Wikipedia stqwiki https://stq.wikipedia.org/wiki/Haudsiede MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Spezial Diskussion Benutser Benutser Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Bielde Bielde Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Foarloage Foarloage Diskussion Hälpe Hälpe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 295 124518 124188 2026-04-15T04:11:13Z InternetArchiveBot 11577 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124518 wikitext text/x-wiki [[Bielde:Langeanna.jpg|thumb|Nathuurnstak (Lange Anna)]] '''Hälgelound''' (dt. ''Helgoland'') is dät eensichste fräiske Fälsenailound. Ap Hälgelound wäd uk n Oard [[Fräisk]] boald, dät [[Hälgeloundsk]]e. Ju Äiloundgruppe Hälgelound un [[Düne (Ailound)|Düne]] heere siet 1890 tou dät düütske Stoatsgebiet un sunt touhoope ju amtsfräie Meente Hälgelound in n [[Kring Pinneberg]] ([[Släswiek-Holstein]]). Ju Ailoundgruppe lait fjautich Kilometer foar ju Kuuste un is Deel fon dät düütske Wirtskupgebiet, man nit fon dät Tolgebiet fon ju [[Europäiske Union]] un uk nit fon dät düütske Ougoawengebiet. Ap Hälgelound woonje 1.267 Moanskene (2008). == Geografie == [[Bielde:Steilküste von Helgoland 3.jpg|thumb|right|Do staile Fälsen fon't Hälgelound.]] Hälgelound lait in ju Düütsken Bucht, ungefeer 47 Kilometer wäästelk fon ju Wäästkuste fon ju Hoolichailound [[Eiderstedt]]. Ätter dät Suuden wai sunt et 43 Kilometer bit tou [[Wangerooge]]. Ju Loage fon Hälgelound in dät geogroafisken Koordinoatensysteem (WGS 84) is 54° 11' noudelke Bratte un 7° 53' aastelke Loange. Wät ju Ferwaltenge angungt is dät Ailound Deel fon dät Buundeslound [[Släswiek-Holstein]], un heert tou dän [[Loundkring Pinneberg|Loundkring Pinnebierich]]. Ju Fläche fon dät Haudailound is ungefeer 1 Km². Ju Fläche fon Düne, dät Ailound ieuwenske Hälgelound, bedreecht ungefeer 0,7 Km². === Haudailound === Dät Haudailound wäd historisk maast twiske 'Buppelound' un 'Unnerlound' apdeeld. Siet dät 20. Jierhunnert kon dät Ailound in fieuw Gebiete apdeeld wäide: Buppelound, Unnerlound, Middellound un do in't 20. Jierhunnert apkemen Noudaastlound un Suudhoawen. Dät Buppelound fon dät Haudailound is dät Deel ap do Fälsen, dät Unnerlound lait suudelk un aastelk fon do Fälsen fuul läiger. Dät Unnerlound is mäd Trappen un n Foarstoul ferbuunden mäd dät Buppelound. Ap ferskeedene Steeden kon me noch do Bombenkrater uut dän Twäiden Waareldkriech sjo. An ju Suudwäästsiede kon me noch dät Resultoat fon ju Sprängenge fon 1947 sjo. Do Briten hieden deer ungefeer 6700 Tonnen Munition spränge läiten un deertruch wuude n groot Deel fon dät suudwäästelke Buppelound fernäild. Deertruch äntstuude deer dät 'Middellound'. Fon dät oolde Bunkersysteem is n Deel bewoard bleeuwen. Dät Haudailound is gjucht bekoand uum do staile roode Fälsen. Ju Loange Anna is 48 m hooch un stound appe Noudsiede fon dät Haudailound as n Fälstouden gans fräi fon do uur Fälsen. Siet dän Stoarmfloud fon 1720/1721 sunt dät Haudailound un [[Düne (Ailound)|Düne]] fonnunner tränd.