Wikipedia stqwiki https://stq.wikipedia.org/wiki/Haudsiede MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Media Spezial Diskussion Benutser Benutser Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Bielde Bielde Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Foarloage Foarloage Diskussion Hälpe Hälpe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 212 124505 119141 2026-03-28T13:10:33Z Kening Aldgilles2 14620 124505 wikitext text/x-wiki [[Bielde:Europe satellite globe.jpg|thumb|right|450px|Satellitbielde fon Europa]] [[Bielde:Lounde in Europa.jpg|thumb|right|450px|Lounde in Europa]] '''Europa''' is n eurasisken Subkontinent, die in dät eeuwendloundiske Toanken daach moor as n Kontinent beteekend wäd. Dät is in dät Wääste kulturäl un historisk feronkerd is. Europa häd ne Fläche fon 10,5 Mio. km² un is deermäd ätter [[Australien]] die twäidlitste Kontinent. Mäd uungefeer 680 Mio. Ljuude, do deer lieuwje, häd et oawers moor Ienwoonere as Australien, Noud- of Suudamerikoa. Europa gränset in dät Suude an dät [[Middelmeer]], in dät Wääste an dän [[Atlantik]], in dät Noude an ju [[Arktis]] un dät Skeed in dät Aaste is nit gans fäästlaid, deer rakt dät Diskussione, man maastens wäide dät Gebierge [[Ural]] mäd glieknoomigen Flus Ural, as [[Kaspisk Meer]], dän [[Kaukasus]] un ju [[Swotte See]] as natüürelk Skeed juun [[Asien]] nuumen. == Lounde == Europa bestoant däälich politisk uut 46 souveräne Stoate: {| | * [[Bosnien]] * [[Albanien]] * [[Andorra]] * [[Armenien]] * [[Belgien]] * [[Bosnien un Herzegowina]] * [[Bulgarien]] * [[Dänemark]] * [[Düütsklound]] * [[Estlound]] * [[Groot-Britannien|Fereenigd Köönichriek]] * [[Finlound]] * [[Frankriek]] * [[Griechenlound]] * [[Ieslound]] * [[Irlound]] | * [[Italien]] * [[Kasachstan]] * [[Kroatien]] * [[Letlound]] * [[Liechtenstein]] * [[Litauen]] * [[Luxembuurich]] * [[Malta]] * [[Moldawien]] * [[Monaco]] * [[Montenegro]] * [[Niederlounde|Do Niederlounde]] * [[Noudmakedonien]] * [[Norwegen]] * [[Polen]] | * [[Portugal]] * [[Rumänien]] * [[Ruslound]] * [[San Marino]] * [[Serbien]] * [[Slowakäi]] * [[Slowenien]] * [[Spanien]] * [[Swaits|Ju Swaits]] * [[Sweden]] * [[Tschechien]] * [[Türkäi]] * [[Ukraine|Ju Ukraine]] * [[Ungarn]] * [[Vatikanstääd]] * [[Wietruslound]] |} == Befoulkenge == Europa häd mäd 680 Mio. Ienwoonere ätter [[Asien]] un [[Afrikoa]] die träädgrootste Befoulkengstaal fon aal [[Kontinente]] un heert tou do ticht besiedelde Deele fon de Waareld. Ju Befoulkengstichte is in n Truchsleek 65 Ienwoonere/km². Ap hoochste is ju in Wääst-, Middel- un Suudeuropa, in Gjuchte Noude un Aaste wäd ju läiger. == Geskichte == Fuul europäiske Lounde oarbaidje nu touhoope in ju [[Europäiske Union]]. == Sproake == Moor as 90 Prozent fon do Ienwoonere baale [[indogermaniske Sproaken]]. Ap maaste ferbrat sunt [[Slawisk|slawiske]], [[Germaniske Sproaken|germaniske]] un [[Romanisk|romaniske]] Sproaken. Uk [[Griechisk]], [[Albanisk]], do [[Baltisk|baltiske]] un [[Keltisk|keltiske]] Sproaken un [[Romani]] heere tou do indogermaniske Sproaken. Nit indogermanisk sunt: [[Baskisk]]; [[Ungarisk]], [[Estnisk]], [[Finnisk]], [[Samisk]], [[Samojedisk]]; [[Kalmukisk]], [[Tursk]] un wäkke [[Kaukasus-Sproaken]]. == Sproaken fon Europa in 1990 == [[Bielde:Sprachen Europas 1990.png|800px]] == Sjuch uk == *[[Portoal:Europa]] [[Kategorie:Waarelddeele]] [[Kategorie:Europa| ]] 06c1z6ddorhoyqbgbkjvwb88backm7m 0 12128 124503 2026-03-28T13:06:49Z Kening Aldgilles2 14620 Ju Siede wuud näi