah FC|Al-Qadsiah]]<br>{{nobr|[[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] ''(nga [[2025–26 AFC Champions League Elite|ACLE]])''}}<br> [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]] | continentalcup2 = [[2026–27 AFC Champions League Two]] | continentalcup2 qualifiers = | continentalcup3 = [[2026–27 AGCFF Gulf Club Champions League|AGCFF Gulf Club Champions League]] | continentalcup3 qualifiers = [[Al-Ettifaq FC|Al-Ettifaq]] | champions = JDT | matches = 297 | total goals = 898 | league topscorer = [[Ivan Toney]]<br>(32 gola) | best goalkeeper = [[Édouard Mendy]]<br>(14 ndeshje pa pësuar) | biggest home win = {{nowrap|Al-Hilal 6–0 [[Al-Kholood Club|Al-Kholood]]}}<br>(8 prill 2026) | biggest away win = {{nowrap|[[Al-Okhdood Club|Al-Okhdood]] 0–6 Al-Hilal}}<br>(5 shkurt 2026) | highest scoring = {{nowrap|[[Al-Khaleej FC|Al-Khaleej]] 4–4 [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]]}}<br>(1 nëntor 2025) | longest wins = 16 ndeshje<br>Al-Nassr | longest unbeaten = 33 ndeshje<br>Al-Hilal | longest winless = 20 ndeshje<br>[[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najma]] | longest losses = 8 ndeshje<br>Al-Najma | highest attendance = 53,883<br>Al-Ittihad 0–2 Al Nassr<br>(26 shtator 2025) | lowest attendance = 193<br>[[Al-Riyadh FC|Al-Riyadh]] 1–1 Al-Khaleej<br>(14 shkurt 2026) | attendance = 2,212,453 | average attendance = 7,629 | prevseason = [[2024–25 Saudi Pro League|2024–25]] | nextseason = [[2026–27 Saudi Pro League|2026–27]] | updated = 21 maj 2026 }} '''Liga Profesionale Saudite 2025–26''' (njohur si Liga Saudite Roshn për arsye sponsorizimi) ishte sezoni i 69të i ligës elitare në futbollin e Arabisë Saudite, që u themelua në vitin 1957. Ky ishte sezoni i 18të që kur kampionati u riemërua Liga Profesionale Saudite në vitin 2008. [[Al-Ittihad]] ishte kampioni në fuqi pasi fituan titullin e 14të në histori [[Liga Profesionale Saudite 2024–25|sezonin e kaluar]].<ref>{{Cite web|url=https://spa.gov.sa/|title=رياضي / الاتحاد بطل لدوري المحترفين السعودي 2024 -2025|website=spa.gov.sa|language=ar|access-date=21 maj 2026}}</ref> Al-Nassr u shpall fitues i kampionatit në javën e fundit, falë një fitoreje 4–1 kundër [[Damac Club|Damacut]].<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48635460/cristiano-ronaldo-first-saudi-title-al-nassr-clinch-league|title=Cristiano Ronaldo wins first Saudi title as Al Nassr clinch league|publisher=ESPN FC|language=en|date=21 maj 2026|access-date=25 maj 2026}}</ref> [[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najma]] dhe [[Neom SC|Neom]] u ngjitën automatikisht në Ligën Profesionale, kurse [[Al-Hazem FC|Al-Hazem]] u ngjit pasi fitoi ndeshjen e play-off. [[Al Raed S.FC|Al-Raed]], [[Al-Orobah FC|Al-Orobah]] dhe [[Al Wehda FC|Al-Wehda]] ranë në Ligën e Parë Saudite 2025–26. ==Ekipet== Në sezonin 2025–26 të Ligës Profesionale Saudite morën pjesë gjithsej 18 ekipe, 15 prej të cilave nga sezoni i kaluar si dhe tre që siguruar ngjitjen nga Liga e Parë. ===Ekipet që u ngjitën=== Më 22 prill 2025, [[Neom SC|Neom]] u bë ekipi i parë që siguroi ngjitjen pas një fitoreje 3–0 kundër [[Al-Arabi SC (Arabia Saudite)|Al-Arabit]].<ref>{{Cite web|url=https://www.kooora.com/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D9%82%D8%AF%D9%85/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B1%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%A7-%D9%86%D9%8A%D9%88%D9%85-%D9%8A%D8%B5%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%89-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%D9%84%D8%A7%D9%88%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%87/1403882|title=رسميًا.. نيوم يصعد إلى دوري روشن لأول مرة في تاريخه &#124; كووورة|website=kooora.com|language=ar}}</ref> Ata u shpallën kampion të Ligës së Parë shtatë ditë më vonë pasi fituan 6–0 në transfertë kundër [[Jeddah Club|Jeddah]].<ref>{{Cite web|url=https://www.al-madina.com/article/932580/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9/%D8%B1%D8%B3%D9%85%D9%8A%D8%A7-%D9%86%D9%8A%D9%88%D9%85-%D9%8A%D8%AD%D8%B3%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D9%84%D9%88|title=رسميًا.. نيوم يحسم دوري يلو|first=المدينة-|last=جدة|date=30 prill 2025|website=جريدة المدينة|language=ar}}</ref> Sezoni 2025–26 ishte i pari për Noem në Ligën Profesionale Saudite. Ata u bënë klubi i 40të që marrin pjesë në elitën e futbollit saudit. Përveç kësaj, ata u bënë klubi i dytë që do të përfaqsonin provincën Tubuk pas [[Al-Watani Club|Al-Watanit]] në vitin 2007. Më 12 maj 2025, [[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najma]] u bë klubi i dytë që siguroi ngjitjen pasi fitoi 2–0 në shtëpi kundër [[Ohod Club|Ohod]].<ref>{{Cite web|url=https://arriyadiyah.com/866139|title=المرة الأولى.. النجمة يصعد إلى دوري المحترفين|website=arriyadiyah.com|language=ar}}</ref> Ata u rikthyen në elitën e futbollit saudit për herë të parë që nga sezoni 2002–03. Sezoni 2025–26 ishte i 12ti për ta në elitë si dhe i pari që kur kampionati u riemërua Liga Profesionale. Më 29 maj 2025, [[Al-Hazem FC|Al-Hazem]] u bë klubi i tretë dhe i fundit që u ngjit në elitë pasi fitoi ndeshjen play-off kundër [[Al-Adalah FC|Al-Adalah]] me rezultatin 3–0.<ref>{{cite web|title=بعد فوزه على العدالة في الملحق.. الحزم يحجز آخر مقاعد الصعود إلى دوري المحترفين|url=https://spa.gov.sa/N2330574|website=spa.gov.sa|language=ar}}</ref> Kjo ishte ngjitja e tyre e katërt në shtatë vitet e fundit si dhe sezoni 2025–26 ishte i 11ti për ta në elitë. ===Ekipet që ranë=== [[Al Raed S.FC|Al-Raed]] u bë ekipi i parë që ra në Ligën e Parë pasi u mposht 1–0 nga Damac më 11 maj 2025.<ref>{{Cite web|url=https://spa.gov.sa/|title=رياضي / الرائد يهبط لدوري الدرجة الأولى|website=spa.gov.sa|language=ar|access-date=11 maj 2026}}</ref> Kjo ishte hera e parë pas 17 vitesh që ekipi binte një kategori më poshtë si dhe hera e parë në epokën e Ligës Profesionale që kjo ndodhte. [[Al-Orobah FC|Al-Orobah]] u rrëzua zyrtarisht më 25 maj 2025 pasi u ndëshkua me heqjen e tre pikëve nga Federata Saudite e Futbollit pasi aktivizoi një lojtar të pezulluar në ndeshjen kundër Al-Nassr.<ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/sport/2025/05/26/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B5%D8%B1-%D9%8A%D9%86%D8%AA%D8%B2%D8%B9-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A9-%D8%A8%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%AD%D9%83%D9%8A%D9%85|title=النصر ينتزع نقاط العروبة بقرار مركز التحكيم|date=26 maj 2025|website=العربية|language=ar}}</ref> Ata ranë nga kategoria pas vetëm një sezoni në elitë. [[Al Wehda FC|Al-Wehda]] u bë ekipi i tretë dhe i fundit që nga kategoria pas humbjes që pësoi nga [[Al-Ettifaq Club|Al-Ettifaq]] në javën e fundit të kampionatit.<ref>{{Cite web|url=https://arriyadiyah.com/867044|title=الأخدود ينجو بريمونتادا مثيرة.. والوحدة يهبط|website=arriyadiyah.com|language=ar|access-date=11 maj 2026}}</ref> Ata u rikthyen në Ligën e Parë pas tre vitesh. Kjo ishte gjithashtu rënja e tyre e tetë në histori. ===Stadiumet=== {| class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Vendndodhja ! Stadiumi ! Kapaciteti |- | [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] | [[Jeddah]] | [[King Abdullah Sports City Stadium]]<br>[[Prince Abdullah Al-Faisal Sports City Stadium|Al-Faisal Stadium]] | style="text-align:center"|{{Nts|60,342<br>27,000}} |- | [[Al-Ettifaq Club|Al-Ettifaq]] | [[Dammam]] | [[Stadion Klub Al-Ettifaq|Stadion EGO]] | style="text-align:center"|{{Nts|12,984}} |- | [[Al Fateh SC|Al-Fateh]] | [[Al-Mubarraz]] | [[Al-Fateh Stadium|Maydan Tamweel Aloula]] | style="text-align:center"|{{Nts|11,851}} |- | [[Al-Fayha Club|Al-Fayha]] | [[Majmaah]] | [[Majmaah Sports City Stadium]] | style="text-align:center"|{{Nts|6,843}} |- |[[Al-Hazem FC|Al-Hazem]] |[[Ar Rass]] |[[Al-Hazem Club Stadium]] |style="text-align:center"|{{Nts|5,100}} |- | [[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] | [[Riyadh]] | [[Kingdom Arena]] | style="text-align:center"|{{Nts|26,090}} |- | [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]] | Jeddah | King Abdullah Sports City Stadium<br>Al-Faisal Stadium | style="text-align:center"|{{Nts|60,342<br>27,000}} |- | [[Al-Khaleej FC|Al-Khaleej]] | [[Saihat]] | [[Prince Mohamed bin Fahd Stadium]] {{small|([[Dammam]])}} | style="text-align:center"|{{Nts|22,042}} |- | [[Al-Kholood Club|Al-Kholood]] | [[Ar Rass]] | [[Al-Hazem Club Stadium]] | style="text-align:center"|{{gaps|5,100}} |- | [[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najma]] | [[Unaizah]] | [[King Abdullah Sports City Stadium Buraidah]] | style="text-align:center"|{{gaps|30,180}} |- | [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] | Riyadh | [[King Saud University Stadium|Al-Awwal Park]] | style="text-align:center"|{{Nts|26,004}} |- | [[Al-Okhdood Club|Al-Okhdood]] | [[Najran]] | [[Prince Hathloul bin Abdulaziz Sports City Stadium]] | style="text-align:center"|{{Nts|12,000}} |- | [[Al Qadsiah FC|Al-Qadsiah]] | [[Khobar]] | Prince Mohamed bin Fahd Stadium {{small|(Dammam)}} | style="text-align:center"|{{gaps|22,042}} |- | [[Al-Riyadh SC|Al-Riyadh]] | Riyadh | SHG Arena |style="text-align:center"|{{Nts|18,063}} |- | [[Al Shabab Club|Al-Shabab]] | Riyadh | [[Al-Shabab Club Stadium|SHG Arena]] | style="text-align:center"|{{Nts|13,537}} |- | [[Al Taawoun FC|Al-Taawoun]] | [[Buraidah]] | King Abdullah Sports City Stadium Buraidah<br>Al-Taawoun Stadium | style="text-align:center"|{{Nts|30,180<br>5,624}} |- | [[Damac Club|Damac]] | [[Khamis Mushait]] | [[Damac Club Stadium]]<br>[[Prince Sultan bin Abdulaziz Sports City Stadium]] {{small|([[Abha]])}} | style="text-align:center"|{{Nts|3,800<br>25,000}} |- | [[Neom SC|Neom]] | [[Tabuk, Saudi Arabia|Tabuk]] | [[King Khalid Sport City Stadium]] | style="text-align:center"|{{gaps|12,000}}<ref>{{cite web|title=مدينة الملك خالد.. 30 عاماً في خدمة الشباب والرياضة|work=جريدة الرياض|url=https://www.alriyadh.com/1512030|language=ar}}</ref> |} ===Personeli dhe fanella=== {| class="wikitable sortable" |- ! Ekipi ! Trajneri ! Kapteni ! Prodhuesi i fanellës ! Sponsori kryesor ! Sponsorë të tjerë |- | {{nowrap|Al-Ahli}} | {{sort|Jaissle, Matthias|{{flagicon|GER}} {{nowrap|[[Matthias Jaissle]]}}}} | {{sort|Mendy, Édouard|{{flagicon|SEN}} {{nowrap|[[Édouard Mendy]]}}}} | {{nowrap|[[Adidas]]}} | [[Red Sea Global]] |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' [[Public Investment Fund|Saudi Investment Recycling Company]], Neoleap * '''Back:''' [[Public Investment Fund|Kayanee]], Cenomi * '''Sleeves:''' ''None'' * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Ettifaq}} | {{sort|Al-Shehri, Saad|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|[[Saad Al-Shehri]]}}}} | {{sort|Wijnaldum, Georginio|{{flagicon|NED}} {{nowrap|[[Georginio Wijnaldum]]}}}} | {{nowrap|[[Castore]]}} | Kammelna |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Aldyar Alarabiya, Tameeni Insurance * '''Back:''' Mouwasat Hospital, Xplere, [[Enterprise Rent-A-Car]] * '''Sleeves:''' Saudi Qaid Transport Company * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Fateh}} | {{sort|Gomes, José|{{flagicon|POR}} {{nowrap|[[José Gomes (football manager)|José Gomes]]}}}} | {{sort|Al-Fuhaid, Mohammed|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|[[Mohammed Al-Fuhaid]]}}}} | {{nowrap|Offside}} | ''None'' |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Fuchsia Bakery, Tameeni Insurance * '''Back:''' Tamweel Aloula, Dallah Hospitals * '''Sleeves:''' Orinex, Freshly Kitchen * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Fayha}} | {{sort|Emanuel, Pedro|{{flagicon|POR}} {{nowrap|[[Pedro Emanuel]]}}}} | {{sort|Al-Khaibari, Sami|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|[[Sami Al-Khaibari]]}}}} | HH Sports | Basic Electronics Company |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Tameeni Insurance * '''Back:''' Al Romaih Investment * '''Sleeves:''' Morabaha Marina Financing Company * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Hazem}} | {{sort|Kadri, Jalel|{{flagicon|TUN}} {{nowrap|[[Jalel Kadri]]}}}} | {{sort|Al-Dakheel, Abdulrahman|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|[[Abdulrahman Al-Dakheel]]}}}} | {{nowrap|Hattrick}} | Yelo | |- | {{nowrap|Al-Hilal}} | {{sort|Inzaghi, Simone|{{flagicon|ITA}} {{nowrap|[[Simone Inzaghi]]}}}} | {{sort|Al-Dawsari, Salem|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|[[Salem Al-Dawsari]]}}}} | {{nowrap|[[Puma (brand)|Puma]]}} | [[Savvy Games Group]] |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Jahez, [[Flynas]] * '''Back:''' [[Riyad Bank]], [[Public Investment Fund|Saudi Entertainment Ventures]] * '''Sleeves:''' Tree Digital Insurance Agency, [[Public Investment Fund|Sanabil Investments]] * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Ittihad}} | {{sort|Conceição, Sergio|{{flagicon|POR}} {{nowrap|[[Sérgio Conceição]]}}}} | {{sort|Benzema, Karim|{{flagicon|FRA}} {{nowrap|[[Karim Benzema]]}}}} | {{nowrap|[[Nike, Inc|Nike]]}} | [[Roshn]] |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' [[Public Investment Fund|SURJ Sports Investment]], [[Volkswagen]], Flow Progressive Logistics * '''Back:''' [[Public Investment Fund|Milaf Al Madinah Heritage]] * '''Sleeves:''' ''None'' * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Khaleej}} | {{sort|Poyet, Gus|{{flagicon|URU}} {{nowrap|[[Gus Poyet]]}}}} | {{sort|Martins, Fábio|{{flagicon|POR}} {{nowrap|[[Fábio Martins]]}}}} | {{nowrap|Laser}} | Yelo Rent a Car |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' [[Fisher Electronics]], Tameeni Insurance, Almana Hospital * '''Back:''' Shemagh Al Bassam, Florina Shoes, [[Candy (company)|Candy]] * '''Sleeves:''' Locate Food Delivery App, Saudi Qaid Transport Company * '''Shorts:''' Sayyar }} }} |- | {{nowrap|Al-Kholood}} | {{sort|Buckingham, Des|{{flagicon|ENG}} {{nowrap|[[Des Buckingham]]}}}} | {{sort|Troost-Ekong, William|{{flagicon|NGA}} {{nowrap|[[William Troost-Ekong]]}}}} | [[Kappa (brand)|Kappa]] | Yelo Rent a Car |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Tameeni Insurance * '''Back:''' Mezaj Maghribhi, Florina Shoes, Elba Cookers * '''Sleeves:''' Saudi Qaid Transport Company * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Najma}} |{{sort|El Maestro, Nestor|{{flagicon|SRB}} {{nowrap|[[Nestor El Maestro]]}}}} | {{sort|Al-Qahtani, Ziyad|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|[[Ziyad Al-Qahtani]]}}}} | {{nowrap|Puma}} | Yelo |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Shahad, Wooden Coffee * '''Back:''' Sunchine Cars Showroom, Ramz Tea * '''Sleeves:''' Al Qassim National Hospital * '''Shorts:''' Raz Amwal }} }} |- | {{nowrap|Al-Nassr}} | {{sort|Jorge Jesus|{{flagicon|POR}} {{nowrap|[[Jorge Jesus]]}}}} | {{sort|Ronaldo, Cristiano|{{flagicon|PRT}} {{nowrap|[[Cristiano Ronaldo]]}}}} | {{nowrap|Adidas}} | [[KAFD]] |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Syndicate Holding Group, [[Public Investment Fund|AROYA Cruises]], Gathern * '''Back:''' ''None'' * '''Sleeves:''' [[Sawani|Noug]], [[DAZN]] * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Okhdood}} | {{sort|Al-Jabal, Fathi|{{flagicon|TUN}} {{nowrap|[[Fathi Al-Jabal]]}}}} | {{sort|Al-Zabdani, Hussain|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|Hussain Al-Zabdani}}}} | {{nowrap|Skillano}} | Yelo Rent a Car |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Tameeni Insurance * '''Back:''' Mezaj Maghribhi * '''Sleeves:''' Saudi Qaid Transport Company * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Qadsiah}} | {{sort|Rodgers, Brendan|{{flagicon|NIR}} {{nowrap|[[Brendan Rodgers]]}}}} | {{sort|Nacho|{{flagicon|ESP}} {{nowrap|[[Nacho (footballer, born 1990)|Nacho]]}}}} | {{nowrap|Nike}} | [[Aramco|Aloula Aviation]] |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Almajdouie Genesis, BesteBit, [[Valvoline|Valvoline by Aramco]] * '''Back:''' [[Alinma Bank|iz]], [[Zoho Corporation]], [[Sixt]] * '''Sleeves:''' Saudi Geophysical * '''Shorts:''' Batook Nova }} }} |- | {{nowrap|Al-Riyadh}} | {{sort|Dulac, Maurício|{{flagicon|BRA}} {{nowrap|Maurício Dulac}}}} | {{sort|Al-Khaibri, Abdullah|{{flagicon|CAN}} {{nowrap|[[Milan Borjan]]}}}} | {{nowrap|Black Panther}} | Science Technology |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Tameeni Insurance * '''Back:''' Stars Smile * '''Sleeves:''' ''None'' * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Shabab}} | {{sort|Zekri, Noureddine|{{flagicon|ALG}} {{nowrap|[[Noureddine Zekri]]}}}} | {{sort|Carrasco, Yannick|{{flagicon|BEL}} {{nowrap|[[Yannick Carrasco]]}}}} | {{nowrap|Offside}} | [[Jetour]] |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Theeb Rent A Car, Tameeni Insurance * '''Back:''' Mezaj Maghribi * '''Sleeves:''' Direct for Travel & Tourism * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Al-Taawoun}} | {{sort|Chamusca, Péricles|{{flagicon|BRA}} {{nowrap|[[Péricles Chamusca]]}}}} | {{sort|El Mahdioui, Aschraf|{{flagicon|NED}} {{nowrap|[[Aschraf El Mahdioui]]}}}} | {{nowrap|[[Macron (sportswear)|Macron]]}} | Aldyar Alarabiya |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' [[Gree Electric]], Dr Tooth Clinics * '''Back:''' Al Dahayan Aluminum Panel Factory, Al Saif Trading Agencies * '''Sleeves:''' Direct KSA, Duvet Mattresses * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Damac}} | {{sort|Carille, Fábio|{{flagicon|BRA}} {{nowrap|[[Fábio Carille]]}}}} | {{sort|Chafaï, Farouk|{{flagicon|ALG}} {{nowrap|[[Farouk Chafaï]]}}}} | {{nowrap|Skillano}} | Basic Electronics Company |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' Osoul Poultry, Tameeni Insurance * '''Back:''' Tadawi Clinic * '''Sleeves:''' Saudi Qaid Transport Company, Lateen Water * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- | {{nowrap|Neom}} | {{sort|Galtier, Christophe|{{flagicon|FRA}} {{nowrap|[[Christophe Galtier]]}}}} | {{sort|Al-Faraj, Salman|{{flagicon|KSA}} {{nowrap|[[Salman Al-Faraj]]}}}} | {{nowrap|Puma}} | [[Neom|Oxagon]] |{{collapsible list|{{smalldiv| * '''Front:''' SHG * '''Back:''' ''None'' * '''Sleeves:''' ''None'' * '''Shorts:''' ''None'' }} }} |- |} ===Ndryshimet e trajnëve=== {| class="wikitable sortable" |- !Ekipi !Trajneri i larguar !Mënyra e largimit !Data e largimit !Pozicioni në tabelë !Trajneri i afruar !Data e mbërritjes |- | Al-Hilal | {{flagicon|KSA}} [[Mohammad Al-Shalhoub]] <small>(trajner i përkohshëm)</small> | rowspan=3|Fundi i periudhës si trajner i përkohshëm | rowspan=6|1 qershor 2025 | rowspan=9 align=center|''Faza parasezonale'' | {{flagicon|ITA}} [[Simone Inzaghi]] | 4 qershor 2025<ref>{{Cite web|title=Al Hilal Appoints Simone Inzaghi As New Head Coach|url=https://alhilal.com/12930|access-date=4 qershor 2025|website=alhilal.com|language=en|archive-date=4 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250604220254/https://alhilal.com/12930|url-status=live}}</ref> |- | Al-Riyadh | {{flagicon|KSA}} [[Bandar Al-Kubaishan]] <small>(trajner i përkohshëm)</small> | {{flagicon|ESP}} [[Javier Calleja]] | 5 korrik 2025<ref>{{cite web|title=الإسباني كاليخا مدرباً للرياض|url=https://alriyadh.com/2139909|language=ar}}</ref> |- | Al-Taawoun | {{flagicon|KSA}} [[Mohammed Al-Abdali]] <small>(trajner i përkohshëm)</small> | {{flagicon|BRA}} [[Péricles Chamusca]] | 18 korrik 2025<ref>{{Cite web|url=https://sabq.org/sports/5voxq933e6|title="شاموسكا" مدربًا للتعاون مجددًا|date=18 korrik 2025|website=صحيفة سبق الالكترونية|language=ar}}</ref> |- | Al-Kholood | {{flagicon|ALG}} [[Noureddine Zekri]] | rowspan=3|Fundi i kontratës | {{flagicon|ROM}} [[Cosmin Contra]] | 2 korrik 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.al-madina.com/article/940732/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9/%D9%83%D9%88%D8%B2%D9%85%D9%8A%D9%86-%D9%83%D9%88%D9%86%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%AF|title=كوزمين كونترا مدربا للخلود|date=2 korrik 2025|website=جريدة المدينة|language=ar}}</ref> |- | Al-Shabab | {{flagicon|TUR}} [[Fatih Terim]] | {{flagicon|ESP}} [[Imanol Alguacil]] | 3 korrik 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.spl.com.sa/ar/news/753706/www.spl.com.sa/ar/news/753706/alguacil-in-at-al-shabab-contra-at-al-kholood|title=الشباب يتعاقد مع إيمانول ألغواسيل|date=21 qershor 2025|website=الصفحة الرئيسية &#124; رابطة الدوري السعودي للمحترفين|language=ar}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- | Damac | {{flagicon|KSA}} [[Khaled Al-Atwi]] | {{flagicon|POR}} [[Armando Evangelista]] | 24 qershor 2025<ref>{{Cite web|url=https://sabq.org/sports/vacnvqqyj6|title=ضمك يعيّن البرتغالي أرماندو إيفانجيليستا مدربًا للفريق الكروي الأول|date=24 qershor 2025|website=صحيفة سبق الالكترونية|language=ar}}</ref> |- | Al-Nassr | {{flagicon|ITA}} [[Stefano Pioli]] | rowspan=3|Prishje kontratë me mirëkuptim | 25 qershor 2025<ref>{{Cite web|url=https://arriyadiyah.com/868907|title=عبر X.. النصر يودع بيولي|website=arriyadiyah.com|language=ar}}</ref> | {{flagicon|POR}} [[Jorge Jesus]] | 14 korrik 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.spl.com.sa/ar/news/754776/www.spl.com.sa/ar/news/754776/jorge-jesus-returns-to-the-rsl-with-al-nassr|title=جورجي جيسوس يعود من بوابة النصر|date=2 maj 2025|language=ar|website=الصفحة الرئيسية &#124; رابطة الدوري السعودي للمحترفين}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- | Neom | {{flagicon|BRA}} [[Péricles Chamusca]] | 3 korrik 2025<ref>{{Cite web|url=https://sabq.org/sports/us2g9q6z4x|title=بعد 30 مباراة و21 انتصارًا.. شاموسكا يودع نيوم|date=3 korrik 2025|language=ar|website=صحيفة سبق الالكترونية}}</ref> | {{flagicon|FRA}} [[Christophe Galtier]] | 5 korrik 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/sport/2025/07/05/%D9%86%D9%8A%D9%88%D9%85-%D9%8A%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D8%BA%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A%D9%8A%D9%87-%D9%84%D8%AA%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82|title=نيوم يتعاقد مع الفرنسي غالتييه لتدريب الفريق|date=5 korrik 2025|website=العربية|language=ar}}</ref> |- | Al-Kholood | {{flagicon|ROM}} [[Cosmin Contra]] | 23 korrik 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.al-madina.com/article/943889/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9/%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%8A%D9%81%D8%B3%D8%AE-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%83%D9%88%D8%B2%D9%85%D9%8A%D9%86-%D9%83%D9%88%D9%86%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A3%D9%8A%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%82%D8%AF|title=الخلود يفسخ عقد كوزمين كونترا بعد أيام من التعاقد|first=المدينة-|last=جدة|date=24 korrik 2025|language=ar|website=جريدة المدينة}}</ref> | {{flagicon|ENG}} [[Des Buckingham]] | 14 gusht 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.spl.com.sa/ar/news/756418/www.spl.com.sa/ar/news/756418/al-kholood-appoint-des-buckingham-as-manager|title=باكينغهام .. الإنجليزي الثالث في الدوري السعودي للمحترفين|date=21 qershor 2025|language=ar|website=الصفحة الرئيسية &#124; رابطة الدوري السعودي للمحترفين}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- | rowspan=2|Al-Ittihad | {{flagicon|FRA}} [[Laurent Blanc]] | Shkarkim | 28 shtator 2025<ref>{{cite web|title=إقالة الفرنسي لوران بلان من تدريب الاتحاد|language=ar|work=العربية|url=https://www.alarabiya.net/sport/2025/09/28/%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D9%84%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF}}</ref> | rowspan=2 align=center| 3të | {{flagicon|KSA}} Hassan Khalifa <small>(trajner i përkohshëm)</small> | 28 shtator 2025 |- | {{flagicon|KSA}} Hassan Khalifa <small>(trajner i përkohshëm)</small> | Fundi i periudhës si trajner i përkohshëm | 7 tetor 2025 | {{flagicon|POR}} [[Sérgio Conceição]] | 7 tetor 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/760789/i-came-to-build-glory-with-ittihad-conceicao-takes-charge-of-rsl-champions|title='I came to build glory with Ittihad' - Conceicao takes charge of RSL champions|date=8 tetor 2025|website=spl.com.sa|language=en}}</ref> |- | Al-Riyadh | {{flagicon|ESP}} [[Javier Calleja]] | rowspan=8 |Shkarkim | 10 nëntor 2025 | align=center| 14të | {{flagicon|URU}} [[José Daniel Carreño]] | 14 nëntor 2025 |- | Al-Qadsiah | {{flagicon|ESP}} [[Míchel (footballer, born 1963)|Míchel]] | 14 dhjetor 2025 | align=center| 5të | {{flagicon|NIR}} [[Brendan Rodgers]] | 16 dhjetor 2025 |- | Al-Okhdood | {{flagicon|POR}} [[Paulo Sérgio (footballer, born 1968)|Paulo Sérgio]] | 5 janar 2026 | align=center| 17të | {{flagicon|ROU}} [[Marius Șumudică]] | 5 janar 2026 |- | Al-Najma | {{flagicon|POR}} [[Mário Silva (footballer)|Mário Silva]] | 8 shkurt 2026 | align=center| 18të | {{flagicon|SRB}} [[Nestor El Maestro]] | 8 shkurt 2026 |- | Damac | {{flagicon|POR}} [[Armando Evangelista]] | 10 shkurt 2026 | align=center| 15të | {{flagicon|BRA}} [[Fábio Carille]] | 10 shkurt 2026 |- | Al-Riyadh | {{flagicon|URU}} [[José Daniel Carreño]] | 10 shkurt 2026 | align=center| 16të | {{flagicon|BRA}} Maurício Dulac | 11 shkurt 2026 |- | Al-Shabab | {{flagicon|ESP}} [[Imanol Alguacil]] | 17 shkurt 2026 | align=center| 14të | {{flagicon|ALG}} [[Noureddine Zekri]] | 18 shkurt 2026 |- | Al-Okhdood | {{flagicon|ROU}} [[Marius Șumudică]] | 18 mars 2026 | align=center| 17të | {{flagicon|TUN}} [[Fathi Al-Jabal]] | 28 mars 2026 |- | Al-Khaleej | {{flagicon|GRE}} [[Georgios Donis]] | Firmosi me [[Kombëtarja saudite e futbollit|kombëtaren saudite]] | 22 prill 2026 | align=center| 11të | {{flagicon|URU}} [[Gus Poyet]] | 23 prill 2026 |- |} ==Tabela== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source=[https://spl.sa/en/table SPL] <!--Update team positions here--> |team_order = NSR, HIL, AHL, QAD, ITT, TWN, ETT, NEO, HAZ, FAY, FTH, KHJ, SHB, KHO, RIY, DAM, OKH, NAJ <!--Update team results here and then (if needed) positions above--> |update=complete |win_AHL=25 |draw_AHL=6 |loss_AHL=3 |gf_AHL=71 |ga_AHL=25 <!-- Al-Ahli --> |win_ETT=14 |draw_ETT=8 |loss_ETT=12 |gf_ETT=51 |ga_ETT=55 <!-- Al-Ettifaq --> |win_FTH=9 |draw_FTH=10 |loss_FTH=15 |gf_FTH=41 |ga_FTH=55 <!-- Al-Fateh --> |win_FAY=10 |draw_FAY=8 |loss_FAY=16 |gf_FAY=41 |ga_FAY=54 <!-- Al-Fayha --> |win_HAZ=11 |draw_HAZ=9 |loss_HAZ=14 |gf_HAZ=38 |ga_HAZ=57 <!-- Al-Hazem --> |win_HIL=25 |draw_HIL=9 |loss_HIL=0 |gf_HIL=85 |ga_HIL=27 <!-- Al-Hilal --> |win_ITT=16 |draw_ITT=7 |loss_ITT=11 |gf_ITT=55 |ga_ITT=48 <!-- Al-Ittihad --> |win_KHJ=10 |draw_KHJ=7 |loss_KHJ=17 |gf_KHJ=54 |ga_KHJ=62 <!-- Al-Khaleej --> |win_KHO=9 |draw_KHO=6 |loss_KHO=19 |gf_KHO=39 |ga_KHO=61 <!-- Al Kholood --> |win_NSR=28 |draw_NSR=2 |loss_NSR=4 |gf_NSR=91 |ga_NSR=28 <!-- Al-Nassr --> |win_OKH=5 |draw_OKH=5 |loss_OKH=24 |gf_OKH=27 |ga_OKH=70 <!-- Al-Okhdood --> |win_NAJ=3 |draw_NAJ=7 |loss_NAJ=24 |gf_NAJ=32 |ga_NAJ=76 <!-- Al-Najma --> |win_QAD=23 |draw_QAD=8 |loss_QAD=3 |gf_QAD=83 |ga_QAD=34 <!-- Al-Qadsiah --> |win_RIY=7 |draw_RIY=9 |loss_RIY=18 |gf_RIY=35 |ga_RIY=63 <!-- Al-Riyadh --> |win_SHB=8 |draw_SHB=11 |loss_SHB=15 |gf_SHB=44 |ga_SHB=57 <!-- Al-Shabab --> |win_TWN=15 |draw_TWN=8 |loss_TWN=11 |gf_TWN=59 |ga_TWN=46 <!-- Al-Taawoun --> |win_DAM=6 |draw_DAM=11 |loss_DAM=17 |gf_DAM=32 |ga_DAM=55 <!-- Damac --> |win_NEO=12 |draw_NEO=9 |loss_NEO=13 |gf_NEO=43 |ga_NEO=48 <!-- Neom --> <!--Update team qualifications here (defined below)--> |result1=ACLE |result2=ACLE |result3=ACLE |result4=ACLE |result5=ACLEPO |result6=ACL2 |result7=AGC |result16=REL |result17=REL |result18=REL <!--Team status--> |status_NSR=C |status_DAM=R |status_OKH=R |status_NAJ=R |status_text_Y=Assured of the [[2026–27 AFC Champions League Elite|AFC Champions League Elite preliminary stage]], but may still qualify for the [[2026–27 AFC Champions League Elite|AFC Champions League Elite league stage]]. |note_res_ACLE=Al-Ahli also qualified as [[2025–26 AFC Champions League Elite]] winners. <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_AHL=[[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] |name_ETT=[[Al-Ettifaq Club|Al-Ettifaq]] |name_FTH=[[Al Fateh SC|Al-Fateh]] |name_FAY=[[Al-Fayha FC|Al-Fayha]] |name_HAZ=[[Al-Hazem FC|Al-Hazem]] |name_HIL=[[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] |name_ITT=[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]] |name_KHJ=[[Al-Khaleej FC|Al-Khaleej]] |name_KHO=[[Al-Kholood Club|Al-Kholood]] |name_NAJ=[[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najma]] |name_NSR=[[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] |name_OKH=[[Al-Okhdood Club|Al-Okhdood]] |name_QAD=[[Al Qadsiah FC|Al-Qadsiah]] |name_RIY=[[Al-Riyadh SC|Al-Riyadh]] |name_SHB=[[Al Shabab FC (Riyadh)|Al-Shabab]] |name_TWN=[[Al Taawoun FC|Al-Taawoun]] |name_DAM=[[Damac Club|Damac]] |name_NEO=[[Neom SC|Neom]] <!--Table settings and rules--> |show_limit={{{show_limit|5}}} |class_rules=1) Pikët; 2) Pikët në ndeshjet e drejtpërdrejta; 3) Golavarazhi në ndeshjet e drejtpërdrejta; 4) Golavarazhi gjithsej; 5) Numri gjithsej i golave të shënuar; 6) Pikët e Fair-play<br>(Shënim: Ndeshjet e drejtpërdrejta llogariten vetëm pasi dy ndeshjet midis ekipeve janë luajtur).<ref name="regulations">{{cite web|url=http://www.saff.com.sa/uploadcenter/saffFiles1566501148.pdf|title=اللائحة التنظيمية لكأس دوري الأمير محمد بن سلمان للمحترفين|trans-title=Regulations of Prince Mohammed bin Salman Professional League Cup|publisher=[[Saudi Arabian Football Federation|SAFF]]|language=ar|format=PDF|access-date=19 gusht 2019|archive-date=18 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218224815/http://www.saff.com.sa/uploadcenter/saffFiles1566501148.pdf|url-status=dead}}</ref> <!--Qualification and relegation column definitions--> |res_col_header=QR |col_ACLE=green1 |text_ACLE=Qualification for {{season link|2026–27|AFC Champions League Elite}} league stage |col_ACLEPO=green2 |text_ACLEPO=Qualification for {{nowrap|{{season link|2026–27|AFC Champions League Elite}} preliminary stage}} |col_ACL2=blue1 |text_ACL2=Qualification for [[2026–27_AFC_Champions_League Two#Group stage|AFC Champions League Two group stage]] |note_res_ACL2 = Since the winners of the [[2025–26 King's Cup (Saudi Arabia)|2025–26 King's Cup]], Al-Hilal, had already qualified for the Champions League Elite, the spot given to the King's Cup winners (Champions League Two) was passed to the sixth-placed team.<ref>{{Cite news|title=SAFF approves mechanism for participation of Saudi clubs in AFC competitions|url=https://www.saudigazette.com.sa/article/636064|website=Saudi Gazette|language=en}}</ref> |col_AGC=yellow1 |text_AGC=Qualification for {{nowrap|[[2026–27 AGCFF Gulf Club Champions League#Group stage|AGCFF Gulf Club Champions League group stage]]}} |col_REL=red1 |text_REL=Rënje në Ligën e Parë Saudite 2026–27}} ==Rezultatet== {{#invoke:sports results|main |matches_style=FBR|solid_cell=grey |source={{URL|https://www.spl.com.sa/en|spl.com.sa}} |update= complete |a_note=yes |team1=AHL |team2=ETT |team3=FAT |team4=FAY |team5=HAZ |team6=HIL |team7=ITT |team8=KHJ |team9=KHO |team10=NAJ |team11=NSR |team12=OKH |team13=QAD |team14=RIY |team15=SHB |team16=TWN |team17=DAM |team18=NEO |name_AHL=[[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] |match_AHL_ETT=4-0 |match_AHL_FAT=3–1 |match_AHL_FAY=2–0 |match_AHL_HAZ=2–0 |match_AHL_HIL=3–3 |match_AHL_ITT=3–1 |match_AHL_KHJ=4–1 |match_AHL_KHO=3–0 |match_AHL_NAJ=4-0 |match_AHL_NSR=3-2 |match_AHL_OKH=4–0 |match_AHL_QAD=2–1 |match_AHL_RIY=1–1 |match_AHL_SHB=1–1 |match_AHL_TWN=2–1 |match_AHL_DAM=3–0 |match_AHL_NEO=1–0 |name_ETT=[[Al-Ettifaq Club|Al-Ettifaq]] |match_ETT_AHL=0–0 |match_ETT_FAT=4–3 |match_ETT_FAY=3–2 |match_ETT_HAZ=2–2 |match_ETT_HIL=0—5 |match_ETT_ITT=1–3 |match_ETT_KHJ=1–2 |match_ETT_KHO=2–1 |match_ETT_NAJ=0–0 |match_ETT_NSR=2–2 |match_ETT_OKH=2–0 |match_ETT_QAD=3–2 |match_ETT_RIY=2–3 |match_ETT_SHB=1–1 |match_ETT_TWN=1–0 |match_ETT_DAM=2–0 |match_ETT_NEO=0–0 |name_FAT=[[Al Fateh SC|Al-Fateh]] |match_FAT_AHL=2–1 |match_FAT_ETT=2–1 |match_FAT_FAY=1–2 |match_FAT_HAZ=1–1 |match_FAT_HIL=0–1 |match_FAT_ITT=2-2 |match_FAT_KHJ=1–0 |match_FAT_KHO=2–5 |match_FAT_NAJ=2–0 |match_FAT_NSR=0–2 |match_FAT_OKH=2–1 |match_FAT_QAD=0–1 |match_FAT_RIY=3–1 |match_FAT_SHB=2–0 |match_FAT_TWN=2–5 |match_FAT_DAM=1–1 |match_FAT_NEO=2-2 |name_FAY=[[Al-Fayha FC|Al-Fayha]] |match_FAY_AHL=1-1 |match_FAY_ETT=1–0 |match_FAY_FAT=2–0 |match_FAY_HAZ=0–0 |match_FAY_HIL=0–1 |match_FAY_ITT=1–1 |match_FAY_KHJ=3–1 |match_FAY_KHO=0–5 |match_FAY_NAJ=3–0 |match_FAY_NSR=1–3 |match_FAY_OKH=2–0 |match_FAY_QAD=1–2 |match_FAY_RIY=4-2 |match_FAY_SHB=0–0 |match_FAY_TWN=1-2 |match_FAY_DAM=1–1 |match_FAY_NEO=1–1 |name_HAZ=[[Al-Hazem FC|Al-Hazem]] |match_HAZ_AHL=0–2 |match_HAZ_ETT=3–1 |match_HAZ_FAT=0–0 |match_HAZ_FAY=2–0 |match_HAZ_HIL=0-3 |match_HAZ_ITT=1–1 |match_HAZ_KHJ=1–4 |match_HAZ_KHO=2–1 |match_HAZ_NAJ=3–2 |match_HAZ_NSR=0–2 |match_HAZ_OKH=2–1 |match_HAZ_QAD=1–5 |match_HAZ_RIY=2–1 |match_HAZ_SHB=0–4 |match_HAZ_TWN=2–0 |match_HAZ_DAM=2–1 |match_HAZ_NEO=1-2 |name_HIL=[[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] |match_HIL_AHL=0–0 |match_HIL_ETT=2–0 |match_HIL_FAT=2–1 |match_HIL_FAY=4–1 |match_HIL_HAZ=3–0 |match_HIL_ITT=[[Saudi El Clasico|1–1]] |match_HIL_KHJ=3–2 |match_HIL_KHO=6–0 |match_HIL_NAJ=4–0 |match_HIL_NSR=[[Riyadh derby|3–1]] |match_HIL_OKH=3–1 |match_HIL_QAD=2–2 |match_HIL_RIY=2–0 |match_HIL_SHB=1–0 |match_HIL_TWN=2–2 |match_HIL_DAM=1-0 |match_HIL_NEO=2–0 |name_ITT=[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]] |match_ITT_AHL=[[Jeddah Derby|0–1]] |match_ITT_ETT=0–1 |match_ITT_FAT=4-2 |match_ITT_FAY=2–1 |match_ITT_HAZ=1–0 |match_ITT_HIL=0–2 |match_ITT_KHJ=1-0 |match_ITT_KHO=0–0 |match_ITT_NAJ=1–0 |match_ITT_NSR=0–2 |match_ITT_OKH=2–1 |match_ITT_QAD=1–5 |match_ITT_RIY=2–1 |match_ITT_SHB=2–0 |match_ITT_TWN=1–0 |match_ITT_DAM=2–1 |match_ITT_NEO=3–4 |name_KHJ=[[Al-Khaleej FC|Al-Khaleej]] |match_KHJ_AHL=1–4 |match_KHJ_ETT=0–5 |match_KHJ_FAT=0–1 |match_KHJ_FAY=3–0 |match_KHJ_HAZ=2–1 |match_KHJ_HIL=1–2 |match_KHJ_ITT=4–4 |match_KHJ_KHO=2–3 |match_KHJ_NAJ=3–1 |match_KHJ_NSR=0-5 |match_KHJ_OKH=4–1 |match_KHJ_QAD=0–1 |match_KHJ_RIY=4–1 |match_KHJ_SHB=0–0 |match_KHJ_TWN=0–1 |match_KHJ_DAM=4–0 |match_KHJ_NEO=0–1 |name_KHO=[[Al-Kholood Club|Al-Kholood]] |match_KHO_AHL=0–1 |match_KHO_ETT=1–2 |match_KHO_FAT=0–0 |match_KHO_FAY=1-1 |match_KHO_HAZ=1–2 |match_KHO_HIL=1–3 |match_KHO_ITT=0–4 |match_KHO_KHJ=2–2 |match_KHO_NAJ=5–1 |match_KHO_NSR=0–3 |match_KHO_OKH=0–0 |match_KHO_QAD=1–4 |match_KHO_RIY=0–2 |match_KHO_SHB=1–0 |match_KHO_TWN=0–2 |match_KHO_DAM=2–1 |match_KHO_NEO=2–3 |name_NAJ=[[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najmah]] |match_NAJ_AHL=0–1 |match_NAJ_ETT=3–4 |match_NAJ_FAT=1–1 |match_NAJ_FAY=1–2 |match_NAJ_HAZ=2–2 |match_NAJ_HIL=2–4 |match_NAJ_ITT=0–1 |match_NAJ_KHJ=2-2 |match_NAJ_KHO=2–1 |match_NAJ_NSR=0–5 |match_NAJ_OKH=1–3 |match_NAJ_QAD=1–3 |match_NAJ_RIY=1–1 |match_NAJ_SHB=1–0 |match_NAJ_TWN=1–2 |match_NAJ_DAM=1–3 |match_NAJ_NEO=2–1 |name_NSR=[[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] |match_NSR_AHL=2–0 |match_NSR_ETT=1–0 |match_NSR_FAT=5—1 |match_NSR_FAY=2–1 |match_NSR_HAZ=4–0 |match_NSR_HIL=1–1 |match_NSR_ITT=2–0 |match_NSR_KHJ=4–1 |match_NSR_KHO=2–0 |match_NSR_NAJ=5–2 |match_NSR_OKH=3–0 |match_NSR_QAD=1–2 |match_NSR_RIY=5–1 |match_NSR_SHB=3–2 |match_NSR_TWN=1–0 |match_NSR_DAM=4–1 |match_NSR_NEO=1–0 |name_OKH=[[Al-Okhdood Club|Al-Okhdood]] |match_OKH_AHL=0–1 |match_OKH_ETT=1-3 |match_OKH_FAT=1–0 |match_OKH_FAY=0–5 |match_OKH_HAZ=1—2 |match_OKH_HIL=0–6 |match_OKH_ITT=2–5 |match_OKH_KHJ=3–1 |match_OKH_KHO=1-0 |match_OKH_NAJ=2–1 |match_OKH_NSR=0–2 |match_OKH_QAD=2–4 |match_OKH_RIY=2–2 |match_OKH_SHB=1–1 |match_OKH_TWN=2–3 |match_OKH_DAM=0–1 |match_OKH_NEO=1–1 |name_QAD=[[Al Qadsiah FC|Al-Qadsiah]] |match_QAD_AHL=3–2 |match_QAD_ETT=4–0 |match_QAD_FAT=1–1 |match_QAD_FAY=5–0 |match_QAD_HAZ=2–0 |match_QAD_HIL=2–2 |match_QAD_ITT=2–1 |match_QAD_KHJ=2–1 |match_QAD_KHO=4–0 |match_QAD_NAJ=3–1 |match_QAD_NSR=3–1 |match_QAD_OKH=0–0 |match_QAD_RIY=4–0 |match_QAD_SHB=2–2 |match_QAD_TWN=1–1 |match_QAD_DAM=1–1 |match_QAD_NEO=1–0 |name_RIY=[[Al-Riyadh SC|Al-Riyadh]] |match_RIY_AHL=0–1 |match_RIY_ETT=0–2 |match_RIY_FAT=1–0 |match_RIY_FAY=1–1 |match_RIY_HAZ=1–2 |match_RIY_HIL=1–1 |match_RIY_ITT=3–1 |match_RIY_KHJ=1–1 |match_RIY_KHO=1–0 |match_RIY_NAJ=2–1 |match_RIY_NSR=0–1 |match_RIY_OKH=1–0 |match_RIY_QAD=0–4 |match_RIY_SHB=1–1 |match_RIY_TWN=1–3 |match_RIY_DAM=1–1 |match_RIY_NEO=2–3 |name_SHB=[[Al Shabab Club|Al-Shabab]] |match_SHB_AHL=2–5 |match_SHB_ETT=1–1 |match_SHB_FAT=1-1 |match_SHB_FAY=1–0 |match_SHB_HAZ=1–0 |match_SHB_HIL=3–5 |match_SHB_ITT=3–2 |match_SHB_KHJ=1–4 |match_SHB_KHO=1–2 |match_SHB_NAJ=0–0 |match_SHB_NSR=2–4 |match_SHB_OKH=2–0 |match_SHB_QAD=2–3 |match_SHB_RIY=3–1 |match_SHB_TWN=1–5 |match_SHB_DAM=1–1 |match_SHB_NEO=3–2 |name_TWN={{nobr|[[Al Taawoun FC|Al-Taawoun]]}} |match_TWN_AHL=1–2 |match_TWN_ETT=4–1 |match_TWN_FAT=3–2 |match_TWN_FAY=2–3 |match_TWN_HAZ=2–2 |match_TWN_HIL=1–1 |match_TWN_ITT=0–2 |match_TWN_KHJ=1–1 |match_TWN_KHO=1–2 |match_TWN_NAJ=1–0 |match_TWN_NSR=0–5 |match_TWN_OKH=1–0 |match_TWN_QAD=2–0 |match_TWN_RIY=1–1 |match_TWN_SHB=2–0 |match_TWN_DAM=6–1 |match_TWN_NEO=1–1 |name_DAM=[[Damac Club|Damac]] |match_DAM_AHL=0–1 |match_DAM_ETT=1–3 |match_DAM_FAT=1–1 |match_DAM_FAY=3–0 |match_DAM_HAZ=1–1 |match_DAM_HIL=0-2 |match_DAM_ITT=1–1 |match_DAM_KHJ=0-2 |match_DAM_KHO=0–0 |match_DAM_NAJ=0–0 |match_DAM_NSR=1–2 |match_DAM_OKH=2–0 |match_DAM_QAD=1–1 |match_DAM_RIY=3–0 |match_DAM_SHB=1–3 |match_DAM_TWN=2–1 |match_DAM_NEO=1–2 |name_NEO=[[Neom SC|Neom]] |match_NEO_AHL=0–3 |match_NEO_ETT=1–1 |match_NEO_FAT=0–1 |match_NEO_FAY=1–0 |match_NEO_HAZ=1-1 |match_NEO_HIL=1–2 |match_NEO_ITT=1–3 |match_NEO_KHJ=1–1 |match_NEO_KHO=1–2 |match_NEO_NAJ=2–1 |match_NEO_NSR=1–3 |match_NEO_OKH=1–0 |match_NEO_QAD=1–3 |match_NEO_RIY=1–0 |match_NEO_SHB=2–1 |match_NEO_TWN=2–2 |match_NEO_DAM=3–0 }} ==Statistikat e sezonit== ===Golashënuesit më të mirë=== {{#invoke:sports results|main |matches_style=FBR|solid_cell=grey |source={{URL|https://www.spl.com.sa/en|spl.com.sa}} |update= complete |a_note=yes |team1=AHL |team2=ETT |team3=FAT |team4=FAY |team5=HAZ |team6=HIL |team7=ITT |team8=KHJ |team9=KHO |team10=NAJ |team11=NSR |team12=OKH |team13=QAD |team14=RIY |team15=SHB |team16=TWN |team17=DAM |team18=NEO |name_AHL=[[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] |match_AHL_ETT=4-0 |match_AHL_FAT=3–1 |match_AHL_FAY=2–0 |match_AHL_HAZ=2–0 |match_AHL_HIL=3–3 |match_AHL_ITT=3–1 |match_AHL_KHJ=4–1 |match_AHL_KHO=3–0 |match_AHL_NAJ=4-0 |match_AHL_NSR=3-2 |match_AHL_OKH=4–0 |match_AHL_QAD=2–1 |match_AHL_RIY=1–1 |match_AHL_SHB=1–1 |match_AHL_TWN=2–1 |match_AHL_DAM=3–0 |match_AHL_NEO=1–0 |name_ETT=[[Al-Ettifaq FC|Al-Ettifaq]] |match_ETT_AHL=0–0 |match_ETT_FAT=4–3 |match_ETT_FAY=3–2 |match_ETT_HAZ=2–2 |match_ETT_HIL=0—5 |match_ETT_ITT=1–3 |match_ETT_KHJ=1–2 |match_ETT_KHO=2–1 |match_ETT_NAJ=0–0 |match_ETT_NSR=2–2 |match_ETT_OKH=2–0 |match_ETT_QAD=3–2 |match_ETT_RIY=2–3 |match_ETT_SHB=1–1 |match_ETT_TWN=1–0 |match_ETT_DAM=2–0 |match_ETT_NEO=0–0 |name_FAT=[[Al Fateh SC|Al-Fateh]] |match_FAT_AHL=2–1 |match_FAT_ETT=2–1 |match_FAT_FAY=1–2 |match_FAT_HAZ=1–1 |match_FAT_HIL=0–1 |match_FAT_ITT=2-2 |match_FAT_KHJ=1–0 |match_FAT_KHO=2–5 |match_FAT_NAJ=2–0 |match_FAT_NSR=0–2 |match_FAT_OKH=2–1 |match_FAT_QAD=0–1 |match_FAT_RIY=3–1 |match_FAT_SHB=2–0 |match_FAT_TWN=2–5 |match_FAT_DAM=1–1 |match_FAT_NEO=2-2 |name_FAY=[[Al-Fayha FC|Al-Fayha]] |match_FAY_AHL=1-1 |match_FAY_ETT=1–0 |match_FAY_FAT=2–0 |match_FAY_HAZ=0–0 |match_FAY_HIL=0–1 |match_FAY_ITT=1–1 |match_FAY_KHJ=3–1 |match_FAY_KHO=0–5 |match_FAY_NAJ=3–0 |match_FAY_NSR=1–3 |match_FAY_OKH=2–0 |match_FAY_QAD=1–2 |match_FAY_RIY=4-2 |match_FAY_SHB=0–0 |match_FAY_TWN=1-2 |match_FAY_DAM=1–1 |match_FAY_NEO=1–1 |name_HAZ=[[Al-Hazem FC|Al-Hazem]] |match_HAZ_AHL=0–2 |match_HAZ_ETT=3–1 |match_HAZ_FAT=0–0 |match_HAZ_FAY=2–0 |match_HAZ_HIL=0-3 |match_HAZ_ITT=1–1 |match_HAZ_KHJ=1–4 |match_HAZ_KHO=2–1 |match_HAZ_NAJ=3–2 |match_HAZ_NSR=0–2 |match_HAZ_OKH=2–1 |match_HAZ_QAD=1–5 |match_HAZ_RIY=2–1 |match_HAZ_SHB=0–4 |match_HAZ_TWN=2–0 |match_HAZ_DAM=2–1 |match_HAZ_NEO=1-2 |name_HIL=[[Al-Hilal SFC|Al-Hilal]] |match_HIL_AHL=0–0 |match_HIL_ETT=2–0 |match_HIL_FAT=2–1 |match_HIL_FAY=4–1 |match_HIL_HAZ=3–0 |match_HIL_ITT=[[Saudi El Clasico|1–1]] |match_HIL_KHJ=3–2 |match_HIL_KHO=6–0 |match_HIL_NAJ=4–0 |match_HIL_NSR=[[Riyadh derby|3–1]] |match_HIL_OKH=3–1 |match_HIL_QAD=2–2 |match_HIL_RIY=2–0 |match_HIL_SHB=1–0 |match_HIL_TWN=2–2 |match_HIL_DAM=1-0 |match_HIL_NEO=2–0 |name_ITT=[[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]] |match_ITT_AHL=[[Jeddah Derby|0–1]] |match_ITT_ETT=0–1 |match_ITT_FAT=4-2 |match_ITT_FAY=2–1 |match_ITT_HAZ=1–0 |match_ITT_HIL=0–2 |match_ITT_KHJ=1-0 |match_ITT_KHO=0–0 |match_ITT_NAJ=1–0 |match_ITT_NSR=0–2 |match_ITT_OKH=2–1 |match_ITT_QAD=1–5 |match_ITT_RIY=2–1 |match_ITT_SHB=2–0 |match_ITT_TWN=1–0 |match_ITT_DAM=2–1 |match_ITT_NEO=3–4 |name_KHJ=[[Al-Khaleej FC|Al-Khaleej]] |match_KHJ_AHL=1–4 |match_KHJ_ETT=0–5 |match_KHJ_FAT=0–1 |match_KHJ_FAY=3–0 |match_KHJ_HAZ=2–1 |match_KHJ_HIL=1–2 |match_KHJ_ITT=4–4 |match_KHJ_KHO=2–3 |match_KHJ_NAJ=3–1 |match_KHJ_NSR=0-5 |match_KHJ_OKH=4–1 |match_KHJ_QAD=0–1 |match_KHJ_RIY=4–1 |match_KHJ_SHB=0–0 |match_KHJ_TWN=0–1 |match_KHJ_DAM=4–0 |match_KHJ_NEO=0–1 |name_KHO=[[Al-Kholood Club|Al-Kholood]] |match_KHO_AHL=0–1 |match_KHO_ETT=1–2 |match_KHO_FAT=0–0 |match_KHO_FAY=1-1 |match_KHO_HAZ=1–2 |match_KHO_HIL=1–3 |match_KHO_ITT=0–4 |match_KHO_KHJ=2–2 |match_KHO_NAJ=5–1 |match_KHO_NSR=0–3 |match_KHO_OKH=0–0 |match_KHO_QAD=1–4 |match_KHO_RIY=0–2 |match_KHO_SHB=1–0 |match_KHO_TWN=0–2 |match_KHO_DAM=2–1 |match_KHO_NEO=2–3 |name_NAJ=[[Al-Najma SC (Saudi Arabia)|Al-Najmah]] |match_NAJ_AHL=0–1 |match_NAJ_ETT=3–4 |match_NAJ_FAT=1–1 |match_NAJ_FAY=1–2 |match_NAJ_HAZ=2–2 |match_NAJ_HIL=2–4 |match_NAJ_ITT=0–1 |match_NAJ_KHJ=2-2 |match_NAJ_KHO=2–1 |match_NAJ_NSR=0–5 |match_NAJ_OKH=1–3 |match_NAJ_QAD=1–3 |match_NAJ_RIY=1–1 |match_NAJ_SHB=1–0 |match_NAJ_TWN=1–2 |match_NAJ_DAM=1–3 |match_NAJ_NEO=2–1 |name_NSR=[[Al-Nassr|Al-Nassr]] |match_NSR_AHL=2–0 |match_NSR_ETT=1–0 |match_NSR_FAT=5—1 |match_NSR_FAY=2–1 |match_NSR_HAZ=4–0 |match_NSR_HIL=1–1 |match_NSR_ITT=2–0 |match_NSR_KHJ=4–1 |match_NSR_KHO=2–0 |match_NSR_NAJ=5–2 |match_NSR_OKH=3–0 |match_NSR_QAD=1–2 |match_NSR_RIY=5–1 |match_NSR_SHB=3–2 |match_NSR_TWN=1–0 |match_NSR_DAM=4–1 |match_NSR_NEO=1–0 |name_OKH=[[Al-Okhdood Club|Al-Okhdood]] |match_OKH_AHL=0–1 |match_OKH_ETT=1-3 |match_OKH_FAT=1–0 |match_OKH_FAY=0–5 |match_OKH_HAZ=1—2 |match_OKH_HIL=0–6 |match_OKH_ITT=2–5 |match_OKH_KHJ=3–1 |match_OKH_KHO=1-0 |match_OKH_NAJ=2–1 |match_OKH_NSR=0–2 |match_OKH_QAD=2–4 |match_OKH_RIY=2–2 |match_OKH_SHB=1–1 |match_OKH_TWN=2–3 |match_OKH_DAM=0–1 |match_OKH_NEO=1–1 |name_QAD=[[Al Qadsiah FC|Al-Qadsiah]] |match_QAD_AHL=3–2 |match_QAD_ETT=4–0 |match_QAD_FAT=1–1 |match_QAD_FAY=5–0 |match_QAD_HAZ=2–0 |match_QAD_HIL=2–2 |match_QAD_ITT=2–1 |match_QAD_KHJ=2–1 |match_QAD_KHO=4–0 |match_QAD_NAJ=3–1 |match_QAD_NSR=3–1 |match_QAD_OKH=0–0 |match_QAD_RIY=4–0 |match_QAD_SHB=2–2 |match_QAD_TWN=1–1 |match_QAD_DAM=1–1 |match_QAD_NEO=1–0 |name_RIY=[[Al-Riyadh SC|Al-Riyadh]] |match_RIY_AHL=0–1 |match_RIY_ETT=0–2 |match_RIY_FAT=1–0 |match_RIY_FAY=1–1 |match_RIY_HAZ=1–2 |match_RIY_HIL=1–1 |match_RIY_ITT=3–1 |match_RIY_KHJ=1–1 |match_RIY_KHO=1–0 |match_RIY_NAJ=2–1 |match_RIY_NSR=0–1 |match_RIY_OKH=1–0 |match_RIY_QAD=0–4 |match_RIY_SHB=1–1 |match_RIY_TWN=1–3 |match_RIY_DAM=1–1 |match_RIY_NEO=2–3 |name_SHB=[[Al-Shabab FC|Al-Shabab]] |match_SHB_AHL=2–5 |match_SHB_ETT=1–1 |match_SHB_FAT=1-1 |match_SHB_FAY=1–0 |match_SHB_HAZ=1–0 |match_SHB_HIL=3–5 |match_SHB_ITT=3–2 |match_SHB_KHJ=1–4 |match_SHB_KHO=1–2 |match_SHB_NAJ=0–0 |match_SHB_NSR=2–4 |match_SHB_OKH=2–0 |match_SHB_QAD=2–3 |match_SHB_RIY=3–1 |match_SHB_TWN=1–5 |match_SHB_DAM=1–1 |match_SHB_NEO=3–2 |name_TWN={{nobr|[[Al Taawoun FC|Al-Taawoun]]}} |match_TWN_AHL=1–2 |match_TWN_ETT=4–1 |match_TWN_FAT=3–2 |match_TWN_FAY=2–3 |match_TWN_HAZ=2–2 |match_TWN_HIL=1–1 |match_TWN_ITT=0–2 |match_TWN_KHJ=1–1 |match_TWN_KHO=1–2 |match_TWN_NAJ=1–0 |match_TWN_NSR=0–5 |match_TWN_OKH=1–0 |match_TWN_QAD=2–0 |match_TWN_RIY=1–1 |match_TWN_SHB=2–0 |match_TWN_DAM=6–1 |match_TWN_NEO=1–1 |name_DAM=[[Damac Club|Damac]] |match_DAM_AHL=0–1 |match_DAM_ETT=1–3 |match_DAM_FAT=1–1 |match_DAM_FAY=3–0 |match_DAM_HAZ=1–1 |match_DAM_HIL=0-2 |match_DAM_ITT=1–1 |match_DAM_KHJ=0-2 |match_DAM_KHO=0–0 |match_DAM_NAJ=0–0 |match_DAM_NSR=1–2 |match_DAM_OKH=2–0 |match_DAM_QAD=1–1 |match_DAM_RIY=3–0 |match_DAM_SHB=1–3 |match_DAM_TWN=2–1 |match_DAM_NEO=1–2 |name_NEO=[[Neom SC|Neom]] |match_NEO_AHL=0–3 |match_NEO_ETT=1–1 |match_NEO_FAT=0–1 |match_NEO_FAY=1–0 |match_NEO_HAZ=1-1 |match_NEO_HIL=1–2 |match_NEO_ITT=1–3 |match_NEO_KHJ=1–1 |match_NEO_KHO=1–2 |match_NEO_NAJ=2–1 |match_NEO_NSR=1–3 |match_NEO_OKH=1–0 |match_NEO_QAD=1–3 |match_NEO_RIY=1–0 |match_NEO_SHB=2–1 |match_NEO_TWN=2–2 |match_NEO_DAM=3–0 }} ====Tregolësha==== {|class="wikitable" |- ! Lojtari !! Për !! Kundër !! style="text-align:center"| Rezultati !! Data !! {{Tooltip|Ref.