Wikipedia suwiki https://su.wikipedia.org/wiki/Tepas MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Média Husus Obrolan Pamaké Obrolan pamaké Wikipedia Obrolan Wikipedia Gambar Obrolan gambar MédiaWiki Obrolan MédiaWiki Citakan Obrolan citakan Pitulung Obrolan pitulung Kategori Obrolan kategori Portal Obrolan portal TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara 0 26471 707860 651436 2026-04-06T00:37:28Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707860 wikitext text/x-wiki {{nihongo|'''Kareta Jero Taneuh Kota Nagoya'''atawa '''Nagoya Municipal Subway'''|名古屋市営地下鉄|Nagoya Shiei Chikatetsu}} nyaéta sistim [[metro|kareta jero taneuh]] nu aya di [[Nagoya, Aichi|Nagoya]], [[Aichi]], [[Jepang]]. Saperti kota metropolitan di Jepang séjénna, kareta jero [[Chukyo Metropolitan Area|Greater Nagoya]] ngagunakeun [[suburban rail]], nu jaringanna bakal dilegaan nepi ka 37 jalur saperti kota [[New York]] jeung [[London]]. Kareta jero taneuh ieu dioperasikeun ku [[Transportation Bureau City of Nagoya]]. mibanda 6 jalur, jeung ongkosna antara ¥200-¥320. Ampir 90℅ trekna di jero taneuh. ==Jalur==<!-- This section is linked from [[List of rapid transit systems]] --> {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align:center;" |+ style="margin:inherit; padding-bottom:0.25em"|'''Jalur Nagoya Municipal Subway jeung layananna''' ! Warna ! colspan=2| Ngaran ! Label / huruf ! Bagéan kahiji <br />dibuka ! Panungtung <br />dipanjangan ! Panjang<br />km/mil ! Stasion ! Panumpang <br /> per taun (000's) |- | style="background:yellow;"|Yellow | Jalur 1 | style="text-align:left;"|[[Jalur Higashiyama]] | H | 1957 | 1982 | 20.6/12.8 | 22 | 199,290 |- | rowspan=2 style="background:mediumpurple; color:white;"|Purple | Line 2 | rowspan=2 style="text-align:left;"|[[Meijō Line]] | rowspan=2| M | 1965<ref>Between [[Ōzone Station]], [[Sakae Station]] and [[Kanayama Station (Aichi)]]</ref> | 1971 | 8.9/5.5 | 12<ref name="Including Ōzone Station">Including [[Ōzone Station]]</ref> | rowspan=3| 166,805 |- | Line 4 | 1974<ref>Between [[Ōzone Station]], [[Nagoya Daigaku Station]] and [[Kanayama Station (Aichi)]]</ref> | 2004 | 17.5/10.9 | 17<ref name="Including Ōzone Station"/> |- | style="background:white;border-top:5px solid mediumpurple; border-bottom:5px solid mediumpurple; line-height:8px"|Puple and white | Line 2 | style="text-align:left; color:white;"|[[Meikō Line]] | E | 1965<ref>Between [[Kanayama Station (Aichi)]] and [[Nagoyako Station]]</ref> | 1971 | 6.0/3.7 | 7<ref>Including [[Kanayama Station (Aichi)]]</ref> |- | rowspan=4 style="background:deepskyblue; color:white;"|Blue | ''Via trackage rights'' | style="text-align:left;"|[[Meitetsu Inuyama Line]] | - | 1993<ref>Between [[Inuyama Station]] and [[Kamiotai Station]]</ref> | - | 21.4/13.3 | 13<ref>Including [[Kamiotai Station]]</ref> | N/A |- | Line 3 | style="text-align:left; color:white;"|[[Tsurumai Line]] | T | 1977 | 1993 | 20.4/12.7 | 20 | 101,835 |- | rowspan=2| ''Via trackage rights'' | style="text-align:left;"|[[Meitetsu Toyota Line]] | rowspan=2| - | 1979<ref>Between [[Akaike Station]] and [[Umetsubo Station]]</ref> | - | 15.2/9.4 | 8<ref name="Including Akaike Station">Including [[Akaike Station]]</ref> | N/A |- | style="text-align:left;"|[[Meitetsu Mikawa Line]] | N/A<ref>Between [[Umetsubo Station]] and [[Toyotashi Station]]</ref> | - | 1.4/0.9 | 2<ref name="Including Akaike Station"/> | N/A |- | style="background:red; color:white;"|Red | Line 6 | style="text-align:left;"|[[Sakura-dōri Line]] | S | 1989 | 1994 | 14.9/9.3 | 17 | 87,965 |- | rowspan=3 style="background:hotpink; color:white;"|Pink | rowspan=2| ''Via trackage rights'' | rowspan=2 style="text-align:left;"|[[Meitetsu Komaki Line]] | rowspan=2| - | 2003<ref>Between [[Inuyama Station]] and [[Ajima Station]]</ref> | - | 18.3/11.4 | 13<ref>Including [[Ajima Station]]</ref> | N/A |- | 2003<ref>Owned by [[Kamiiida Link Line]] between [[Ajima Station]] and [[Kamiiida Station]]</ref> | - | 2.3/1.4 | 2<ref>Including [[Ajima Station]] and [[Kamiiida Station]]</ref> | N/A |- | Line 7 | style="text-align:left; color:white;"|[[Kamiiida Line]] | K | 2003<ref>Owned by [[Kamiiida Link Line]] between [[Kamiiida Station]] and [[Heian-dori Station]]</ref> | - | 0.8/0.5 | 2<ref>Including [[Kamiiida Station]]</ref> | 8,030 |} [[Gambar:Nagoya Metrologo.jpg|thumb|Logo Nagoya Subway]] [[Gambar:Platform Shiyakusho Station (Nagoya-Japan).jpg|Peron di Stasion Shiyakusho|thumb]] [[Gambar:Surface Entrance to Shiyakusho Station (Nagoya-Japan).jpg|Panto asup ka Stasion Shiyakusho|thumb]] [[Gambar:Ticket gates Shiyakusho Station (Nagoya-Japan).jpg|Panto Tiket|thumb]] [[Gambar:Ticket vending machines Shiyakusho Station (Nagoya-Japan).JPG|Mesin tempat meuli tiket|thumb]] == Pakait jeung jalur kareta sejan == === [[Central Japan Railway Company|JR Central]] === * '''[[Tōkaidō Shinkansen]]''': di [[Stasion Nagoya|Nagoya]] :(tujuan Shin-Yokohama, Tokyo, Kyoto and Shin-Osaka) * '''[[Tōkaidō Main Line]]''': di Nagoya jeung [[Kanayama Station (Aichi)|Kanayama]] :(tujuan Gifu, Ōgaki, Obu, Kariya, Okazaki, Toyohashi jeung Hamamatsu) * '''[[Chūō Main Line]]''': di Nagoya, Kanayama, Tsurumai, Chikusa jeung Ōzone :(tujuan Kozoji (pindah jalur ka urut [[Expo 2005|Expo Site]]), Tajimi jeung Nakatsugawa) * '''[[Kansai Main Line]]''': jeung Nagoya and Hatta :(tujuan Yokkaichi, Tsu and Kameyama) * '''[[Takayama Main Line]]''': di Nagoya :(ngan Limited Express, tujuan Gero jeung Takayama) === [[Nagoya Railroad|Meitetsu]] === * '''[[Jalur Utama Meitetsu Nagoya|Jalur Nagoya]]''': di Nagoya jeung Kanayama :(tujuan Meitetsu Gifu, Chiryu, Hekinan, Nishio, Higashi Okazaki, Toyohashi jeung Toyokawa Inari) * '''Tokoname Line''': di Nagoya and Kanayama :(tujuan Otagawa, Chita Handa, Kowa, Utsumi, Tokoname jeung Central Japan Int'l Airport) * '''Inuyama Line''': di Nagoya and Kanayama :(tujuan Iwakura, Inuyama, Mikakino jeung Shin Kani) * '''Tsushima Line''': di Nagoya and Kanayama :(tujuan Tsushima, Saya jeung Yatomi) * '''Seto Line''': di Sakae jeung Ōzone :(tujuan Owari Seto) === [[Kintetsu Corporation|Kintetsu]] === * '''[[Jalur Kintetsu Nagoya|Jalur Nagoya]]''': di Nagoya jeung Hatta :(tujuan Yokkaichi, Tsu, Nakagawa, Matsusaka, Ise, Toba jeung Osaka) * '''[[Aonami Line]]''': di Nagoya :(tujuan Kinjo-Futo (Nagoya International Exhibition Hall)) == Tempo ogé == * [[List of rapid transit systems]] == Tumbu kaluar == {{commons|Nagoya Subway}} * [http://www.urbanrail.net/as/nago/nagoya.htm UrbanRail.net: Nagoya Subway system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110907040541/http://www.urbanrail.net/as/nago/nagoya.htm |date=2011-09-07 }} * [http://www.kotsu.city.nagoya.jp/english/index.html Ramat loka resmi Basa Inggris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160923081523/http://www.kotsu.city.nagoya.jp/english/index.html |date=2016-09-23 }} == Catetan == <references /> {{Nagoya transit}} [[Kategori:Nagoya Municipal Subway]] [[Kategori:Nagoya, Aichi]] [[Kategori:Underground rapid transit systems]] 926txh4e3e471zus15ebn2tso6ahhi0 0 31216 707859 479372 2026-04-06T00:25:12Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707859 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Mark_Webber_2008.jpg|thumb|right|Mark Webber Kanada 2008.]] '''Mark Alan Webber''' (babar di [[Queanbeyan]], [[New South Wales]], [[Australia]] kaping [[27 Agustus]] [[1976]]) mangrupa saorang pembalap Formula 1 anu asalna ti Australia. Ayeuna dirina ngagabung sareng tim [[Red Bull Racing]], berpasangan sareng [[Sebastian Vettel]]. Webber ngamimitian debut F1-na di GP Australia 2002 sareng tim Minardi. Podium pertamana diraih di GP Monaco 2005 di mana anjeunna nempatan posisi katilu. Kamenangan perdanana diraih di GP Jerman 2009. Sampai ka kiwari, posisi terbaik Webber di F1 nyaéta nempatan posisi kaopat klasemen di F1 musim 2009. == Tumbu luar == {{commons|Mark Webber}} * [http://www.markwebber.com/ Situs resmi] * [http://www.redbullf1.com/ Situs resmi Red Bull F1] * [http://www.driverdb.com/drivers/15/career/ Mark Webber] dalam Driver Database * [http://www.4mula1.ro/history/driver/Mark_Webber Statistik karir Mark Webber] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930044241/http://www.4mula1.ro/history/driver/Mark_Webber |date=2007-09-30 }} {{Tim F1}} {{DEFAULTSORT:Webber, Mark}} [[Kategori:Tukang balap F1]] i5d7dodet9got58xxaqp048r5v1hmac 0 36017 707873 707605 2026-04-06T03:40:03Z Dinototosugiarto 11449 707873 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; border-spacing:2px; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#000000; color:white; padding:5px;" | Ka'bah |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[file:Kabaa (January 2003).jpg|250px]]<br/>''Ka'bah di jero [[Masjidil Haram]].'' |- ! style="text-align:left;" | Lokasi | [[Mekah]], [[Arab Saudi]] |- ! style="text-align:left;" | Jinis | Baitullah (Imah Allah) |- ! style="text-align:left;" | Fungsi | [[Qiblat]] umat Islam |} '''Ka’bah''' ([[basa Arab]]: الكعبة IPA: [ʔælkæʕbɐ], [[Inggris]]: Cube) nyaéta wangunan masagi nu ayana di Mekkah, [[Arab Saudi]], jeung mangrupa situs pangsucina keur umat [[Islam]].<ref name="eoi317">Wensinck, A. J; Ka`ba. [[Encyclopaedia of Islam]] IV p. 317</ref> == Déskripsi == Dina [[Al-Qur’an]] nyebutkeun yén Ka’bah diwangun ku [[Nabi Ibrahim]] jeung [[Nabi Ismail]] putrana saggeus Ismail dumuk di [[Arab Saudi|Saudi]]. Wangunan ieu mibanda [[masjid]] nu diwangun disakurilingna, nyaéta [[Masjid al-Haram]]. Sakabéh [[muslim]] ti alam dunya daratang ka Ka’bah keur ngadu’a, teu paduli ti mana maranéhna datang. Ieu disebut nyanghareupan atawa datang minuhan sauran ti Gusti.<ref>Also known as ''{{transl|ar|DIN|al-Kaʿba(tu) l-Mušarrafah}}'' ({{lang|ar|الكعبة المشرفة}} "The Noble Cube), ''{{transl|ar|DIN|al-Baytu l-ʿAtīq}}'' ({{lang|ar|البيت العتيق}} "The Primordial House"), or ''{{transl|ar|DIN|al-Baytu l-Ḥarām}}'' ({{lang|ar|البيت الحرام}} "The Sacred/Forbidden House")</ref> Ka'bah saur katerangan dina Al-Qur'an éta diwangun ku Nabi Ibrahim as. Sareng puterana Nabi Ismail as. Saparantos Nabi Ibrahim kéngéng wahyu ti Allah swt. Ka'bah diwangun tina éntepan batu kalayan henteu maké bahan anu lian, tapi kiwari mah ka'bah geus ditutupan ku kaén hideung nu aya tulisan ayat-ayat Al-Quran tina bola émas. Ayeuna Ka'bah mangrupa hiji wangunan nu jadi titik panyanghareupan umat Islam dina ngalakonan ibadah anu paling utama nyaéta Shalat. == Sajarah == Dumasar kana ajaran Islam, Ka'bah munggaran diwangun ku [[Nabi Adam as.]] salaku wangunan munggaran anu diadegkeun pikeun manusa di bumi.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 55.</ref> Luyu sareng paréntah Allah SWT diwangun deui ku [[Nabi Ibrahim]] as. sareng putrana, [[Nabi Ismail as.]] saatos ditarajang caah badag.<ref>Sayyid Sabiq, ''Fiqih Sunnah'', Jilid 3, (2013), kaca 15. ISBN 978-979-3210-44-5.</ref><ref>Ibn Katsir. (2004). ''Qashash al-Anbiya''. Kairo: Dar al-Manar. hlm. 120.</ref> Dina mangsa jahiliyah, wangunan ieu kungsi dironjatkeun deui ku kaom Quraisy nalika Nabi Muhammad saw. yuswa 35 taun.<ref>Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. hlm. 63.</ref> Rasulullah saw. janten penengah anu wijaksana dina nempatkeun deui Hajar Aswad nalika para pamingpin kabilah papaséaan.<ref>Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. hlm. 64.</ref> Renovasi-renovasi salajengna terus lumangsung ti jaman Abdullah bin Zubair dugi ka jaman Karajaan Saudi modern pikeun ngajaga kakuatan wangunan.<ref>Peters, F.E. (1994). ''Mecca: A Literary History of the Muslim Holy Land''. Princeton University Press. hlm. 125.</ref> ==Simbol sarta Filosofi== Ka'bah miboga bentuk masagi/''kubus'' anu ngalambangkeun kasederhanaan sarta masagi iman manusa.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 58.</ref> Wangunan anu kosong di jerona nyimbolkeun yén Allah téh Maha Gaib sarta teu kawates ku materi atawa arah naon waé.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 60.</ref> Ka'én hideung (Kiswah) anu mungkusna janten perlambang tina "rasiah" sarta kasucian Zat Nu Maha Kawasa.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 62.</ref> Ka'bah sanés mangrupikeun tujuan ahir sembahyang, tapi mangrupikeun puseur ''(axis)'' pikeun ngahijikeun sakabéh umat Islam dina hiji kiblat.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 65.</ref> Ku cara muteran Ka'bah ([[Tawaf]]), manusa sabenerna nuju latihan pikeun ngaleungitkeun égo pribadina sarta ngahiji dina gerak alam dunya nuju ka Allah.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 70.</ref> Sapertos tujuh pamuda [[Ashabul Kahfi]] anu nyalametkeun iman ku cara "nyumput" dina guha sarta saré salila ratusan taun, * lebet ka [[Ka'bah]] (atawa wewengkon [[Masjidil Haram]]) hartosna: [[Nyumput tina Fitnah]]: Lebet ka Ka'bah hartosna anjeun ninggalkeun dunya anu pinuh ku tipu daya sarta "nyumput" dina panangtayungan Allah. [[Saré tina Égo]]: Sakumaha Ashabul Kahfi anu teu sadar kana waktu sarta kaayaan dunya nalika saré, jamaah haji kedah "saré" tina urusan dunya sarta "hudang" dina kasadaran akherat. * Miceun Sikep Mentingkeun Diri (Égoisme) Syariati negeskeun yén di jero Ka'bah (atawa nalika Tawaf), "Individu" téh leungit, anu aya ngan saukur "Umat". [[Ananiyah ka Nahnu]]: Sikep mentingkeun diri sorangan (égo) kedah dipiceun sacara total. Di payuneun Allah, anjeun sanés sasaha. Anjeun ngan saukur bagéan tina [[galura]] manusa anu nuju ka hiji titik puseur. * [[Saruana Darajat]]: Ashabul Kahfi diwangun ku rupa-rupa jalma (ti bangsawan dugi ka nu ngangon domba), tapi di jero [[guha]] maranéhna sarua. Kitu ogé di Ka'bah, sakabéh atribut sosial dileupaskeun; teu aya deui "kuring", anu aya ngan saukur "urang" (kulawarga Allah). == Bagian-bagian Ka'bah == Ka'bah diwangun ku sababaraha bagian anu gaduh nilai sajarah, arsitektur, sarta hukum ibadah anu husus:<ref>Syaikh Safiyurrahman Al-Mubarakfuri, ''Sejarah Mekah'', (Jakarta: Darul Haq, 2015), kaca 32-40. ISBN 978-979-1254-94-3.</ref> # '''[[Hajar Aswad]]''': Batu hideung anu perenahna di juru kidul-wétan, mangrupikeun titik awal sarta tungtung ritual [[Thawaf]].<ref>''Shahih Bukhari'', Kitab ka-25, Hadits nomer 1603. Diaksés tina [https://sunnah.com/bukhari:1603 sunnah.com/bukhari:1603].</ref> # '''[[Panto Ka'bah]]''': Perenahna dina jangkungna 2,13 méter tina taneuh di pinding palih kalér-wétan. Panto ieu dijieun tina emas murni.<ref>''The Door of the Kaaba'', Haramain Archive, [https://archive.org/details/door-of-kaaba URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Meezab|Mizab]] (Pancuran Emas)''': Pancuran cai anu aya di hateup Ka'bah pikeun miceun cai hujan ka arah Hijir Ismail. # '''[[Syadzarwan]]''': Bagian pondasi Ka'bah anu rada nanjak sarta malingping kaluar tina pinding handap Ka'bah.<ref>Muh. Hadi Bashori, ''Mengenal Tempat-Tempat Bersejarah di Tanah Suci'', (Jakarta: Elex Media Komputindo, 2014), kaca 22. ISBN 978-602-02-4562-2.</ref> # '''[[Hijir Ismail]]''': Wangunan satengah bunderan anu diwatesan ku pinding handap (''al-Hathim''). Dumasar hadits, ieu bagian téh sabenerna asup kana wangunan Ka'bah.<ref>''Shahih Muslim'', Kitab ka-15, Hadits nomer 1333. Diaksés tina [https://sunnah.com/muslim:1333 sunnah.com/muslim:1333].</ref> # '''[[Multazam]]''': Bagian pinding di antawis Hajar Aswad sarta panto Ka'bah, tempat anu mustajab pikeun ngadu'a. # '''[[Maqam Ibrahim]]''': Batu urut dampal suku Nabi Ibrahim nalika ngawangun Ka'bah, ayeuna disimpen dina jero kurung kaca perunggu.<ref>''The Architecture of the Kaaba'', Arab News, [https://www.arabnews.com/node/1542346/saudi-arabia URL], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Rukun Hajar Aswad]]''': Juru (sudut) tempat ayana Hajar Aswad. # '''[[Rukun Yamani]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah [[Yaman]]. Disunnahkeun pikeun ngusap ieu juru nalika Thawaf.<ref>''Sunan Abi Dawud'', Hadits nomer 1876. Diaksés tina [https://sunnah.com/abudawud:1876 sunnah.com/abudawud:1876].</ref> # '''[[Rukun Syami]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah nagara [[Syam]]. # '''[[Rukun Iraqi]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah nagara [[Irak]]. # '''[[Kiswah]]''': Lawon sutra hideung anu nutupan Ka'bah, diganti unggal taun dina kaping 9 [[Dzulhijjah]].<ref>''History of the Kiswa'', Saudi Press Agency, [https://www.spa.gov.sa/viewstory.php?lang=en&newsid=1956574 URL], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Gurat Marmer]]''': Tanda kelir coklat di lanté Masjidil Haram salaku pituduh pikeun ngamimitian muter nalika Thawaf. == Sawangan Intelektual sarta Ulama ngeunaan nyantélna haté ka Ka'bah == Sajaba ti ritual fisik, ayana rasa kasono anu kacida jerona saatos mulang ti [[Makkah]] ogé janten bahan sawangan filosofis pikeun para inohong: === Ali Syariati (Sosiologi) === Intelektual [[Ali Syariati]] méré ka5erangan yén saurang jamaah haji anu bener nyaéta anu "kakubur" (paéh) sarta lahir deui salaku manusa anyar di [[Ka'bah]].<ref name="Syariati1977">Syariati, Ali. (1977). ''Haji''. (Tarjamahan basa Indonésia ku Anas Mahyuddin). Bandung: Pustaka.</ref> Kasono pikeun balik deui ka Ka'bah numutkeun Syariati sanés mung saukur sono kana tempatna, tapi sono kana kaayaan "tanpa kelas" sarta "tanpa égo" (''Ihram'') anu karasa di ditu.<ref name="Syariati1977" /> Upami saurang jalma hayang balik deui tapi di nagarana sorangan anjeunna masih kénéh milampah dholim, maka éta ka sono ngan saukur romantismeu kosong.<ref name="Syariati1977" /> === Imam Al-Ghazali (Tasawuf sarta Akhlak) === [[Imam Al-Ghazali]] ngajéntrékeun yén kasono ka Ka'bah téh mangrupakeun tanda tina ''qalb'' (haté) anu parantos nyaksian kaéndahan Gusti (''mushahadah'').<ref name="GhazaliIhya">Al-Ghazali, Abu Hamid. (k. 1100-an). ''Ihya Ulumuddin''. Bab: Asrar al-Hajj (Rahasia-rahasia Haji).</ref> Al-Ghazali méré pandangan yén ''"terkuburna diri"'' di Makkah hartosna manusa parantos maéhan hawa nafsuna di ditu.<ref name="GhazaliIhya" /> Karinduan anu tulus nyaéta nalika saurang jalma ngarasa yén Ka'bah anu sabenerna téh nyaéta haténa sorangan anu parantos beresih; anjeunna hayang balik deui sabab di ditu anjeunna ngarasa pangdeukeutna ka Allah (''qurb'').<ref name="GhazaliIhya" /> === Ibnu Arabi (Metafisika Sufi) === Sufi [[Ibnu Arabi]] ningali yén Ka'bah téh mangrupakeun puseur alam dunya (''axis mundi'').<ref name="IbnuArabi">Ibnu Arabi, Muhyiddin. (k. 1200-an). ''Al-Futuhat al-Makkiyah''.</ref> Kalimah ''"terkubur di sanakah dirinya?"'' numutkeun Ibnu Arabi hartosna jamaah parantos ngahontal tingkat ''fana'' (sirna diri).<ref name="IbnuArabi" /> Karinduan anu teu sabar pikeun balik deui téh simbol tina karinduan ruhani anu abadi (''al-ishtiwa''); ruh manusa salawasna sono pikeun muter (''tawaf'') sabudeureun Puseur Kabeneran.<ref name="IbnuArabi" /> ==Doa anlika nempo Ka'bah== == Référénsi == {{reflist}} == Rujukan == {{reflist}} == Bibliografi == * Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. * Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. * Ibn Katsir. (2004). ''Qashash al-Anbiya''. Kairo: Dar al-Manar. == Catetan == {{reflist}} {{pondok}} [[Kategori:Arsitéktur Islam]] [[Kategori:Tempat Suci Islam]] [[Kategori:Mekah]] [[Kategori:Haji]] [[Kategori:Kabah]] {{Kategori:Ibadah Haji}} sv5w8o481vjif9whknsyaq6qutaj85x 707874 707873 2026-04-06T06:00:28Z Dinototosugiarto 11449 707874 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; border-spacing:2px; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#000000; color:white; padding:5px;" | Ka'bah |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[file:Kabaa (January 2003).jpg|250px]]<br/>''Ka'bah di jero [[Masjidil Haram]].'' |- ! style="text-align:left;" | Lokasi | [[Mekah]], [[Arab Saudi]] |- ! style="text-align:left;" | Jinis | Baitullah (Imah Allah) |- ! style="text-align:left;" | Fungsi | [[Qiblat]] umat Islam |} '''Ka’bah''' ([[basa Arab]]: الكعبة IPA: [ʔælkæʕbɐ], [[Inggris]]: Cube) nyaéta wangunan masagi nu ayana di Mekkah, [[Arab Saudi]], jeung mangrupa situs pangsucina keur umat [[Islam]].<ref name="eoi317">Wensinck, A. J; Ka`ba. [[Encyclopaedia of Islam]] IV p. 317</ref> == Déskripsi == Dina [[Al-Qur’an]] nyebutkeun yén Ka’bah diwangun ku [[Nabi Ibrahim]] jeung [[Nabi Ismail]] putrana saggeus Ismail dumuk di [[Arab Saudi|Saudi]]. Wangunan ieu mibanda [[masjid]] nu diwangun disakurilingna, nyaéta [[Masjid al-Haram]]. Sakabéh [[muslim]] ti alam dunya daratang ka Ka’bah keur ngadu’a, teu paduli ti mana maranéhna datang. Ieu disebut nyanghareupan atawa datang minuhan sauran ti Gusti.<ref>Also known as ''{{transl|ar|DIN|al-Kaʿba(tu) l-Mušarrafah}}'' ({{lang|ar|الكعبة المشرفة}} "The Noble Cube), ''{{transl|ar|DIN|al-Baytu l-ʿAtīq}}'' ({{lang|ar|البيت العتيق}} "The Primordial House"), or ''{{transl|ar|DIN|al-Baytu l-Ḥarām}}'' ({{lang|ar|البيت الحرام}} "The Sacred/Forbidden House")</ref> Ka'bah saur katerangan dina Al-Qur'an éta diwangun ku Nabi Ibrahim as. Sareng puterana Nabi Ismail as. Saparantos Nabi Ibrahim kéngéng wahyu ti Allah swt. Ka'bah diwangun tina éntepan batu kalayan henteu maké bahan anu lian, tapi kiwari mah ka'bah geus ditutupan ku kaén hideung nu aya tulisan ayat-ayat Al-Quran tina bola émas. Ayeuna Ka'bah mangrupa hiji wangunan nu jadi titik panyanghareupan umat Islam dina ngalakonan ibadah anu paling utama nyaéta Shalat. == Sajarah == Dumasar kana ajaran Islam, Ka'bah munggaran diwangun ku [[Nabi Adam as.]] salaku wangunan munggaran anu diadegkeun pikeun manusa di bumi.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 55.</ref> Luyu sareng paréntah Allah SWT diwangun deui ku [[Nabi Ibrahim]] as. sareng putrana, [[Nabi Ismail as.]] saatos ditarajang caah badag.<ref>Sayyid Sabiq, ''Fiqih Sunnah'', Jilid 3, (2013), kaca 15. ISBN 978-979-3210-44-5.</ref><ref>Ibn Katsir. (2004). ''Qashash al-Anbiya''. Kairo: Dar al-Manar. hlm. 120.</ref> Dina mangsa jahiliyah, wangunan ieu kungsi dironjatkeun deui ku kaom Quraisy nalika Nabi Muhammad saw. yuswa 35 taun.<ref>Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. hlm. 63.</ref> Rasulullah saw. janten penengah anu wijaksana dina nempatkeun deui Hajar Aswad nalika para pamingpin kabilah papaséaan.<ref>Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. hlm. 64.</ref> Renovasi-renovasi salajengna terus lumangsung ti jaman Abdullah bin Zubair dugi ka jaman Karajaan Saudi modern pikeun ngajaga kakuatan wangunan.<ref>Peters, F.E. (1994). ''Mecca: A Literary History of the Muslim Holy Land''. Princeton University Press. hlm. 125.