<ref>[http://books.google.nl/books?id=g_f5O74m47YC&pg=RA1-PA486&dq=1720+Helgoland Helgoland-1711/21]</ref> === Düne === Aastelk fon't Haudailound, an ju uur Siede fon ju litje Seesträite ''Reede'', lait [[Düne (Ailound)|Düne]]. Die Oustand twiske disse Ailounde is een bitje minner as een Kilometer. Düne wäd uk ''dät Badailound'' of ''dät Strandailound'' namd un waas bit tou n Stoarmfloud in't Jier 1721 truch n Natuurdom mäd Hälgelound ferbuunen. Ap't Ailound is n litjen Fluchplats, n Campingplats un uk een Bungalowtäärp anlaid wuuden. == Geskichte == {| class="float-right" border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" align="right" style="background:#e0e0e0;" |- ! Do Ailoundfoarme<br />fon 1652 bit däälich |- | [[Bielde:Helgoland 1652.jpg|mini|zentriert|1652]] |- | [[Bielde:Map helgoland 1910 cropped.jpg|mini|zentriert|1910]] |- | [[Bielde:Helgoland landsat cropped.jpg|mini|zentriert|2010]] |} Hälgelound waas aal in dät 7. Jierhunnert fon Fräisen bewoond. Ätter n Skrieuwen fon n kristelke Missionoar Willibrord waas [[Radbod|Köönich Radbod]] uum dät Jier 700 ap dät Ailound. In jusälge Ättergjucht skrieuwt Willibrord uur dän heedensken God [[Forsite]]. Fon 690 bit 714 fersäikede Willibrord do Fräisen ap t Ailound tou missionierjen, man sunner Ärfoulch. In dät Jier 1807 besätte britske Truppen dät Ailound un Hälgelound wäd n Kolonie fon dät Fereenigde Köönichriek Grootbritannien un Irlound. In dät 19. Jierhunnert wäd Hälgelound fon Touristen äntdäkt. Ieuwenske ju Fiskeräi wuude dän Tourismus in dätsälge Jierhunnert loangsam gratter un wichtiger um Jäild mäd tou fertjoonjen. In ju britske Tied roate et Seegefechten ap e Naite fon dät Hälgelound twiske do Düütsken un Dänen, in 1849 mäd Skiepe fon ju Rieksflotte, in 1864 truch do Seestriedkräfte fon Pruusen un Aastriek. 1890 wuude Hälgelound truch dän Ferdraach twiske [[Düütsklound]] un [[Änglound]] uur do Kolonien un Hälgelound an Pruusen. Hälgelound wuude Deel fon dän Kring Süderdithmarschen in ju Provinz Släswiek-Holstein. Die Ferdraach kreech dän Noomen „Helgoland-Sansibar-Vertrag“. Die Ferdraach räägele do Gebietsansproaken fon dät Düütsken Riek un dät Fereenigde Köönichriek fon Grootbritannien un Irlound in dät kolonialiserten Afrikoa. Deertruch wuude Hälgelound Deel fon Pruusen. Foar do Düütsken waas Hälgelound foarallen wichtich as hiere Seefäästenge un ju [[Noudsee]]. Ätter 1890 wuude Hälgelound deertruch n wichtich Stöänpunkt foar ju düütske Marine. In n [[Eersten Waareldkriech]] roate et 1914 dät eerste un in 1917 dät twäide Seegefecht. Dät Ailound wuude kuut ätter Kriechsbegin evakuiert un ju Befoulkenge kuude eerst 1918 wieruume. Uk in n [[Twäiden Waareldkriech]] hiede ju Seefäästenge Hälgelound ne militäriske Funktion. Ap dät Ailound wuude n U-Boot-Bunker baud, et roate Marineartillerie­-Batterien, n Luftskutsbunker-Systeem un ap [[Düne (Ailound)|Düne]] moakeden do Düütsken n Flugplats. Ätter 1945 wüülden do Alliierden nit moor, dät do Düütsken dät Ailound wier bruuke kuuden as Stöänpunkt foar hiere Marine. 1945 moasten aal do Ailoundbewoonere dät Ailounde evakuierje. Do Militäranloagen wuuden 1947 fernichted mäd 6700 Tonen Munition. Ju Muugelkaid, dät ganse Ailound tou fernäilen, wuude fon do Alliierten akzeptiert.