Wikipedia suwiki https://su.wikipedia.org/wiki/Tepas MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Média Husus Obrolan Pamaké Obrolan pamaké Wikipedia Obrolan Wikipedia Gambar Obrolan gambar MédiaWiki Obrolan MédiaWiki Citakan Obrolan citakan Pitulung Obrolan pitulung Kategori Obrolan kategori Portal Obrolan portal TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara 0 1378 708163 650664 2026-04-13T04:12:38Z Dinototosugiarto 11449 Ngalihkeun kategori 708163 wikitext text/x-wiki {{tarjamahkeun|Inggris}} Dina [[aljabar dasar]], '''interval''' (atawa '''heuleut''') hartina hiji kumpulan nu ngandung sakabéh [[wilangan nyata]] antara dua wilangan nu disebutkeun, katut, bisa jadi, dua wilangan éta. '''Notasi interval''' nyaéta éksprési [[variabel]] nu kawengku dina hiji interval; misalna "5 < x < 9". Dumasar kasapukan konvénsi, interval "(10,20)" nunjukkeun sakabéh angka nyata antara 10 jeung 20, teu kaasup 10 atawa 20. Di sisi séjén, interval "[10,20]" ngawengku sakabéh awilangan nyata antara 10 jeung 20 ''katut'' angka 10 jeung 20. Kamungkinan lianna dibéréndélkeun di handap. Dina [[matematika]] tingkat luhur, harti formal '''interval''' téh nyaéta hiji [[subsét]] ''S'' tina hiji [[orde total|totally ordered set]] ''T'' nu ngandung sarat ''x'' jeung ''y'' kaasup ''S'', ''x'' < ''z'' < ''y'', lajeng ''z'' anggota ''S''. Sakumaha disebutkeun di luhur, jadi penting nalika ''T'' = '''R''', sét [[wilangan nyata]]. Interval '''R''' kabagi kana sababaraha tipe (''a'' jeung ''b'' wilangan nyata, ''a'' < ''b''): # (''a'',''b'') = { ''x'' | ''a'' < ''x'' < ''b'' } # [''a'',''b''] = { ''x'' | ''a'' ≤ ''x'' ≤ ''b'' } # [''a'',''b'') = { ''x'' | ''a'' ≤ ''x'' < ''b'' } # (''a'',''b''] = { ''x'' | ''a'' < ''x'' ≤ ''b'' } # (''a'',∞) = { ''x'' | ''x'' > ''a'' } # [''a'',∞) = { ''x'' | ''x'' ≥ ''a'' } # (-∞,''b'') = { ''x'' | ''x'' < ''b'' } # (-∞,''b''] = { ''x'' | ''x'' ≤ ''b'' } # (-∞,∞) = '''R''' téa, sét sakabéh [[wilangan nyata]] # {''a''} # [[sét kosong]] In éach case where they appéar above, ''a'' and ''b'' are known as '''endpoints''' of the interval. Note that a square bracket [ or ] indicates that the endpoint is included in the interval, while a round bracket ( or ) indicates that it is not. For more information about the notation used above, see [[Naive set theory]]. Intervals of type (1), (5), (7), (9) and (11) are called '''open intervals''' (because they are [[open set]]s) and intervals (2), (6), (8), (9), (10) and (11) '''closed intervals''' (because they are [[closed set]]s). Intervals (3) and (4) are sometimes called '''half-closed''' (or, not surprisingly, '''half-open''') intervals. Notice that intervals (9) and (11) are both open ''and'' closed, which is not the same thing as being half-open and half-closed. Intervals (1), (2), (3), (4), (10) and (11) are called '''bounded intervals''' and intervals (5), (6), (7), (8) and (9) '''unbounded intervals'''. Interval (10) is also known as a '''singleton'''. The '''length''' of the bounded intervals (1), (2), (3), (4) is ''b''-''a'' in éach case. The '''total length''' of a [[sequence]] of intervals is the sum of the lengths of the intervals. No allowance is made for the [[Set theoretic intersection|intersection]] of the intervals. For instance, the total length of the [[sequence]] {(1,2),(1.5,2.5)} is 1+1=2, despite the fact that the [[Set theoretic union|union]] of the sequence is an interval of length 1.5. Intervals play an important role in the théory of [[integration]], because they are the simplest [[set]]s whose "size" or "measure" or "length" is éasy to define (see above). The concept of méasure can then be extended to more complicated sets, léading to the [[Borel measure]] and eventually to the [[Lebesgue measure]]. Intervals are precisely the [[connectedness|connected]] subsets of '''R'''. They are also precisely the [[convex]] subsets of '''R'''. Since a [[continuous]] image of a connected set is connected, it follows that if ''f'': '''R'''→'''R''' is a continuous function and ''I'' is an interval, then its image ''f''(''I'') is also an interval. This is one formulation of the [[intermediate value theorem]]. == Intervals in partial orders == In [[order theory]], one usually considers [[partially ordered set]]s. However, the above notations and definitions can immediately be applied to this general case as well. Of special interest in this general setting are intervals of the form [''a'',''b'']. For a partially ordered set (''P'', ≤) and two elements ''a'' and ''b'' of ''P'', one defines the set : [''a'', ''b''] = { ''x'' | ''a'' &le; ''x'' &le; ''b'' } One may choose to restrict this definition to pairs of elements with the property that ''a'' ≤ ''b''. Alternatively, the intervals without this condition will just coincide with the [[empty set]], which in the former case would not be considered as an interval. == Interval arithmetic == '''Interval arithmetic''', also called '''interval mathematics''', '''interval analysis''', and '''interval computations''', has been introduced in 1956 by M. Warmus. It defines a set of operations which can be applied on intervals : T · S = { ''x'' | there is some ''y'' in ''T'', and some ''z'' in ''S'', such that ''x'' = ''y'' · ''z'' } * [''a'',''b''] + [''c'',''d''] = [''a''+''c'', ''b''+''d''] * [''a'',''b''] - [''c'',''d''] = [''a''-''d'', ''b''-''c''] * [''a'',''b''] * [''c'',''d''] = [min (''ac'', ''ad'', ''bc'', ''bd''), max (''ac'', ''ad'', ''bc'', ''bd'')] * [''a'',''b''] / [''c'',''d''] = [min (''a/c'', ''a/d'', ''b/c'', ''b/d''), max (''a/c'', ''a/d'', ''b/c'', ''b/d'')] Division by an interval containing zero is not possible. The addition and multiplication operations are [[commutative]], [[associative]] and sub-[[distributive]]: the set ''X'' ( ''Y'' + ''Z'' ) is a subset of ''XY'' + ''XZ''. ==Notasi alternatip== Cara séjén keur nuliskeun interval, ilaharna katempo di [[France]] sarta sababarha nagara Eropa séjénna, nyaéta: * ]''a'',''b''[ = { ''x'' | ''a'' < ''x'' < ''b'' } * [''a'',''b''] = { ''x'' | ''a'' ≤ ''x'' ≤ ''b'' } * [''a'',''b''[ = { ''x'' | ''a'' ≤ ''x'' < ''b'' } * ]''a'',''b''] = { ''x'' | ''a'' < ''x'' ≤ ''b'' } ==Tumbu kaluar== *[http://www.cs.utep.edu/interval-comp/icompwww.html Interval computations research centers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203144604/http://www.cs.utep.edu/interval-comp/icompwww.html |date=2007-02-03 }} [[Kategori:Topologi]] [[Kategori:Order theory]] [[Kategori:Matematika]] sz9ymf8hek80803a1jxakt3wxuroohi 0 11887 708170 485793 2026-04-13T05:11:49Z Dinototosugiarto 11449 708170 wikitext text/x-wiki {{kotakinfo Kalurahan | nami = Ciseureuh | peta = | propinsi = Jawa Barat | dati2 = Kabupatén | nami dati2 = Purwakarta | nami kacamatan = Purwakarta | kalurahan = désa | nami lurah = | lega = | pangeusi = | kapadetan = }} '''Ciseureuh''' nyaéta salah sahiji désa di [[kacamatan]] Purwakarta, [[Kabupatén Purwakarta]], [[Propinsi]] [[Jawa Barat]], [[Indonésia]]. == Étimologi == Sacara [[linguistik]], nami Cisereuh diwangun ku dua kecap: ''ci'' (cai) sarta ''sereuh''. Pola ieu mangrupa tipologi toponimi anu paling umum di Jawa Kulon, nyaéta ngaran cai anu dituturkeun ku ngaran tutuwuhan anu janten ciri khas di éta tempat.<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca 80.</ref> == Hubungan sareng Tutuwuhan == Nami tempat ieu dicandak tina tutuwuhan '''[[Seureuh]]''' (Lat. ''[[Piper betle]]''). Nurutkeun Jonathan Rigg, sereuh mangrupa tutuwuhan anu kacida pentingna dina kahirupan sapopoé urang Sunda, utamana pikeun kabiasaan nyepah.<ref name="Rigg" /> K. Heyne dina bukuna nétélakeun yén sereuh miboga mangpaat médis anu jembar, di antarana:<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 4.</ref> * Antiséptik: Dianggo pikeun meresihan raheut atanapi ubar panon. * Ubar Batuk: Kulubanna sering dianggo landong tradisional. == Sajarah sarta Budaya == Dina kamus basa Sunda, R.A. Danadibrata nétélakeun yén sereuh téh simbol hormat sarta silaturahmi. Ayana nami tempat Cisereuh nunjukkeun yén jaman harita, di éta wewengkon téh loba tutuwuhan sereuh anu tumuwuh subur, boh anu ngahaja dipelak boh anu liar di sisi cai.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 636.</ref> <!-- ==Sajarah== ==Profil Pamaréntahan== ==Profil Daérah== ===Wates Wilayah=== ===Géografis=== ===Démografi=== ==Atikan== ==Poténsi== ===Pertanian=== ===Pakebonan=== ==Tumbu Luar== --> {{Purwakarta, Purwakarta}} {{Kalurahan-pondok}} [[Kategori:Kalurahan/désa di Kabupatén Purwakarta|{{PAGENAME}}]] [[Kategori:Kalurahan/désa di Purwakarta, Purwakarta|{{PAGENAME}}]] [[Kategori:Purwakarta, Purwakarta|{{PAGENAME}}]] <!--[[Kategori:{{PAGENAME}}| {{PAGENAME}}]]--> 1yxzaiu9urwkitvuirznlcwpp1eqa8w 0 20092 708152 675627 2026-04-12T14:48:14Z Dinototosugiarto 11449 Nambihan eusi 708152 wikitext text/x-wiki '''Gaya basa''' nyaéta [[rakitan basa]] ([[kalimah]]) anu dipaké sangkan bisa nimbulkeun pangaruh (éfék) anu leleb karaosna ka nu [[ngaos]] atawa nu ngupingkeun, ku jalan ngabandingkeun hiji [[barang]] jeung barang sanésna. Gaya basa, ceuk istilah séjén, mangrupa ''plastis-stilistik'', nyaéta lamun dipaké nyarita atawa dilarapkeun dina kalimah, éstu matak jadi mamanis basa, écés témbrés beunang rasa basana.