|Referimi}} |- |{{flagicon|POR}} [[João Felix]] || Al-Nassr || {{nobr|Al-Taawoun}} || style="text-align:center;"|5–0 (A) || {{dts|format=dmy|2025|8|29}} || |- |{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] || Al-Ittihad || Al-Okhdood || style="text-align:center;"|5–2 (A) || {{dts|format=dmy|2025|8|30}} || |- |{{flagicon|POR}} [[João Felix]] || Al-Nassr || Al-Fateh || style="text-align:center;"|5–1 (H) || {{dts|format=dmy|2025|10|18}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/761398/ronaldo-rocket-felix-hat-trick-increase-5-star-al-nassrs-lead-at-top#:~:text=The%20Al%20Nassr%20captain's%20cracker,of%20the%20table%20motored%20on.|title=Ronaldo rocket, Felix hat-trick increase 5-star Al Nassr's lead at top|website=Saudi Pro League|language=en|date=19 tetor 2025|access-date=20 janar 2026|archive-date=16 mars 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260316063717/https://www.spl.com.sa/en/news/761398/ronaldo-rocket-felix-hat-trick-increase-5-star-al-nassrs-lead-at-top#:~:text=The%20Al%20Nassr%20captain's%20cracker,of%20the%20table%20motored%20on.|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagicon|NOR}} [[Joshua King (footballer, born 1992)|Joshua King]] || Al-Khaleej || Al-Riyadh || style="text-align:center;"|4–1 (H) || {{dts|format=dmy|2025|10|19}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/761480/joshua-king-steals-spotlight-with-stunning-hat-trick-in-al-khaleej-win|title=Joshua King steals spotlight with stunning hat-trick in Al Khaleej win!|website=Saudi Pro League|language=en|date=20 tetor 2025|access-date=20 janar 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |{{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] || Al-Qadsiah || Neom || style="text-align:center;"|3–1 (A) || {{dts|format=dmy|2025|10|19}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/761482/quinones-perfect-hat-trick-seals-win-for-al-qadsiah-at-neom-sc|title=Quinones' perfect hat-trick seals win for Al Qadsiah at NEOM SC!|website=Saudi Pro League|language=en|date=20 tetor 2025|access-date=20 janar 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |{{flagicon|COL}} [[Roger Martínez]] || {{nobr|Al-Taawoun}} || Al-Fateh || style="text-align:center;"|5–2 (A) || {{dts|format=dmy|2025|11|6}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/821047/roger-martinez-hat-trick-sends-surging-al-taawoun-joint-top|title=Roger Martinez hat-trick sends surging Al Taawoun joint top!|website=Saudi Pro League|language=en|date=8 nëntor 2025|access-date=20 janar 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] || Al-Ittihad || Al-Kholood || style="text-align:center;"|4–0 (A) || {{dts|format=dmy|2026|1|9}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/824655/feeling-good-benzemas-22-minute-hat-trick-has-al-ittihad-looking-up-again|title='Feeling good' - Benzema's 22-minute hat-trick has Al Ittihad looking up again|website=Saudi Pro League|language=en|date=10 janar 2026|access-date=20 janar 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |{{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]]|| Al-Qadsiah || Al-Fayha || style="text-align:center;"|5–0 (H) || {{dts|format=dmy|2026|1|14}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/825294/julian-quinones-bags-hat-trick-in-al-qadsiahs-5-star-triumph|title=Julian Quinones bags hat-trick in Al Qadsiah 5-star triumph!|website=Saudi Pro League|language=en|date=15 janar 2026|access-date=20 janar 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |{{flagicon|COL}} [[Roger Martínez]] || Al-Taawoun || Al-Riyadh || style="text-align:center;"|3–1 (A) || {{dts|format=dmy|2026|1|18}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/825581/roger-martinez-hits-hat-trick-as-al-taawoun-keep-touch-at-top|title=Roger Martinez hits hat-trick as Al Taawoun keep touch at top!|website=Saudi Pro League|language=en|date=19 janar 2026|access-date=20 janar 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- |{{flagicon|ENG}} [[Ivan Toney]] || Al-Ahli || Al-Khaleej || style="text-align:center;"|4–1 (H) || {{dts|format=dmy|2026|1|20}} ||<ref>{{cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2630042/sport|title=Al-Fateh lose in seven-goal thriller to Al-Kholood as Toney rescues Al-Ahli with hat-trick|website=Arab News|language=en|date=20 janar 2026|access-date=20 janar 2026}}</ref> |- |{{flagicon|ENG}} [[Ivan Toney]] || Al-Ahli || Al-Ettifaq || style="text-align:center;"|4–0 (H) || {{dts|format=dmy|2026|1|28}} || |- |{{flagicon|BRA}} [[Carlos (footballer, born 1995)|Carlos]] || Al-Shabab || Al-Hazem || style="text-align:center;"|4–0 (A) || {{dts|format=dmy|2026|1|29}} || |- |{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] || Al-Hilal || Al-Okhdood || style="text-align:center;"|6–0 (A) || {{dts|format=dmy|2026|2|5}} || |- |{{flagicon|ENG}} [[Ivan Toney]] || Al-Ahli || Al-Najma || style="text-align:center;"|4–1 (H) || {{dts|format=dmy|2026|2|19}} || |- |{{nobr|{{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]]}}|| Al-Qadsiah || Al-Okhdood || style="text-align:center;"|4–2 (A) || {{dts|format=dmy|2026|2|20}} || |- |{{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] || Al-Hilal || Al-Kholood || style="text-align:center;"|6–0 (H) || {{dts|format=dmy|2026|4|8}} || |- |{{flagicon|ENG}} [[Ivan Toney]] || Al-Ahli || Al-Fateh || style="text-align:center;"|3–1 (H) || {{dts|format=dmy|2026|5|6}} || |- |{{flagicon|POR}} [[João Felix]] || Al-Nassr || Al-Shabab || style="text-align:center;"|4–2 (A) || {{dts|format=dmy|2026|5|7}} || |- |{{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] || Al-Qadsiah || Al-Ittihad || style="text-align:center;"|5–1 (A) || {{dts|format=dmy|2026|5|21}} || |} ===Ndeshje pa pësuar gol=== {| class="wikitable" style="text-align:center;white-space:nowrap" |- ! Renditja ! Lojtari ! Klubi ! Ndeshje pa<br />pësuar gol<ref name="auto"/> |- |rowspan="2"|1 |align="left"|{{flagicon|SEN}} [[Édouard Mendy]] |align="left"|Al-Ahli |rowspan="2"|14 |- |align="left"|{{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] |align="left"|Al-Hilal |- |2 |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Bento (footballer)|Bento]] |align="left"|Al-Nassr |13 |- |rowspan="2"|4 |align="left"|{{flagicon|BEL}} [[Koen Casteels]] |align="left"|Al-Qadsiah |rowspan="2"|9 |- |align="left"|{{flagicon|SVK}} [[Marek Rodák]] |align="left"|Al-Ettifaq |- |6 |align="left"|{{flagicon|SRB}} [[Predrag Rajković]] |align="left"|Al-Ittihad |8 |- |rowspan="2"|7 |align="left"|{{flagicon|PAN}} [[Orlando Mosquera]] |align="left"|Al-Fayha |rowspan="2"|7 |- |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Marcelo Grohe]] |align="left"|Al-Shabab |- |rowspan="3"|9 |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Mailson (footballer, born 1996)|Mailson]] |align="left"|Al-Taawoun |rowspan="3"|6 |- |align="left"|{{flagicon|POR}} [[Luís Maximiano]] |align="left"|Neom |- |align="left"|{{flagicon|BRA}} [[Kewin (footballer)|Kewin]] |align="left"|Damac |} ===Disiplina=== ====Lojtarët==== * Më shumë kartonë të verdhë: '''12''' **{{flagicon|KSA}} [[Abdulrahman Al-Dakheel]] (Al-Hazem)<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.co.uk/abdulrahman-al-dakheel/leistungsdatendetails/spieler/921224/saison/2025/wettbewerb/SA1/verein/9131|title=Abdulrahman Al-Dakheel 2025–26 season|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=24 maj 2026}}</ref> * Më shumë kartonë të kuqë: '''2''' **{{flagicon|KSA}} [[Ali Majrashi]] (Al-Ahli) **{{flagicon|BRA}} [[Roger Ibañez]] (Al-Ahli) **{{flagicon|KSA}} [[Ziyad Al-Johani]] (Al-Ahli) **{{flagicon|BRA}} [[Fabinho (footballer, born 1993)|Fabinho]] (Al-Ittihad) **{{flagicon|FRA}} [[Moussa Diaby]] (Al-Ittihad) **{{flagicon|SRB}} [[Predrag Rajković]] (Al-Ittihad) **{{flagicon|GRE}} [[Dimitrios Kourbelis]] (Al-Khaleej) **{{flagicon|KSA}} [[Naif Asiri]] (Al-Okhdood) **{{flagicon|KSA}} [[Mohammed Al-Shwirekh]] (Al-Shabab) **{{flagicon|KSA}} [[Muteb Al-Mufarrij]] (Al-Taawoun) **{{flagicon|ALG}} [[Abdelkader Bedrane]] (Damac) **{{flagicon|KSA}} [[Khalifah Al-Dawsari]] (Neom) ====Klubet==== * Më shumë kartonë të verdhë: '''88''' **Al-Hazem * Më pak kartonë të verdhë: '''48''' **Al-Hilal * Më shumë kartonë të kuqë: '''8''' **Al-Okhdood **Al-Shabab * Më pak kartonë të kuqë: '''2''' **Al-Fayha **Al-Hazem **Al-Hilal **Al-Nassr **Al-Qadsiah **Al-Taawoun ==Çmimet== ===Çmimet mujore=== {| class="wikitable"style="text-align:left;white-space:nowrap" |- !rowspan="2"|Muaji !colspan="2"|Trajneri i Muajit !colspan="2"|Lojtari i Muajit !colspan="2"|Portieri i Muajit !colspan="2"|I riu i Muajit !rowspan="2"|{{Abbr|Ref.|Referimi}} |- !Trajneri !Klubi !Lojtari !Klubi !Lojtari !Klubi !Lojtari !Klubi |- |Shtator |{{flagicon|POR}} [[Jorge Jesus]] |Al-Nassr |{{flagicon|POR}} [[João Félix]] |Al-Nassr |{{flagicon|SEN}} [[Édouard Mendy]] |Al-Ahli |{{flagicon|KSA}} [[Abbas Al-Hassan]] |Neom |<ref name="Më të mirët">{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/823769/2025-26-rsl-monthly-awards|title=2025-26 RSL Monthly Awards|publisher=Saudi Pro League|language=en|date=22 maj 2025|access-date=24 maj 2026}}</ref> |- |Tetor |{{flagicon|ITA}} [[Simone Inzaghi]] |Al-Hilal |{{flagicon|GRE}} [[Kostas Fortounis]] |Al-Khaleej |{{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] |Al-Hilal |{{flagicon|KSA}} [[Abdulaziz Al-Aliwa]] |Al-Kholood |<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/762930/al-hilal-pair-bono-and-inzaghi-win-big-in-october-awards|title=Al Hilal pair Bono and Inzaghi win big in October awards|publisher=Saudi Pro League|language=en|date=5 nëntor 2025|access-date=24 maj 2026}}</ref><ref name="Më të mirët"/> |- |Dhjetor |{{flagicon|ITA}} [[Simone Inzaghi]] |Al-Hilal |{{flagicon|NED}} [[Georginio Wijnaldum]] |Al-Ettifaq |{{flagicon|BRA}} [[Kewin (footballer)|Kewin]] |Damac |{{flagicon|KSA}} [[Abdulaziz Al-Aliwa]] |Al-Kholood |<ref name="Më të mirët"/> |- |Janar |{{flagicon|GER}} [[Matthias Jaissle]] |Al-Ahli |{{flagicon|ENG}} [[Ivan Toney]] |Al-Ahli |{{flagicon|BEL}} [[Koen Casteels]] |Al-Qadsiah |{{flagicon|KSA}} [[Hammam Al-Hammami]] |Al-Shabab |<ref name="Më të mirët"/> |- |Shkurt |{{flagicon|POR}} [[Jorge Jesus]] |Al-Nassr |{{flagicon|BEL}} [[Yannick Carrasco]] |Al-Shabab |{{flagicon|BRA}} [[Bento (footballer)|Bento]] |Al-Nassr |{{flagicon|KSA}} [[Abdulaziz Al-Aliwa]] |Al-Kholood |<ref name="Më të mirët"/> |- |Prill |{{flagicon|POR}} [[Jorge Jesus]] |Al-Nassr |{{flagicon|ARG}} [[Valentín Vada]] |Damac |{{flagicon|BRA}} [[Bento (footballer)|Bento]] |Al-Nassr |{{flagicon|KSA}} [[Abdulaziz Al-Aliwa]] |Al-Kholood |<ref name="Më të mirët"/><ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/en/news/jorge-jesus-wins-april-coach-of-the-month-after-perfect-run-with-al-nassr-42807856|title=Jorge Jesus wins April coach of the month after perfect run with Al Nassr|publisher=One Football|language=en|date=3 maj 2026|access-date=20 maj 2026}}</ref> |- |Maj |{{flagicon|NIR}} [[Brendan Rodgers]] |Al-Qadsiah |{{flagicon|POR}} [[João Félix]] |Al-Nassr |{{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]] |Al-Hilal |{{flagicon|KSA}} [[Sabri Dahal]] |Al-Fayha |<ref>{{cite web|url=https://www.spl.com.sa/en/news/1069838/joao-felix-brendan-rodgers-win-big-in-rsl-may-awards|title=Joao Felix, Brendan Rodgers win big in May awards|publisher=Saudi Pro League|language=en|date=22 maj 2026|access-date=24 maj 2026|archive-date=27 maj 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260527034254/https://www.spl.com.sa/en/news/1069838/joao-felix-brendan-rodgers-win-big-in-rsl-may-awards|url-status=dead}}</ref><ref name="Më të mirët"/> |} ===Çmimet vjetore=== {| class="wikitable" |- ! |Çmimi ! |Fituesi ! |Klubi ! {{Abbr|Ref.|Referimi}} |- ! Lojtari i Sezonit | {{flagicon|POR}} [[João Félix]] | Al-Nassr |rowspan="6"|<ref>{{Cite web|date=23 maj 2026|title=2025-26 SPL Awards winners: Felix, Jesus, Al Juwayr, Al Elewa honoured|url=https://www.spl.com.sa/en/news/1069886/2025-26-rsl-awards-winners-felix-jesus-al-juwayr-al-elewa-celebrated|access-date=24 maj 2026|website=Saudi Pro League|language=en|archive-date=26 maj 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260526002150/https://www.spl.com.sa/en/news/1069886/2025-26-rsl-awards-winners-felix-jesus-al-juwayr-al-elewa-celebrated|url-status=dead}}</ref> |- ! Lojtari Saudit i Sezonit | {{flagicon|KSA}} [[Musab Al-Juwayr]] | Al-Qadsiah |- ! Lojtari i Ri i Sezonit | {{flagicon|KSA}} [[Abdulaziz Al-Aliwa]] | Al-Kholood |- ! Këpuca e Artë | {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] | Al-Qadsiah |- ! Doreza e Artë | {{flagicon|SEN}} [[Édouard Mendy]] | Al-Ahli |- ! Trajneri i Sezonit | {{flagicon|POR}} [[Jorge Jesus]] | Al-Nassr |} == Referime == {{Reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== *[https://www.spl.com.sa/en Uebfaqja zyrtare e Ligës Profesionale Saudite] [[Kategoria:Sezonet e Ligës Profesionale Saudite]] lvjqru8ha3zxb32kfr2tl4e92iwdxxz 1 400900 3026578 2985160 2026-08-18T05:13:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026578 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Liga Profesionale Saudite 2025–26]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2983142 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191218224815/http://www.saff.com.sa/uploadcenter/saffFiles1566501148.pdf për lidhjen http://www.saff.com.sa/uploadcenter/saffFiles1566501148.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 maj 2026 05:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Liga Profesionale Saudite 2025–26]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985159 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/ar/news/753706/www.spl.com.sa/ar/news/753706/alguacil-in-at-al-shabab-contra-at-al-kholood. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/ar/news/754776/www.spl.com.sa/ar/news/754776/jorge-jesus-returns-to-the-rsl-with-al-nassr. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/ar/news/756418/www.spl.com.sa/ar/news/756418/al-kholood-appoint-des-buckingham-as-manager. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191218224815/http://www.saff.com.sa/uploadcenter/saffFiles1566501148.pdf për lidhjen http://www.saff.com.sa/uploadcenter/saffFiles1566501148.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 maj 2026 02:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Liga Profesionale Saudite 2025–26]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026577 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260316063717/https://www.spl.com.sa/en/news/761398/ronaldo-rocket-felix-hat-trick-increase-5-star-al-nassrs-lead-at-top për lidhjen https://www.spl.com.sa/en/news/761398/ronaldo-rocket-felix-hat-trick-increase-5-star-al-nassrs-lead-at-top. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/en/news/761480/joshua-king-steals-spotlight-with-stunning-hat-trick-in-al-khaleej-win. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/en/news/761482/quinones-perfect-hat-trick-seals-win-for-al-qadsiah-at-neom-sc. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/en/news/821047/roger-martinez-hat-trick-sends-surging-al-taawoun-joint-top. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/en/news/824655/feeling-good-benzemas-22-minute-hat-trick-has-al-ittihad-looking-up-again. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/en/news/825294/julian-quinones-bags-hat-trick-in-al-qadsiahs-5-star-triumph. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.spl.com.sa/en/news/825581/roger-martinez-hits-hat-trick-as-al-taawoun-keep-touch-at-top. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260527034254/https://www.spl.com.sa/en/news/1069838/joao-felix-brendan-rodgers-win-big-in-rsl-may-awards për lidhjen https://www.spl.com.sa/en/news/1069838/joao-felix-brendan-rodgers-win-big-in-rsl-may-awards. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260526002150/https://www.spl.com.sa/en/news/1069886/2025-26-rsl-awards-winners-felix-jesus-al-juwayr-al-elewa-celebrated për lidhjen https://www.spl.com.sa/en/news/1069886/2025-26-rsl-awards-winners-felix-jesus-al-juwayr-al-elewa-celebrated. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 07:13 (CEST) 1zjxlp7icsc5u87t0mee1kwjuwob427 0 401012 3026673 3006280 2026-08-18T11:17:33Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 3026673 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox person | name = Marco Travaglio | image = Marco Travaglio.jpg | caption = Travaglio në vitin 2010 | birth_date = 13 Tetor 1964 (mosha 61) | birth_place = [[Torino]], Itali | alma_mater = [[Universiteti i Torinos]] | occupation = Gazetar | years_active = 1986 e deri më sot }} '''Marco Travaglio''' (i lindur më 13 tetor 1964) është një [[Gazetari|gazetar]], shkrimtar dhe analist italian. Që nga viti 2015, ai ka qenë kryeredaktor i gazetës së përditshme të pavarur ''Il Fatto Quotidiano'' . Travaglio e filloi karrierën e tij gazetareske në fund të viteve 1980 nën drejtimin e Indro Montanelli-t në ''Il Giornale'' dhe ''La Voce'', më pas në vitet 2000 punoi në ''La Repubblica'' dhe ''L'Unità'', përpara se të bëhej një nga themeluesit e ''Il Fatto Quotidiano'' në vitin 2009. Ai është gjithashtu autor i shumë librave dhe kolumnist për disa gazeta dhe revista të tjera kombëtare. Interesat e tij kryesore kanë qenë raportimi gjyqësor dhe çështjet aktuale dhe politika, duke u marrë me çështje që variojnë nga lufta kundër mafies italiane deri te [[korrupsioni]] . Një kritik i hershëm i [[Silvio Berlusconi|Silvio Berlusconit]], Travaglio u bë një nga zërat kryesorë të anti- berluskonizmit . Politikisht, ai e ka përshkruar veten si [[Liberalizmi|liberal]], sipas modelit të Montanellit, dhe si më afër të [[Politika e djathtë|djathtës politike]] sesa të [[Politika e majtë|majtës politike]], por kritikat e tij ndaj Berlusconit i gjetën azil në të majtë. Ai vlerësoi politikanët e krahut të djathtë, si [[Ronald Reagan]] dhe [[Margaret Thatcher]], dhe tha se i përket të djathtës liberale të [[Camillo Benso, Konti i Cavour|Camillo Benso, Kontit të Cavour]], [[Luigi Einaudi]], [[Alcide De Gasperi]] dhe Montanelli. Ai tha se votoi për ata që kishin shansin më të mirë për të larguar Berlusconin nga pushteti dhe për partitë [[Kundërkorrupsioni|antikorrupsion]], të tilla si Italia e Vlerave dhe Revolucioni Civil . Që nga fillimi i viteve 2010, ai ka qenë politikisht i afërt dhe mbështetës i [[Movimento 5 Stelle|Lëvizjes Pesë Yje]] . == Karriera == Travaglio lindi në [[Torino]], Itali, djali i një topograf nga Torinez, i cili ishte projektues trenash në Fiat Ferroviaria ; vëllai i tij, Franco Travaglio, është autor, regjisor dhe libretist i muzikaleve moderne. Pasi mori diplomën e shkollës së mesme klasike në në Torino me një rezultat prej 58/60, ai u diplomua në letërsi moderne me një tezë mbi historinë bashkëkohore në [[Universiteti i Torinos|Universitetin e Torinos]] në moshën 32 vjeç, pasi u bë gazetar profesionist në vitin 1986.<ref>{{Cite book|last=Travaglio|first=Marco|title=L'odore dei soldi. Origini e misteri delle fortune di Silvio Berlusconi|url=https://archive.org/details/lodoredeisoldi0000velt|last2=Veltri|first2=Elio|date=2009|publisher=Editore Riuniti|isbn=978-88-359-8008-7|edition=new|location=Rome|pages=568–569|language=it}}</ref> Në fund të viteve 1980, Travaglio filloi të ndiqte gazetarinë si karrierë, dhe filloi të shkruante për botime [[Kisha Katolike Romake|katolike]], të tilla si ''Il nostro tempo'' ("Koha Jonë"),<ref>{{Cite news|date=7 shtator 2015|title=Marco Travaglio: Padre poco presente, sorcino doc e quando..|language=it|work=Blitz Quotidiano|url=https://www.blitzquotidiano.it/media/visto-intervista-travaglio-rimpianti-padre-poco-presente-2266949/|access-date=21 qershor 2023}}</ref> ku takoi Mario Giordano-n.<ref>{{Cite news|last=Giordano|first=Mario Giordano|date=14 maj 2008|title=Due o tre cose sul mio ex amico Travaglio|language=it|page=43|work=Il Giornale|url=http://www.ilgiornale.it/pag_pdf.php?ID=77819|url-status=dead|access-date=21 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813105301/http://www.ilgiornale.it/pag_pdf.php?ID=77819|archive-date=13 gusht 2011}}</ref> Më pas ai punoi nën drejtimin e gazetarit të njohur Indro Montanelli për gazeta si ''Il Giornale'' (1987–1994) dhe ''La Voce'' (1994–1995),<ref name="International Journalism Festival 2012">{{Cite web|date=2012|title=Marco Travaglio|url=https://www.festivaldelgiornalismo.com/speaker/marco-travaglio|access-date=19 qershor 2023|website=International Journalism Festival|language=it}}</ref> dhe fitoi vëmendjen e vetë Montanelli-t, i cili dikur tha për të se ai përdor "një armë më të rafinuar dhe jo të dënueshme ligjërisht: arkivat".<ref>{{Cite book|last=Montanelli|first=Indro|title=Il pollaio delle libertà. Detti, disdetti e contraddetti|date=1995|publisher=Vallecchi Editore|isbn=978-88-8252-046-5|editor-last=Travaglio|editor-first=Marco|location=Florence|language=it|chapter=Prefazione|quote=È un Grande Inquisitore, da far impallidire Vyšinskij, il bieco strumento delle purghe di Stalin. Non uccide nessuno. Col coltello. Usa un'arma molto più raffinata e non perseguibile penalmente: l'archivio. Immaginate il dossier che un simile segugio può aver compilato su Berlusconi, che a pranzo ha completamente dimenticato ciò che ha detto a colazione.}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, Travaglio filloi të bashkëpunonte me [[Enzo Biagi|Enzo Biagi-n]], i cili drejtonte programin televiziv ''{{Interlanguage link|Il Fatto|it|Il Fatto}}'' . Pas mbylljes së ''La Voce'', këtij aktiviteti iu bashkua bashkëpunimi me gazeta dhe periodikë të ndryshëm.<ref name="International Journalism Festival 2012" /> Nga viti 1998 deri në vitin 2009, Travaglio punoi në ''La Repubblica'' (1998–2002) dhe ''L'Unità'' (2002–2009), ku drejtoi rubrika si "Bananas", "Uliwood Party" dhe "Zorro". Midis viteve 2006 dhe 2011, ai ishte gjithashtu një i ftuar i rregullt i programit televiziv ''AnnoZero'', të drejtuar nga Michele Santoro.<ref name="International Journalism Festival 2012" /> Gjatë karrierës së tij, Travaglio kontribuoi si kolumnist në gazeta dhe revista të njohura kombëtare, si ''Sette'', ''Cuore'', ''Il Messaggero'', ''Il Giorno'', ''{{Interlanguage link|L'Indipendente|it|L'Indipendente (Milano)}}'', ''Il Borghese'', ''La Padania'', ''L'Espresso'' (duke pritur rubrikën "Sigornò" pas vdekjes së {{Interlanguage link|Claudio Rinaldi (journalist, born 1946)|it|Claudio Rinaldi}}), ''MicroMega'', ''A'', ''linus'', ''{{Interlanguage link|Giudizio Universale|it|Giudizio Universale (rivista)}}'' dhe ''La voce del ribelle'' . Nga viti 2008 deri në vitin 2011, ai redaktoi rubrikën javore të transmetuar "Passaparola" për blogun e komentatorit politik dhe udhëheqësit të ardhshëm Beppe Grillo, e cila më vonë u transmetua edhe nga Current TV.<ref name="International Journalism Festival 2012" /> Në shtator 2009, së bashku me Furio Colombo, {{Interlanguage link|Peter Gomez (writer)|it|Peter Gomez}}, {{Interlanguage link|Marco Lillo|it|Marco Lillo}}, Cinzia Monteverdi dhe {{Interlanguage link|Antonio Padellaro|it|Antonio Padellaro}}, Travaglio kontribuoi në themelimin e gazetës së pavarur ''Il Fatto Quotidiano'' ("Fakti i Përditshëm").<ref>{{Cite web|title=Travaglio, Marco nell'Enciclopedia Treccani|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/marco-travaglio|access-date=19 qershor 2023|website=Treccani|language=it}}</ref> Ai u bë kryeredaktor i gazetës në vitin 2015.<ref name="International Journalism Festival 2012"/><ref>{{Cite news|date=3 shkurt 2015|title=Travaglio direttore del Fatto Quotidiano|language=it|work=PrimaOnline|url=http://www.primaonline.it/2015/02/03/197591/marco-travaglio-e-il-nuovo-direttore-del-fatto-padellaro-nominato-presidente-della-societa-editoriale-il-fatto/|access-date=19 qershor 2023}}</ref> Që nga viti 2018, ai ka redaktuar një rubrikë javore të quajtur "Balle Spaziali" në portalin ueb Loft të ''Il Fatto Quotidiano''.<ref>{{Cite web|date=15 qershor 2020|title=Chi è Marco Travaglio: biografia, vita privata, età e contatti|url=https://www.controcampus.it/2020/06/chi-e-marco-travaglio-biografia-vita-privata-eta-e-contatti/|access-date=21 qershor 2023|website=Controcampus|language=it}}</ref> Ngjarjet politike dhe gjyqësore me rëndësi kombëtare, nga ''[[Mani pulite]]'' deri te problemet e figurës politike kontroverse [[Silvio Berlusconi]], kanë qenë fusha kryesore e interesit të Travaglios. Si gazetar, ai fitoi vëmendjen e publikut në vitin 2001 pasi mori pjesë në një shfaqje televizive në kanalin shtetëror kombëtar Rai 2 të quajtur ''{{Interlanguage link|Satyricon (Italian TV show)|it|Satyricon (programma televisivo)}}'' dhe u prezantua nga Daniele Luttazzi . Më pas ai prezantoi librin e tij më të shitur ''L'odore dei soldi'' ("Aroma e Parave", bashkëautor i Elio Veltri ), i cili heton origjinën e pasurisë së hershme të Berluskonit. Berlusconi ngriti një padi për shpifje; meqenëse informacioni ishte i saktë dhe i dokumentuar mirë, ai u dënua të paguante shpenzimet ligjore.<ref>{{Cite web|last=Sangiovanni|first=Luciana|date=3 mars 2006|title=Sentenza 46811-02|url=http://www.marcotravaglio.it/Sentenza%2046811-02.pdf|access-date=19 qershor 2023|publisher=Civil Court of Rome, First Section|language=it|via=MarcoTravaglio.it}}</ref> Shfaqja, e cila u transmetua gjatë fushatës për zgjedhjet e përgjithshme italiane të vitit 2001, u kritikua ashpër nga Berlusconi dhe partia e tij, dhe u etiketua prej tyre si një sulm personal i motivuar politikisht dhe jo objektiv. Pas fitores së tij në zgjedhjet e përgjithshme, Berlusconi ndaloi Luttazzin (së bashku me [[Enzo Biagi|Enzo Biagin]] dhe Michele Santoro, dy gazetarë të shquar që kishin kritikuar Berluskonin ose kishin hetuar historinë e tij) nga shfaqjet televizive shtetërore (editto bulgaro), duke shkaktuar një debat të gjatë rreth lirisë së informacionit dhe censurës në Itali.<ref>{{Cite web|last=Novelli|first=Silverio|date=22 korrik 2008|title=Parole bulgare tra Berlusconi e Biagi|url=http://www.treccani.it/magazine/lingua_italiana/scritto_e_parlato/parole_bulgare.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121207051238/http://www.treccani.it/magazine/lingua_italiana/scritto_e_parlato/parole_bulgare.html|archive-date=7 dhjetor 2012|access-date=19 June 2023|website=Treccani|language=it}}</ref> Më 10 maj 2008, Travaglio komentoi mbi zgjedhjen e Renato Schifani si president i [[Senati i Republikës Italiane|Senatit të Republikës]] se duhet "thjesht t'i kërkohet zyrës së dytë më të lartë të shtetit të shpjegojë ato marrëdhënie me ata burra që më pas janë dënuar për lidhje me mafian" në programin televiziv të RAI-t për çështjet aktuale ''Che tempo che fa''.<ref>{{Cite news|last=Piccolillo|first=Virginia|date=11 maj 2008|title='Schifani diffamato da Travaglio'. Il Pdl contro la Rai e Fazio|language=it|work=Corriere della Sera|url=http://www.corriere.it/politica/08_maggio_11/piccolillo_f68ec80a-1f31-11dd-b397-00144f486ba6.shtml|access-date=19 qershor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 maj 2008|title=Fazio chiede scusa in Tv a Schifani. 'Nessuna congiura o complotto'|language=it|work=La Repubblica|url=http://www.repubblica.it/2008/05/sezioni/politica/insulti-schifani/insulti-schifani/insulti-schifani.html|access-date=19 qershor 2023}}</ref> Deklarata e Travaglio-s rezultoi në reagime të ashpra negative nga politikanët italianë, përfshirë nga qendra e majtë italiane, përveç Antonio Di Pietro, i cili tha se Travaglio "thjesht po bënte punën e tij". Disa kërkuan shkarkimin e drejtorëve ekzekutivë në RAI. Grillo mbështeti Travaglion, ndërsa Schifani njoftoi se do të shkonte në gjykatë dhe do ta padiste Travaglion për [[Shpifja|shpifje]].<ref>{{Cite news|date=12 maj 2008|title=Caso Travaglio, Schifani querela. Grillo attacca Fazio: 'È un impiegato'|language=it|work=Corriere della Sera|url=http://www.corriere.it/politica/08_maggio_12/travaglio_fazio_sanzione_b5c1ee2e-2026-11dd-895d-00144f486ba6.shtml|access-date=19 qershor 2023}}</ref> Schifani tha se akuza e Travaglio-s bazohej në "fakte të paqëndrueshme ose të manipuluara, as të denja për të gjeneruar dyshime", duke shtuar se "dikush dëshiron të minojë dialogun midis qeverisë dhe opozitës".<ref>{{Cite news|last=Hooper|first=John|date=13 maj 2008|title=Compromised by compromise|work=The Guardian|url=http://commentisfree.guardian.co.uk/john_hooper/2008/05/compromised_by_compromise.html|url-status=dead|access-date=19 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20080514054806/http://commentisfree.guardian.co.uk/john_hooper/2008/05/compromised_by_compromise.html|archive-date=14 maj 2008}}</ref> Në shkurt të vitit 2009, Shoqata Gjermane e Gazetarëve i dha Travaglios çmimin e saj vjetor për Lirinë e Shtypit, duke e përshkruar atë si një "koleg të guximshëm dhe kritik... që ekspozonte vazhdimisht përpjekjet e politikanëve italianë, veçanërisht Silvio Berlusconi-t, për të ndikuar në media në avantazhin e tyre dhe për të mohuar raportet kritike". Që nga ngritja e tij në famë, Travaglio ka qenë një figurë polarizuese dhe ndonjëherë kontraverse. Grillo tha në tetor 2007 se e donte atë si Ministër Italian të Drejtësisë për Travaglion. I pikëpamjes së kundërt ishte Fausto Bertinotti, atëherë udhëheqës i Partisë Komuniste të Rithemelimit, i cili tha se Travaglio ishte i distancuar nga mënyra e tij e të menduarit, metodat dhe polemikat, duke përfshirë atë që ai e përshkroi si justicializëm ( ''[[wiktionary:giustizialismo|giustizialismo]]'' ) i Travaglios krahasuar me ''[[wiktionary:garantismo|garantizmin]]'' e tij kulturor, dhe në tetor 2005 kishte bërë shaka se dëgjimi i emrit të tij i shkaktonte urtikarie.<ref>{{Cite news|last=Freda|first=Angela|date=5 tetor 2005|title=Bertinotti: no ai moralisti Fanno male alla sinistra. 'Io contaminato dai salotti? Ho idee forti'|language=it|page=12|work=Corriere della Sera|url=http://archiviostorico.corriere.it/2005/ottobre/05/Bertinotti_moralisti_Fanno_male_alla_co_9_051005089.shtml|url-status=dead|access-date=21 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151116085203/http://archiviostorico.corriere.it/2005/ottobre/05/Bertinotti_moralisti_Fanno_male_alla_co_9_051005089.shtml|archive-date=16 nëntor 2015}}</ref> Në vitin 2005, ish-presidenti italian [[Francesco Cossiga]] e përshkroi Travaglion si "një fashist të ndyrë dhe të krahut të djathtë", ndërsa Pier Ferdinando Casini, presidenti i atëhershëm i Dhomës së Deputetëve, bëri shaka në vitin 2006 se Travaglio do të mbetej pa punë nëse Berlusconi do të vdiste.<ref>{{Cite web|date=10 maj 2008|title=Marco Travaglio|url=https://biografieonline.it/biografia-marco-travaglio|access-date=21 qershor 2023|website=Biografie online|language=it}}</ref> == Pikëpamjet politike == Travaglio e konsideron veten si gjithmonë [[Liberalizmi|liberal]] ose, sipas fjalëve të tij, "liberal-montanellian".<ref>{{Cite web|date=30 tetor 2007|title=L'Italia tra politica e antipolitica: Marco Travaglio all'Auditorium della cultura friulana|url=http://www.connessomagazine.it/articoli/arte-cultura/l-italia-tra-politica-e-antipolitica-marco-travaglio-allauditorium-della-cultura-friulana|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227031606/http://www.connessomagazine.it/articoli/arte-cultura/l-italia-tra-politica-e-antipolitica-marco-travaglio-allauditorium-della-cultura-friulana|archive-date=27 shkurt 2008|access-date=14 March 2022|website=Connesso Magazine|language=it}}</ref> Gjatë intervistës së tij të vitit 2001 dhënë Daniele Luttazzi në programin televiziv ''Satyricon'', ai tha se ishte një liberal ("një nxënës i Montanellit ") që gjeti azil tek e Majta pa e identifikuar veten si [[Politika e majtë|të majtë]] . Në vitin 2010, ai i konfirmoi deklarata të tilla, duke thënë se ka ide më afër pozicioneve që në vendet e tjera normalisht përfaqësohen nga [[Politika e djathtë|e Djathta]].<ref>{{Cite web|date=2018|title=Errore 404 {{!}} Pagina non disponibile|url=https://www.la7.it/tetris/pvideo-stream?id=i69969|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130413062220/http://www.la7.it/tetris/pvideo-stream?id=i69969|archive-date=13 prill 2013|access-date=19 June 2023|website=La7|language=it}}</ref> [[Kisha Katolike Romake|Katolik]], ai është përshkruar si i ardhur nga e djathta katolike.<ref>{{Cite web|date=11 maj 2010|title=Beyond Berlusconi|url=http://www.redpepper.org.uk/Beyond-Berlusconi/|access-date=19 qershor 2023|website=Red Pepper}}</ref> Në një letër dërguar ''Il Giornale'' në vitin 2007, ai e quajti veten një katolik [[Kundërkomunizmi|antikomunist]].<ref>{{Cite news|last=Travaglio|first=Marco|date=24 korrik 2007|title=Io cattolico anticomunista. Altro che 'tipo sinistro'|language=it|work=Il Giornale|url=http://www.ilgiornale.it/news/io-cattolico-anticomunista-altro-che-tipo-sinistro.html|url-status=dead|access-date=14 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726034041/http://www.ilgiornale.it/news/io-cattolico-anticomunista-altro-che-tipo-sinistro.html|archive-date=26 korrik 2013}}</ref> Në një intervistë të vitit 2008 dhënë {{Interlanguage link|Claudio Sabelli Fioretti|it}} e përfshirë në librin ''Il rompiballe'', Travaglio tha: "Në Francë do të votoja me sy mbyllur për një [[Zhak Shirak|Chirac]], një [[Dominique de Villepin|Villepin]] ... Me siguri do të votoja për [[Angela Merkel|Merkelin]] . Më pëlqenin shumë [[Ronald Reagan|Reagan]] dhe [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ."<ref>{{Cite book|last=Sabelli Fioretti|first=Claudio|url=https://books.google.com/books?id=NOcaAQAAIAAJ|title=Il rompiballe|last2=Travaglio|first2=Marco|date=1 maj 2008|publisher=Aliberti|isbn=978-88-7424-267-2|location=Rome|page=[https://www.google.com/books/edition/Il_rompiballe/NOcaAQAAIAAJ&pg=PA180 180]|language=it|quote=Se non fosse Berlusconi il capo della destra io starei lì! In Francia voterei a occhi chiusi per uno Chirac, un Villepin. Per Sarkozy no perchè è un tamarro. In Germania voterei Merkel sicuro. Mi piacevano molto Reagan e la Thatcher.|access-date=20 qershor 2023|via=Google Books}}</ref> Në ''Il rompiballe'', ai e përshkroi [[Giorgia Meloni|Giorgia Melonin]], një politikane të krahut të djathtë dhe [[Kryeministri i Italisë|kryeministre të ardhshme të Italisë]], si "fantastike, shumë të mirë" dhe "të përkushtuar, entuziaste, kompetente", ndërsa për Roberto Maronin, një ministër në qeverinë e Berluskonit, ai tha se ai ishte "një ministër i mirë".<ref>{{Cite web|date=2018|title=Il partito del FQ|url=https://www.asterios.it/catalogo/il-partito-del-fq|access-date=21 qershor 2023|website=Asterios|language=it}}</ref> Travaglio arriti në përfundimin se "e djathta ime nuk ekziston. Është imagjinare. Është e djathta liberale. [[Camillo Benso, Konti i Cavour|Cavour]], [[Luigi Einaudi|Einaudi]], [[Alcide De Gasperi|De Gasperi]], Montanelli. Të gjithë të vdekur."<ref>{{Cite news|date=15 tetor 2013|title=Marco Travaglio, quanti amori bruciati. Da Bossi a Di Pietro a Ingroia a Grillo. Solo Berlusconi è per sempre?|language=it|work=Tempi|url=https://www.tempi.it/marco-travaglio-quanti-amori-bruciati-da-bossi-a-di-pietro-a-ingroia-a-grillo-solo-berlusconi-e-per-sempre/|access-date=20 qershor 2023}}</ref> Gjatë programit televiziv ''Dodicesimo të Rai 2, raundi'', Travaglio deklaroi se në zgjedhjet e përgjithshme italiane të vitit 2006 ai kishte votuar për Senatin "pa e prekur hundën për herë të parë" sepse, sipas fjalëve të tij, "Italia e Vlerave më bëri dhuratën e kandidimit të një personi që e vlerësoj dhe që më ka nderuar me miqësinë e saj, Franca Rame".<ref>{{Cite web|last=Giangrande|first=Antonio|date=8 dhjetor 2016|title=Silvio Berlusconi l'Italiano per Antonomasia|url=https://books.google.com/books?id=IYWiDQAAQBAJ|access-date=20 qershor 2023|website=L'Italia del Trucco, l'Italia che siamo|page=[https://books.google.com/books?id=IYWiDQAAQBAJ&pg=PA173 173]|language=it|via=Google Books}}</ref> Më 29 mars 2008, blogu i Antonio Di Pietro publikoi një artikull nga Travaglio në të cilin ai shprehu publikisht votën e tij për Italinë e Vlerave për zgjedhjet e përgjithshme italiane të vitit 2008 dhe konfirmoi prirjet e tij liberale, duke shtuar se ai ende ishte "duke pritur për një Einaudi të ri ose një De Gasperi të ri".<ref>{{Cite web|last=Di Pietro|first=Antonio|date=29 mars 2008|title=Dichiarazioni di voto: Marco Travaglio|url=http://www.antoniodipietro.com/2008/03/dichiarazioni_di_voto_marco_tr.html|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409212248/http://www.antoniodipietro.com/2008/03/dichiarazioni_di_voto_marco_tr.html|archive-date=9 prill 2008|access-date=19 June 2023|website=AntonioDiPietro.com|language=it}}</ref> Më 5 qershor 2009, në prag të zgjedhjeve të Parlamentit Europian të vitit 2009 në Itali, ai deklaroi se do të votonte për Italinë e Vlerave sepse ishte i kënaqur me mënyrën e saj të kundërshtimit të qeverisë së katërt të Berluskonit.<ref>{{Cite news|last=Travaglio|first=Marco|date=5 qershor 2009|title=Un voto contro ma anche per|language=it|work=MicroMega|url=http://www.voglioscendere.go.ilcannocchiale.it.ilcannocchiale.it/?yy=2009&mm=6&p=4|url-status=dead|access-date=14 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054758/http://www.voglioscendere.go.ilcannocchiale.it.ilcannocchiale.it/?yy=2009&mm=6&p=4|archive-date=21 shtator 2013|via=Il Cannocchiale}}</ref> Intervistoi {{Interlanguage link|Antonello Piroso|it}} Më 22 mars 2011, në programin televiziv ''Niente di personale'' në La7, Travaglio zbuloi se në zgjedhjet e përgjithshme italiane të vitit 1996 kishte votuar për [[Lega Nord]] në njërën nga dy dhomat legjislative dhe për veprën "The Olive Tree" të [[Romano Prodi|Romano Prodit]] në dhomën tjetër. Ai e shpjegoi votën e tij për Lega Nord si përmbushje të një premtimi që i kishte bërë vetes pasi u largua nga ''Il Giornale'' në vitin 1994: do të kishte votuar për këdo që do të rrëzonte Berluskonin.<ref>{{Cite web|last=Giangrande|first=Antonio|date=8 dhjetor 2016|title=Silvio Berlusconi l'Italiano per Antonomasia|url=https://books.google.com/books?id=IYWiDQAAQBAJ|access-date=20 qershor 2023|website=L'Italia del Trucco, l'Italia che siamo|page=[https://books.google.com/books?id=IYWiDQAAQBAJ&dq=%E2%80%9CMarco+Travaglio%E2%80%9D+elezioni+%E2%80%9C1996%E2%80%9D+voto+%E2%80%9CLega+Nord%E2%80%9D&pg=PA172 172 173]|language=it|via=Google Books}}</ref> Për zgjedhjet e përgjithshme italiane të vitit 2013, në një artikull të botuar në ''MicroMega'' dhe gjithashtu në programet televizive të La7, ''{{Interlanguage link|Servizio pubblico|it|Servizio pubblico (programma televisivo)}}'' nga Michele Santoro dhe ''{{Interlanguage link|Otto e mezzo (TV program)|it|Otto e mezzo (programma televisivo)}}'' nga Lilli Gruber, ai njoftoi votën e tij për Revolucionin Civil në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe [[Movimento 5 Stelle|Lëvizjen Pesë Yje]] në Senat.