<ref>Beckmann, A. & Kusch, R. (2007). [http://www.deutschlandfunkkultur.de/festung-seebad-labor.984.de.html?dram:article_id=153368 Festung, Seebad, Labor, ''Helgolands Entwicklung nach dem großen Knall'']. Deutschlandfunk (blouked ap n 26. Januoar 2018)</ref> Bie ju Sprängenge wuude oaber nit dät ganse Ailound, man alleenich dät suudwäästelke Deel fon dät Buppelound un do Bunkeranloagen fernäild. === 1950 bit Däälich === [[Bielde:Insel Helgoland - Oberland um 1929-30.jpg|thumb|left|Dät Buppelound uum 1929/30.]] Bit 1952 bleeuw Hälgelound uunbewoond un bloot bruukt as Äiwensteede wier britske Militäärflieger hiere Bomben ousmieten. Ju Befoulkenge lieuwede ap't düütske Fäästlound un bruukte in ju Kommunikatsjoon dät hälgelounder Fräisk un ju düütske Skriftsproake.<ref>[[Nils Århamma]]r: ''Die 80-jährige Gerda Rickmers und Familie sind eine Stütze des Halunder.'' In: „der helgoländer“, November 2017, Siede 24.</ref> Do hälgelounder fersoachten mäd ferskeedene politiske Initiativen, dät jo ätter hiere Ailound wieruume doarsten. Deerbie hieden u.u. do [[Fereende Natione]] fräiged, dän [[Paus]], dät britske Unnerhuus un ju näie Buundesregierenge. Ap n 20. Dezember 1950 besätten do Heidelberger Studänte [[René Leudesdorff]] un [[Georg von Hatzfeld]] touhoope mäd [[Hubertus Prinz zu Löwenstein-Wertheim-Freudenberg|Hubertus zu Löwenstein]] dät Ailound. Ap't Ailound wuuden ju düütske, europäiske un hälgelounder Flaagen deelsät. Ap n 3. Januoar 1951 hoalden do Briten do Ljuude fon't Ailound. Deerätter wuude in Januoar 1951 fon dän düütsken Buunsdäi ju Fräireekenge fon do Briten fräiged. Ap n 1. Meerte 1952 roaten do Briten dät Ailound tourääch. Sietdäm is dän 1. Meerte ap Hälgelound aan Fierdäi. Noch in't Jier 1952 wuude een Kommisjoon apgjuchtet foar dän Wierapbau. Sietdäm äntwikkelde foarallen dän Tourismus sik gans stäärk ap't Ailound un wuude dän wichtichsten Weerskupsektor. 1962 wuude dät Ailound stoatelk Anerkoand as ''Nordseeheilbad''. Siet 1721 sunt do two Ailounde [[Düne (Ailound)|Düne]] un Hälgelound fon eenuur skeeden un in ju Skichte roate dät oafte Ploane uum do Ailounde wier mäd eenuur tou ferbienden. 2008 koom aan Ploan uum dissen Wonsk uumtousätten. 2011 wuude een Oustämmenge ap't Ailound heelden uur ju Ferbiendenge twiske do Ailounde. Fon do 1065 gultige Stämme weeren 583 (54,74 %) juun un 482 (45,26 %) foar ju Ferbiendenge. == Kultuur == [[Bielde:Deät Lun300B.JPG|thumb|Koarte fon Hälgelound, 1909.<br>Mäd Noomen ap Hälgeloundsk.]] === Sproake === Ap Hälgelound wäd [[Hälgeloundsk]] boald. Dät is een fon do njuugen [[Noudfräisk|noudfräiske Dialekte]]. Ap dät Ailound wäd ieuwenske dät Hälgeloundske Fräisk uk noch Platdüütsk un Hoochdüütsk boald. Ieuwenske Hoochdüütsk rakt et an ju Ailoundskoule uk aan bitje Unnergjucht in ju hälgelounder Sproake. === Feranstaltengen === Dät 'Friesen-Droapen' is ne moordeegige kulturelle Feranstaltenge, ju ap dät Ailound organisiert wäd fon ju Meente Hälgelound, die [[Fräisken Räid|Fräiske Räid]] un dät Buundeslound [[Släswiek-Holstein]]. Ju Feranstaltenge wäd alle tjo Jiere heelden. Bie do Aktivitäten gungt dät toun Biespiel uur ju fräiske Musik, Spil of Medien. Do Biedreege kuume uut dät ganse fräiske Woongebiet. Älk Jier wäd in Moai die Hälgelound-Marathon organisiert. Fieuw Runden fon älk 8,4 Kilometer uur dät Buppe- un Unnerlound loope do Deelniemere. Ju Taal fon Deelniemere lait so uum do 200. === Sportfereene === Ap Hälgelound