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 82.</ref> == Fungsi Gaya Basa == Fungsi utama gaya basa dina sastra jeung paguneman Sunda nyaéta:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 150.</ref> * *stétika: Ngageulisan basa sangkan teu garing atawa monoton. * Émphasizing (Panandes): Nekenkeun hiji maksud sangkan leuwih katarima ku nu maca. * Éksprésif: Ngébréhkeun parasaan anu hésé ditepikeun ku basa biasa. * *imbolis: Nepikeun maksud sacara nyamuni ([[siloka]]). == Papasingan Gaya Basa == Gaya basa dina sastra Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan utama, di antarana:<ref name="Sudaryat" /> # '''Gaya Basa Mijalma ''(Personifikasi)'':''' Mapandékeun barang paéh boga sipat kawas manusa. # '''Gaya Basa Rarahulan ''(Hiperbol)'':''' Nepikeun hal sacara kaleuleuwihi. # '''Gaya Basa Rautan ''(Eufimisme)'':''' Ngagentos kecap kasar ku nu leuwih lemes. # '''Gaya Basa Ngasor ''(Litotés)'':''' Ngarendahkeun diri sanajan kanyataanana sabalikna. # '''Gaya Basa Mindoan ''(Repetisi)'':''' Pangbalikan kecap pikeun wirahma. # '''Gaya Basa Silib-Sindir ''(Alégori)'':''' Nepikeun maksud ku kiasan atawa siloka. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] [[Kategori:Gaya Basa]] {{basa-pondok}} bxhimotf0g467iaebr3f9cc70jo8236 708153 708152 2026-04-12T14:48:43Z Dinototosugiarto 11449 /* Fungsi Gaya Basa */ 708153 wikitext text/x-wiki '''Gaya basa''' nyaéta [[rakitan basa]] ([[kalimah]]) anu dipaké sangkan bisa nimbulkeun pangaruh (éfék) anu leleb karaosna ka nu [[ngaos]] atawa nu ngupingkeun, ku jalan ngabandingkeun hiji [[barang]] jeung barang sanésna. Gaya basa, ceuk istilah séjén, mangrupa ''plastis-stilistik'', nyaéta lamun dipaké nyarita atawa dilarapkeun dina kalimah, éstu matak jadi mamanis basa, écés témbrés beunang rasa basana.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 82.</ref> == Fungsi Gaya Basa == Fungsi utama gaya basa dina sastra jeung paguneman Sunda nyaéta:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 150.</ref> * Éstétika: Ngageulisan basa sangkan teu garing atawa monoton. * Émphasizing (Panandes): Nekenkeun hiji maksud sangkan leuwih katarima ku nu maca. * Éksprésif: Ngébréhkeun parasaan anu hésé ditepikeun ku basa biasa. * Simbolis: Nepikeun maksud sacara nyamuni ([[siloka]]). == Papasingan Gaya Basa == Gaya basa dina sastra Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan utama, di antarana:<ref name="Sudaryat" /> # '''Gaya Basa Mijalma ''(Personifikasi)'':''' Mapandékeun barang paéh boga sipat kawas manusa. # '''Gaya Basa Rarahulan ''(Hiperbol)'':''' Nepikeun hal sacara kaleuleuwihi. # '''Gaya Basa Rautan ''(Eufimisme)'':''' Ngagentos kecap kasar ku nu leuwih lemes. # '''Gaya Basa Ngasor ''(Litotés)'':''' Ngarendahkeun diri sanajan kanyataanana sabalikna. # '''Gaya Basa Mindoan ''(Repetisi)'':''' Pangbalikan kecap pikeun wirahma. # '''Gaya Basa Silib-Sindir ''(Alégori)'':''' Nepikeun maksud ku kiasan atawa siloka. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] [[Kategori:Gaya Basa]] {{basa-pondok}} ity6ogkuqdjp2kqiacc8b46wmu3brsm 708154 708153 2026-04-12T14:52:07Z Dinototosugiarto 11449 /* Papasingan Gaya Basa */ 708154 wikitext text/x-wiki '''Gaya basa''' nyaéta [[rakitan basa]] ([[kalimah]]) anu dipaké sangkan bisa nimbulkeun pangaruh (éfék) anu leleb karaosna ka nu [[ngaos]] atawa nu ngupingkeun, ku jalan ngabandingkeun hiji [[barang]] jeung barang sanésna. Gaya basa, ceuk istilah séjén, mangrupa ''plastis-stilistik'', nyaéta lamun dipaké nyarita atawa dilarapkeun dina kalimah, éstu matak jadi mamanis basa, écés témbrés beunang rasa basana.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 82.</ref> == Fungsi Gaya Basa == Fungsi utama gaya basa dina sastra jeung paguneman Sunda nyaéta:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 150.</ref> * Éstétika: Ngageulisan basa sangkan teu garing atawa monoton. * Émphasizing (Panandes): Nekenkeun hiji maksud sangkan leuwih katarima ku nu maca. * Éksprésif: Ngébréhkeun parasaan anu hésé ditepikeun ku basa biasa. * Simbolis: Nepikeun maksud sacara nyamuni ([[siloka]]). == Papasingan Gaya Basa == Gaya basa dina sastra Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan utama, di antarana:<ref name="Sudaryat" /> # '''Gaya Basa [[Mijalma]] ''(Personifikasi)'':''' Mapandékeun barang paéh boga sipat kawas manusa. # '''Gaya Basa [[Rarahulan]] ''(Hiperbol)'':''' Nepikeun hal sacara kaleuleuwihi. # '''Gaya Basa [[Rautan]] ''(Eufimisme)'':''' Ngagentos kecap kasar ku nu leuwih lemes. # '''Gaya Basa [[Ngasor]] ''(Litotés)'':''' Ngarendahkeun diri sanajan kanyataanana sabalikna. # '''Gaya Basa [[Mindoan]] ''(Repetisi)'':''' Pangbalikan kecap pikeun wirahma. # '''Gaya Basa [[Silib-Sindir]] ''(Alégori)'':''' Nepikeun maksud ku kiasan atawa siloka. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] [[Kategori:Gaya Basa]] {{basa-pondok}} iavvae4xsksqzbxhvq4cbc5fh5u4y2j 708155 708154 2026-04-12T14:53:18Z Dinototosugiarto 11449 /* Papasingan Gaya Basa */ 708155 wikitext text/x-wiki '''Gaya basa''' nyaéta [[rakitan basa]] ([[kalimah]]) anu dipaké sangkan bisa nimbulkeun pangaruh (éfék) anu leleb karaosna ka nu [[ngaos]] atawa nu ngupingkeun, ku jalan ngabandingkeun hiji [[barang]] jeung barang sanésna. Gaya basa, ceuk istilah séjén, mangrupa ''plastis-stilistik'', nyaéta lamun dipaké nyarita atawa dilarapkeun dina kalimah, éstu matak jadi mamanis basa, écés témbrés beunang rasa basana.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 82.</ref> == Fungsi Gaya Basa == Fungsi utama gaya basa dina sastra jeung paguneman Sunda nyaéta:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 150.</ref> * Éstétika: Ngageulisan basa sangkan teu garing atawa monoton. * Émphasizing (Panandes): Nekenkeun hiji maksud sangkan leuwih katarima ku nu maca. * Éksprésif: Ngébréhkeun parasaan anu hésé ditepikeun ku basa biasa. * Simbolis: Nepikeun maksud sacara nyamuni ([[siloka]]). == Papasingan Gaya Basa == Gaya basa dina sastra Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan utama, di antarana:<ref name="Sudaryat" /> # '''Gaya Basa [[Mijalma]] ''(Personifikasi)'':''' Mapandékeun barang paéh boga sipat kawas manusa. # '''Gaya Basa [[Rarahulan]] ''(Hiperbol)'':''' Nepikeun hal sacara kaleuleuwihi. # '''Gaya Basa [[Rautan]] ''(Eufimisme)'':''' Ngagentos kecap kasar ku nu leuwih lemes. # '''Gaya Basa [[Ngasor]] ''(Litotés)'':''' Ngarendahkeun diri sanajan kanyataanana sabalikna. # '''Gaya Basa [[Mindoan]] ''(Repetisi)'':''' Pangbalikan kecap pikeun wirahma. # '''Gaya Basa [[Silib sindir]] ''(Alégori)'':''' Nepikeun maksud ku kiasan atawa siloka. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] [[Kategori:Gaya Basa]] {{basa-pondok}} 0gqsr8m458umkp9fbnjdmbgzc02zfe9 708156 708155 2026-04-12T14:54:02Z Dinototosugiarto 11449 /* Papasingan Gaya Basa */ 708156 wikitext text/x-wiki '''Gaya basa''' nyaéta [[rakitan basa]] ([[kalimah]]) anu dipaké sangkan bisa nimbulkeun pangaruh (éfék) anu leleb karaosna ka nu [[ngaos]] atawa nu ngupingkeun, ku jalan ngabandingkeun hiji [[barang]] jeung barang sanésna. Gaya basa, ceuk istilah séjén, mangrupa ''plastis-stilistik'', nyaéta lamun dipaké nyarita atawa dilarapkeun dina kalimah, éstu matak jadi mamanis basa, écés témbrés beunang rasa basana.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 82.</ref> == Fungsi Gaya Basa == Fungsi utama gaya basa dina sastra jeung paguneman Sunda nyaéta:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 150.</ref> * Éstétika: Ngageulisan basa sangkan teu garing atawa monoton. * Émphasizing (Panandes): Nekenkeun hiji maksud sangkan leuwih katarima ku nu maca. * Éksprésif: Ngébréhkeun parasaan anu hésé ditepikeun ku basa biasa. * Simbolis: Nepikeun maksud sacara nyamuni ([[siloka]]). == Papasingan Gaya Basa == Gaya basa dina sastra Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan utama, di antarana:<ref name="Sudaryat" /> # '''Gaya Basa [[Mijalma]] ''(Personifikasi)'':''' Mapandékeun barang paéh boga sipat kawas manusa. # '''Gaya Basa [[Rarahulan]] ''(Hiperbol)'':''' Nepikeun hal sacara kaleuleuwihi. # '''Gaya Basa [[Rautan]] ''(Eufimisme)'':''' Ngagentos kecap kasar ku nu leuwih lemes. # '''Gaya Basa [[Ngasor]] ''(Litotés)'':''' Ngarendahkeun diri sanajan kanyataanana sabalikna. # '''Gaya Basa [[Mindoan]] ''(Repetisi)'':''' Pangbalikan kecap pikeun wirahma. # '''Gaya Basa [[Silib-sindir]] ''(Alégori)'':''' Nepikeun maksud ku kiasan atawa siloka. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] [[Kategori:Gaya Basa]] {{basa-pondok}} 10m442u42v33mu00qov99wpe1o62o24 708157 708156 2026-04-12T17:14:43Z Dinototosugiarto 11449 /* Fungsi Gaya Basa */ 708157 wikitext text/x-wiki '''Gaya basa''' nyaéta [[rakitan basa]] ([[kalimah]]) anu dipaké sangkan bisa nimbulkeun pangaruh (éfék) anu leleb karaosna ka nu [[ngaos]] atawa nu ngupingkeun, ku jalan ngabandingkeun hiji [[barang]] jeung barang sanésna. Gaya basa, ceuk istilah séjén, mangrupa ''plastis-stilistik'', nyaéta lamun dipaké nyarita atawa dilarapkeun dina kalimah, éstu matak jadi mamanis basa, écés témbrés beunang rasa basana.