anlaid: „<div style="background-color:#e1f0f7; color:#003366; padding:20px; text-align:center; border: 2px solid #003366; border-radius: 10px;"> <span style="font-size: 2.5em; font-weight: bold;">Portoal: Europa</span><br /> [[File:Europe (orthographic projection).svg|150px|Koarte fon Europa]] </div> {| width="100%" cellspacing="10" cellpadding="0" style="background:none;" | width="60%" valign="top" | {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="0" style="borde…“ 124503 wikitext text/x-wiki <div style="background-color:#e1f0f7; color:#003366; padding:20px; text-align:center; border: 2px solid #003366; border-radius: 10px;"> <span style="font-size: 2.5em; font-weight: bold;">Portoal: Europa</span><br /> [[File:Europe (orthographic projection).svg|150px|Koarte fon Europa]] </div> {| width="100%" cellspacing="10" cellpadding="0" style="background:none;" | width="60%" valign="top" | {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; background:#ffffff; margin-bottom:10px;" | style="background:#003366; color:white; font-size:1.2em;" | '''Uur dän Kontinent''' |- | style="padding:10px;" | '''Europa''' is aan fon do fieuw [[Kontinent|Kontinänte]] ap ju Äide. Geografisk is et die wäästlike Deel fon ju eurasiatiske Loundmasse. Europa häd ne Flakte fon sun 10,2 Millionen Quadroat-Kilomeetere un is somäd die twäid-litste Kontinent, man hie häd ne düchtig groote Befoulkenstichte un een rieke Geskichte. * '''Stoate:''' Boalde 50 uunouhongelke Lounde. * '''Befoulkenge:''' Sun 740 Millionen Moanskene. * '''Sproakkoppele:''' [[Indogermaniske Sproaken|Indogermanisk]], [[Finno-ugrisk|Finno-Ugrisk]], [[Baskisk]], [[Semitiske Sproaken]], [[Turkiske Sproaken]]. |} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; background:#ffffff; margin-bottom:10px;" | style="background:#003366; color:white; font-size:1.2em;" | '''Geografie''' |- | style="padding:10px;" | Europa wäd begränsed fon ju Atlantik in dät Wääste, ju Noudsee un ju Arktis in dät Noude, un dät Middelmeer in dät Suude. * '''Bierige:''' [[Alpen]], [[Pyrenäen]], [[Karpaten]], Skandinaviske Bierige, [[Ural]]. * '''Äien:''' [[Donau]], [[Rhien]], [[Wolga]], [[Elbe]], [[Seine]], [[Themse]]. * '''Ailounde:''' [[Groot-Britannien (Ailound)|Groot-Britannien]], [[Ieslound]], [[Irlound]], [[Sizilien]], [[Sardinien]]. |} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; background:#ffffff; margin-bottom:10px;" | style="background:#003366; color:white; font-size:1.2em;" | '''Skichte un Kultuur''' |- | style="padding:10px;" | * '''Skichte:''' [[Antike]], [[Middeloaler]], [[Renaissance]], Opkläärenge, [[Näitied]]. * '''Sproaken:''' Germaanske, Romanske un Slawiske Sproaken – un natüürelk dät [[Seelterfräisk]]. * '''Religion:''' Foarallen dät Kristendum, man uk Islam un Juudendum hääbe ne loange Geschichte in Europa. |} <div style="clear:both; background-color:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; padding:10px; margin-top:10px; text-align:center;"> '''[[:Kategorie:Europa|Moor Artikkele uur Europa...]]''' </div> | width="40%" valign="top" | {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; background:#ffffff; margin-bottom:10px;" | style="background:#2e8b57; color:white; font-size:1.2em;" | '''Lounde in Europa''' |- | style="padding:10px;" |<small> *[[Albanien]] - [[Tirana]] *[[Andorra]] - [[Andorra la Vella]] *[[Armenien]] (geografisk toun Deel in Asien) - [[Eriwan]] *[[Aastriek]] - [[Wien]] *[[Belgien]] - [[Brussel]] *[[Bosnien un