rakt et een Foutbalplats mäd Kunstsooden un uk een Loopboan mäd een Sproangkuule. Ju Foutbaloudeelenge ''VfL Fosite Helgoland'' is (juust as aal do Fereene uut dän [[Kring Pinneberg|Kring Pinnebierich]]) Meeglid in n ''Hamburger Fußball-Verband''. Et rakt oaber neen Monskuppe do meespielje in een Liga. Die Gruund deerfoar sunt do hooge Kosten fon ju Uurfoart ätter't Fäästlound. Deeruume spielje do Monskuppe fon dän Fereen bloot fjuundskoppelke Wädstriede. == Religion == [[Bielde:Helgoland St. Nicolai 01.JPG|thumb|150px|Säärke St. Nicolai ap Hälgelound.]] Ealwien fon York skreeuw uum dät Jier 800 n eersten Ättergjucht uur dän Besäik fon n kristelken Missionoar Willibrord an dät Ailound, die dät Ailound ungefeer 100 Jiere toufoarne besoacht hiede. In disse Tied wuude dät Fäästlound fon [[Släswiek-Holstein]] noch nit fon kristelke Missionoare besoacht. Ealwien häd dät Lieuwend fon Willibrord apskreewen, uum him as hillige tou ruumjen. Dät is oaber nit duudelk, of dät Ailound fon Ealwien uk ächt Hälgelound is. In disse Begjucht wäd uk ieuwen uur ju Religion fon do Ailoundbewoonere un dän God Fosite fertäld, die uurs naargends ärwäänt wäd. Deer wäd uk ne Woaterwälle ap dät Ailound beskreeuwen, weer do Moanskene alleenich sunner tou baalen Woater ruutskäppe kuuden. Muugelk häd Ealwien dät uut ju antike Literatuur hoald. Buuten do skriftelke Wällen fon Ealwein rakt et neen uur Wällen uur ju Uurreligion fon dät Ailound, dät fermoudelk foar ju Missionoartied heedensk waas. Uum 1900 wuude die Hälgelounder God Fosite ap et Ailound as Personifikation fon dät Ailound bruukt, so as uk Germania foar Düütsklound bruukt wuuden is. Willibrord hiede neen Ärfoulch. Eerst uum 791 skuul ju eerste Kapelle truch dän fräisken Biskop Liudger baud weesen. Hie liet uk aal do heedenske Hillichdume, wäid an Fosite, stukken moakje. Ätter ju [[Reformation]] roate dät, bit tou dät Eende fon dät 19. Jierhunnert, bloot evangelisk-lutherske Bewoonere ap dät Ailound. Apstuuns rakt et in ju evangelisk-lutherske Säärkmeenskup ungefeer 870 Moanskene, un do sunt deermäd ne Moorhaid ap dät Ailound. Ap n 29. November 1959 wuude ju evangeliske St.-Nicolai-Säärk, ju ätter dän Skutspatroon fon do Seefoarders un Koopljuude, Nikolaus fon Myra, naamd is, inwäid. In ju roomsk-kathoolske Säärkmeenskup fon Hälgelound rakt et ungefeer 140 Moanskene. Siet ju Inwäienge ap n 27. Juni 1971 häd Hälgelound mäd ju St.-Michaels-Säärk ne kathoolske Säärk ap ju Steede fon ju fröiere Kapelle. Ju Säärke wuude ätter dän Ärtsängel Michael naamd. == Groote Suune fon Noudfräislound == *[[James Krüss]] is n bekoanden düütsken Skrieuwer fon Bäidensbouke, man hie skreeuw uk in sien oaine [[Hälgeloundsk|Hälgelounder Sproake]]. == Ferbiendengen ättter buuten == {{CommonsLittik|Heligoland|Hälgelound}} * [http://reisen.t-online.de/unterirdische-attraktion-bunker-auf-helgoland/id_55327286/index Bunker ap Hälgelound] (t-online) * [http://www.ekfrysk.host22.com/deat_Lun.htm Koarte] fon Hälgelound, 1909. * [https://web.archive.org/web/20080514195149/http://www.reimereilers.de/eilers/nordfriesl.html Hälgelounder Texte]. * [https://web.archive.org/web/20131220152843/http://www.helgolaendisch-halunder.de/woerterbuch.html Düütsk-Hälgelounder Woudebouk]. Klik