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 82.</ref> == Fungsi Gaya Basa == Fungsi utama gaya basa dina sastra jeung paguneman Sunda nyaéta:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 150.</ref> * ''Éstétika'': Ngageulisan basa sangkan teu garing atawa monoton. * ''Émphasizing'' (Panandes): Nekenkeun hiji maksud sangkan leuwih katarima ku nu maca. * ''Éksprésif'': Ngébréhkeun parasaan anu hésé ditepikeun ku basa biasa. * ''Simbolis'': Nepikeun maksud sacara nyamuni ([[siloka]]). == Papasingan Gaya Basa == Gaya basa dina sastra Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha golongan utama, di antarana:<ref name="Sudaryat" /> # '''Gaya Basa [[Mijalma]] ''(Personifikasi)'':''' Mapandékeun barang paéh boga sipat kawas manusa. # '''Gaya Basa [[Rarahulan]] ''(Hiperbol)'':''' Nepikeun hal sacara kaleuleuwihi. # '''Gaya Basa [[Rautan]] ''(Eufimisme)'':''' Ngagentos kecap kasar ku nu leuwih lemes. # '''Gaya Basa [[Ngasor]] ''(Litotés)'':''' Ngarendahkeun diri sanajan kanyataanana sabalikna. # '''Gaya Basa [[Mindoan]] ''(Repetisi)'':''' Pangbalikan kecap pikeun wirahma. # '''Gaya Basa [[Silib-sindir]] ''(Alégori)'':''' Nepikeun maksud ku kiasan atawa siloka. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] [[Kategori:Gaya Basa]] {{basa-pondok}} dnlq1ehqahjkq5hcmbea9fsdpbwlrij 0 27924 708159 675456 2026-04-13T02:37:52Z Dinototosugiarto 11449 Nambihan kategori 708159 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Haréndong | image = Melastoma affine.jpg | regnum = ''[[Plantae]]'' | unranked_divisio = ''[[Angiospermae]]'' | unranked_classis = ''[[Eudicots]]'' | unranked_subclassis = ''[[Rosids]]'' | ordo = ''[[Myrtales]]'' | familia = ''[[Melastomataceae]]'' | genus = ''[[Melastoma]]'' | species = '''''M. affine''''' | binomial = ''Melastoma affine'' | binomial_authority = [[David Don|D. Don]]<ref name=APNI>{{APNI | name = ''Melastoma affine'' D.Don | id = 59682 }}</ref> | synonyms = ''Melastoma denticulatum'' }} '''Haréndong''' atawa ''Melastoma affine D. Don'' nyaéta salah sahiji [[tutuwuhan]] anu sinonim jeung ''Melastoma malabathricum'' atawa ''Melastoma polyanthum Bl''.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 354.</ref> Tutuwuhan ieu mangrupa salah sahiji pepelakan liar anu paling ilahar kapanggih di sisi jalan, tegalan, atanapi leuweung di [[Tatar Sunda]].<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 258.</ref> Ngaran nu umum di [[Indonésia]] nyaéta haréndong, senduduk, atawa sanggani.<ref name=“Justus”>{{Cite book | title =Aanteekeningen over het nut, door de bewoners van Java aan eenige planten van dat eiland toegeschreven| first =Justus| last =Karl Hasskarl| publisher = J. Müller| location =Universitas Oxford| year =1845| pages =6|url=https://books.google.co.id/books?id=zBUEAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=id&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=true|accessdate=(disungsi – 28 Mei 2021)}}</ref> Dina [[basa Inggris]], tutuwuhan ieu kakoncara kalayan ngaran ''''''blue tongue'''''' jeung ''''''native lassiandra''''''.<ref>Priyadi, H., Takao, G., Rahmawati, I., Supriyanto, B., Nursal, W. I., Rahman, I. (2010). Five hundred plant species in Gunung Halimun Salak National Park, West Java: a checklist including Sundanese names, distribution and use. CIFOR, Bogor, Indonésia. ISBN 978-602-8693-22-6 [http://www.cifor.org/publications/pdf_files/Books/BPriyadi1001.pdf]</ref> Dulur deukeut ieu tutuwuhan nyaéta [[senggani]]. == Habitat jeung Sumebarna == Harendong mangrupa tutuwuhan anu miboga daya adaptasi luhur. Tutuwuhan ieu tiasa hirup ti mimiti dataran landeuh dugi ka jangkungna 1.650 méter di luhur beungeut laut.<ref name="Heyne" /> Habitat utamana nyaéta wewengkon anu negrak sarta kakeunaan cahaya panonpoé, sapertos sisi [[leuweung]], [[tegalan]], [[huma]], sarta sisi [[jalan]].<ref name="Rigg" /> == Étimologi == Nurutkeun Jonathan Rigg dina bukuna taun 1862, '''Harendong''' mangrupa nami umum dina basa Sunda pikeun sababaraha jenis tutuwuhan tina genus ''Melastoma''.<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca 145.</ref> Rigg nyatet yén tutuwuhan ieu tumuwuh subur di wewengkon anu negrak sarta urut leuweung (huma) di sakuliah Jawa Kulon.<ref name="Rigg" /> == Vérnakular == Kusabab sumebarna anu kacida legana, harendong miboga rupa-rupa nami lokal (vérnakular) sakumaha anu kacatet dina rupa-rupa rujukan ''botani'":<ref name="Heyne" /> * '''Sunda:''' Harendong. * '''Jawa:''' Senggani, senduduk, kluruk. * '''Madura:''' Kemandélan. * '''Sumatra:''' Senduduk (Melayu), sikaduduak (Minangkabau). * '''Inggris:''' ''Malabar gooseberry'', ''Singapore rhododendron''. == Morfologi == * '''[[Daun]]:''' Ciri khas anu paling utama nyaéta tilu tulang daun anu melengkung sarta jéntré pisan dina beungeut daunna.