Herzegowina]] - [[Sarajevo]] *[[Bulgarien]] - [[Sofia]] *[[Deenemäärk]] - [[Kopenhagen]] *[[Düütsklound]] - [[Berlin]] *[[Estlound]] - [[Tallinn]] *[[Fereeniged Köönichriek fon Groot-Britannien un Noudirlound|Fereeniged Köönichriek]] (UK) - [[London]] *[[Finlound]] - [[Helsinki]] *[[Frankriek]] - [[Paris]] *[[Griechenlound]] - [[Athene (Stääd)|Athen]] *[[Ieslound]] - [[Reykjavík]] *[[Irlound]] - [[Dublin]] *[[Italien]] - [[Rom]] *[[Kosovo]] - [[Pristina]] *[[Kroatien]] - [[Zagreb]] *[[Letlound]] - [[Riga]] *[[Liechtenstein]] - [[Vaduz]] *[[Litauen]] - [[Wilna]] *[[Luxembuurich]] - [[Luxembuurich (Stääd)|Luxembuurich]] *[[Malta]] - [[Valletta]] *[[Moldawien]] - [[Chișinău]] *[[Monaco]] - [[Monaco]] *[[Montenegro]] - [[Podgorica]] *[[Niederlounde]] - [[Amsterdam]] *[[Noudmakedonien]] - [[Skopje]] *[[Norwegen]] - [[Oslo]] *[[Polen]] - [[Warschau]] *[[Portugal]] - [[Lissabon]] *[[Rumänien]] - [[Bukarest]] *[[Ruslound]] - [[Moskau]] *[[San Marino]] - [[San Marino]] *[[Serbien]] - [[Belgrad]] *[[Slowakäi]] - [[Bratislava]] *[[Slowenien]] - [[Ljubljana]] *[[Spanien]] - [[Madrid]] *Ju [[Swaits]] - [[Bern]] *[[Sweden]] - [[Stockholm]] *[[Tschechien]] - [[Prag]] *Ju [[Türkäi]] (toun Deel in Europa) - [[Ankara]] *[[Ukraine]] - [[Kiew]] *[[Ungarn]] - [[Budapest]] *[[Vatikanstääd]] - [[Vatikanstääd]] *[[Wietruslound]] (Belarus) - [[Minsk]] *[[Zypern]] - [[Nikosia]] </small> |} [[Kategorie:Portoal]] [[Kategorie:Europa]] f7lc3raetvngwddyo1cm1mnabwoshxm 0 12129 124504 2026-03-28T13:08:21Z Kening Aldgilles2 14620 Fäärelaited ätter [[Waarelddeele]] 124504 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Waarelddeele]] 5lwhnhtw4j20x0s3oz10fk8wsniwhi5 0 12130 124506 2026-03-28T13:28:19Z Kening Aldgilles2 14620 Ju Siede wuud näi anlaid: „'''Oslo''' is ju Haudstääd un ju grootste Stääd fon dät Köönichriek [[Norwegen]]. Ju is tougliek ne oaine Kommune un ne Fylke (Provins). Ju Stääd is dät politiske, kulturälle un wirtskuppelke Säntrum fon dät Lound un lait an dät binnere Eende fon dän Oslofjord. Ju is uumroat fon gräine Woolde. == Geografie un Natuur == Dät Stäädgebiet uumfoatet n groot Deel fon dän Fjord mäd sien toalrieke Ailounde, wierbie Malmøya un Hovedøya tou do…“ 124506 wikitext text/x-wiki '''Oslo''' is ju Haudstääd un ju grootste Stääd fon dät Köönichriek [[Norwegen]]. Ju is tougliek ne oaine Kommune un ne Fylke (Provins). Ju Stääd is dät politiske, kulturälle un wirtskuppelke Säntrum fon dät Lound un lait an dät binnere Eende fon dän Oslofjord. Ju is uumroat fon gräine Woolde. == Geografie un Natuur == Dät Stäädgebiet uumfoatet n groot Deel fon dän Fjord mäd sien toalrieke Ailounde, wierbie Malmøya un Hovedøya tou do bekoandste heere. Ju Flakte fon ju Kommune bestoant tou moor as n Haaldeel uut Woolde un Natuurskutsgebiete, do me as "Oslomarka" beteekent. Disse Woolde konnen nit bebaud wäide un tälle as n wichtich Erholungsrebäit foar ju Befoulkenge, dät me foar dät Skifiere in dän Winter un dät Koierjen in dän Suumer bruukt. Dät Klima wäd stäärk fon dän [[Gulfstroom]] beienfloudet. Dät betjut, dät do Wintere foar disse noudelke Loage an sik relativ mild sunt, wielst do Suumere relativ woarm wäze konnen. Ju Äi Akerselva deelt ju Stääd in n aastelk un n wäästelk Deel un ferbindt dät Woater fon dän Fjord mäd do groote Meere in dät Nouden. == Skichte fon ju Stääd == Ju fröie Skichte fon ju Stääd gungt wäil ap dät aalwte Jierhunnert tourääch, as Köönich Harald Hardråde ju Siedlenge gruundede. Oolde Ruinen wiese, dät Oslo in