deer in dän Text ap ‘Deutsch-Helgoländisch’. {{Wälle|Angoawe= <references/> }} {{Fräiske Ailounde}} [[Kategorie:Hälgelound]] 92hoou113xum3t4kh424lolgm1gx84l 0 1288 124520 123901 2026-04-15T05:01:36Z InternetArchiveBot 11577 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124520 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="2" style="float: right; width: 307px; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" |+<font size="+1">'''Brandenbuurich'''</font><br /><small>Ap Hoochdüütsk:'''Brandenburg'''<br />Ap [[Läichdüütsk]]:'''Bramborg/Brannenborg'''<br />Ap Läich-[[Sorbisk]]:'''Bramborska'''<br /> ! Flaage ! Woapen |- align="center" | style="background: #ffffff;width: 145px;" | [[Bielde:Flag of Brandenburg.svg|150px|Flaage fon Brandenbuurich]] | style="background: #ffffff;width: 145px;" | [[Bielde:Brandenburg Wappen.svg|80px|Woapen fon Brandenbuurich]] |- style="background: #ffffff;" align="center" ! colspan="2" | |- ! colspan="2" | Boasisdaten |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Hööftstääd]]: || [[Potsdam]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Fläche]]: || 29.478,61 [[Quadroatkilometer|km²]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Ienwoonere]]: || 2.531.700 <small>''(Meerte [[2008]])''</small> |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Befoulkengstichte]]: || 86 Ienwoonere/km² |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Oarbaidsloosegaid]]: || 12.0 % ''<small>(Dezember [[2008]])</small>'' |---- bgcolor="#FFFFFF" | Scheelden: || 19,0 Mrd. € |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[ISO 3166-2:DE|ISO 3166-2]]: || <tt>DE-BB</tt> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Offizielle Websiede: || [https://web.archive.org/web/20160305075149/http://www.kulturportal-brandenburg.de/ www.brandenburg.de] |- ! colspan="2" | Politik |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Ministerpräsident]]: || [[Matthias Platzeck]] ([[Sozialdemokratiske Paatäi Düütsklounds|SPD]]) |---- bgcolor="#FFFFFF" | Rejierjende Paatäien: || [[Christelk Demokratiske Union Düütsklounds|CDU]]-[[Sozialdemokratiske Paatäi Düütsklounds|SPD]]-Koalition |---- bgcolor="#FFFFFF" | valign="top" | Ferdeelenge fon do Sitte in n Loundesdai<br />: | [[Sozialdemokratiske Paatäi Düütsklounds|SPD]] 33 Sitte<br /> [[Juu Linke]] 29 Sitte<br /> [[Christelk Demokratiske Union Düütsklounds|CDU]] 20 Sitte <br /> [[Düütske Foulksunion|DVU]] 6 Sitte <br /> |- style="background: #ffffff;" ! colspan="2"|[[Bielde:Brandenburger Landtag 2004.svg|280px]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | lääste Köär: || [[19.September]] [[2004]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | naiste Köär: || [[27.September]] [[2009]] |- ! colspan="2" | In dät Parlement |---- bgcolor="#FFFFFF" | Stämmen in dän [[Buundesräid]]: || 4 |- ! colspan="2" | Koarte |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan="2" align="center" | [[Bielde:Germany Laender Brandenburg.png|280px|Lound Brandenbuurich in Düütsklound]] |} '''Brandenbuurich''' is n Buundeslound fon [[Düütsklound]]. Sproaken sunt [[Hoochdüütsk]], [[Läichdüütsk]] un Läich-[[Sorbisk]]. == Loundkringe un kringfräie Stääde == {| |- | # [[Bielde:DEU Landkreis Barnim