<ref>{{Cite web|date=8 shkurt 2013|title=Il Travaglio del voto|url=http://www.la7.tv/richplayer/index.html?assetid=50312746|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130213195507/http://www.la7.tv/richplayer/index.html?assetid=50312746|archive-date=13 shkurt 2013|access-date=19 June 2023|website=La7|language=it}}</ref><ref>{{Cite news|last=Travaglio|first=Marco|date=shkurt 2013|title=Un voto stanco|language=it|work=MicroMega}}</ref> Për referendumin kushtetues italian të vitit 2016 në lidhje me reformën [[Matteo Renzi|Renzi]] - Boschi, Travaglio mbështeti fushatën "Jo" dhe shkroi një libër kundër reformës.<ref>{{Cite web|date=7 korrik 2016|title=Riforme: oggi il libro 'Perché No' di Travaglio e Truzzi|url=https://www.adnkronos.com/referendum-arriva-il-libro-perche-no-di-marco-travaglio-e-silvia-truzzi_R6Wo6V6BbxlMxJ5w3olpv|access-date=20 qershor 2023|website=Adnkronos|language=it}}</ref> Në episodin e 8 marsit 2018 të ''Otto e mezzo'', Travaglio deklaroi se kishte votuar për Lëvizjen Pesë Yje në zgjedhjet e përgjithshme italiane të vitit 2018.<ref>{{Cite web|date=8 mars 2018|title=Marco Travaglio: 'Ho votato 5 stelle, era inutile tenerli nel freezer'|url=https://www.la7.it/otto-e-mezzo/video/marco-travaglio-ho-votato-5-stelle-era-inutile-tenerli-nel-freezer-09-03-2018-236045|access-date=19 qershor 2023|website=La7|language=it}}</ref> Për referendumin kushtetues italian të vitit 2020 në lidhje me uljen e numrit të deputetëve, Travaglio mbështeti "Po"-në.<ref>{{Cite news|last=Travaglio|first=Marco|date=20 gusht 2020|title=Taglio dei parlamentari, perché Sì|language=it|work=Il Fatto Quotidiano|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/in-edicola/articoli/2020/08/20/taglio-perche-si/5904946/|access-date=20 qershor 2023}}</ref> Në shkurt të vitit 2022, Travaglio e quajti lajmin për një [[Pushtimi rus i Ukrainës në 2022|pushtim të afërt rus të Ukrainës]] një "[[Lajmet e rreme|lajm të rremë]] amerikan", duke e bërë këtë edhe një ditë para se të fillonte pushtimi,<ref>{{Cite news|last=Travaglio|first=Marco|date=23 shkurt 2023|title=Dov'è Mario?|language=it|work=Il Fatto Quotidiano|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/in-edicola/articoli/2022/02/23/dove-mario/6503938/|access-date=20 qershor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|last=Dell'Orco|first=Daniele|date=24 shkurt 2022|title=La 'profezia balla' di Travaglio sulla Russia: 'L'altra sera...'|language=it|work=Il Giornale|url=https://www.ilgiornale.it/news/politica/anche-travaglio-profeta-contrario-invasione-russa-fake-news-2013048.html|access-date=20 qershor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=24 shkurt 2023|title=La figuraccia di Marco Travaglio sull'attacco della Russia diventa virale: 'Invasione? Fake news'|language=it|work=Il Tempo|url=https://www.iltempo.it/esteri/2022/02/24/news/marco-travaglio-invasione-russia-ucraina-fake-news-usa-twitter-previsione-sbagliata-brutta-figura-30598828/|access-date=20 qershor 2023}}</ref> gjë që rezultoi në kritika,<ref>{{Cite web|date=26 shkurt 2022|title=Guerra Ucraina-Russia, Renzi: 'Travaglio pagato per sbagliarle tutte'|url=https://www.adnkronos.com/guerra-ucraina-russia-renzi-travaglio-pagato-per-sbagliarle-tutte_6YOas0WfJY3g44yuo5gmri|access-date=20 qershor 2023|website=Adnkronos|language=it}}</ref> si dhe u rendit midis mohuesve të pushtimit.<ref>{{Cite news|last=Del Vigo|first=Francesco Maria|date=25 shkurt 2022|title=I negazionisti dell'invasione|language=it|work=Il Giornale|url=https://www.ilgiornale.it/news/politica/i-negazionisti-dellinvasione-2013141.html|access-date=20 qershor 2023}}</ref><ref>{{Cite web|last=Madonia|first=Mattia|date=7 nëntor 2022|title=L'insostenibile opinionismo di Di Battista sulla guerra in Ucraina, onnipresente in tv|url=https://thevision.com/attualita/di-battista-ucraina/|access-date=20 qershor 2023|website=The Vision|language=it}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Ai është një kritik kryesor i [[Volodimir Zelenski|Volodymyr Zelenskyy]]<ref>{{Cite web|date=8 tetor 2022|title=Travaglio rompe il fronte pro-Zelensky: 'Un Frankenstein sfuggito di mano ai suoi creatori Usa ed Eu'|url=https://www.open.online/2022/10/08/marco-travaglio-vs-zelensky-frankenstein-usa-ue/|access-date=20 qershor 2023|website=Open|language=it}}</ref>, dhe qëndrimet e tij janë kritikuar si anti-Ukrainë dhe pro- [[Vladimir Putin]].<ref>{{Cite news|date=23 mars 2022|title=Marco Travaglio, soldatino di Putin: 'Russi a Bergamo? Cos'è successo davvero', sconcerto|language=it|work=[[Libero Quotidiano]]|url=https://www.liberoquotidiano.it/news/personaggi/30940527/marco-travaglio-vladimir-putin-russi-missione-bergamo-fatto-quotidiano.html|access-date=20 qershor 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 nëntor 2022|title=Il Fatto racconta la guerra come Putin vorrebbe fosse vero|language=it|work=Il Foglio|url=https://www.ilfoglio.it/esteri/2022/11/16/news/il-fatto-racconta-la-guerra-come-putin-vorrebbe-fosse-vero-4661572/|access-date=20 qershor 2023}}</ref> Në qershor të vitit 2023, pas vdekjes dhe funeralit shtetëror të Berluskonit, Travaglio ishte kritik ndaj asaj që ai e perceptoi si një lumturim të udhëheqësit të ndjerë, duke përmendur skandalet e tij të shumta.<ref>{{Cite news|date=13 qershor 2023|title=Silvio Berlusconi, Travaglio a La7: 'C'è stata una beatificazione imbarazzante. Lui non avrebbe voluto essere dipinto come un santino'|language=it|work=Il Fatto Quotidiano|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2023/06/13/silvio-berlusconi-travaglio-a-la7-ce-stata-una-beatificazione-imbarazzante-lui-non-avrebbe-voluto-essere-dipinto-come-un-santino/7192335/|access-date=17 qershor 2023}}</ref> == Çmime dhe nderime == Travaglio fitoi Çmimin e Satirës Politike në [[Forte dei Marmi]] (2007) për rubrikat e tij në ''L'Unità'', Çmimin e Lirisë së Shtypit (2009) të Shoqatës Kombëtare të Gazetarëve Gjermanë,<ref name="International Journalism Festival 2012"/> dhe Premiolino (2010).<ref>{{Cite web|date=2010|title=Edizione 2010|url=https://ilpremiolino.it/portfolio_tags/edizione-2010/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191013224127/https://ilpremiolino.it/portfolio_tags/edizione-2010/|archive-date=13 tetor 2019|access-date=19 June 2023|website=Il Premiolino|language=it|quote=Travaglio Marco – ''Il Fatto Quotidiano''. Motivazione: Ispirandosi all'esempio professionale di Indro Montanelli con il quale ha lavorato prima a ''Il Giornale'' poi alla ''Voce'', Marco Travaglio, in un momento particolarmente difficile per l'informazione, è riuscito a dare vita insieme a un ristretto gruppo di colleghi a ''Il Fatto Quotidiano'', che in breve tempo si è conquistato un ruolo significativo nella stampa italiana.}}</ref> == Vepra == Travaglio është autor i mbi pesëdhjetë librave. Disa nga veprat e Travaglios, të tilla si ''È Stato la mafia'' (2013) dhe ''Slurp'' (2015), u adaptuan për teatër dhe monologë teatralë. Vepra të tjera teatrale përfshijnë ''Promemoria: 15 anni di storia d'Italia'' (2009) dhe ''Anestesia totale'' (2011).<ref name="International Journalism Festival 2012"/> Disa libra nga Travaglio janë shkruar në bashkëpunim, zakonisht me gazetarë të tjerë investigativë.<ref name="International Journalism Festival 2012" /> * == Referime == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>  * [http://www.ilfattoquotidiano.it/ ''Il Fatto Quotidiano''] - gazetë e pavarur, kryeredaktori i së cilës është Travaglio {{In lang|it}} * [http://www.voglioscendere.ilcannocchiale.it/ Voglio scendere] — blog nga Travaglio dhe kolegët gazetarë dhe autorë {{Interlanguage link|Pino Corrias|it|Pino Corrias}} dhe {{Interlanguage link|Peter Gomez (writer)|it|Peter Gomez}} {{In lang|it}} * [http://antefatto.ilcannocchiale.it/ L'Antefatto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130307145721/http://antefatto.ilcannocchiale.it/|date=7 March 2013}} — Faqja zyrtare e gazetës së pavarur të Travaglio, ''Il Fatto Quotidiano'' {{In lang|it}} * ''[https://web.archive.org/web/20130921190857/http://www.voglioscendere.go.ilcannocchiale.it.ilcannocchiale.it/ Voglio Scendere]'' - kolona në ''Il Cannocchiale'' {{In lang|it}} * [http://www.marcotravaglio.it/ MarcoTravaglio.it] — faqe jozyrtare e tifozëve që paraqet një rubrikë dhe disa kontribute të tjera nga Travaglio të pabotuara diku tjetër] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20110929050014/http://www.scarichiamoli.org/main.php?page=interviste%2Ftravaglio Intervistë me Marco Travaglio] në ''Scarichiamoli'' {{In lang|it}} * [https://cultura.biografieonline.it/intervista-a-marco-travaglio/ Intervistë me Marco Travaglio] në ''Biografieonline'' {{In lang|it}} * [http://www.repubblica.it/online/politica/sati/integrale/integrale.html Intervista kontroverse me Travaglion nga Luttazzi] {{In lang|it}} * ''[https://web.archive.org/web/20080828025033/http://espresso.repubblica.it/archivio/opinioni/marcotravaglio Signornò]'' dhe ''[http://espresso.repubblica.it/opinioni/carta-canta Carta-Canta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170518042210/http://espresso.repubblica.it/opinioni/carta-canta|date=18 May 2017}}'' kolonat në ''L'Espresso'' {{In lang|it}} * {{Imdb emri|2055755}} * {{Facebook|marcotravaglio|Official page}} {{S-start}} {{s-media}} {{s-bef|before=–}} {{S-ttl|title=Journalist for ''[[Il Giornale]]''|years=1988–1994}} {{s-aft|after=–}} {{s-bef|before=–}} {{S-ttl|title=Journalist for ''La Voce''|years=1994–1995}} {{s-aft|after=–}} {{s-bef|before=–}} {{S-ttl|title=Journalist for ''[[La Repubblica]]''|years=1998–2001}} {{s-aft|after=–}} {{s-bef|before=–}} {{S-ttl|title=Journalist for ''[[L'Unità]]''|years=2002–2009}} {{s-aft|after=–}} {{s-bef|before=–}} {{S-ttl|title=Journalist for ''[[Il Fatto Quotidiano]]''|years=Since 2009}} {{s-aft|after=–}} {{s-end}} [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Torinos]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1964]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Biografi italiane]] 93b22fqi3ea6bgosy0rpvtqtm4pouv9 1 403124 3026672 2999812 2026-08-18T10:47:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026672 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Malé]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2999811 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240314141317/https://www.environment.gov.mv/v2/wp-content/files/pemphis/20150304-pemphis-49-feb2015.pdf për lidhjen https://www.environment.gov.mv/v2/download/73/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 qershor 2026 07:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Malé]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026671 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160527102003/http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2015/12/PP9.xls për lidhjen http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2015/12/PP9.xls. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221023161241/http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2019/02/Resident-Population.xlsx për lidhjen http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2019/02/Resident-Population.xlsx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 12:47 (CEST) 5wbakv76p0n2jfzo1rkbbj0v3dsihab 1 404746 3026559 3021566 2026-08-18T04:16:58Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Rovaniemi]] 3026559 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Rovaniemi]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 te http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 07:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Rovaniemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116811 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.rovaniemi.fi/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 11:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Rovaniemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2122147 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200604001738/https://www.rovaniemi.fi/ për lidhjen http://www.rovaniemi.fi/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 qershor 2020 06:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Rovaniemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259219 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20150711162840/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 01:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Rovaniemi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3019476 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120315120254/http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls për lidhjen http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2026 19:11 (CEST) 53zfo9wk2tj6sc3l6zcqgl2rsej48xe 1 404747 3026561 3021568 2026-08-18T04:17:18Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Salo]] 3026561 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Salo]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995828 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 te http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 08:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Salo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259303 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20150711162840/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 01:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Salo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2576882 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.salo.fi/en/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2023 01:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Salo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2579897 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100927184342/http://www.salo.fi/en/ për lidhjen http://www.salo.fi/en/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 gusht 2023 03:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Salo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3020618 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120315120254/http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls për lidhjen http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2026 21:07 (CEST) jb9fjqohdqp0ygsg206i7t5d39cnyfv 1 404748 3026568 3021572 2026-08-18T04:19:57Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Republika Romake]] 3026568 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Republika Romake]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995624 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20081007060536/http://faculty.vassar.edu/jolott/old_courses/republic1998/marius/effects.htm te http://faculty.vassar.edu/jolott/old_courses/republic1998/marius/effects.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 07:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Republika Romake]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2368660 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110514025151/http://www.wsu.edu/~dee/ROME/REPUBLIC.HTM për lidhjen http://www.wsu.edu/~dee/ROME/REPUBLIC.HTM. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110501115720/http://www.wsu.edu/~dee/ROME/CONQHELL.HTM për lidhjen http://www.wsu.edu/~dee/ROME/CONQHELL.HTM. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 01:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Republika Romake]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2486296 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140807190312/http://www.livius.org/ei-er/eques/eques.html për lidhjen http://www.livius.org/ei-er/eques/eques.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2022 15:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Republika Romake]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2634165 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160414161122/http://www.livius.org/ps-pz/pyrrhus/pyrrhus02.html për lidhjen http://www.livius.org/ps-pz/pyrrhus/pyrrhus02.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303193524/http://www.livius.org/ps-pz/pyrrhus/pyrrhus03.html për lidhjen http://www.livius.org/ps-pz/pyrrhus/pyrrhus03.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 janar 2024 22:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Republika Romake]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3018731 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170927115017/http://www.roman-emperors.org/auggie.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/auggie.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2026 17:38 (CEST) jt6mtpa0a4fjx2ob98ic32jfrpmamlh 1 404749 3026575 3021580 2026-08-18T04:24:00Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara]] 3026575 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879410 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190204080703/http://thejewishvoice.com/2019/02/04/wjc-and-albanian-mission-to-un-held-special-briefing-on-rescue-of-albanian-jews-during-holocaust/ për lidhjen http://thejewishvoice.com/2019/02/04/wjc-and-albanian-mission-to-un-held-special-briefing-on-rescue-of-albanian-jews-during-holocaust/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 dhjetor 2025 02:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2883708 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210618223147/https://federalnewsnetwork.com/government-news/2021/06/brazil-uae-albania-ghana-and-gabon-win-un-council-seats/ për lidhjen https://federalnewsnetwork.com/government-news/2021/06/brazil-uae-albania-ghana-and-gabon-win-un-council-seats/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 dhjetor 2025 07:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2888406 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190201014924/https://news.un.org/en/story/2019/01/1031742 për lidhjen https://news.un.org/en/story/2019/01/1031742. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 janar 2026 09:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917252 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260207220502/https://www.providingforpeacekeeping.org/2015/03/30/peacekeeping-contributor-profile-albania/ për lidhjen http://www.providingforpeacekeeping.org/2015/03/30/peacekeeping-contributor-profile-albania/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2026 15:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shqipëria dhe Kombet e Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3020790 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210424014410/https://www.albaniandailynews.com/index.php?idm=43843&mod=2 për lidhjen https://www.albaniandailynews.com/index.php?idm=43843&mod=2. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 gusht 2026 00:51 (CEST) s4hs5fdy6x8hwlsnx7chc4jszha0ai6 1 405120 3026582 3023937 2026-08-18T06:50:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026582 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e pajisjeve e Forcave të Armatosura të Shqipërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023936 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180703140736/https://aaf.mil.al/te-fundit/4739-nenshkruhet-marreveshja-teknike-per-dhurimin-e-5000-armeve-beretta-ndermjet-ministrise-se-mbrojtjes-se-republikes-se-italise-dhe-ministrise-se-mbrojtjes-se-rsh për lidhjen https://aaf.mil.al/te-fundit/4739-nenshkruhet-marreveshja-teknike-per-dhurimin-e-5000-armeve-beretta-ndermjet-ministrise-se-mbrojtjes-se-republikes-se-italise-dhe-ministrise-se-mbrojtjes-se-rsh. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ata.gov.al/2024/02/14/peleshi-kete-vit-permbushim-zotimin-e-investimeve-ne-kuader-te-nato-s/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130822074459/http://www.specialoperations.com/Foreign/Albania/Default.htm për lidhjen http://www.specialoperations.com/Foreign/Albania/Default.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 08:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e pajisjeve e Forcave të Armatosura të Shqipërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026581 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250519235336/https://x.com/USEmbassyTirana/status/1364950729287471104 për lidhjen https://x.com/USEmbassyTirana/status/1364950729287471104. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240422165318/https://armyrecognition.com/november_2012_new_army_military_defence_industry/albanian_army_was_trained_during_two_weeks_with_the_armoured_vehicle_nexter_aravis_2911124.html për lidhjen https://armyrecognition.com/november_2012_new_army_military_defence_industry/albanian_army_was_trained_during_two_weeks_with_the_armoured_vehicle_nexter_aravis_2911124.html. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://exit.al/lockheed-martin-to-maintain-albanias-sea-surveillance-system. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251212080120/https://en.ata.gov.al/2025/12/09/u-s-trains-albanian-military-in-counter-drone-technology/ për lidhjen https://en.ata.gov.al/2025/12/09/u-s-trains-albanian-military-in-counter-drone-technology/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 08:50 (CEST) 2jliy1ozw81jqsirj8ttk5uuh8lh8ag 0 405139 3026616 3024789 2026-08-18T08:52:01Z Eraqena 181813 /* Referime */ Rregullova disa parametra tek referencat 3026616 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Can You Hear Me Now? -MeToo (39787332552).jpg|parapamje|Një protestë në New York City, 2018]] '''Lëvizja #MeToo''' është [[Lëvizja shoqërore|lëvizje shoqërore]] kundër [[Abuzimi seksual|abuzimit]] dhe [[Ngacmimi seksual|ngacmimit seksual]], si dhe kulturës që toleron dhunën seksuale. #MeToo inkurajon të mbijetuarit e dhunës seksuale të flasin për përvojat e tyre, të mbështesin njëri-tjetrin dhe të sfidojnë [[Institucioni|institucionet]] që kanë injoruar, minimizuar ose mbrojtur abuzimin.<ref>{{Cite web |title=History & Inception |url=https://metoomvmt.org/get-to-know-us/history-inception/ |access-date=2026-08-12 |website=me too. Movement |language=en-US}}</ref> Shprehja “Me Too” u përdor për herë të parë në këtë kontekst në vitin 2006 nga aktivistja dhe e mbijetuara e dhunës seksuale, [[Amerikanët|amerikanja]] Tarana Burke, e cila e zhvilloi atë si një fushatë të përqendruar te të mbijetuarit, bazuar në [[Empatia|empati]], shërim dhe mbështetje komunitare.<ref>{{Cite web |title=Biography: Tarana Burke |url=https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/tarana-burke |access-date=2026-08-12 |website=National Women's History Museum |language=en}}</ref>   Në vitin 2017, pas publikimit të akuzave për abuzim dhe ngacmim seksual kundër producentit të filmave Harvey Weinstein, tema e dhunës seksuale dhe e abuzimit të pushtetit mori vëmendje të madhe mediatike dhe publike.<ref>{{Cite news |date=2017-10-12 |title=Harvey Weinstein timeline: How the scandal has unfolded |language=en-GB |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-41594672 |access-date=2026-08-12}}</ref> Në këtë kontekst, më 15 tetor 2017, aktorja [[Alyssa Milano]] publikoi një postim në [[X (rrjet social)|Twitter]] ku u kërkonte personave që kishin përjetuar ngacmim ose abuzim seksual të shkruanin “Me too” në rrjetet sociale.<ref>{{Cite news |last=France |first=Lisa Respers |date=2017-10-15 |title=#MeToo: Social media flooded with personal stories of assault {{!}} CNN |language=en |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2017/10/15/entertainment/me-too-twitter-alyssa-milano |access-date=2026-08-12}}</ref> Pas këtij postimi, shprehja filloi të përdorej gjerësisht si hashtag në platforma digjitale dhe u përhap me shpejtësi në nivel ndërkombëtar.<ref>{{Cite journal |last=Gorissen |first=Marleen |last2=van den Berg |first2=Chantal JW. |last3=Ruiter |first3=Stijn |last4=Bijleveld |first4=Catrien CJH. |date=2023-07 |title=Sharing unwanted sexual experiences online: A cross-platform analysis of disclosures before, during and after the #MeToo movement |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0747563223000754 |journal=Computers in Human Behavior |language=en-US |volume=144 |pages=107724 |doi=10.1016/j.chb.2023.107724 |issn=0747-5632}}</ref> Hashtagu #MeToo u bë një nga shembujt më të njohur të aktivizmit digjital në shekullin e njëzet e një dhe lidhi fushatën fillestare të Tarana Burke me një lëvizje shumë më të gjerë globale kundër dhunës seksuale dhe ngacmimit seksual.<ref>{{Cite news |title=Tarana Burke: What #MeToo Made Possible, 5 Years Later |language=en |work=TIME |url=https://time.com/6221110/tarana-burke-me-too-anniversary/ |access-date=2026-08-12}}</ref> Megjithëse lëvizja fillimisht u lidh gjerësisht me [[Hollivudi|Hollywood-in]], ajo u zgjerua shpejt në [[Politika|politikë]], [[Gazetaria|gazetari]], [[Arsimi|arsim]], [[Biznesi|biznes]], [[Sporti|sport]], [[Feja|religjion]], [[Teknologjia|teknologji]] dhe sektorë të tjerë. Ajo kontribuoi në [[Dorëheqja|dorëheqje]], shkarkime, hetime, ndryshime të politikave në vendin e punës, reforma ligjore dhe debat më të gjerë publik mbi pëlqimin, pushtetin, pabarazinë gjinore dhe përgjegjësinë institucionale.<ref>{{Cite web |title=2020 Progress Update: MeToo Workplace Reforms in the States |url=https://nwlc.org/resource/2020-progress-update-metoo-workplace-reforms-in-the-states/ |access-date=2026-08-12 |website=National Women's Law Center |language=en-US}}</ref> == Origjina e lëvizjes == Shprehja “Me Too” nuk filloi si një hashtag viral, ajo e ka origjinën në punën komunitare të Tarana Burke, e cila kishte kaluar vite duke punuar me të rinj të mbijetuar të dhunës seksuale, veçanërisht me vajza Afro-Amerikane dhe gra të tjera të margjinalizuara. Aktivizmi i Burke-s u formësua nga përvojat e saj si e mbijetuar dhe nga puna e saj në mbrojtjen e të rinjve.<ref>{{Cite news |last=Cooney |first=Samantha |title=Meet the Woman Who Started #MeToo 10 Years Ago |language=en |work=TIME |url=https://time.com/4988282/me-too-tarana-burke-interview/ |access-date=2026-08-12}}</ref> Qëllimi i saj ishte të krijonte një gjuhë njohjeje për të mbijetuarit e dhunës seksuale që shpesh ndiheshin të [[Izolimi shoqëror|izoluar]], të turpëruar ose të injoruar.<ref>{{Cite web |last=Greene |first=Morgan |date=2018-10-11 |title=#MeToo’s Tarana Burke tells local activists movement ‘by us and for us’ must include women of color |url=https://www.chicagotribune.com/2018/10/11/metoos-tarana-burke-tells-local-activists-movement-by-us-and-for-us-must-include-women-of-color/ |access-date=2026-08-12 |website=Chicago Tribune |language=en-US}}</ref> Në vitin 2006, Burke filloi ta përdorte shprehjen “Me Too” përmes punës së saj me gra të reja në qytetin Selma, në [[Alabama]]. Ajo themeloi organizatën Just Be Inc., e përqendruar në mirëqenien dhe fuqizimin e grave të reja me ngjyrë. Me këtë synonte t’u tregonte të mbijetuarve të dhunës seksuale se nuk ishin vetëm dhe se shërimi mund të fillonte përmes njohjes dhe mbështetjes së përbashkët.<ref>{{Cite web |date=2017-10-23 |title=Everyone Meet Tarana Burke, The Woman Who Really Started The 'Me Too' Movement |url=https://www.elle.com/uk/life-and-culture/culture/news/a39429/empowerment-through-empathy-tarana-burke-me-too/ |access-date=2026-08-12 |website=ELLE |language=en-GB}}</ref> Një nga përvojat që Tarana Burke ka përmendur në lidhje me krijimin e shprehjes “Me Too” lidhet me një bisedë me një vajzë të re që i kishte treguar se kishte përjetuar abuzim seksual. Burke më vonë deklaroi se kishte ndier se nuk kishte ditur si të përgjigjej në atë moment dhe se mendonte se shprehja “Me too” do të kishte shërbyer si formë solidariteti dhe mirëkuptimi.<ref>{{Cite web |title=Our Team |url=https://justbeinc.wixsite.com/justbeinc/board |access-date=2026-08-12 |website=justbeinc |language=en}}</ref> Kjo përvojë ndikoi në zhvillimin e iniciativës “Me Too”, e cila në fazën e saj fillestare ishte e përqendruar në mbështetjen e të mbijetuarëve të dhunës seksuale, veçanërisht të grave dhe vajzave nga komunitete me qasje të kufizuar në mbështetje institucionale dhe sociale.<ref>{{Cite news |last=Spectator |first=The |date=2019-05-09 |title=Reflecting on Tarana Burke and the meaning of #MeToo at Hamilton |language=en |work=Medium |url=https://spec.hamilton.edu/reflecting-on-tarana-burke-and-the-meaning-of-metoo-at-hamilton-baab6d8346da |access-date=2026-08-12}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-08-17 |title=The Original ‘Me Too.’: Tarana Burke Discusses the Movement She Made |url=https://harris.uchicago.edu/news-events/news/original-me-too-tarana-burke-discusses-movement-she-made |access-date=2026-08-12 |website=Harris School of Public Policy |language=en}}</ref> == Veprimtaria e lëvizjes para vitit 2017 == Përpara se “MeToo” të bëhej një hashtag global, bisedat publike mbi ngacmimin seksual ishin zhvilluar tashmë përmes organizimit [[Feminizmi|feminist]], mbrojtjes së të mbijetuarve, medieve, proceseve gjyqësore dhe fushatave të mëhershme digjitale. Të mbijetuarit dhe aktivistët kishin kritikuar prej kohësh mënyrat se si institucionet mbronin personat me pushtet, heshtnin ankesat, përdornin marrëveshje private ose fajësonin viktimat.<ref>{{Cite web |title=Sexual Violence, The #MeToo Movement, and Narrative Shift |url=https://opportunityagenda.org/messaging_reports/shifting-the-narrative/case-4/ |access-date=2026-08-12 |website=The Opportunity Agenda |language=en-US}}</ref> Para vitit 2017, disa lëvizje online ndihmuan në krijimin e terrenit për #MeToo. Hashtagët si #WhatWereYouWearing, #SurvivorPrivilege, #YouOkSis dhe #MyHarveyWeinstein krijuan hapësira ku njerëzit mund të diskutonin dhunën seksuale, fajësimin e viktimës, ngacmimin në rrugë, mosbesimin dhe abuzimin me pushtetin.<ref>{{Cite web |last=Testa |first=Jessica |date=2014-03-13 |title=Sexual Assault Survivors Answer The Question “What Were You Wearing When You Were Assaulted?” |url=https://www.buzzfeednews.com/article/jtes/sexual-assault-survivors-answer-the-question-what-were-you-w |access-date=2026-08-12 |website=BuzzFeed News |language=en}}</ref> Këto lëvizje nuk arritën të njëjtën shkallë globale si #MeToo, por ato ndihmuan në ndërtimin e një gjuhe digjitale të dëshmisë së të mbijetuarve.<ref>{{Cite news |last=Ohlheiser |first=Abby |date=2017-10-16 |title=#MeToo made the scale of sexual abuse go viral. But is it asking too much of survivors? |language=en-US |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2017/10/16/metoo-made-the-scale-of-sexual-abuse-go-viral-but-is-it-asking-too-much-of-survivors/ |access-date=2026-08-12 |issn=0190-8286}}</ref> Ndërkohë, akuzat kundër Harvey Weinstein ishin shfaqur para përhapjes virale të lëvizjes #MeToo. Në vitin 2015, modelja italiane Ambra Gutierrez akuzoi Weinstein për prekje të papërshtatshme. Ajo bashkëpunoi me policinë dhe regjistroi një bisedë me të, por prokurorët nuk ngritën aktakuzë. Më vonë, rasti u bë i rëndësishëm sepse tregoi sa e vështirë ishte për akuzuesit të sfidonin figura të fuqishme para se të ndodhte ndryshimi më i gjerë kulturor, në vitin 2017.<ref>{{Cite web |date=2017-10-11 |title=No redo on Weinstein groping investigation halted in 2015 |url=https://apnews.com/movies-general-news-5eb97f02c1ee419e8de200eeafba2d23 |access-date=2026-08-12 |website=AP News |language=en}}</ref>   == Përhapja virale në vitin 2017 == Përhapja virale e #MeToo filloi në tetor 2017, pasi raportet hetimore ekspozuan akuzat kundër Harvey Weinstein.<ref>{{Cite news |last=Kantor |first=Jodi |last2=Twohey |first2=Megan |date=2017-10-05 |title=Harvey Weinstein Paid Off Sexual Harassment Accusers for Decades |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/10/05/us/harvey-weinstein-harassment-allegations.html |access-date=2026-08-12 |issn=0362-4331}}</ref> Këto raporte përshkruan forma të ngacmimit seksual, sulmeve të dyshimta, marrëveshjeve private, presionit ligjor dhe heshtjes institucionale. Skandali Weinstein u bë një pikë kthese, sepse tregoi se si rrjetet profesionale dhe industritë mediatike mundësonin vazhdimin e abuzimit, për vite me radhë.<ref>{{Cite web |url=https://www.pbs.org/newshour/show/the-reporters-behind-harvey-weinstein-story-on-how-it-was-just-the-beginning-for-metoo?utm_source |access-date=2026-08-12 |website=www.pbs.org|title="The reporters behind Harvey Weinstein story on how it was 'just the beginning' for MeToo"|language=en}}</ref> Më 15 tetor 2017, Alyssa Milano publikoi një mesazh duke inkurajuar njerëzit që kishin përjetuar ngacmim seksual ose përdhunim të përgjigjeshin me “Me too”.<ref>{{Cite web |title=Figure 1. Screenshot of Alyssa Milano's 2017 tweet [1]. |url=https://www.researchgate.net/figure/Screenshot-of-Alyssa-Milanos-2017-tweet-1_fig1_348901741 |access-date=2026-08-12 |website=ResearchGate |language=en}}</ref> Reagimi ishte i menjëhershëm, brenda 24 orëve të para, platforma [[Facebook]] raportoi se 4.7 milionë njerëz në mbarë botën kishin marrë pjesë në bisedën me #MeToo, duke regjistruar më shumë se 12 milionë postime, komente dhe reagime. Hashtagu u përdor gjithashtu më shumë se një milion herë gjatë ditëve të para të përhapjes së tij virale.<ref name = "Khomami2017">{{Cite news |last=Khomami |first=Nadia |date=2017-10-20 |title=#MeToo: how a hashtag became a rallying cry against sexual harassment |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2017/oct/20/women-worldwide-use-hashtag-metoo-against-sexual-harassment |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref> Ndërkohë, Twitter u bë një nga platformat kryesore të lëvizjes. Pew Research Center zbuloi se nga postimi fillestar i Milanos deri më 30 shtator 2018, hashtagu #MeToo ishte përdorur më shumë se 19 milionë herë në Twitter. Kjo përfaqësonte një mesatare prej më shumë se 55 mijë përdorimesh në ditë.<ref>{{Cite web |last=Anderson |first=Monica |last2=Toor |first2=Skye |date=2018-10-11 |title=How social media users have discussed sexual harassment since #MeToo went viral |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2018/10/11/how-social-media-users-have-discussed-sexual-harassment-since-metoo-went-viral/ |access-date=2026-08-12 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> Përderisa lëvizja fillimisht u përhap përmes platformave Twitter dhe Facebook, më pas u zgjerua në platformat [[Instagram]], [[YouTube]], si dhe blogje, revista online, peticione digjitale dhe faqe feministe lokale. Njerëzit përdorën këto platforma për të ndarë histori personale, për të mbështetur të mbijetuarit, për të kritikuar institucionet, për të identifikuar format e ngacmimit seksual dhe për të kërkuar përgjegjësi. Rrjetet sociale e bënë lëvizjen shumë të dukshme sepse mijëra histori individuale mund të shfaqeshin së bashku dhe të zbulonin përmasat e problemit.<ref>{{Cite web |last=Women |first=U. N. |date=2019-06-28 |title=Hashtag women’s rights: 12 social media movements you should follow |url=https://un-women.medium.com/hashtag-womens-rights-12-social-media-movements-you-should-follow-6e31127a673b |access-date=2026-08-12 |website=We The Peoples |language=en}}</ref> == Përhapja globale == Pas tetorit 2017, #MeToo u bë një lëvizje globale. Ajo u përshtat në [[gjuhë]], [[kultura]] dhe kontekste të ndryshme politike. Në [[Franca|Francë]], hashtagu i lidhur #BalanceTonPorc u përdor gjërësisht dhe vendosi theks më të madh te identifikimi publik i ngacmuesve të dyshimtë, krahasuar me #MeToo, i cili përdorej kryesisht për ndarjen e përvojave personale dhe për të treguar përhapjen e ngacmimit dhe dhunës seksuale.<ref>{{Cite web |date=2017-10-30 |title=#MeToo: Thousands take to the streets of France against sexual harassment |url=https://www.france24.com/en/20171030-me-thousands-take-streets-france-paris-protest-sexual-harassment-weinstein |access-date=2026-08-12 |website=France 24 |language=en}}</ref> Në vendet ku flitej [[Gjuha spanjolle|spanjisht]], njerëzit filluan të përdornin hashtagun #YoTambién si përkthim dhe përshtatje lokale të #MeToo.<ref>{{Cite web |title=#MeToo, #balancetonporc, #yotambien: women around the world fight back at harassment |url=https://www.weforum.org/stories/2017/10/metoo-balancetonporc-yotambien-women-around-the-world-lash-out-at-harassment/ |access-date=2026-08-12 |website=World Economic Forum |language=en}}</ref> Në vende të ndryshme [[Bota arabe|arabe]] u përdorën hashtagë si #AnaKaman dhe #WaAnaAydan, që në përkthim do të thotë “edhe unë” ose “me too”.<ref name = "Khomami2017" /> Megjithatë, lëvizja nuk u përhap në të njëjtën mënyrë kudo. Në vendet me liri të fortë mediatike dhe organizata feministe të dukshme, #MeToo shpesh u bë pjesë e debatit publik, reformës në vendin e punës dhe diskutimit ligjor. Në mjedise politike më kufizuese, aktivistët përdorën ndonjëherë gjuhë të tërthortë, terma të koduar ose forma alternative të shkrimit për të shmangur censurën.<ref>{{Cite journal |last=Sara |first=Riso, |date=2024-10-01 |title=After #MeToo: Changes in sexual harassment policy at work |url=https://www.eurofound.europa.eu/en/publications/all/after-metoo-changes-sexual-harassment-policy-work |language=en}}</ref> Në [[Kina|Kinë]], për shembull, aktivistet feministe përdorën strategji kreative online, në raste kur diskutimi i drejtpërdrejtë me #MeToo hasi kufizime.<ref>{{Cite web |last=jbarrow |date=2019-10-02 |title=How did the #MeToo hashtag become #RiceBunny in China? |url=https://altalang.com/beyond-words/metoo-ricebunny/ |access-date=2026-08-12 |website=ALTA Language Services |language=en-US}}</ref> Hulumtimet akademike e kanë përshkruar #MeToo si një lëvizje digjitale ndërkombëtare që u përhap në shumë vende dhe platforma. Një studim analizoi të dhëna të lidhura me #MeToo në 42 platforma të ndryshme, duke treguar se lëvizja nuk kufizohej në një faqe interneti ose një kontekst kombëtar.<ref>{{Cite journal |last=Stubbs-Richardson |first=Megan |last2=Gilbreath |first2=Shelby |last3=Paul |first3=MacKenzie |last4=Reid |first4=Audrey |date=2024-08-17 |title=It’s a global #MeToo: a cross-national comparison of social change associated with the movement |url=https://doi.org/10.1080/14680777.2023.2231654 |journal=Feminist Media Studies |volume=24 |issue=6 |pages=1330–1349 |doi=10.1080/14680777.2023.2231654 |issn=1468-0777|language=en}}</ref> Përhapja globale e #MeToo tregoi gjithashtu se ngacmimi dhe abuzimi seksual diskutoheshin ndryshe në varësi të kushteve lokale. Në disa vende, fokusi ishte ngacmimi në vendin e punës. Në vende të tjera, fokusi ishte abuzimi në universitete, politikë, media, institucione fetare, sport, jetën familjare ose argëtim. Kjo e bëri #MeToo më pak një organizatë të vetme dhe më shumë një kornizë globale fleksibile që komunitete të ndryshme e përshtatën sipas realiteteve të tyre shoqërore dhe politike.<ref>{{Cite web |url=https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent |access-date=2026-08-12 |website=www.tandfonline.com |doi=10.1080/1369118X.2023.2219716}}</ref> == Aktivizmi digjital dhe rrjetet sociale == Përhapja virale e #MeToo shpesh përshkruhet si një shembull i rëndësishëm i aktivizmit digjital. Aktivizmi digjital i referohet përdorimit të platformave online, postimeve në rrjetet sociale, hashtagëve, ripostimeve, gazetarisë digjitale, dëshmive publike dhe rrjeteve online për të krijuar ndërgjegjësim dhe presion për ndryshim shoqëror.<ref>{{Cite web |last=Alabdulghani |first=Eiman |date=2026-03-05 |title=🌈 Digital activism: reshaping the fight against gender-based violence |url=https://theloop.ecpr.eu/digital-activism-reshaping-the-fight-against-gender-based-violence/ |access-date=2026-08-12 |website=The Loop |language=en-GB}}</ref> Në rastin e #MeToo, hashtagu ndihmoi në lidhjen e përvojave individuale në një bisedë më të gjerë publike, por lëvizja nuk u kufizua vetëm te postimet online.<ref>{{Cite web |title=#IWill? What I learned from my week as an online activist |url=https://www.brookings.edu/articles/iwill-what-i-learned-from-my-week-as-an-online-activist/ |access-date=2026-08-12 |website=Brookings |language=en-US}}</ref> Ajo ndikoi gjithashtu në gazetari, reforma në vendin e punës, debat ligjor, mbështetje për të mbijetuarit dhe diskutime publike mbi pushtetin, pëlqimin dhe përgjegjësinë institucionale.<ref>{{Cite web |last=OnLabor |date=2023-12-18 |title=How Did #MeToo Change Employment Law? ✦ OnLabor |url=https://onlabor.org/how-did-metoo-change-employment-law |access-date=2026-08-12 |website=onlabor.org |language=en-US}}</ref> Forma digjitale e lëvizjes ishte e rëndësishme sepse uli barrierën për pjesëmarrje. Aktivizmi tradicional shpesh varet nga organizatat formale, takimet, protestat, materialet e shtypura, mbledhja e fondeve, veprimet ligjore ose lobimi politik.<ref>{{Cite web |last=mediaer |date=2024-05-03 |title=Advocacy and Activism Online |url=https://digitalwellnesslab.org/research-briefs/advocacy-and-activism-online/ |access-date=2026-08-12 |website=The Digital Wellness Lab |language=en-US}}</ref> #MeToo u lejoi njerëzve të merrnin pjesë pa qenë pjesë e një organizate. Të mbijetuarit mund të flisnin nga shtëpia, [[Anonimiteti|anonimisht]] ose publikisht, dhe prapëseprapë të bëheshin pjesë e një bisede globale.<ref>{{Cite journal |last=Alaggia |first=Ramona |last2=Wang |first2=Susan |date=2020-05-01 |title=“I never told anyone until the #metoo movement”: What can we learn from sexual abuse and sexual assault disclosures made through social media? |url=https://www.researchgate.net/publication/340048998_I_never_told_anyone_until_the_metoo_movement_What_can_we_learn_from_sexual_abuse_and_sexual_assault_disclosures_made_through_social_media |journal=Child Abuse & Neglect |volume=103 |pages=104312 |doi=10.1016/j.chiabu.2019.104312|language=en}}</ref> Shpejtësia e rrjeteve sociale e bëri #MeToo të ndryshme nga shumë forma të mëhershme të aktivizmit. Një fushatë tradicionale mund të kërkonte muaj ose vite për të arritur vëmendje ndërkombëtare.