dät Middeloaler n groot Hondelssäntrum waas. Ätter dän groote Bround fon 1624 wuude ju oolde Siedlenge ätter dät Woonstee fon Köönich Christian IV. fersät un tichtebie ju Fäästenge Akershus fonnäien apbaud, uum ju beeter juun Angriepe tou skuuljen. Ju Stääd hiet in disse Tied Christiania, leeter uk Kristiania skrieuwen. Eerst in dät Jier 1925 kreech ju Stääd hieren oolden norwegisken Noome Oslo tourääch. In dän [[Twäiden Waareldkriech]] wuude Oslo fon düütske Troppen besät. Ätter dän Kriech häd sik ju Stääd gau fääre äntwikkeld, besunners truch dän norwegisken Ouljeboom in do soogentiger Jiere, die dät heele Lound un siene Haudstääd wirtskuppelk apbaude. == Demografie un Sälskup == Däälich is Oslo een gans multikulturelle Stääd, wier Ljuude uut de ganse Waareld lieuwje un oarbaidje. Sowät n Träädel fon do Ienwoonere häd Wuttele buute fon Norwegen, wät me uk an ju kulturelle Fuulfoold in do Sträiten un do Fäste sjo kon. Ju Lieuwendswalitäät in ju Stääd is läip hooch, dät Bildungsnivo fon ju Befoulkenge is hooch un ju Oarbaidsloosegaid is läich. Dät aal moaket Oslo tou een fon do stäärkst woaksende Stääde in Europa, uk wan ju tou do djuurste Stääden ap ju Waareld tääld wäd. == Wirtskup un Technologie == Wirtschaftelk stoant Oslo däälich ap moorere Pielere. Neen uur Stääd in Skandinavien häd so n grooten maritime Sektor, foarallen in do Beräike fon dän Skipbau, de Reederäien un do Fersäikerengen. Däälich sät ju Stääd sik deerfoar in, sik as Säntrum foar "Gräine Wirtskup" tou etablierjen. Fuul Technologie-Firmen un Start-ups, do sik mäd uumwarreldfrüntelke Energie of Elektromobilität befoatje, hääbe hieren Sit in ju Stääd. Dät Fersäiken, aal do Emissione bit tou ´t Jier 2030 tou ferminderjen, moaket Oslo tou n Foarbield foar Duursoamkaid. == Ferkier un Infrastruktuur == Ju Infrastruktuur fon Oslo wäd stoadich modernisierd. Ju Binnenstääd wäd moor un moor autofrai moaked, uum dän Ruum foar Foutgungere, Radfoarere un dän eepentelke Ferkier tou fergratterjen. Dät rakt n gjucht goud uutbaud Nät uut Metro-Lienjen, do T-bane naamd wäide, un Sträitenboane. Foar dän Autoferkier rakt dät n System fon Mautstatione, dät dät Jäild foar näie Ferkiersprojekte ienbrängt un juust dän Ferkier minnerje skäl. In noudelke Gjuchte fiert die gaue Toach "Flytoget" tou dän internationalen Fluchhoawen Gardermoen, ju internationoale Luftferbiendenge. Buppedäm spielt ju Skipfoart ne groote Rulle, mäd groote Fäären, do ätter Kopenhagen un Kiel fiere. == Kultuur un Sjoonswöidegaide == Kulturel häd ju Stääd grääsich fuul tou bjooden. Näist dät bekoande Opernhuus uut wiet Marmor rakt et nu uk dät näie Munch-Museum, dät in dät modärnen Stääddeel Bjørvika baud wuude. Dät köönichelke Slot un ju Fäästenge Akershus stounde foar ju loange Historie fon dät Lound. Ne besunnere Attraktion is die Vigeland-Park, wier hunnerte fon monumentoale Skulptuuren fon dän Kunstler Gustav Vigeland in de eepen Lucht stounde. Buute fon dät Säntrum fint sik ju beroumde Skispring-Skanse an dän Holmenkollen, ju n fantastisken Uutsicht uur dän Fjord un ju Stääd bjudt. Politisk stoant Oslo alle Jiere ap n 10. Dezember in Waareld-Fokus, wan in dät Räidhuus die [[Nobelpries|Friedensnobelpries]] rakt wäd. [[Kategorie:Norwegen]] [[Kategorie:Haudstääd]] 93j1rcsc4x7e0swwst7l0lxtr9r87pv 0 12131 124507 2026-03-28T18:36:23Z Kening Aldgilles2 14620 Ju Siede wuud näi anlaid: „[[Bielde:Schwarzwald - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|Ju Koarte fon´t Swotte