COA.svg|20px]] [[Barnim (Loundkring)|Barnim]] # [[Bielde:Wappen Landkreis Dahme-Spreewald.png|20px]] [[Dahme-Spreewald (Loundkring)|Dahme-Spreewald]] # [[Bielde:Wappen des Landkreises Elbe-Elster.svg|20px]] [[Elbe-Elster (Loundkring)|Elbe-Elster]] # [[Bielde:Wappen des Landkreises Havelland.svg|20px]] [[Havelland (Loundkring)|Havelland]] # [[Bielde:Wappen Landkreis Maerkisch-Oderland.svg|20px]] [[Märkisch-Oderland (Loundkring)|Märkisch-Oderland]] # [[Bielde:DEU Oberhavel COA.svg|20px]] [[Oberhavel (Loundkring)|Oberhavel]] # [[Bielde:Wappen des Landkreises Oberspreewald-Lausitz.svg|20px]] [[Oberspreewald-Lausitz (Loundkring)|Oberspreewald-Lausitz]] | <ol start=8> <li> [[Bielde:Wappen Landkreis Oder-Spree.png|20px]] [[Oder-Spree (Loundkring)|Oder-Spree]] <li> [[Bielde:Wappen Landkreis Ostprignitz-Ruppin.png|20px]] [[Ostprignitz-Ruppin (Loundkring)|Ostprignitz-Ruppin]] <li> [[Bielde:Wappen Landkreis Potsdam-Mittelmark.png|20px]] [[Potsdam-Mittelmark (Loundkring)|Potsdam-Mittelmark]] <li> [[Bielde:Wappen des Landkreises Prignitz.svg|20px]] [[Prignitz (Loundkring)|Prignitz]] <li> [[Bielde:DEU Landkreis Spree-Neisse COA.svg|20px]] [[Spree-Neiße (Loundkring)|Spree-Neiße]] <li> [[Bielde:Wappen des Landkreises Teltow-Fläming.svg|20px]] [[Teltow-Fläming (Loundkring)|Teltow-Fläming]] <li> [[Bielde:DEU Landkreis Uckermark COA.svg|20px]] [[Uckermark (Loundkring)|Uckermark]] </ol> |} <br/> [[Bielde:Landkreise Brandenburg.svg|370px]] Do kringfräie Stääde sunt: # [[Bielde:DEU Brandenburg an der Havel COA.svg|20px]] [[Brandenburg an der Havel]] # [[Bielde:DEU Cottbus COA.svg|20px]] [[Cottbus]] # [[Bielde:DEU Frankfurt (Oder) COA.svg|20px]] [[Frankfurt (Oder)]] # [[Bielde:Coat of arms of Potsdam.svg|20px]] [[Potsdam]] == Sjuch uk == * [[Tschipko]] {{commonscat|Brandenburg}} {{Buundeslounde fon Düütsklound}} [[Kategorie:Brandenbuurich]] 3platvhp09ebgg8v7e5xnyj495giqxa 0 5966 124519 106097 2026-04-15T04:11:16Z InternetArchiveBot 11577 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124519 wikitext text/x-wiki [[Bielde:NordfriesischeDialekte.png|thumb|right|200px|Noudfräiske Dialektgebiede]] '''Hälgeloundsk''' af ''Halunder'' is aan fon do tjoon Dialekte fon ju [[noudfräisk]]e Sproake un is aan fon do noudfräiske Ailounddialekte. Die Dialekt wäd ap dät Ailound [[Hälgelound]] fon uungefäär 500 Ljuude boald. Die Dialekt is ap Hälgelound Amtssproake un deer rakt dät Unnergjucht an do Skoulen un uk Kurse an ju Foulkshoochskoule. ==Literatuur== * '''Wi lear Halunder''', ''Helgoländisches Lehrbuch'' von Mina Borchert, Ritva und Nils Århammar, Helgoland 1987 (Nordfriisk Instituut, Nr. 85). * Mina Borchert ''Spräkefeerer Diitsk - Halunder - Westfriisk'', 48 S., Selbstverlag, 1982 == Weblinks == *[http://helgolaendisch.de/ Uursätter Düütsk-Halunder un Halunder-Düütsk] *[http://www.kuestenforum.de/showthread.php?t=1071 Halunder ap www.kuestenforum.de] *[http://www.bookprep.com/book/mdp.39015015402269 Th. Siebs, Helgoland und seine Sprache] * [https://web.archive.org/web/20131220152843/http://www.helgolaendisch-halunder.de/woerterbuch.html Düütsk-Hälgelounder Woudebouk] - Klik deer in dän Text ap ‘Deutsch-Helgoländisch’. [[Kategorie:Noudfräislound]] [[Kategorie:Sproake]] 4sftbhffx5fla046d8wdh65sekosih5