</ref> ==Do'a Nalika Nempo Ka'abah== Disunnahkeun pikeun dibaca ku saurang Muslim nalika munggaran ningal [[Baitullah]] (Ka'bah) di [[Masjidil Haram]]. Ieu waktu téh mangrupa salah sahiji waktu anu [[Mustajab]] (diijabah) pikeun neneda ka Allah SWT.<ref name="AnNawawi">An-Nawawi, Imam. (1994). ''Al-Adzkar''. Darul Minhaj.</ref> === Téks Arabna=== <center>'''اللَّهُمَّ زِدْ هَذَا الْبَيْتَ تَشْرِيفًا وَتَعْظِيمًا وَتَكْرِيمًا وَمَهَابَةً، وَزِدْ مَنْ شَرَّفَهُ وَكَرَّمَهُ مِمَّنْ حَجَّهُ أَوِ اعْتَمَرَهُ تَشْرِيفًا وَتَكْرِيمًا وَتَعْظِيمًا وَبِرًّا'''</center> === Lapadz === ''Allahumma zid hadzal baita tasyrifan wa ta’dziman wa takriman wa mahabatan, wa zid man syarrafahu wa karramahu mimman hajjahu awi’tamarahu tasyrifan wa takriman wa ta’dziman wa birran.'' === Hartosna === "Ya Allah, tambihan kamulyaan, kaagungan, kahormatan, sarta kawibawaan pikeun ieu Baitullah (Ka'bah). Sarta tambihan ogé kamulyaan, kahormatan, kaagungan, sarta kabagéan pikeun jalma-jalma anu ngamulyakeun sarta ngahormatkeunana, boh anu nuju ibadah [[Haji]] atanapi [[Umroh]]." ==Simbol sarta Filosofi== Ka'bah miboga bentuk masagi/''kubus'' anu ngalambangkeun kasederhanaan sarta masagi iman manusa.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 58.</ref> Wangunan anu kosong di jerona nyimbolkeun yén Allah téh Maha Gaib sarta teu kawates ku materi atawa arah naon waé.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 60.</ref> Ka'én hideung (Kiswah) anu mungkusna janten perlambang tina "rasiah" sarta kasucian Zat Nu Maha Kawasa.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 62.</ref> Ka'bah sanés mangrupikeun tujuan ahir sembahyang, tapi mangrupikeun puseur ''(axis)'' pikeun ngahijikeun sakabéh umat Islam dina hiji kiblat.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 65.</ref> Ku cara muteran Ka'bah ([[Tawaf]]), manusa sabenerna nuju latihan pikeun ngaleungitkeun égo pribadina sarta ngahiji dina gerak alam dunya nuju ka Allah.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 70.</ref> Sapertos tujuh pamuda [[Ashabul Kahfi]] anu nyalametkeun iman ku cara "nyumput" dina guha sarta saré salila ratusan taun, * lebet ka [[Ka'bah]] (atawa wewengkon [[Masjidil Haram]]) hartosna: [[Nyumput tina Fitnah]]: Lebet ka Ka'bah hartosna anjeun ninggalkeun dunya anu pinuh ku tipu daya sarta "nyumput" dina panangtayungan Allah. [[Saré tina Égo]]: Sakumaha Ashabul Kahfi anu teu sadar kana waktu sarta kaayaan dunya nalika saré, jamaah haji kedah "saré" tina urusan dunya sarta "hudang" dina kasadaran akherat. * Miceun Sikep Mentingkeun Diri (Égoisme) Syariati negeskeun yén di jero Ka'bah (atawa nalika Tawaf), "Individu" téh leungit, anu aya ngan saukur "Umat". [[Ananiyah ka Nahnu]]: Sikep mentingkeun diri sorangan (égo) kedah dipiceun sacara total. Di payuneun Allah, anjeun sanés sasaha. Anjeun ngan saukur bagéan tina [[galura]] manusa anu nuju ka hiji titik puseur. * [[Saruana Darajat]]: Ashabul Kahfi diwangun ku rupa-rupa jalma (ti bangsawan dugi ka nu ngangon domba), tapi di jero [[guha]] maranéhna sarua. Kitu ogé di Ka'bah, sakabéh atribut sosial dileupaskeun; teu aya deui "kuring", anu aya ngan saukur "urang" (kulawarga Allah). == Bagian-bagian Ka'bah == Ka'bah diwangun ku sababaraha bagian anu gaduh nilai sajarah, arsitektur, sarta hukum ibadah anu husus:<ref>Syaikh Safiyurrahman Al-Mubarakfuri, ''Sejarah Mekah'', (Jakarta: Darul Haq, 2015), kaca 32-40. ISBN 978-979-1254-94-3.</ref> # '''[[Hajar Aswad]]''': Batu hideung anu perenahna di juru kidul-wétan, mangrupikeun titik awal sarta tungtung ritual [[Thawaf]].<ref>''Shahih Bukhari'', Kitab ka-25, Hadits nomer 1603. Diaksés tina [https://sunnah.com/bukhari:1603 sunnah.com/bukhari:1603].</ref> # '''[[Panto Ka'bah]]''': Perenahna dina jangkungna 2,13 méter tina taneuh di pinding palih kalér-wétan. Panto ieu dijieun tina emas murni.<ref>''The Door of the Kaaba'', Haramain Archive, [https://archive.org/details/door-of-kaaba URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Meezab|Mizab]] (Pancuran Emas)''': Pancuran cai anu aya di hateup Ka'bah pikeun miceun cai hujan ka arah Hijir Ismail. # '''[[Syadzarwan]]''': Bagian pondasi Ka'bah anu rada nanjak sarta malingping kaluar tina pinding handap Ka'bah.<ref>Muh. Hadi Bashori, ''Mengenal Tempat-Tempat Bersejarah di Tanah Suci'', (Jakarta: Elex Media Komputindo, 2014), kaca 22. ISBN 978-602-02-4562-2.</ref> # '''[[Hijir Ismail]]''': Wangunan satengah bunderan anu diwatesan ku pinding handap (''al-Hathim''). Dumasar hadits, ieu bagian téh sabenerna asup kana wangunan Ka'bah.<ref>''Shahih Muslim'', Kitab ka-15, Hadits nomer 1333. Diaksés tina [https://sunnah.com/muslim:1333 sunnah.com/muslim:1333].</ref> # '''[[Multazam]]''': Bagian pinding di antawis Hajar Aswad sarta panto Ka'bah, tempat anu mustajab pikeun ngadu'a. # '''[[Maqam Ibrahim]]''': Batu urut dampal suku Nabi Ibrahim nalika ngawangun Ka'bah, ayeuna disimpen dina jero kurung kaca perunggu.<ref>''The Architecture of the Kaaba'', Arab News, [https://www.arabnews.com/node/1542346/saudi-arabia URL], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Rukun Hajar Aswad]]''': Juru (sudut) tempat ayana Hajar Aswad. # '''[[Rukun Yamani]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah [[Yaman]]. Disunnahkeun pikeun ngusap ieu juru nalika Thawaf.<ref>''Sunan Abi Dawud'', Hadits nomer 1876. Diaksés tina [https://sunnah.com/abudawud:1876 sunnah.com/abudawud:1876].</ref> # '''[[Rukun Syami]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah nagara [[Syam]]. # '''[[Rukun Iraqi]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah nagara [[Irak]]. # '''[[Kiswah]]''': Lawon sutra hideung anu nutupan Ka'bah, diganti unggal taun dina kaping 9 [[Dzulhijjah]].<ref>''History of the Kiswa'', Saudi Press Agency, [https://www.spa.gov.sa/viewstory.php?lang=en&newsid=1956574 URL], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Gurat Marmer]]''': Tanda kelir coklat di lanté Masjidil Haram salaku pituduh pikeun ngamimitian muter nalika Thawaf. == Sawangan Intelektual sarta Ulama ngeunaan nyantélna haté ka Ka'bah == Sajaba ti ritual fisik, ayana rasa kasono anu kacida jerona saatos mulang ti [[Makkah]] ogé janten bahan sawangan filosofis pikeun para inohong: === Ali Syariati (Sosiologi) === Intelektual [[Ali Syariati]] méré ka5erangan yén saurang jamaah haji anu bener nyaéta anu "kakubur" (paéh) sarta lahir deui salaku manusa anyar di [[Ka'bah]].<ref name="Syariati1977">Syariati, Ali. (1977). ''Haji''. (Tarjamahan basa Indonésia ku Anas Mahyuddin). Bandung: Pustaka.</ref> Kasono pikeun balik deui ka Ka'bah numutkeun Syariati sanés mung saukur sono kana tempatna, tapi sono kana kaayaan "tanpa kelas" sarta "tanpa égo" (''Ihram'') anu karasa di ditu.<ref name="Syariati1977" /> Upami saurang jalma hayang balik deui tapi di nagarana sorangan anjeunna masih kénéh milampah dholim, maka éta ka sono ngan saukur romantismeu kosong.<ref name="Syariati1977" /> === Imam Al-Ghazali (Tasawuf sarta Akhlak) === [[Imam Al-Ghazali]] ngajéntrékeun yén kasono ka Ka'bah téh mangrupakeun tanda tina ''qalb'' (haté) anu parantos nyaksian kaéndahan Gusti (''mushahadah'').<ref name="GhazaliIhya">Al-Ghazali, Abu Hamid. (k. 1100-an). ''Ihya Ulumuddin''. Bab: Asrar al-Hajj (Rahasia-rahasia Haji).</ref> Al-Ghazali méré pandangan yén ''"terkuburna diri"'' di Makkah hartosna manusa parantos maéhan hawa nafsuna di ditu.<ref name="GhazaliIhya" /> Karinduan anu tulus nyaéta nalika saurang jalma ngarasa yén Ka'bah anu sabenerna téh nyaéta haténa sorangan anu parantos beresih; anjeunna hayang balik deui sabab di ditu anjeunna ngarasa pangdeukeutna ka Allah (''qurb'').<ref name="GhazaliIhya" /> === Ibnu Arabi (Metafisika Sufi) === Sufi [[Ibnu Arabi]] ningali yén Ka'bah téh mangrupakeun puseur alam dunya (''axis mundi'').<ref name="IbnuArabi">Ibnu Arabi, Muhyiddin. (k. 1200-an). ''Al-Futuhat al-Makkiyah''.</ref> Kalimah ''"terkubur di sanakah dirinya?"'' numutkeun Ibnu Arabi hartosna jamaah parantos ngahontal tingkat ''fana'' (sirna diri).<ref name="IbnuArabi" /> Karinduan anu teu sabar pikeun balik deui téh simbol tina karinduan ruhani anu abadi (''al-ishtiwa''); ruh manusa salawasna sono pikeun muter (''tawaf'') sabudeureun Puseur Kabeneran.<ref name="IbnuArabi" /> ==Doa anlika nempo Ka'bah== == Référénsi == {{reflist}} == Rujukan == {{reflist}} == Bibliografi == * Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. * Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. * Ibn Katsir. (2004). ''Qashash al-Anbiya''. Kairo: Dar al-Manar. == Catetan == {{reflist}} {{pondok}} [[Kategori:Arsitéktur Islam]] [[Kategori:Tempat Suci Islam]] [[Kategori:Mekah]] [[Kategori:Haji]] [[Kategori:Kabah]] {{Kategori:Ibadah Haji}} 7qrzw6713ixmnb5zxs3yfny45xkbevz 707875 707874 2026-04-06T06:02:43Z Dinototosugiarto 11449 707875 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; border-spacing:2px; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#000000; color:white; padding:5px;" | Ka'bah |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[file:Kabaa (January 2003).jpg|250px]]<br/>''Ka'bah di jero [[Masjidil Haram]].'' |- ! style="text-align:left;" | Lokasi | [[Mekah]], [[Arab Saudi]] |- ! style="text-align:left;" | Jinis | Baitullah (Imah Allah) |- ! style="text-align:left;" | Fungsi | [[Qiblat]] umat Islam |} '''Ka’bah''' ([[basa Arab]]: الكعبة IPA: [ʔælkæʕbɐ], [[Inggris]]: Cube) nyaéta wangunan masagi nu ayana di Mekkah, [[Arab Saudi]], jeung mangrupa situs pangsucina keur umat [[Islam]].<ref name="eoi317">Wensinck, A. J; Ka`ba. [[Encyclopaedia of Islam]] IV p. 317</ref> == Déskripsi == Dina [[Al-Qur’an]] nyebutkeun yén Ka’bah diwangun ku [[Nabi Ibrahim]] jeung [[Nabi Ismail]] putrana saggeus Ismail dumuk di [[Arab Saudi|Saudi]]. Wangunan ieu mibanda [[masjid]] nu diwangun disakurilingna, nyaéta [[Masjid al-Haram]]. Sakabéh [[muslim]] ti alam dunya daratang ka Ka’bah keur ngadu’a, teu paduli ti mana maranéhna datang. Ieu disebut nyanghareupan atawa datang minuhan sauran ti Gusti.<ref>Also known as ''{{transl|ar|DIN|al-Kaʿba(tu) l-Mušarrafah}}'' ({{lang|ar|الكعبة المشرفة}} "The Noble Cube), ''{{transl|ar|DIN|al-Baytu l-ʿAtīq}}'' ({{lang|ar|البيت العتيق}} "The Primordial House"), or ''{{transl|ar|DIN|al-Baytu l-Ḥarām}}'' ({{lang|ar|البيت الحرام}} "The Sacred/Forbidden House")</ref> Ka'bah saur katerangan dina Al-Qur'an éta diwangun ku Nabi Ibrahim as. Sareng puterana Nabi Ismail as. Saparantos Nabi Ibrahim kéngéng wahyu ti Allah swt. Ka'bah diwangun tina éntepan batu kalayan henteu maké bahan anu lian, tapi kiwari mah ka'bah geus ditutupan ku kaén hideung nu aya tulisan ayat-ayat Al-Quran tina bola émas. Ayeuna Ka'bah mangrupa hiji wangunan nu jadi titik panyanghareupan umat Islam dina ngalakonan ibadah anu paling utama nyaéta Shalat. == Sajarah == Dumasar kana ajaran Islam, Ka'bah munggaran diwangun ku [[Nabi Adam as.]] salaku wangunan munggaran anu diadegkeun pikeun manusa di bumi.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 55.</ref> Luyu sareng paréntah Allah SWT diwangun deui ku [[Nabi Ibrahim]] as. sareng putrana, [[Nabi Ismail as.]] saatos ditarajang caah badag.<ref>Sayyid Sabiq, ''Fiqih Sunnah'', Jilid 3, (2013), kaca 15. ISBN 978-979-3210-44-5.</ref><ref>Ibn Katsir. (2004). ''Qashash al-Anbiya''. Kairo: Dar al-Manar. hlm. 120.</ref> Dina mangsa jahiliyah, wangunan ieu kungsi dironjatkeun deui ku kaom Quraisy nalika Nabi Muhammad saw. yuswa 35 taun.<ref>Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. hlm. 63.</ref> Rasulullah saw. janten penengah anu wijaksana dina nempatkeun deui Hajar Aswad nalika para pamingpin kabilah papaséaan.<ref>Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. hlm. 64.</ref> Renovasi-renovasi salajengna terus lumangsung ti jaman Abdullah bin Zubair dugi ka jaman Karajaan Saudi modern pikeun ngajaga kakuatan wangunan.<ref>Peters, F.E. (1994). ''Mecca: A Literary History of the Muslim Holy Land''. Princeton University Press. hlm. 125.</ref> ==Do'a Nalika Nempo Ka'abah== Disunnahkeun pikeun dibaca ku saurang Muslim nalika munggaran ningal [[Baitullah]] (Ka'bah) di [[Masjidil Haram]]. Ieu waktu téh mangrupa salah sahiji waktu anu [[Mustajab]] (diijabah) pikeun neneda ka Allah SWT.<ref name="AnNawawi">An-Nawawi, Imam. (1994). ''Al-Adzkar''. Darul Minhaj.</ref> === Téks Arabna=== <center>'''اللَّهُمَّ زِدْ هَذَا الْبَيْتَ تَشْرِيفًا وَتَعْظِيمًا وَتَكْرِيمًا وَمَهَابَةً، وَزِدْ مَنْ شَرَّفَهُ وَكَرَّمَهُ مِمَّنْ حَجَّهُ أَوِ اعْتَمَرَهُ تَشْرِيفًا وَتَكْرِيمًا وَتَعْظِيمًا وَبِرًّا'''</center> === Lapadz === ''Allahumma zid hadzal baita tasyrifan wa ta’dziman wa takriman wa mahabatan, wa zid man syarrafahu wa karramahu mimman hajjahu awi’tamarahu tasyrifan wa takriman wa ta’dziman wa birran.'' === Hartosna === "Ya Allah, tambihan kamulyaan, kaagungan, kahormatan, sarta kawibawaan pikeun ieu Baitullah (Ka'bah). Sarta tambihan ogé kamulyaan, kahormatan, kaagungan, sarta kabagéan pikeun jalma-jalma anu ngamulyakeun sarta ngahormatkeunana, boh anu nuju ibadah [[Haji]] atanapi [[Umroh]]." ==Simbol sarta Filosofi== Ka'bah miboga bentuk masagi/''kubus'' anu ngalambangkeun kasederhanaan sarta masagi iman manusa.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 58.</ref> Wangunan anu kosong di jerona nyimbolkeun yén Allah téh Maha Gaib sarta teu kawates ku materi atawa arah naon waé.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 60.</ref> Ka'én hideung (Kiswah) anu mungkusna janten perlambang tina "rasiah" sarta kasucian Zat Nu Maha Kawasa.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 62.</ref> Ka'bah sanés mangrupikeun tujuan ahir sembahyang, tapi mangrupikeun puseur ''(axis)'' pikeun ngahijikeun sakabéh umat Islam dina hiji kiblat.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 65.</ref> Ku cara muteran Ka'bah ([[Tawaf]]), manusa sabenerna nuju latihan pikeun ngaleungitkeun égo pribadina sarta ngahiji dina gerak alam dunya nuju ka Allah.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. hlm. 70.</ref> Sapertos tujuh pamuda [[Ashabul Kahfi]] anu nyalametkeun iman ku cara "nyumput" dina guha sarta saré salila ratusan taun, * lebet ka [[Ka'bah]] (atawa wewengkon [[Masjidil Haram]]) hartosna: [[Nyumput tina Fitnah]]: Lebet ka Ka'bah hartosna anjeun ninggalkeun dunya anu pinuh ku tipu daya sarta "nyumput" dina panangtayungan Allah. [[Saré tina Égo]]: Sakumaha Ashabul Kahfi anu teu sadar kana waktu sarta kaayaan dunya nalika saré, jamaah haji kedah "saré" tina urusan dunya sarta "hudang" dina kasadaran akherat. * Miceun Sikep Mentingkeun Diri (Égoisme) Syariati negeskeun yén di jero Ka'bah (atawa nalika Tawaf), "Individu" téh leungit, anu aya ngan saukur "Umat". [[Ananiyah ka Nahnu]]: Sikep mentingkeun diri sorangan (égo) kedah dipiceun sacara total. Di payuneun Allah, anjeun sanés sasaha. Anjeun ngan saukur bagéan tina [[galura]] manusa anu nuju ka hiji titik puseur. * [[Saruana Darajat]]: Ashabul Kahfi diwangun ku rupa-rupa jalma (ti bangsawan dugi ka nu ngangon domba), tapi di jero [[guha]] maranéhna sarua. Kitu ogé di Ka'bah, sakabéh atribut sosial dileupaskeun; teu aya deui "kuring", anu aya ngan saukur "urang" (kulawarga Allah). == Bagian-bagian Ka'bah == Ka'bah diwangun ku sababaraha bagian anu gaduh nilai sajarah, arsitektur, sarta hukum ibadah anu husus:<ref>Syaikh Safiyurrahman Al-Mubarakfuri, ''Sejarah Mekah'', (Jakarta: Darul Haq, 2015), kaca 32-40. ISBN 978-979-1254-94-3.</ref> # '''[[Hajar Aswad]]''': Batu hideung anu perenahna di juru kidul-wétan, mangrupikeun titik awal sarta tungtung ritual [[Thawaf]].<ref>''Shahih Bukhari'', Kitab ka-25, Hadits nomer 1603. Diaksés tina [https://sunnah.com/bukhari:1603 sunnah.com/bukhari:1603].</ref> # '''[[Panto Ka'bah]]''': Perenahna dina jangkungna 2,13 méter tina taneuh di pinding palih kalér-wétan. Panto ieu dijieun tina emas murni.<ref>''The Door of the Kaaba'', Haramain Archive, [https://archive.org/details/door-of-kaaba URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Meezab|Mizab]] (Pancuran Emas)''': Pancuran cai anu aya di hateup Ka'bah pikeun miceun cai hujan ka arah Hijir Ismail. # '''[[Syadzarwan]]''': Bagian pondasi Ka'bah anu rada nanjak sarta malingping kaluar tina pinding handap Ka'bah.<ref>Muh. Hadi Bashori, ''Mengenal Tempat-Tempat Bersejarah di Tanah Suci'', (Jakarta: Elex Media Komputindo, 2014), kaca 22. ISBN 978-602-02-4562-2.</ref> # '''[[Hijir Ismail]]''': Wangunan satengah bunderan anu diwatesan ku pinding handap (''al-Hathim''). Dumasar hadits, ieu bagian téh sabenerna asup kana wangunan Ka'bah.<ref>''Shahih Muslim'', Kitab ka-15, Hadits nomer 1333. Diaksés tina [https://sunnah.com/muslim:1333 sunnah.com/muslim:1333].</ref> # '''[[Multazam]]''': Bagian pinding di antawis Hajar Aswad sarta panto Ka'bah, tempat anu mustajab pikeun ngadu'a. # '''[[Maqam Ibrahim]]''': Batu urut dampal suku Nabi Ibrahim nalika ngawangun Ka'bah, ayeuna disimpen dina jero kurung kaca perunggu.<ref>''The Architecture of the Kaaba'', Arab News, [https://www.arabnews.com/node/1542346/saudi-arabia URL], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Rukun Hajar Aswad]]''': Juru (sudut) tempat ayana Hajar Aswad. # '''[[Rukun Yamani]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah [[Yaman]]. Disunnahkeun pikeun ngusap ieu juru nalika Thawaf.<ref>''Sunan Abi Dawud'', Hadits nomer 1876. Diaksés tina [https://sunnah.com/abudawud:1876 sunnah.com/abudawud:1876].</ref> # '''[[Rukun Syami]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah nagara [[Syam]]. # '''[[Rukun Iraqi]]''': Juru Ka'bah anu nyanghareup ka arah nagara [[Irak]]. # '''[[Kiswah]]''': Lawon sutra hideung anu nutupan Ka'bah, diganti unggal taun dina kaping 9 [[Dzulhijjah]].<ref>''History of the Kiswa'', Saudi Press Agency, [https://www.spa.gov.sa/viewstory.php?lang=en&newsid=1956574 URL], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # '''[[Gurat Marmer]]''': Tanda kelir coklat di lanté Masjidil Haram salaku pituduh pikeun ngamimitian muter nalika Thawaf. == Sawangan Intelektual sarta Ulama ngeunaan nyantélna haté ka Ka'bah == Sajaba ti ritual fisik, ayana rasa kasono anu kacida jerona saatos mulang ti [[Makkah]] ogé janten bahan sawangan filosofis pikeun para inohong: === Ali Syariati (Sosiologi) === Intelektual [[Ali Syariati]] méré ka5erangan yén saurang jamaah haji anu bener nyaéta anu "kakubur" (paéh) sarta lahir deui salaku manusa anyar di [[Ka'bah]].<ref name="Syariati1977">Syariati, Ali. (1977). ''Haji''. (Tarjamahan basa Indonésia ku Anas Mahyuddin). Bandung: Pustaka.</ref> Kasono pikeun balik deui ka Ka'bah numutkeun Syariati sanés mung saukur sono kana tempatna, tapi sono kana kaayaan "tanpa kelas" sarta "tanpa égo" (''Ihram'') anu karasa di ditu.<ref name="Syariati1977" /> Upami saurang jalma hayang balik deui tapi di nagarana sorangan anjeunna masih kénéh milampah dholim, maka éta ka sono ngan saukur romantismeu kosong.<ref name="Syariati1977" /> === Imam Al-Ghazali (Tasawuf sarta Akhlak) === [[Imam Al-Ghazali]] ngajéntrékeun yén kasono ka Ka'bah téh mangrupakeun tanda tina ''qalb'' (haté) anu parantos nyaksian kaéndahan Gusti (''mushahadah'').<ref name="GhazaliIhya">Al-Ghazali, Abu Hamid. (k. 1100-an). ''Ihya Ulumuddin''. Bab: Asrar al-Hajj (Rahasia-rahasia Haji).</ref> Al-Ghazali méré pandangan yén ''"terkuburna diri"'' di Makkah hartosna manusa parantos maéhan hawa nafsuna di ditu.<ref name="GhazaliIhya" /> Karinduan anu tulus nyaéta nalika saurang jalma ngarasa yén Ka'bah anu sabenerna téh nyaéta haténa sorangan anu parantos beresih; anjeunna hayang balik deui sabab di ditu anjeunna ngarasa pangdeukeutna ka Allah (''qurb'').<ref name="GhazaliIhya" /> === Ibnu Arabi (Metafisika Sufi) === Sufi [[Ibnu Arabi]] ningali yén Ka'bah téh mangrupakeun puseur alam dunya (''axis mundi'').<ref name="IbnuArabi">Ibnu Arabi, Muhyiddin. (k. 1200-an). ''Al-Futuhat al-Makkiyah''.</ref> Kalimah ''"terkubur di sanakah dirinya?"'' numutkeun Ibnu Arabi hartosna jamaah parantos ngahontal tingkat ''fana'' (sirna diri).<ref name="IbnuArabi" /> Karinduan anu teu sabar pikeun balik deui téh simbol tina karinduan ruhani anu abadi (''al-ishtiwa''); ruh manusa salawasna sono pikeun muter (''tawaf'') sabudeureun Puseur Kabeneran.<ref name="IbnuArabi" /> == Référénsi == {{reflist}} == Rujukan == {{reflist}} == Bibliografi == * Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. * Al-Mubarakfuri, S.R. (2002). ''Ar-Rahiq Al-Makhtum''. Riyadh: Darussalam. * Ibn Katsir. (2004). ''Qashash al-Anbiya''. Kairo: Dar al-Manar. == Catetan == {{reflist}} {{pondok}} [[Kategori:Arsitéktur Islam]] [[Kategori:Tempat Suci Islam]] [[Kategori:Mekah]] [[Kategori:Haji]] [[Kategori:Kabah]] {{Kategori:Ibadah Haji}} f7ep1opv9gv6z1xmyzy0rawiyzblx6t 0 50625 707876 706216 2026-04-06T08:07:51Z Dinototosugiarto 11449 707876 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = Masjidilharam | native_name = مسجد الحram | image = File:Great Mosque of Mecca.jpg | image_size = 280px | caption = Masjidilharam ditingal tina luhur [[Abraj Al Bait]]. | map_type = Saudi Arabia | map_size = 265 | map_caption = Lokasi Masjidilharam di Arab Saudi. | latitude = 21.422 | longitude = 39.826 | religious_affiliation = [[Islam]] | location = [[Makkah]], [[Arab Saudi]] | municipality = [[Al-Haram, Makkah|Lingkungan Al-Haram]] | province = [[Provinsi Makkah]] | country = {{flag|Arab Saudi}} | established = Zaman Pra-Islam | administration = [[Pamaréntah Arab Saudi]] | leadership = '''Imam:'''<br/>[[Abdurrahman As-Sudais]] sarta nu sanésna | architecture_type = Masjid | capacity = 900.000 jamaah (dugi ka 4.000.000 nalika usum [[Haji]]) | minaret_quantity = 9 | minaret_height = 89 m | website = [https://www.gph.gov.sa gph.gov.sa] }} [[Gambar:Kaaba mirror edit jj.jpg|jmpl|Masjid al-Haram]] '''Masjidilharam''' (basa Arab: المسجد الحرام, ''al-Masjid al-Ḥarām''; hartosna "Masjid Suci") nyaéta masjid panggedéna sarta pangsucina di dunya pikeun umat [[Islam]]. Ieu masjid perenahna di puseur kota [[Makkah]], [[Arab Saudi]], sarta ngalingkung [[Ka'bah]] anu janten [[Kiblat]] pikeun sakumna umat Islam nalika nuju ngerjakeun ibadah salat.<ref>Britannica, The Editors of Encyclopaedia. "Great Mosque of Mecca". [https://www.britannica.com/topic/Great-Mosque-of-Mecca britannica.com]. Diakses 2026-02-23.</ref> Dina ajaran Islam, Masjidilharam mangrupikeun tempat anu paling mulya. Ibadah salat di dieu gaduh kautamaan anu kalintang ageung, nyaéta diganjar [[100.000 kali tikel]] dibandingkeun sareng salat di masjid sanésna. Salaku puseur tina ibadah [[Haji]] sarta [[Umrah]], Masjidilharam janten saksi tina ritual [[Tawaf]] sarta [[Sa'i]] anu dilakukeun ku jutaan jamaah unggal taun.