<ref name="Heyne" /> Beungeut daunna karasa kasar pami dirampa.<ref name="Danadibrata" /> * '''[[Kembang]]:''' Warnana bungur (ungu) semu pink, katingal éndah sarta sering narik perhatian kukupu.<ref name="Heyne" /> * '''[[Buah]]:''' Upami parantos asak, buahna bakal meulah sarta némbongkeun eusi anu warna bungur poék. Buahna tiasa didahar sarta miboga rasa rada amis semu kelat.<ref name="Heyne" /> == Mangpaat salaku Landong == Dina dunya botani ékonomi, K. Heyne nétélakeun yén harendong miboga mangpaat médis anu jembar: # '''Ubar Méréhan ''(Diaré):''''' Daun anu ngora (pucuk) tiasa didahar langsung salaku lalab atanapi dikulub pikeun ngubaran nyeri beuteung.<ref name="Heyne" /> # '''Celep/''pewarna Alami:''''' Buahna anu asak dianggo ku masarakat jaman harita pikeun méré warna bungur kana kadaharan atanapi lawon.<ref name="Heyne" /> # '''[[Ubar]] Raheut:''' Daunna anu geus dirieus tiasa dibalurkeun kana tatu supados énggal garing.<ref name="Danadibrata" /> ==Rujukan== {{reflist|2}} {{sirung-Melastoma}} [[kategori: Melastomataceae]] [[Kategori:Tutuwuhan]] [[Kategori:tutuwuhan ubar]] lbt8dl67y7rrx2p0a1cyp64vv607xnv 0 29298 708173 666539 2026-04-13T08:30:51Z Dinototosugiarto 11449 708173 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Seureuh |image = Piper betle leaf.jpg |image_caption = Salambar daun seureuh |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Magnoliopsida]] |ordo = [[Piperales]] |familia = [[Piperaceae]] |genus = ''[[Piper (genus)|Piper]]'' |species = '''''P. betle''''' |binomial = ''Piper betle'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} '''Seureuh''' nyaéta ngaran sabangsaning [[tuwuhan]] [[areuy]], daun sarta buahna didahar ku jelema ku cara digayem babarengan jeung [[gambir]], [[jambé]] sarta [[Apu|kapur]]. Seureuh dipaké minangka pepelakan [[ubar]] (fitofarmaka); kacida pentingna dina kahirupan sarta sagala rupa upacara adat bangsa [[Indonésia]]. Sirih dipikawanoh dina unggal basa kalawan ngaran anu has, nyaéta: ''suro'' ([[Basa Jawa|Jawa]]), ''sireh'' ([[Basa Malayu|Melayu]]), ''bido'' ([[Basa Ternate|Ternate]]), ''base'' ([[Basa Bali|Bali]]), jeung ''amo'' (Ambon).<ref>{{Cite book|last=Crawfurd|first=John|date=2017|title=Sejarah Kepulauan Nusantara: Kajian Budaya, Agama, Politik, Hukum dan Ekonomi|location=Yogyakarta|publisher=Penerbit Ombak|isbn=9786022584698|volume=1|pages=292|translator-last=Zara|translator-first=Muhammad Yuanda|url-status=live}}</ref> ==Gambaran== Tuwuhan ngareuy (ngarambat) ieu bisa ngahontal jangkung 15 [[méter]]. Tangkal seureuh boga warna coklat semu [[héjo]], bentukna buleud, ngandung buku sarta mangrupa tempat kaluarna akar. Daunna anu tunggal bentukna jiga jantung, boga tungtung nu seukeut, tumuwuh selang-seling, gagangan, sarta ngaluarkeun ambeu anu seungit lamun dirames. Panjangna kira-kira 5 - 8 [[cm]] sarta rubak 2 – 5&nbsp;cm. Bentuk buahna buleud sarta boga warna [[héjo]] semu [[kulawu]]. Akarna ''tunggang'', buleud sarta boga warna coklat semu [[konéng (warna)|konéng]]. ==Kandungan sarta mangpaat== [[Minyak atsiri]] tina daun seureuh ngandung [[betiephenol]], ''[[seskuiterpen]]'', [[sari]], [[diatase]], [[gula]] sarta ''[[zat samak]]'' jeung ''[[chavicol]]'' anu mibanda daya maéhan jaram, [[antioksidasi]] sarta [[fungisida]], anti [[jamur]]. Seureuh boga hasiat ngaleungitkeun ambeu awak anu diakibatkeun ku baktéri sarta jamur. Daun seureuh ogé boga sipat nahan ''perdarahan'', nyageurkeun tatu dina kulit, sarta gangguan peujit. Sajaba ti éta, ogé boga sipat ngariutkeun, ngaluarkeun reuhak, ngéncérkeun ciduh, [[hemostatik]], sarta ngeureunkeun getih nu ngocor. ===Pamakéan pikeun ubar=== # [[Batuk]] # [[Sariawan]] # [[Bronchitis]] # [[Jerawat]] # ''[[Keputihan]]'' # Nyer huntu alatan bolong # [[Panas tiris campur getihan]] # Bau sungut # [[Haid]] henteu tartib # [[Bengék]] # Borok genggerong # Gugusi bareuh (geutahna)<ref name=” Sa”>{{Cite book| url =https://books.google.co.id/books?id=MNOMDgAAQBAJ&lpg=PP1&dq=Sirih%20tanah&hl=id&pg=PA10#v=onepage&q&f=false| title = Savitri| last = Savitri| first =Astrid | publisher =Bibit Publisher| location =Indonesia| year =2016|ISBN=9786026805232|pages =14}} Disungsi10 Januari 2022</ref> ===Pamakéan ubar luar=== # [[Éksim]] # [[Tatu kabeuleum]] # [[Koréng]] (pyodermi) # [[Kurap]] suku # [[Bisul]] # Mimisan # Nyeri panon # Gugusi getihan # Ngurangan produksi [[ASI]] # Ngaleungitkeun ateul ===Katerangan=== Biasana pikeun ubar mimisan, dipaké 2 lambar daun seger ''Piper betle'', dikumbah, digulung saterusna diasupkeun kana liang irung. ===Wawadi=== Nyapék seureuh geus dikaitkeun jeung panyakit kanker sungut sarta genggerong ''squamous cell carcinoma''. == Rujukan == <references /> ==Tumbu ka luar== * [http://www.pnm.my/sirihpinang/sp-sirih.htm Seureuh (Basa Malayu)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180923040423/http://www.pnm.my/sirihpinang/sp-sirih.htm |date=2018-09-23 }} * [http://www.iptek.net.id/ind/cakra_obat/tanamanobat.php?id=6 Pepelakan Ubar Indonesia-sirih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050323092752/http://www.iptek.net.id/ind/cakra_obat/tanamanobat.php?id=6 |date=2005-03-23 }} *{{Citebook|url=https://books.google.co.id/books?id=-t_ICgAAQBAJ&pg=PA343&dq=bridelia+stipularis&hl=id&sa=X&ved=0ahUKEwjT3-jphu7TAhUcSY8KHV-cCAsQ6AEIMTAB#v=onepage&q=bridelia%20stipularis&f=false|title=Medicinal Plants Of The Asia-pacific: Drugs For The Future? |last=Christophe|first=Wiart|date=January 2006|publisher=World Scientific|isbn=9789814480338|ref=harv}} [[Kategori:Piperaceae]] [[Kategori:Tutuwuhan ubar]] [[Kategori:Ubar]] a9kxmq6chydwyqxy7s7ia0cdbrodhkd 0 29752 708164 496567 2026-04-13T04:16:45Z Dinototosugiarto 11449 Nambihan kategori 708164 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=April 2017}} '''Toponimi''' nyaéta bahasan ilmiah ngeunaan ngaran tempat (toponim), asal-usul, harti, pamakéan, sarta tipologinya. Bagian kahiji kecap kasebut asalna ti [[basa Yunani]] ''tópos'' (τόπος) anu hartosna tempat sarta dituturkeun ku ''ónoma'' (ὄνομα) anu hartosna ngaran. Toponimi mangrupa bagian ti [[onomastik]], bahasan ngeunaan sagala rupa [[ngaran]]. Nu dimaksud toponim di dieu nyaéta ngaran tempat, wewengkon, atawa hiji bagian séjén tina beungeut dunya, kaasup anu alami (kawas [[walungan]]) sarta anu mangrupa jieunan jelema (kawas [[dayeuh]]). == Toponimi di Tatar Sunda == Di [[Tatar Sunda]], prakték toponimi miboga ciri anu mandiri, di mana nami tempat mindeng pisan dicandak tina kaayaan alam (biofisik), utamana tina nami tatangkalan (floristis) sarta cai (hidrologis).<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca v-vii.</ref> === Hubungan sareng Botani === Jonathan Rigg dina bukuna nyatet yén masarakat Sunda miboga kacenderungan masihan nami dumasar kana tutuwuhan anu janten ciri khas di hiji wewengkon (''landmark''). Hal ieu ngabuktoskeun yén toponimi Sunda mah mangrupa eunteung tina ékosistem jaman harita.<ref name="Rigg" /> Sababaraha conto di antarana: * '''[[Bogor]]:''' Sacara harafiah hartosna tunggul kawung (aren) anu parantos garing sarta parantos dilaan daunna.<ref name="Rigg" /> * '''[[Caringin]]:''' Asalna tina nami tangkal waringin (''Ficus benjamina''). Toponim ieu sering kapanggih di puseur dayeuh atawa alun-alun, margi tangkal ieu janten simbol panyayungan.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 121.</ref> * '''[[Sempur]]:''' Dicandak tina nami tangkal sempur (''Dillenia indica''), hiji tangkal anu kaina kuat sarta biasa tumuwuh di sisi walungan.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 359.</ref> === Tipologi Toponimi Sunda === Nurutkeun R.A. Danadibrata, toponimi Sunda tiasa dibagi dumasar tipologina:<ref name="Danadibrata" /> # '''Aspek Hidrografi:''' Nami tempat anu dimimitian ku kecap "Ci-" (cai), contona [[Citarum]], [[Cianjur]], [[Cibubur]]. # '''Aspek Geomorfologi:''' Nami tempat dumasar kana wangun taneuhna, contona [[Pasir]], [[Lamping]], [[Giri]], [[Lembur]]. # '''Aspek Biologi (Flora & Fauna):''' Contona [[Kandari]] (Gandaria), [[Cisereuh]] (Sereuh), [[Baduy]] (tina nami tutuwuhan atanapi sato). {{Pondok}} {{Uncategorized|date=April 2017}} [[Kategori:Ngaran tempat]] [[Kategori:Toponomi]] cv6ge9gd0uzqicdrtzqah8cnrdt6sqi 708165 708164 2026-04-13T04:21:39Z Dinototosugiarto 11449 708165 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=April 2017}} '''Toponimi''' nyaéta bahasan ilmiah ngeunaan ngaran tempat (toponim), asal-usul, harti, pamakéan, sarta tipologinya. Bagian kahiji kecap kasebut asalna ti [[basa Yunani]] ''tópos'' (τόπος) anu hartosna tempat sarta dituturkeun ku ''ónoma'' (ὄνομα) anu hartosna ngaran. Toponimi mangrupa bagian ti [[onomastik]], bahasan ngeunaan sagala rupa [[ngaran]]. Nu dimaksud toponim di dieu nyaéta ngaran tempat, wewengkon, atawa hiji bagian séjén tina beungeut dunya, kaasup anu alami (kawas [[walungan]]) sarta anu mangrupa jieunan jelema (kawas [[dayeuh]]). == Toponimi di Tatar Sunda == Di [[Tatar Sunda]], prakték toponimi miboga ciri anu mandiri, di mana nami tempat mindeng pisan dicandak tina kaayaan alam (biofisik), utamana tina nami tatangkalan (floristis) sarta cai (hidrologis).