<ref>{{Cite journal |last=Hasan |first=Mahmud |last2=Paul |first2=Anuradha |date=2025-01-01 |title=The Role of Social Media in Political Mobilization: A Systematic Review |url=https://www.researchgate.net/publication/394448305_The_Role_of_Social_Media_in_Political_Mobilization_A_Systematic_Review |volume=3 |pages=1–11 |doi=10.25163/business.3110221|journal=|language=en}}</ref> #MeToo u përhap globalisht brenda ditësh sepse përdoruesit mund të ripostonin, përkthenin, përshtatnin dhe komentonin menjëherë.<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Ziqian |date=2023-03-16 |title=Research on the Role of Digital Media in Promoting #Metoo Movements |url=https://www.researchgate.net/publication/369331793_Research_on_the_Role_of_Digital_Media_in_Promoting_Metoo_Movements |journal=Social Sciences |volume=12 |pages=60–63 |doi=10.11648/j.ss.20231202.12|language=en}}</ref> Kjo krijoi një formë të tregimit kolektiv, ku shumë përvoja personale së bashku zbuluan një problem më të gjerë shoqëror.<ref>{{Cite journal |last=Mueller |first=Aaron |last2=Wood-Doughty |first2=Zach |last3=Amir |first3=Silvio |last4=Dredze |first4=Mark |last5=Lynn Nobles |first5=Alicia |date=2021-04 |title=Demographic Representation and Collective Storytelling in the Me Too Twitter Hashtag Activism Movement |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8920314/ |journal=Proceedings of the ACM on human-computer interaction |volume=5 |issue=CSCW1 |pages=107 |doi=10.1145/3449181 |issn=2573-0142 |pmc=8920314 |pmid=35295189|language=en}}</ref> == Ndikimi i lëvizjes #MeToo == Ndikimi i lëvizjes #MeToo ishte i menjëhershëm dhe i gjerë. Në afat të shkurtër, ajo i dha dukshmëri publike përvojave që shpesh kishin mbetur private për shkak të turpit, frikës nga hakmarrja, sistemeve të dobëta të raportimit ose mungesës së besimit te institucionet.<ref>{{Cite web |last=McNamara |first=Brittney |date=2018-10-04 |title=A Year After the Weinstein Allegations, #MeToo Largely Hasn't Reformed Survivor Justice |url=https://www.teenvogue.com/story/year-later-metoo-survivor-justice-weinstein-allegations |access-date=2026-08-12 |website=Teen Vogue |language=en-US}}</ref> Pas jehonës që bëri, lëvizja #MeToo, institucione në fusha të ndryshme si ato të argëtimit, politike, gazetarisë, biznesit dhe akademike u përballën me presion më të madh publik, për të shqyrtuar akuzat për ngacmim dhe abuzim seksual.<ref>{{Cite news |last=Carlsen |first=Audrey |date=2018-10-23 |title=#MeToo Brought Down 201 Powerful Men. Nearly Half of Their Replacements Are Women. (Published 2018) |language=en |url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/10/23/us/metoo-replacements.html |access-date=2026-08-12}}</ref> Në disa raste, akuzat çuan në hetime të brendshme, dorëheqje, shkarkime, ndërprerje bashkëpunimesh ose procese ligjore.<ref>{{Cite web |title=Avoiding Sexual Harassment Claims in the New World of the #MeToo Movement |url=https://www.reminger.com/publication-773 |access-date=2026-08-12 |website=www.reminger.com |language=en-US}}</ref> Lëvizja #MeToo pati ndikim të dukshëm edhe ndaj figurave të njohura publike në film, televizion, muzikë, media dhe politikë. Aktori [[Kevin Spacey]] u largua nga seriali “[[House of Cards]]”, pas akuzave për sjellje seksuale të papërshtatshme.<ref>{{Cite news |last=Collins |first=Pádraig |date=2017-11-04 |title=Netflix fires Kevin Spacey from House of Cards |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/culture/2017/nov/04/netflix-fires-kevin-spacey-from-house-of-cards |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref> Prezantuesi Matt Lauer u shkarkua nga [[NBC|NBC News]], divizion i lajmeve të rrjetit amerikan National Broadcasting Company.<ref>{{Cite web |date=2017-11-30 |title=NBC News fires Matt Lauer after sexual misconduct review |url=https://www.nbcnews.com/storyline/sexual-misconduct/nbc-news-fires-today-anchor-matt-lauer-after-sexual-misconduct-n824831 |access-date=2026-08-12 |website=NBC News |language=en}}</ref> Gazetari dhe moderatori Charlie Rose u largua nga [[CBS]]''',''' rrjeti amerikan Columbia Broadcasting System''',''' dhe nga PBS''',''' rrjeti publik amerikan Public Broadcasting Service, pas akuzave për ngacmim seksual. Komediani Louis C.K. pranoi publikisht disa nga akuzat ndaj tij dhe humbi projekte filmike dhe televizive.<ref>{{Cite web |url=https://www.pbs.org/newshour/nation/charlie-rose-ousted-from-cbs-news-after-sexual-harassment-allegations |access-date=2026-08-12 |website=www.pbs.org|title=Charlie Rose ousted from CBS News, PBS after sexual harassment allegations|language=en}}</ref> Këngëtari [[R.Kelly|R. Kelly]] u përball me procese gjyqësore dhe më vonë u dënua për krime që lidhen me shfrytëzim seksual dhe trafikim seksual.<ref>{{Cite news |last=Itzkoff |first=Dave |date=2017-11-10 |title=Louis C.K. Admits to Sexual Misconduct as Media Companies Cut Ties |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/11/10/movies/louis-ck-i-love-you-daddy-release-is-canceled.html |access-date=2026-08-12 |issn=0362-4331}}</ref> Në politikë, [[Senati i Shteteve të Bashkuara|senatori]] amerikan Al Franken dha dorëheqje pas akuzave për sjellje të papërshtatshme ndaj grave.<ref>{{Cite news |last=Stolberg |first=Sheryl Gay |last2=Alcindor |first2=Yamiche |last3=Fandos |first3=Nicholas |date=2017-12-07 |title=Al Franken to Resign From Senate Amid Harassment Allegations |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/12/07/us/politics/al-franken-senate-sexual-harassment.html |access-date=2026-08-12 |issn=0362-4331}}</ref> Raste të tjera përfshinin figura si Mario Batali, [[Brett Ratner]], John Lasseter dhe Roy Price, të cilët u përballën me largime nga pozitat drejtuese, pezullime ose ndërprerje bashkëpunimesh profesionale, pas publikimit të akuzave për ngacmim ose sjellje seksuale të papërshtatshme.<ref>{{Cite web |last=services |first=Seattle Times news |date=2017-11-10 |title=The Weinstein effect: list of men accused of sexual misconduct |url=https://www.seattletimes.com/nation-world/the-weinstein-effect-list-of-men-accused-of-sexual-misconduct/ |access-date=2026-08-12 |website=The Seattle Times |language=en-US}}</ref> Lëvizja nuk ishte shkaku i vetëm i këtyre zhvillimeve, por ndikoi në rritjen e vëmendjes publike ndaj përgjegjësisë institucionale dhe mënyrës se si trajtoheshin ankesat për sjellje seksuale të papërshtatshme.<ref>{{Cite web |last=Brown |first=Anna |date=2022-09-29 |title=More Than Twice as Many Americans Support Than Oppose the #MeToo Movement |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2022/09/29/more-than-twice-as-many-americans-support-than-oppose-the-metoo-movement/ |access-date=2026-08-12 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> Kështu, lëvizja ndikoi në politikat e vendeve të punës, në debatin ligjor dhe politikat publike. Në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]] dhe vende të tjera, lëvizja kontribuoi në debatet mbi arbitrazhin e detyruar, marrëveshjet e moszbulimit, mbrojtjen nga ngacmimi në vendin e punës dhe të drejtat e të mbijetuarëve.<ref>{{Cite web |last=Rep. Bustos |first=Cheri [D-IL-17 |date=2022-03-03 |title=Text - H.R.4445 - 117th Congress (2021-2022): Ending Forced Arbitration of Sexual Assault and Sexual Harassment Act of 2021 |url=https://www.congress.gov/bill/117th-congress/house-bill/4445/text |access-date=2026-08-12 |website=www.congress.gov|language=en}}</ref> Në Evropë, [[Kuvendi Evropian|Parlamenti Evropian]] më vonë vlerësoi ngacmimin seksual dhe ndikimin e lëvizjes #MeToo në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]], duke treguar se lëvizja vazhdonte të ndikonte debatin institucional edhe vite pas fillimit të përhapjes virale të saj.<ref>{{Cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2023-0217_EN.html |access-date=2026-08-12 |website=www.europarl.europa.eu|title=Sexual harassment in the EU and MeToo evaluation|language=en}}</ref> Ndikimi kulturor ishte gjithashtu i rëndësishëm. #MeToo ndryshoi gjuhën publike rreth sjelljes seksuale të papërshtatshme. Termat si pëlqim, i mbijetuar i ngacmimit seksual, ngacmim në vendin e punës, abuzim me pushtetin, hakmarrje dhe heshtje institucionale, u bënë më të zakonshme në debatet publike.<ref>{{Cite journal |last=Elizabeth |first=Theriault, |date=2020 |title=An Examination of Pervasive Language Around Sexual Harassment Through the Lens of Anita Hill, Christine Blasey Ford, and #MeToo |url=https://digitalcommons.library.umaine.edu/honors/619/ |journal=DigitalCommons@UMaine |language=en}}</ref> Lëvizja sfidoi gjithashtu idenë se ngacmimi ishte vetëm një çështje private ose personale. Ajo tregoi se abuzimi lidhej me hierarkitë në vendin e punës, prestigjin, varësinë ekonomike, [[Pabarazia gjinore|pabarazinë gjinore]] dhe mekanizmat e dobëta të ankesave.<ref>{{Cite news |last=Ammerman |first=Colleen |last2=Groysberg |first2=Boris |date=2017-12-21 |title=Why Sexual Harassment Persists and What Organizations Can Do to Stop It |language=en |work=Harvard Business Review |url=https://hbr.org/2017/12/why-sexual-harassment-persists-and-what-organizations-can-do-to-stop-it |access-date=2026-08-12 |issn=0017-8012}}</ref> == Kritika dhe debatet == Lëvizja #MeToo është përballur gjithashtu me [[kritika]]. Disa kritikë argumentuan se akuzat publike, në rrjetet sociale, mund të dëmtonin reputacionin e njerëzve përpara hetimeve formale ose proceseve gjyqësore.<ref>{{Cite news |date=2019-09-01 |title=The #MeToo Backlash |language=en |work=Harvard Business Review |url=https://hbr.org/2019/09/the-metoo-backlash |access-date=2026-08-12 |issn=0017-8012}}</ref> Disa të tjerë, ngritën shqetësime për akuzat e rreme, procesin e rregullt ligjor, turpërimin publik ose mundësinë që fushatat online të bëheshin ndëshkuese, në vend që të ishin të drejta.<ref>{{Cite web |date=2018-12-25 |title=False Sexual Assault Allegations Ruin Lives |url=https://www.sydneycriminallawyers.com.au/blog/false-sexual-assault-allegations-ruin-lives/ |access-date=2026-08-12 |website=Sydney Criminal Lawyers |language=en-AU}}</ref> Mbështetësit e lëvizjes u përgjigjën se shumë të mbijetuar përdorën rrjetet sociale, sepse sistemet tradicionale kishin dështuar. Ankesat formale shpesh çonin në mosbesim, hakmarrje, dëmtim të karrierës ose heshtje. Nga kjo perspektivë, dëshmia publike u bë një zgjidhje e fundit për njerëzit që kishin pak mënyra të tjera për t’u dëgjuar.<ref>{{Cite journal |last=Siuta |first=Rose L. |last2=Martin |first2=Robert C. |last3=Dray |first3=Kelly K. |last4=Liu |first4=S.-N. Cindy |last5=Bergman |first5=Mindy E. |date=2023-03-06 |title=Who posted #MeToo, why, and what happened: A mixed methods examination |url=https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2023.1060163/full |journal=Frontiers in Public Health |language=English |volume=11 |doi=10.3389/fpubh.2023.1060163 |issn=2296-2565}}</ref> Një kritikë tjetër, lidhur me këtë lëvizje ishte se #MeToo fillimisht u përqendrua te gratë e famshme to Hollywood-it, derisa ashtu si kritikët argumentuan, punëtorët me paga të ulëta, migrantët, gratë me ngjyrë, [[Njerëzit LGBTQ|personat LGBTQ+]], personat me aftësi të kufizuara dhe të tjerë me më pak qasje në media, morën më pak vëmendje.<ref>{{Cite web |date=2020-03-05 |title=The marginalised voices not heard in the #MeToo movement |url=https://lens.monash.edu/in-the-metoo-movement-not-all-voices-have-been-heard/ |access-date=2026-08-12 |website=Monash Lens |language=en}}</ref> Kjo kritikë ishte veçanërisht e rëndësishme sepse lëvizja origjinale e Burke-s ishte ndërtuar mbi mbështetjen për të mbijetuarit e margjinalizuar. [[Opinioni publik]] ka mbetur i ndarë. Një sondazh në vitin 2022 zbuloi se ndër amerikanët që kishin dëgjuar për #MeToo, mbështetësit e lëvizjes ishin më të shumtë se kundërshtarët, por shumë njerëz vazhduan të debatonin mbi drejtësinë, pasojat dhe efektivitetin afatgjatë të lëvizjes.<ref>{{Cite web |last=Brown |first=Anna |date=2022-09-29 |title=More Than Twice as Many Americans Support Than Oppose the #MeToo Movement |url=https://www.pewresearch.org/social-trends/2022/09/29/more-than-twice-as-many-americans-support-than-oppose-the-metoo-movement/ |access-date=2026-08-12 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> == Trashëgimia nga lëvizja #MeToo == <nowiki>#</nowiki>MeToo qëndron në transformimin e përvojave private të ngacmimit dhe dhunës seksuale në një çështje të madhe publike. Ajo u dha të mbijetuarve të dhunës seksuale një gjuhë, përmes së cilës mund të përshkruanin përvoja të tyre që shpesh ishin minimizuar, fshehur ose normalizuar.<ref>{{Cite news |last=Félix |first=Doreen St |date=2018-10-10 |title=One Year of #MeToo: We Need a More Inclusive Language of Abuse and Victimhood |language=en-US |work=The New Yorker |url=https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/one-year-of-metoo-we-need-a-more-flexible-language-of-abuse-and-victimhood |access-date=2026-08-12 |issn=0028-792X}}</ref> Ajo gjithashtu i detyroi institucionet të përballeshin me çështjen se si abuzimi mund të vazhdonte përmes heshtjes, frikës, varësisë profesionale dhe sistemeve të dobëta të përgjegjësisë.<ref>{{Cite journal |last=Östergren |first=Per-Olof |last2=Canivet |first2=Catarina |last3=Andersson |first3=Ulrika |last4=Agardh |first4=Anette |date=2025 |title=What determines the 'culture of silence'? Disclosing and reporting sexual harassment among university employees and students at a large Swedish public university |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40138632 |journal=PloS One |volume=20 |issue=3 |pages=e0319407 |doi=10.1371/journal.pone.0319407 |issn=1932-6203 |pmc=11942412 |pmid=40138632|language=en}}</ref> Në anën tjetër, lëvizja nuk i dha fund ngacmimit seksual ose dhunës seksuale.<ref>{{Cite news |last=Chiu |first=Bonnie |title=The Limits of #MeToo In Creating Gender Equitable Workplaces |language=en |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/bonniechiu/2019/06/21/the-limits-of-metoo-in-creating-gender-equitable-workplaces/ |access-date=2026-08-12}}</ref> Efektet e saj janë të ndryshme, sipas vendit, klasës, racës, identitetit gjinor, profesionit dhe sistemit ligjor.<ref>{{Cite web |date=2020-06-16 |title=Making Sense of #MeToo: Intersectionality and Contemporary Feminism – CFSHRC |url=https://cfshrc.org/article/making-sense-of-metoo-intersectionality-and-contemporary-feminism/ |access-date=2026-08-12 |language=en-US}}</ref> Megjithatë, #MeToo mbetet një nga lëvizjet shoqërore më me ndikim të shekullit të njëzet e një, sepse riformësoi diskutimin publik mbi abuzimin seksual, solidaritetin e të mbijetuarve të dhunës seksuale, përgjegjësinë institucionale, aktivizmin digjital dhe marrëdhënien midis pushtetit dhe heshtjes.<ref>{{Cite web |date=2024-01-31 |title=The #MeToo Movement : Investigating the Lasting International Impacts |url=https://hir.harvard.edu/metoo-movement-international/ |access-date=2026-08-12 |website=Harvard International Review |language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Të drejtat e grave]] * [[Lëvizja shoqërore]] == Referime == [[Kategoria:Dhuna ndaj grave]] [[Kategoria:Dhuna ndaj burrave]] [[Kategoria:Parulla]] [[Kategoria:Ngacmim seksual]] [[Kategoria:Abuzim seksual]] [[Kategoria:Lëvizje dhe ideologji feministe]] dfhpdsmy8tut2chvzgzxsfbfoh2fju5 0 405293 3026613 3025690 2026-08-18T08:33:37Z Eraqena 181813 Rregullova parametrin g juhes en dy referenca 3026613 wikitext text/x-wiki '''Fronti antifashist i grave në Kosovë''' ishte pjesë e organizimit [[Kundërfashizmi|antifashist]] dhe nacionalçlirimtar gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore,]] si dhe e përpjekjeve të pasluftës për përfshirjen e grave në jetën publike, politike, arsimore dhe shoqërore. Në Kosovë, kjo [[Lëvizja shoqërore|lëvizje]] u zhvillua në kushte të vështira politike, shoqërore dhe ekonomike. Përveç luftës kundër fashizmit, gratë u përballën edhe me varfërinë, normat patriarkale dhe sfidat politike të pasluftës. Fronti Antifashist i Grave, i formuar në vitin 1942 si organizatë e grave në kuadër të lëvizjes antifashiste [[Jugosllavia|jugosllave]], vazhdoi veprimtarinë edhe pas luftës. FAG gjatë luftës synonte mobilizimin e grave në përkrahje të Luftës Nacionalçlirimtare, ndihmën për partizanët, si dhe pas luftës përhapjen e shkrim-leximit, pjesëmarrjen e grave në rindërtimin e vendit dhe krijimin e një modeli të ri të gruas në shoqërinë socialiste. Në të njëjtën kohë, veprimtaria e saj mbeti e lidhur ngushtë me strukturat politike të kohës, prandaj trashëgimia e saj shihet si e dyfishtë, si hap drejt daljes publike të grave, por edhe si pjesë e propagandës dhe kontrollit politik të pushtetit të pasluftës.<ref>{{Cite web |last=Bassi |first=Luca Tesei Li |date=2026-01-12 |title=Women’s Anti-Fascist Front in Kosovo |url=https://dwp-balkan.org/womens-anti-fascist-front-in-kosovo/ |access-date=2026-08-13 |website=DWP-BALKAN |language=en-GB}}</ref> == Sfondi historik i lëvizjes == Gjatë Luftës së Dytë Botërore, [[Kosova në Luftën e Dytë Botërore|Kosova]] ishte një territor i përfshirë nga pushtimi, ndarjet politike dhe përplasjet ideologjike.<ref>{{Cite web |title=1944 {{!}} The Resolution of Bujan |url=http://www.albanianhistory.net/1944_Resolution-of-Bujan/ |access-date=2026-08-13 |website=www.albanianhistory.net|language=en}}</ref> Në skenën politike vepronin forca të ndryshme, një pjesë u bashkua me [[Lëvizja Nacionalçlirimtare e Kosovës (1941-1945)|Lëvizjen Nacionalçlirimtare]], ndërsa pjesë të tjera mbetën jashtë saj ose u pozicionuan ndryshe, për shkak të qëndrimeve ndaj [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|Jugosllavisë]] dhe statusit politik të Kosovës. Në këtë kontekst, gratë filluan të përfshiheshin në veprimtari antifashiste në forma të ndryshme, kryesisht përmes veprimtarisë ilegale , ndihmës logjistike, strehimit të aktivistëve dhe informimit.<ref>{{Cite web |title=Antifascist Front of Women in Kosova |url=https://www.pykepresje.com/antifascist-front-of-women-kosova |access-date=2026-08-13 |website=Pykë-Presje |language=en}}</ref> Pozita e grave në Kosovë ishte e kufizuar nga normat patriarkale, niveli i ulët i arsimimit dhe varësia ekonomike. Për shumë gra, sidomos në mjediset rurale, dalja në jetën publike ishte e vështirë. Megjithatë, lufta dhe organizimi antifashist krijuan hapësira të reja veprimi. Gratë u angazhuan në mbledhjen e armëve, sigurimin e ushqimeve, materialit sanitar, strehimin e luftëtarëve të plagosur, mbajtjen e ilegalëve dhe informimin e popullsisë për qëllimet e Lëvizjes Nacionalçlirimtare.<ref>{{Cite web |title=Antifascist Front of Women in Kosova |url=https://www.pykepresje.com/antifascist-front-of-women-kosova |access-date=2026-08-13 |website=Pykë-Presje |language=en}}</ref> == Formimi dhe organizimi i lëvizjes == Fillimisht, qëllimi i tij kryesor ishte mobilizimi i grave për përkrahjen e Luftës Nacionalçlirimtare. Në Kosovë, FAG-u veproi në qendra si [[Prishtina]], [[Prizreni]], [[Gjakova]] dhe [[Peja]], ku gratë u përfshinë në mbledhjen e ndihmave për partizanët, shpërndarjen e materialit sanitar, strehimin e aktivistëve dhe bartjen e informatave. [[Skeda:Kosova në Luftën e Dytë Botërore.jpg|parapamje|Kosova në Luftën e Dytë Botërore.]] Pas vitit 1945, organizata e zgjeroi veprimtarinë nga detyrat e luftës drejt rindërtimit [[Socializmi|socialist]]. Ajo krijoi mekanizma organizativë, si sekretariate dhe këshilla, përmes të cilave koordinoheshin aktivitetet politike, arsimore dhe shoqërore. Në këtë periudhë, FAG-u synonte përfshirjen e grave në jetën politike, luftimin e analfabetizmit, hapjen e çerdheve për fëmijë dhe krijimin e kushteve që gratë të merrnin pjesë në punë dhe në jetën publike.<ref>{{Cite web |title=Kosovo2.0 |url=https://kosovotwopointzero.com/sq/home |access-date=2026-08-13 |website=Kosovo 2.0 |language=sq}}</ref> == Veprimtaria gjatë luftës == Gjatë Luftës së Dytë Botërore, gratë antifashiste në Kosovë vepruan në shumë forma. Disa u përfshinë në njësite ilegale, disa shërbyen si korriere, disa strehonin aktivistë dhe partizanë, ndërsa të tjera ndihmonin me ushqim, veshmbathje, barna dhe materiale sanitare. Përmes këtyre aktiviteteve, ato krijuan lidhje ndërmjet ushtrisë, territorit të çliruar dhe zonave të pushtuara. Në Gjakovë, pjesëmarrja e grave mori përmasa të dukshme. Demonstrata e grave në fund të tetorit 1943 u bë një nga ngjarjet më të rëndësishme të mobilizimit antifashist të grave në Kosovë. Ajo dëshmoi se gratë nuk ishin vetëm mbështetëse në prapavijë, por edhe pjesëmarrëse aktive në veprimet politike dhe publike të kohës.<ref>{{Cite web |title=Kosovo2.0 |url=https://kosovotwopointzero.com/sq/home |access-date=2026-08-13 |website=Kosovo 2.0 |language=sq}}</ref> == Gratë pjesëmarrëse dhe figurat e lëvizjes == Gratë pjesëmarrëse dhe figurat e lëvizjes Pjesëmarrja e grave në lëvizjen antifashiste në Kosovë përfshinte role të ndryshme politike, organizative dhe logjistike. Përveç figurave më të njohura, në aktivitetet e Frontit Antifashist të Grave dhe të Lëvizjes Nacionalçlirimtare morën pjesë edhe shumë gra të tjera në nivel lokal, të cilat kontribuan në organizimin e rrjeteve të ndihmës, shpërndarjen e informatave, aktivitetet arsimore dhe mobilizimin shoqëror gjatë luftës dhe periudhës së pasluftës. Në lëvizjen antifashiste të grave në Kosovë morën pjesë gra nga qytete, familje dhe shtresa të ndryshme shoqërore. Në mesin e tyre përmenden Sabrije Vokshi, Gjylije Hana, Fetije Hana, Hyrie Hana, Safete Nimani, Xhylshahe Pula, Shefkije Dobruna, Bademe Hoxha, Shirine Brovina, Nazmije Brovina, Mejreme Vokshi, Qazime Vokshi, Halise Muhaxhiri, Hedije Muhaxhiri, Hajrije Morina, Muzaqete Morina, Fehime Hima, Dyzene Hima, Elmaze Zajmi, Sanije Zherka, Halime Zherka, [[Vezire Deva]] dhe gra të tjera që u përfshinë në aktivitetet e lidhura me Lëvizjen Nacionalçlirimtare dhe organizimin e grave gjatë Luftës së Dytë Botërore.<ref>{{Cite web |title=Women’s Activism |url=https://oralhistorykosovo.org/research/women-activist/ |access-date=2026-08-13 |website=Oral History Kosovo|language=en}}</ref> Sabrije Vokshi ishte një nga figurat më të njohura të grave antifashiste në Kosovë. Ajo lidhej me organizimin e grave në Gjakovë dhe me strukturat e para të Frontit Antifashist të Grave. Në literaturën historike përmendet si pjesëmarrëse në aktivitetet organizative të periudhës së luftës dhe pasluftës. Safete Nimani u përfshi në veprimtarinë politike dhe kulturore të grave gjatë periudhës së pasluftës. Ajo lidhet me shtypin e grave dhe me aktivitetet që synonin organizimin dhe arsimimin e grave në kuadër të organizatave socialiste të kohës.<ref>{{Cite news |last=Dushi-Rogova |first=Raxhije |date=2015-02-12 |title=Femrat gjakovare që lanë gjurmë |language=en |work=Zëri |url=http://zeri.info/dosier/19534/femrat-gjakovare-qe-lane-gjurme/ |access-date=2026-08-13}}</ref> [[Vahide Hoxha]] ishte një figurë tjetër e lidhur me organizimin e grave dhe shtypin e pasluftës në Kosovë. Pas Luftës së Dytë Botërore, ajo u përfshi në veprimtari arsimore dhe publicistike. Në vitin 1949, kur Buletini i Frontit Antifashist të Grave u zhvillua në revistën ''Agimi'', Vahide Hoxha u bë kryeredaktore e saj. Revista trajtonte tema që lidhen me arsimimin, organizimin dhe pjesëmarrjen shoqërore të grave në Kosovën e pasluftës. Naxhije Begolli lidhet me fillimet e shtypit të grave në Kosovën e pas Luftës së Dytë Botërore. Numri i parë i Buletinit të Këshillit Krahinor të Frontit Antifashist të Grave për Kosovë e Metohi u botua në Prizren në vitin 1946, me Naxhije Begollin si kryeredaktore. Në këtë botim morën pjesë edhe Vahide Hoxha, Vehbije Barbullushi-Gjinali, Safete Nimani, Rahmije Dobroshi dhe Jovanka Ninković. Ky botim konsiderohet ndër publikimet e para për gratë në gjuhën shqipe në Kosovën e pasluftës. [[Ganimete Tërbeshi]] është një nga figurat më të njohura të grave antifashiste në Kosovë. Ajo u përfshi në aktivitetet ilegale të Lëvizjes Nacionalçlirimtare në moshë të re, fillimisht përmes bartjes së postës ilegale dhe mbajtjes së lidhjeve ndërmjet aktivistëve. Shtëpia e familjes së saj në Gjakovë u përdor si pikë takimi dhe strehimi për pjesëtarë të lëvizjes. Në vitin 1944, ajo u arrestua bashkë me Shefkije Tërbeshin, u burgos në Pejë dhe më pas u dërgua në kampin e Prishtinës. Më 28 gusht 1944, Ganimete Tërbeshi u ekzekutua në Gjakovë së bashku me nëntë pjesëtarë të tjerë të Lëvizjes Nacionalçlirimtare.<ref>{{Cite web |title=Kush ishte Ganimete Tërbeshi, gruaja që u vra në moshën 17 vjeçare? {{!}} Albanian Post |url=https://albanianpost.com/kush-ishte-ganimete-terbeshi-gruaja-qe-u-vra-ne-moshen-17-vjecare/ |access-date=2026-08-13 |website=albanianpost.com |language=sq}}</ref> == Veprimtaria pas luftës == Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, FAG-u në Kosovë u përqendrua në ndërtimin e rendit të ri socialist. Aktivitetet kryesore përfshinin mobilizimin e grave në rindërtimin e vendit, përfshirjen në jetën politike, luftimin e analfabetizmit dhe organizimin e kurseve praktike. Kurset e shkrim-leximit zhvilloheshin në lagje, qytete dhe fshatra, ndërsa mësueset shkonin edhe në shtëpitë e grave për t’i ndihmuar ato të mësonin leximin dhe shkrimin. Krahas kurseve të alfabetizimit, FAG-u organizonte kurse rrobaqepësie, amvisërie, tjerrjeje, kujdesi për fëmijë dhe aktivitete të tjera praktike. Këto veprimtari synonin ngritjen shoqërore të grave, por njëkohësisht shërbenin edhe për përhapjen e ideve politike të kohës.<ref>{{Cite web |title=Kosovo2.0 |url=https://kosovotwopointzero.com/sq/home |access-date=2026-08-13 |website=Kosovo 2.0 |language=sq}}</ref> == Shtypi: ''Buletini'' dhe ''Agimi'' == Shtypi i FAG-ut pati rol të rëndësishëm në përhapjen e ideve të organizatës. ''Buletini'' i FAG-ut u botua     në vitin 1946 në Prizren dhe më vonë, në vitin 1949, u zhvillua revista ''Agimi.'' Këto botime trajtonin çështje të arsimimit, shëndetit, punës, pjesëmarrjes politike dhe figurave të grave antifashiste. Ato shërbyen si mjet informimi për gratë që dinin shkrim-lexim, ndërsa për gratë analfabete organizoheshin edhe grupe leximi ku përmbajtja e artikujve lexohej dhe shpjegohej kolektivisht. Në këto botime u ndërtua edhe modeli publik i gruas së re socialiste: e arsimuar, punëtore, pjesëmarrëse në jetën publike dhe besnike ndaj idealeve antifashiste. Megjithatë, shtypi i FAG-ut nuk ishte vetëm hapësirë emancipimi; ai ishte edhe mjet politik, sepse përcillte linjën zyrtare të pushtetit dhe shpesh paraqiste politikat shtetërore si pjesë të përparimit shoqëror.<ref>{{Cite web |last=Bassi |first=Luca Tesei Li |date=2026-01-12 |title=Fronti antifashist i grave në Kosovë |url=https://dwp-balkan.org/sq/fronti-antifashist-i-grave-ne-kosove/ |access-date=2026-08-13 |website=DWP-BALKAN |language=sq}}</ref> == Fushata për heqjen e mbulesës == Një nga çështjet më të ndjeshme të veprimtarisë së FAG-ut në Kosovë ishte fushata për heqjen e mbulesës së grave myslimane, e njohur me emra të ndryshëm si ''çarçaf, peçe, ferexhe, terlik'' ose ''xharrë''. Në diskursin socialist të kohës, mbulesa shihej si pengesë për arsimimin dhe përfshirjen publike të grave. Për këtë arsye, fushata për heqjen e saj u lidh me projektin e modernizimit socialist. Fushata nuk u zhvillua pa kundërshtime. Disa gra e kundërshtuan për arsye fetare, familjare ose personale; disa ishin nën kontrollin e burrave të familjes; ndërsa të tjera, edhe pasi e kishin hequr mbulesën, e vendosnin përsëri. Kishte edhe arsye praktike e ekonomike: për gra të varfra, çarçafi mund të shërbente edhe si veshje mbrojtëse ose si mantel i përditshëm. Në vitin 1951 u miratua ligji që ndalonte mbulesën e plotë të fytyrës. Në këtë mënyrë, një fushatë që fillimisht paraqitej si bindje dhe emancipim u shndërrua edhe në masë shtetërore detyruese. Për këtë arsye, kjo pjesë e historisë së FAG-ut mbetet ndër më të debatueshmet: ajo mund të shihet si përpjekje për ta nxjerrë gruan nga izolimi shoqëror, por edhe si politikë shtetërore që u ushtrua me presion mbi komunitetet tradicionale dhe fetare.<ref>{{Cite journal |last=Bakija |first=Drita |date=1977 |title=Gratë e Kosoves ne lëvizjen revolucionare me 1937—1941 |url=https://albanica.al/revista_kosova/article/view/5173 |journal=KOSOVA |language=sq |issue=6 |pages=97–109 |doi=10.62609/ks.vi6.5173 |issn=3006-4031}}</ref> == Shuarja e lëvizjes == Fronti Antifashist i Grave u shpërbë në vitin 1953. Shuarja e organizatës u arsyetua nga autoritetet jugosllave me argumentin se një organizatë e veçantë e grave nuk ishte më e nevojshme dhe se çështjet e grave mund të trajtoheshin përmes organizatave të përgjithshme politike dhe shoqërore. Pas shpërbërjes së Frontit Antifashist të Grave, një pjesë e aktiviteteve që lidhen me organizimin e grave u transferuan në organizata dhe struktura të tjera të sistemit socialist jugosllav. Megjithatë, roli dhe autonomia e organizimit të grave u reduktuan krahasuar me periudhën e pasluftës. Lëvizja e grave antifashiste konsiderohet një nga format e para të organizimit masiv të grave në Kosovë gjatë shekullit të njëzetë. Gratë e përfshira në këtë lëvizje morën pjesë në aktivitete të ndryshme gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe periudhës së pasluftës, përfshirë ndihmën për të plagosurit, shpërndarjen e materialeve ilegale, organizimin lokal dhe fushatat për shkrim-lexim dhe arsimim. Në historiografinë dhe kujtesën publike në Kosovë, lëvizja e grave antifashiste ka marrë më pak vëmendje krahasuar me zhvillime të tjera historike dhe politike të shekullit të njëzetë. Megjithatë, studimet mbi pjesëmarrjen e grave në lëvizjen antifashiste kanë kontribuar në zgjerimin e hulumtimeve mbi historinë shoqërore dhe politike të grave në Kosovë dhe në [[Jugosllavia Federale Demokratike|ish-Jugosllavi]].<ref>{{Cite web |title=Historia e humbur e grave anti-fashiste në Kosovë - Podcast me Blerta Haziraj |url=https://www.spreaker.com/episode/historia-e-humbur-e-grave-anti-fashiste-ne-kosove-podcast-me-blerta-haziraj--52194498 |access-date=2026-08-13 |website=Spreaker |language=en-US}}</ref> == Shiko edhe == * [[Këshilli Antifashist për Çlirimin Kombëtar të Kosovës]] * [[Kosova në Luftën e Dytë Botërore]] * [[Ganimete Tërbeshi]] * [[Vahide Hoxha]] * [[Vezire Deva]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Kosova në Luftën e Dytë Botërore]] b66ug3zvxhhss0ncyms6dx6m4p0aaas 3 405390 3026292 3026223 2026-08-17T12:55:45Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Paris Guri */ 3026292 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Diellidielli}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 16 gusht 2026 21:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Paris Guri]]'' == Përshëndetje, Diellidielli! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Paris Guri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2012:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 14:55 (CEST) p1ev12s47sx6eozao2jltkm7tu6jvsh 3026670 3026292 2026-08-18T10:08:59Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Paris Guri */ 3026670 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Diellidielli}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 16 gusht 2026 21:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Paris Guri]]'' == Përshëndetje, Diellidielli! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Paris Guri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2012:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 14:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Paris Guri]]'' == Përshëndetje, Diellidielli! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026669|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Paris Guri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20gusht%202026,%2010:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 gusht 2026 12:08 (CEST) scz7emi52be9oyvbbszbvxb0yivumjf 0 405399 3026288 2026-08-17T12:40:44Z Diellidielli 191698 shtova artikull te ri 3026288 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ <!-- Një artikull tipik biografik nis me stampën {{Infobox person}}, ku shkruhet një përmbledhje tabelare e të dhënave kryesore rreth personit. Pastaj vijon seksioni kryesor; fillon me emrin e personit me shkronja të trasha, ditëlindjen-ditëvdekjen e tij në kllapa rrethore, pastaj profesionet/arsyet që e bënë të shquar personin në fjalë. Për shembull: '''Filan Fisteku''' (lindur më 28 nëntor 1967) është një autor shqiptar. Fshije këtë koment përpara se t'i publikosh ndryshimet. --> '''Paris Guri''' është politikan kosovar, anëtar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK), deputet i [[Kuvendi i Kosovës|Kuvendit të Kosovës]] dhe kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së.<ref name="Telegrafi2022">{{Cite web |date=14 tetor 2022 |title=Paris Guri zgjedhet kryetar i Forumit Rinor të LDK-së |url=https://telegrafi.com/paris-guri-zgjedhet-kryetar-forumit-rinor-te-ldk-se/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Telegrafi}}</ref> == Arsimi dhe angazhimi i hershëm == Guri ka përfunduar studimet në shkenca politike dhe ka ndjekur studime pasuniversitare në fushën e integrimeve evropiane.<ref name="Telegrafi2022" /> Para angazhimit të tij politik, Guri ka qenë aktivist i të drejtave të njeriut. Ai ka punuar si menaxher i projekteve në platformën Sbunker dhe më pas si drejtor ekzekutiv në organizatën truAktiv.<ref>{{Cite web |title=Checking browser... |url=https://gazetablic.com/paris-guri-nga-shoqeria-civile-ne-perkrahje-te-kandidatures-se-sibel-halimit/ |access-date=2026-08-17 |website=gazetablic.com}}</ref> == Karriera politike == Guri është anëtar i Lidhjes Demokratike të Kosovës. Në tetor të vitit 2022, ai u zgjodh kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së në Kuvendin e XI-të Zgjedhor të kësaj organizate. Në kuvend morën pjesë 329 delegatë nga degët dhe nëndegët e partisë.<ref name="Telegrafi2022" /> Gjatë drejtimit të Forumit të Rinisë, ai është përfshirë në aktivitete dhe aksione politike të organizatës.<ref>{{Cite web |last=tëvë1 |date=2024-04-09 |title=Forumi Rinor i LDK-së: Qeveria Kurti shkeli shtatë herë Kushtetutën, është bërë e zakonshme |url=https://teve1.info/forumi-rinor-i-ldk-se-qeveria-kurti-shkeli-shtate-here-kushtetuten-eshte-bere-e-zakonshme/ |access-date=2026-08-17 |website=TËVË 1 - Lexoje të vërtetën! |language=sq}}</ref> Në nëntor 2024, Forumi i Rinisë së LDK-së, i drejtuar nga Guri, dorëzoi kallëzim penal lidhur me ndarjen e granteve nga Ministria e Bujqësisë.<ref>{{Cite web |date=19 nëntor 2024 |title=LDK-ja dorëzon kallëzim penal ndaj Pecit e Pacollit |url=https://www.koha.net/arberi/ldk-ja-dorezon-kallezim-penal-ndaj-pecit-e-pacollit |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA}}</ref> Në janar 2026, KOHA raportoi se Prokuroria Speciale po e trajtonte rastin dhe se ish-ministri i Bujqësisë, Faton Peci, ishte intervistuar në cilësinë e të pandehurit.<ref>{{Cite web |date=30 janar 2026 |title=Peci intervistohet në cilësinë e të pandehurit për grantet në Ministrinë e Bujqësisë |url=https://www.koha.net/arberi/peci-intervistohet-ne-cilesine-e-te-pandehurit-per-grantet-ne-ministrine-e-bujqesise |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA}}</ref> == Zgjedhjet parlamentare == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, Guri kandidoi për deputet nga Lidhja Demokratike e Kosovës me numrin 110. Sipas rezultateve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 18,752 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2025 |title=Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës 2025 – Ndarja e ulëseve në Kuvend dhe kandidatët e zgjedhur |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2025/03/2.Ndarja-e-uleseve-ne-Kuvend-dhe-kandidatet-e-zgjedhur-2.pdf |access-date=17 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026, Guri kandidoi përsëri nga lista e Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |date=2026-06-12 |title=Deputeti |url=https://www.kuvendikosoves.org/srb/arkiva-e-legjislaturave/deputetet/deputeti/?deputy=575&legId=4 |access-date=2026-08-17 |language=en-US}}</ref> == Shkrime dhe veprimtari publike == Para angazhimit të tij në pozita drejtuese politike, Guri ka qenë i angazhuar në platformën Sbunker dhe ka publikuar shkrime mbi politikën dhe çështjet shoqërore.<ref>{{Cite web |date=2020-02-24 |title=“Çburrnimi” i shtetit të Kosovës |url=https://sbunker.org/opinion/cburrnimi-i-shtetit-te-kosoves/ |access-date=2026-08-17 |language=sq}}</ref> == Referencat == {{Reflist}} == Jeta e hershme == == Karriera == == Jeta personale == == Shiko edhe == <!-- Këtu mund të vendosësh në formë liste artikuj të tjerë të lidhur direkt me temën e trajtuar në artikullin tuaj. Fshije këtë koment përpara se t'i publikosh ndryshimet. --> == Referime == {{Reflist}} {{NIA}} <!-- Këtu do të renditen automatikisht referimet e burimet e përdorura gjatë artikullit. Referimet duhet të vendosen në trupin e artikullit duke përdorur butonin "Citoni", jo këtu. Fshije këtë koment përpara se t'i publikosh ndryshimet, por jo stampat {{reflist}} dhe {{NIA}} më sipër. --> l7uez3nhvnz6ply1a7w6x5z84hfp96f 3026651 3026288 2026-08-18T09:24:28Z Leutrim.P 113691 3026651 wikitext text/x-wiki '''Paris Guri''' është politikan kosovar, anëtar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK), deputet i [[Kuvendi i Kosovës|Kuvendit të Kosovës]] dhe kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së.<ref name="Telegrafi2022">{{Cite web |date=14 tetor 2022 |title=Paris Guri zgjedhet kryetar i Forumit Rinor të LDK-së |url=https://telegrafi.com/paris-guri-zgjedhet-kryetar-forumit-rinor-te-ldk-se/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Telegrafi}}</ref> == Arsimi dhe angazhimi i hershëm == Guri ka përfunduar studimet në shkenca politike dhe ka ndjekur studime pasuniversitare në fushën e integrimeve evropiane.<ref name="Telegrafi2022" /> Para angazhimit të tij politik, Guri ka qenë aktivist i të drejtave të njeriut. Ai ka punuar si menaxher i projekteve në platformën Sbunker dhe më pas si drejtor ekzekutiv në organizatën truAktiv.<ref>{{Cite web |title=Checking browser... |url=https://gazetablic.com/paris-guri-nga-shoqeria-civile-ne-perkrahje-te-kandidatures-se-sibel-halimit/ |access-date=2026-08-17 |website=gazetablic.com}}</ref> == Karriera politike == Guri është anëtar i Lidhjes Demokratike të Kosovës. Në tetor të vitit 2022, ai u zgjodh kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së në Kuvendin e XI-të Zgjedhor të kësaj organizate. Në kuvend morën pjesë 329 delegatë nga degët dhe nëndegët e partisë.<ref name="Telegrafi2022" /> Gjatë drejtimit të Forumit të Rinisë, ai është përfshirë në aktivitete dhe aksione politike të organizatës.<ref>{{Cite web |last=tëvë1 |date=2024-04-09 |title=Forumi Rinor i LDK-së: Qeveria Kurti shkeli shtatë herë Kushtetutën, është bërë e zakonshme |url=https://teve1.info/forumi-rinor-i-ldk-se-qeveria-kurti-shkeli-shtate-here-kushtetuten-eshte-bere-e-zakonshme/ |access-date=2026-08-17 |website=TËVË 1 - Lexoje të vërtetën! |language=sq}}</ref> Në nëntor 2024, Forumi i Rinisë së LDK-së, i drejtuar nga Guri, dorëzoi kallëzim penal lidhur me ndarjen e granteve nga Ministria e Bujqësisë.<ref>{{Cite web |date=19 nëntor 2024 |title=LDK-ja dorëzon kallëzim penal ndaj Pecit e Pacollit |url=https://www.koha.net/arberi/ldk-ja-dorezon-kallezim-penal-ndaj-pecit-e-pacollit |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA}}</ref> Në janar 2026, KOHA raportoi se Prokuroria Speciale po e trajtonte rastin dhe se ish-ministri i Bujqësisë, Faton Peci, ishte intervistuar në cilësinë e të pandehurit.<ref>{{Cite web |date=30 janar 2026 |title=Peci intervistohet në cilësinë e të pandehurit për grantet në Ministrinë e Bujqësisë |url=https://www.koha.net/arberi/peci-intervistohet-ne-cilesine-e-te-pandehurit-per-grantet-ne-ministrine-e-bujqesise |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA}}</ref> == Zgjedhjet parlamentare == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, Guri kandidoi për deputet nga Lidhja Demokratike e Kosovës me numrin 110. Sipas rezultateve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 18,752 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2025 |title=Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës 2025 – Ndarja e ulëseve në Kuvend dhe kandidatët e zgjedhur |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2025/03/2.Ndarja-e-uleseve-ne-Kuvend-dhe-kandidatet-e-zgjedhur-2.pdf |access-date=17 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026, Guri kandidoi përsëri nga lista e Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |date=2026-06-12 |title=Deputeti |url=https://www.kuvendikosoves.org/srb/arkiva-e-legjislaturave/deputetet/deputeti/?deputy=575&legId=4 |access-date=2026-08-17 |language=en-US}}</ref> == Shkrime dhe veprimtari publike == Para angazhimit të tij në pozita drejtuese politike, Guri ka qenë i angazhuar në platformën Sbunker dhe ka publikuar shkrime mbi politikën dhe çështjet shoqërore.<ref>{{Cite web |date=2020-02-24 |title=“Çburrnimi” i shtetit të Kosovës |url=https://sbunker.org/opinion/cburrnimi-i-shtetit-te-kosoves/ |access-date=2026-08-17 |language=sq}}</ref> == Referencat == {{Reflist}} mflpigvy5n4dvd2f8xi8obd81n6ghxd 3026656 3026651 2026-08-18T09:25:22Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Biografi shqiptare]]; +[[Kategoria:Shqiptarë të Kosovës]]; +[[Kategoria:Politikanë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026656 wikitext text/x-wiki '''Paris Guri''' është politikan kosovar, anëtar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK), deputet i [[Kuvendi i Kosovës|Kuvendit të Kosovës]] dhe kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së.