<ref>General Presidency for the Affairs of the Grand Mosque and the Prophet's Mosque. "About the Grand Mosque". [https://www.gph.gov.sa/en-us/Pages/default.aspx gph.gov.sa]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Diakses 2026-02-23.</ref> Sapanjang sajarahna, ieu masjid parantos ngalaman sababaraha kali rénovasi sarta pamegaran ageung-ageugan ku [[Pamaréntah Arab Saudi]] supados tiasa nampi jamaah anu beuki nambihan, kalayan fasilitas modern naging tetep ngajaga ajén sajarahna anu luhung.<ref>Sohail, M. (2018). ''The History of Al-Haram Al-Sharif''. Makkah: Dar Al-Maiman. ISBN: 978-6035003632.</ref> Imam Besar masjid ieu nyaéta Syaikh [[Abdurrahman As-Sudais]], [[imam]] nu katelah dina maca [[Al Qur'an]] ku sorana anu merdu jeing Syaikh [[Saud asy-Syuraim|Shuraim]]. Muadzin besar jeung pangséniorna di Masjid Al-Haram nyaéta [[Ali Mulla]] nu sorana geus katelah di dunya Islam. == Doa Lebet ka Masjidil Haram == Nalika saurang Muslim badé lebet ka [[Masjidil Haram]], disunnahkeun ngaléngkah ku suku tengen bari maca doa lebet masjid sacara umum sakumaha anu diajarkeun ku [[Nabi Muhammad SAW]].<ref name="AnNawawi">An-Nawawi, Imam. (1994). ''Al-Adzkar''. Darul Minhaj.</ref><ref name="AlUmm">Asy-Syafi'i, Imam. ''Al-Umm''. Darul Ma'rifah.</ref> === Téks Arab === <center>'''أَعُوذُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ، وَبِوَجْهِهِ الْكَرِيمِ، وَسُلْطَانِهِ الْقَدِيمِ، مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي، وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ'''</center> === Bacaan Latén === ''A’udzu billahil ‘azhim, wa biwajhihil karim, wa sulthanihil qadim, minasy syaithanir rajim. Bismillah, was-shalatu was-salamu ‘ala Rasulillah. Allahummaghfir lii dzunuubii waftah lii abwaaba rahmatik.'' === Basa Sunda === "Sim kuring nyalindung ka Allah Nu Maha Agung, ku raray-Na Nu Maha Mulya, sarta kakawasaan-Na anu qadim (ti baheula), tina godaan sétan anu dirajam. Kalayan nyebat nami Allah, sarta sholawat miwah salam mugi tetep kacurahkeun ka Rasulullah. Duh Gusti Allah, mugi Gusti ngahampura dosa-dosa sim kuring sarta mukakeun panto-panto rahmat Gusti pikeun sim kuring." == [[Référénsi Resmi]] == Ieu doa dumasar kana sababaraha rujukan hadits sarta kitab fikih: * '''[[Hadits Nabi]]''': Riwayat [[Abu Daud]] (No. 466) ngeunaan doa nyalindung ka Allah nalika asup ka masjid.<ref name="AbuDaud">Hadits Riwayat Abu Daud No. 466.</ref> * '''[[Imam An-Nawawi]]''': Dina kitab ''Al-Adzkar'', anjeunna negeskeun yén doa ieu téh kasunnahan anu utama nalika lebet ka Masjidil Haram sateuacan ningal Ka'bah.<ref name="AnNawawi"/> * '''[[Syeikh Zainuddin Al-Malibari]]''': Dina kitab ''Fathul Mu'in'', anjeunna nambihan yén nalika asup ka Masjidil Haram, niat [[I'tikaf]] ogé kacida disunnahkeunana.<ref name="FathulMuin">Al-Malibari, Zainuddin. ''Fathul Mu'in''.</ref> == Ma'na Filosofis sarta Bagian Penting == Masjidilharam sanés ngan saukur tumpukan batu sarta [[marmer]] anu éndah, nanging mangrupikeun perlambang ti kasederhanaan sarta kakuatan tauhid di payuneun Allah SWT. === Ka'bah: Puseur Katengtreman === [[Ka'bah]] anu wujudna masagi sarta dibungkus ku kaén hideung ([[Kiswah]]) mangrupikeun simbol yén di payuneun Allah, sagala rupi warna sarta hiasan dunya téh taya hartosna. Nalika jamaah muter dina ritual [[Tawaf]], éta téh gambaran tina alam dunya anu salawasna muter dina ''orbitna'' atawa jalurna bari tasbih ka Nu Maha Kawasa. Ka'bah janten puseur magnét spiritual; ka mana waé manusa indit, haténa bakal salawasna mulang ka titik ieu.<ref>Al-Ghazali. ''Ihya Ulumuddin: Kitab Rahasia-Rahasia Haji''.</ref> === Maqam Ibrahim: Tapak Ihtiar === '''Maqam Ibrahim''' mangrupikeun batu urut tapak suku [[Nabi Ibrahim]] as. nalika anjeunna nuju ngawangun deui Ka'bah. Ieu tempat ngajarkeun urang ngeunaan ajén ihtiar sarta ''kerja keras''. Tapak suku dina batu mangrupikeun bukti yén dina ngawangun kaimanan, diperlukeun pangorbanan sarta léngkah nyata. Ieu tempat méré pesen yén unggal amal kahadéan manusa bakal salawasna dijaga ku Allah salaku saksi di ahérat.<ref>Qur'an Surah Al-Baqarah: 125.</ref> === Hijir Ismail: Kanyaah Nu Ngalingkung === '''Hijir Ismail''' nyaéta wewengkon satengah bunderan di sisi Ka'bah anu hukumna asup kana jero Ka'bah. Ieu mangrupikeun simbol yén panto rahmat Allah téh jembar. Sanajan hiji jalma teu tiasa asup ka jero Ka'bah, Allah nyadiakeun bagian di luarna anu ajénna sarua. Ieu mangrupikeun simbol yén sing saha waé anu gaduh niat suci, bakal dipasihan jalan pikeun deukeut ka Anjeunna.<ref>Ibn Katsir. ''Tafsir Al-Qur'an al-Azim''.</ref> === Sumur Zamzam: Sumber Kahuripan === [[Sumur Zamzam]] mangrupikeun [[mujijat]] ti Allah pikeun Nabi Ismail as. sarta Siti Hajar. Zamzam ngajarkeun urang yén di tengah gurun kahuripan anu garing, pasti aya sumber kakuatan upami urang gaduh kayakinan anu panceg. [[Cai]] ieu mangrupikeun tanda yén rahmat Allah bakal salawasna ngocor sapanjang zaman pikeun jalma-jalma anu sabar sarta ikhlas.<ref>Shah Waliullah Ad-Dihlawi. ''Hujjatullah al-Baligha''.</ref> === Sofa sarta Marwah: Filosofi Pangharepan === Ritual [[Sa'i]] di antara Sofa sarta Marwah mangrupikeun gambaran tina sajarah manusa anu salawasna aya dina perjuangan. Lulumpatan Siti Hajar mangrupikeun simbol '''Pangharepan''' (Raja'). Manusa wajib ihtiar (lulumpatan), nanging hasilna (cai Zamzam) mah mangrupikeun hak mutlak Allah SWT.<ref>Peters, F. E. (1994). ''Mecca: A Literary History of the Muslim Holy Land''.</ref> == Référénsi == {{reflist}} [[Kategori:Masigit]] [[Kategori:Islam]] [[Kategori:Haji]] {{Ibadah Haji}} kp2um5na2ppdmk324ca3d5y7yr0pdci 0 101937 707861 675276 2026-04-06T00:55:52Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707861 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Pandan Laut |image = Pandanu_odori 111025-19693 bml.JPG |image_width = 300px |image_caption = Pandan laut, ''Pandanus odorifer''<br>di pantai Tanjung Berani, [[Simpang Rimba, Bangka Selatan|Simpang Rimba]], [[Bangka Selatan]] |regnum = [[Tumbuhan|Plantae]] |unranked_divisio = [[Tumbuhan berbunga|Angiospermae]] |unranked_classis = [[Monokotiledon]] |ordo = [[Pandanales]] |familia = [[Pandanaceae]] |genus = ''[[Pandanus]]'' |species = '''''P. odorifer''''' |binomial = ''Pandanus odorifer'' |binomial_authority = ([[Peter Forsskål|Forssk.]]) [[Otto Kuntze|Kuntze]], 1891<ref>{{aut|[[Otto Kuntze|Kuntze, O.]]}} 1891. ''Revisio generum plantarum: vascularium omnium atque cellularium multarum ..'' [http://www.biodiversitylibrary.org/item/7554#page/363/mode/1up v. '''2''': 737 (188. Pandanaceae).] Leipzig :A. Felix [etc.], 1891-98.</ref> |synonyms = *''Kaida taddi'' {{small|Rheede, 1679}}<ref>{{aut|[[Hendrik Adriaan van Rheede tot Drakestein|Rheede tot Draakestein, H. van]]}} 1679. ''Hortus Indicus Malabaricus :continens regni Malabarici apud Indos cereberrimi onmis generis plantas rariores, ..'' [http://www.biodiversitylibrary.org/item/14375#page/198/mode/1up pars '''II''': 3,] [http://www.biodiversitylibrary.org/item/14375#page/197/mode/1up fig 6.] Amstelaedami :sumptibus Johannis van Someren, et Joannis van Dyck, 1678-1703.</ref> *''Keura odorifera'' {{small|Forssk., 1775}}<ref>{{aut|[[Peter Forsskål|Forsskål, P.]] & C. Niebuhr}}. 1775. [http://www.biodiversitylibrary.org/item/29348#page/340/mode/1up ''Flora Aegyptiaco-Arabica : sive descriptiones plantarum quas per Aegyptum inferiorem et Arabiam felicem'': 172.] Hauniae :Ex officina Mölleri, 1775.</ref> *''Keura odora'' {{small|Thunb., 1781}}<ref>{{aut|[[Carl Peter Thunberg|Thunberg, C.P.]]}} 1781. [http://www.biodiversitylibrary.org/item/173191#page/34/mode/1up ''Nova Genera Plantarum'' '''1''': 26.] Upsaliæ, 1781-1801.</ref> *''Pandanus odoratissimus'' {{small|L.f., 1782}}<ref>{{aut|[[Carl von Linne Jr.|Linne f.]]}} 1782. [http://www.biodiversitylibrary.org/item/10321#page/439/mode/1up ''Supplementum plantarum Systematis vegetabilium editionis decimae tertiae, ...'': 424.] Brunsvigae :Impensis Orphanotrophei, 1781.</ref> *''Pandanus littoralis'' {{small|[[Franz Wilhelm Junghuhn|Jungh.]], 1845}} <!--Topog. Nat. Reise Java 61 1845.--> *''Pandanus verus'' {{small|Rumph. ex Kurz, 1867}}<ref>{{aut|Kurz, S.}} 1867. Revision of the Indian screwpines and their allies.[http://www.biodiversitylibrary.org/page/16436714#page/138/mode/1up ''Journal of botany, British and foreign'' v.'''5''': 125-6.] London :Robert Hardwicke, 1863-1942.</ref> [nom. illeg.] {{small|Selengkapnya, lihat pada ''The Plant List''}}.<ref>The Plant List: [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-286310 ''Pandanus odorifer'' (Forssk.) Kuntze] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412072828/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-286310 |date=2020-04-12 }}</ref> }} '''Pandan laut'''; pandan sanak; '''''Pandanus odorifer''''' Nyaéta hiji tutuwuhan anu asalna tina kulawarga ''[[Pandanaceae]]''.<ref name=HEYNE >{{Cite book | author = K. HEYNE | year = 1913| chapter = DE NUTTIGE PLANTEN VAN NEDERLANDSCH-INDIË | pages = 31 | editor = Fulconis, R. | title = TEVENS SYNTHETISCHE CATALOGUS DER VERZAMELINGEN VAN HET MUSEUM VOOR TECHNISCHE- EN HANDELSBOTANIE TE BUITENZORG | location = Newyork| publisher = [[Library new york botanical garden]] }}</ref> Tayalian tangkal [[pandan]] anu gedé, loba kapanggih hirup di [[keusik]] [[basisir]] malahan basisir anu taringul ku [[batu]] [[karang]] pandan ieu bisa hirup, [[kembang]] jaluna ku urang [[Jawa]] sok disebut ''pudak''. Kaangseu meleber seungit tur awét ditunda dina waktu lila, ogé dimangpaatkeun pikeun nyeungitan [[kamar]], baju, sarta kadaharan. ==Ngaran séjén== Pandan laut mibanda ngaran daérah, kayaning: ''pandan kayu ache'' ([[Sumatra kidul#Kabupaten dan kota|Ogan]]); ''pandan pasir'' ([[basa Jawa|Jw.]]); ''pandan laut, pandan samak laut, pandan pudak'' ([[basa Sunda|Sd.]]); ''pandan pudak duri'' (dialék [[Batawi|Btw.]]); ''pandan bau-bau, pandan nipah'' ([[Ambon|Amb.]]); ''ponélo'' ([[Gorontalo|Gor.]]); ''bokungo'' ([[Buol]]); ''banga'' ([[basa Makassar|Mak.]], [[basa Bugis|Bug.]]); ''lata banga'' ([[Sawu]]); ''hénak'' ([[Rote]]); ''yaäl'' ([[Tanimbar]]); ''buro-buro'' ([[Ternate]]).<ref name=heyne>{{aut|[[Karel Heyne|Heyne, K.]]}} 1987. ''Tumbuhan Berguna Indonesia'' '''1''': 124-5 (di bawah nama ''Pandanus tectorius'', var. ''littoralis'' dan var. ''verus''). Jakarta: Badan Litbang Kehutanan, Departemen Kehutanan. (versi berbahasa [[Belanda]] [http://archive.org/stream/denuttigeplanten1922heyn#page/68/mode/2up -1922- '''I''': 68-73]).</ref> Dina [[basa Inggris]] dipiwanoh ''Fragrant Screwpine''. == Ciri mandiri == [[File :Pandanu odori 111025-19320 bml.JPG|jmpl|kiri|180px|Cucuk daun ngeluk ka handap]] [[Tangkal]] jangkungna bisa nepika 1500&nbsp;cm/15 [[méter|m]]. Ngarangkadak loba dahanna, katempo kawas wadah [[lilin]]; Cagak dahan remen ''dikotomus'' (nyagak dua tuluy nyagak deui), ''trikotomus'', aya ogé henteu tangtu. [[Akar]] tunjang loba jeung kandel, bijil tina tangkal palebah anu handapna. Kelir [[Tangkal]] remena coklat kulawu pias sakapeung kusem, dikurilingan ku urut napelna daun. Tengah-tengah tangkalna henteu pejel tapi aya liang.<ref name=selvam>{{aut|Selvam, V.}} 2007. ''Trees and shrubs of Maldives''. RAP Publication No. 2007/12. Bangkok: FAO Regional Office for Asia and the Pacific. ISBN 978-974-7946-94-9 ([http://www.fao.org/docrep/010/ai387e/ai387e08.htm p.216-7 ''Pandanus odoratissimus'' L.f.])</ref> [[File :Pandanu odori 111025-19325 bml.JPG|jmpl|kiri|180px|Roset daun jeung buah ngora]] [[Daun|Daun-daun]] paranjang kawas [[pedang]], 1–2&nbsp;m × 4-7&nbsp;[[sentimeter|cm]], ngumpul rapet di tungtung tangkal, dina 3 baris ngentep kawas ''spiral''. Daunna anu geus kolot nilep tuluy ngagapuy ka handap, ieu salahsahiji ciri mandiri tina tangkal pandan. Tungtung daun méncos kawas [[pecut]], palebah handapna kelir héjo ngora, di kénca jeung katuhu di tungtung tulang daun tengan carucukan panjang 3-5&nbsp;cm[[milimeter|mm]], bodas tungtungna semu hideung, ipis, rada ngeluk. Cucuk anu aya dina tulang daun (palebah tengah) di puhuna ngareluk ka handap beuki ka tungtung ngarelukna kaluar. <ref name=selvam/> Kembangna ''dioesis'' (imah kembangna dua) , kembang jaluna laleutik, bodas, meleber seungit, ngentep di jero pendulna ''tongkol bunga'', engkéna bakal jadi gagang, tempat ngagantung kembang-kembang ieu. Pendul ieu disimbutan ku salumpit ''seludang bunga'', gedé bodas semu konéng, moronyoy. Kembang anu jalu baris layu dina sapoé, anu bikangna bakal layu dina 3-4 poé. Kembang anu bikangna ngaronyok dina manggar ngawujud buleudan, saliwat kawas buah [[ganas]]. [[Buah majemuk]] (dipiwanohna ''cephalium'') wujudna rupa-rupa: bulat endog ''(ovoid)'', lonyod ''([[elipsoid]])'', semu buleud, aya ogé nu buleud ; ngentep pajejel-jejel dina manggarna. Buah anu aya dagingna disebut ( falang, ''phalanges''), aya ogé anu wujudna siki.Kulit buahna ''(eksokarp)'' kelirna héjo, mun geu gumading kelirna jadi oranye, tuluy robah jadi beureum moronyoy ''(vermilion)'' di mana geus asak; daging buahna bodas wujudna kawas tapa kalapa ''(mesokarp)'', tapi ari palebah puhunamah dagingan biasa sarta bisa didahar pikeun anu resepmah. ''Endokarp'' anu mungkus [[siki]] heuras kawas batok kalapa.<ref name=selvam/> == Agihan dan ékologi == [[File:Pandanu odori 111025-19689 bml.JPG|jmpl|kiri|180px|Dahan jeung buah asak]] Pandan laut kapanggih ti mimiti wewengkon [[India]], [[Sri Lanka]], [[Maladewa]], nepi ka [[Tiongkok]] kidul ([[Guangdong]], [[Guangxi]], [[Hainan]] Hong Kong), ka kidul ngaliwatan [[Indocina]] jeung [[Pilipina]] anjog ka [[Indonésia]]. Kiwari kapanggih ogé ''[[introduksi]]'' di sababaraha wewengkon [[Afrika]] wétan.<ref>{{aut|Allen, D.J.}} 2011. [http://www.iucnredlist.org/details/199828/0 ''Pandanus odorifer''.] The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2014.2. <www.iucnredlist.org>. Downloaded on 14 October 2014.</ref> Sakumaha baraya deukeutna, [[pandan cucuk]], pandan laut ilaharna hirup di sisi [[basisir]], di tukangeun ''formasi'' ''[[Leuweung laut]]. ''Sanajan jarang, pandan ieu kapanggih ogé hirup di tempat anu jauh ti cai laut.'' == Mangpaat== Luyu sareng Ngaranna (''odorifer''; [[basa Latin|Lat.]]: ''odor'', babauan, ''fere'', ngaluarkeun/mawa), pandan ieu hususna dimangpaatkeun ''panicle''/malai kembang nulalaki anu bauna seungit, pikeun nyeungitan kamar; baju; minyak seungit; jeung ogé tuangeun. Salumpit kembangna ditunda dina [[lomari]] atawa wadah baju, seungitna bisa sabulaneun.<ref name=heyne/> [[Rumphius]] ogé ngalaporkeun hiji variétas anu aya di [[Ternate]] anu kembangna sok disayur (dina basa Rumphius: ''sajor truba'', sayur (telur)).<ref name=rumpf>{{aut|[[Rumphius|Rumpf, G.E.]]}} 1743. ''Herbarium Amboinense: plurimas conplectens arbores, frutices, ...'' [http://www.biodiversitylibrary.org/item/10354#page/214/mode/1up Pars '''IV''': 139], [http://www.biodiversitylibrary.org/item/10354#page/216/mode/1up Tab. LXXIV.] Amstelaedami:apud Franciscum Changuion, Joannem Catuffe, Hermannum Uttwerf. MDCCXLIII.</ref> Tina seludang kembangna bisa diékstrak ngahasilkeun sarupaning minyak seungit anu sok disebut ''kevda oil''.<ref>Philippine Medicinal Plants: [http://www.stuartxchange.org/Screw-pine.html ''Pandanus odoratissimus'' L.f.]</ref> Di [[Maladewa]], buahna sok ditaruang, hususnya dina usum [[paceklik]]. Buahna dituang langsung, disayur, iarah sari patina, arta diolah jadi kuéh-kuéh jeung manisan. Dauna dianyam menjadi [[samak]].<ref name=selvam/> Di [[Bangladesh]], daunna dimangpaatekun pikeun ngubaran [[lepra]], [[cacar air]], [[sifilis]], [[kudis]], [[panu]], ogé [[kencing manis]]. Akarna mibanda ''sifat'' ''[[diuretika]]'' (ngalancarkeun kahampangan). <ref>Medicinal Plants Database of Bangladesh: [http://www.mpbd.info/plants/pandanus-odoratissimus.php ''Pandanus odoratissimus'' L.f.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160804053201/http://www.mpbd.info/plants/pandanus-odoratissimus.php |date=2016-08-04 }}</ref>, dimangpaatekun pikeun ngubaran [[sakit kuning]] jeung gangguan ''[[ati]]'' jeung sajabana<ref>{{aut|Ilanchezhian, R. & J.C. Roshy}}. 2010. Hepatoprotective and hepatocurative activity of the traditional medicine ketaki (''Pandanus odoratissimus'' Roxb.) - An experimental evaluation. [http://www.asianjtm.com/qikan/manage/wenzhang/AJTM2010,5%286%29-2.pdf ''Asian J. Trad. Med.'' '''5'''(6): 212-8.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220417052924/http://www.asianjtm.com/qikan/manage/wenzhang/AJTM2010,5(6)-2.pdf |date=2022-04-17 }}</ref>. Pandan laut remen katempo hirup liar; tacan aya laporan ieu tangkal ngahaja dipelak tur dibudidayakeun kemungkinan baru dilakukan di [[India]].<ref>{{aut|Kusuma, R.}} ''et al.'' 2012. Phytochemical and pharmacological studies of ''Pandanus odoratissimus'' Linn. [http://www.pharmascope.org/ijrpp/jdownloads/Volume%202/Issue%204/3-171-174.pdf ''Int. J. Res. Phytochem. Pharmacol.'' '''2'''(4): 171-4.]{{Dead link|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Jinis anu sarua == [[Pandan cucuk]] (''Pandanus tectorius'') dedegan tangkalna sarimbag jeung pandan laut; kitu deui, habitatna kurang lebih sarupa ogé lumrah kapanggih hirup di ékosistem [[basisir]]. Bédana ngan saeutik, ''P. tectorius'' daunna cucukan ukuran leuwih leuti kelirna semu héjo, cucuk ( ''P. odorifer'') ukuranna leuwih gedé sarta kelirna leuwih bodas tur semu héjo. <ref name=tti/>. Ogé, dina puhu daun palebah handapna ''P. tectorius'' teu aya pita héjo ngora anu pagigir-gigir jeung tulang daun. <ref>{{aut|Selvam, V.}} 2007. ''op.cit''. [http://www.fao.org/docrep/010/ai387e/ai387e08.htm p.219 ''Pandanus tectorius''.]</ref>. Malai/manggar kembang anu jalu ''P. tectorius'' seungit pisan, ngan teu lila 2-3 poé sedengkeun (manggar ''P. odorifer'' seungitna bisa nepika sabulan)<ref name=heyne/>. Para ahli umumna tacan satuju kana status [[taksonomi]]na kadua jinis nu bieu. Sabagéan pakar boga pamanggih ''P. odorifer'' ngan saukur wanda/variasi atawa anak [[subspesies|anak jenis]] tina jinis ''P. tectorius''.<ref name=tti>{{aut|Thomson, L.A.J.; L. Englberger; L. Guarino; R.R. Thaman; C.R. Elevitch}}. 2006. [http://www.agroforestry.net/tti/P.tectorius-pandanus.pdf ''Pandanus tectorius'' (pandanus)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121021015441/http://www.agroforestry.net/tti/P.tectorius-pandanus.pdf |date=2012-10-21 }}. The Traditional Tree Initiative.</ref><ref>Flora of China: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200024684 ''Pandanus tectorius'' Parkinson].</ref> == Tutumbu ka luar== {{commonscat|Pandanus odorifer}} * Flowers of India: [http://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Kewda.html ''Kewda'']. * Spice pages: [http://gernot-katzers-spice-pages.com/engl/Pand_odo.html Pandanus (''Pandanus odoratissimus'' L.f.)] (kandungan kimia minyak wangi) * Filipino Herbs: [http://www.filipinoherbshealingwonders.filipinovegetarianrecipe.com/pandan.htm ''Pandanus odoratissimus'' L.f.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228010319/http://www.filipinoherbshealingwonders.filipinovegetarianrecipe.com/pandan.htm |date=2021-02-28 }} == Dicutat tina== {{reflist|2}} {{pondok}} [[Kategori:Pandanaceae]] [[Kategori:Tutuwuhan ubar]] [[Kategori:Tutuwuhan tropis]] [[Kategori:Tumbuhan aromatis]] [[Kategori:Pandanaceae]] [[Kategori:Tutuwuhan bungbu]] [[Kategori:tutuwuhan]] lfwqw0t5fsi2cngucc4o775qi7duhbc 0 102048 707858 613563 2026-04-05T23:27:52Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707858 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox ship begin}} {{Infobox ship image |Ship image= file:Japanese destroyer Hayashio underway c1940 (painting).jpg |Ship caption= Gambaran kapal ''Hayashio'' }} {{Infobox ship career |Hide header= |Ship country= [[Kakaisaran Jepang]] |Ship flag={{shipboxflag|Japan|naval}} |Ship name= ''Hayashio'' |Ship namesake= |Ship ordered= |Ship builder= [[Perusahaan Dok Uraga]] |Ship laid down= 30 Juni 1938 |Ship launched= 19 April 1939 |Ship completed= 31 Agustus 1940 |Ship commissioned= |Ship decommissioned= |Ship in service= |Ship out of service= |Ship struck= 24 Désémber 1942 |Ship reinstated= |Ship homeport= |Ship motto= |Ship nickname= |Ship honours= |Ship fate= Tilelep dina 24 Nopémber 1942 |Ship status= |Ship notes= }} {{Infobox ship characteristics |Hide header= |Header caption= |Ship class= {{sclass-|Kagerō|Kapal pangancur}} |Ship displacement= {{convert|2033|LT|t|0|abbr=on}} (standar) |Ship length= {{convert|118,5|m|ftin|abbr=on}} |Ship beam= {{convert|10,8|m|ftin|abbr=on}} |Ship draft= {{convert|3,8|m|ftin|abbr=on}} |Ship propulsion=*3 × Panggolak Kampon *2 × Turbin Kampon *2 × Aci |Ship power={{convert|52000|shp|MW|0|abbr=on}} |Ship speed= {{convert|35,5|kn|mph km/h|lk=in}} |Ship range={{convert|5000|nmi|km|abbr=on}} dina {{convert|18|kn|mph km/h|lk=in}} |Ship complement=239 kru |Ship sensors= |Ship EW= |Ship armament=*(1939) *6 × Meriam tujuan ganda Tipe 3 kaliber 12,7 cm/50 *2 × Senapan anti-pesawat Tipe 96 kaliber 25 mm *8 × Tuba torpédo {{convert|610|mm|0|abbr=on}} *18 x Bom jero *2 × Paravan *(1943) *6 × Meriam tujuan ganda Tipe 3 kaliber 12,7 cm/50 *8 × Senapan anti-pesawat Tipe 96 kaliber 25 mm *8 × Tuba torpédo {{convert|610|mm|0|abbr=on}} *18 x Bom jero |Ship armor= |Ship notes= }} |} {{nihongo|'''''Hayashio'''''|早潮|Arus gancang}}<ref>{{cite book | last = Nelson| first = Andrew N. | year = 1967 | title = Japanese–English Character Dictionary | publisher = Tuttle | isbn = 0-8048-0408-7}}</ref> mangrupikeun [[kapal]] kalima tina 19 [[pangancur kelas Kagerō]] anu diwangun pikeun Angkatan Sagara Kakaisaran Jepang di akhir taun 1930-an dina Program Maru San Keikaku. == Latar == Pangancur kelas Kagerō sacara lahiriah ampir identik sareng kelas Asashio samemehna, kalayan paningkatan anu dilakukeun ku arsiték angkatan sagara Jepang pikeun ningkatkeun stabilitas serta ngamangpaatkeun kalungguhan téknologi [[torpédo]] Jepang. Kapal-kapal kelas Kagerō dirarancang pikeun ngiringan kakuatan narajang utama Jepang dina siang jeung wengi ngalawan Angkatan Sagara Amérika Serikat nalika maju ngalangkungan [[Samudra Pasifik]], numutkeun proyéksi strategis angkatan sagara Jepang.<ref>{{cite book | last = Evans | first = David | year = 1979 | title = Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887-1941 | publisher = US Naval Institute Press | isbn = 0-87021-192-7}}</ref> Sanaos mangrupikeun salah sahiji kelas kapal pangancur paling kuat di dunya nalika réngsé, ngan hiji anu salamet tina [[Perang Dunya II]].