Woold]] [[Bielde:20041230-01144-Feldberggipfel.jpg|thumb|Feldberg, die hachste Bierich in´t Swotte Woold]] Dät '''Swotte Woold''' (Düütsk: ''Schwarzwald'') is dät grootste touhoopehongjende Middelgebierge in Düütsklound. Dät lait in dät Suudwääste fon de Republik, in dät Buundeslound [[Baden-Würtembierich]]. Mäd sien tichte Woolde, djoope Deelere un hoog…“ 124507 wikitext text/x-wiki [[Bielde:Schwarzwald - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png|thumb|Ju Koarte fon´t Swotte Woold]] [[Bielde:20041230-01144-Feldberggipfel.jpg|thumb|Feldberg, die hachste Bierich in´t Swotte Woold]] Dät '''Swotte Woold''' (Düütsk: ''Schwarzwald'') is dät grootste touhoopehongjende Middelgebierge in Düütsklound. Dät lait in dät Suudwääste fon de Republik, in dät Buundeslound [[Baden-Würtembierich]]. Mäd sien tichte Woolde, djoope Deelere un hooge Bierge is dät nit bloot een besunners flugge Natuurloundskup, man uk een fon do wichtichste touristiske Ziele in heel [[Europa]]. Dän Noome häd dät Gebierge fon do tichte, altied gräine Dannenwoolde, do fon fier oafte junkel un boalde swot uutsjo. ==Geografie un Natuur== Geografisk stäkt dät Swotte Woold sik fon dät Hoochrhein in dät Suude – fluks bie ju swaitser Gränse – bit tou dän Kraichgau in dät Noude. Die hoochste Bierich is die [[Feldberg]] mäd een Hachte fon 1.493 Meetere. Uur bekoande un hooge Bierge sunt dät Herzogenhorn un die Belchen. Dät Gebierge is uk een gans wichtige Woaterskeede. Moorere groote Äien äntspringe hier; deertou heere ju [[Donau]] (mäd do Wäl-Äien Brigach un Breg), die [[Neckar]] un ju [[Kinzig]]. Ju Loundskup is pränted truch Woolde, Seen as die Titisee un die Schluchsee, un masse litje Bääke un Woaterfale, so as do Triberger Woaterfale. ==Kultuur un Bruuke== Waareldwied bekoand is dät Swotte Woold foar sien oolde Kultuur, Hondwierk un do besunnere Bruuke. Toueerst is deer ju Kuukuuksklokke tou naamen, ju uum dät 18. Jierhunnert tou in ju Region ärfuunden wuude un däälich as een Symbool foar dät Swotte Woold (un oafte foar heel Düütsklound) jält. Uk die ''Bollenhut'' – aan besunneren Houd mäd groote roode af swotte Wullebollen – is een typisk Teeken fon ju Region, uk wan hie uurspröängelk bloot in träi litje Täärpe (Gutach, Kirnbach un Hornberg-Reichenbach) drain wuude. Fääre is ju Kookkunst (Gastronomie) gjucht beljoowed un bekoand. Ju ''Schwarzwälder Kirschtorte'' (Swottewoold-Käärsentuurte) mäd fuul Room un Särsenwoater as uk die druugede swottewooldske Skinken sunt Spezialitäte, do uk bute Düütsklound bekoand sunt. ==Tourismus un Wirtskup== In fröiere Tieden lieuweden do Moanskene in dät Swotte Woold foarallen fon dän Wooldbau, ju Holtflootenge, dän Bierichbau un dät Glääsmoakjen. Dät Lieuwen in do ouliane Deelere waas oafte stuur un häd. Däälich is die Tourismus die wichtichste Wirtskupsfaktor foar do Ljuude deer. Dät rakt in ju Loundskup Duusende fon Kilomeetere an Wonderwaie, do maasttieds fon dän "Schwarzwaldverein" unnerheelden un beskiermt wäide. In dän Suumer kuume do Besäikere foarallen uum tou koierjen, dät Mountebike tou bruuken of sik an do Seen tou ferhoaljen. In dän Winter lät sik deer truch do hooge Loagen goud Skiloope un Wintersport moakje. Stääde as ju uurspröängelke Universitätsstääd [[Freiburg im Breisgau]] an dän Rant fon dät Woold, af [[Baden-Baden]] mäd sien oolde Thermen (heete Wällen) luuke däälich altied noch masse Boadegaste un Internationoale Besäikere an. [[Kategorie:Baden-Würtembierich]] 92gmgah930qeqvrgc9cym5vtvtbzu3s