<ref name="Telegrafi2022">{{Cite web |date=14 tetor 2022 |title=Paris Guri zgjedhet kryetar i Forumit Rinor të LDK-së |url=https://telegrafi.com/paris-guri-zgjedhet-kryetar-forumit-rinor-te-ldk-se/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Telegrafi}}</ref> == Arsimi dhe angazhimi i hershëm == Guri ka përfunduar studimet në shkenca politike dhe ka ndjekur studime pasuniversitare në fushën e integrimeve evropiane.<ref name="Telegrafi2022" /> Para angazhimit të tij politik, Guri ka qenë aktivist i të drejtave të njeriut. Ai ka punuar si menaxher i projekteve në platformën Sbunker dhe më pas si drejtor ekzekutiv në organizatën truAktiv.<ref>{{Cite web |title=Checking browser... |url=https://gazetablic.com/paris-guri-nga-shoqeria-civile-ne-perkrahje-te-kandidatures-se-sibel-halimit/ |access-date=2026-08-17 |website=gazetablic.com}}</ref> == Karriera politike == Guri është anëtar i Lidhjes Demokratike të Kosovës. Në tetor të vitit 2022, ai u zgjodh kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së në Kuvendin e XI-të Zgjedhor të kësaj organizate. Në kuvend morën pjesë 329 delegatë nga degët dhe nëndegët e partisë.<ref name="Telegrafi2022" /> Gjatë drejtimit të Forumit të Rinisë, ai është përfshirë në aktivitete dhe aksione politike të organizatës.<ref>{{Cite web |last=tëvë1 |date=2024-04-09 |title=Forumi Rinor i LDK-së: Qeveria Kurti shkeli shtatë herë Kushtetutën, është bërë e zakonshme |url=https://teve1.info/forumi-rinor-i-ldk-se-qeveria-kurti-shkeli-shtate-here-kushtetuten-eshte-bere-e-zakonshme/ |access-date=2026-08-17 |website=TËVË 1 - Lexoje të vërtetën! |language=sq}}</ref> Në nëntor 2024, Forumi i Rinisë së LDK-së, i drejtuar nga Guri, dorëzoi kallëzim penal lidhur me ndarjen e granteve nga Ministria e Bujqësisë.<ref>{{Cite web |date=19 nëntor 2024 |title=LDK-ja dorëzon kallëzim penal ndaj Pecit e Pacollit |url=https://www.koha.net/arberi/ldk-ja-dorezon-kallezim-penal-ndaj-pecit-e-pacollit |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA}}</ref> Në janar 2026, KOHA raportoi se Prokuroria Speciale po e trajtonte rastin dhe se ish-ministri i Bujqësisë, Faton Peci, ishte intervistuar në cilësinë e të pandehurit.<ref>{{Cite web |date=30 janar 2026 |title=Peci intervistohet në cilësinë e të pandehurit për grantet në Ministrinë e Bujqësisë |url=https://www.koha.net/arberi/peci-intervistohet-ne-cilesine-e-te-pandehurit-per-grantet-ne-ministrine-e-bujqesise |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA}}</ref> == Zgjedhjet parlamentare == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, Guri kandidoi për deputet nga Lidhja Demokratike e Kosovës me numrin 110. Sipas rezultateve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 18,752 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2025 |title=Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës 2025 – Ndarja e ulëseve në Kuvend dhe kandidatët e zgjedhur |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2025/03/2.Ndarja-e-uleseve-ne-Kuvend-dhe-kandidatet-e-zgjedhur-2.pdf |access-date=17 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026, Guri kandidoi përsëri nga lista e Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |date=2026-06-12 |title=Deputeti |url=https://www.kuvendikosoves.org/srb/arkiva-e-legjislaturave/deputetet/deputeti/?deputy=575&legId=4 |access-date=2026-08-17 |language=en-US}}</ref> == Shkrime dhe veprimtari publike == Para angazhimit të tij në pozita drejtuese politike, Guri ka qenë i angazhuar në platformën Sbunker dhe ka publikuar shkrime mbi politikën dhe çështjet shoqërore.<ref>{{Cite web |date=2020-02-24 |title=“Çburrnimi” i shtetit të Kosovës |url=https://sbunker.org/opinion/cburrnimi-i-shtetit-te-kosoves/ |access-date=2026-08-17 |language=sq}}</ref> == Referencat == {{Reflist}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Shqiptarë të Kosovës]] [[Kategoria:Politikanë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] d9injvp13h39s4jqy56xrpoyganxzh1 3026669 3026656 2026-08-18T09:53:58Z Diellidielli 191698 I vendosa adresat e kerkuara 3026669 wikitext text/x-wiki '''Paris Guri''' është politikan kosovar, anëtar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK), deputet i [[Kuvendi i Kosovës|Kuvendit të Kosovës]] dhe kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së.<ref name="Telegrafi2022">{{Cite web |date=14 tetor 2022 |title=Paris Guri zgjedhet kryetar i Forumit Rinor të LDK-së |url=https://telegrafi.com/paris-guri-zgjedhet-kryetar-forumit-rinor-te-ldk-se/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Telegrafi|first=Telegrafi|language=sq|last=Telegrafi}}</ref> == Arsimi dhe angazhimi i hershëm == Guri ka përfunduar studimet në shkenca politike dhe ka ndjekur studime pasuniversitare në fushën e integrimeve evropiane.<ref name="Telegrafi2022" /> Para angazhimit të tij politik, Guri ka qenë aktivist i të drejtave të njeriut. Ai ka punuar si menaxher i projekteve në platformën Sbunker dhe më pas si drejtor ekzekutiv në organizatën truAktiv.<ref>{{Cite web |title=Checking browser... |url=https://gazetablic.com/paris-guri-nga-shoqeria-civile-ne-perkrahje-te-kandidatures-se-sibel-halimit/ |access-date=2026-08-17 |website=gazetablic.com|first=Blic|language=sq|last=Gazeta}}</ref> == Karriera politike == Guri është anëtar i Lidhjes Demokratike të Kosovës. Në tetor të vitit 2022, ai u zgjodh kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së në Kuvendin e XI-të Zgjedhor të kësaj organizate. Në kuvend morën pjesë 329 delegatë nga degët dhe nëndegët e partisë.<ref name="Telegrafi2022" /> Gjatë drejtimit të Forumit të Rinisë, ai është përfshirë në aktivitete dhe aksione politike të organizatës.<ref>{{Cite web |last=tëvë1 |date=2024-04-09 |title=Forumi Rinor i LDK-së: Qeveria Kurti shkeli shtatë herë Kushtetutën, është bërë e zakonshme |url=https://teve1.info/forumi-rinor-i-ldk-se-qeveria-kurti-shkeli-shtate-here-kushtetuten-eshte-bere-e-zakonshme/ |access-date=2026-08-17 |website=TËVË 1 - Lexoje të vërtetën! |language=sq}}</ref> Në nëntor 2024, Forumi i Rinisë së LDK-së, i drejtuar nga Guri, dorëzoi kallëzim penal lidhur me ndarjen e granteve nga Ministria e Bujqësisë.<ref>{{Cite web |date=19 nëntor 2024 |title=LDK-ja dorëzon kallëzim penal ndaj Pecit e Pacollit |url=https://www.koha.net/arberi/ldk-ja-dorezon-kallezim-penal-ndaj-pecit-e-pacollit |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA|first=Koha|language=Shqip|archive-date=19 nentor 2024|archive-url=https://www.koha.net/arberi/ldk-ja-dorezon-kallezim-penal-ndaj-pecit-e-pacollit|last=Koha}}</ref> Në janar 2026, KOHA raportoi se Prokuroria Speciale po e trajtonte rastin dhe se ish-ministri i Bujqësisë, Faton Peci, ishte intervistuar në cilësinë e të pandehurit.<ref>{{Cite web |date=30 janar 2026 |title=Peci intervistohet në cilësinë e të pandehurit për grantet në Ministrinë e Bujqësisë |url=https://www.koha.net/arberi/peci-intervistohet-ne-cilesine-e-te-pandehurit-per-grantet-ne-ministrine-e-bujqesise |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA}}</ref> == Zgjedhjet parlamentare == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, Guri kandidoi për deputet nga Lidhja Demokratike e Kosovës me numrin 110. Sipas rezultateve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 18,752 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2025 |title=Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës 2025 – Ndarja e ulëseve në Kuvend dhe kandidatët e zgjedhur |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2025/03/2.Ndarja-e-uleseve-ne-Kuvend-dhe-kandidatet-e-zgjedhur-2.pdf |access-date=17 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|first=KQZ|language=shqip|last=KQZ}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026, Guri kandidoi përsëri nga lista e Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |date=2026-06-12 |title=Deputeti |url=https://www.kuvendikosoves.org/srb/arkiva-e-legjislaturave/deputetet/deputeti/?deputy=575&legId=4 |access-date=2026-08-17 |language=en-US}}</ref> == Shkrime dhe veprimtari publike == Para angazhimit të tij në pozita drejtuese politike, Guri ka qenë i angazhuar në platformën Sbunker dhe ka publikuar shkrime mbi politikën dhe çështjet shoqërore.<ref>{{Cite web |date=2020-02-24 |title=“Çburrnimi” i shtetit të Kosovës |url=https://sbunker.org/opinion/cburrnimi-i-shtetit-te-kosoves/ |access-date=2026-08-17 |language=sq}}</ref> == Referencat == {{Reflist}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Shqiptarë të Kosovës]] [[Kategoria:Politikanë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] h7n6ml5zx3akefno7xbna4618dlpeay 3026675 3026669 2026-08-18T11:19:27Z Diellidielli 191698 E kam pastruar teknikisht: kam hequr first=/last= kur janë përdorur gabimisht si emra mediash, kam vendosur |language=sq te burimet shqip dhe referencën e zgjedhjeve 2026 e kam zëvendësuar me KQZ-në zyrtare, e cila konfirmon 16,265 vota. 3026675 wikitext text/x-wiki '''Paris Guri''' është politikan kosovar, anëtar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK), deputet i [[Kuvendi i Kosovës|Kuvendit të Kosovës]] dhe kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së.<ref name="Telegrafi2022">{{Cite web |date=14 tetor 2022 |title=Paris Guri zgjedhet kryetar i Forumit Rinor të LDK-së |url=https://telegrafi.com/paris-guri-zgjedhet-kryetar-forumit-rinor-te-ldk-se/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Telegrafi |language=sq }}</ref> == Arsimi dhe angazhimi i hershëm == Guri ka përfunduar studimet në shkenca politike dhe ka ndjekur studime pasuniversitare në fushën e integrimeve evropiane.<ref name="Telegrafi2022" /> Para angazhimit të tij politik, Guri ka qenë aktivist i të drejtave të njeriut. Ai ka punuar si menaxher i projekteve në platformën Sbunker dhe më pas si drejtor ekzekutiv në organizatën truAktiv.<ref>{{Cite web |title=Paris Guri nga shoqëria civile në përkrahje të kandidaturës së Sibel Halimit |url=https://gazetablic.com/paris-guri-nga-shoqeria-civile-ne-perkrahje-te-kandidatures-se-sibel-halimit/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Gazeta Blic |language=sq }}</ref> == Karriera politike == Guri është anëtar i Lidhjes Demokratike të Kosovës. Në tetor të vitit 2022, ai u zgjodh kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së në Kuvendin e XI-të Zgjedhor të kësaj organizate. Në kuvend morën pjesë 329 delegatë nga degët dhe nëndegët e partisë.<ref name="Telegrafi2022" /> Gjatë drejtimit të Forumit të Rinisë, ai është përfshirë në aktivitete dhe aksione politike të organizatës.<ref>{{Cite web |date=9 prill 2024 |title=Forumi Rinor i LDK-së: Qeveria Kurti shkeli shtatë herë Kushtetutën, është bërë e zakonshme |url=https://teve1.info/forumi-rinor-i-ldk-se-qeveria-kurti-shkeli-shtate-here-kushtetuten-eshte-bere-e-zakonshme/ |access-date=17 gusht 2026 |website=TËVË1 |language=sq }}</ref> Në nëntor 2024, Forumi i Rinisë së LDK-së, i drejtuar nga Guri, dorëzoi kallëzim penal lidhur me ndarjen e granteve nga Ministria e Bujqësisë.<ref>{{Cite web |date=19 nëntor 2024 |title=LDK-ja dorëzon kallëzim penal ndaj Pecit e Pacollit |url=https://www.koha.net/arberi/ldk-ja-dorezon-kallezim-penal-ndaj-pecit-e-pacollit |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA |language=sq }}</ref> Në janar 2026, KOHA raportoi se Prokuroria Speciale po e trajtonte rastin dhe se ish-ministri i Bujqësisë, Faton Peci, ishte intervistuar në cilësinë e të pandehurit.<ref>{{Cite web |date=30 janar 2026 |title=Peci intervistohet në cilësinë e të pandehurit për grantet në Ministrinë e Bujqësisë |url=https://www.koha.net/arberi/peci-intervistohet-ne-cilesine-e-te-pandehurit-per-grantet-ne-ministrine-e-bujqesise |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA |language=sq }}</ref> == Zgjedhjet parlamentare == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, Guri kandidoi për deputet nga Lidhja Demokratike e Kosovës me numrin 110. Sipas rezultateve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 18,752 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2025 |title=Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës 2025 – Ndarja e ulëseve në Kuvend dhe kandidatët e zgjedhur |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2025/03/2.Ndarja-e-uleseve-ne-Kuvend-dhe-kandidatet-e-zgjedhur-2.pdf |access-date=17 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve |language=sq }}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026, Guri kandidoi përsëri nga lista e Lidhjes Demokratike të Kosovës. Sipas rezultateve përfundimtare të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 16,265 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2026 |title=Certifikimi i rezultateve përfundimtare të zgjedhjeve të parakohshme për Kuvendin e Republikës së Kosovës të mbajtura më 7 qershor 2026 |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2026/08/Vendimet-73-2026_al.pdf |access-date=18 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve |language=sq }}</ref> == Shkrime dhe veprimtari publike == Para angazhimit të tij në pozita drejtuese politike, Guri ka qenë i angazhuar në platformën Sbunker dhe ka publikuar shkrime mbi politikën dhe çështjet shoqërore.<ref>{{Cite web |date=24 shkurt 2020 |title=“Çburrnimi” i shtetit të Kosovës |url=https://sbunker.org/opinion/cburrnimi-i-shtetit-te-kosoves/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Sbunker |language=sq }}</ref> == Referencat == {{Reflist}} [[Kategoria shqiptare]] [[Kategoriaë të Kosovës]] [[Kategoriaë të Lidhjes Demokratike të Kosovës]] senupqsbulfswy67y99g22iq9r7jf0w 3026678 3026675 2026-08-18T11:21:56Z Diellidielli 191698 E kam pastruar teknikisht: kam hequr first=/last= kur janë përdorur gabimisht si emra mediash, kam vendosur |language=sq te burimet shqip dhe referencën e zgjedhjeve 2026 e kam zëvendësuar me KQZ-në zyrtare, e cila konfirmon 16,265 vota. 3026678 wikitext text/x-wiki '''Paris Guri''' është politikan kosovar, anëtar i [[Lidhja Demokratike e Kosovës|Lidhjes Demokratike të Kosovës]] (LDK), deputet i [[Kuvendi i Kosovës|Kuvendit të Kosovës]] dhe kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së.<ref name="Telegrafi2022">{{Cite web |date=14 tetor 2022 |title=Paris Guri zgjedhet kryetar i Forumit Rinor të LDK-së |url=https://telegrafi.com/paris-guri-zgjedhet-kryetar-forumit-rinor-te-ldk-se/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Telegrafi |language=sq }}</ref> == Arsimi dhe angazhimi i hershëm == Guri ka përfunduar studimet në shkenca politike dhe ka ndjekur studime pasuniversitare në fushën e integrimeve evropiane.<ref name="Telegrafi2022" /> Para angazhimit të tij politik, Guri ka qenë aktivist i të drejtave të njeriut. Ai ka punuar si menaxher i projekteve në platformën Sbunker dhe më pas si drejtor ekzekutiv në organizatën truAktiv.<ref>{{Cite web |title=Paris Guri nga shoqëria civile në përkrahje të kandidaturës së Sibel Halimit |url=https://gazetablic.com/paris-guri-nga-shoqeria-civile-ne-perkrahje-te-kandidatures-se-sibel-halimit/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Gazeta Blic |language=sq }}</ref> == Karriera politike == Guri është anëtar i Lidhjes Demokratike të Kosovës. Në tetor të vitit 2022, ai u zgjodh kryetar i Forumit të Rinisë së LDK-së në Kuvendin e XI-të Zgjedhor të kësaj organizate. Në kuvend morën pjesë 329 delegatë nga degët dhe nëndegët e partisë.<ref name="Telegrafi2022" /> Gjatë drejtimit të Forumit të Rinisë, ai është përfshirë në aktivitete dhe aksione politike të organizatës.<ref>{{Cite web |date=9 prill 2024 |title=Forumi Rinor i LDK-së: Qeveria Kurti shkeli shtatë herë Kushtetutën, është bërë e zakonshme |url=https://teve1.info/forumi-rinor-i-ldk-se-qeveria-kurti-shkeli-shtate-here-kushtetuten-eshte-bere-e-zakonshme/ |access-date=17 gusht 2026 |website=TËVË1 |language=sq }}</ref> Në nëntor 2024, Forumi i Rinisë së LDK-së, i drejtuar nga Guri, dorëzoi kallëzim penal lidhur me ndarjen e granteve nga Ministria e Bujqësisë.<ref>{{Cite web |date=19 nëntor 2024 |title=LDK-ja dorëzon kallëzim penal ndaj Pecit e Pacollit |url=https://www.koha.net/arberi/ldk-ja-dorezon-kallezim-penal-ndaj-pecit-e-pacollit |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA |language=sq }}</ref> Në janar 2026, KOHA raportoi se Prokuroria Speciale po e trajtonte rastin dhe se ish-ministri i Bujqësisë, Faton Peci, ishte intervistuar në cilësinë e të pandehurit.<ref>{{Cite web |date=30 janar 2026 |title=Peci intervistohet në cilësinë e të pandehurit për grantet në Ministrinë e Bujqësisë |url=https://www.koha.net/arberi/peci-intervistohet-ne-cilesine-e-te-pandehurit-per-grantet-ne-ministrine-e-bujqesise |access-date=17 gusht 2026 |website=KOHA |language=sq }}</ref> == Zgjedhjet parlamentare == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2025, Guri kandidoi për deputet nga Lidhja Demokratike e Kosovës me numrin 110. Sipas rezultateve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 18,752 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2025 |title=Zgjedhjet për Kuvendin e Kosovës 2025 – Ndarja e ulëseve në Kuvend dhe kandidatët e zgjedhur |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2025/03/2.Ndarja-e-uleseve-ne-Kuvend-dhe-kandidatet-e-zgjedhur-2.pdf |access-date=17 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve |language=sq }}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026, Guri kandidoi përsëri nga lista e Lidhjes Demokratike të Kosovës. Sipas rezultateve përfundimtare të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, ai mori 16,265 vota dhe u zgjodh deputet i Kuvendit të Kosovës.<ref>{{Cite web |year=2026 |title=Certifikimi i rezultateve përfundimtare të zgjedhjeve të parakohshme për Kuvendin e Republikës së Kosovës të mbajtura më 7 qershor 2026 |url=https://kqz-ks.org/wp-content/uploads/2026/08/Vendimet-73-2026_al.pdf |access-date=18 gusht 2026 |publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve |language=sq }}</ref> == Shkrime dhe veprimtari publike == Para angazhimit të tij në pozita drejtuese politike, Guri ka qenë i angazhuar në platformën Sbunker dhe ka publikuar shkrime mbi politikën dhe çështjet shoqërore.<ref>{{Cite web |date=24 shkurt 2020 |title=“Çburrnimi” i shtetit të Kosovës |url=https://sbunker.org/opinion/cburrnimi-i-shtetit-te-kosoves/ |access-date=17 gusht 2026 |website=Sbunker |language=sq }}</ref> == Referencat == {{Reflist}} [[Deputeti|Kategoria shqiptare]] [[Politika e Kosovës|Kategoria të Kosovës]] e6e4bxnksg10iiohf5xe7cd5qh5yjbc 3 405400 3026289 2026-08-17T12:48:12Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3026289 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=KinoFan10}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 17 gusht 2026 14:48 (CEST) b4smipq4zkqn43ddeu8ib22s69d9qgh 3026295 3026289 2026-08-17T13:13:13Z AccountVanishRequests 165079 AccountVanishRequests zhvendosi faqen [[Përdoruesi diskutim:KinoFan10]] te [[Përdoruesi diskutim:Renamed user 2990d709a968e6bbfccc8347422c441f]] pa lënë një ridrejtim: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/KinoFan10|KinoFan10]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 2990d709a968e6bbfccc8347422c441f|Renamed user 2990d709a968e6bbfccc8347422c441f]]" 3026289 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=KinoFan10}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 17 gusht 2026 14:48 (CEST) b4smipq4zkqn43ddeu8ib22s69d9qgh 1 405401 3026291 2026-08-17T12:49:19Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3026291 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Mongol Empire|4 gusht 2026|1367704178}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 17 gusht 2026 14:49 (CEST) lbcvmr6zvvdd90j3nas8l8rcgahyo0k 828 405402 3026309 2026-08-17T14:27:33Z Smallem 126080 Test: versioni kanonik i enwiki për të verifikuar gabimin e iteratorit përmes Claude AI 3026309 Scribunto text/plain -- This module provides easy processing of arguments passed to Scribunto from -- #invoke. It is intended for use by other Lua modules, and should not be -- called from #invoke directly. local libraryUtil = require('libraryUtil') local checkType = libraryUtil.checkType local arguments = {} -- Generate four different tidyVal functions, so that we don't have to check the -- options every time we call it. local function tidyValDefault(key, val) if type(val) == 'string' then val = val:match('^%s*(.-)%s*$') if val == '' then return nil else return val end else return val end end local function tidyValTrimOnly(key, val) if type(val) == 'string' then return val:match('^%s*(.-)%s*$') else return val end end local function tidyValRemoveBlanksOnly(key, val) if type(val) == 'string' then if val:find('%S') then return val else return nil end else return val end end local function tidyValNoChange(key, val) return val end local function matchesTitle(given, title) local tp = type( given ) return (tp == 'string' or tp == 'number') and mw.title.new( given ).prefixedText == title end local translate_mt = { __index = function(t, k) return k end } function arguments.getArgs(frame, options) checkType('getArgs', 1, frame, 'table', true) checkType('getArgs', 2, options, 'table', true) frame = frame or {} options = options or {} --[[ -- Set up argument translation. --]] options.translate = options.translate or {} if getmetatable(options.translate) == nil then setmetatable(options.translate, translate_mt) end if options.backtranslate == nil then options.backtranslate = {} for k,v in pairs(options.translate) do options.backtranslate[v] = k end end if options.backtranslate and getmetatable(options.backtranslate) == nil then setmetatable(options.backtranslate, { __index = function(t, k) if options.translate[k] ~= k then return nil else return k end end }) end --[[ -- Get the argument tables. If we were passed a valid frame object, get the -- frame arguments (fargs) and the parent frame arguments (pargs), depending -- on the options set and on the parent frame's availability. If we weren't -- passed a valid frame object, we are being called from another Lua module -- or from the debug console, so assume that we were passed a table of args -- directly, and assign it to a new variable (luaArgs). --]] local fargs, pargs, luaArgs if type(frame.args) == 'table' and type(frame.getParent) == 'function' then if options.wrappers then --[[ -- The wrappers option makes Module:Arguments look up arguments in -- either the frame argument table or the parent argument table, but -- not both. This means that users can use either the #invoke syntax -- or a wrapper template without the loss of performance associated -- with looking arguments up in both the frame and the parent frame. -- Module:Arguments will look up arguments in the parent frame -- if it finds the parent frame's title in options.wrapper; -- otherwise it will look up arguments in the frame object passed -- to getArgs. --]] local parent = frame:getParent() if not parent then fargs = frame.args else local title = parent:getTitle():gsub('/sandbox$', '') local found = false if matchesTitle(options.wrappers, title) then found = true elseif type(options.wrappers) == 'table' then for _,v in pairs(options.wrappers) do if matchesTitle(v, title) then found = true break end end end -- We test for false specifically here so that nil (the default) acts like true. if found or options.frameOnly == false then pargs = parent.args end if not found or options.parentOnly == false then fargs = frame.args end end else -- options.wrapper isn't set, so check the other options. if not options.parentOnly then fargs = frame.args end if not options.frameOnly then local parent = frame:getParent() pargs = parent and parent.args or nil end end if options.parentFirst then fargs, pargs = pargs, fargs end else luaArgs = frame end -- Set the order of precedence of the argument tables. If the variables are -- nil, nothing will be added to the table, which is how we avoid clashes -- between the frame/parent args and the Lua args. local argTables = {fargs} argTables[#argTables + 1] = pargs argTables[#argTables + 1] = luaArgs --[[ -- Generate the tidyVal function. If it has been specified by the user, we -- use that; if not, we choose one of four functions depending on the -- options chosen. This is so that we don't have to call the options table -- every time the function is called. --]] local tidyVal = options.valueFunc if tidyVal then if type(tidyVal) ~= 'function' then error( "bad value assigned to option 'valueFunc'" .. '(function expected, got ' .. type(tidyVal) .. ')', 2 ) end elseif options.trim ~= false then if options.removeBlanks ~= false then tidyVal = tidyValDefault else tidyVal = tidyValTrimOnly end else if options.removeBlanks ~= false then tidyVal = tidyValRemoveBlanksOnly else tidyVal = tidyValNoChange end end --[[ -- Set up the args, metaArgs and nilArgs tables. args will be the one -- accessed from functions, and metaArgs will hold the actual arguments. Nil -- arguments are memoized in nilArgs, and the metatable connects all of them -- together. --]] local args, metaArgs, nilArgs, metatable = {}, {}, {}, {} setmetatable(args, metatable) local function mergeArgs(tables) --[[ -- Accepts multiple tables as input and merges their keys and values -- into one table. If a value is already present it is not overwritten; -- tables listed earlier have precedence. We are also memoizing nil -- values, which can be overwritten if they are 's' (soft). --]] for _, t in ipairs(tables) do for key, val in pairs(t) do if metaArgs[key] == nil and nilArgs[key] ~= 'h' then local tidiedVal = tidyVal(key, val) if tidiedVal == nil then nilArgs[key] = 's' else metaArgs[key] = tidiedVal end end end end end --[[ -- Define metatable behaviour. Arguments are memoized in the metaArgs table, -- and are only fetched from the argument tables once. Fetching arguments -- from the argument tables is the most resource-intensive step in this -- module, so we try and avoid it where possible. For this reason, nil -- arguments are also memoized, in the nilArgs table. Also, we keep a record -- in the metatable of when pairs and ipairs have been called, so we do not -- run pairs and ipairs on the argument tables more than once. We also do -- not run ipairs on fargs and pargs if pairs has already been run, as all -- the arguments will already have been copied over. --]] metatable.__index = function (t, key) --[[ -- Fetches an argument when the args table is indexed. First we check -- to see if the value is memoized, and if not we try and fetch it from -- the argument tables. When we check memoization, we need to check -- metaArgs before nilArgs, as both can be non-nil at the same time. -- If the argument is not present in metaArgs, we also check whether -- pairs has been run yet. If pairs has already been run, we return nil. -- This is because all the arguments will have already been copied into -- metaArgs by the mergeArgs function, meaning that any other arguments -- must be nil. --]] if type(key) == 'string' then key = options.translate[key] end local val = metaArgs[key] if val ~= nil then return val elseif metatable.donePairs or nilArgs[key] then return nil end for _, argTable in ipairs(argTables) do local argTableVal = tidyVal(key, argTable[key]) if argTableVal ~= nil then metaArgs[key] = argTableVal return argTableVal end end nilArgs[key] = 'h' return nil end metatable.__newindex = function (t, key, val) -- This function is called when a module tries to add a new value to the -- args table, or tries to change an existing value. if type(key) == 'string' then key = options.translate[key] end if options.readOnly then error( 'could not write to argument table key "' .. tostring(key) .. '"; the table is read-only', 2 ) elseif options.noOverwrite and args[key] ~= nil then error( 'could not write to argument table key "' .. tostring(key) .. '"; overwriting existing arguments is not permitted', 2 ) elseif val == nil then --[[ -- If the argument is to be overwritten with nil, we need to erase -- the value in metaArgs, so that __index, __pairs and __ipairs do -- not use a previous existing value, if present; and we also need -- to memoize the nil in nilArgs, so that the value isn't looked -- up in the argument tables if it is accessed again. --]] metaArgs[key] = nil nilArgs[key] = 'h' else metaArgs[key] = val end end local function translatenext(invariant) local k, v = next(invariant.t, invariant.k) invariant.k = k if k == nil then return nil elseif type(k) ~= 'string' or not options.backtranslate then return k, v else local backtranslate = options.backtranslate[k] if backtranslate == nil then -- Skip this one. This is a tail call, so this won't cause stack overflow return translatenext(invariant) else return backtranslate, v end end end metatable.__pairs = function () -- Called when pairs is run on the args table. if not metatable.donePairs then mergeArgs(argTables) metatable.donePairs = true end return translatenext, { t = metaArgs } end local function inext(t, i) -- This uses our __index metamethod local v = t[i + 1] if v ~= nil then return i + 1, v end end metatable.__ipairs = function (t) -- Called when ipairs is run on the args table. return inext, t, 0 end return args end return arguments 5qx9tzlul9ser30uxj9nbasjt92cevn 828 405403 3026310 2026-08-17T14:27:56Z Smallem 126080 Test i izoluar i Moduli:Arguments/sandbox përmes Claude AI 3026310 Scribunto text/plain local mArguments --initialize lazily local mHatnote = require('Moduli:Hatnote') local mHatList = require('Moduli:Hatnote list') local libraryUtil = require('libraryUtil') local checkType = libraryUtil.checkType local p = {} function p.about (frame) -- A passthrough that gets args from the frame and all mArguments = require('Moduli:Arguments/sandbox') args = mArguments.getArgs(frame) return p._about(args) end function p._about (args, options) -- Produces "about" hatnote. -- Type checks and defaults checkType('_about', 1, args, 'table', true) args = args or {} checkType('_about', 2, options, 'table', true) options = options or {} local defaultOptions = { aboutForm = 'Ky %s është rreth %s. ', PageType = require('Moduli:Pagetype').main(), otherText = nil, --included for complete list sectionString = 'seksion' } for k, v in pairs(defaultOptions) do if options[k] == nil then options[k] = v end end -- Set initial "about" string local pageType = (args.section and options.sectionString) or options.PageType local about = '' if args[1] then about = string.format(options.aboutForm, pageType, args[1]) end --Allow passing through certain options local fsOptions = { otherText = options.otherText, extratext = args.text } local hnOptions = { selfref = args.selfref } -- Set for-see list local forSee = mHatList._forSee(args, 2, fsOptions) -- Concatenate and return return mHatnote._hatnote(about .. forSee, hnOptions) end return p otb6aum9drcmaeqizvkx1ea200ivoka 0 405404 3026324 2026-08-17T14:47:26Z KosoWar 98014 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:sr:Special:Redirect/revision/29949641|Рударски центри у Дарданији]]" 3026324 wikitext text/x-wiki '''Qendrat minerare në Dardani''' u shfaqën gjatë Perandorisë Romake në fund të shekullit të parë, kur filloi procesi i popullimit të Dardanisë, ose më saktë i rajonit jugor të Dardanisë së Sipërme Moeze (sot Kosova dhe Metohia), dhe shfrytëzimi i zonave minerare, të cilat ishin arsyeja kryesore për romanizimin e këtyre rajoneve. Miniera dhe metalurgjia kishin një rëndësi të madhe për Perandorinë Romake, kryesisht për shkak të stabilitetit të sistemit monetar, i cili kërkonte ekzistencën e minierave të argjendit, kështu që kjo ishte një nga arsyet kryesore pse aktiviteti minerar në provincat e perandorisë ishte veçanërisht i rëndësishëm. [[Dardania]] është emri i një rajoni të lashtë në Ballkanin qendror, i banuar nga dardanët. Para pushtimit romak, Dardania ishte një mbretëri e pavarur. Pasi ra nën sundimin romak, zona e Dardanisë u përfshi në provincën [[Moesia|e Moesisë]], dhe romakët më vonë formuan provincën e veçantë të Dardanisë. Me ndarjen e Perandorisë Romake, kjo provincë do të vazhdonte të ekzistonte brenda [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]], deri në vendosjen sllave të Ballkanit në shekujt 6-7. shekulli. == Parakushtet == Provinca e Mezisë u formua në vitin 15 të erës sonë, kështu që tashmë në vitin 86 [[Domitian|Domiciani]] kreu një reformë për ta bërë më të lehtë mbrojtjen e kufirit verior dhe e ndau Moesinë në dy provinca - Moesinë e Sipërme dhe të Poshtme, gjatë së cilës territori i Dardanisë (Kosova e sotme) i përkiste Moesisë së Sipërme. Në veri, kufiri i provincës së Moesisë së Epërme përfshinte zonën nga bashkimi i Savës dhe Danubit në rrjedhën e poshtme deri në bashkimin e Cibricës, në jug përfshinte zonën e Kosovës së sotme dhe [[Maqedonia (rajon)|Maqedonisë]] veriore, ndërsa kufiri perëndimor nuk është përcaktuar plotësisht saktësisht dhe ka shumë të ngjarë të shtrihej në lindje të Drinës. Reforma të reja në fund të shekullit të 3-të. Në shekullin e 1-rë, gjatë mbretërimit [[Diokleciani|të Dioklecianit]], pjesët lindore të provincës së Moesia Superior ranë nën provincën e sapothemeluar të Dacia Respensi ( {{Lang-la|Dacia Repensis}}), ndërsa pjesët jugore (me Kosovën dhe Metohinë e sotme) i përkisnin Dardanisë. <center>'''Mbretëria Dardane dhe Dardania Romake'''</center> == Miniera dhe metalurgjia e lashtë == Meqenëse tradita e minierave në Perandorinë Romake, e cila nisi fillimisht vetëm në Itali, nuk ishte jetëgjatë, për shkak të rezervave të vogla të xehes. Prandaj, romakët vendosën të nxisin aktivitetin minerar në provincat e sapothemeluara, ku ata shfrytëzuan sasi të mëdha xeherori me cilësi të lartë që i sollën perandorisë të ardhura të mëdha. Një rol të rëndësishëm në këtë luajtën edhe minierat ballkano-danubiane [[Panonia|të Panonisë]], [[Dalmacia romake|Dalmacisë]], [[Noriku|Norikut]] dhe [[Mëzia e Epërme|Moesisë së Sipërme]], të cilat i përkisnin një distrikti të vetëm doganor ( {{Lang-la|porotirum Illyrici}}), duke formuar kështu një tërësi të vetme. Minierat dardane (moeziane) spikasnin më shumë në numër, sepse Moesia (sipas burimeve të shumta) konsiderohej një provincë minierash, ashtu si Afrika konsiderohej një provincë drithërash në atë periudhë historike. Territori i Dardanisë, ashtu si provincat e tjera në Perandorinë Romake, ligjërisht i përkiste popullit romak, domethënë Senatit dhe Perandorit si përfaqësues të tyre. Sipas këtij rregulloreje, minierat, si dhe depozitat e tjera të rëndësishme, së bashku me fushat, kullotat, pyjet dhe vendbanimet perandorake, ishin pjesë e thesarit perandorak ( {{Lang-la|fiscus}}). Për shkak të dhëmbëzimit të telit që mbart xeherorin, kufijtë e territorit minerar finesmetalorum ( {{Lang-la|finesmetallorum}}) si rregull përfshinte zona të konsiderueshme, por të fragmentuara, me disa vendbanime të rangut të vici dhe castala ( {{Lang-la|vici и castella}}). Në njërën prej tyre, ajo ishte pjesë e administratës minerare, e lidhur drejtpërdrejt me vetë aktivitetin minerar, dhe statusi i vendbanimit varej nga pasuria, popullsia dhe nevoja për pavarësi gjyqësore. Shumica e minierave i përkisnin perandorit dhe, për sa i përket administrimit, territori i tyre ishte i përjashtuar nga juridiksioni i guvernatorit provincial dhe i besohej prokuratorit perandorak, (domethënë, ato nuk vareshin nga administrata provinciale, por përfaqësonin zona të pavarura nën pronësi perandorake). Ata qeveriseshin në emër të perandorit nga prokuratorët ( {{Lang-la|procurator metallorum}}), të cilët ishin të liruarit e parë perandorakë, dhe nga fundi i shekullit të 2-të dhe klasa fisnore. Në periudhën e hershme antike, në Dardani dolën dy kategori kryesore minierash: publike dhe private. Minierat publike u dhanë me qira. Vetë procesi i dhënies me qira mbikëqyrej nga një nëpunës civil i posaçëm, prokuratori ( {{Lang-la|comes или procurator metallorum}}), nën të cilin ishin zyrtarë të rangut më të ulët ( {{Lang-la|subprocurator, commentariensis, tabularius, dispensator villicus}}). Në minierat publike, punëtorët, të burgosurit e luftës ose ata të dënuar për punë nëntokësore ( {{Lang-la|metallari}}), dhe gjatë ditës minatorët ( {{Lang-la|metallici}}). Minatorët ishin me origjinë nga vende të ndryshme të pushtuara. Pra, përveç një numri më të vogël vendasish, kishte edhe ata me origjinë të huaj, më shpesh grekë dhe të Azisë së Vogël, të cilët u zhvendosën në zonat minerare me dekrete perandorake me qëllim shfrytëzimin më intensiv të burimeve minerale dhe përmirësimin e situatës ekonomike në ato zona. == Qendrat e para të minierave në Dardaninë perëndimore == Qendrat e para të minierave në Dardaninë perëndimore . <ref name="autogenerated1" /> Krahas tyre ishin vendosur njësi më të vogla ushtarake, detyra kryesore e të cilave ishte ruajtja e rendit dhe mbrojtja e rajonit të minierave. Me rritjen e vazhdueshme të numrit të banorëve, të cilët u vendosën me dekrete perandorake kryesisht nga zonat helenishtfolëse në bregdetin e Azisë së Vogël, qendrat e lartpërmendura u bënë vendbanime të romanizuara me status komunal. Vendbanimi pranë Prishtinës, siç tregojnë monumentet e shkruara, fitoi rangun e një komune gjatë kohës së Trajanit dhe u quajt Ulpiana {{Lang-la|(Ulpiana}}). Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 2-të. Në shekullin e 16-të, vendbanimi i Soçës kishte të njëjtin status, nën emrin Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium DD / Municipium Dardanorum}}). Me formimin e komunave të reja, rrethet minerare mbetën ende nën kontrollin e drejtpërdrejtë të administratorëve perandorakë, të rrethuara nga territor që u ishte caktuar autoriteteve komunale. Për shembull, ata janë Prona të mëdha tokësore në territorin e Dardanisë (Kosova e sotme) mbaheshin nga anëtarët e familjes senatoriale të Furies. Administrativisht, minierat e Moesisë së Sipërme ndaheshin në dy zona: ; Zona e parë e minierës Kjo zonë minerare përbëhej nga minierat dardane në jug të Moesisë së Sipërme. . Minierat e Dardanisë ndaheshin në të paktën pesë rajone minerare, me qendra: {{Lang-la|Municipium Dardanorum, Ulpiana, Lamodum, Remesiana и Timacum Minus}}. Kjo është një zonë që përfshin minierat e Ibrit, Janjevës, Kumanovës, Remesianit dhe Ravanit, ku shfrytëzoheshin më shumë argjendi me plumb dhe argjendi që përmbante ar, por shkriheshin edhe xehe hekuri, bakri dhe zhiva. Administrata e të gjitha minierave dardane ndodhej në [[Ulpiana|Ulpianë]], ndërsa një nga vendbanimet më të rëndësishme të rajonit të Ibrit, me të gjitha karakteristikat e një qendre metalurgjike dhe urbane minerare, ndodhej pranë [[Soçanica|Soçanicës]], i njohur si Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium Dardanorum}}). ; Zona e dytë e minierës Kjo zonë përbëhej nga tre zona minerare në veri, të quajtura me një emër të vetëm {{Lang-la|ripa Danuvii}} . {{Lang-la|ripa Danuvii}}. Mbetjet materiale të aktivitetit minerar në rajonet veriore të Moesisë së Sipërme nuk ishin në përputhje me rëndësinë dhe rolin që, duke gjykuar nga burimet e shkruara, kishte zona jugore e provincës së Moesisë së Sipërme. == Rajonet minerare në Dardani == === Rajoni === Në periudhën romake, kur procesi i shfrytëzimit të xehes ishte kaq intensiv, u themeluan dy qendra ose rajone të mëdha minerare, Ibri dhe Janjeva. Këto dy qendra përfundimisht do të rriteshin në vendbanime të mëdha dhe më të mëdha antike në Dardaninë Perëndimore (sot Kosova dhe Metohia), me karakteristika të karakterit komunal. Në rajonin e Ibrit, një vendbanim dhe qendër e tillë minerare ndodhej pranë fshatit [[Soçanica|Soçanicë]], i njohur si Municipium Daedanorum, dhe në rajonin e Janjevës, vendbanimi [[Ulpiana|i Ulpianës]] pranë Graçanicës kishte karakteristikat e një qyteti dhe qendre minerare. [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Historia antike e Ballkanit]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] bwmsi2uufbrun49qu4eyu15lj3h7zmc 3026325 3026324 2026-08-17T14:48:07Z KosoWar 98014 KosoWar zhvendosi faqen [[Qendrat minerare në Dardani]] te [[Minierat e Dardanisë]] 3026324 wikitext text/x-wiki '''Qendrat minerare në Dardani''' u shfaqën gjatë Perandorisë Romake në fund të shekullit të parë, kur filloi procesi i popullimit të Dardanisë, ose më saktë i rajonit jugor të Dardanisë së Sipërme Moeze (sot Kosova dhe Metohia), dhe shfrytëzimi i zonave minerare, të cilat ishin arsyeja kryesore për romanizimin e këtyre rajoneve. Miniera dhe metalurgjia kishin një rëndësi të madhe për Perandorinë Romake, kryesisht për shkak të stabilitetit të sistemit monetar, i cili kërkonte ekzistencën e minierave të argjendit, kështu që kjo ishte një nga arsyet kryesore pse aktiviteti minerar në provincat e perandorisë ishte veçanërisht i rëndësishëm. [[Dardania]] është emri i një rajoni të lashtë në Ballkanin qendror, i banuar nga dardanët. Para pushtimit romak, Dardania ishte një mbretëri e pavarur. Pasi ra nën sundimin romak, zona e Dardanisë u përfshi në provincën [[Moesia|e Moesisë]], dhe romakët më vonë formuan provincën e veçantë të Dardanisë. Me ndarjen e Perandorisë Romake, kjo provincë do të vazhdonte të ekzistonte brenda [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]], deri në vendosjen sllave të Ballkanit në shekujt 6-7. shekulli. == Parakushtet == Provinca e Mezisë u formua në vitin 15 të erës sonë, kështu që tashmë në vitin 86 [[Domitian|Domiciani]] kreu një reformë për ta bërë më të lehtë mbrojtjen e kufirit verior dhe e ndau Moesinë në dy provinca - Moesinë e Sipërme dhe të Poshtme, gjatë së cilës territori i Dardanisë (Kosova e sotme) i përkiste Moesisë së Sipërme. Në veri, kufiri i provincës së Moesisë së Epërme përfshinte zonën nga bashkimi i Savës dhe Danubit në rrjedhën e poshtme deri në bashkimin e Cibricës, në jug përfshinte zonën e Kosovës së sotme dhe [[Maqedonia (rajon)|Maqedonisë]] veriore, ndërsa kufiri perëndimor nuk është përcaktuar plotësisht saktësisht dhe ka shumë të ngjarë të shtrihej në lindje të Drinës. Reforma të reja në fund të shekullit të 3-të. Në shekullin e 1-rë, gjatë mbretërimit [[Diokleciani|të Dioklecianit]], pjesët lindore të provincës së Moesia Superior ranë nën provincën e sapothemeluar të Dacia Respensi ( {{Lang-la|Dacia Repensis}}), ndërsa pjesët jugore (me Kosovën dhe Metohinë e sotme) i përkisnin Dardanisë. <center>'''Mbretëria Dardane dhe Dardania Romake'''</center> == Miniera dhe metalurgjia e lashtë == Meqenëse tradita e minierave në Perandorinë Romake, e cila nisi fillimisht vetëm në Itali, nuk ishte jetëgjatë, për shkak të rezervave të vogla të xehes. Prandaj, romakët vendosën të nxisin aktivitetin minerar në provincat e sapothemeluara, ku ata shfrytëzuan sasi të mëdha xeherori me cilësi të lartë që i sollën perandorisë të ardhura të mëdha. Një rol të rëndësishëm në këtë luajtën edhe minierat ballkano-danubiane [[Panonia|të Panonisë]], [[Dalmacia romake|Dalmacisë]], [[Noriku|Norikut]] dhe [[Mëzia e Epërme|Moesisë së Sipërme]], të cilat i përkisnin një distrikti të vetëm doganor ( {{Lang-la|porotirum Illyrici}}), duke formuar kështu një tërësi të vetme. Minierat dardane (moeziane) spikasnin më shumë në numër, sepse Moesia (sipas burimeve të shumta) konsiderohej një provincë minierash, ashtu si Afrika konsiderohej një provincë drithërash në atë periudhë historike. Territori i Dardanisë, ashtu si provincat e tjera në Perandorinë Romake, ligjërisht i përkiste popullit romak, domethënë Senatit dhe Perandorit si përfaqësues të tyre. Sipas këtij rregulloreje, minierat, si dhe depozitat e tjera të rëndësishme, së bashku me fushat, kullotat, pyjet dhe vendbanimet perandorake, ishin pjesë e thesarit perandorak ( {{Lang-la|fiscus}}). Për shkak të dhëmbëzimit të telit që mbart xeherorin, kufijtë e territorit minerar finesmetalorum ( {{Lang-la|finesmetallorum}}) si rregull përfshinte zona të konsiderueshme, por të fragmentuara, me disa vendbanime të rangut të vici dhe castala ( {{Lang-la|vici и castella}}). Në njërën prej tyre, ajo ishte pjesë e administratës minerare, e lidhur drejtpërdrejt me vetë aktivitetin minerar, dhe statusi i vendbanimit varej nga pasuria, popullsia dhe nevoja për pavarësi gjyqësore. Shumica e minierave i përkisnin perandorit dhe, për sa i përket administrimit, territori i tyre ishte i përjashtuar nga juridiksioni i guvernatorit provincial dhe i besohej prokuratorit perandorak, (domethënë, ato nuk vareshin nga administrata provinciale, por përfaqësonin zona të pavarura nën pronësi perandorake). Ata qeveriseshin në emër të perandorit nga prokuratorët ( {{Lang-la|procurator metallorum}}), të cilët ishin të liruarit e parë perandorakë, dhe nga fundi i shekullit të 2-të dhe klasa fisnore. Në periudhën e hershme antike, në Dardani dolën dy kategori kryesore minierash: publike dhe private. Minierat publike u dhanë me qira. Vetë procesi i dhënies me qira mbikëqyrej nga një nëpunës civil i posaçëm, prokuratori ( {{Lang-la|comes или procurator metallorum}}), nën të cilin ishin zyrtarë të rangut më të ulët ( {{Lang-la|subprocurator, commentariensis, tabularius, dispensator villicus}}). Në minierat publike, punëtorët, të burgosurit e luftës ose ata të dënuar për punë nëntokësore ( {{Lang-la|metallari}}), dhe gjatë ditës minatorët ( {{Lang-la|metallici}}). Minatorët ishin me origjinë nga vende të ndryshme të pushtuara. Pra, përveç një numri më të vogël vendasish, kishte edhe ata me origjinë të huaj, më shpesh grekë dhe të Azisë së Vogël, të cilët u zhvendosën në zonat minerare me dekrete perandorake me qëllim shfrytëzimin më intensiv të burimeve minerale dhe përmirësimin e situatës ekonomike në ato zona. == Qendrat e para të minierave në Dardaninë perëndimore == Qendrat e para të minierave në Dardaninë perëndimore . <ref name="autogenerated1" /> Krahas tyre ishin vendosur njësi më të vogla ushtarake, detyra kryesore e të cilave ishte ruajtja e rendit dhe mbrojtja e rajonit të minierave. Me rritjen e vazhdueshme të numrit të banorëve, të cilët u vendosën me dekrete perandorake kryesisht nga zonat helenishtfolëse në bregdetin e Azisë së Vogël, qendrat e lartpërmendura u bënë vendbanime të romanizuara me status komunal. Vendbanimi pranë Prishtinës, siç tregojnë monumentet e shkruara, fitoi rangun e një komune gjatë kohës së Trajanit dhe u quajt Ulpiana {{Lang-la|(Ulpiana}}). Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 2-të. Në shekullin e 16-të, vendbanimi i Soçës kishte të njëjtin status, nën emrin Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium DD / Municipium Dardanorum}}). Me formimin e komunave të reja, rrethet minerare mbetën ende nën kontrollin e drejtpërdrejtë të administratorëve perandorakë, të rrethuara nga territor që u ishte caktuar autoriteteve komunale. Për shembull, ata janë Prona të mëdha tokësore në territorin e Dardanisë (Kosova e sotme) mbaheshin nga anëtarët e familjes senatoriale të Furies. Administrativisht, minierat e Moesisë së Sipërme ndaheshin në dy zona: ; Zona e parë e minierës Kjo zonë minerare përbëhej nga minierat dardane në jug të Moesisë së Sipërme. . Minierat e Dardanisë ndaheshin në të paktën pesë rajone minerare, me qendra: {{Lang-la|Municipium Dardanorum, Ulpiana, Lamodum, Remesiana и Timacum Minus}}. Kjo është një zonë që përfshin minierat e Ibrit, Janjevës, Kumanovës, Remesianit dhe Ravanit, ku shfrytëzoheshin më shumë argjendi me plumb dhe argjendi që përmbante ar, por shkriheshin edhe xehe hekuri, bakri dhe zhiva. Administrata e të gjitha minierave dardane ndodhej në [[Ulpiana|Ulpianë]], ndërsa një nga vendbanimet më të rëndësishme të rajonit të Ibrit, me të gjitha karakteristikat e një qendre metalurgjike dhe urbane minerare, ndodhej pranë [[Soçanica|Soçanicës]], i njohur si Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium Dardanorum}}). ; Zona e dytë e minierës Kjo zonë përbëhej nga tre zona minerare në veri, të quajtura me një emër të vetëm {{Lang-la|ripa Danuvii}} . {{Lang-la|ripa Danuvii}}. Mbetjet materiale të aktivitetit minerar në rajonet veriore të Moesisë së Sipërme nuk ishin në përputhje me rëndësinë dhe rolin që, duke gjykuar nga burimet e shkruara, kishte zona jugore e provincës së Moesisë së Sipërme. == Rajonet minerare në Dardani == === Rajoni === Në periudhën romake, kur procesi i shfrytëzimit të xehes ishte kaq intensiv, u themeluan dy qendra ose rajone të mëdha minerare, Ibri dhe Janjeva. Këto dy qendra përfundimisht do të rriteshin në vendbanime të mëdha dhe më të mëdha antike në Dardaninë Perëndimore (sot Kosova dhe Metohia), me karakteristika të karakterit komunal. Në rajonin e Ibrit, një vendbanim dhe qendër e tillë minerare ndodhej pranë fshatit [[Soçanica|Soçanicë]], i njohur si Municipium Daedanorum, dhe në rajonin e Janjevës, vendbanimi [[Ulpiana|i Ulpianës]] pranë Graçanicës kishte karakteristikat e një qyteti dhe qendre minerare. [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Historia antike e Ballkanit]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] bwmsi2uufbrun49qu4eyu15lj3h7zmc 3026327 3026325 2026-08-17T14:49:51Z KosoWar 98014 3026327 wikitext text/x-wiki '''Qendrat minerare në Dardani''' u shfaqën gjatë Perandorisë Romake në fund të shekullit të parë, kur filloi procesi i popullimit të Dardanisë, ose më saktë i rajonit jugor të Dardanisë së Sipërme Moeze (sot Kosova dhe Metohia), dhe shfrytëzimi i zonave minerare, të cilat ishin arsyeja kryesore për romanizimin e këtyre rajoneve. Miniera dhe metalurgjia kishin një rëndësi të madhe për Perandorinë Romake, kryesisht për shkak të stabilitetit të sistemit monetar, i cili kërkonte ekzistencën e minierave të argjendit, kështu që kjo ishte një nga arsyet kryesore pse aktiviteti minerar në provincat e perandorisë ishte veçanërisht i rëndësishëm. == Parakushtet == [[Dardania]] është emri i një rajoni të lashtë në Ballkanin qendror, i banuar nga dardanët. Para pushtimit romak, Dardania ishte një mbretëri e pavarur. Pasi ra nën sundimin romak, zona e Dardanisë u përfshi në provincën [[Moesia|e Moesisë]], dhe romakët më vonë formuan provincën e veçantë të Dardanisë. Me ndarjen e Perandorisë Romake, kjo provincë do të vazhdonte të ekzistonte brenda [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]], deri në vendosjen sllave të Ballkanit në shekujt 6-7. shekulli. Provinca e Mezisë u formua në vitin 15 të erës sonë, kështu që tashmë në vitin 86 [[Domitian|Domiciani]] kreu një reformë për ta bërë më të lehtë mbrojtjen e kufirit verior dhe e ndau Moesinë në dy provinca - Moesinë e Sipërme dhe të Poshtme, gjatë së cilës territori i Dardanisë (Kosova e sotme) i përkiste Moesisë së Sipërme. Në veri, kufiri i provincës së Moesisë së Epërme përfshinte zonën nga bashkimi i Savës dhe Danubit në rrjedhën e poshtme deri në bashkimin e Cibricës, në jug përfshinte zonën e Kosovës së sotme dhe [[Maqedonia (rajon)|Maqedonisë]] veriore, ndërsa kufiri perëndimor nuk është përcaktuar plotësisht saktësisht dhe ka shumë të ngjarë të shtrihej në lindje të Drinës. Reforma të reja në fund të shekullit të 3-të. Në shekullin e 1-rë, gjatë mbretërimit [[Diokleciani|të Dioklecianit]], pjesët lindore të provincës së Moesia Superior ranë nën provincën e sapothemeluar të Dacia Respensi ( {{Lang-la|Dacia Repensis}}), ndërsa pjesët jugore (me Kosovën dhe Metohinë e sotme) i përkisnin Dardanisë. <center>'''Mbretëria Dardane dhe Dardania Romake'''</center> == Miniera dhe metalurgjia e lashtë == Meqenëse tradita e minierave në Perandorinë Romake, e cila nisi fillimisht vetëm në Itali, nuk ishte jetëgjatë, për shkak të rezervave të vogla të xehes. Prandaj, romakët vendosën të nxisin aktivitetin minerar në provincat e sapothemeluara, ku ata shfrytëzuan sasi të mëdha xeherori me cilësi të lartë që i sollën perandorisë të ardhura të mëdha. Një rol të rëndësishëm në këtë luajtën edhe minierat ballkano-danubiane [[Panonia|të Panonisë]], [[Dalmacia romake|Dalmacisë]], [[Noriku|Norikut]] dhe [[Mëzia e Epërme|Moesisë së Sipërme]], të cilat i përkisnin një distrikti të vetëm doganor ( {{Lang-la|porotirum Illyrici}}), duke formuar kështu një tërësi të vetme. Minierat dardane (moeziane) spikasnin më shumë në numër, sepse Moesia (sipas burimeve të shumta) konsiderohej një provincë minierash, ashtu si Afrika konsiderohej një provincë drithërash në atë periudhë historike. Territori i Dardanisë, ashtu si provincat e tjera në Perandorinë Romake, ligjërisht i përkiste popullit romak, domethënë Senatit dhe Perandorit si përfaqësues të tyre. Sipas këtij rregulloreje, minierat, si dhe depozitat e tjera të rëndësishme, së bashku me fushat, kullotat, pyjet dhe vendbanimet perandorake, ishin pjesë e thesarit perandorak ( {{Lang-la|fiscus}}). Për shkak të dhëmbëzimit të telit që mbart xeherorin, kufijtë e territorit minerar finesmetalorum ( {{Lang-la|finesmetallorum}}) si rregull përfshinte zona të konsiderueshme, por të fragmentuara, me disa vendbanime të rangut të vici dhe castala ( {{Lang-la|vici и castella}}). Në njërën prej tyre, ajo ishte pjesë e administratës minerare, e lidhur drejtpërdrejt me vetë aktivitetin minerar, dhe statusi i vendbanimit varej nga pasuria, popullsia dhe nevoja për pavarësi gjyqësore. Shumica e minierave i përkisnin perandorit dhe, për sa i përket administrimit, territori i tyre ishte i përjashtuar nga juridiksioni i guvernatorit provincial dhe i besohej prokuratorit perandorak, (domethënë, ato nuk vareshin nga administrata provinciale, por përfaqësonin zona të pavarura nën pronësi perandorake). Ata qeveriseshin në emër të perandorit nga prokuratorët ( {{Lang-la|procurator metallorum}}), të cilët ishin të liruarit e parë perandorakë, dhe nga fundi i shekullit të 2-të dhe klasa fisnore. Në periudhën e hershme antike, në Dardani dolën dy kategori kryesore minierash: publike dhe private. Minierat publike u dhanë me qira. Vetë procesi i dhënies me qira mbikëqyrej nga një nëpunës civil i posaçëm, prokuratori ( {{Lang-la|comes или procurator metallorum}}), nën të cilin ishin zyrtarë të rangut më të ulët ( {{Lang-la|subprocurator, commentariensis, tabularius, dispensator villicus}}). Në minierat publike, punëtorët, të burgosurit e luftës ose ata të dënuar për punë nëntokësore ( {{Lang-la|metallari}}), dhe gjatë ditës minatorët ( {{Lang-la|metallici}}). Minatorët ishin me origjinë nga vende të ndryshme të pushtuara. Pra, përveç një numri më të vogël vendasish, kishte edhe ata me origjinë të huaj, më shpesh grekë dhe të Azisë së Vogël, të cilët u zhvendosën në zonat minerare me dekrete perandorake me qëllim shfrytëzimin më intensiv të burimeve minerale dhe përmirësimin e situatës ekonomike në ato zona. == Qendrat e para të minierave në Dardaninë perëndimore == Qendrat e para të minierave në Dardaninë perëndimore . <ref name="autogenerated1" /> Krahas tyre ishin vendosur njësi më të vogla ushtarake, detyra kryesore e të cilave ishte ruajtja e rendit dhe mbrojtja e rajonit të minierave. Me rritjen e vazhdueshme të numrit të banorëve, të cilët u vendosën me dekrete perandorake kryesisht nga zonat helenishtfolëse në bregdetin e Azisë së Vogël, qendrat e lartpërmendura u bënë vendbanime të romanizuara me status komunal. Vendbanimi pranë Prishtinës, siç tregojnë monumentet e shkruara, fitoi rangun e një komune gjatë kohës së Trajanit dhe u quajt Ulpiana {{Lang-la|(Ulpiana}}). Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 2-të. Në shekullin e 16-të, vendbanimi i Soçës kishte të njëjtin status, nën emrin Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium DD / Municipium Dardanorum}}). Me formimin e komunave të reja, rrethet minerare mbetën ende nën kontrollin e drejtpërdrejtë të administratorëve perandorakë, të rrethuara nga territor që u ishte caktuar autoriteteve komunale. Për shembull, ata janë Prona të mëdha tokësore në territorin e Dardanisë (Kosova e sotme) mbaheshin nga anëtarët e familjes senatoriale të Furies. Administrativisht, minierat e Moesisë së Sipërme ndaheshin në dy zona: ; Zona e parë e minierës Kjo zonë minerare përbëhej nga minierat dardane në jug të Moesisë së Sipërme. . Minierat e Dardanisë ndaheshin në të paktën pesë rajone minerare, me qendra: {{Lang-la|Municipium Dardanorum, Ulpiana, Lamodum, Remesiana и Timacum Minus}}. Kjo është një zonë që përfshin minierat e Ibrit, Janjevës, Kumanovës, Remesianit dhe Ravanit, ku shfrytëzoheshin më shumë argjendi me plumb dhe argjendi që përmbante ar, por shkriheshin edhe xehe hekuri, bakri dhe zhiva. Administrata e të gjitha minierave dardane ndodhej në [[Ulpiana|Ulpianë]], ndërsa një nga vendbanimet më të rëndësishme të rajonit të Ibrit, me të gjitha karakteristikat e një qendre metalurgjike dhe urbane minerare, ndodhej pranë [[Soçanica|Soçanicës]], i njohur si Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium Dardanorum}}). ; Zona e dytë e minierës Kjo zonë përbëhej nga tre zona minerare në veri, të quajtura me një emër të vetëm {{Lang-la|ripa Danuvii}} . {{Lang-la|ripa Danuvii}}. Mbetjet materiale të aktivitetit minerar në rajonet veriore të Moesisë së Sipërme nuk ishin në përputhje me rëndësinë dhe rolin që, duke gjykuar nga burimet e shkruara, kishte zona jugore e provincës së Moesisë së Sipërme. == Rajonet minerare në Dardani == Në periudhën romake, kur procesi i shfrytëzimit të xehes ishte kaq intensiv, u themeluan dy qendra ose rajone të mëdha minerare, Ibri dhe Janjeva. Këto dy qendra përfundimisht do të rriteshin në vendbanime të mëdha dhe më të mëdha antike në Dardaninë Perëndimore (sot Kosova dhe Metohia), me karakteristika të karakterit komunal. Në rajonin e Ibrit, një vendbanim dhe qendër e tillë minerare ndodhej pranë fshatit [[Soçanica|Soçanicë]], i njohur si Municipium Daedanorum, dhe në rajonin e Janjevës, vendbanimi [[Ulpiana|i Ulpianës]] pranë Graçanicës kishte karakteristikat e një qyteti dhe qendre minerare. == Shih edhe == * [[Damastioni]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Historia antike e Ballkanit]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] 93lm7ox6swnhjd8lgxnmfono6qdkalp 3026328 3026327 2026-08-17T14:53:21Z KosoWar 98014 3026328 wikitext text/x-wiki '''Minierat e Dardanisë''' u shfaqën gjatë Perandorisë Romake në fund të shekullit të parë, kur filloi procesi i popullimit të Dardanisë, ose më saktë i rajonit jugor të Dardanisë së Sipërme Moeze (sot Kosova dhe Metohia), dhe shfrytëzimi i zonave minerare, të cilat ishin arsyeja kryesore për romanizimin e këtyre rajoneve. Miniera dhe metalurgjia kishin një rëndësi të madhe për Perandorinë Romake, kryesisht për shkak të stabilitetit të sistemit monetar, i cili kërkonte ekzistencën e minierave të argjendit, kështu që kjo ishte një nga arsyet kryesore pse aktiviteti minerar në provincat e perandorisë ishte veçanërisht i rëndësishëm. == Parakushtet == [[Dardania]] është emri i një rajoni të lashtë në Ballkanin qendror, i banuar nga dardanët. Para pushtimit romak, Dardania ishte një mbretëri e pavarur. Pasi ra nën sundimin romak, zona e Dardanisë u përfshi në provincën [[Moesia|e Moesisë]], dhe romakët më vonë formuan provincën e veçantë të Dardanisë. Me ndarjen e Perandorisë Romake, kjo provincë do të vazhdonte të ekzistonte brenda [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]], deri në vendosjen sllave të Ballkanit në shekujt 6-7. shekulli. Provinca e Mezisë u formua në vitin 15 të erës sonë, kështu që tashmë në vitin 86 [[Domitian|Domiciani]] kreu një reformë për ta bërë më të lehtë mbrojtjen e kufirit verior dhe e ndau Moesinë në dy provinca - Moesinë e Sipërme dhe të Poshtme, gjatë së cilës territori i Dardanisë (Kosova e sotme) i përkiste Moesisë së Sipërme. Në veri, kufiri i provincës së Moesisë së Epërme përfshinte zonën nga bashkimi i Savës dhe Danubit në rrjedhën e poshtme deri në bashkimin e Cibricës, në jug përfshinte zonën e Kosovës së sotme dhe [[Maqedonia (rajon)|Maqedonisë]] veriore, ndërsa kufiri perëndimor nuk është përcaktuar plotësisht saktësisht dhe ka shumë të ngjarë të shtrihej në lindje të Drinës. Reforma të reja në fund të shekullit të 3-të. Në shekullin e 1-rë, gjatë mbretërimit [[Diokleciani|të Dioklecianit]], pjesët lindore të provincës së Moesia Superior ranë nën provincën e sapothemeluar të Dacia Respensi ( {{Lang-la|Dacia Repensis}}), ndërsa pjesët jugore (me Kosovën dhe Metohinë e sotme) i përkisnin Dardanisë. == Miniera dhe metalurgjia e lashtë == Meqenëse tradita e minierave në Perandorinë Romake, e cila nisi fillimisht vetëm në Itali, nuk ishte jetëgjatë, për shkak të rezervave të vogla të xehes. Prandaj, romakët vendosën të nxisin aktivitetin minerar në provincat e sapothemeluara, ku ata shfrytëzuan sasi të mëdha xeherori me cilësi të lartë që i sollën perandorisë të ardhura të mëdha. Një rol të rëndësishëm në këtë luajtën edhe minierat ballkano-danubiane [[Panonia|të Panonisë]], [[Dalmacia romake|Dalmacisë]], [[Noriku|Norikut]] dhe [[Mëzia e Epërme|Moesisë së Sipërme]], të cilat i përkisnin një distrikti të vetëm doganor ( {{Lang-la|porotirum Illyrici}}), duke formuar kështu një tërësi të vetme. Minierat dardane (moeziane) spikasnin më shumë në numër, sepse Moesia (sipas burimeve të shumta) konsiderohej një provincë minierash, ashtu si Afrika konsiderohej një provincë drithërash në atë periudhë historike. Territori i Dardanisë, ashtu si provincat e tjera në Perandorinë Romake, ligjërisht i përkiste popullit romak, domethënë Senatit dhe Perandorit si përfaqësues të tyre. Sipas këtij rregulloreje, minierat, si dhe depozitat e tjera të rëndësishme, së bashku me fushat, kullotat, pyjet dhe vendbanimet perandorake, ishin pjesë e thesarit perandorak ( {{Lang-la|fiscus}}). Për shkak të dhëmbëzimit të telit që mbart xeherorin, kufijtë e territorit minerar finesmetalorum ( {{Lang-la|finesmetallorum}}) si rregull përfshinte zona të konsiderueshme, por të fragmentuara, me disa vendbanime të rangut të vici dhe castala ( {{Lang-la|vici и castella}}). Në njërën prej tyre, ajo ishte pjesë e administratës minerare, e lidhur drejtpërdrejt me vetë aktivitetin minerar, dhe statusi i vendbanimit varej nga pasuria, popullsia dhe nevoja për pavarësi gjyqësore. Shumica e minierave i përkisnin perandorit dhe, për sa i përket administrimit, territori i tyre ishte i përjashtuar nga juridiksioni i guvernatorit provincial dhe i besohej prokuratorit perandorak, (domethënë, ato nuk vareshin nga administrata provinciale, por përfaqësonin zona të pavarura nën pronësi perandorake). Ata qeveriseshin në emër të perandorit nga prokuratorët ( {{Lang-la|procurator metallorum}}), të cilët ishin të liruarit e parë perandorakë, dhe nga fundi i shekullit të 2-të dhe klasa fisnore. Në periudhën e hershme antike, në Dardani dolën dy kategori kryesore minierash: publike dhe private. Minierat publike u dhanë me qira. Vetë procesi i dhënies me qira mbikëqyrej nga një nëpunës civil i posaçëm, prokuratori ( {{Lang-la|comes ose procurator metallorum}}), nën të cilin ishin zyrtarë të rangut më të ulët ( {{Lang-la|subprocurator, commentariensis, tabularius, dispensator villicus}}). Në minierat publike, punëtorët, të burgosurit e luftës ose ata të dënuar për punë nëntokësore ( {{Lang-la|metallari}}), dhe gjatë ditës minatorët ( {{Lang-la|metallici}}). Minatorët ishin me origjinë nga vende të ndryshme të pushtuara. Pra, përveç një numri më të vogël vendasish, kishte edhe ata me origjinë të huaj, më shpesh grekë dhe të Azisë së Vogël, të cilët u zhvendosën në zonat minerare me dekrete perandorake me qëllim shfrytëzimin më intensiv të burimeve minerale dhe përmirësimin e situatës ekonomike në ato zona. == Qendrat e para minerare në Dardani == Qendrat e para të minierave në Dardani u hapën në pjesën perëndimore të saj. Krahas tyre ishin vendosur njësi më të vogla ushtarake, detyra kryesore e të cilave ishte ruajtja e rendit dhe mbrojtja e rajonit të minierave. Me rritjen e vazhdueshme të numrit të banorëve, të cilët u vendosën me dekrete perandorake kryesisht nga zonat helenishtfolëse në bregdetin e Azisë së Vogël, qendrat e lartpërmendura u bënë vendbanime të romanizuara me status komunal. Vendbanimi pranë Prishtinës, siç tregojnë monumentet e shkruara, fitoi rangun e një komune gjatë kohës së Trajanit dhe u quajt Ulpiana {{Lang-la|(Ulpiana}}). Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 2-të. Në shekullin e 16-të, vendbanimi i Soçës kishte të njëjtin status, nën emrin Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium DD / Municipium Dardanorum}}). Me formimin e komunave të reja, rrethet minerare mbetën ende nën kontrollin e drejtpërdrejtë të administratorëve perandorakë, të rrethuara nga territor që u ishte caktuar autoriteteve komunale. Për shembull, ata janë Prona të mëdha tokësore në territorin e Dardanisë (Kosova e sotme) mbaheshin nga anëtarët e familjes senatoriale të Furies. Administrativisht, minierat e Moesisë së Sipërme ndaheshin në dy zona: ; Zona e parë e minierës Kjo zonë minerare përbëhej nga minierat dardane në jug të Moesisë së Sipërme. . Minierat e Dardanisë ndaheshin në të paktën pesë rajone minerare, me qendra: {{Lang-la|Municipium Dardanorum, Ulpiana, Lamodum, Remesiana и Timacum Minus}}. Kjo është një zonë që përfshin minierat e Ibrit, Janjevës, Kumanovës, Remesianit dhe Ravanit, ku shfrytëzoheshin më shumë argjendi me plumb dhe argjendi që përmbante ar, por shkriheshin edhe xehe hekuri, bakri dhe zhiva. Administrata e të gjitha minierave dardane ndodhej në [[Ulpiana|Ulpianë]], ndërsa një nga vendbanimet më të rëndësishme të rajonit të Ibrit, me të gjitha karakteristikat e një qendre metalurgjike dhe urbane minerare, ndodhej pranë [[Soçanica|Soçanicës]], i njohur si Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium Dardanorum}}). ; Zona e dytë e minierës Kjo zonë përbëhej nga tre zona minerare në veri, të quajtura me një emër të vetëm {{Lang-la|ripa Danuvii}} . {{Lang-la|ripa Danuvii}}. Mbetjet materiale të aktivitetit minerar në rajonet veriore të Moesisë së Sipërme nuk ishin në përputhje me rëndësinë dhe rolin që, duke gjykuar nga burimet e shkruara, kishte zona jugore e provincës së Moesisë së Sipërme. == Rajonet minerare në Dardani == Në periudhën romake, kur procesi i shfrytëzimit të xehes ishte kaq intensiv, u themeluan dy qendra ose rajone të mëdha minerare, Ibri dhe Janjeva. Këto dy qendra përfundimisht do të rriteshin në vendbanime të mëdha dhe më të mëdha antike në Dardaninë Perëndimore (sot Kosova dhe Metohia), me karakteristika të karakterit komunal. Në rajonin e Ibrit, një vendbanim dhe qendër e tillë minerare ndodhej pranë fshatit [[Soçanica|Soçanicë]], i njohur si Municipium Daedanorum, dhe në rajonin e Janjevës, vendbanimi [[Ulpiana|i Ulpianës]] pranë Graçanicës kishte karakteristikat e një qyteti dhe qendre minerare. == Shih edhe == * [[Damastioni]] * [[Municipium DD]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Historia antike e Ballkanit]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] 5mh3jtwpohclgfv5bh4g86c900j5iif 3026330 3026328 2026-08-17T14:55:23Z KosoWar 98014 added [[Category:Dardania]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026330 wikitext text/x-wiki '''Minierat e Dardanisë''' u shfaqën gjatë Perandorisë Romake në fund të shekullit të parë, kur filloi procesi i popullimit të Dardanisë, ose më saktë i rajonit jugor të Dardanisë së Sipërme Moeze (sot Kosova dhe Metohia), dhe shfrytëzimi i zonave minerare, të cilat ishin arsyeja kryesore për romanizimin e këtyre rajoneve. Miniera dhe metalurgjia kishin një rëndësi të madhe për Perandorinë Romake, kryesisht për shkak të stabilitetit të sistemit monetar, i cili kërkonte ekzistencën e minierave të argjendit, kështu që kjo ishte një nga arsyet kryesore pse aktiviteti minerar në provincat e perandorisë ishte veçanërisht i rëndësishëm. == Parakushtet == [[Dardania]] është emri i një rajoni të lashtë në Ballkanin qendror, i banuar nga dardanët. Para pushtimit romak, Dardania ishte një mbretëri e pavarur. Pasi ra nën sundimin romak, zona e Dardanisë u përfshi në provincën [[Moesia|e Moesisë]], dhe romakët më vonë formuan provincën e veçantë të Dardanisë. Me ndarjen e Perandorisë Romake, kjo provincë do të vazhdonte të ekzistonte brenda [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]], deri në vendosjen sllave të Ballkanit në shekujt 6-7. shekulli. Provinca e Mezisë u formua në vitin 15 të erës sonë, kështu që tashmë në vitin 86 [[Domitian|Domiciani]] kreu një reformë për ta bërë më të lehtë mbrojtjen e kufirit verior dhe e ndau Moesinë në dy provinca - Moesinë e Sipërme dhe të Poshtme, gjatë së cilës territori i Dardanisë (Kosova e sotme) i përkiste Moesisë së Sipërme. Në veri, kufiri i provincës së Moesisë së Epërme përfshinte zonën nga bashkimi i Savës dhe Danubit në rrjedhën e poshtme deri në bashkimin e Cibricës, në jug përfshinte zonën e Kosovës së sotme dhe [[Maqedonia (rajon)|Maqedonisë]] veriore, ndërsa kufiri perëndimor nuk është përcaktuar plotësisht saktësisht dhe ka shumë të ngjarë të shtrihej në lindje të Drinës. Reforma të reja në fund të shekullit të 3-të. Në shekullin e 1-rë, gjatë mbretërimit [[Diokleciani|të Dioklecianit]], pjesët lindore të provincës së Moesia Superior ranë nën provincën e sapothemeluar të Dacia Respensi ( {{Lang-la|Dacia Repensis}}), ndërsa pjesët jugore (me Kosovën dhe Metohinë e sotme) i përkisnin Dardanisë. == Miniera dhe metalurgjia e lashtë == Meqenëse tradita e minierave në Perandorinë Romake, e cila nisi fillimisht vetëm në Itali, nuk ishte jetëgjatë, për shkak të rezervave të vogla të xehes. Prandaj, romakët vendosën të nxisin aktivitetin minerar në provincat e sapothemeluara, ku ata shfrytëzuan sasi të mëdha xeherori me cilësi të lartë që i sollën perandorisë të ardhura të mëdha. Një rol të rëndësishëm në këtë luajtën edhe minierat ballkano-danubiane [[Panonia|të Panonisë]], [[Dalmacia romake|Dalmacisë]], [[Noriku|Norikut]] dhe [[Mëzia e Epërme|Moesisë së Sipërme]], të cilat i përkisnin një distrikti të vetëm doganor ( {{Lang-la|porotirum Illyrici}}), duke formuar kështu një tërësi të vetme. Minierat dardane (moeziane) spikasnin më shumë në numër, sepse Moesia (sipas burimeve të shumta) konsiderohej një provincë minierash, ashtu si Afrika konsiderohej një provincë drithërash në atë periudhë historike. Territori i Dardanisë, ashtu si provincat e tjera në Perandorinë Romake, ligjërisht i përkiste popullit romak, domethënë Senatit dhe Perandorit si përfaqësues të tyre. Sipas këtij rregulloreje, minierat, si dhe depozitat e tjera të rëndësishme, së bashku me fushat, kullotat, pyjet dhe vendbanimet perandorake, ishin pjesë e thesarit perandorak ( {{Lang-la|fiscus}}). Për shkak të dhëmbëzimit të telit që mbart xeherorin, kufijtë e territorit minerar finesmetalorum ( {{Lang-la|finesmetallorum}}) si rregull përfshinte zona të konsiderueshme, por të fragmentuara, me disa vendbanime të rangut të vici dhe castala ( {{Lang-la|vici и castella}}). Në njërën prej tyre, ajo ishte pjesë e administratës minerare, e lidhur drejtpërdrejt me vetë aktivitetin minerar, dhe statusi i vendbanimit varej nga pasuria, popullsia dhe nevoja për pavarësi gjyqësore. Shumica e minierave i përkisnin perandorit dhe, për sa i përket administrimit, territori i tyre ishte i përjashtuar nga juridiksioni i guvernatorit provincial dhe i besohej prokuratorit perandorak, (domethënë, ato nuk vareshin nga administrata provinciale, por përfaqësonin zona të pavarura nën pronësi perandorake). Ata qeveriseshin në emër të perandorit nga prokuratorët ( {{Lang-la|procurator metallorum}}), të cilët ishin të liruarit e parë perandorakë, dhe nga fundi i shekullit të 2-të dhe klasa fisnore. Në periudhën e hershme antike, në Dardani dolën dy kategori kryesore minierash: publike dhe private. Minierat publike u dhanë me qira. Vetë procesi i dhënies me qira mbikëqyrej nga një nëpunës civil i posaçëm, prokuratori ( {{Lang-la|comes ose procurator metallorum}}), nën të cilin ishin zyrtarë të rangut më të ulët ( {{Lang-la|subprocurator, commentariensis, tabularius, dispensator villicus}}). Në minierat publike, punëtorët, të burgosurit e luftës ose ata të dënuar për punë nëntokësore ( {{Lang-la|metallari}}), dhe gjatë ditës minatorët ( {{Lang-la|metallici}}). Minatorët ishin me origjinë nga vende të ndryshme të pushtuara. Pra, përveç një numri më të vogël vendasish, kishte edhe ata me origjinë të huaj, më shpesh grekë dhe të Azisë së Vogël, të cilët u zhvendosën në zonat minerare me dekrete perandorake me qëllim shfrytëzimin më intensiv të burimeve minerale dhe përmirësimin e situatës ekonomike në ato zona. == Qendrat e para minerare në Dardani == Qendrat e para të minierave në Dardani u hapën në pjesën perëndimore të saj. Krahas tyre ishin vendosur njësi më të vogla ushtarake, detyra kryesore e të cilave ishte ruajtja e rendit dhe mbrojtja e rajonit të minierave. Me rritjen e vazhdueshme të numrit të banorëve, të cilët u vendosën me dekrete perandorake kryesisht nga zonat helenishtfolëse në bregdetin e Azisë së Vogël, qendrat e lartpërmendura u bënë vendbanime të romanizuara me status komunal. Vendbanimi pranë Prishtinës, siç tregojnë monumentet e shkruara, fitoi rangun e një komune gjatë kohës së Trajanit dhe u quajt Ulpiana {{Lang-la|(Ulpiana}}). Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 2-të. Në shekullin e 16-të, vendbanimi i Soçës kishte të njëjtin status, nën emrin Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium DD / Municipium Dardanorum}}). Me formimin e komunave të reja, rrethet minerare mbetën ende nën kontrollin e drejtpërdrejtë të administratorëve perandorakë, të rrethuara nga territor që u ishte caktuar autoriteteve komunale. Për shembull, ata janë Prona të mëdha tokësore në territorin e Dardanisë (Kosova e sotme) mbaheshin nga anëtarët e familjes senatoriale të Furies. Administrativisht, minierat e Moesisë së Sipërme ndaheshin në dy zona: ; Zona e parë e minierës Kjo zonë minerare përbëhej nga minierat dardane në jug të Moesisë së Sipërme. . Minierat e Dardanisë ndaheshin në të paktën pesë rajone minerare, me qendra: {{Lang-la|Municipium Dardanorum, Ulpiana, Lamodum, Remesiana и Timacum Minus}}. Kjo është një zonë që përfshin minierat e Ibrit, Janjevës, Kumanovës, Remesianit dhe Ravanit, ku shfrytëzoheshin më shumë argjendi me plumb dhe argjendi që përmbante ar, por shkriheshin edhe xehe hekuri, bakri dhe zhiva. Administrata e të gjitha minierave dardane ndodhej në [[Ulpiana|Ulpianë]], ndërsa një nga vendbanimet më të rëndësishme të rajonit të Ibrit, me të gjitha karakteristikat e një qendre metalurgjike dhe urbane minerare, ndodhej pranë [[Soçanica|Soçanicës]], i njohur si Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium Dardanorum}}). ; Zona e dytë e minierës Kjo zonë përbëhej nga tre zona minerare në veri, të quajtura me një emër të vetëm {{Lang-la|ripa Danuvii}} . {{Lang-la|ripa Danuvii}}. Mbetjet materiale të aktivitetit minerar në rajonet veriore të Moesisë së Sipërme nuk ishin në përputhje me rëndësinë dhe rolin që, duke gjykuar nga burimet e shkruara, kishte zona jugore e provincës së Moesisë së Sipërme. == Rajonet minerare në Dardani == Në periudhën romake, kur procesi i shfrytëzimit të xehes ishte kaq intensiv, u themeluan dy qendra ose rajone të mëdha minerare, Ibri dhe Janjeva. Këto dy qendra përfundimisht do të rriteshin në vendbanime të mëdha dhe më të mëdha antike në Dardaninë Perëndimore (sot Kosova dhe Metohia), me karakteristika të karakterit komunal. Në rajonin e Ibrit, një vendbanim dhe qendër e tillë minerare ndodhej pranë fshatit [[Soçanica|Soçanicë]], i njohur si Municipium Daedanorum, dhe në rajonin e Janjevës, vendbanimi [[Ulpiana|i Ulpianës]] pranë Graçanicës kishte karakteristikat e një qyteti dhe qendre minerare. == Shih edhe == * [[Damastioni]] * [[Municipium DD]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Historia antike e Ballkanit]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] [[Kategoria:Dardania]] lsdqt6ujyferpw2r9cvznfuntphai47 3026333 3026330 2026-08-17T15:54:42Z Leutrim.P 113691 3026333 wikitext text/x-wiki '''Minierat e Dardanisë''' u shfaqën gjatë [[Perandorisë Romake]] në fund të shekullit të parë, kur filloi procesi i popullimit të [[Dardania|Dardanisë]], ose më saktë i rajonit jugor të Dardanisë së Sipërme Moeze (sot [[Kosova]]), dhe shfrytëzimi i zonave minerare, të cilat ishin arsyeja kryesore për [[Romanizimi|romanizimin]] e këtyre rajoneve. Miniera dhe metalurgjia kishin një rëndësi të madhe për Perandorinë Romake, kryesisht për shkak të stabilitetit të sistemit monetar, i cili kërkonte ekzistencën e minierave të argjendit, kështu që kjo ishte një nga arsyet kryesore pse aktiviteti minerar në provincat e perandorisë ishte veçanërisht i rëndësishëm. == Parakushtet == [[Dardania]] është emri i një rajoni të lashtë në Ballkanin qendror, i banuar nga dardanët. Para pushtimit romak, Dardania ishte një mbretëri e pavarur. Pasi ra nën sundimin romak, zona e Dardanisë u përfshi në provincën [[Moesia|e Moesisë]], dhe romakët më vonë formuan provincën e veçantë të Dardanisë. Me ndarjen e Perandorisë Romake, kjo provincë do të vazhdonte të ekzistonte brenda [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]], deri në vendosjen sllave në shekujt 6-7 në Ballkan. Provinca e Mezisë u formua në vitin 15 të erës sonë, kështu që tashmë në vitin 86, [[Domitian|Domiciani]] kreu një reformë për ta bërë më të lehtë mbrojtjen e kufirit verior dhe e ndau Moesinë në dy provinca - Moesinë e Sipërme dhe të Poshtme, gjatë së cilës territori i Dardanisë (Kosova e sotme) i përkiste Moesisë së Sipërme. Në veri, kufiri i provincës së Moesisë së Epërme përfshinte zonën nga bashkimi i Savës dhe Danubit në rrjedhën e poshtme deri në bashkimin e Cibricës, në jug përfshinte zonën e Kosovës së sotme dhe [[Maqedonia (rajon)|Maqedonisë]] veriore, ndërsa kufiri perëndimor nuk është përcaktuar plotësisht saktësisht dhe ka shumë të ngjarë të shtrihej në lindje të Drinës. Reforma të reja në fund të shekullit të 3-të. Në shekullin e 1-rë, gjatë mbretërimit [[Diokleciani|të Dioklecianit]], pjesët lindore të provincës së Moesia Superior ranë nën provincën e sapothemeluar të Dacia Respensi ( {{Lang-la|Dacia Repensis}}), ndërsa pjesët jugore (me Kosovën e sotme) i përkisnin Dardanisë. == Miniera dhe metalurgjia e lashtë == Meqenëse tradita e minierave në Perandorinë Romake, e cila nisi fillimisht vetëm në Itali, nuk ishte jetëgjatë, për shkak të rezervave të vogla të xehes. Prandaj, romakët vendosën të nxisin aktivitetin minerar në provincat e sapothemeluara, ku ata shfrytëzuan sasi të mëdha xeherori me cilësi të lartë që i sollën perandorisë të ardhura të mëdha. Një rol të rëndësishëm në këtë luajtën edhe minierat ballkano-danubiane [[Panonia|të Panonisë]], [[Dalmacia romake|Dalmacisë]], [[Noriku|Norikut]] dhe [[Mëzia e Epërme|Moesisë së Sipërme]], të cilat i përkisnin një distrikti të vetëm doganor ( {{Lang-la|porotirum Illyrici}}), duke formuar kështu një tërësi të vetme. Minierat dardane (moeziane) spikasnin më shumë në numër, sepse Moesia (sipas burimeve të shumta) konsiderohej një provincë minierash, ashtu si Afrika konsiderohej një provincë drithërash në atë periudhë historike. Territori i Dardanisë, ashtu si provincat e tjera në Perandorinë Romake, ligjërisht i përkiste popullit romak, domethënë Senatit dhe Perandorit si përfaqësues të tyre. Sipas këtij rregulloreje, minierat, si dhe depozitat e tjera të rëndësishme, së bashku me fushat, kullotat, pyjet dhe vendbanimet perandorake, ishin pjesë e thesarit perandorak ( {{Lang-la|fiscus}}). Për shkak të dhëmbëzimit të telit që mbart xeherorin, kufijtë e territorit minerar finesmetalorum ( {{Lang-la|finesmetallorum}}) si rregull përfshinte zona të konsiderueshme, por të fragmentuara, me disa vendbanime të rangut të vici dhe castala ( {{Lang-la|vici и castella}}). Në njërën prej tyre, ajo ishte pjesë e administratës minerare, e lidhur drejtpërdrejt me vetë aktivitetin minerar, dhe statusi i vendbanimit varej nga pasuria, popullsia dhe nevoja për pavarësi gjyqësore. Shumica e minierave i përkisnin perandorit dhe, për sa i përket administrimit, territori i tyre ishte i përjashtuar nga juridiksioni i guvernatorit provincial dhe i besohej prokuratorit perandorak, (domethënë, ato nuk vareshin nga administrata provinciale, por përfaqësonin zona të pavarura nën pronësi perandorake). Ata qeveriseshin në emër të perandorit nga prokuratorët ( {{Lang-la|procurator metallorum}}), të cilët ishin të liruarit e parë perandorakë, dhe nga fundi i shekullit të 2-të dhe klasa fisnore. Në periudhën e hershme antike, në Dardani dolën dy kategori kryesore minierash: publike dhe private. Minierat publike u dhanë me qira. Vetë procesi i dhënies me qira mbikëqyrej nga një nëpunës civil i posaçëm, prokuratori ( {{Lang-la|comes ose procurator metallorum}}), nën të cilin ishin zyrtarë të rangut më të ulët ( {{Lang-la|subprocurator, commentariensis, tabularius, dispensator villicus}}). Në minierat publike, punëtorët, të burgosurit e luftës ose ata të dënuar për punë nëntokësore ( {{Lang-la|metallari}}), dhe gjatë ditës minatorët ( {{Lang-la|metallici}}). Minatorët ishin me origjinë nga vende të ndryshme të pushtuara. Pra, përveç një numri më të vogël vendasish, kishte edhe ata me origjinë të huaj, më shpesh grekë dhe të Azisë së Vogël, të cilët u zhvendosën në zonat minerare me dekrete perandorake me qëllim shfrytëzimin më intensiv të burimeve minerale dhe përmirësimin e situatës ekonomike në ato zona. == Qendrat e para minerare në Dardani == Qendrat e para të minierave në Dardani u hapën në pjesën perëndimore të saj. Krahas tyre ishin vendosur njësi më të vogla ushtarake, detyra kryesore e të cilave ishte ruajtja e rendit dhe mbrojtja e rajonit të minierave. Me rritjen e vazhdueshme të numrit të banorëve, të cilët u vendosën me dekrete perandorake kryesisht nga zonat helenishtfolëse në bregdetin e Azisë së Vogël, qendrat e lartpërmendura u bënë vendbanime të romanizuara me status komunal. Vendbanimi pranë Prishtinës, siç tregojnë monumentet e shkruara, fitoi rangun e një komune gjatë kohës së Trajanit dhe u quajt Ulpiana {{Lang-la|(Ulpiana}}). Gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 2-të. Në shekullin e 16-të, vendbanimi i Soçës kishte të njëjtin status, nën emrin Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium DD / Municipium Dardanorum}}). Me formimin e komunave të reja, rrethet minerare mbetën ende nën kontrollin e drejtpërdrejtë të administratorëve perandorakë, të rrethuara nga territor që u ishte caktuar autoriteteve komunale. Për shembull, ata janë Prona të mëdha tokësore në territorin e Dardanisë (Kosova e sotme) mbaheshin nga anëtarët e familjes senatoriale të Furies. Administrativisht, minierat e Moesisë së Sipërme ndaheshin në dy zona: ; Zona e parë e minierës Kjo zonë minerare përbëhej nga minierat dardane në jug të Moesisë së Sipërme. . Minierat e Dardanisë ndaheshin në të paktën pesë rajone minerare, me qendra: {{Lang-la|Municipium Dardanorum, Ulpiana, Lamodum, Remesiana и Timacum Minus}}. Kjo është një zonë që përfshin minierat e Ibrit, Janjevës, Kumanovës, Remesianit dhe Ravanit, ku shfrytëzoheshin më shumë argjendi me plumb dhe argjendi që përmbante ar, por shkriheshin edhe xehe hekuri, bakri dhe zhiva. Administrata e të gjitha minierave dardane ndodhej në [[Ulpiana|Ulpianë]], ndërsa një nga vendbanimet më të rëndësishme të rajonit të Ibrit, me të gjitha karakteristikat e një qendre metalurgjike dhe urbane minerare, ndodhej pranë [[Soçanica|Soçanicës]], i njohur si Municipium Dardanorum ( {{Lang-la|Municipium Dardanorum}}). ; Zona e dytë e minierës Kjo zonë përbëhej nga tre zona minerare në veri, të quajtura me një emër të vetëm {{Lang-la|ripa Danuvii}} . {{Lang-la|ripa Danuvii}}. Mbetjet materiale të aktivitetit minerar në rajonet veriore të Moesisë së Sipërme nuk ishin në përputhje me rëndësinë dhe rolin që, duke gjykuar nga burimet e shkruara, kishte zona jugore e provincës së Moesisë së Sipërme. == Rajonet minerare në Dardani == Në periudhën romake, kur procesi i shfrytëzimit të xehes ishte kaq intensiv, u themeluan dy qendra ose rajone të mëdha minerare, Ibri dhe Janjeva. Këto dy qendra përfundimisht do të rriteshin në vendbanime të mëdha dhe më të mëdha antike në Dardaninë Perëndimore (sot Kosova), me karakteristika të karakterit komunal. Në rajonin e Ibrit, një vendbanim dhe qendër e tillë minerare ndodhej pranë fshatit [[Soçanica|Soçanicë]], i njohur si Municipium Daedanorum, dhe në rajonin e Janjevës, vendbanimi [[Ulpiana|i Ulpianës]] pranë Graçanicës kishte karakteristikat e një qyteti dhe qendre minerare. == Shih edhe == * [[Dardania]] * [[Damastioni]] * [[Municipium DD]] * [[Perandoria Romake]] == Burime == [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Historia antike e Ballkanit]] [[Kategoria:Historia e Kosovës]] [[Kategoria:Dardania]] nokdjgsq9k8t6f3k7nrw0qzmdidjad0 0 405405 3026326 2026-08-17T14:48:07Z KosoWar 98014 KosoWar zhvendosi faqen [[Qendrat minerare në Dardani]] te [[Minierat e Dardanisë]] 3026326 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Minierat e Dardanisë]] ojd6png3fw3n1n2co41l1nz564p513d 1 405406 3026336 2026-08-17T15:57:33Z Leutrim.P 113691 /* CoI?! */ pjesë e re 3026336 wikitext text/x-wiki == CoI?! == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], është shkruar si të ishte CoI.. besoj se të qenurit deputet i jep njohushmëri të mjaftueshme? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 17 gusht 2026 17:57 (CEST) o0feowqfjqi3l1u4p544hf23cuphfb2 3026390 3026336 2026-08-17T18:38:34Z Lanceloth345 172573 /* CoI?! */ Përgjigje 3026390 wikitext text/x-wiki == CoI?! == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], është shkruar si të ishte CoI.. besoj se të qenurit deputet i jep njohushmëri të mjaftueshme? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 17 gusht 2026 17:57 (CEST) :COI është por të qenurit deputet ia jep njohushmërinë e duhur nisur nga praktikat e ngjashme në en wiki. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:38 (CEST) qq7t107vdvp6sznl7twa7phxdlg3krb 3026650 3026390 2026-08-18T09:24:00Z Leutrim.P 113691 /* CoI?! */ Përgjigje 3026650 wikitext text/x-wiki == CoI?! == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], është shkruar si të ishte CoI.. besoj se të qenurit deputet i jep njohushmëri të mjaftueshme? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 17 gusht 2026 17:57 (CEST) :COI është por të qenurit deputet ia jep njohushmërinë e duhur nisur nga praktikat e ngjashme në en wiki. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:38 (CEST) ::Në atë rast po e mbajmë, e shqyrtova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 18 gusht 2026 11:24 (CEST) pfdcwmjimsl20vd12jxpicatmxdyios 3 405407 3026337 2026-08-17T16:04:47Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3026337 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Kristi0026}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 17 gusht 2026 18:04 (CEST) h1j03q61xt2cmfv1aybbi2ohd4gqiqa 14 405408 3026341 2026-08-17T16:15:22Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 3026341 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3026342 3026341 2026-08-17T16:16:18Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Ndëshkime]]; +[[Kategoria:Migrim i detyruar]]; +[[Kategoria:E drejta e azilit]]; +[[Kategoria:Vendosje në listën e zezë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3026342 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Ndëshkime]] [[Kategoria:Migrim i detyruar]] [[Kategoria:E drejta e azilit]] [[Kategoria:Vendosje në listën e zezë]] h3e5xqkzzkbngojcf3jzjndpaukaz1o 828 405409 3026345 2026-08-17T16:18:48Z Smallem 126080 Krijim nga enwiki Module:Pagetype/softredirect (varësi e Moduli:Pagetype) përmes Claude AI 3026345 Scribunto text/plain -- This page contains a table of all soft redirect templates and their -- redirects. Templates names are capitalized, and the Template: prefix is -- removed. Templates are grouped with the main template first, followed by -- its redirects. return { ["R from category navigation"] = true, ["Redirect from category navigation"] = true, ["Category redirect"] = true, ["Cat move"] = true, ["Cat red"] = true, ["Cat redir"] = true, ["Cat redirect"] = true, ["Category move"] = true, ["Category Redirect"] = true, ["Categoryredirect"] = true, ["Catr"] = true, ["Catred"] = true, ["Catredir"] = true, ["Catredirect"] = true, ["R from template-generated category"] = true, ["Redirect from template-generated category"] = true, ["Portal soft redirect"] = true, ["Portal Redirect"] = true, ["Portal redirect"] = true, ["Portal Soft Redirect"] = true, ["Portalredirect"] = true, ["Portalsoftredirect"] = true, ["PortRed"] = true, ["Portred"] = true, ["Portsoftred"] = true, ["PSR"] = true, ["Psr"] = true, ["Soft portal redirect"] = true, ["Soft redirect portal"] = true, ["SPR"] = true, ["Spr"] = true, ["SRP"] = true, ["Srp"] = true, ["Salted redirect"] = true, ["Soft redirect"] = true, ["Interwiki redirect"] = true, ["Plain soft redirect"] = true, ["Soft"] = true, ["Soft link"] = true, ["Soft redir"] = true, ["Soft Redirect"] = true, ["Softr"] = true, ["Softredir"] = true, ["SoftRedirect"] = true, ["Softredirect"] = true, ["Userrename"] = true, ["Wikibooks redirect"] = true, ["WBOOK"] = true, ["Wbook"] = true, ["Wikibook redirect"] = true, ["Wikibooks Redirect"] = true, ["WikibooksRedirect"] = true, ["Wikibooksredirect"] = true, ["Wikimedia Commons redirect"] = true, ["COMM"] = true, ["Comm"] = true, ["Commons Redirect"] = true, ["Commons redirect"] = true, ["CommonsRedirect"] = true, ["Commonsredirect"] = true, ["Wikimedia commons redirect"] = true, ["Wikiquote redirect"] = true, ["Wq"] = true, ["Wikisource redirect"] = true, ["Wikispecies redirect"] = true, ["Wikispecies Redirect"] = true, ["WikispeciesRedirect"] = true, ["Wikispeciesredirect"] = true, ["WSPEC"] = true, ["Wspec"] = true, ["Wikivoyage redirect"] = true, ["Wiktionary redirect"] = true, ["Moved to Wiktionary"] = true, ["RedirecttoWiktionary"] = true, ["Wi"] = true, ["Wikt red"] = true, ["Wikt redirect"] = true, ["Wiktionary Redirect"] = true, ["Wiktionary-redirect"] = true, ["WiktionaryRedirect"] = true, ["Wiktionaryredirect"] = true, ["Wiktr"] = true, ["Wiktred"] = true, ["Wiktredir"] = true, ["Wtr"] = true, ["Wtsr"] = true, } krad2do3vq17ck777hpwdoaxr3vo5yt 828 405410 3026346 2026-08-17T16:19:30Z Smallem 126080 Krijim nga enwiki Module:Pagetype/setindex (varësi e Moduli:Pagetype) përmes Claude AI 3026346 Scribunto text/plain -- This page contains a table of all set index templates and their -- redirects. Templates names are capitalized, and the Template: prefix is -- removed. Templates are grouped with the main template first, followed by -- its redirects. return { ["Set index article"] = true, ["Sia"] = true, ["Set index"] = true, ["SIA"] = true, ["Set-index"] = true, ["Setindex"] = true, ["Set-index article"] = true, ["Animal common name"] = true, ["Chemistry index"] = true, ["Chemdisambig"] = true, ["Chemistry disambiguation"] = true, ["Chemistry set index"] = true, ["Chemindex"] = true, ["Enzyme index"] = true, ["Fungus common name"] = true, ["Given name"] = true, ["First name"] = true, ["Forename"] = true, ["Greek myth index"] = true, ["Lake index"] = true, ["Lakeindex"] = true, ["Locomotive index"] = true, ["Media set index"] = true, ["Media index"] = true, ["Molecular formula index"] = true, ["MolFormDisambig"] = true, ["Molecular formula disambiguation"] = true, ["MolFormIndex"] = true, ["Mountain index"] = true, ["Mountainindex"] = true, ["Nickname"] = true, ["Painting index"] = true, ["Plant common name"] = true, ["River index"] = true, ["Road index"] = true, ["Roadindex"] = true, ["Ship index"] = true, ["Shipindex"] = true, ["Sport index"] = true, ["Sportindex"] = true, ["Storm index"] = true, ["Surname"] = true, ["Surnames"] = true, ["DisambigName"] = true, ["DisambigNm"] = true, ["DisambigN"] = true, } nn9l9r1pmrobxspg0rm1qgng5nzu19x 828 405411 3026347 2026-08-17T16:19:31Z Smallem 126080 Krijim nga enwiki Module:Pagetype/disambiguation (varësi e Moduli:Pagetype) përmes Claude AI 3026347 Scribunto text/plain return require [[Module:Disambiguation/templates]] i5ooe2bqffrglszpd82v0i3pqyp187b 828 405412 3026348 2026-08-17T16:19:32Z Smallem 126080 Krijim nga enwiki Module:Pagetype/rfd (varësi e Moduli:Pagetype) përmes Claude AI 3026348 Scribunto text/plain -- This page contains a table of all RfD templates and their -- redirects. Templates names are capitalized, and the Template: prefix is -- removed. Templates are grouped with the main template first, followed by -- its redirects. return { -- Template forms (these should be substituted so we should rarely see these) ["Redirect for discussion"] = true, ["RFD"] = true, ["RfD"] = true, ["Rfd1"] = true, ["Rfd-t"] = true, ["Rfd"] = true, ["Rfd-NPF"] = true, ["Rfd-NPF/core"] = true, -- Module forms ["#invoke:RfD"] = true, ["<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:RfD"] = true, -- The form made by substituting RfD } 9dx0g2c8g863kg6hcwx1wgsou16k45p 3 405413 3026351 2026-08-17T16:29:25Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3026351 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Miralem Shazivari}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 17 gusht 2026 18:29 (CEST) t3yfilfje6cpzvun6cwdku2y9juxepb 828 405414 3026371 2026-08-17T16:47:54Z Smallem 126080 Njësim/krijim nga enwiki Module:Biota infobox/Wikidata përmes Claude AI 3026371 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local templateArgs = {} --local info = {} ----------------------------------AUTOMATIC TAXONOMY (module and wikidata versions) ----------- function p.addModuleTaxonomy(frame, taxoboxTable, templateArgs) -- use invoke of module function local moduleData = require("Module:Sandbox/trappist the monk/taxonomy") local tree_t = {}; local taxon = templateArgs['taxon'] or templateArgs['parent'] tree_t = moduleData._crawl_tree(taxon, tree_t) --local output = '\n|-\n|' .. table.concat (tree_t, '<br />') -- dump the whole table local output = '' for k,v in pairs (tree_t) do local parts = mw.text.split(v, ": ", true) if string.sub(parts[1],1,3) == "'''" then local styled_rank = string.gsub(parts[1], "'''", "") local linked_taxon = string.gsub(parts[2], "&nbsp;&nbsp;<small>.*", "") output = output .. '\n|-\n|' .. styled_rank .. '||' .. linked_taxon end end return output end --[[ p.WikidataTaxonomy(frame) - entry point for Template:Biota infobox/Wikidata ]] function p.WikidataTaxonomy(frame) -- get taxon name. This must be the Wikipedia page for the taxon (which is linked to the qid), e.g. Helix (gastropod) -- an alternative is to have a qid parameter local taxon = frame:getParent().args['taxon'] or frame.args['taxon'] --or "Felis" local qid = frame:getParent().args['qid'] or frame.args['qid'] if qid and not taxon then taxon = mw.wikibase.getSitelink(qid) -- only works if taxon name, page title and taxonomy template match end if not qid and not taxon then return "No valid taxon or qid." end templateArgs['taxon'] = taxon -- p.addWikidataTaxonomy() gets the taxon from template parameters templateArgs['qid'] = qid -- contruct table comparing wikidata taxonomy and automated taxobox taxonomy local headerColor = "#ddeeff" local comment = '<p>Ancestral taxa taken from Wikidata. <br/>Bold taxa show those that will be displayed in taxobox.</p>' local output = '{|\n|-\n| style="vertical-align:top;" |' .. comment -- outer table .. '\n{| class="infobox biota" style="text-align: left; font-size:100%;"' -- wikidata ancestry table output = output .. '\n|- \n! colspan="5" class="section-header" style="text-align:center;background:' .. headerColor .. ';" ' .. '|' .. "Ancestral taxa (from Wikidata)" .. '\n|- style="text-align:center;background:' .. headerColor .. ';"' .. '\n! Rank !! Taxon !! colspan="2" | Wikidata ID !! Parents at Wikdata' templateArgs['display_parents'] = "all" templateArgs['show_alt_parents'] = true templateArgs['select_parent'] = frame:getParent().args['select_parent'] or frame.args['select_parent'] output = output .. p._addWikidataTaxonomy(frame) if not (frame:getParent().args['suppress_autotaxonomy_comparison'] or frame.args['suppress_autotaxonomy_comparison']) then taxon = taxon:gsub("(.*)%s%(.*%)", "%1") -- remove disambiguation local automatedTaxonomyList = frame:callParserFunction ('#invoke', {'Autotaxobox/sandbox', 'taxonomyList', taxon}) automatedTaxonomyList = automatedTaxonomyList:gsub("Ancestral taxa", "Ancestral taxa <br/>(from automated taxonomy templates)") output = output .. '\n|}' -- close wikidata table .. '\n| style="vertical-align:top;" |' -- cell for automated taxonomy table .. automatedTaxonomyList .. '\n|}' else output = output .. '\n|}' .. '\n|}' -- close wikidata table and outer table end return output end function p.getAnchor(frame) --return "Felis" --mw.title.getCurrentTitle().fragment end function p.addWikidataTaxonomy(frame, taxoboxTable, args) -- use invoke of module function templateArgs = args return p._addWikidataTaxonomy(frame) end function p._addWikidataTaxonomy(frame) -- use invoke of module function local qid local taxon = templateArgs['taxon'] or templateArgs['parent'] -- parent set for species and subspeciesbox if templateArgs['qid'] then qid = templateArgs['qid'] -- get qid from parameter else qid = mw.wikibase.getEntityIdForTitle (taxon) -- get qid from Wikipedia page on taxon end if not qid then return "The taxon name must be the Wikipedia page title. Alternatively provide the Wikidata qid (qid=)." end local rows = "" local row = "| rank || taxon" local count = 0 while qid and count < 100 do local taxonInfo = p.getTaxonInfo(qid) if not taxonInfo.rank then taxonInfo.rank = "unranked" end if not taxonInfo.taxon then taxonInfo.taxon = "no taxon name" end if p.showTaxonRow(taxonInfo.rank, taxonInfo.taxon, count) then -- display required rows local link = "" local italics = "" if taxonInfo.rank == "genus" then italics = "''" end if taxonInfo.siteLink and taxonInfo.siteLink ~= taxonInfo.taxon then link = taxonInfo.siteLink .. "|" end row = "\n|-\n| " .. p.firstToUpper(taxonInfo.rank) .. "||" .. italics .. "[[" .. link .. taxonInfo.taxon .. "]]" .. italics if templateArgs['show_alt_parents'] and taxonInfo.altParents then row = row .. '||[[:d:' .. qid .. '|' .. qid .. ']]' .. '||[[:d:' .. qid .. '#P171|[edit]]]' .. "||" .. taxonInfo.altParents end rows = row .. rows end if taxonInfo.parent then qid = taxonInfo.parent -- next parent else qid = nil -- no more parents so stop end count = count + 1 end return rows end local majorRanks = { "domain", "superkingdom", "kingdom", "phylum", "division", "class", "order", "family", "genus", "species" } function p.showTaxonRow(rank, taxon, count) local majorRank = false for k, v in pairs(majorRanks) do if rank == v then majorRank = true -- flag major ranks for display majorRanks[k] = nil -- don't show this class again in hierarchy (e.g. for mammals, birds) end end if majorRank then return true end if count < (tonumber(templateArgs['display_parents']) or 2) then return true end if templateArgs['display_parents'] == "all" then return true end if templateArgs['display_parent_taxa'] then if string.find(templateArgs['display_parent_taxa'], taxon) then return true end end if templateArgs['display_parent_ranks'] then for v in mw.text.gsplit(templateArgs['display_parent_ranks'], ",", true) do if rank == mw.text.trim(v) then return true end end end return false end function p.getTaxonInfo(qid) --local rank, taxon, parent local taxonInfo = {} --[[ local item = mw.wikibase.getEntity(qid) -- this increments the expensive parser function count so instead of item:getBestStatements(property) use mw.wikibase.getBestStatements(qid, property) ]] local statements = mw.wikibase.getBestStatements(qid, 'P105')[1] --taxon rank if statements and statements.mainsnak and statements.mainsnak.datavalue then taxonInfo.rank = mw.wikibase.getLabel(statements.mainsnak.datavalue.value.id) end local statements = mw.wikibase.getBestStatements(qid, 'P225')[1] -- taxon name if statements and statements.mainsnak and statements.mainsnak.datavalue then taxonInfo.taxon = statements.mainsnak.datavalue.value end local statements = mw.wikibase.getBestStatements(qid, 'P171') -- taxon parent local statement = statements[1] if statement and statement.mainsnak and statement.mainsnak.datavalue then taxonInfo.parent = statement.mainsnak.datavalue.value.id -- use first value end for index, statement in pairs( statements ) do local id if statement and statement.mainsnak and statement.mainsnak.datavalue then id = statement.mainsnak.datavalue.value.id end if id then local label = mw.wikibase.getLabel(id) local parentString = label .. "&nbsp;([[:d:" .. id .. "#P171|" .. id .. "]])" if taxonInfo.altParents then taxonInfo.altParents = taxonInfo.altParents .. "</br/>" .. parentString else taxonInfo.altParents = parentString end local selectParent = templateArgs['select_parent'] or "1" -- template parameters read as strings if selectParent == tostring(index) or selectParent == "last" then taxonInfo.parent = id end end end local label = mw.wikibase.getLabel(qid) if label then taxonInfo.label = label end local siteLink = mw.wikibase.getSitelink(qid) if siteLink then taxonInfo.siteLink = siteLink end return taxonInfo --rank, taxon, parent end function p.firstToUpper(str) return (str:gsub("^%l", string.upper)) end return p kkx0ppu31yl39qdx0d2wfo2w1jy5773 828 405415 3026375 2026-08-17T16:50:55Z Smallem 126080 Krijim nga enwiki Module:Taxobox ranks (varësi e familjes Taxobox) përmes Claude AI 3026375 Scribunto text/plain --[[************************************************************************* This module provides support to the automated taxobox system – the templates Automatic taxobox, Speciesbox, Subspeciesbox, Infraspeciesbox, etc. In particular it is part of the configuration of the system, defining the rank names that are recognized and the way they are displayed in English in taxoboxes and viewed taxonomy templates. *****************************************************************************]] require('strict') local TableRow = '|-\n' local TableEnd = '|}\n' local p = {} -- functions made public local l = {} -- internal functions, kept separate --*************************** CONFIGURATION ********************************* --[[============================ ranks ====================================== Set up a constant to hold the rank names and their English equivalents. If adding to this list, note that rank names containing spaces or - must be enclosed in [' ']. =============================================================================]] local ranks = { --Special cases, alphabetic order alliance = '<i>Alliance</i>', ['basic shell type'] = '<i>Basic shell type</i>', branch = '<i>Branch</i>', clade = '<i>Clade</i>', cladus= '<i>Clade</i>', ['form taxon'] = '<i>Form taxon</i>', grade = '<i>Grade</i>', gradus = '<i>Grade</i>', informal = '<i>Informal group</i>', ['informal group'] = '<i>Informal group</i>', morphotype = '<i>Morphotype</i>', node = '<i>Node</i>', plesion = '<i>Plesion</i>', ['plesion-group'] = '<i>Plesion-group</i>', ['possible clade'] = '<i>Clade?</i>', ['species complex'] = '<i>Species complex</i>', ['species group'] = '<i>Species group</i>', ['species subgroup'] = '<i>Species subgroup</i>', ['stem group'] = '<i>Stem group</i>', supergroup = '<i>Supergroup</i>', ['total group'] = '<i>Total group</i>', --Special virus ranks realm = 'Realm', serotype = 'Serotype', strain = 'Strain', virus = 'Virus', ['virus group'] = 'Group', --Linnaean taxonomy, alphabetic order classis = 'Class', cohort = 'Cohort', divisio = 'Division', domain = 'Domain', epifamilia = 'Epifamily', familia = 'Family', forma = 'Form', genus = 'Genus', grandordo = 'Grandorder', ['grandordo-mb'] = 'Grandorder', --McKenna & Bell version hyperfamilia = 'Hyperfamily', infraclassis = 'Infraclass', infrafamilia = 'Infrafamily', infralegio = 'Infralegion', infralegion = 'Infralegion', infraordo = 'Infraorder', infraphylum = 'Infraphylum', infraregnum = 'Infrakingdom', infratribus = 'Infratribe', legio = 'Legion', legion = 'Legion', magnordo = 'Magnorder', micrordo = 'Microrder', microphylum = 'Microphylum', mirordo = 'Mirorder', ['mirordo-mb'] = 'Mirorder', --McKenna & Bell version nanordo = 'Nanorder', nanophylum = 'Nanophylum', ordo = 'Order', parafamilia = 'Parafamily', parvclassis = 'Parvclass', parvordo = 'Parvorder', phylum = 'Phylum', regnum = 'Kingdom', sectio = 'Section', series = 'Series', species = 'Species', subclassis = 'Subclass', subcohort = 'Subcohort', subdivisio = 'Subdivision', subfamilia = 'Subfamily', subgenus = 'Subgenus', sublegio = 'Sublegion', sublegion = 'Sublegion', subordo = 'Suborder', subphylum = 'Subphylum', subregnum = 'Subkingdom', subsectio = 'Subsection', subseries = 'Subseries', subspecies = 'Subspecies', subterclassis = 'Subterclass', --used in WoRMS subtribus = 'Subtribe', superclassis = 'Superclass', supercohort = 'Supercohort', superdivisio = 'Superdivision', superdomain = 'Superdomain', superfamilia = 'Superfamily', superlegio = 'Superlegion', superlegion = 'Superlegion', superordo = 'Superorder', superphylum = 'Superphylum', superregnum = 'Superkingdom', supersectio = 'Supersection', supertribus = 'Supertribe', tribus = 'Tribe', varietas = 'Variety', zoodivisio = 'Division', zoosectio = 'Section', zooseries = 'Series', zoosubdivisio = 'Subdivision', zoosubsectio = 'Subsection', --trace fossil taxonomy, alphabetic order-->', ichnoclassis = 'Ichnoclass', ichnocohort = 'Ichnocohort', ichnodivisio = 'Ichnodivision', ichnofamilia = 'Ichnofamily', ichnogenus = 'Ichnogenus', ichnograndordo = 'Ichnograndorder', ['ichnograndordo-mb'] = 'Ichnograndorder', --McKenna & Bell version ichnoinfraclassis = 'Ichnoinfraclass', ichnoinfradivisio = 'Ichnoinfradivision', ichnoinfraordo = 'Ichnoinfraorder', ichnolegio = 'Ichnolegion', ichnolegion = 'Ichnolegion', ichnomagnordo = 'Ichnomagnorder', ichnomicrordo = 'Ichnomicrorder', ichnoordo = 'Ichnoorder', ichnoparvordo = 'Ichnoparvorder', ichnospecies = 'Ichnospecies', ['ichnostem-group'] = 'Ichnostem-Group', ichnosubclassis = 'Ichnosubclass', ichnosubdivisio = 'Ichnosubdivision', ichnosubfamilia = 'Ichnosubfamily', ichnosublegio = 'Ichnosublegion', ichnosublegion = 'Ichnosublegion', ichnosubordo = 'Ichnosuborder', ichnosuperclassis = 'Ichnosuperclass', ichnosupercohort = 'Ichnosupercohort', ichnosuperfamilia = 'Ichnosuperfamily', ichnosuperordo = 'Ichnosuperorder', --fossilized egg taxonomy, alphabetic order ooclassis = 'Ooclass', oocohort = 'Oocohort', oofamilia = 'Oofamily', oogenus = 'Oogenus', oomagnordo = 'Oomagnorder', oordo = 'Oorder', oospecies = 'Oospecies', oosubclassis = 'Oosubclass', oosubgenus = 'Oosubgenus', oosubspecies = 'Oosubspecies', oosupercohort = 'Oosupercohort', oosuperordo = 'Oosuperorder', } --[[========================== rank values=================================== Constant to set up a table of numerical values corresponding to 'Linnaean' ranks, with upper ranks having higher values. In a valid taxonomic hierarchy, a lower rank should never have a higher value than a higher rank. The actual numerical values are arbitrary so long as they are ordered. The ranks should be a subset of those in Template:Anglicise ranks. =============================================================================]] local rankValTable = { classis = 1400, cohort = 1100, divisio = 1500, domain = 1700, epifamilia = 802, familia = 800, forma = 100, genus = 600, grandordo = 1005, ['grandordo-mb'] = 1002, hyperfamilia = 805; infraclassis = 1397, infrafamilia = 797, infralegio = 1197, infralegion = 1197, infraordo = 997, infraphylum = 1497, infraregnum = 1597, infratribus = 697, legio = 1200, legion = 1200, magnordo = 1006, microphylum = 1495, micrordo = 995, mirordo = 1004, ['mirordo-mb'] = 1001, nanophylum = 1494, nanordo = 994, ordo = 1000, parafamilia = 800, parvclassis = 1396; -- same as subterclassis parvordo = 996, phylum = 1500, regnum = 1600, sectio = 500, --series = 400, used too inconsistently to check species = 300, subclassis = 1398, subcohort = 1098, subdivisio = 1498, subfamilia = 798, subgenus = 598, sublegio = 1198, sublegion = 1198, subordo = 998, subphylum = 1498, subregnum = 1598, subsectio = 498, subspecies = 298, subterclassis = 1396; -- same as parvclassis subtribus = 698, superclassis = 1403, supercohort = 1103, superdivisio = 1503, superdomain = 1703, superfamilia = 803, superlegio = 1203, superlegion = 1203, superordo = 1003, superphylum = 1503, superregnum = 1603, supersectio = 503, supertribus = 703, tribus = 700, varietas = 200, zoodivisio = 1300, zoosectio = 900, zoosubdivisio = 1298, zoosubsectio = 898, } --***************** Process ranks + English equivalents ********************* --[[======================== angliciseRank ================================== Returns the English language equivalent of a rank name used in a taxonomy template. If the rank name is not in the table of ranks, then the first letter of the rank name is capitalized and used as the English name. If checked=yes, then the generated English name is highlighted in red. If called from a taxonomy template, the page is put in Category:Taxonomy templates using capitalized rank parameters =============================================================================]] function p.doAngliciseRank(rankName, check) rankName = string.gsub(rankName, '_', ' ') -- replace all underscores by spaces -- is rankName capitalized? local testName = string.lower(string.sub(rankName,1,1)) .. string.sub(rankName,2) local wasCapitalized = testName ~= rankName if wasCapitalized then rankName = testName end -- try uncapitalized version if string.sub(rankName, 1,8) == 'unranked' then return '(unranked)' end -- now look for an English version of the rank name local res = ranks[rankName] local notFound = not res if notFound then --rankName is not in the table of recognized ranks; just capitalize rankName res = string.upper(string.sub(rankName,1,1)) .. string.sub(rankName,2) end if check == 'no' then return res elseif notFound then res = '<span style="background-color:#F99">' .. res .. '</span>' -- highlight returned English name end -- tracking caegories required only if called from a taxonomy template local pageTitle = mw.title.getCurrentTitle() if pageTitle.nsText == 'Template' and pageTitle.rootText == 'Taxonomy' then if notFound then res = res .. '[[Category:Taxonomy templates using unrecognized rank parameters]]' elseif wasCapitalized then res = res .. '[[Category:Taxonomy templates using capitalized rank parameters]]' end end return res end function p.angliciseRank(frame) local rankName = frame.args[1] local check = frame.args['check'] or 'no' return p.doAngliciseRank(rankName, check) end --[[========================== showRanks ==================================== Returns a wikitable showing all the recognized ranks, how they are shown in taxoboxes, whether they are automatically italicized, and whether they are checked for consistency of rank order. Usage: {{#invoke:Taxobox ranks|showRanks}} =============================================================================]] function p.showRanks(frame) local res = '{| class="wikitable sortable"\n' res = res ..'|+ Ranks recognized in taxonomy templates\n' res = res .. '!style="text-align: left;"|Rank name in<br/>taxonomy<br/>template' res = res .. '!!style="text-align: left;"|Shown in<br/>taxobox as' res = res .. '!! style="text-align: left;" |Taxon name<br/>automatically<br/>italicized?' res = res .. '!! style="text-align: left;" |Rank checked<br/>for consistent<br/>order?' res = res .. '\n' for k, t in pairs(ranks) do res = res .. TableRow .. '|' .. k .. '||' .. t .. '||' .. frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = { k } } .. '||' .. l.hasRankVal(k) .. '\n' end return res .. TableEnd end --************************* Process rank values ***************************** --[[========================= lookupRankVal ================================= Function to look up the arbitrary numerical value of a rank in a rank value table. "Ichno" and "oo" ranks are not stored separately, so if present the prefix is removed. =============================================================================]] function p.lookupRankVal(rank) local rankVal = rankValTable[rank] if not rankVal then -- may be an "ichno" or "oo" rank; try removing "ichno-" or "oo-" local baseRank = mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(rank, '^ichno', ''), '^oo', '') if baseRank == 'rdo' then baseRank = 'ordo' end -- if an "ichno" or "oo" rank, lower rank value slightly so it is ok below the base rank rankVal = rankValTable[baseRank] if rankVal then rankVal = rankVal - 0.1 end end return rankVal end --[[=========================== hasRankVal ================================= Utility function to determine whether the rank has a value in rank value table. Returns 'yes' or 'no'. =============================================================================]] function l.hasRankVal(rank) if rank == '' then return 'no' end local rankVal = p.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[========================== showRankTable ================================ Returns a wikitable showing the ranks and their values as set up in the constant rankValTable. Usage: {{#invoke:Taxobox ranks|showRankTable}} =============================================================================]] function p.showRankTable(frame) local res = '{| class="wikitable sortable"\n|+ Ranks checked in taxonomy templates\n! Rank !! Shown as !! Value\n' for k, v in pairs(rankValTable) do local rankShown = p.doAngliciseRank(k, 'no') res = res .. TableRow .. '|' .. k .. '||' .. rankShown .. '||' .. v .. '\n' end return res .. TableEnd end return p 7j9k1r2lz4zyoczf1fliruybzhsroqx 0 405416 3026389 2026-08-17T18:28:42Z Qendrimi15 122927 Faqe e re: {{Infobox film | image = | caption = | director = [[Domee Shi]] | producer = Lindsey Collins | screenplay = {{Plainlist| * [[Julia Cho]] * Domee Shi }} | story = {{Plainlist| * Domee Shi * Julia Cho * [[Sarah Streicher]] }} | starring = {{Plainlist|<!--order per ending credits--> * [[Rosalie Chiang]] * [[Sandra Oh]] * Ava Morse * Hyein Park * [[Maitreyi Ramakrishnan]] * [[Orion Lee]] }} | cinematography = {{Plainlist| * Mahyar Abousa... 3026389 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = | director = [[Domee Shi]] | producer = Lindsey Collins | screenplay = {{Plainlist| * [[Julia Cho]] * Domee Shi }} | story = {{Plainlist| * Domee Shi * Julia Cho * [[Sarah Streicher]] }} | starring = {{Plainlist|<!--order per ending credits--> * [[Rosalie Chiang]] * [[Sandra Oh]] * Ava Morse * Hyein Park * [[Maitreyi Ramakrishnan]] * [[Orion Lee]] }} | cinematography = {{Plainlist| * Mahyar Abousaeedi * Jonathan Pytko }} | editing = {{Plainlist| * Nicholas C. Smith * Steve Bloom }} | music = [[Ludwig Göransson]] | production_companies = [[Pixar Animation Studios]] | distributor = [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Studios<br>Motion Pictures]] | released = 1 mars 2022 ([[El Capitan Theatre]])<br />11 mars 2022 ([[Disney+]])<br />9 shkurt 2024 (Shtetet e Bashkuara, teatër) | runtime = 100 minuta<ref name="Runtime">{{Cite web |title=''Turning Red'' |url=https://www.bbfc.co.uk/release/turning-red-q29sbgvjdglvbjpwwc01mzixody |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416170332/https://www.bbfc.co.uk/release/turning-red-q29sbgvjdglvbjpwwc01mzixody |archive-date=16 prill 2022 |access-date=16 prill 2022 |website=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | budget = $175 million<ref name="nytimes glass ceiling">{{Cite news |last=Barnes |first=Brooks |date=7 mars 2022 |title=With ''Turning Red'', a Big Red Panda Helps Break a Glass Ceiling |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/03/07/movies/turning-red-movie-interview-domee-shi.html |url-status=live |url-access=limited |access-date=9 mars 2022 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309105755/https://www.nytimes.com/2022/03/07/movies/turning-red-movie-interview-domee-shi.html |archive-date=9 mars 2022}}</ref> | gross = $21.8 million<ref>[https://www.boxofficemojo.com/title/tt8097030/ "''Turning Red''"]. [[Box Office Mojo]]. [[IMDb]].</ref> }} '''''Mei, Panda e Kuqe''''' (titulli origjinal: '''Turning Red''') është një film [[komedi-dramë]] [[Film fantazi|fantazi]] i animuar amerikan i vitit 2022, me regji nga [[Domee Shi]] dhe skenar nga Shi dhe [[Julia Cho]]. I prodhuar nga [[Pixar Animation Studios]] për [[Walt Disney Pictures]], ky film shënon filmin e parë artistik Pixar të drejtuar vetëm nga një regjisore femër. Në të luajnë zërat e [[Rosalie Chiang]], [[Sandra Oh]], Ava Morse, Hyein Park, [[Maitreyi Ramakrishnan]], dhe [[Orion Lee]]. I vendosur në [[Toronto]], Ontario në vitin 2002, filmi ndjek Meilin "Mei" Lee, një studente 13-vjeçare [[Kanadezët kinezë|kinezo-kanadeze]] e cila transformohet në një [[Panda e kuqe|panda të kuqe]] gjigante kur përjeton ndonjë emocion të fortë, për shkak të një mallkimi trashëgues. ''Mei, Panda e Kuqe'' u shfaq për herë të parë në Londër në [[Everyman Cinemas|Everyman Borough Yards]] më 21 shkurt 2022, si një shfaqje speciale, në Toronto në [[TIFF Bell Lightbox]] më 8 mars dhe në [[El Capitan Theatre]] në Los Anxhelos më 1 mars. Fillimisht i planifikuar për një shfaqje në kinema në të gjithë botën, planet u ndryshuan për shkak të [[Pandemia COVID-19|pandemisë COVID-19]]. Filmi u publikua më 11 mars 2022 në shërbimin e transmetimit [[Disney+]] dhe u publikua në kinema në shumicën e vendeve pa shërbimin e transmetimit, duke fituar mbi 21 milionë dollarë. Filmi mori vlerësime kritike dhe u nominua për Filmin më të Mirë të Animuar në [[Academy Award i 95-të]], ndër shumë çmime të tjera. == Përmbajtja == Në vitin 2002 në Toronto, 13-vjeçarja Meilin "Mei" Lee jeton me prindërit e saj, Ming dhe Jin, ndihmon në kujdesin për tempullin e familjes kushtuar paraardhëses së saj nga nëna, Sun Yee, dhe punon që e bën nënën e saj krenare. Ajo i fsheh interesat e saj personale nga Ming, siç është fakti që ajo dhe shoqet e saj Miriam, Priya dhe Abby janë fansa të grupit të djemve 4*Town. Një natë, kur Ming, e cila është e rreptë dhe tepër mbrojtëse, zbulon se Mei është e dashuruar me Devon, shitësin 17-vjeçar të një dyqani lokal, ajo pa dashje e poshtëron Mein në publik. Atë natë, Mei sheh një makth të gjallë që përfshin panda të kuqe; duke u zgjuar të nesërmen në mëngjes, ajo zbulon se është transformuar në një të tillë. Ajo fshihet nga prindërit e saj dhe zbulon se transformohet vetëm kur është në një gjendje emocionesh të larta. Kur Mei kthehet në formën njerëzore, flokët e saj mbeten të kuqe, dhe kështu ajo shkon në shkollë me një panda të vogël. Ming fillimisht beson se Mei po përjeton ciklin e saj të parë, por e mëson të vërtetën kur përfshihet në një grindje me rojen e sigurisë së shkollës, duke bërë që Mei të transformohet nga sikleti dhe të vrapojë në shtëpi në panik dhe lot. Ming dhe Jin shpjegojnë se Sun Yee iu dha ky transformim për të mbrojtur vajzat dhe fshatin e saj gjatë kohës së luftës, dhe se të gjitha pasardhëset e saj femra e kanë pasur gjithashtu këtë aftësi. Kjo është bërë e papërshtatshme dhe e rrezikshme në kohët moderne, kështu që shpirti i pandës së kuqe duhet të vuloset në një talisman nga një ritual në natën e një eklipsi hënor, i cili do të zhvillohet pas një muaji. Miqtë e Meit zbulojnë transformimin e saj, por u pëlqen. Mei zbulon se përqendrimi tek ato i mundëson asaj të kontrollojë transformimet e saj. Ming i lejon Mei të rifillojë jetën e saj normale, por refuzon ta lejojë Mein të marrë pjesë në koncertin e ardhshëm të 4*Town. Në vend të kësaj, vajzat fshehurazi mbledhin para për biletat në shkollë duke shfrytëzuar popullaritetin e formës së pandës së kuqe të Meit, ndërsa i gënjejnë Mingut se si po e kalon kohën Mei. Për të mbledhur 200 dollarët e fundit, Mei pranon të marrë pjesë në festën e ditëlindjes së ngacmuesit të shkollës, Tyler, si panda e kuqe. Përpara se Mei të largohet, gjyshja dhe hallat e Mei mbërrijnë për të ndihmuar me ritualin e Mei. Në festë, Mei është e mërzitur kur zbulon se koncerti do të jetë natën kur ajo do t'i nënshtrohet ritualit. Në tërbim, ajo sulmon Tyler kur ai fyen familjen e saj, duke i frikësuar fëmijët e tjerë. Ming zbulon aktivitetet e Meit dhe fajëson miqtë e Meit për gjithçka. Mei nuk arrin t'u dalë në mbrojtje miqve të saj për të fituar miratimin e Ming. Ndërsa pastron, Jin gjen video që Mei ka regjistruar për veten si panda e kuqe me miqtë e saj dhe i thotë se nuk duhet të turpërohet për këtë anë të saj, por ta pranojë atë. Gjatë ritualit, ndërsa forma e pandës së kuqe e Meit është gati të vuloset, ajo vendos të mbajë fuqitë e saj dhe braktis ritualin për të marrë pjesë në koncertin në SkyDome. Duke u arratisur, ajo thyen talismanin e Ming, duke lëshuar edhe formën e saj të pandës së kuqe. Në koncert, Mei pajtohet me miqtë e saj dhe Tylerin. Megjithatë, një Ming e tërbuar, e cila është bërë një panda e kuqe me madhësinë e kaiju, ndërpret koncertin ndërsa synon ta marrë Mein me forcë. Mei dhe Ming debatojnë për pavarësinë e të parës. Ndërsa zihen, Mei aksidentalisht e lë nënën e saj pa ndjenja. Gjyshja dhe hallat e Meit i thyejnë talismanët e tyre për të përdorur format e tyre të pandave të kuqe për ta ndihmuar të tërheqë Ming në një rreth të ri ritualesh. Miqtë e Mei dhe 4*Town bashkohen duke kënduar për të përfunduar ritualin, duke dërguar Mei, Ming dhe gratë e tjera në planin astral. Mei pajtohet me nënën e saj dhe e ndihmon Ming-un të riparojë lidhjen e saj me nënën e saj, të cilën Ming e kishte lënë aksidentalisht të plagosur nga zemërimi në të kaluarën. Gratë e tjera i përmbajnë pandat e tyre të kuqe në talismanë të rinj; Mei vendos t'i mbajë të sajat, duke pranuar se po gjen rrugën e saj. Një vit më vonë, familja Lee mbledh para për të riparuar dëmet në SkyDome. Marrëdhënia e Mei dhe Ming është përmirësuar. Mei balancon detyrat e saj në tempull (ku forma e saj e pandave të kuqe tani është një tërheqje) dhe kalon kohë me miqtë e saj dhe Tyler. Në një skenë pas titrave, Jin është në bodrum duke dëgjuar 4*Town. == Zërat == {| class="wikitable" ! align="center"|Roli ! align="center"|Zëri në origjinal ! align="center"|Dubluar në shqip |- | Meilin "Mei" Lee || [[Rosalie Chiang]] || [[Megi Mysliu]] |- | Ming Lee || [[Sandra Oh]] || [[Klodjana Keco]] |- | Miriam Mendelsohn || Ava Morse || [[Algiona Aga]] |- | Priya Mandal || [[Maitreyi Ramakrishnan]] || |- | Abby Park || Hyein Park || [[Antea Mele]] |- | Jin Lee || [[Orion Lee]] || [[Devis Muka]] |- | Wu || [[Wai Ching Ho]] || [[Aneta Malaj]] |- | Tyler Nguyen-Baker || Tristan Allerick Chen || [[Kristen Shalavaci]] |- | Mr. Gao || [[James Hong]] || [[Xhelil Aliu]] |- | Devon || Addie Chandler || [[Ilir Muhametaj]] |- | Mr. Kieslowski || [[Sasha Roiz]] || Ilir Muhametaj |- | Stacy Frick || Lily Sanfelippo || |- | Lauren || [[Anne-Marie]] || |- | Auntie Chen || [[Lori Tan Chinn]] || [[Albana Aliu]] |- | Ping || Lillian Lim || [[Sonjela Leço]] |- | Helen || [[Sherry Cola]] || Sonjela Leço |- | Lily || Mia Tagano || [[Suela Xhonuzi]] |} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://movies.disney.com/turning-red Faqja zyrtare] * [https://www.imdb.com/title/tt8097030/ ''Mei, Panda e Kuqe''] në [[IMDb]] {{Pixar}} [[Kategoria:Filma 2022]] [[Kategoria:Filma të animuar 2022]] [[Kategoria:Filma të animuar amerikanë]] [[Kategoria:Filma të animuar për fëmijë]] [[Kategoria:Filma amerikanë të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma anglisht të viteve 2020]] [[Kategoria:Filma me regji nga Domee Shi]] [[Kategoria:Filma me muzikë nga Ludwig Göransson]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Julia Cho]] [[Kategoria:Filma me skenarë nga Domee Shi]] [[Kategoria:Filma të Pixar]] ikjxha2ht8qi1isw9jax3i7kt8p14ym 10 405417 3026424 2026-08-17T20:45:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Matematika]] te [[Stampa:Areas of mathematics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026424 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Areas of mathematics]] 4wh36tjkmsosflo87p7xnguinjqwu1m 11 405418 3026426 2026-08-17T20:45:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa diskutim:Matematika]] te [[Stampa diskutim:Areas of mathematics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026426 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa diskutim:Areas of mathematics]] 2hywko4nrs775s2n7xvdz2ssd8mhgog 10 405419 3026428 2026-08-17T20:45:29Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Lista e viteve]] te [[Stampa:Lists of years in topics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026428 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Lists of years in topics]] t94k00io7jsyietxr5qk8gmvyvodvqg 10 405420 3026430 2026-08-17T20:45:30Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Spektri elektromagnetik-skema]] te [[Stampa:Electromagnetic spectrum]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026430 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Electromagnetic spectrum]] j23a109vsa660e2ed8dcfq8l8sq7h0d 10 405421 3026432 2026-08-17T20:45:30Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Tomixheri]] te [[Stampa:Tom and Jerry short films]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026432 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Tom and Jerry short films]] 2ozubufxn2f44o903edb11i2ytavghd 10 405422 3026434 2026-08-17T20:45:31Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Tenjou Tenge]] te [[Stampa:Tenjho Tenge]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026434 