<ref>{{cite web| last = Globalsecurity.org| url = http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/kagero-dd.htm| title = IJN Kagero class destroyers}}</ref> ''Hayashio'' diwangun [[Perusahaan Dok Uraga]] dina 30 Juni 1938 jeung diluncurkeun dina 19 April 1939. Kapal ieu ditugaskeun dina 31 Agustus 1940<ref>{{cite web | url= http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0428.htm | title= Kagero class 1st class destroyers | last= Nishidah | first= Hiroshi | year= 2002 | work= Materials of the Imperial Japanese Navy | access-date= 2011-06-14 | archive-url= https://archive.is/20120721073917/http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0428.htm | archive-date= 2012-07-21 | url-status= dead }}</ref> sareng diparéntah ku Létnan Kolonél Wakahito Yamakuma.<ref>{{Cite web|url=https://www.jacar.archives.go.jp/aj/meta/image_C13072078800?IS_KEY_S1=C13072078800&IS_KIND=detail&IS_STYLE=default&IS_TAG_S1=InD&|title=９月（１）|website=www.jacar.archives.go.jp|access-date=2019-05-24}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Karier== Salila Perang Dunya II, ''Hayashio'' parantos kalibet dina perang/operasi ieu:<ref>{{cite web| url= http://www.combinedfleet.com/hayaso_t.htm | title= IJN ''Hayashio'': Tabular Record of Movement |author= Allyn D. Nevitt |year= 1998 |publisher= combinedfleet.com }}</ref> * [[Merangan Pearl Harbor]] * [[Kampanye Filipina (1941-1942)]] * [[Kampanye Hindia Walanda]] * [[Perang Midway]] * [[Merangan Samudra Hindia]] * [[Perang Kapuloan Solomon Wétan]] * [[Tokyo Éksprés]] * [[Perang Kapuloan Santa Cruz]] * [[Perang Sagara Guadalkanal]] Dina 24 Nopémber 1942, ''Hayashio'' kakeunaan merangan kapal udara milik [[Pasukan Udara Angkatan Darat Amérika Serikat]] jeung kabeuleum. Kapal éta ditorpédo ku {{ship|Kapal pangancur Jepang|Shiratsuyu||2}} di [[Tanjung Guna]], [[Teluk Huon]] ({{Coord|07|0|S|147|30|E}}) sabab rusak parah. ''Hayashio'' dikaluarkeun tina [[daptar angkatan sagara]] dina 24 Désémber 1942.<ref>{{cite book | last = Brown | first = David| year = 1990 | title = Warship Losses of World War Two| publisher = Naval Institute Press| isbn = 1-55750-914-X}}</ref> == Tingali ogé == * [[Daptar kapal Angkatan Sagara Kakaisaran Jepang]] == Rujukan == {{reflist}} == Tumbu kaluar == *{{en}} [http://www.combinedfleet.com/kagero_c.htm CombinedFleet.com: Kapal pangancur kelas ''Kagero''] {{kapal pangancur kelas Kagerō}} {{DEFAULTSORT:Hayashio}} [[Kategori:Kapal taun 1939]] fno9r65ijr11uh6pl0ylqxtkcssqywj 0 102055 707857 613349 2026-04-05T23:27:51Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707857 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox ship begin}} {{Infobox ship career |Hide header= |Ship country= [[Kakaisaran Jepang]] |Ship flag={{shipboxflag|Japan|naval}} |Ship name= ''Hatsukaze'' |Ship namesake= |Ship ordered= |Ship builder= [[Kawasaki Shipbuilding Corporation]] |Ship laid down= 3 Désémber 1937 |Ship launched= 24 Januari 1939 |Ship completed= 15 Fébruari 1940 |Ship commissioned= |Ship decommissioned= |Ship in service= |Ship out of service= |Ship struck= 5 Januari 1944 |Ship reinstated= |Ship homeport= |Ship motto= |Ship nickname= |Ship honours= |Ship fate= Tilelep dina 2 Nopémber 1943 |Ship status= |Ship notes= }} {{Infobox ship characteristics |Hide header= |Header caption= |Ship class= {{sclass-|Kagerō|Kapal pangancur}} |Ship displacement= {{convert|2033|LT|t|0|abbr=on}} (standar) |Ship length= {{convert|118,5|m|ftin|abbr=on}} |Ship beam= {{convert|10,8|m|ftin|abbr=on}} |Ship draft= {{convert|3,8|m|ftin|abbr=on}} |Ship propulsion=*3 × Panggolak Kampon *2 × Turbin Kampon *2 × Aci |Ship power={{convert|52000|shp|MW|0|abbr=on}} |Ship speed= {{convert|35,5|kn|mph km/h|lk=in}} |Ship range={{convert|5000|nmi|km|abbr=on}} dina {{convert|18|kn|mph km/h|lk=in}} |Ship complement=239 kru |Ship sensors= |Ship EW= |Ship armament=*(1939) *6 × Meriam tujuan ganda Tipe 3 kaliber 12,7 cm/50 *2 × Senapan anti-pesawat Tipe 96 kaliber 25 mm *8 × Tuba torpédo {{convert|610|mm|0|abbr=on}} *18 x Bom jero *2 × Paravan *(1943) *6 × Meriam tujuan ganda Tipe 3 kaliber 12,7 cm/50 *8 × Senapan anti-pesawat Tipe 96 kaliber 25 mm *8 × Tuba torpédo {{convert|610|mm|0|abbr=on}} *18 x Bom jero |Ship armor= |Ship notes= }} |} {{nihongo|'''''Hatsukaze'''''|初風|Angin mimitina}}<ref>{{cite book | last = Nelson| first = Andrew N. | year = 1967 | title = Japanese–English Character Dictionary | publisher = Tuttle | isbn = 0-8048-0408-7}}</ref> mangrupikeun [[kapal]] katujuh tina 19 [[pangancur kelas Kagerō]] anu diwangun pikeun Angkatan Sagara Kakaisaran Jepang di akhir taun 1930-an dina Program Maru San Keikaku. == Latar == Pangancur kelas Kagerō sacara lahiriah ampir identik sareng kelas Asashio samemehna, kalayan paningkatan anu dilakukeun ku arsiték angkatan sagara Jepang pikeun ningkatkeun stabilitas serta ngamangpaatkeun kalungguhan téknologi [[torpédo]] Jepang. Kapal-kapal kelas Kagerō dirarancang pikeun ngiringan kakuatan narajang utama Jepang dina siang jeung wengi ngalawan Angkatan Sagara Amérika Serikat nalika maju ngalangkungan [[Samudra Pasifik]], numutkeun proyéksi strategis angkatan sagara Jepang.<ref>{{cite book | last = Evans | first = David | year = 1979 | title = Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887-1941 | publisher = US Naval Institute Press | isbn = 0-87021-192-7}}</ref> Sanaos mangrupikeun salah sahiji kelas kapal pangancur paling kuat di dunya nalika réngsé, ngan hiji anu salamet tina [[Perang Dunya II]].<ref>{{cite web| last = Globalsecurity.org| url = http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/kagero-dd.htm| title = IJN Kagero class destroyers}}</ref> ''Hatsukaze'' diwangun [[Kawasaki Shipbuilding Corporation]] dina 3 Désémber 1937 jeung diluncurkeun dina 24 Januari 1939. Kapal ieu ditugaskeun dina 15 Fébruari 1940<ref>{{cite web | url= http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0428.htm | title= Kagero class 1st class destroyers | last= Nishidah | first= Hiroshi | year= 2002 | work= Materials of the Imperial Japanese Navy | access-date= 2011-06-14 | archive-url= https://archive.is/20120721073917/http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0428.htm | archive-date= 2012-07-21 | url-status= dead }}</ref> sareng diparéntah ku Létnan Kolonél Kameshiro Takahashi<ref>{{Cite web|url=https://www.jacar.archives.go.jp/aj/meta/image_C13072077700?IS_KIND=SimpleSummary&IS_STYLE=default&IS_TAG_S1=InD&IS_KEY_S1=C13072077700%20&|title=２月|website=www.jacar.archives.go.jp|access-date=2019-05-23}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Karier== Salila Perang Dunya II, ''Hatsukaze'' parantos kalibet dina perang/operasi ieu:<ref>{{cite web| url= http://www.combinedfleet.com/hatsuk_t.htm | title= IJN ''Hatsukaze'': Tabular Record of Movement |author= Allyn D. Nevitt |year= 1998 |publisher= combinedfleet.com }}</ref> * [[Merangan Pearl Harbor]] * [[Kampanye Filipina (1941-1942)]] * [[Kampanye Hindia Walanda]] * [[Perang Sagara Jawa]] * [[Perang Pulo Natal]] * [[Perang Midway]] * [[Perang Kapuloan Solomon Wétan]] * [[Perang Kapuloan Santa Cruz]] * [[Tokyo Éksprés]] * [[Perang Teluk Empress Augusta]] Dina 2 Nopémber 1943 waktu Perang Teluk Empress Augusta, ''Hatsukaze'' tabrakan sareng {{ship|Kapal pangajajah Jepang|Myōkō||2}}, jadina kapal éta teu tiasa mindahkeun. Kapal éta kakeunaan merangan meriam ti kapal-kapal Amérika Serikat jeung tilelep di caket [[Pulo Bougainville|Bougainville]] ({{coord|06|01|S|153|58|E |display=inline,title}}) sareng korban 164 urang. ''Hatsukaze'' dikaluarkeun tina [[daptar angkatan sagara]] dina 5 Januari 1944.<ref>{{cite book | last = Brown | first = David| year = 1990 | title = Warship Losses of World War Two| publisher = Naval Institute Press| isbn = 1-55750-914-X}}</ref> == Tingali ogé == * [[Daptar kapal Angkatan Sagara Kakaisaran Jepang]] == Rujukan == {{reflist}} == Tumbu kaluar == *{{en}} [http://www.combinedfleet.com/kagero_c.htm CombinedFleet.com: Kapal pangancur kelas ''Kagero''] {{kapal pangancur kelas Kagerō}} {{DEFAULTSORT:Hatsukaze}} [[Kategori:Kapal taun 1939]] t5t24v07c1im8wykkdlbmxs8cm5qpnv 0 102062 707856 613373 2026-04-05T23:27:50Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707856 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox ship begin}} {{Infobox ship career |Hide header= |Ship country= [[Kakaisaran Jepang]] |Ship flag={{shipboxflag|Japan|naval}} |Ship name= ''Akigumo'' |Ship namesake= |Ship ordered= 4 Maret 1939 |Ship builder= [[Perusahaan Dok Uraga]] |Ship laid down= 2 Juli 1940 |Ship launched= 11 April 1941 |Ship completed= 27 Septémber 1941 |Ship commissioned= 27 Septémber 1941 |Ship decommissioned= |Ship in service= |Ship out of service= |Ship struck= 10 Juni 1944 |Ship reinstated= |Ship homeport= |Ship motto= |Ship nickname= |Ship honours= |Ship fate= Tilelep dina 11 April 1944 |Ship status= |Ship notes= }} {{Infobox ship characteristics |Hide header= |Header caption= |Ship class= {{sclass-|Kagerō|Kapal pangancur}} |Ship displacement= {{convert|2033|LT|t|0|abbr=on}} (standar) |Ship length= {{convert|118,5|m|ftin|abbr=on}} |Ship beam= {{convert|10,8|m|ftin|abbr=on}} |Ship draft= {{convert|3,8|m|ftin|abbr=on}} |Ship propulsion=*3 × Panggolak Kampon *2 × Turbin Kampon *2 × Aci |Ship power={{convert|52000|shp|MW|0|abbr=on}} |Ship speed= {{convert|35,5|kn|mph km/h|lk=in}} |Ship range={{convert|5000|nmi|km|abbr=on}} dina {{convert|18|kn|mph km/h|lk=in}} |Ship complement=239 kru |Ship sensors= |Ship EW= |Ship armament=*(1939) *6 × Meriam tujuan ganda Tipe 3 kaliber 12,7 cm/50 *2 × Senapan anti-pesawat Tipe 96 kaliber 25 mm *8 × Tuba torpédo {{convert|610|mm|0|abbr=on}} *18 x Bom jero *2 × Paravan *(1943) *6 × Meriam tujuan ganda Tipe 3 kaliber 12,7 cm/50 *8 × Senapan anti-pesawat Tipe 96 kaliber 25 mm *8 × Tuba torpédo {{convert|610|mm|0|abbr=on}} *18 x Bom jero |Ship armor= |Ship notes= }} |} {{nihongo|'''''Akigumo'''''|秋雲|Awan di usum gugur}}<ref>{{cite book | last = Nelson| first = Andrew N. | year = 1967 | title = Japanese–English Character Dictionary | publisher = Tuttle | isbn = 0-8048-0408-7}}</ref> mangrupikeun [[kapal]] panungtungan tina 19 [[pangancur kelas Kagerō]] anu diwangun pikeun Angkatan Sagara Kakaisaran Jepang di akhir taun 1930-an dina Program Maru San Keikaku. == Latar == Pangancur kelas Kagerō sacara lahiriah ampir identik sareng kelas Asashio samemehna, kalayan paningkatan anu dilakukeun ku arsiték angkatan sagara Jepang pikeun ningkatkeun stabilitas serta ngamangpaatkeun kalungguhan téknologi [[torpédo]] Jepang. Kapal-kapal kelas Kagerō dirarancang pikeun ngiringan kakuatan narajang utama Jepang dina siang jeung wengi ngalawan Angkatan Sagara Amérika Serikat nalika maju ngalangkungan [[Samudra Pasifik]], numutkeun proyéksi strategis angkatan sagara Jepang.<ref>{{cite book | last = Evans | first = David | year = 1979 | title = Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887-1941 | publisher = US Naval Institute Press | isbn = 0-87021-192-7}}</ref> Sanaos mangrupikeun salah sahiji kelas kapal pangancur paling kuat di dunya nalika réngsé, ngan hiji anu salamet tina [[Perang Dunya II]].<ref>{{cite web| last = Globalsecurity.org| url = http://www.globalsecurity.org/military/world/japan/kagero-dd.htm| title = IJN Kagero class destroyers}}</ref> ''Akigumo'' diwangun [[Perusahaan Dok Uraga]] dina 2 Juli 1940 jeung diluncurkeun dina 11 April 1941. Kapal ieu ditugaskeun dina 27 Septémber 1941<ref>{{cite web | url= http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0428.htm | title= Kagero class 1st class destroyers | last= Nishidah | first= Hiroshi | year= 2002 | work= Materials of the Imperial Japanese Navy | access-date= 2011-06-14 | archive-url= https://archive.is/20120721073917/http://homepage2.nifty.com/nishidah/e/stc0428.htm | archive-date= 2012-07-21 | url-status= dead }}</ref> sareng diparéntah ku Létnan Kolonél Terumichi Arimoto<ref>{{Cite web|url=https://www.jacar.archives.go.jp/aj/meta/image_C13072082300?IS_KIND=SimpleSummary&IS_STYLE=default&IS_TAG_S1=InD&IS_KEY_S1=C13072082300%20&|title=９月（５）|website=www.jacar.archives.go.jp|access-date=2019-05-23}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Karier== Salila Perang Dunya II, ''Akigumo'' parantos kalibet dina perang/operasi ieu:<ref>{{cite web| url= http://www.combinedfleet.com/akigum_t.htm | title= IJN ''Akigumo'': Tabular Record of Movement |author= Allyn D. Nevitt |year= 1998 |publisher= combinedfleet.com }}</ref> * [[Merangan Pearl Harbor]] * [[Perang Kapuloan Santa Cruz]] * [[Perang Sagara Guadalkanal]] * [[Perang Vella Lavella (sagara)]] * [[Operasi Panarikan Pulo Kiska]] Dina 11 April 1944, ''Akigumo'' kakeunaan merangan kapal silem milik [[Angkatan Sagara Amérika Serikat]] {{USS|Redfin|SS-272|6}} {{convert|30|mi|km}} tenggara [[Samenanjung Zamboanga]] ({{coord|06|43|N|122|23|E}}) jeung tilelep. ''Akigumo'' dikaluarkeun tina [[daptar angkatan sagara]] dina 10 Juni 1944.<ref>{{cite book | last = Brown | first = David| year = 1990 | title = Warship Losses of World War Two| publisher = Naval Institute Press| isbn = 1-55750-914-X}}</ref> == Tingali ogé == * [[Daptar kapal Angkatan Sagara Kakaisaran Jepang]] == Rujukan == {{reflist}} == Tumbu kaluar == *{{en}} [http://www.combinedfleet.com/kagero_c.htm CombinedFleet.com: Kapal pangancur kelas ''Kagero''] {{kapal pangancur kelas Kagerō}} {{DEFAULTSORT:Akigumo}} [[Kategori:Kapal taun 1941]] 2pk86nc4wij3meo4iw92dhje22qf102 0 104897 707852 690079 2026-04-05T17:26:06Z Dinototosugiarto 11449 707852 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Wetland-marshall-county-indiana.jpg|jmpl|400x400px| Lahan baseuh di Indiana, [[Amérika Sarikat]]]] '''Lahan baseuh''' nyaéta [[Taneuh|wewengkon anu lahanna]] '''''pinuh''''' [[cai]], boh permanén (ngeueum) boh musiman. Wewengkon ieu kadang sawaréh atawa sagemblengna kakeueum ku lapisan cai déét. Digolongkeun kana ieu lahan baseuh, diantarana nyaéta [[rawa]] (kaasup rawa bakau), paya, jeung gambut. Cai anu ngeueum lahan baseuh bisa digolongkeun kana cai tawar, [[Cai anta|payau]] atawa [[Cai tawar|cai]] [[Sagara|asin]]. Lahan baseuh aya di saban nagara sarta di saban zona iklim, ti wewengkon kutub dugi wewengkon tropis, sarta ti dataran luhur dugi wewengkon tuus.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://indonesia.wetlands.org/id/wetlands/apa-lahan-basah-itu/|title=Apa lahan basah itu?|website=Wetlands International Indonesia|language=id-ID|accessdate=2024-02-04}}</ref> Rupa-rupa lahan baseuh dibedakeun tina kaayaan asalna, nyaéta lahan baseuh alami sarta jieunan. Lahan baseuh alami ngawengku [[ranca]]-ranca cai tawar, leuweung [[babakoan|bakau]] atawa [[mangrove]], ranca gambut, leuweung gambut, paya-paya, sarta riparian (tepian walungan). Sedengkeun lahan baseuh jieunan ngawengku waduk, serang, saluran irigasi, sarta balong. Ayeuna lahan gambut sarta mangrove geus barobah kaayaan jadi dua rupi lahan baseuh anu ngalaman karuksakan serius di sagala rupa wilayah [[Indonésia|Indonesia]]. Leuweung ranca gambut di [[Sumatra|Sumatera]] sarta [[Kalimantan]], loba dikonpérsi robah kaayaan perkebunan sarta lahan tatanén. Ogé rébuan héktar leuweung mangrove geus dikonpérsi pikeun kagiatan budidaya perairan. Pikeun nyalametkeun lahan baseuh di sakumna dunya, dina 2 Pébruari 1971 di Kota Ramsar, Iran, dijeun kesepakatan jangji internasional pikeun konsérpasi sarta pemanpaatan lahan baseuh sacara berkelanjutan. Jangji ieu dipikawanoh minangka [[Konvensi Ramsar]] atawa ''[[The Convention on Wetlands of International Importance|The Convention on Wetlands of International Importance, especially as Waterfowl Habitat]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.worldwetlandsday.org/|title=Official website of World Wetlands Day by Ramsar - 2 February - World Wetlands Day|website=www.worldwetlandsday.org|accessdate=2024-02-04}}</ref>''[[The Convention on Wetlands of International Importance|.]]'' Indonesia oge geus meratipikasi konpensi ieu ngaliwatan Kaputusan Presiden RI No. 48 taun 1991. Sajaba ti éta, saban taun diayakeun mépéling Hari Lahan Sedunia atawa ''[[World Wetlands Day.]]''<ref name=":0">{{Cite web|url=https://fsc.fkt.ugm.ac.id/apa-sih-lahan-basah-yuk-kenalan-dengan-ekosistem-yang-satu-ini/|title=Apa Sih Lahan Basah? Yuk Kenalan Dengan Ekosistem Yang Satu Ini!! – Forestry Study Club UGM|language=en-US|accessdate=2024-02-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240204103259/https://fsc.fkt.ugm.ac.id/apa-sih-lahan-basah-yuk-kenalan-dengan-ekosistem-yang-satu-ini/ |date=2024-02-04 }}</ref> Kalawan potensi wilayah lahan baseuh anu sakitu loba sakaligus minangka nagara anu geus ngaratipikasi Konvensi Ramsar, Indonesia geus netepkeun sagala rupa wilayah lahan baseuhna minangka wewengkon stratégis anu ditangtayungan. Geus aya 7 situs anu diantarana diaku sarta ditetepkeun minangka Situs Ramsar kalawan total lega wilayah ngahontal 1,3 juta héktar. Katujuh Situs Ramsar di Indonesia kasebat nyaéta Taman Nasional Berbak (Jambi), Danau Sentarum (Kalimantan Kulon), Suaka Margasatwa Pulo Rambut (DKI Jakarta), Taman Nasional Ranca Aopa Watumohai (Sulawesi Tenggara), Taman Nasional Sembilang (Sumatera Selatan), Taman Nasional Wasur (Papua), sarta Taman Nasional Tanjung Puting (Kalimantan Tengah)<ref name=":0" /> === Tipologi ékosistem lahan baseuh === Tipologi ékosistem lahan baseuh diwangun tina ékosistem cai tawar sarta ékosistem éstuarin. Nu kaasup ékosistem cai tawar nyaéta tina cai anu tenang kawas: émpang, ranca, balong sarta cai ngocor kawas: walungan, rupa-rupa sumber cai (mata air). Sedengkeun ékosistem éstuarin anu geus beunang pangaruh kitu kumahana kaayaanana pasang surut cai laut, contona: payau, mangrove, jukut laut, laguna. Lahan baseuh ogé aya anu alami, aya deui dina meunang jieunan sepertos pasawahan, tambak, balong industri. Boh lahan baseuh alami atawa damelan di mana kaayanana téh diperlukeun pisan ku ékosistem dunya. Sumawonten nu nyicingan di sababaraha wilayah di dunya ieu ngagantung pisan dina lahan ieu. Contona nyaéta urang Asia anu kalolobaan hirupna gumantung dina béas anu ditanam di lahan baseuh. Kitu ogé kalawan mayoritas nu nyicingan Indonesia ngagantung dina lahan ieu margi langkung ti 100 juta jalmi hirup di sapanjang basisir sarta di sabudureun aliran walungan.<ref>{{Cite web|url=https://repo-dosen.ulm.ac.id/|title=Repo Dosen|website=repo-dosen.ulm.ac.id|accessdate=2024-02-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240204111719/https://repo-dosen.ulm.ac.id/ |date=2024-02-04 }}</ref> == Rupa-rupa lahan baseuh == Dumasar kana ékosistem lahan baseuh seueur neundeun sagala rupa sato sarta tutuwuhan liar anu kalolobaan ngagantungkeun hirupna dina ayana lahan baseuh ieu. Contona rupi sarupaning janis serangga anu cicing di wewengkon ieu anu ngajadikeunna tempat tinggal (habitat) ku kituna sanggem nyieun ékosistem sorangan. Malahan amun dibandingkeun kalawan ékosistem lianna, ékosistem lahan baseuh bisa dikatégorikeun kana ékosistem nu pangbeungharna neundeun sato jeung tutuwuhan. === Lahan gambut === Lahan gambut nyaeta lahan baseuh kalawan lapisan taneuh caian anu diwangun ti bahan pepelakan nilar sarta geus buruk. Anu kaasup lahan gambut diantarana nyaeta ''moor, bog, mires,'' leuweung ranca gambut sarta ''permafrost tundra''. Lega lahan gambut sacara umum ngahontal satengahna tina sakabéh lega lahan baseuh di sadunya, sarta nutupan 3% ti total lega permukaan bumi. Sadaya lahan gambut bisa ditepungan di sagala rupa beulahan dunya. Pentingna ieu lahan sabab mampu jadi sumber serepan cai hujan, nyegah lumangsungna banjir, ngalaan cai sacara lalaunan pikeun pelestarian alami lahan, sarta ngajamin kiriman cai bersih sapanjang taun. Leuweung ranca gambut tropis mangrupa imah kanggo rebuan sato sarta tutuwuhan, kaasup spesies langka sarta kaancam punah sepertos orangutan sarta maung Sumatera. Lahan gambut ngandung dua kali lipat jumlah karbon ti leuweung anu aya di sakumna dunya. Sabot kagamah atawa digaringkeun, lahan gambut bisa robah kaayaan pikeun asalna emisi gas imah kaca.<ref name=":1" /> === Walungan jeung délta === [[Gambar:Sungai Terpendek di Dunia Ada di Indonesia!.jpg|kiri|jmpl|Walungan Tamborasi di Sulawesi Tenggara|220x220px]] Mangrupa aliran cai alami, biasana cai tawar, ngocor nuju laut, danau, atawa ka walungan lianna. Walungan asalna ti hujan anu lumangsung didataran luhur anu ngocor ka lamping nuju anak walungan sarta walungan utami. Amun délta tiasa ditepungan di haturan hilir walungan, di mana aliran cai beuki laun sarta nyebar ka hamparan lahan baseuh jeung perairan déét. Walungan boga pungsi minangka nyadiakeun sumber cai ngaleueut, leeutan sarta irigasi kanggo tatanén. Cai walungan ogé boga pungsi ngeusian deui danau sarta ngunjalan sedimen anu subur anu ngabeungharkeun wewengkon dataran banjir sarta ranca-ranca. Walungan ogé boga peran pikeun kaperluan minangka jalur transportasi, perdagangan sarta minangka asal énérgi. Walungan sarta délta mangrupa habitat peryogi kanggo lauk sarta sato cai tawar lianna sepertos ampibi sarta sarupaning kerang-kerangan.<ref name=":1" /> === Mangrove === [[Gambar:Rhizopora stylosa Found in Mangrove of Cilintang, Taman Nasional Ujung Kulon, Banten.jpg|jmpl|Leuweung Mangrove di Taman Nasional Ujung Kulon, Banten]] Leuweung mangrove mangrupa pamanggihan antara lautan, basisir, cai tawar sarta daratan nu kabéhna patepang sarta mangrupa salah sahiji ékosistem numawi kompléks di belahan bumi ieu, tumuwuh dina kaayaan lingkungan di mana pepelakan bisa nilar kalawan anyar pisan. Janis ékosistem ieu bisa ditepungan di wewengkon tropis sarta subtropis, utamana di wewengkon pasang surut, anu sering dipinuhan ku cai asin. Leuweung mangrove nempatan kira-kira 15,2 juta hektar ti basisir tropis di sakumna dunya: kaasup Afrika, Australia, Asia sarta Amerika. Leuweung ieu diperlukeun ku dunya sabab bisa ngurangan bencana: Leuweung mangrove mikeun panangtayungan sarta tempat cicing di dina wanci lumangsung na kajadian cuaca ékstrim, sepertos angin badai sarta banjir. Mangrove bisa nahan sarta meupeus lambak pasang alatan ti cuaca ékstrim ieu. Salah sahiji contona leuweung mangrove tiasa ngurangan daya hantam tsunami tepi ka 90%. Sedengkeun spésies anu aya di jero leuweung mangrove nyaéta sajumlah dangdaunan sarta akar hususna ti tangkal mangrove anu bisa mikeun nutrisi anu alus pikeun plankton, ganggang, lauk sarta sarupaning kerang-kerangan. Mangrove oge mangrupa imah jang loba manuk sarta mamalia sepertos monyet mangrove di Asia Selatan. Di widang parobahan iklim, mangrove ngabogaan potensi dina nunda karbon ku kituna perannya ampir nyaruaan leuweung hujan tropis.<ref>{{Cite web|url=https://dec-vermont-gov.translate.goog/watershed/wetlands/what/types?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc|title=Wetland Types {{!}} Department of Environmental Conservation|website=dec-vermont-gov.translate.goog|accessdate=2024-02-04}}</ref> === Lahan baseuh jieunan manusa === Lahan baseuh nu kaasup kana ''human-made wetlands'' nyaéta hiji ékosistem lahan baseuh anu kabentuk alatan intervensi jelema, boh ngahaja ataupun henteu ngahaja. Lahan baseuh jieunan anu dihaja biasana dijieun pikeun nyumponan sagala rupa kapentingan tertentu; contona jang ngaronjatkeun produksi lahan tatanén sarta perikanan, pembangkit tanagi listrik, sumber cai, atawa jang ngaronjatkeun kaendahan béntang alam pikeun kaperluan pariwisata. Sedengkeun lahan baseuh jieunan anu pembentukana henteu dihaja umumna ngabogaan tujuan pemanfaatan anu kurang jelas; contona kuyumbang cai anu kabentuk di lahan-lahan urut kagiatan tambang. Dina hal mekarna, lahan baseuh jieunan bisa kasampak sepertos ekosistem alami.<ref>{{Cite web|url=http://https//lindungihutan.com,%20https://lindungihutan.com/|title=LindungiHutan {{!}} Bersama Menghijaukan Indonesia|website=https|language=id|accessdate=2024-02-04}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ayana lahan baseuh damelan bisa mikeun pangaruh anu alus sarta bisa deui mikeun pangaruh anu goréng kana lingkungan. Pangwangunan lahan baseuh jieunan minangka ékosistem anyar bisa nyegah kepunahan sarta ngaronjatkeun populasi hiji rupi flora atawa fauna. Contona pangwangunan balong atawa dinya bisa mikeun pepelakan sagala rupa-rupi tutuwuhan sarta sato cai sepertos teratai, kiambang, lauk, sarta bangkong pikeun hirup sarta ngembang biak. Di sisi lain henteu saeutik deui pangwangunan lahan baseuh damelan geus matak leungitna habitat sarta keanekaragaman rupi flora fauna di jerona salah sahiji conto nyaeta pangwangunan tambak anu barobah kaayaan lantaran leungitna leuweung mangrove sarta sagala rupa rupi biota di jerona Klasipikasi habitat lahan baseuh damelan dumasar Sistem Klasifikasi Ramsar 1 (''Ramsar Convention on Wetlands, 2004)''<ref>{{Cite web|url=https://www.ramsar.org/world-wetlands-day-2004|title=World Wetlands Day 2004 {{!}} The Convention on Wetlands, The Convention on Wetlands|website=www.ramsar.org|language=en|accessdate=2024-02-04}}</ref> nyaéta: # Balong budidaya organisme cai (contona lauk sarta udang). # Kolam; kaasup balong-balong tatanén, balong bibit, sarta tangki-tangki cai anu ukuranana alit (umumna handapeun 8 Ha). # Lahan teririgasi; kaasup saluran irigasi sarta sawah. # Lahan tatanen anu kakeueum cai sacara musiman; kaasup lapangan jukut jukutan baseuh anu dikokolakeun sacara intensif. # Lahan eksploitasi uyah,ngawengku ladang penguapan sarta pendulangan uyah. # Wewengkon panandéan cai; contona bendungan/waduk, bendungan, sarta tandon. # Liang atawa balong di wewengkon patambangan; nyaéta liang atawa kolam anu kabentuk alatan kagiatan patambangan (misalna: patambangan batu, kerikil, sarta batu bara). # Wewengkon pengolahan pamiceunan ngawengku saluran pembuangan pamiceunan balong sedimentasi, balong oksidasi, jsb. # Kanal, saluran drainase, sarta parit. # ''Karst'' (gua kapur) sarta sistem-sistem ''hidrologis subterranean'' == Répérénsi: == bxk45833j2l78zuklcfmxjvzuqvg5y1 707854 707852 2026-04-05T22:23:10Z Dinototosugiarto 11449 707854 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Wetland-marshall-county-indiana.jpg|jmpl|400x400px| Lahan baseuh di Indiana, [[Amérika Sarikat]]]] '''Lahan baseuh''' nyaéta [[Taneuh|wewengkon anu lahanna]] '''''pinuh''''' [[cai]], boh permanén (ngeueum) boh musiman. Wewengkon ieu kadang sawaréh atawa sagemblengna kakeueum ku lapisan cai déét. Digolongkeun kana ieu lahan baseuh, diantarana nyaéta [[rawa]] (kaasup rawa bakau), paya, jeung gambut. Cai anu ngeueum lahan baseuh bisa digolongkeun kana cai tawar, [[Cai anta|payau]] atawa [[Cai tawar|cai]] [[Sagara|asin]]. Lahan baseuh aya di saban nagara sarta di saban zona iklim, ti wewengkon kutub dugi wewengkon tropis, sarta ti dataran luhur dugi wewengkon tuus.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://indonesia.wetlands.org/id/wetlands/apa-lahan-basah-itu/|title=Apa lahan basah itu?|website=Wetlands International Indonesia|language=id-ID|accessdate=2024-02-04}}</ref> Rupa-rupa lahan baseuh dibedakeun tina kaayaan asalna, nyaéta lahan baseuh alami sarta jieunan. Lahan baseuh alami ngawengku [[ranca]]-ranca cai tawar, leuweung [[babakoan|bakau]] atawa [[mangrove]], ranca gambut, leuweung gambut, paya-paya, sarta riparian (tepian walungan). Sedengkeun lahan baseuh jieunan ngawengku waduk, serang, saluran irigasi, sarta balong. Ayeuna lahan gambut sarta mangrove geus barobah kaayaan jadi dua rupi lahan baseuh anu ngalaman karuksakan serius di sagala rupa wilayah [[Indonésia|Indonesia]]. Leuweung ranca gambut di [[Sumatra|Sumatera]] sarta [[Kalimantan]], loba dikonpérsi robah kaayaan perkebunan sarta lahan tatanén. Ogé rébuan héktar leuweung mangrove geus dikonpérsi pikeun kagiatan budidaya perairan. Pikeun nyalametkeun lahan baseuh di sakumna dunya, dina 2 Pébruari 1971 di Kota Ramsar, Iran, dijeun kesepakatan jangji internasional pikeun konsérpasi sarta pemanpaatan lahan baseuh sacara berkelanjutan. Jangji ieu dipikawanoh minangka [[Konvensi Ramsar]] atawa ''[[The Convention on Wetlands of International Importance|The Convention on Wetlands of International Importance, especially as Waterfowl Habitat]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.worldwetlandsday.org/|title=Official website of World Wetlands Day by Ramsar - 2 February - World Wetlands Day|website=www.worldwetlandsday.org|accessdate=2024-02-04}}</ref>''[[The Convention on Wetlands of International Importance|.]]'' Indonesia oge geus meratipikasi konpensi ieu ngaliwatan Kaputusan Presiden RI No. 48 taun 1991. Sajaba ti éta, saban taun diayakeun mépéling Hari Lahan Sedunia atawa ''[[World Wetlands Day.]]''<ref name=":0">{{Cite web|url=https://fsc.fkt.ugm.ac.id/apa-sih-lahan-basah-yuk-kenalan-dengan-ekosistem-yang-satu-ini/|title=Apa Sih Lahan Basah? Yuk Kenalan Dengan Ekosistem Yang Satu Ini!! – Forestry Study Club UGM|language=en-US|accessdate=2024-02-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240204103259/https://fsc.fkt.ugm.ac.id/apa-sih-lahan-basah-yuk-kenalan-dengan-ekosistem-yang-satu-ini/ |date=2024-02-04 }}</ref> Kalawan potensi wilayah lahan baseuh anu sakitu loba sakaligus minangka nagara anu geus ngaratipikasi Konvensi Ramsar, Indonesia geus netepkeun sagala rupa wilayah lahan baseuhna minangka wewengkon stratégis anu ditangtayungan. Geus aya 7 situs anu diantarana diaku sarta ditetepkeun minangka Situs Ramsar kalawan total lega wilayah ngahontal 1,3 juta héktar. Katujuh Situs Ramsar di Indonesia kasebat nyaéta Taman Nasional Berbak (Jambi), [[Taman Nasional Danau Sentarum|Danau Sentarum]] (Kalimantan Kulon), Suaka Margasatwa Pulo Rambut (DKI Jakarta), Taman Nasional Ranca Aopa Watumohai (Sulawesi Tenggara), Taman Nasional Sembilang (Sumatera Selatan), Taman Nasional Wasur (Papua), sarta Taman Nasional Tanjung Puting (Kalimantan Tengah)<ref name=":0" /> === Tipologi ékosistem lahan baseuh === Tipologi ékosistem lahan baseuh diwangun tina ékosistem cai tawar sarta ékosistem éstuarin. Nu kaasup ékosistem cai tawar nyaéta tina cai anu tenang kawas: émpang, ranca, balong sarta cai ngocor kawas: walungan, rupa-rupa sumber cai (mata air). Sedengkeun ékosistem éstuarin anu geus beunang pangaruh kitu kumahana kaayaanana pasang surut cai laut, contona: payau, mangrove, jukut laut, laguna. Lahan baseuh ogé aya anu alami, aya deui dina meunang jieunan sepertos pasawahan, tambak, balong industri. Boh lahan baseuh alami atawa damelan di mana kaayanana téh diperlukeun pisan ku ékosistem dunya. Sumawonten nu nyicingan di sababaraha wilayah di dunya ieu ngagantung pisan dina lahan ieu. Contona nyaéta urang Asia anu kalolobaan hirupna gumantung dina béas anu ditanam di lahan baseuh. Kitu ogé kalawan mayoritas nu nyicingan Indonesia ngagantung dina lahan ieu margi langkung ti 100 juta jalmi hirup di sapanjang basisir sarta di sabudureun aliran walungan.<ref>{{Cite web|url=https://repo-dosen.ulm.ac.id/|title=Repo Dosen|website=repo-dosen.ulm.ac.id|accessdate=2024-02-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240204111719/https://repo-dosen.ulm.ac.id/ |date=2024-02-04 }}</ref> == Rupa-rupa lahan baseuh == Dumasar kana ékosistem lahan baseuh seueur neundeun sagala rupa sato sarta tutuwuhan liar anu kalolobaan ngagantungkeun hirupna dina ayana lahan baseuh ieu. Contona rupi sarupaning janis serangga anu cicing di wewengkon ieu anu ngajadikeunna tempat tinggal (habitat) ku kituna sanggem nyieun ékosistem sorangan. Malahan amun dibandingkeun kalawan ékosistem lianna, ékosistem lahan baseuh bisa dikatégorikeun kana ékosistem nu pangbeungharna neundeun sato jeung tutuwuhan. === Lahan gambut === Lahan gambut nyaeta lahan baseuh kalawan lapisan taneuh caian anu diwangun ti bahan pepelakan nilar sarta geus buruk. Anu kaasup lahan gambut diantarana nyaeta ''moor, bog, mires,'' leuweung ranca gambut sarta ''permafrost tundra''. Lega lahan gambut sacara umum ngahontal satengahna tina sakabéh lega lahan baseuh di sadunya, sarta nutupan 3% ti total lega permukaan bumi. Sadaya lahan gambut bisa ditepungan di sagala rupa beulahan dunya. Pentingna ieu lahan sabab mampu jadi sumber serepan cai hujan, nyegah lumangsungna banjir, ngalaan cai sacara lalaunan pikeun pelestarian alami lahan, sarta ngajamin kiriman cai bersih sapanjang taun. Leuweung ranca gambut tropis mangrupa imah kanggo rebuan sato sarta tutuwuhan, kaasup spesies langka sarta kaancam punah sepertos orangutan sarta maung Sumatera. Lahan gambut ngandung dua kali lipat jumlah karbon ti leuweung anu aya di sakumna dunya. Sabot kagamah atawa digaringkeun, lahan gambut bisa robah kaayaan pikeun asalna emisi gas imah kaca.<ref name=":1" /> === Walungan jeung délta === [[Gambar:Sungai Terpendek di Dunia Ada di Indonesia!.jpg|kiri|jmpl|Walungan Tamborasi di Sulawesi Tenggara|220x220px]] Mangrupa aliran cai alami, biasana cai tawar, ngocor nuju laut, danau, atawa ka walungan lianna. Walungan asalna ti hujan anu lumangsung didataran luhur anu ngocor ka lamping nuju anak walungan sarta walungan utami. Amun délta tiasa ditepungan di haturan hilir walungan, di mana aliran cai beuki laun sarta nyebar ka hamparan lahan baseuh jeung perairan déét. Walungan boga pungsi minangka nyadiakeun sumber cai ngaleueut, leeutan sarta irigasi kanggo tatanén. Cai walungan ogé boga pungsi ngeusian deui danau sarta ngunjalan sedimen anu subur anu ngabeungharkeun wewengkon dataran banjir sarta ranca-ranca. Walungan ogé boga peran pikeun kaperluan minangka jalur transportasi, perdagangan sarta minangka asal énérgi. Walungan sarta délta mangrupa habitat peryogi kanggo lauk sarta sato cai tawar lianna sepertos ampibi sarta sarupaning kerang-kerangan.<ref name=":1" /> === Mangrove === [[Gambar:Rhizopora stylosa Found in Mangrove of Cilintang, Taman Nasional Ujung Kulon, Banten.jpg|jmpl|Leuweung Mangrove di Taman Nasional Ujung Kulon, Banten]] Leuweung mangrove mangrupa pamanggihan antara lautan, basisir, cai tawar sarta daratan nu kabéhna patepang sarta mangrupa salah sahiji ékosistem numawi kompléks di belahan bumi ieu, tumuwuh dina kaayaan lingkungan di mana pepelakan bisa nilar kalawan anyar pisan. Janis ékosistem ieu bisa ditepungan di wewengkon tropis sarta subtropis, utamana di wewengkon pasang surut, anu sering dipinuhan ku cai asin. Leuweung mangrove nempatan kira-kira 15,2 juta hektar ti basisir tropis di sakumna dunya: kaasup Afrika, Australia, Asia sarta Amerika. Leuweung ieu diperlukeun ku dunya sabab bisa ngurangan bencana: Leuweung mangrove mikeun panangtayungan sarta tempat cicing di dina wanci lumangsung na kajadian cuaca ékstrim, sepertos angin badai sarta banjir. Mangrove bisa nahan sarta meupeus lambak pasang alatan ti cuaca ékstrim ieu. Salah sahiji contona leuweung mangrove tiasa ngurangan daya hantam tsunami tepi ka 90%. Sedengkeun spésies anu aya di jero leuweung mangrove nyaéta sajumlah dangdaunan sarta akar hususna ti tangkal mangrove anu bisa mikeun nutrisi anu alus pikeun plankton, ganggang, lauk sarta sarupaning kerang-kerangan. Mangrove oge mangrupa imah jang loba manuk sarta mamalia sepertos monyet mangrove di Asia Selatan. Di widang parobahan iklim, mangrove ngabogaan potensi dina nunda karbon ku kituna perannya ampir nyaruaan leuweung hujan tropis.<ref>{{Cite web|url=https://dec-vermont-gov.translate.goog/watershed/wetlands/what/types?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc|title=Wetland Types {{!}} Department of Environmental Conservation|website=dec-vermont-gov.translate.goog|accessdate=2024-02-04}}</ref> === Lahan baseuh jieunan manusa === Lahan baseuh nu kaasup kana ''human-made wetlands'' nyaéta hiji ékosistem lahan baseuh anu kabentuk alatan intervensi jelema, boh ngahaja ataupun henteu ngahaja. Lahan baseuh jieunan anu dihaja biasana dijieun pikeun nyumponan sagala rupa kapentingan tertentu; contona jang ngaronjatkeun produksi lahan tatanén sarta perikanan, pembangkit tanagi listrik, sumber cai, atawa jang ngaronjatkeun kaendahan béntang alam pikeun kaperluan pariwisata. Sedengkeun lahan baseuh jieunan anu pembentukana henteu dihaja umumna ngabogaan tujuan pemanfaatan anu kurang jelas; contona kuyumbang cai anu kabentuk di lahan-lahan urut kagiatan tambang. Dina hal mekarna, lahan baseuh jieunan bisa kasampak sepertos ekosistem alami.<ref>{{Cite web|url=http://https//lindungihutan.com,%20https://lindungihutan.com/|title=LindungiHutan {{!}} Bersama Menghijaukan Indonesia|website=https|language=id|accessdate=2024-02-04}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ayana lahan baseuh damelan bisa mikeun pangaruh anu alus sarta bisa deui mikeun pangaruh anu goréng kana lingkungan. Pangwangunan lahan baseuh jieunan minangka ékosistem anyar bisa nyegah kepunahan sarta ngaronjatkeun populasi hiji rupi flora atawa fauna. Contona pangwangunan balong atawa dinya bisa mikeun pepelakan sagala rupa-rupi tutuwuhan sarta sato cai sepertos teratai, kiambang, lauk, sarta bangkong pikeun hirup sarta ngembang biak. Di sisi lain henteu saeutik deui pangwangunan lahan baseuh damelan geus matak leungitna habitat sarta keanekaragaman rupi flora fauna di jerona salah sahiji conto nyaeta pangwangunan tambak anu barobah kaayaan lantaran leungitna leuweung mangrove sarta sagala rupa rupi biota di jerona Klasipikasi habitat lahan baseuh damelan dumasar Sistem Klasifikasi Ramsar 1 (''Ramsar Convention on Wetlands, 2004)''<ref>{{Cite web|url=https://www.ramsar.org/world-wetlands-day-2004|title=World Wetlands Day 2004 {{!}} The Convention on Wetlands, The Convention on Wetlands|website=www.ramsar.org|language=en|accessdate=2024-02-04}}</ref> nyaéta: # Balong budidaya organisme cai (contona lauk sarta udang). # Kolam; kaasup balong-balong tatanén, balong bibit, sarta tangki-tangki cai anu ukuranana alit (umumna handapeun 8 Ha). # Lahan teririgasi; kaasup saluran irigasi sarta sawah. # Lahan tatanen anu kakeueum cai sacara musiman; kaasup lapangan jukut jukutan baseuh anu dikokolakeun sacara intensif. # Lahan eksploitasi uyah,ngawengku ladang penguapan sarta pendulangan uyah. # Wewengkon panandéan cai; contona bendungan/waduk, bendungan, sarta tandon. # Liang atawa balong di wewengkon patambangan; nyaéta liang atawa kolam anu kabentuk alatan kagiatan patambangan (misalna: patambangan batu, kerikil, sarta batu bara). # Wewengkon pengolahan pamiceunan ngawengku saluran pembuangan pamiceunan balong sedimentasi, balong oksidasi, jsb. # Kanal, saluran drainase, sarta parit. # ''Karst'' (gua kapur) sarta sistem-sistem ''hidrologis subterranean'' == Répérénsi: == k582m0xq5d6kfcgzjciqj7mf2wm72mt 0 106344 707878 677877 2026-04-06T11:22:32Z AnRo0002 3559 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:(Phanera purpurea) Bauhinia Orchid flower in Andhra University.jpg]] → [[File:Bauhinia purpurea flower in Andhra University.jpg]] 707878 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = {{tc2|tumbuhan}} | name = Tayuman | status = | status_system = | status_ref = | fossil_range = | image = Bauhinia purpurea flower in Andhra University.jpg | image_caption = Bunga'' | image2 = | image2_caption = | domain = [[Eukaryota]] | regnum = [[Plantae]] <!-- --><!-- --><!-- -->{{kladtb|[[Tumbuhan berpembuluh|Tracheophyta]]}} {{kladtb|[[Tumbuhan berbunga|Angiospermae]]}} {{kladtb|[[Eudikotil]]}} <!-- klad --><!-- --><!-- -->{{kladtb|[[Rosid]]}} | ordo = [[Fabales]] | subordo = | superfamilia = | familia = [[Fabaceae]] | subfamilia = [[Cercidoideae]] | supertribus = | tribus = [[Bauhinieae]] | subtribus = | genus = ''[[Bauhinia]]'' | species = '''''Bauhinia purpurea''''' | ordo_authority = | familia_authority = | genus_authority = | species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name=POWO_481605-1/> |subdivision_ranks = |subdivision = | range_map = | range_map_caption = | range_map_alt = |type_species = |type_species_authority = |synonyms = {{Species list |Bauhinia castrata|Blanco |Bauhinia coromandeliana|DC. |Bauhinia kurzii|Prain |Bauhinia rosea|Kurz |Bauhinia triandra|Roxb. |Caspareopsis purpurea|(L.) Pittier |Casparia castrata|(Blanco) Hassk. |Perlebia purpurea|(L.) A.Schmitz |Phanera kurzii|(Prain) Thoth. |Phanera purpurea|(L.) Benth. |Phanera rosea|Rich. ex Teijsm. & Binn. |Telestria purpurea|(L.) Raf. }} |synonyms_ref = <ref name=POWO_481605-1>{{cite web |title=''Bauhinia purpurea'' L. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:481605-1 |accessdate=2020-05-27 }}</ref> }} [[Gambar:Bauhinia purpurea-batang-Raflinoer32.jpg|jmpl|Foto ieu Lokasina di Taman Hutan H Djuanda, Bandung]] '''Bauhinia purpurea''' atawa '''Tayuman''', nu langkung dikenal minangka tangkal anggrek ungu atanapi tangkal borondong, mangrupikeun tangkal hias anu asalna tina anak buana [[India]] sareng [[Myanmar]], sareng parantos sumebar ka daérah tropis sareng subtropis di sakuliah dunya<ref>{{Cite journal|date=2024-07-19|title=Tayuman|url=https://id.wikipedia.org/wiki/Tayuman|language=id}}</ref> == Gambaran tangkal == * '''Ukuran sareng Bentuk:''' Tangkal ieu semi-gugur kalayan makuta anu buleud, tiasa ngahontal jangkungna dugi ka 20-35 kaki (6-10 meter). * '''Daun:''' Daunna ageung, dua-lobed, kalayan bentuk haté anu lemes. * '''Kembang:''' Kembangna mirip anggrek, warna na ti ungu nepi ka bodas, sareng muncul dina jumlah anu seueur. <ref>{{Cite web|url=https://devilmountainnursery.com/bauhinia-purpurea/|title=Bauhinia purpurea|website=Devil Mountain Wholesale Nursery|language=en|accessdate=2025-03-01}}</ref> * '''Buah:''' Buahna mangrupa polong kering anu panjangna dugi ka 12 inci (30 cm), ngandung 12 nepi ka 16 siki. == Habitat == Tangkal ieu tumbuh subur di daérah kalayan sinar panonpoé pinuh sareng taneuh anu ngagaduhan drainase anu saé. Tangkal ieu ogé tahan kana kaayaan halodo<ref>{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST090|title=ENH249/ST090: Bauhinia purpurea: Purple Orchid-Tree|website=Ask IFAS - Powered by EDIS|language=en|accessdate=2025-03-01}}</ref> == Manpaat == * '''Tutuwuhan Hias''' ** Kusabab kembangna nu éndah sareng warnana nu mencorong, tangkal ieu sering dipelak pikeun ngahias taman, kebon, sareng sisi jalan. ** Tangkalna ogé tiasa nyayogikeun kalangkungan atanapi tempat teduh di lingkungan rumah tangga. * '''Obat Tradisional''' ** Dina pengobatan tradisional, bagéan tangkal ieu dipercaya bisa ngubaran rupa-rupa panyakit. ** '''Daunna''': Dipaké pikeun ngubaran batuk sareng panyakit kulit. ** '''Kulit tangkalna''': Bisa dipaké pikeun nyubuhkeun borok, panyakit kelenjar, sareng minangka panawar racun. ** '''Akarnya''': Dipaké pikeun masalah pencernaan jeung inflamasi (radang)<ref>{{Cite journal|date=2024-07-19|title=Tayuman|url=https://id.wikipedia.org/wiki/Tayuman|language=id}}</ref> == Budidaya == # '''Milih Siki atanapi Stek''' #* Siki kedah direndem heula dina cai haneut supados gancang mecenghul. #* Stek batang langkung gancang tumbuh tibatan siki # '''Nyayagikeun Taneuh''' #* Taneuh kedah subur, hampang, sarta drainaséna saé. #* pH taneuh netral atanapi rada asam. # '''Cara Melak''' #* Melak di tempat nu kénging cahaya panonpoé. #* Jarak tanam 3-5 meter supados tangkal tiasa mekarkeun kalayan leluasa.<ref>{{Cite web|url=https://mahindranursery.com/blogs/plant-guide/bauhinia-plant-a-complete-guide-to-growing-and-caring-for-the-orchid-tree|title=Bauhinia Plant {{!}} A Complete Guide to Growing and Caring for the Orchid|last=Nursery|first=Kadiyam|website=Mahindra Nursery|language=en|accessdate=2025-03-01}}</ref> # '''Perawatan Tangkal''' #* '''Nyiram''': Dilakukeun rutin, tapi ulah nepi ka beueus teuing. #* '''Mupus''': Pupuk organik atanapi NPK dipasihkeun sabulan sakali. #* '''Mangkasan''': Ranting garing dipangkas supados ngadorong pertumbuhan anyar. # '''Nyegah Hama jeung Panyakit''' #* '''Hama''': Kutu daun sareng ulat tiasa menyerang, tiasa diatasi ku insektisida alami. #* '''Panyakit''': Jamur tiasa muncul mun taneuh teuing baseuh, pastikeun drainase saé. # '''Mangsa Kamekaran''' #* Tangkal ieu biasana mimiti mekar dina umur 2-3 taun, utamina dina usum garing<ref>{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/ST090|title=ENH249/ST090: Bauhinia purpurea: Purple Orchid-Tree|website=Ask IFAS - Powered by EDIS|language=en|accessdate=2025-03-01}}</ref> Ku cara budidaya nu leres, tangkal Tayuman tiasa mekarkeun kalayan saé, nyayogikeun kaéndahan tur mangpaat pikeun lingkungan. == Rujukan == <references /> [[Kategori:Artikel WikiTutuwuhan]] [[Kategori:Artikel Kopdar WikiTutuwuhan]] bmk3n5sp1t9y2syuco2s4gjmbn0zpvu 0 107785 707877 707465 2026-04-06T08:45:33Z Dinototosugiarto 11449 /* Ma'na Filosofis sarta Ruh Ihram */ 707877 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; border-spacing:2px; background:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:88%;" |+ style="font-size:125%; font-weight:bold; background:#2e8b57; color:white; padding:5px;" | Ihram |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Peace-Pakistan-Man-in-Ihram-Mecca.jpg|250px]]<br/>''Jamaah haji nuju nganggo pakéan ihram bodas.'' |- ! style="text-align:left;" | Ngaran Arab | {{lang|ar|إحرام}} (''Iḥrām'') |- ! style="text-align:left;" | Hartosna | Nyingkahan / Ngaharamkeun |- ! style="text-align:left;" | Kagiatan Utama | Niat & Nganggo pakéan husus |- ! style="text-align:left;" | Lokasi Ngamimitian | [[Miqat]] |- ! style="text-align:left;" | Status | Rukun Haji & Umrah |} '''Ihram''' (basa Arab: {{lang|ar|إحرام}}) nyaéta kaayaan suci sarta niat pikeun ngamimitian ibadah [[Haji]] atanapi [[umroh|Umrah]].