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Tenjho Tenge]] 4eex50chaq0pmjp5vf800dvc6qz0cle 10 405423 3026454 2026-08-17T20:53:26Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Cola]] te [[Stampa:Colas]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026454 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Colas]] d65w9yv7cq80l9gmfgubc5hlcrr4ss0 10 405424 3026456 2026-08-17T20:53:27Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Demografia e Kosovës]] te [[Stampa:Ethnic groups in Kosovo]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026456 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Ethnic groups in Kosovo]] 8r86748tv5xga9yv08tqvsj3moauctk 10 405425 3026458 2026-08-17T20:53:27Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Dinastia Ilire në Romë]] te [[Stampa:Roman emperors]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026458 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Roman emperors]] rbwoasmqwvqvt5y3l8h3b86nna2duce 10 405426 3026460 2026-08-17T20:53:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Namazi]] te [[Stampa:Islamic prayer]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026460 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Islamic prayer]] 8ooz2itezjnbrpnsziza6hrm7li4iyd 11 405427 3026462 2026-08-17T20:53:28Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa diskutim:Namazi]] te [[Stampa diskutim:Islamic prayer]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026462 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa diskutim:Islamic prayer]] br340slpgu38e3qutz7q1j824rrtffj 10 405428 3026464 2026-08-17T20:53:29Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:RSFJ]] te [[Stampa:Federal subjects of Yugoslavia]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026464 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Federal subjects of Yugoslavia]] 4skouh98sbwmvjqghj750w7ire3l5r1 10 405429 3026466 2026-08-17T20:53:29Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Historia e Kosovës]] te [[Stampa:History of Kosovo]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026466 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:History of Kosovo]] 0ppr2l1vruu5y63zyhsvjr2gda3aifp 10 405430 3026468 2026-08-17T20:53:30Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Suret]] te [[Stampa:Sura]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026468 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Sura]] fhch8oe4fwesctovbmxqdsxyj9417w4 10 405431 3026470 2026-08-17T20:53:31Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Komunat në Kosovë]] te [[Stampa:Kosovo municipalities]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026470 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Kosovo municipalities]] ejnciu3y5spr4yyt27gsuyowd4lmsio 10 405432 3026472 2026-08-17T20:53:32Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Lumenj në Shqipëri]] te [[Stampa:Rivers of Albania]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026472 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Rivers of Albania]] bsvlpbm47bmsiva2p81b0hk260rkvws 10 405433 3026474 2026-08-17T20:53:45Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Jeta e Perikliut]] te [[Stampa:Timeline of Pericles' life]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026474 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Timeline of Pericles' life]] 6py2jrr73670irx2ttg4exz5v8662mh 10 405434 3026476 2026-08-17T20:53:45Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Liqene në Shqipëri]] te [[Stampa:Lakes of Albania]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026476 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Lakes of Albania]] jnlt6p9ektlqjvfnijl3apnhxqm2hfu 10 405435 3026478 2026-08-17T20:53:46Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] te [[Stampa:FIFA Player of the Year]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026478 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:FIFA Player of the Year]] 1zwtdlk5t4gcofr3ps7dorqlypee6vv 10 405436 3026480 2026-08-17T20:53:47Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Personazhet te Simpsons]] te [[Stampa:The Simpsons]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026480 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:The Simpsons]] mvi8arroa00y1964mnijtuaaqrd377w 10 405437 3026482 2026-08-17T20:53:48Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Euro 2008 grupet kualifikuese]] te [[Stampa:UEFA Euro 2008 qualifying]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026482 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:UEFA Euro 2008 qualifying]] o77rylitabzjpjbb3s9ewmn0r4hxo9t 10 405438 3026484 2026-08-17T20:53:48Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:2013 FIFA Kupa e Konfederatave Skuadra e Turnamentit]] te [[Stampa:2013 FIFA Confederations Cup Team of the Tournament]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026484 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:2013 FIFA Confederations Cup Team of the Tournament]] lsotpn9mj5nvjhs2aorwc3j5rzx53cf 10 405439 3026486 2026-08-17T20:53:49Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Rapsoditë Hungareze të Liszt]] te [[Stampa:Liszt Hungarian Rhapsodies]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026486 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Liszt Hungarian Rhapsodies]] oxj4weiwx4a6fjqofsvymutksdrpsgp 10 405440 3026488 2026-08-17T20:53:50Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Sanxhaqet Osmane]] te [[Stampa:Sanjaks of the Ottoman Empire in Europe]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026488 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Sanjaks of the Ottoman Empire in Europe]] 7epff1j8wzd3p774cz1fcj4nidpo1x4 3 405441 3026509 2026-08-17T21:34:39Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3026509 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Dilaver Misku}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 17 gusht 2026 23:34 (CEST) 6lrzoblyc182dtxyhstb7shvcqqcrsc 828 405442 3026519 2026-08-17T22:00:20Z Smallem 126080 Krijim nga enwiki Module:Ordinal përmes Claude AI 3026519 Scribunto text/plain --[[ This template will add the appropriate ordinal suffix to a given integer. Please do not modify this code without applying the changes first at Module:Ordinal/sandbox and testing. ]] local p = {} local yesno = require('Module:Yesno') -- boolean value interpretation --[[ This function converts an integer value into a numeral followed by ordinal indicator. The output string might contain HTML tags. Usage: {{#invoke:Ordinal|ordinal|1=|2=|sup=}} {{#invoke:Ordinal|ordinal}} - uses the caller's parameters Parameters 1: Any number or string. 2: Set to "d" if the module should display "d" instead of "nd" and "rd". sup: Set to yes/no to toggle superscript ordinal suffix. ]] function p.ordinal(frame) local args = frame.args if args[1] == nil then args = frame:getParent().args end if args[1] == nil then args[1] = "{{{1}}}" end return p._ordinal(args[1], (args[2] == 'd'), yesno(args.sup)) end function p._ordinal(n, d, sup) local x = tonumber(mw.ustring.match(n, "(%d*)%W*$")) local suffix = "th" -- If tonumber(n) worked: if x then local mod10 = math.abs(x) % 10 local mod100 = math.abs(x) % 100 if mod10 == 1 and mod100 ~= 11 then suffix = "st" elseif mod10 == 2 and mod100 ~= 12 then if d then suffix = "d" else suffix = "nd" end elseif mod10 == 3 and mod100 ~= 13 then if d then suffix = "d" else suffix = "rd" end end end if sup then suffix = "^{" .. suffix .. "}" end return n .. suffix end return p azbrsdhoe8ec6qvwgy7myjj7iz9onjy 10 405443 3026527 2026-08-17T22:06:41Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Perandoria Romake]] te [[Stampa:Ancient Rome topics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026527 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Ancient Rome topics]] 0kdhkiqjv9eu0ojejk7697aqcosg0wq 11 405444 3026529 2026-08-17T22:06:41Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa diskutim:Perandoria Romake]] te [[Stampa diskutim:Ancient Rome topics]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026529 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa diskutim:Ancient Rome topics]] itbjg1zshlily2obfnvi848txybj5s7 10 405445 3026531 2026-08-17T22:06:42Z Smallem 126080 Smallem zhvendosi faqen [[Stampa:Euro 2008]] te [[Stampa:UEFA Euro 2008]]: Emërtim në anglisht si në enwiki; emri shqip mbetet ridrejtim përmes Claude AI 3026531 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:UEFA Euro 2008]] m1st4rp3c895uaxywwy7oexl34tpp2o 1 405446 3026541 2026-08-17T23:13:48Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026541 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[King's College London]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026540 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250215221334/https://www.russellgroup.ac.uk/about/our-universities/kings-college-london/ për lidhjen https://russellgroup.ac.uk/about/our-universities/kings-college-london/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 01:13 (CEST) ndi87khp0j319kg4pb1ximtmczw4hb8 3 405447 3026548 2026-08-18T01:21:56Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3026548 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Klevisbehu%}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 18 gusht 2026 03:21 (CEST) d2ftfl0as98b40z0aava2j0jmqu6l5u 1 405448 3026556 2026-08-18T03:55:56Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026556 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Labubu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026555 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250712003654/https://millichronicle.com/2025/06/demons-in-disguise-labubu-dolls-stir-controversy.html për lidhjen https://millichronicle.com/2025/06/demons-in-disguise-labubu-dolls-stir-controversy.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 05:55 (CEST) 9al0hy18frbm8xj6cq2fegalocphfyl 10 405449 3026602 2026-08-18T08:17:05Z Klein Muçi 52109 Krijim nga enwiki Template:Kickboxing record start (njësim metodologjie) përmes Claude AI 3026602 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Fight record start]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 0nn33potvg06vuaw7tzedkssu065whv 10 405450 3026603 2026-08-18T08:17:34Z Klein Muçi 52109 Krijim nga enwiki Template:Fight record start (me bashkëvendosje ngjyrash) përmes Claude AI 3026603 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center; width:{{{width|100%}}}" {{#if:{{{title|<noinclude>1</noinclude>}}}|{{!}}+ style="background:#A9A9A9; color:black;border:#aaa 1px solid" {{!}} {{{title}}} }} |- {{#if:{{{record|<noinclude>1</noinclude>}}}| {{!}} colspan={{#expr:4+{{#if:{{{notime|}}}|0|1}}+{{#if:{{{nolocation|}}}|0|1}}+{{#if:{{{noevent|}}}|0|1}}+{{#if:{{{noround|{{{nornd|}}}}}}|0|1}}+{{#if:{{{norecord|{{{norec|}}}}}}|0|1}}+{{#if:{{{notes|}}}|1|0}}}} style="background:#FFF;color:#000" {{!}} {{{record}}} }} |- ! Date ! Result ! Opponent {{#if:{{{noevent|}}}||!! {{#if:{{{event_type|}}}|{{{event_type}}}|Event}} }} {{#if:{{{nolocation|}}}||!! {{#if:{{{location_type|}}}|{{{location_type}}}|Location}} }} ! Method {{#if:{{{noround|{{{nornd|}}}}}}||!! Round}} {{#if:{{{notime|}}}||!! Time}} {{#if:{{{norecord|{{{norec|}}}}}}||!! Record}} {{#if:{{{notes|}}}|!! {{#if:{{{notes_type|}}}|{{{notes_type}}}|Notes}}|}} |- {{#if:{{#invoke:string|match|s=_{{{title|}}}_|pattern=ickboxing|nomatch=}}||[[Category:Pages using fight record start with no kickboxing]]}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using fight record start with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Fighting record start]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| event_type | location_type | noevent | nolocation | norec | norecord | nornd | noround | notes | notes_type | notime | record | title | width}}<noinclude> |} {{documentation|content= == Usage == Use this template to format the fight record table for a kickboxer, boxer, or other martial artist <pre>{{Fight record start|title=Kickboxing record|record='''1 win, 0 losses, 0 draws'''}} |- style="text-align:center;background-color:#CCFFCC;color:#000" | 2014-07-02 || Win ||align=left|{{flagicon|BEL}} [[Filip Verlinden]] || Glory of Heroes 3 || [[Jiyuan]], [[Henan]], [[China]] || Decision (unanimous) || 3 || 3:00|| 6-2 |- {{end}}</pre> :To suppress the time column, use {{para|notime|y}}. :To suppress the event column, use {{para|noevent|y}}. :To suppress the round column, use {{para|noround|y}}. :To suppress the record column, use {{para|norec|y}}. :To add a notes column, use {{para|notes|y}}. :To change the event heading, use {{para|event_type|...}} :To change the notes heading, use {{para|notes_type|...}} :The default width is 100%, use {{para|width|auto}} to reduce the width. :Do not use the <nowiki><small> or {{Small}}</nowiki> templates, as these will reduce the font below the 85% of page font size permitted by [[MOS:SMALL]] [[Category:Martial arts templates]] [[Category:Table templates]] }}</noinclude> <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> qq568c7n47q3pxytgbo7i1m81r4eirk 2 405451 3026604 2026-08-18T08:18:54Z Klein Muçi 52109 Lista e stampave të orfanuara për fshirje përmes Claude AI 3026604 wikitext text/x-wiki Lista e stampave të orfanuara (0 transkludime) me gabime night-mode, gjeneruar përmes Claude AI. '''Gjithsej:''' 131 stampa, 226 gabime. == Stampa për fshirje == # [[Stampa:Informbyroisti]] — 21 gabime # [[Stampa:WikiProjekti LGBT/header]] — 6 gabime # [[Stampa:WikiGap 2019/header kosove]] — 5 gabime # [[Stampa:GruajaQëNukKeNjohurKurrë/header]] — 5 gabime # [[Stampa:WikiGap/header]] — 5 gabime # [[Stampa:WikiGap 2019/header2]] — 5 gabime # [[Stampa:WikiGap/header3]] — 5 gabime # [[Stampa:WikiGap/header4]] — 5 gabime # [[Stampa:Grafiku i zgjedhjeve parlamentare në Shqipëri (2013)]] — 5 gabime # [[Stampa:Kueçua (gjuhë)]] — 4 gabime # [[Stampa:Mirë se vini2]] — 4 gabime # [[Stampa:GIMR-Admin]] — 4 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës Tabela e Votimeve]] — 4 gabime # [[Stampa:Takime/Wikimedia diversity editathon/header]] — 4 gabime # [[Stampa:Makina vizuale]] — 3 gabime # [[Stampa:Njësia administrative e Poshnjes]] — 3 gabime # [[Stampa:Njësia administrative e Roshnikut]] — 3 gabime # [[Stampa:I ri në Wikipedia shqip]] — 3 gabime # [[Stampa:Shtetet e Bashkuara në FIFA Kupën e Botës]] — 3 gabime # [[Stampa:Shtetet e Bashkuara në FIFA Kupën e Konfederateve]] — 3 gabime # [[Stampa:Njësia administrative Ura Vajgurore]] — 3 gabime # [[Stampa:Kryetarët e Kosovës]] — 2 gabime # [[Stampa:Ngjarjet sipas muajve]] — 2 gabime # [[Stampa:Sistemi shtetëror-Kosova]] — 2 gabime # [[Stampa:Historia e sistemi shtetëror-Kosova]] — 2 gabime # [[Stampa:Kryeadministratorët e Kosovës]] — 2 gabime # [[Stampa:Fotografia e ditës/Galeria 2011.]] — 2 gabime # [[Stampa:Fotografia e ditës/Galeria 2011./02]] — 2 gabime # [[Stampa:Data dhe ora]] — 2 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës Progresi]] — 2 gabime # [[Stampa:Indeksi]] — 2 gabime # [[Stampa:Faqja Kryesore]] — 2 gabime # [[Stampa:Kualifikueset e 2014 FIFA Kupa e Botës – UEFA Grupi D]] — 2 gabime # [[Stampa:User Ref]] — 2 gabime # [[Stampa:NDD]] — 1 gabime # [[Stampa:Stampa duhet mbrojtur]] — 1 gabime # [[Stampa:Viti7Artikull]] — 1 gabime # [[Stampa:Figura ditore]] — 1 gabime # [[Stampa:MultimediaWiki]] — 1 gabime # [[Stampa:H:f Ndihmë]] — 1 gabime # [[Stampa:Viti8Artikull]] — 1 gabime # [[Stampa:HeronjëtLIIB]] — 1 gabime # [[Stampa:Gjykatat e Shqipërisë]] — 1 gabime # [[Stampa:Faqja kryesore/Artikulli i javës/Prezantimi]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/29]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/30]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/31]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/32]] — 1 gabime # [[Stampa:Surenamazi]] — 1 gabime # [[Stampa:Udhëheqës]] — 1 gabime # [[Stampa:LexoMisesin]] — 1 gabime # [[Stampa:WCUGA editathons me Qendrën Kombëtare të Kinematografisë]] — 1 gabime # [[Stampa:Wiki Weekend Tirana 2018]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/14]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/15]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/16]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/17]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/18]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/24]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/25]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/26]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/27]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/28]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/33]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/39]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/41]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/42]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/43]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/2]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2016/2]] — 1 gabime # [[Stampa:Fshesa]] — 1 gabime # [[Stampa:User ndryshimitisi]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2018/49]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2020/12]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/6]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/40]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/45]] — 1 gabime # [[Stampa:NavigacionBox]] — 1 gabime # [[Stampa:Sportposter]] — 1 gabime # [[Stampa:WarnTabEdit]] — 1 gabime # [[Stampa:Sq 50]] — 1 gabime # [[Stampa:Festa e Flamurit]] — 1 gabime # [[Stampa:SistemishtetrorKS]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës Tabela]] — 1 gabime # [[Stampa:Përkthe]] — 1 gabime # [[Stampa:Administrator i ndërfaqes në Wikipedia]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/5]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/7]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/10]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/44]] — 1 gabime # [[Stampa:Qeveria Rama I]] — 1 gabime # [[Stampa:Artikuj të zgjedhur]] — 1 gabime # [[Stampa:Faqe të grisura]] — 1 gabime # [[Stampa:Navboks/Shabllon]] — 1 gabime # [[Stampa:Lidhje për Wikilajme]] — 1 gabime # [[Stampa:Aktuale/arkivi]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2020/13]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/11]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/13]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/12]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/19]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/20]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/21]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/22]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/23]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/34]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/35]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/36]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/37]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/38]] — 1 gabime # [[Stampa:Zgjedhjet]] — 1 gabime # [[Stampa:SistemiLOV]] — 1 gabime # [[Stampa:User Admin (Wikinews)]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2011/52/Artikujt]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/Shto artikujt]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2011/52]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/1]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/11]] — 1 gabime # [[Stampa:Paneli]] — 1 gabime # [[Stampa:Gjykatat Ndërkombëtare]] — 1 gabime # [[Stampa:Wikpedia: Wiki Weekend Tirana 2017/header]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/8]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/9]] — 1 gabime # [[Stampa:Wikilajme]] — 1 gabime # [[Stampa:Vendi]] — 1 gabime # [[Stampa:Viti9Artikull]] — 1 gabime # [[Stampa:Navbox subgroup]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/37]] — 1 gabime # [[Stampa:Njoftim/Shkurtimi]] — 1 gabime # [[Stampa:WPBannerMeta/hooks/todolist]] — 1 gabime == Të shtyra (orfane, por të lëna me qëllim) == # [[Stampa:Fiset Ilire]] — 21 gabime # [[Stampa:Njësit kufitare]] — 4 gabime # [[Stampa:Kontrollim burimi]] — 2 gabime # [[Stampa:Gjuhë e redaktorve]] — 1 gabime # [[Stampa:F1 garimi]] — 1 gabime neexl4e8lzcqzp1j9ga9w8dmyihnmrq 3026614 3026604 2026-08-18T08:45:22Z Klein Muçi 52109 Listë e korrigjuar: kontroll i saktë i transkludimeve përmes Claude AI 3026614 wikitext text/x-wiki Lista e korrigjuar e stampave të orfanuara, gjeneruar përmes Claude AI. '''Shënim i rëndësishëm:''' lista e mëparshme ishte e gabuar — kontrolli i transkludimeve përdorte një kufi që zbatohej për tërë grupin, jo për çdo faqe, prandaj shumë stampa u shënuan gabimisht si të orfanuara. Kjo listë është rindërtuar me <code>list=embeddedin</code> për çdo stampë veç e veç, duke përfshirë edhe përdorimin nëpërmjet ridrejtimeve. '''Vërtet të orfanuara:''' 80 (91 gabime) '''Në përdorim — MOS i fshini:''' 74 (243 gabime) == Vërtet të orfanuara — mund të fshihen == # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës Tabela e Votimeve]] — 4 gabime # [[Stampa:Fotografia e ditës/Galeria 2011.]] — 2 gabime # [[Stampa:Fotografia e ditës/Galeria 2011./02]] — 2 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës Progresi]] — 2 gabime # [[Stampa:Indeksi]] — 2 gabime # [[Stampa:Faqja Kryesore]] — 2 gabime # [[Stampa:User Ref]] — 2 gabime # [[Stampa:Figura ditore]] — 1 gabime # [[Stampa:H:f Ndihmë]] — 1 gabime # [[Stampa:NDD]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/31]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/29]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/30]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/32]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/33]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/17]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/18]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/14]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/16]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/15]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/26]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/27]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/28]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/25]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/24]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/42]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/43]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/41]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/39]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/40]] — 1 gabime # [[Stampa:Fshesa]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2018/49]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2016/2]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/2]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2020/12]] — 1 gabime # [[Stampa:User ndryshimitisi]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/45]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/6]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/7]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/5]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/44]] — 1 gabime # [[Stampa:Festa e Flamurit]] — 1 gabime # [[Stampa:Sportposter]] — 1 gabime # [[Stampa:Administrator i ndërfaqes në Wikipedia]] — 1 gabime # [[Stampa:Qeveria Rama I]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/10]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/12]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/13]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2020/13]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/11]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/21]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/19]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/22]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/20]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/23]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/34]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/37]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/36]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/35]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/38]] — 1 gabime # [[Stampa:Faqe të grisura]] — 1 gabime # [[Stampa:Navboks/Shabllon]] — 1 gabime # [[Stampa:Aktuale/arkivi]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/11]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2011/52]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2011/52/Artikujt]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/1]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/8]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/Shto artikujt]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2021/9]] — 1 gabime # [[Stampa:Paneli]] — 1 gabime # [[Stampa:User Admin (Wikinews)]] — 1 gabime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës/2012/37]] — 1 gabime # [[Stampa:Njoftim/Shkurtimi]] — 1 gabime # [[Stampa:WPBannerMeta/hooks/todolist]] — 1 gabime # [[Stampa:Kuvendi]] — 1 gabime # [[Stampa:Përmbajtja (footer box)]] — 1 gabime # [[Stampa:Faqe e ngrirë]] — 1 gabime === Nënfaqe /doc dhe /sandbox të orfanuara === # [[Stampa:Subpage/doc]] — 3 gabime == Në përdorim — kërkojnë ndreqje, jo fshirje == # [[Stampa:Informbyroisti]] — 21 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Class/colour/doc]] — 21 gabime, 1 përdorime (2 ridrejtime) # [[Stampa:Fiset Ilire]] — 21 gabime, 16 përdorime # [[Stampa:Infobox company/doc]] — 12 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Importance/colour/doc]] — 8 gabime, 1 përdorime (2 ridrejtime) # [[Stampa:Shenjtorë ortododoksë]] — 7 gabime, 1 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:Big Brother banorët]] — 6 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:WikiProjekti LGBT/header]] — 6 gabime, 1 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:WikiGap 2019/header kosove]] — 5 gabime, 1 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:GruajaQëNukKeNjohurKurrë/header]] — 5 gabime, 5 përdorime # [[Stampa:WikiGap/header3]] — 5 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:WikiGap/header]] — 5 gabime, 4 përdorime (2 ridrejtime) # [[Stampa:WikiGap/header4]] — 5 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:WikiGap 2019/header2]] — 5 gabime, 2 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:Grafiku i zgjedhjeve parlamentare në Shqipëri (2013)]] — 5 gabime, 3 përdorime # [[Stampa:Kueçua (gjuhë)]] — 4 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Njësit kufitare]] — 4 gabime, 9 përdorime # [[Stampa:Mirë se vini2]] — 4 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:GIMR-Admin]] — 4 gabime, 8 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:Takime/Wikimedia diversity editathon/header]] — 4 gabime, 1 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:Makina vizuale]] — 3 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:Big Brother endgame]] — 3 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:WPBannerMeta/doc]] — 3 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:I ri në Wikipedia shqip]] — 3 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Shtetet e Bashkuara në FIFA Kupën e Konfederateve]] — 3 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Shtetet e Bashkuara në FIFA Kupën e Botës]] — 3 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Gradient/doc]] — 3 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Njësia administrative Ura Vajgurore]] — 3 gabime, 7 përdorime (2 ridrejtime) # [[Stampa:Wikiprojektet1]] — 3 gabime, 4 përdorime # [[Stampa:Njësia administrative e Poshnjes]] — 3 gabime, 2 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:Historia e sistemi shtetëror-Kosova]] — 2 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Kryetarët e Kosovës]] — 2 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:Ngjarjet sipas muajve]] — 2 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:Sistemi shtetëror-Kosova]] — 2 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:Kryeadministratorët e Kosovës]] — 2 gabime, 7 përdorime # [[Stampa:Aleksandër Moisiu]] — 2 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Data dhe ora]] — 2 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:Harta/doc]] — 2 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Hija/doc]] — 2 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Kontrollim burimi]] — 2 gabime, 3 përdorime # [[Stampa:Federata nacionale e futbollit]] — 2 gabime, 4 përdorime # [[Stampa:Mirë se vini]] — 2 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Stampa duhet mbrojtur]] — 1 gabime, 3 përdorime # [[Stampa:Viti8Artikull]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Viti7Artikull]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Gjykatat e Shqipërisë]] — 1 gabime, 3 përdorime # [[Stampa:Gjuhë e redaktorve]] — 1 gabime, 3 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:Euro 2000 grupet kualifikuese]] — 1 gabime, 11 përdorime # [[Stampa:Faqja kryesore/Artikulli i javës/Prezantimi]] — 1 gabime, 24 përdorime # [[Stampa:HeronjëtLIIB]] — 1 gabime, 4 përdorime # [[Stampa:Udhëheqës]] — 1 gabime, 3 përdorime # [[Stampa:WCUGA editathons me Qendrën Kombëtare të Kinematografisë]] — 1 gabime, 8 përdorime # [[Stampa:LexoMisesin]] — 1 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:Erërat e Adriatikut]] — 1 gabime, 10 përdorime # [[Stampa:Wiki Weekend Tirana 2018]] — 1 gabime, 5 përdorime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës Menuja]] — 1 gabime, 6 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:NavigacionBox]] — 1 gabime, 8 përdorime # [[Stampa:Sq 50]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Bashkëpunimi i javës Tabela]] — 1 gabime, 6 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:WarnTabEdit]] — 1 gabime, 4 përdorime # [[Stampa:Përkthe]] — 1 gabime, 5 përdorime # [[Stampa:Udhëheqës/doc]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Gjykatat Ndërkombëtare]] — 1 gabime, 3 përdorime # [[Stampa:Wikpedia: Wiki Weekend Tirana 2017/header]] — 1 gabime, 6 përdorime # [[Stampa:Folja]] — 1 gabime, 3 përdorime # [[Stampa:SistemiLOV]] — 1 gabime, 2 përdorime # [[Stampa:Vendi]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Wikilajme]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:FestRTSH/doc]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Viti9Artikull]] — 1 gabime, 1 përdorime # [[Stampa:Navbox subgroup]] — 1 gabime, 50 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:F1 garimi]] — 1 gabime, 35 përdorime # [[Stampa:ABC-ja]] — 1 gabime, 41 përdorime (1 ridrejtime) # [[Stampa:Faqja kryesore/Paneli/Njoftime]] — 1 gabime, 5 përdorime (1 ridrejtime) i0hbw5df9exjg9cpzzp9x2tb9zpnniw 10 405453 3026625 2026-08-18T09:15:49Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Yugoslavia topics përmes Claude AI 3026625 wikitext text/x-wiki {{Country topics | country = Yugoslavia | state = {{{state|<includeonly>{{{1|collapsed}}}</includeonly>}}} | border = {{{border|}}} |noportal=yes <!----------------------- Historia ------------------------> | history = {{Navbox |child |groupstyle=padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;font-weight:normal; |evenodd=swap | list1 = * [[Timeline of Yugoslavia|Timeline]] * [[Krijimi i Jugosllavisë|Creation]] * [[Mbretëria Jugosllave|Kingdom]] ** [[Diktatura e 6 janarit]] ** [[Yugoslav regency]] * [[Jugosllavia në Luftën e Dytë Botërore|World War II]] ** [[Pushtimi i Jugosllavisë|Invasion]] ** [[Partizanët Jugosllavë|Partisans]] ** [[Çetnikët]] ** [[Ustashët]] ** [[Belgrade offensive]] * [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|SFR Yugoslavia]] ** [[Ndarja Tito-Stalin]] ** [[Rasti informbyroisti]] ** [[Balkan Pact (1953)|Balkan Pact]] * [[Federal Republic of Yugoslavia|FR Yugoslavia]] ** [[Lufta e Kosovës]] ** [[Rrëzimi i Sllobodan Millosheviçit]] * [[Jugosllavizmi]] ** [[Irredentizmi jugosllav]] ** [[Yugoslav Committee]] * [[Jugonostalgjia]] | group2 = [[Shpërbërja e Jugosllavisë|Breakup]] | list2 = {{Breakup of Yugoslavia|border=subgroup}} }} <!--------------------- Politika -----------------------> | politics = <!--Alphabetical:--> * [[Ndarjet administrative të Jugosllavisë|Administrative divisions]] ** [[Njësit administrative të Mbretërisë Jugosllave|Kingdom]]<!-- --> * [[Constitution of Yugoslavia (disambiguation)|Constitution]] ** {{small |[[Kushtetuta e Vidovdanit|1921]]}} ** {{small|[[1931 Yugoslav Constitution|1931]]}} ** {{small|[[1946 Yugoslav Constitution|1946]]}} ** {{small|[[1953 Yugoslav constitutional amendments|1953]]}} ** {{small|[[Kushtetuta e Jugosllavisë 1963|1963]]}} ** {{small|[[Kushtetuta e Jugosllavisë 1974|1974]]<!--end small:-->}}<!-- --> * [[Elections in Yugoslavia|Elections]] * [[Federal Executive Council (Yugoslavia)|Federal Executive Council]] ** [[Prime Minister of Yugoslavia|Prime Minister]] ** [[Deputy Prime Minister of Yugoslavia|Deputy Prime Minister]] * [[Foreign relations of Yugoslavia|Foreign relations]] ** [[Yugoslavia and the United Nations|UN]] ** [[Yugoslavia and the Non-Aligned Movement|NAM]] ** [[Yugoslavia and the Organisation of African Unity|OAU]] ** [[Yugoslavia–European Communities relations|EEC]] ** [[Pasaporta jugosllave|Passport]] * [[Lista e cabinets of Yugoslavia|Governments]] * [[Lista e heads of state of Yugoslavia|Heads of state]] * [[Lista e deputy heads of state of Yugoslavia|Deputy heads of state]] * [[Presidency of Yugoslavia|Presidency]] ** [[Lista e members of the Presidency of Yugoslavia|members]] * [[Human rights in Yugoslavia|Human rights]] ** [[LGBT history in Yugoslavia|LGBT]] * [[Kuvendi i Jugosllavisë|Assembly]] ** [[Titoizmi]] ** [[Đilasism]] ** [[Rankovićism]] * [[Lista e political parties in Yugoslavia|Political parties]] ** [[Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë|League of Communists]] * [[State Security Administration|Security]] ** [[KOS (Yugoslavia)|counterintelligence]] | military_link = Yugoslav Army (disambiguation) | military = * [[Military history of Yugoslavia|Historia]]<!-- --> * Army ** [[Royal Yugoslav Army|{{small|1918&ndash;1945}}]] ** [[Ushtria Popullore Jugosllave|{{small|1945&ndash;1992}}]] *** [[Yugoslav Ground Forces|{{small|Ground}}]]<!-- --> * Navy ** [[Royal Yugoslav Navy|{{small|1918&ndash;1945}}]] ** [[Yugoslav Navy|{{small|1945&ndash;1992}}]]<!-- --> * Air Force ** [[Royal Yugoslav Air Force|{{small|1918&ndash;1945}}]] ** [[Yugoslav Air Force|{{small|1945&ndash;1992}}]]<!-- --> * Ranks ** [[Military ranks of the Kingdom of Yugoslavia|{{small|1918&ndash;1945}}]] ** [[Yugoslav People's Army ranks|{{small|1945&ndash;1992}}]] *** [[Marshal of Yugoslavia|{{small|Marshal}}]] * [[Territorial Defense (Yugoslavia)|Territorial Defense]] <!----------------------- Ekonomia ------------------------> | economy = <!--Alphabetical:--> * [[Agriculture in Yugoslavia|Agriculture]] * [[Historia e computer hardware in Yugoslavia|Computer systems]] ** [[Lista e computer systems from Yugoslavia|list]] * [[Dinari jugosllav|Dinar {{small|(currency)}}]] * [[Energy in Yugoslavia|Energy]] * [[Industry of Yugoslavia|Industry]] * [[Yugoslav krone|Krone {{small|(currency)}}]] * [[Mining industry of Yugoslavia|Mining]] * [[National Bank of Yugoslavia|National Bank]] ** [[Lista e governors of national banks of Serbia and Yugoslavia|governors]] * [[Postal codes in Yugoslavia|Postal codes]] * [[Services in Yugoslavia|Services]] * [[Belgrade Stock Exchange|Stock Exchange]] * [[Telecommunications in Yugoslavia|Telecommunications]] ** [[.yu|Internet domain]] ** [[Telephone numbers in Yugoslavia|Telephone numbers]] * [[Tourism in Yugoslavia|Tourism]] * [[Transport in Yugoslavia|Transport]] **[[Yugoslav Railways|Railways]] * [[Lista e companies of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia|List of companies]] <!----------------------- Shoqëria ------------------------> | society = {{Navbox |child |groupstyle=padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;font-weight:normal; | list1 = <!--Alphabetical:--> * [[Demographics of Yugoslavia|Demographics]] ** [[Demographics of the Kingdom of Yugoslavia|Kingdom]] ** [[Demographics of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia|SFRY]] * [[Education in Yugoslavia|Education]] * [[Ethnic groups in Yugoslavia|Ethnic groups]] * [[Healthcare in Yugoslavia|Healthcare]] * [[Minorities of Yugoslavia|Minorities]] * [[Festat publike në Jugosllavi|Public holidays]] * [[Yugoslavs]] ** [[Yugoslavs in Serbia|in Serbia]] ** [[Yugoslav Canadians|in Canada]] ** [[Yugoslav Americans|in the United States]] <!--** {{ill|List of Yugoslavs|sh|Spisak Jugoslavena|lt=list}}--> | group2 = [[Languages of Yugoslavia|Languages]] | list2 = <!--Alphabetical:--> * [[Gjuha maqedonase|Macedonian]] * [[Gjuha serbokroate]] ** [[Gjuha boshnjake|Bosnian]] ** [[Gjuha kroate|Croatian]] ** [[Gjuha malazeze|Montenegrin]] ** [[Gjuha serbe|Serbian]] * [[Gjuha sllovene|Slovene]] | group3 = [[Kultura of Yugoslavia|Kultura]] | list3 = <!--Alphabetical:--> * [[Studimet jugosllave]] * [[Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kroacisë|Academy]] * [[Architecture of Yugoslavia|Architecture]] * [[Art of Yugoslavia|Art]] * [[Cinema of Yugoslavia|Cinema]] ** [[Lista e Yugoslav films|films]] * [[Yugoslav Drama Theatre|Drama]] * ''[[Enciklopedia e Jugosllavisë]]'' * [[Folklore of Yugoslavia|Folklore]] * [[Music of Yugoslavia|Music]] ** [[Lista e Yugoslav composers|composers]] * [[Yugoslav national costume|National costume]] * [[Yugoslav philosophy|Philosophy]] * [[Religion in Yugoslavia|Religion]] * [[Sport in Yugoslavia|Sport]] ** [[Football in Yugoslavia|football]] * [[Yugoslav Radio Television]] {{Navbox |child |groupstyle=padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;font-weight:normal; | group1 = Cuisine | list1 = <!--Alphabetical (countries/regions):--> * [[Kuzhina boshnjake|Bosnian]] * [[Croatian cuisine|Croatian]] ** [[Croatian wine|wine]] * [[Kuzhina Maqedonase|Macedonian]] ** [[Macedonian wine|wine]] * [[Kuzhina malazeze|Montenegrin]] ** [[Montenegrin wine|wine]] * [[Kuzhina serbe|Serbian]] ** [[Serbian wine|wine]] * [[Slovenian cuisine|Slovenian]] ** [[Slovenian wine|wine]] * [[Kuzhina kosovare|Kosovan]] * [[Kuzhina ballkanike|Balkan]] * [[Central European cuisine|Central European]] * [[Kuzhina mesdhetare|Mediterranean]] | group2 = Literature | list2 = <!--Alphabetical (countries/regions):--> * [[Literature of Bosnia and Herzegovina|Bosnian]] * [[Croatian literature|Croatian]] * [[Letërsia e Kosovës|Kosovan]] * [[Macedonian literature|Macedonian]] * [[Literature of Montenegro|Montenegrin]] * [[Serbian literature|Serbian]] * [[Slovene literature|Slovene]] * [[Lista e Yugoslav poets|Poets]] }} | group4 = Symbols | list4 = <!--Alphabetical:--> * [[National Anthem of the Kingdom of Yugoslavia|Anthem {{small|(1918&ndash;1945}}]] * {{small|[[Hey, Slavs|1945&ndash;1992)]]}}<!-- --> * [[Emblema e Jugosllavisë|Emblem]] ** [[Emblems of the Yugoslav Socialist Republics|republics]] * [[Flamuri i Jugosllavisë]] ** [[Lista e Yugoslav flags|list]] * [[Vllaznim Bashkimi|Motto]]<!-- --> * [[Orders, decorations, and medals of SFR Yugoslavia]]<!-- --> }} }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> 9flzaj9wsgvzd3xr9uafzlpe2te2zgf 10 405454 3026628 2026-08-18T09:20:11Z Smallem 126080 Njësim me enwiki Parsers përmes Claude AI 3026628 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Parsers | title = [[Analiza sintaksore|Analiza sintaksore algorithms]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | above = | image = | group1 = [[Top-down parsing|Top-down]] | list1 = * [[Earley parser|Earley]] * [[LL parser|LL]] * [[Recursive descent parser|Recursive descent]] ** [[Tail recursive parser|Tail recursive]] | group2 = [[Bottom-up parsing|Bottom-up]] | list2 = * Precedence ** [[Simple precedence parser|Simple]] ** [[Operator-precedence parser|Operator]] *** [[Shunting yard algorithm|Shunting-yard]] * [[LR parser|LR]] ** [[Simple LR parser|Simple]] ** [[LALR parser|Look-ahead]] ** [[Canonical LR parser|Canonical]] ** [[GLR parser|Generalized]] * [[CYK algorithm|CYK]] * [[Recursive ascent parser|Recursive ascent]] * [[Shift-reduce parser|Shift-reduce]] | group3 = Mixed, other | list3 = * [[Parser combinator|Combinator]] * [[Chart parser|Chart]] ** [[Left corner parser|Left corner]] * Statistical | group4 = Related topics | list4 = * [[Analiza sintaksore expression grammar|PEG]] * [[Definite clause grammar]] * [[Deterministic parsing]] * [[Dynamic programming]] * [[Memoization]] * [[Gjenerator kompilatori|Parser generator]] ** [[LALR parser generator|LALR]] * [[Parse tree]] * [[Abstract syntax tree|AST]] * [[Scannerless parsing]] * [[History of compiler construction]] * [[Comparison of parser generators]] * [[Operator-precedence grammar]] | below = }} <noinclude> {{Dokumentacion}} </noinclude> rtcmwa2baqziuoeygr6wc59i4c5hdt0 1 405455 3026666 2026-08-18T09:33:53Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3026666 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Reality|11 gusht 2026|1368850557}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 gusht 2026 11:33 (CEST) sbdaey74g65r8670pzzwizyyltgu0go 1 405456 3026674 2026-08-18T11:17:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 3026674 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marco Travaglio]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026673 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://thevision.com/attualita/di-battista-ucraina/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 13:17 (CEST) 7a4j8q2bw01byjukfc6jwzsfy7vsdzf