<ref name="Spiritual">Iwan Guntur dkk., ''Haji dan Umrah: Sebuah Perjalanan Spiritual'', (Jakarta: PT Elex Media Komputindo, 2021), kaca 75. [https://www.google.co.id/books/edition/Haji_dan_Umrah_Sebuah_Perjalanan_Spiritu/iM5eEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=1&dq=ihram+adalah&pg=PA75&printsec=frontcover URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> Jalma anu nuju dina kaayaan ihram disebut muhrim. Ritual ieu dimimitian ku mandi sunnah, nganggo pakéan ihram, sarta ngucapkeun niat di tempat anu parantos ditangtukeun ([[Miqat]]).<ref>H. Bobby Herwibowo & Indriya R. Dani, ''Panduan Pintar Manasik Haji dan Umrah'', (Jakarta: WahyuMedia, 2013), kaca 25. [https://www.google.co.id/books/edition/Panduan_Pintar_Manasik_Haji_dan_Umrah/wXtxEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=1&dq=niat+ihram&pg=PA25&printsec=frontcover URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> == Hadis ngeunaan Ihram == Di handap ieu rujukan hadis shahih anu janten dasar hukum nalika saurang mukmin nuju aya dina kaayaan ihram: === Niat sarta Miqat === <blockquote> <div dir="rtl" lang="ar" style="font-size: 1.2em; line-height: 1.6em; font-family: 'Amiri', 'Traditional Arabic', serif;">وَلِأَهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ، وَلِأَهْلِ الشَّأْمِ الْجُحْفَةَ، وَلِأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنَ الْمَنَازِلِ، وَلِأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ، فَهُنَّ لَهُنَّ، وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرِهِنَّ مِمَّنْ أَرَادَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ...</div> Hartosna: "Rasulullah saw. parantos netepkeun Miqat pikeun penduduk Madinah di Dzulhulaifah, pikeun penduduk Syam di Al-Juhfah, pikeun penduduk Najed di Qarnul Manazil, sarta pikeun penduduk Yaman di Yalamlam..." sarta anjeunna ngadawuh: "Miqat-miqat éta téh pikeun maranéhna sarta pikeun saha waé anu ngaliwat ka dinya sanajan lain pendudukna, nyaéta pikeun jalma anu niat badé haji sarta umrah." <cite>— '''HR. Bukhari no. 1524 sarta Muslim no. 1181'''</cite> </blockquote> '''Pami Haji''' لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ حَجًّا Labbaikallahumma hajjan. "Abdi nedunan panggero Anjeun, ya Allah, kanggo ngalaksanakeun haji." '''Pami Umroh :''' لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ عُمْرَةً Labbaikallahumma ‘umratan. "Abdi nedunan panggero Anjeun, ya Allah, kanggo ngalaksanakeun umroh." ===Hakekat Niat nalika Ihram=== Nalika saurang jamaah ngaleupaskeun papakéan dunya sarta ngagentos ku kaén blacu bodas, anjeunna sabenerna nuju ngalaksanakeun [[Niat Pamungkas]]. Numutkeun Syariati, niat dina mangsa harita téh nyaéta: # Niat "Paéh" tina Égo ("[[Ananiyah]]") : ''"Dinten ieu, kuring maot tina pangkat kuring, maot tina kabeungharan kuring, sarta maot tina sagala rupa nu ngabédakeun kuring jeung batur."'' # Niat "Nyingkirkeun Topéng/teregos": ''"Kuring nuju ngalaan sakabéh topéng kuring pikeun manggihan jati diri kuring anu saenyana di payuneun Gusti."'' # Niat "Migunakeun Kabébasan" :''Numutkeun Syariati dina buku [[Makna Haji]], niat ihram téh nyaéta proklamasi kabébasan. Niat pikeun teu dijajah deui ku kahayang dunya, sato, atawa méwahna hirup''.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira.</ref> <blockquote> "Haji nyaéta hijrahna manusa tina dirina sorangan (égo) nuju ka Allah. Ninggalkeun sagala rupa di dieu hartosna anjeun kudu wani mutuskeun ranté-ranté dunya anu salila ieu ngabeungkeut jiwa anjeun. Lamun anjeun miang ka Makkah bari masih mawa ambisi sarta kasombongan dunya, anjeun sabenerna mah tacan ninggalkeun nanaon." <cite>— Disarikeun tina ''Makna Haji'' (2014) karya Dr. Ali Syariati.</cite> </blockquote> == Ma'na Filosofis sarta Ruh Ihram == Ihram sanés ngan saukur ganti papakéan, nanging mangrupikeun perlambang tina parobahan batin manusa anu hayang balik ka fitrahna. Ihram éta téh mangrupikeun perlambang tina maot/"paéhna" hawa nafsu. * Maot tina sipat [[Amarah]] (nafsu nu sok ngajak kana kagoréngan). * Maot tina sipat [[Luwamah]] (nafsu nu sok kaduhung tapi malikan deui). * Sangkan hudang deui dina jiwa anu [[Mutmainnah]] (jiwa anu tenang sarta ridho)<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira. ISBN [Nomer ISBN upami aya].</ref> === Simbol Kasaruaan (Kafan Kahuripan) === Papakéan Ihram pikeun lalaki anu ngan saukur dua lambar lawon bodas tanpa kaput (jahitan) mangrupikeun simbol '''Kasaruaan'''. Di dieu, sakabéh atribut dunya sapertos jas méwah, pangkat, jabatan, sarta kabeungharan dileupaskeun sagemblengna. Di payuneun Allah, nu raja jeung nu jalata téh sarua bodasna. Papakéan ieu ogé ngingetkeun urang kana lawon kafan, yén manusa moal mawa nanaon ka ahéret iwal ti amal ibadahna.<ref>Al-Ghazali. ''Ihya Ulumuddin: Kitab Rahasia-Rahasia Haji''.</ref> *[[Tawadhu|Tawadu]]: Manusa téh sarua di payuneun Allah. Nafsu hayang dipuji (riya) sarta hayang katingal punjul ti batur (takabur) kedah "dipeuncit" nalika niat Ihram dikedalkeun. *[[Kasinugrahan]]: Manusa balik deui ka jati diri anu murni (fitrah), lir ibarat orok anu nembé lahir atanapi mayit anu badé dikurebkeun, ngan saukur dibungkus ku kaén bodas polos.<ref>Syariati, Ali. (2014). ''Makna Haji''. Jakarta: Zahira].</ref> === Ngadalikeun Hawa Nafsu === Nalika dina kaayaan Ihram, aya sababaraha larangan (sapertos teu meunang mopolongo, teu meunang moro sato, teu meunang neukteuk [[kuku]]/[[buuk]], sarta teu meunang nganggo seuseungitan). Ieu ngajarkeun manusa ngeunaan '''Disiplin Rohani''' sarta ngadalikeun hawa nafsu. Manusa dilatih pikeun leuwih merhatoskeun kasucian batin tibatan kaéndahan fisik atawa kasenangan samentara.<ref>Ibn Katsir. ''Tafsir Al-Qur'an al-Azim''.</ref> === Labbaikallah: Jawaban Panyaur Allah === Nalika ngamimitian Ihram, jamaah disunnahkeun macakeun kalimat '''Talbiyah''' (''Labbaikallahumma labbaik...''). Ieu mangrupikeun perlambang yén manusa téh hamba anu sumerah diri, ngajawab panyaur (panggilan) ti Gusti kalayan pinuh ku kaikhlasan sarta rasa reueus. == Tata Cara Ihram == Sateuacan niat di Miqat, jamaah disunnahkeun ngalakukeun sababaraha hal pikeun nyampurnakeun kasucianana:<ref>A. Solihin dkk., ''Tuntunan Super Lengkap Haji & Umrah'', (Jakarta: Ilmu, 2014), kaca 96. [https://www.google.co.id/books/edition/Tuntunan_Super_Lengkap_Haji_umrah/zEfzDwAAQBAJ?hl=id&gbpv=1&dq=tata+cara+ihram&pg=PA96&printsec=frontcover URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # Mandi sunnah [[ihram]] sarta wudhu.<ref name="Spiritual" /> # Nyukur [[kumis]], meresihan [[kuku]], sarta nyukur buuk kélék ogé buuk palangkakan. # Nganggo pakéan ihram (dua lambar kaén bodas pikeun '''pameget'''). # Ngalaksanakeun [[solat|salat]] sunnah ihram dua rakaat.<ref>M. Sanusi & H.S. Sholihin, ''Dirasah Islamiyah Kelas VIII'', (Jakarta: PT Penerbitan Pelangi Indonesia, 2021), kaca 27. [https://www.google.co.id/books/edition/DIRASAH_ISLAMIYAH_KELAS_VIII/ugtYEAAAQBAJ?hl=id&gbpv=1&dq=pakaian+ihram&pg=PA27&printsec=frontcover URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> == Pakéan Ihram == Aturan pakéan ihram mangrupikeun simbol kasederhanaan sarta kasaruaan darajat manusa di payuneun Allah swt.:<ref name="Spiritual" /> '''Pameget''': Nganggo dua lambar kaén bodas anu teu dikaput. Salambar ditalikeun pikeun nutup aurat bagian handap, sarta salambar deui disampaykeun dina taktak. '''Awéwé''': Nganggo pakéan anu nutup sakujur awak (nutup aurat) nanging teu kénging nutup pameunteu (cadar) sarta teu kénging nutup dampal leungeun.<ref>Siti Maemunah, ''Panduan Perjalanan Haji Untuk Perempuan'', (Jakarta: PT Lingkar Pena Kreativa, 2011), kaca 210. [https://www.google.co.id/books/edition/Panduan_Perjalanan_Haji_Untuk_Perempuan/WiVtDwAAQBAJ?hl=id&gbpv=1&dq=ihram+perempuan&pg=PA210&printsec=frontcover URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> <blockquote> <div dir="rtl" lang="ar" style="font-size: 1.2em; line-height: 1.6em; font-family: 'Amiri', 'Traditional Arabic', serif;">لَا تَلْبَسُوا الْقُمُصَ، وَلَا الْعَمَائِمَ، وَلَا السَّرَاوِيلَاتِ، وَلَا الْبَرَانِسَ، وَلَا الْخِفَافَ إِلَّا أَحَدٌ لَا يَجِدُ نَعْلَيْنِ</div> Ti Abdullah bin Umar r.a., yén aya saurang lalaki naros: "Yaa Rasulullah, pakéan naon anu kedah dipaké ku jalma anu nuju ihram?" Rasulullah saw. ngawaler: "Anjeun ulah maké gamis, ulah maké sorban, ulah maké calana, ulah maké tutup sirah (tanjak/topi), sarta ulah maké sapatu (khuf) iwal upami teu mendakan sendal." <cite>— '''HR. Bukhari no. 1542 sarta Muslim no. 1177'''</cite> </blockquote> == Larangan Nalika Ihram == Nalika parantos niat ihram, jamaah dilarang ngalakukeun sababaraha hal anu tiasa ngabatalkeun atanapi ngawajibkeun denda ([[Dam]]):<ref name="Spiritual" /> <blockquote> <div dir="rtl" lang="ar" style="font-size: 1.2em; line-height: 1.6em; font-family: 'Amiri', 'Traditional Arabic', serif;">وَلَا تَلْبَسُوا مِنَ الثِّيَابِ شَيْئًا مَسَّهُ الزَّعْفَرَانُ وَلَا الْوَرْسُ</div> "Sarta ulah maraké pakéan (ihram) anu keuna ku parfum za'faran atanapi wars (tutumbuhan anu seungit)." <cite>— '''HR. Bukhari no. 134'''</cite> </blockquote> # Pikeun lalaki: Teu meunang nganggo papakéan anu dikaput sarta teu meunang nutupan sirah. # Pikeun awéwé: Teu meunang nutupan raray (cadar) sarta dampal leungeun. # Nganggo seuseungitan (parfum). # Neukteuk kuku atanapi nyukur rambut.<ref>H. Kholilurrohman, ''Fiqih Ibadah'', (Jakarta: Nurul Hikmah, 2021), kaca 59. [https://www.google.co.id/books/edition/Fiqih_Ibadah/jGp3EAAAQBAJ?hl=id&gbpv=1&dq=larangan+ihram&pg=PA59&printsec=frontcover URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> # Ngalakukeun akad nikah atanapi hubungan suami-istri. # Maéhan sato atanapi neukteuk pepelakan di Tanah Haram.<ref>Majelis Ulama Indonesia, ''Himpunan Hasil Ijtima Ulama Komisi Fatwa Se-Indonesia'', (Jakarta: Erlangga, 2011), kaca 160. [https://www.google.co.id/books/edition/Himpunan_Hasil_Ijtima_Ulama_Komisi_Fatwa/k1QWEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=1&dq=larangan+ihram&pg=PA160&printsec=frontcover URL Digital], diaksés 2 Pébruari 2026.</ref> <blockquote> "Tanah Suci (Haram) nyaéta simbol kaamanan sarta kabébasan total. Di dieu, sakabéh makhluk—manusa, sato, nepi ka tutuwuhan—kudu ngarasa aman tina gangguan leungeun sarta lisan anjeun. Ngamulyakeun Tanah Suci hartosna anjeun kudu leupas tina sipat 'ngarasa boga' sarta 'ngarasa kawasa', sabab di dieu ngan Allah nu boga sarta nu kawasa." <cite>— Dicutat sarta diringkes tina ''Makna Haji'' (2014) ku Dr. Ali Syariati.</cite> </blockquote> == Galéri == <gallery mode="packed" caption="Rupa-rupa Gambar Patali Ihram"> File:Arafat pilgrims.jpg|Suasana jamaah haji pameget nganggo kaén ihram bodas. File:Masjid-u-Shajarah courtyard.jpg|Salah sahiji tempat [[Miqat]] (Bir Ali) pikeun ngamimitian ihram. File:The Kaaba during Hajj - edited.jpg|Jamaah dina kaayaan ihram nalika nuju ngurilingan [[Ka'bah]]. [[File:Female pilgrims towards Arafat 01.jpg|Female_pilgrims_towards_Arafat_01]]|Conto pakéan ihram pikeun awéwé anu nutup sakujur aurat. </gallery> == Dicutat tina == {{reflist|2}} == Tutumbu ka Luar == * [https://haji.kemenag.go.id/ Loka Resmi Haji Kementrian Agama RI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228162515/http://haji.kemenag.go.id/ |date=2014-02-28 }} * [https://www.haj.gov.sa/ Kamentrian Haji sarta Umrah Arab Saudi] * {{cite book |last=Syariati |first=Ali |title=Makna Haji |year=2014 |publisher=Zahira |location=Jakarta}} [[Kategori:Ibadah Islam]] [[Kategori:Haji]] [[Kategori:Mekah]] [[Kategori:islam]] {{Ibadah Haji}} {{islam-pondok}} ht9hee0hcpbc1ca1aoz8aril7vwdwwo 0 108208 707864 707801 2026-04-06T02:01:13Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707864 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Ole Romeny and Prabowo Subianto.jpg|jmpl|Ole Romeny, Punggawa Timnas Maen Bal Indonesia & Presiden Prabowo Subianto]] '''Tim Nasional Maén Bal Indonésia''' nyaéta '''timnas''' anu ngawakilan Indonésia dina acara maén bal internasional putra senior. Aranjeunna mangrupikeun tim Asia munggaran anu milu dina Piala Dunia FIFA 1938 nalika masih disebut [[Hindia-Walanda|Hindia Walanda]]. Dina babak kahiji, timnas Hindia Walanda eleh 6-0 ka Hungaria, sarta jadi hiji-hijina penampilan maranéhanana di Piala Dunya FIFA. Kalawan ngan hiji patandingan dimaénkeun sarta euweuh gol dicitak, Indonésia nyepeng rekor Piala Dunya salaku tim kalawan pangsaeutikna patandingan jeung salah sahiji tim kalawan pangsaeutikna gol dicitak.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/national/fifa_world_cup/news/asias_world_cup_debutants_dutch_east_indies.html|title=Asia's World Cup Debutants: Dutch East Indies|website=the-AFC|language=en|accessdate=2026-04-05}}</ref><ref>{{Citation|title=Fascinating story of Asia's first World Cup team|url=https://www.youtube.com/watch?v=DO_kfSKD4Nw|date=2014-09-10|accessdate=2026-04-05|last=FIFA}}</ref> Hiji-hijina penampilan tim di Olimpiade sanggeus kamerdikaan nyaéta taun 1956. Indonésia geus lolos ka [[Piala Asia AFC]] lima kali, sarta kinerja pangalusna nya éta kualifikasi pikeun tahap knockout pikeun kahiji kalina dina édisi 2023. Indonésia meunang medali perunggu dina Asian Games 1958 di Tokyo. Tim éta ogé geus ngahontal pertandingan final dina Championship Perbara genep kali, tapi teu kungsi jadi juara. Aranjeunna ngabagi saingan régional sareng nagara-nagara ASEAN, khususna dina kompetisi maén bal Indonésia ngalawan Malaysia, kusabab tegangan politik sareng budaya antara dua.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/indo-intres.html|title=Indonesia International Matches|website=www.rsssf.org|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Sajarah == === Tim Asia munggaran dina Piala Dunia FIFA (1934–1950s) === Pertandingan ngalibetkeun tim ti Hindia Walanda diayakeun ku [[Nederlandsch Indische Voetbal Bond]] (NIVB) anu saterusna diganti ku Nederlandsch Indische Voetbal Unie (NIVU) dina taun 1935. Duanana nyaéta federasi maén bal Hindia Walanda. Pertandingan anu dilaksanakeun samemeh Indonésia merdéka taun 1945 henteu diaku ku PSSI salaku pertandingan resmi timnas Indonésia.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://newspapers.nl.sg/Digitised/Article.aspx?articleid=straitstimes19340514.2.111.1|title=The Straits Times, 14 May 1934, Page 14, SENSATION AT MANILA GAMES.|website=newspapers.nl.sg|accessdate=2026-04-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022165634/http://newspapers.nl.sg/Digitised/Article.aspx?articleid=straitstimes19340514.2.111.1 |date=2012-10-22 }}</ref> Pertandingan anu munggaran dirékam ngalibetkeun tim ti Hindia Walanda nyaéta ngalawan timnas Singapura dina 28 Maret 1921. Pertandingan ieu dimaénkeun di Batavia sarta dipungkas ku Hindia Walanda meunang kalawan skor ahir 1-0. Ieu dituturkeun ku patandingan ngalawan tim XI Australia dina bulan Agustus 1928 (2-1 meunang) jeung tim ti Shanghai dua warsih saterusna (4-4 imbang).<ref name=":1" /> Dina 1934, tim nasional maén bal Hindia Walanda milu dina 10th Far East Championship Games dimaénkeun di Manila, Filipina. Sanggeus ngéléhkeun Jepang 7-1 dina laga kahiji, dua patandingan saterusna réngsé kalawan éléh (2-0 ka Cina jeung 3-2 ka tuan rumah) nu nyababkeun Tim Nasional Hindia Walanda ngan finish kadua dina turnamén. Sanajan teu diaku ku PSSI, patandingan ieu diakuan ku réngking World Football Elo minangka patandingan munggaran ngalibetkeun timnas Indonésia.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/indie-intres.html|title=Dutch East Indies International Matches|website=www.rsssf.org|accessdate=2026-04-05}}</ref> Sanggeus jadi anggota FIFA dina Méi 1936, NIVU ngadaptarkeun Hindia Walanda pikeun Piala Dunia 1938. Jepang, nu lajeng kalibet dina perang agresi di Cina, kaluar ti babak kualifikasi. FIFA teras maréntahkeun pertandingan tambahan antara Hindia Walanda sareng Amérika Serikat saminggu sateuacan turnamen di Perancis, dijadwalkeun pikeun Pesta Ascension of the Lord 1938 di Rotterdam. Tapi, Amérika Serikat mundur kusabab masalah kauangan. Féderasi Soccer Amérika Serikat ngaharepkeun ngabiayaan perjalanan ka Perancis tina kauntungan tina pertandingan ulang taun pérak federasi ngalawan Inggris, tapi pertandingan dibatalkeun kusabab Inggris nolak maén dina dinten Minggu, ku kituna federasi Amérika henteu tiasa mayar biaya perjalanan ka Éropa. Ku kituna, Hindia Walanda (ayeuna Indonésia) jadi tim Asia munggaran anu milu dina Piala Dunia FIFA 1938 di Perancis. Eleh 6 - 0 ka Hungaria, dina fase grup di Reims, tetep hiji-hijina penampilan tim Piala Dunia.<ref name=":0" /> == Rujukan == q95mmf62p1wg6vapuxxejz58xppaci1 0 108209 707851 707850 2026-04-05T16:30:43Z Sofi Solihah 22609 707851 wikitext text/x-wiki Skandal pangayaan Chromebook nyaéta kasus korupsi dina pangadaan komputer jinjing anu nilaina ngahontal Rp9,3 triliun di Kementerian Pendidikan dina période 2019-2022, anu dihaja ngarahkeun kana pamakéan laptop kalayan sistem operasi Chrome.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.tempo.co/hukum/kronologi-kasus-chromebook-penetapan-4-tersangka-dan-nasib-nadiem-2015538|title=Kronologi Kasus Chromebook: Penetapan 4 Tersangka dan Nasib Nadiem|website=Tempo|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Proyék ieu mangrupa bantuan sarana pangajaran berbasis téknologi informasi jeung komunikasi pikeun Sakola Dasar jeung Sakola Menengah Pertama dina taun anggaran 2020, kalayan tujuan ngajangkau daérah 3T (tertinggal, terdepan, jeung terluar).<ref name=":0" /> Dina palaksanaanana, laptop anu ngagunakeun sistem operasi Chrome ieu dianggap henteu hasil sarta kurang éfektif pikeun digunakeun di wewengkon 3T. Proyék ieu jadi skandal lantaran ngabalukarkeun karugian nagara anu diperkirakeun ngahontal Rp2,1 triliun sarta méré kauntungan ka pihak-pihak nu lian.<ref>{{Cite web|url=https://www.kompas.tv/nasional/637791/jaksa-sebut-kasus-korupsi-chromebook-rugikan-negara-rp2-1-triliun|title=Jaksa Sebut Kasus Korupsi Chromebook Rugikan Negara Rp2,1 Triliun|website=Kompas.tv|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Kasus ieu jadi bahan perbincangan nasional sarta ogé nyabit ngaran Google.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.suara.com/lifestyle/2025/09/05/092904/lahir-dan-besar-di-keluarga-antikorupsi-siapa-orang-tua-nadiem-makarim|title=Lahir dan Besar di Keluarga Antikorupsi, Siapa Orang Tua Nadiem Makarim?|website=suara.com|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Sajaba ti éta, jaksa nyatakeun yén mantan Mendikbudristek, Nadiem Makarim<ref name=":1" />, kungsi patepung jeung pihak Google pikeun ngabahas ngeunaan Chromebook. == Latar tukang == [[Gambar:Acer Chromebook 15 CB3-532, Winschoten (2021) 03.jpg|kiri|jmpl|Acer Chromebook 15 CB3-532]] Kejaksaan Agung Republik Indonesia manggihan ayana dugaan niat anu henteu alus dina program digitalisasi anu digagas ku Kementerian Pendidikan, Kebudayaan, Riset, jeung Téknologi pikeun taun anggaran 2019-2022. Kaputusan milih laptop berbasis Chromebook diduga lumangsung dina rapat tertutup ngaliwatan Zoom tanggal 6 Méi 2020 anu dipingpin ku mantan Mendikbudristek, Nadiem Makarim.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/ckgx094k2x3o|title=Korupsi: Nadiem Makarim, eks Mendikbudristek tersangka korupsi pengadaan laptop – Bagaimana duduk perkaranya?|website=BBC News Indonesia|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Mantan Dirjen PAUD Dikdasmen Kemendikbud, Hamid Muhammad, masihan kasaksian dina persidangan yén dina rapat éta geus ditepikeun ngeunaan kagagalan Chromebook dina taun 2018, tapi Nadiem Makarim henteu ngarobah kaputusanana.<ref>{{Cite web|url=https://news.detik.com/berita/d-8273895/eks-dirjen-sebut-chromebook-pernah-gagal-tapi-nadiem-bilang-go-ahead|title=Eks Dirjen Sebut Chromebook Pernah Gagal, tapi Nadiem Bilang 'Go Ahead'|last=Muliawati|first=Anggi|website=detiknews|language=id-ID|accessdate=2026-04-05}}</ref> Nadiem ogé nyieun grup paguneman dina aplikasi WhatsApp, nyaéta “Education Council” jeung “Mas Menteri Core Team” bareng jeung rekan sajawatna pikeun ngalaksanakeun proyék ieu.<ref>{{Cite web|url=https://www.kompas.id/artikel/sidang-korupsi-chromebook-jaksa-ungkap-nadiem-diperkaya-rp-809-miliar|title=Sidang Korupsi Chromebook, Jaksa Ungkap Nadiem Diperkaya Rp 809 Miliar|last=hidayat.salam@kompas.id|first=Hidayat Salam-|website=Kompas.id|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Puncakna, Nadiem nerbitkeun Peraturan Menteri Pendidikan jeung Kebudayaan Nomor 5 Taun 2021 ngeunaan Petunjuk Operasional Dana Alokasi Khusus Fisik Reguler Bidang Pendidikan taun anggaran 2021, anu netepkeun yén pangadaan komputer jinjing pikeun Sakola Dasar nepi ka Sakola Menengah Pertama kudu ngagunakeun sistem operasi Chrome.<ref>{{Cite web|url=https://www.tempo.co/hukum/cerita-di-balik-korupsi-laptop-chromebook-di-kemendikbudristek-2066962|title=Cerita di Balik Korupsi Laptop Chromebook di Kemendikbudristek|website=Tempo|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Rujukan == [[Kategori:WikiSuarana]] hu53cvx8n2op9ib8w19p7h82puyzfmz 0 108215 707853 707834 2026-04-05T21:01:54Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707853 wikitext text/x-wiki '''Aksi démo sapanjang taun 2025 di Indonesia''', anu dingaranan démo #IndonesiaGelap atawa ''Habislah Gelap Terbitlah Perlawanan'' sarta #ResetIndonesia, mangrupa runtuyan demonstrasi [[rahayat]] ngalawan pamaréntah jeung [[Déwan Pangwakil Rahayat Républik Indonésia|Déwan Pangwakil Rahayat]] di sababaraha kota jeung wewengkon di [[Indonésia]].<ref>{{Cite web|url=https://news.detik.com/berita/d-7782635/massa-mahasiswa-aksi-indonesia-gelap-di-patung-kuda-terus-bertambah|title=Massa Mahasiswa Aksi 'Indonesia Gelap' di Patung Kuda Terus Bertambah|last=Syarifudin|first=Taufiq|website=detiknews|language=id-ID|accessdate=2026-04-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250402001917/https://news.detik.com/berita/d-7782635/massa-mahasiswa-aksi-indonesia-gelap-di-patung-kuda-terus-bertambah |date=2025-04-02 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/bem-ui-bem-si-akan-demo-tolak-pemangkasan-anggaran-hari-ini-g8od|title=BEM UI & BEM SI akan Demo Tolak Pemangkasan Anggaran Hari Ini|last=Safitri|first=Rahma Dwi|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Aksi démo gedé kahiji dimimitian ku [[Badan Éksékutif Mahasiswa Seluruh Indonesia]] (BEM SI) anu asalna direncanakeun tanggal 17–19 Pébruari, tapi kakara kalaksanakeun tanggal 20 Pébruari. Dina tanggal 21 Pébruari, [[Koalisi Masarakat Sipil]] ogé nyaur warga sipil pikeun ilubiung dina aksi démo sanggeus [[solat Jumaah]]. BEM SI ngaprédiksi yén kira-kira 5.000 mahasiswa ilubiung dina aksi démo sarta nyuarakeun léngkah salajengna lamun pamaréntah can ngaréaksikeun sacara positif.<ref>{{Cite web|url=https://www.liputan6.com/hot/read/5927529/setelah-aksi-puncak-indonesia-gelap-ini-rencana-lanjutan-bem-si|title=Setelah Aksi Puncak 'Indonesia Gelap', Ini Rencana Lanjutan BEM SI|last=Liputan6.com|website=liputan6.com|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Aksi démo kadua dimimitian dina bulan Maret 2025 sanggeus disahkeunana révisi panganyarna [[Undang-Undang Tentara Nasional Indonesia|Undang-Undang Tentara Nasional Indonésia]] (UU TNI), anu nambahan jumlah posisi sipil anu bisa dieusian ku prajurit tina 10 jadi 14. Sabagéan ageung protes lumangsung di hareupeun gedong-gedong législatif, ti mimiti DPR RI di [[Jakarta]] nepi ka DPRD di tingkat provinsi jeung kabupatén atawa kota. Di rupa-rupa titik, kajadian pembakaran ban bekas, pélémpéran bom molotov, sarta bentrokan jeung aparat kapolisian.<ref>{{Cite web|url=https://www.detik.com/kalimantan/berita/d-7835863/14-kementerian-lembaga-yang-bisa-diisi-militer-berdasarkan-uu-tni|title=14 Kementerian/Lembaga yang Bisa Diisi Militer Berdasarkan UU TNI|last=detikKalimantan|first=Tim|website=detikKalimantan|language=id-ID|accessdate=2026-04-05}}</ref> Aksi démo kungsi rada surut, tapi balik deui panas dina tanggal 25 Agustus, ngamimitian tahap katilu aksi démo. Aya sababaraha tuntutan anyar anu ngiringan unjuk rasa kali ieu, nyaéta: nolak kanaékan tunjangan anggota Déwan Pangwakilan Rahayat, ménta kajelasan ngeunaan sababaraha undang-undang kontroversial (saperti UU TNI jeung [[UU Perampasan Aset]]) anu diduga ngaruksak [[démokrasi]] sarta henteu ngabélaan rahayat, sarta nolak kanaékan signifikan dina PBB-P2 (Pajak Bumi jeung Bangunan: Padesaan jeung Perkotaan) di sababaraha daérah anu saméméhna sempet micu unjuk rasa di [[Kabupatén Pati]], [[Jawa Tengah]] dina tanggal 10 Agustus.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/id/mahasiswa-kembali-demo-di-dpr-demi-178-tuntutan-rakyat/a-73932768|title=Mahasiswa Kembali Demo di DPR Desakkan 17+8 Tuntutan Rakyat|website=dw.com|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Dina peuting tanggal 28 Agustus, unjuk rasa ngalaman éskalasi sarta melebar jadi bentrokan anu leuwih gedé dibarengan ku karusuhan sanggeus saurang pangemudi ojek motor daring, [[Affan Kurniawan]], maot katabrak sarta kalindes ku kendaraan taktis kapolisian. Unjuk rasa ieu diiluan ku rupa-rupa lapisan masarakat, utamana ti sasama pangemudi ojek daring jeung serikat mahasiswa.<ref>{{Cite news|url=https://projectmultatuli.org/pembunuhan-affan-kurniawan-sebuah-kegilaan-di-jalan-penjernihan/|title=Pembunuhan Affan Kurniawan: Sebuah Kegilaan di Jalan Penjernihan|last=Singgih|first=Viriya|date=1-09-2025|work=Project Multatuli|access-date=4-5-2026}}</ref> == Aksi démo == === Bandung === Di [[Kota Bandung|Bandung]], tanggal 17 Pébruari, mahasiswa ngalakukeun aksi protes di hareupeun gedong DPRD Jawa Barat. Salah sahiji peserta, Ainul Mardhyah ti Front Mahasiswa Nasional, nyatakeun yén [[béasiswa]] afirmasina ngalaman pemotongan sabesar 10%. Salaku anak buruh migran di Malaysia, manéhna ogé nyuarakeun kahariwangna ngeunaan perlindungan tenaga kerja Indonésia.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20250217164245-20-1199264/ratusan-mahasiswa-geruduk-kantor-dprd-jabar-demo-indonesia-gelap|title=Ratusan Mahasiswa Geruduk Kantor DPRD Jabar, Demo Indonesia Gelap|website=nasional|language=id-ID|accessdate=2026-04-05}}</ref> Aksi protes diteruskeun dina 21 Pébruari kalayan seruan révolusi jeung ngabakar ban bekas. Massa ogé nyobaan nembus kawat berduri. Nepi ka 24 Maret, kacatet 25 urang luka alatan bentrokan jeung aparat kapolisian sarta kelompok paramiliter pro-pamaréntah. Gedong kantor Hana Bank ogé dibakar ku massa, sarta kapolisian satempat keur ngalakukeun panalungtikan. Faqih Rohman Syafei, saurang [[jurnalis]] ti [[Kompas.com]], dipukul ku massa demonstran sanggeus dituduh minangka agén intelijen [[Badan Intelijén Negara]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ayobandung.com/bandung-raya/7914603897/demo-indonesia-gelap-terjadi-lagi-di-dprd-jabar-situasi-mulai-memanas|title=Demo Indonesia Gelap Terjadi Lagi di DPRD Jabar, Situasi Mulai Memanas - Ayo Bandung|last=Romadhan|first=Gilang Fathu|website=Demo Indonesia Gelap Terjadi Lagi di DPRD Jabar, Situasi Mulai Memanas - Ayo Bandung|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.metrotvnews.com/read/Ky6C1lBV-polrestabes-bandung-selidiki-insiden-pembakaran-bank-saat-demo-ruu-tolak-tni|title=Polrestabes Bandung Selidiki Insiden Pembakaran Bank Saat Demo RUU Tolak TNI|last=TV|first=Metro|website=https://www.metrotvnews.com|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://video.kompas.com/watch/1834564/dituduh-intel-jurnalis-kompascom-dipukuli-saat-liput-demo-uu-tni-bandung|title=Dituduh Intel, Jurnalis Kompas.com Dipukuli saat Liput Demo UU TNI Bandung|last=Media|first=Kompas Cyber|website=KOMPAS.com|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Rujukan == <references /> [[Kategori:WikiSuarana]] 9axdxqh9lpmrd0fmpn821vq7wbmioja 0 108217 707863 707821 2026-04-06T01:55:47Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707863 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Tambang Grasberg Freeport.jpg|jmpl|Tambang Grasberg]] '''Tambang Grasberg''' mangrupikeun tambang emas panggedéna di dunya sareng tambang tambaga panggedéna katilu di dunya. Tambang ieu ayana di Kabupatén Mimika, Papua Tengah, Indonésia, deukeut lintang -4.053 jeung bujur 137.116.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.mining-technology.com/projects/grasbergopenpit/specs.html|title=Specifications: Grasberg Open Pit Copper Mine, Tembagapura, Irian Jaya, Indonesia - Mining Technology|website=www.mining-technology.com|language=en|accessdate=2026-04-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423013900/http://www.mining-technology.com/projects/grasbergopenpit/specs.html |date=2009-04-23 }}</ref> Tambang ieu dipiboga sareng dioperasikeun ku PT Freeport Indonesia, diwangun ku Freeport-McMoRan (48,74%) sareng Pamaréntah Indonésia (51,23%). Biaya ngawangun tambang di gunung nyaéta 3 milyar dolar AS. Taun 2004, tambang éta diperkirakeun gaduh cadangan 46 juta ons emas. Dina 2006 produksi éta 610.800 ton tambaga; 58.474.392 gram emas; jeung 174.458.971 gram pérak.<ref name=":0" /> Ahli géologi [[Walanda]] Jean-Jacquez Dozy ngadatangan Indonésia dina taun 1936 pikeun skala gletser Pagunungan Jayawijaya di propinsi Irian Jaya di Papua Kulon. Anjeunna nyieun catetan dina batu hideung aneh jeung warna greenish. Dina 1939, anjeunna ngeusian catetan ngeunaan Ertsberg (Basa Walanda pikeun "bijih gunung"). Sanajan kitu, kajadian Perang Dunya II ngabalukarkeun laporan ka buka unnoticed. Dua puluh taun ti harita, ahli géologi Forbes Wilson, digawé pikeun pausahaan pertambangan Freeport, maca laporan. Anjeunna dina tugas pikeun manggihan cadangan nikel, tapi engké poho ngeunaan eta sanggeus anjeunna maca laporan. Anjeunna kaluar roko jeung ngalatih awakna pikeun nyiapkeun lalampahan mariksa on Ertsberg. Ekspedisi anu dipingpin ku Forbes Wilson sareng Del Flint mendakan deposit tambaga ageung di Ertsberg dina 1960. Kaluaran tambaga Grasberg ningkat tina 515.400 ton dina 2004 janten 793.000 ton dina 2005. Produksi emas ningkat tina 1,58 juta ons jadi 3,55 juta ons.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://esi.kemenbud.go.id/wiki/Tambang_Grasberg,_Papua|title=Tambang Grasberg, Papua - Ensiklopedia|website=esi.kemenbud.go.id|accessdate=2026-04-05}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://ekonomi.bisnis.com/read/20250925/44/1914566/freeport-perkirakan-operasi-tambang-grasberg-pulih-2027-usai-diterjang-longsor|title=Freeport Perkirakan Operasi Tambang Grasberg Pulih 2027 Usai Diterjang Longsor|last=Hidayatullah|first=M. Ryan|website=Bisnis.com|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Jalan Panas == Jalan Panas (Jalur Aksés Peralatan Beurat) atanapi sering disebut Jalan Ilyas mangrupikeun jalan aksés anu ngahubungkeun tambang open pit Grasberg sareng daérah pangolahan bijih. Jalan panas nyaéta salah sahiji jalan anu rupa bumi anu paling hese di dunya, arsiték ku putra asli Indonésia, Ilyas Hamid. Jalan ieu diwangun dina 22 bulan (Oktober 1990 nepi ka Juli 1992) sarta diresmikeun dina 25 Méi 2014.<ref name=":1" /> Jalan Panas perenahna di luhurna leuwih ti 4000 m di luhur permukaan laut. Aya jalan anu ageung sareng lega anu tiasa diliwatan ku dua treuk raksasa babarengan. Jalan panas ieu, diprakarsai ku Ilyas Hamid, mangrupikeun kontribusi tunggal panggedéna pikeun pangwangunan Grasberg. Peresmian Jalan Panas dilaksanakeun dina Perayaan Ulang Taun ka-25 Tambang Terbuka Grasberg. Penambahan ngaran Jalan Ilyas ka Jalan Panas mangrupa wangun pangajén kana karya Ilyas Hamid dina kontribusina ka PT Freeport Indonésia. Luyu jeung téma 25th Anniversary of Grasberg “karya agung Papua pikeun bangsa”, Heat Road mangrupa karya agung Ilyas Hamid pikeun Grasberg.<ref name=":1" /> == Rujukan == rvfoj6039yjplq5lkhe9n5xp7mxqn5z 2 108218 707879 707842 2026-04-06T11:28:21Z Zulf 21463 Zulf mindahkeun kaca [[Indonesia Gelap]] ka [[Pamaké:Zulaihamaryam/Indonesia Gelap]]: Eusina masih acak acala 707842 wikitext text/x-wiki Démonstrasi sapanjang taun 2025 di Indonésia, anu dijuluki #IndonesiaGelap atanapi #Habislah Gelap Terbilahan Perlawanan sareng démonstrasi #ResetIndonesia, mangrupikeun runtuyan démonstrasi populér ngalawan pamaréntah sareng Déwan Perwakilan Rakyat di sababaraha kota sareng daérah di Indonésia.<ref>{{Cite web|url=https://tirto.id/bem-ui-bem-si-akan-demo-tolak-pemangkasan-anggaran-hari-ini-g8od|title=BEM UI & BEM SI akan Demo Tolak Pemangkasan Anggaran Hari Ini|last=Safitri|first=Rahma Dwi|website=tirto.id|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> Indonesia Gelap 2025 nujul kana runtuyan demonstrasi skala ageung anu diprakarsai ku Déwan Eksekutif Mahasiswa Sa-Indonesia (BEM SI) sareng unsur masarakat ti bulan Pébruari dugi ka Maret 2025. Gerakan ieu ngalambangkeun kritik kana kawijakan pamaréntah Prabowo-Gibran, anu dianggap henteu pro-rakyat, kurang transparan, sareng ngawatesan generasi ngora.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://wantimpres.go.id/id/issue/demo-indonesia-gelap-2025/|title=Demo Indonesia Gelap 2025 Archives|website=Dewan Pertimbangan Presiden Republik Indonesia (Wantimpres RI)|language=id-ID|accessdate=2026-04-05}}</ref> Puncak aksina lumangsung dina pertengahan Pébruari 2025, utamana dina tanggal 17-21 Pébruari, di payuneun Karaton Nagara (Patung Kuda), Jakarta, ogé sababaraha kota ageung sapertos Bandung, Surabaya, Malang, sareng Makassar. <ref>https://megapolitan.kompas.com/read/2025/02/20/07195791/puncak-aksi-indonesia-gelap-digelar-di-patung-kuda-hingga-ditemui-pihak?page=all#page2</ref> Disebut "Gelap" lantaran mahasiswa ngarasa kawijakan pamaréntah teu jelas atawa transparan ka masarakat, aya kasus korupsi/hak asasi manusa anu teu diungkabkeun, sarta aya kahariwangan ngeunaan nasib generasi emas 2045. == Tujuan Utama:<ref>https://www.tempo.co/ekonomi/5-tuntutan-bem-si-dalam-aksi-indonesia-gelap-evaluasi-mbg-hingga-minta-tukin-dosen-asn-dicairkan--1208275</ref> == * Évaluasi lengkep program Daharna Bergizi Gratis (MBG). * Éfisiensi kabinét sareng kawijakan ékonomi anu ningkat. * Nuntut dikaluarkeunna Peraturan Pamaréntah Pangganti Undang-Undang (Perppu) ngeunaan Penyitaan Aset. * Nolak révisi Undang-Undang TNI/Polri sareng Fungsi Ganda Militer. * Paménta anu aya patalina sareng anggaran pendidikan sareng pendidikan gratis. Aksi ieu ogé kalebet demonstrasi ku supir ojek online sareng pagawé ngeunaan bonus liburan (THR) sareng kawijakan padamelan di awal 2025. Dina ahir Agustus sareng Séptémber 2025, aya karusuhan salajengna anu dilaporkeun kusabab kanaékan pajak sareng tunjangan DPR.<ref name=":0" /> Dina sonten tanggal 28 Agustus, demonstrasi éta ningkat sareng nyebar janten bentrokan anu langkung ageung dibarengan ku karusuhan saatos supir ojek online, Affan Kurniawan, tiwas saatos ditabrak sareng ditabrak ku kendaraan taktis pulisi. Demonstrasi éta dihadiran ku seueur lapisan masarakat, khususna sasama supir ojek online sareng serikat mahasiswa. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/cn475k3gwk3o|title=Sopir kendaraan taktis yang melindas Affan Kurniawan dihukum demosi tujuh tahun – 'Kami mohon dibukakan maaf'|website=BBC News Indonesia|language=id|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Rujukan == <references /> 0zotkcqpcldbyejvpbxegglamzs7wwk 0 108220 707855 2026-04-05T22:33:13Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 707855 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic Site |name = Taman Nasional Danau Sentarum |image = Lahan basah Taman Nasional Danau Sentarum, Kalimantan Barat.jpg |image_size = 300 |alt = Pamandangan lahan basah (wetland) di Danau Sentarum kalayan tatangkalan anu kakeueum ku cai sarta langit anu paul. |caption = Pamandangan lahan basah di Taman Nasional Danau Sentarum. |location = [[Kabupatén Kapuas Hulu]], [[Kalimantan Barat]], [[Indonésia]] |coordinates = {{coord|0|51|0|N|112|06|0|E|region:ID_type:landmark|display=inline,title}} |locmapin = Indonesia |area = 1.320 km² |governing_body = [[Kamenterian Lingkungan Hirup jeung Leuweung (Indonésia)|Kamenterian Lingkungan Hirup jeung Leuweung]] |website = [https://ta-na-da-se.id/ Situs Resmi Danau Sentarum] |designation1 = Ramsar |designation1_offname = Danau Sentarum |designation1_type = Lahan Basah Penting Internasional |designation1_date = 30 Agustus 1994 |designation1_number = [https://rsis.ramsar.org/ris/666 666] |designation2 = Taman Nasional |designation2_date = 1999 }} '''Taman Nasional Danau Sentarum''' nyaéta hiji taman nasional anu perenahna di [[Kabupatén Kapuas Hulu]], propinsi [[Kalimantan Barat]], [[Indonésia]]. Tempat ieu mangrupa salah sahiji ékosistem [[lahan basah]] (''wetland'') anu pangpentingna di dunya sarta geus ditetepkeun salaku situs [[Ramsar]] ti taun [[1994]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://rsis.ramsar.org/ris/666|title=Danau Sentarum | Ramsar Sites Information Service|website=rsis.ramsar.org|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Sajarah == Wewengkon Danau Sentarum mimitina ditetepkeun salaku [[cagar alam]] dina taun [[1982]]. Tuluy, ku sabab pentingna ieu ékosistem pikeun dunya internasional, statusna ditaékeun janten taman nasional dina taun [[1999]]. [[Taman nasional]] ieu unik pisan sabab mangrupa kompleks situ (danau) anu miboga parobahan tingkat cai anu drastis dumasar kana usum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.kapuashulukab.go.id/|title=Profil Taman Nasional Danau Sentarum|website=kapuashulukab.go.id|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Kaayaan Alam == Danau Sentarum mangrupa lahan basah anu ngawengku sakitar 20 [[situ]] leutik, leuweung rawa cai tawar, sarta leuweung gambut. * '''Sistem Cai:''' Nalika [[usum]] [[hujan]], situ-situ di dieu bakal pinuh ku cai anu jero. Nanging, nalika usum [[halodo]], cai éta bakal surut nepi ka janten daratan leutak atawa situ-situ leutik anu papisah. * '''Cai Hideung:''' Cai di dieu warnana semu hideung margi loba kandungan zat organik tina dangdaunan anu buruk di dasarna. == Flora jeung Fauna == Taman nasional ieu mangrupa habitat asli pikeun rupa-rupa sato anu dijaga: * '''Lauk:''' Di dieu hirup lauk [[Arwana]] (''Scleropages formosus'') anu kacida langkana, lauk [[Ulang-uli]], sarta ratusan jinis lauk cai tawar sanésna. * '''Manuk:''' Tempat ieu janten habitat pikeun rupa-rupa manuk cai tina ordo [[Anseriformes]] ([[Anatidae]]) sarta manuk pamangsa saperti [[Heulang]] ([[Accipitridae]]). * '''Mamalia:''' Urang bisa manggihan [[Orangutan]], [[Bekantan]], sarta [[Buaya]] muara.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://ksdae.menlhk.go.id/|title=Konservasi Sumber Daya Alam dan Ekosistem|website=ksdae.menlhk.go.id|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Tingali ogé == * [[Taman nasional]] * [[Daptar taman nasional di Indonésia]] == Référénsi == {{reflist}} [[Kategori:Taman Nasional di Indonésia]] [[Kategori:Kalimantan Kulon]] [[Kategori:Lahan basah]] [[Kategori:Taman Nasional]] cmp0wj10m15emh85la4uktc1tm98mrk 707862 707855 2026-04-06T01:55:33Z InternetArchiveBot 25926 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707862 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic Site |name = Taman Nasional Danau Sentarum |image = Lahan basah Taman Nasional Danau Sentarum, Kalimantan Barat.jpg |image_size = 300 |alt = Pamandangan lahan basah (wetland) di Danau Sentarum kalayan tatangkalan anu kakeueum ku cai sarta langit anu paul. |caption = Pamandangan lahan basah di Taman Nasional Danau Sentarum. |location = [[Kabupatén Kapuas Hulu]], [[Kalimantan Barat]], [[Indonésia]] |coordinates = {{coord|0|51|0|N|112|06|0|E|region:ID_type:landmark|display=inline,title}} |locmapin = Indonesia |area = 1.320 km² |governing_body = [[Kamenterian Lingkungan Hirup jeung Leuweung (Indonésia)|Kamenterian Lingkungan Hirup jeung Leuweung]] |website = [https://ta-na-da-se.id/ Situs Resmi Danau Sentarum] |designation1 = Ramsar |designation1_offname = Danau Sentarum |designation1_type = Lahan Basah Penting Internasional |designation1_date = 30 Agustus 1994 |designation1_number = [https://rsis.ramsar.org/ris/666 666] |designation2 = Taman Nasional |designation2_date = 1999 }} '''Taman Nasional Danau Sentarum''' nyaéta hiji taman nasional anu perenahna di [[Kabupatén Kapuas Hulu]], propinsi [[Kalimantan Barat]], [[Indonésia]]. Tempat ieu mangrupa salah sahiji ékosistem [[lahan basah]] (''wetland'') anu pangpentingna di dunya sarta geus ditetepkeun salaku situs [[Ramsar]] ti taun [[1994]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://rsis.ramsar.org/ris/666|title=Danau Sentarum | Ramsar Sites Information Service|website=rsis.ramsar.org|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Sajarah == Wewengkon Danau Sentarum mimitina ditetepkeun salaku [[cagar alam]] dina taun [[1982]]. Tuluy, ku sabab pentingna ieu ékosistem pikeun dunya internasional, statusna ditaékeun janten taman nasional dina taun [[1999]]. [[Taman nasional]] ieu unik pisan sabab mangrupa kompleks situ (danau) anu miboga parobahan tingkat cai anu drastis dumasar kana usum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.kapuashulukab.go.id/|title=Profil Taman Nasional Danau Sentarum|website=kapuashulukab.go.id|accessdate=2026-04-05}}</ref> == Kaayaan Alam == Danau Sentarum mangrupa lahan basah anu ngawengku sakitar 20 [[situ]] leutik, leuweung rawa cai tawar, sarta leuweung gambut. * '''Sistem Cai:''' Nalika [[usum]] [[hujan]], situ-situ di dieu bakal pinuh ku cai anu jero. Nanging, nalika usum [[halodo]], cai éta bakal surut nepi ka janten daratan leutak atawa situ-situ leutik anu papisah. * '''Cai Hideung:''' Cai di dieu warnana semu hideung margi loba kandungan zat organik tina dangdaunan anu buruk di dasarna. == Flora jeung Fauna == Taman nasional ieu mangrupa habitat asli pikeun rupa-rupa sato anu dijaga: * '''Lauk:''' Di dieu hirup lauk [[Arwana]] (''Scleropages formosus'') anu kacida langkana, lauk [[Ulang-uli]], sarta ratusan jinis lauk cai tawar sanésna. * '''Manuk:''' Tempat ieu janten habitat pikeun rupa-rupa manuk cai tina ordo [[Anseriformes]] ([[Anatidae]]) sarta manuk pamangsa saperti [[Heulang]] ([[Accipitridae]]). * '''Mamalia:''' Urang bisa manggihan [[Orangutan]], [[Bekantan]], sarta [[Buaya]] muara.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://ksdae.menlhk.go.id/|title=Konservasi Sumber Daya Alam dan Ekosistem|website=ksdae.menlhk.go.id|accessdate=2026-04-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230811161218/https://ksdae.menlhk.go.id/ |date=2023-08-11 }}</ref> == Tingali ogé == * [[Taman nasional]] * [[Daptar taman nasional di Indonésia]] == Référénsi == {{reflist}} [[Kategori:Taman Nasional di Indonésia]] [[Kategori:Kalimantan Kulon]] [[Kategori:Lahan basah]] [[Kategori:Taman Nasional]] 4vtbdj6r6tk0eqrmkdx2iu4in404wca 0 108221 707865 2026-04-06T02:39:24Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 707865 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Arwana Asia | image = Scleropages formosus Prague 2012 1.jpg | image_size = 300 | image_caption = Lauk Arwana Asia (''Scleropages formosus'') keur ngojay, némbongkeun sisitna anu badag tur ginding. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Osteoglossiformes]] | familia = [[Osteoglossidae]] | genus = [[Scleropages]] | species = '''''S. formosus''''' | binomial = ''Scleropages formosus'' | binomial_authority = ([[Müller]] & [[Schlegel]], 1844) | color = #FFFFFF }} '''Arwana Asia''' (''Scleropages formosus'') nyaéta salah sahiji jinis lauk cai tawar/lauk darat ti kulawarga [[Osteoglossidae]]. Ieu lauk miboga rupa-rupa sebutan lokal di [[Indonésia]], saperti lauk '''[[Siluk]]''', '''[[Kajangan]]''', atawa '''[[Arwana]]'''.<ref name="FishBaseArwana">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/Scleropages-formosus.html |title=Scleropages formosus summary page |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Nami Vérnakular]] == ''Scleropages formosus'' miboga rupa-rupa nami lokal ([[Vérnakular]]) dumasar kana wewengkon sumebarna: * '''[[Scleropages formosus|Siluk]]''': Nami anu paling umum dianggo ku masarakat [[Kalimantan Barat]], hususna di sabudeureun walungan [[Kapuas]]. * '''[[Scleropages formosus|Kajangan]]''': Sebutan lokal ti masarakat di sabudeureun '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]'''. * '''[[Scleropages formosus|Kelesa]]''': Nami anu sering dianggo di wewengkon [[Sumatra]] (Riau sarta Jambi). * '''[[Scleropages formosus|Dragon Fish]]''': Nami komérsial internasional margi bentukna dianggap mirip sareng naga dina mitologi Tionghoa. == [[Karakteristik]] == Lauk Arwana Asia miboga ciri fisik anu mandiri: * '''[[Awak]]''': Bentuk awakna panjang sarta rampak (''gepeng''), miboga sisit anu badag tur katingal kacida gindingna (''metallic sheen''). * '''[[Sungut]]''': Sungutna nyangirah ka luhur kalayan aya dua kumis leutik di handapna, anu gunana salaku sénsor getaran dina cai. * '''[[Warna]]''': Warnana rupa-rupa, mimiti ti nu héjo, pérak, emas, nepi ka nu beureum (''Super Red''). == [[Habitat]] == Ieu lauk hirup di walungan-walungan anu caina tenang sarta di situ-situ leuweung rawa, saperti di '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]''', Kalimantan Barat. Maranéhna resep cicing di handapeun tatangkalan cai pikeun nunggu mangsana. == [[Aspék Ékonomi]] == Lauk ieu miboga ajén ékonomi anu kacida luhurna salaku lauk hias internasional: * '''[[Lauk Hias Méwah]]''': Jinis '''Super Red''' anu asalna ti Kapuas Hulu mangrupa jinis anu paling mahal hargana, sering dianggap simbol "hoki" atanapi kabungahan. * '''[[Budidaya]]''': Masarakat lokal seueur anu ngandelkeun panghasilan tina budidaya arwana dina karamba. Ieu janten sumber ékonomi utama pikeun warga di sabudeureun Danau Sentarum. * '''[[Perdagangan Internasional]]''': Alatan statusna anu dijaga (Appendix I CITES), unggal lauk hasil budidaya kedah dilengkepan ku sertifikat sarta ''[[microchip]]'' supados tiasa dijual ka mancanagara.<ref name="CITESArwana">{{cite web |url=https://cites.org/eng/node/24220 |title=Asian Arowana Conservation |publisher=CITES |accessdate=2026-04-06}}</ref> == Baranahan == Arwana Asia mangrupa lauk anu baranahan ku cara ngaheungheum endog dina jero sungutna (''mouthbrooder''). Lauk [[jalu]] anu miboga pancén ngajaga endog sarta anakna dina jero sungut sakitar dua bulan dugi ka anakna tiasa mandiri. Jumlah endog anu dihasilkeun kawilang sakedik, nyaéta antara 30 dugi ka 100 siki dina sakali usum kawin. == [[Miara]] == Pikeun budidaya, Arwana Asia merlukeun lingkungan anu tenang sarta [[cai]] anu hérang. Masarakat di sabudeureun Kapuas seueur anu miara ieu lauk dina karamba jaring apung. Kadaharan utamana mangrupa [[gegeremet]] saperti [[jangkrik]] atawa [[hurang]] leutik. Kusabab ieu lauk kaasup sato anu ditangtayungan, unggal usaha budidaya kedah miboga ijin resmi sarta unggal lauk anu dijual kedah dipasangan ''microchip'' salaku tanda idéntitas hasil tépakan. == [[Status Konservasi]] == [[File:Zilarrezko arowana.jpg|jempol|left|100px|Zilarrezko_arowana]] Arwana Asia kaasup sato anu '''[[Langka]]''' sarta dijaga pisan ku [[undang-undang]]. Dina daptar [[IUCN]], ieu lauk asup kana kategori kaancam tumpur margi tempat hirupna/habitatna anu beuki ruksak sarta loba anu néwak sacara liar. == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossidae]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Sato Indonésia]] [[Kategori:Ékonomi kréatif]] e1jgqb04f2ao6drtrfrf5thzbo7jzdo 0 108222 707866 2026-04-06T03:01:08Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 707866 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Osteoglossidae | image = Blood Red.jpg | image_size = 300 | image_caption = Arwana Super Red (''Scleropages formosus''), anggota Osteoglossidae anu asalna ti Kalimantan Barat, Indonésia. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Osteoglossiformes]] | familia = '''Osteoglossidae''' | familia_authority = [[Bonaparte]], 1832 | subdivision_ranks = Genus | subdivision = * [[Scleropages]] (Arwana Asia jeung Australia) * [[Osteoglossum]] (Arwana Amérika Kidul) | color = #FFFFFF }} '''Osteoglossidae''' nyaéta salah sahiji kulawarga [[Lauk]] darat/cai tawar anu asalna tina ordo [[Osteoglossiformes]]. Ieu kulawarga téh sering disebut lauk purba margi bentuk awakna anu teu seueur robah ti jaman baheula (fosil hirup). Anggota anu paling dipikawanoh dina ieu kulawarga nyaéta rupa-rupa jinis [[Arwana]].<ref name="FishBaseOsteo">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/FamilySummary.php?ID=51 |title=Family Osteoglossidae - Bonytongues |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Karakteristik]] == Lauk dina kulawarga Osteoglossidae miboga ciri fisik anu has: * '''[[Ilat Tulang]]:''' Miboga tulang anu dilengkepan ku huntu dina bagian dasar sungutna (ilat), anu diadu sareng huntu dina lalangit sungutna nalika nyapék mangsana. Ieu sababna maranéhna disebut ''bonytongues''. * '''[[Sisit]]:''' Miboga sisit anu badag, teuas, sarta miboga pola mosaik anu éndah. * '''[[Organ Engapan]]:''' Sababaraha jinisna tiasa nyokot oksigén langsung tina hawa ku cara ngagunakeun [[Kandung Kemih]] anu parantos robah fungsina saperti paru-paru.<ref name="EncycloOsteo">{{cite web |url=https://www.britannica.com/animal/bonytongue |title=Bonytongue Fish |publisher=Encyclopaedia Britannica |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Sebaran]] == Kulawarga ieu sumebar di wewengkon tropis dunya, némbongkeun bukti sajarah géologi buana ''(Gondwana)'': * '''[[Asia Tenggara]]:''' Habitat asli pikeun ''[[Scleropages formosus]]'' (Arwana Asia), kaasup varian Super Red di '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]'''. * '''[[Amérika Kidul]]:''' Imah pikeun genus ''[[Osteoglossum]]'' (saperti Arwana Pérak sarta Arwana Hideung di walungan Amazon). * '''[[Australia]]:''' Tempat asal pikeun jinis ''Scleropages jardinii'' sarta ''Scleropages leichardti''. == [[Klasifikasi]] == Dina klasifikasi modéren, kulawarga Osteoglossidae utamana kabagi kana dua genus utama: # '''[[Scleropages]]:''' Ngawengku arwana ti Asia sarta Australia. # '''[[Osteoglossum]]:''' Ngawengku arwana ti Amérika Kidul. == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossidae]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Lauk purba]] [[Kategori:Sato Indonésia]] [[Kategori:Lauk darat]] f6fc3c2qtohox489px0et5ndnczjidh 707869 707866 2026-04-06T03:23:32Z Dinototosugiarto 11449 707869 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Osteoglossidae | image = Blood Red.jpg | image_size = 300 | image_caption = Arwana Super Red (''Scleropages formosus''), anggota Osteoglossidae anu asalna ti Kalimantan Barat, Indonésia. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Osteoglossiformes]] | familia = '''Osteoglossidae''' | familia_authority = [[Bonaparte]], 1832 | subdivision_ranks = Genus | subdivision = * [[Scleropages]] (Arwana Asia jeung Australia) * [[Osteoglossum]] (Arwana Amérika Kidul) | color = #FFFFFF }} '''Osteoglossidae''' nyaéta salah sahiji kulawarga [[Lauk]] darat/cai tawar anu asalna tina ordo [[Osteoglossiformes]]. Ieu kulawarga téh sering disebut lauk purba margi bentuk awakna anu teu seueur robah ti jaman baheula (fosil hirup). Anggota anu paling dipikawanoh dina ieu kulawarga nyaéta rupa-rupa jinis [[Scleropages formosus|Arwana]].<ref name="FishBaseOsteo">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/FamilySummary.php?ID=51 |title=Family Osteoglossidae - Bonytongues |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Karakteristik]] == Lauk dina kulawarga Osteoglossidae miboga ciri fisik anu has: * '''[[Ilat Tulang]]:''' Miboga tulang anu dilengkepan ku huntu dina bagian dasar sungutna (ilat), anu diadu sareng huntu dina lalangit sungutna nalika nyapék mangsana. Ieu sababna maranéhna disebut ''bonytongues''. * '''[[Sisit]]:''' Miboga sisit anu badag, teuas, sarta miboga pola mosaik anu éndah. * '''[[Organ Engapan]]:''' Sababaraha jinisna tiasa nyokot oksigén langsung tina hawa ku cara ngagunakeun [[Kandung Kemih]] anu parantos robah fungsina saperti paru-paru.<ref name="EncycloOsteo">{{cite web |url=https://www.britannica.com/animal/bonytongue |title=Bonytongue Fish |publisher=Encyclopaedia Britannica |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Sebaran]] == Kulawarga ieu sumebar di wewengkon tropis dunya, némbongkeun bukti sajarah géologi buana ''(Gondwana)'': * '''[[Asia Tenggara]]:''' Habitat asli pikeun ''[[Scleropages formosus]]'' (Arwana Asia), kaasup varian Super Red di '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]'''. * '''[[Amérika Kidul]]:''' Imah pikeun genus ''[[Osteoglossum]]'' (saperti Arwana Pérak sarta Arwana Hideung di walungan Amazon). * '''[[Australia]]:''' Tempat asal pikeun jinis ''Scleropages jardinii'' sarta ''Scleropages leichardti''. == [[Klasifikasi]] == Dina klasifikasi modéren, kulawarga Osteoglossidae utamana kabagi kana dua genus utama: # '''[[Scleropages]]:''' Ngawengku arwana ti Asia sarta Australia. # '''[[Osteoglossum]]:''' Ngawengku arwana ti Amérika Kidul. == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossidae]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Lauk purba]] [[Kategori:Sato Indonésia]] [[Kategori:Lauk darat]] 0577wogmfcnvrpirg4mnvhwmvlav49t 0 108223 707867 2026-04-06T03:15:05Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 707867 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Osteoglossiformes | image = Scleropages formosus Prague 2012 1.jpg | image_caption = Arwana Asia, salah sahiji anggota ordo Osteoglossiformes anu paling kawéntar. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = '''Osteoglossiformes''' | ordo_authority = [[Berg]], 1940 | subdivision_ranks = Sub-ordo & Kulawarga | subdivision = * [[Osteoglossoidei]] ** [[Osteoglossidae]] (Arwana) ** [[Pantodontidae]] * [[Notopteroidei]] ** [[Notopteridae]] (Lauk Belida) ** [[Mormyridae]] ** [[Gymnarchidae]] | color = #FFFFFF }} '''Osteoglossiformes''' nyaéta salah sahiji ordo [[Lauk]] cai tawar anu diwangun ku rupa-rupa jinis lauk purba. Ordo ieu miboga ciri mandiri nyaéta ayana tulang anu huntu-an dina bagian handap sungutna (ilat) anu diadu sareng huntu dina lalangit sungutna nalika nyapék mangsana.<ref name="NelsonFish">{{cite book |last=Nelson |first=Joseph S. |title=Fishes of the World |publisher=John Wiley & Sons |year=2006 |isbn=0-471-25031-7}}</ref> == [[Karakteristik]] == Salian ti "ilat tulang", anggota Osteoglossiformes miboga ciri séjén: * '''[[Anatomi]]:''' Lolobana miboga sirip tonggong (''dorsal'') sarta sirip bujur (''anal'') anu perenahna rada ka tukang. * '''[[Engapan]]:''' Sababaraha anggota ordo ieu, saperti [[Arwana]] sarta [[Arapaima]], tiasa nyokot oksigén langsung tina hawa (engapan tambahan). * '''[[Sénsor Listrik]]:''' Sababaraha kulawarga dina ordo ieu (saperti [[Mormyridae]] ti Afrika) miboga kamampuh ngahasilkeun sarta ngarasakeun sasmita listrik leutik pikeun navigasi dina cai nu kiruh. == [[Klasifikasi]] Utama == Ordo ieu kabagi kana sababaraha kulawarga anu sumebar di sakuliah dunya: # '''[[Osteoglossidae]]:''' Ngawengku sakabéh jinis [[Arwana]] ti Asia, Australia, sarta Amérika Kidul. # '''[[Notopteridae]]:''' Lauk anu bentukna saperti péso, di Indonésia kawéntar ku nami lauk '''[[Balida|Belida]]'''. # '''[[Arapaimidae]]:''' Ngawengku lauk [[Arapaima]] ti walungan Amazon anu mangrupa salah sahiji lauk cai tawar pangbadagna di dunya. == [[Ékosistem]] == Anggota Osteoglossiformes lolobana hirup di wewengkon tropis. Di Indonésia, pusat karagaman ordo ieu aya di walungan-walungan badag sarta situ-situ di [[Kalimantan]] (saperti '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]''') sarta [[Sumatra]].<ref name="FishBaseOrder">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/OrdersSummary.php?order=Osteoglossiformes |title=Order Summary for Osteoglossiformes |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossiformes]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Lauk purba]] piba7mrd67ef93kcl8l8wjd3ia94s6x 707868 707867 2026-04-06T03:16:22Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 707868 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Osteoglossiformes | image = Scleropages formosus Prague 2012 1.jpg | image_caption = Arwana Asia, salah sahiji anggota ordo Osteoglossiformes anu paling kawéntar. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = '''Osteoglossiformes''' | ordo_authority = [[Berg]], 1940 | subdivision_ranks = Sub-ordo & Kulawarga | subdivision = * [[Osteoglossoidei]] ** [[Osteoglossidae]] (Arwana) ** [[Pantodontidae]] * [[Notopteroidei]] ** [[Notopteridae]] (Lauk Belida) ** [[Mormyridae]] ** [[Gymnarchidae]] | color = #FFFFFF }} '''Osteoglossiformes''' nyaéta salah sahiji ordo [[Lauk]] cai tawar anu diwangun ku rupa-rupa jinis lauk purba. Ordo ieu miboga ciri mandiri nyaéta ayana tulang anu huntu-an dina bagian handap sungutna (ilat) anu diadu sareng huntu dina lalangit sungutna nalika nyapék mangsana.<ref name="NelsonFish">{{cite book |last=Nelson |first=Joseph S. |title=Fishes of the World |publisher=John Wiley & Sons |year=2006 |isbn=0-471-25031-7}}</ref> == [[Karakteristik]] == Salian ti "ilat tulang", anggota Osteoglossiformes miboga ciri séjén: * '''[[Anatomi]]:''' Lolobana miboga sirip tonggong (''dorsal'') sarta sirip bujur (''anal'') anu perenahna rada ka tukang. * '''[[Engapan]]:''' Sababaraha anggota ordo ieu, saperti [[Arwana]] sarta [[Arapaima]], tiasa nyokot oksigén langsung tina hawa (engapan tambahan). * '''[[Sénsor Listrik]]:''' Sababaraha kulawarga dina ordo ieu (saperti [[Mormyridae]] ti Afrika) miboga kamampuh ngahasilkeun sarta ngarasakeun sasmita listrik leutik pikeun navigasi dina cai nu kiruh. == [[Klasifikasi]] Utama == Ordo ieu kabagi kana sababaraha kulawarga anu sumebar di sakuliah dunya: # '''[[Osteoglossidae]]:''' Ngawengku sakabéh jinis [[Arwana]] ti Asia, Australia, sarta Amérika Kidul. # '''[[Notopteridae]]:''' Lauk anu bentukna saperti péso, di Indonésia kawéntar ku nami lauk '''[[Balida|Belida]]'''. # '''[[Arapaimidae]]:''' Ngawengku lauk [[Arapaima]] ti walungan Amazon anu mangrupa salah sahiji lauk cai tawar pangbadagna di dunya. == [[Ékosistem]] == Anggota Osteoglossiformes lolobana hirup di wewengkon tropis. Di Indonésia, pusat karagaman ordo ieu aya di walungan-walungan badag sarta situ-situ di [[Kalimantan]] (saperti '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]''') sarta [[Sumatra]].<ref name="FishBaseOrder">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/OrdersSummary.php?order=Osteoglossiformes |title=Order Summary for Osteoglossiformes |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossiformes]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Lauk purba]] [[Lauk darat]] jkoi8zbo56760rbsb0ry0wsqb7yk8go 707870 707868 2026-04-06T03:24:24Z Dinototosugiarto 11449 707870 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Osteoglossiformes | image = Scleropages formosus Prague 2012 1.jpg | image_caption = Arwana Asia, salah sahiji anggota ordo Osteoglossiformes anu paling kawéntar. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = '''Osteoglossiformes''' | ordo_authority = [[Berg]], 1940 | subdivision_ranks = Sub-ordo & Kulawarga | subdivision = * [[Osteoglossoidei]] ** [[Osteoglossidae]] (Arwana) ** [[Pantodontidae]] * [[Notopteroidei]] ** [[Notopteridae]] (Lauk Belida) ** [[Mormyridae]] ** [[Gymnarchidae]] | color = #FFFFFF }} '''Osteoglossiformes''' nyaéta salah sahiji ordo [[Lauk]] cai tawar anu diwangun ku rupa-rupa jinis lauk purba. Ordo ieu miboga ciri mandiri nyaéta ayana tulang anu huntu-an dina bagian handap sungutna (ilat) anu diadu sareng huntu dina lalangit sungutna nalika nyapék mangsana.<ref name="NelsonFish">{{cite book |last=Nelson |first=Joseph S. |title=Fishes of the World |publisher=John Wiley & Sons |year=2006 |isbn=0-471-25031-7}}</ref> == [[Karakteristik]] == Salian ti "ilat tulang", anggota Osteoglossiformes miboga ciri séjén: * '''[[Anatomi]]:''' Lolobana miboga sirip tonggong (''dorsal'') sarta sirip bujur (''anal'') anu perenahna rada ka tukang. * '''[[Engapan]]:''' Sababaraha anggota ordo ieu, saperti [[Scleropages formosus|Arwana]] sarta [[Arapaima]], tiasa nyokot oksigén langsung tina hawa (engapan tambahan). * '''[[Sénsor Listrik]]:''' Sababaraha kulawarga dina ordo ieu (saperti [[Mormyridae]] ti Afrika) miboga kamampuh ngahasilkeun sarta ngarasakeun sasmita listrik leutik pikeun navigasi dina cai nu kiruh. == [[Klasifikasi]] Utama == Ordo ieu kabagi kana sababaraha kulawarga anu sumebar di sakuliah dunya: # '''[[Osteoglossidae]]:''' Ngawengku sakabéh jinis [[Arwana]] ti Asia, Australia, sarta Amérika Kidul. # '''[[Notopteridae]]:''' Lauk anu bentukna saperti péso, di Indonésia kawéntar ku nami lauk '''[[Balida|Belida]]'''. # '''[[Arapaimidae]]:''' Ngawengku lauk [[Arapaima]] ti walungan Amazon anu mangrupa salah sahiji lauk cai tawar pangbadagna di dunya. == [[Ékosistem]] == Anggota Osteoglossiformes lolobana hirup di wewengkon tropis. Di Indonésia, pusat karagaman ordo ieu aya di walungan-walungan badag sarta situ-situ di [[Kalimantan]] (saperti '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]''') sarta [[Sumatra]].<ref name="FishBaseOrder">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/OrdersSummary.php?order=Osteoglossiformes |title=Order Summary for Osteoglossiformes |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossiformes]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Lauk purba]] [[Lauk darat]] ckc5itlc9t8jdskftw45v89kh2nm3hf 707871 707870 2026-04-06T03:26:11Z Dinototosugiarto 11449 707871 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Osteoglossiformes | image = Scleropages formosus Prague 2012 1.jpg | image_caption = Arwana Asia, salah sahiji anggota ordo Osteoglossiformes anu paling kawéntar. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = '''Osteoglossiformes''' | ordo_authority = [[Berg]], 1940 | subdivision_ranks = Sub-ordo & Kulawarga | subdivision = * [[Osteoglossoidei]] ** [[Osteoglossidae]] (Arwana) ** [[Pantodontidae]] * [[Notopteroidei]] ** [[Balida|Notopteridae]] (Lauk Belida) ** [[Mormyridae]] ** [[Gymnarchidae]] | color = #FFFFFF }} '''Osteoglossiformes''' nyaéta salah sahiji ordo [[Lauk]] cai tawar anu diwangun ku rupa-rupa jinis lauk purba. Ordo ieu miboga ciri mandiri nyaéta ayana tulang anu huntu-an dina bagian handap sungutna (ilat) anu diadu sareng huntu dina lalangit sungutna nalika nyapék mangsana.<ref name="NelsonFish">{{cite book |last=Nelson |first=Joseph S. |title=Fishes of the World |publisher=John Wiley & Sons |year=2006 |isbn=0-471-25031-7}}</ref> == [[Karakteristik]] == Salian ti "ilat tulang", anggota Osteoglossiformes miboga ciri séjén: * '''[[Anatomi]]:''' Lolobana miboga sirip tonggong (''dorsal'') sarta sirip bujur (''anal'') anu perenahna rada ka tukang. * '''[[Engapan]]:''' Sababaraha anggota ordo ieu, saperti [[Scleropages formosus|Arwana]] sarta [[Arapaima]], tiasa nyokot oksigén langsung tina hawa (engapan tambahan). * '''[[Sénsor Listrik]]:''' Sababaraha kulawarga dina ordo ieu (saperti [[Mormyridae]] ti Afrika) miboga kamampuh ngahasilkeun sarta ngarasakeun sasmita listrik leutik pikeun navigasi dina cai nu kiruh. == [[Klasifikasi]] Utama == Ordo ieu kabagi kana sababaraha kulawarga anu sumebar di sakuliah dunya: # '''[[Osteoglossidae]]:''' Ngawengku sakabéh jinis [[Arwana]] ti Asia, Australia, sarta Amérika Kidul. # '''[[Notopteridae]]:''' Lauk anu bentukna saperti péso, di Indonésia kawéntar ku nami lauk '''[[Balida|Belida]]'''. # '''[[Arapaimidae]]:''' Ngawengku lauk [[Arapaima]] ti walungan Amazon anu mangrupa salah sahiji lauk cai tawar pangbadagna di dunya. == [[Ékosistem]] == Anggota Osteoglossiformes lolobana hirup di wewengkon tropis. Di Indonésia, pusat karagaman ordo ieu aya di walungan-walungan badag sarta situ-situ di [[Kalimantan]] (saperti '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]''') sarta [[Sumatra]].<ref name="FishBaseOrder">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/OrdersSummary.php?order=Osteoglossiformes |title=Order Summary for Osteoglossiformes |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossiformes]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Lauk purba]] [[Lauk darat]] t7ar76l97tvzriyz9zkrnc9ws261r65 707872 707871 2026-04-06T03:29:38Z Dinototosugiarto 11449 707872 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Osteoglossiformes | image = Scleropages formosus Prague 2012 1.jpg | image_caption = Arwana Asia, salah sahiji anggota ordo Osteoglossiformes anu paling kawéntar. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = '''Osteoglossiformes''' | ordo_authority = [[Berg]], 1940 | subdivision_ranks = Sub-ordo & Kulawarga | subdivision = * [[Osteoglossoidei]] ** [[Osteoglossidae]] (Arwana) ** [[Pantodontidae]] * [[Notopteroidei]] ** [[Balida|Notopteridae]] (Lauk Belida) ** [[Mormyridae]] ** [[Gymnarchidae]] | color = #FFFFFF }} '''Osteoglossiformes''' nyaéta salah sahiji ordo [[Lauk]] cai tawar anu diwangun ku rupa-rupa jinis lauk purba. Ordo ieu miboga ciri mandiri nyaéta ayana tulang anu huntu-an dina bagian handap sungutna (ilat) anu diadu sareng huntu dina lalangit sungutna nalika nyapék mangsana.<ref name="NelsonFish">{{cite book |last=Nelson |first=Joseph S. |title=Fishes of the World |publisher=John Wiley & Sons |year=2006 |isbn=0-471-25031-7}}</ref> == [[Karakteristik]] == Salian ti "ilat tulang", anggota Osteoglossiformes miboga ciri séjén: * '''[[Anatomi]]:''' Lolobana miboga sirip tonggong (''dorsal'') sarta sirip bujur (''anal'') anu perenahna rada ka tukang. * '''[[Engapan]]:''' Sababaraha anggota ordo ieu, saperti [[Scleropages formosus|Arwana]] sarta [[Arapaima]], tiasa nyokot oksigén langsung tina hawa (engapan tambahan). * '''[[Sénsor Listrik]]:''' Sababaraha kulawarga dina ordo ieu (saperti [[Mormyridae]] ti Afrika) miboga kamampuh ngahasilkeun sarta ngarasakeun sasmita listrik leutik pikeun navigasi dina cai nu kiruh. == [[Klasifikasi]] Utama == Ordo ieu kabagi kana sababaraha kulawarga anu sumebar di sakuliah dunya: # '''[[Osteoglossidae]]:''' Ngawengku sakabéh jinis [[Arwana]] ti Asia, Australia, sarta Amérika Kidul. # '''[[Notopteridae]]:''' Lauk anu bentukna saperti péso, di Indonésia kawéntar ku nami lauk '''[[Balida|Belida]]'''. # '''[[Arapaimidae]]:''' Ngawengku lauk [[Arapaima]] ti walungan Amazon anu mangrupa salah sahiji lauk cai tawar pangbadagna di dunya. == [[Ékosistem]] == Anggota Osteoglossiformes lolobana hirup di wewengkon tropis. Di Indonésia, pusat karagaman ordo ieu aya di walungan-walungan badag sarta situ-situ di [[Kalimantan]] (saperti '''[[Taman Nasional Danau Sentarum]]''') sarta [[Sumatra]].<ref name="FishBaseOrder">{{cite web |url=https://www.fishbase.se/summary/OrdersSummary.php?order=Osteoglossiformes |title=Order Summary for Osteoglossiformes |publisher=FishBase |accessdate=2026-04-06}}</ref> == [[Référénsi]] == {{reflist}} [[Kategori:Osteoglossiformes]] [[Kategori:Lauk cai tawar]] [[Kategori:Lauk purba]] [[Kategori:Lauk darat]] [[Kategori:Notopteridae]] nw1w3sz3sae5nddw8h56ja49acfoj5p