<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca v-vii.</ref> === Hubungan sareng Botani === Jonathan Rigg dina bukuna nyatet yén masarakat Sunda miboga kacenderungan masihan nami dumasar kana tutuwuhan anu janten ciri khas di hiji wewengkon (''landmark''). Hal ieu ngabuktoskeun yén toponimi Sunda mah mangrupa eunteung tina ékosistem jaman harita.<ref name="Rigg" /> Sababaraha conto di antarana: * '''[[Bogor]]:''' Sacara harafiah hartosna tunggul kawung (aren) anu parantos garing sarta parantos dilaan daunna.<ref name="Rigg" /> * '''[[Caringin]]:''' Asalna tina nami tangkal waringin (''Ficus benjamina''). Toponim ieu sering kapanggih di puseur dayeuh atawa alun-alun, margi tangkal ieu janten simbol panyayungan.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 121.</ref> * '''[[Sempur]]:''' Dicandak tina nami tangkal sempur (''Dillenia indica''), hiji tangkal anu kaina kuat sarta biasa tumuwuh di sisi walungan.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 359.</ref> === Tipologi Toponimi Sunda === Nurutkeun R.A. Danadibrata, toponimi Sunda tiasa dibagi dumasar tipologina:<ref name="Danadibrata" /> # '''Aspek Hidrografi:''' Nami tempat anu dimimitian ku kecap "Ci-" (cai), contona [[Citarum]], [[Cianjur]], [[Cibubur]]. # '''Aspek Geomorfologi:''' Nami tempat dumasar kana wangun taneuhna, contona [[Pasir]], [[Lamping]], [[Giri]], [[Lembur]]. # '''Aspek Biologi (Flora & Fauna):''' Contona [[Kandari]] (Gandaria), [[Cisereuh]] (Sereuh), [[Baduy]] (tina nami tutuwuhan atanapi sato). {{Pondok}} {{Uncategorized|date=April 2017}} [[Kategori:Ngaran tempat]] [[Kategori:Toponomi]] [[Kategori:Géografi]] msmi0px6qj85mt1waj32ftkwpke306v 708166 708165 2026-04-13T04:24:08Z Dinototosugiarto 11449 708166 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=April 2017}} '''Toponimi''' nyaéta bahasan ilmiah ngeunaan ngaran tempat (toponim), asal-usul, harti, pamakéan, sarta tipologinya. Bagian kahiji kecap kasebut asalna ti [[basa Yunani]] ''tópos'' (τόπος) anu hartosna tempat sarta dituturkeun ku ''ónoma'' (ὄνομα) anu hartosna ngaran. Toponimi mangrupa bagian ti [[onomastik]], bahasan ngeunaan sagala rupa [[ngaran]]. Nu dimaksud toponim di dieu nyaéta ngaran tempat, wewengkon, atawa hiji bagian séjén tina beungeut dunya, kaasup anu alami (kawas [[walungan]]) sarta anu mangrupa jieunan jelema (kawas [[dayeuh]]). == Toponimi di Tatar Sunda == Di [[Tatar Sunda]], prakték toponimi miboga ciri anu mandiri, di mana nami tempat mindeng pisan dicandak tina kaayaan alam (biofisik), utamana tina nami tatangkalan (floristis) sarta cai (hidrologis).<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca v-vii.</ref> === Hubungan sareng Botani === Jonathan Rigg dina bukuna nyatet yén masarakat Sunda miboga kacenderungan masihan nami dumasar kana tutuwuhan anu janten ciri khas di hiji wewengkon (''landmark''). Hal ieu ngabuktoskeun yén toponimi Sunda mah mangrupa eunteung tina ékosistem jaman harita.<ref name="Rigg" /> Sababaraha conto di antarana: * '''[[Bogor]]:''' Sacara harafiah hartosna tunggul kawung (aren) anu parantos garing sarta parantos dilaan daunna.<ref name="Rigg" /> * '''[[Caringin]]:''' Asalna tina nami tangkal waringin (''Ficus benjamina''). Toponim ieu sering kapanggih di puseur dayeuh atawa alun-alun, margi tangkal ieu janten simbol panyayungan.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 121.</ref> * '''[[Sempur]]:''' Dicandak tina nami tangkal sempur (''Dillenia indica''), hiji tangkal anu kaina kuat sarta biasa tumuwuh di sisi walungan.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 359.</ref> === Tipologi Toponimi Sunda === Nurutkeun R.A. Danadibrata, toponimi Sunda tiasa dibagi dumasar tipologina:<ref name="Danadibrata" /> # '''Aspek Hidrografi:''' Nami tempat anu dimimitian ku kecap "Ci-" (cai), contona [[Citarum]], [[Cianjur]], [[Cibubur]]. # '''Aspek Geomorfologi:''' Nami tempat dumasar kana wangun taneuhna, contona [[Pasir]], [[Lamping]], [[Giri]], [[Lembur]]. # '''Aspek Biologi (Flora & Fauna):''' Contona [[Kandari]] (Gandaria), [[Cisereuh]] (Sereuh), [[Baduy]] (tina nami tutuwuhan atanapi sato). {{Pondok}} {{Uncategorized|date=April 2017}} [[Kategori:Ngaran tempat]] [[Kategori:Toponimi]] [[Kategori:Géografi]] jgqk5a4vapqtkhdpwcsttklwejolfxs 708167 708166 2026-04-13T04:24:56Z Dinototosugiarto 11449 708167 wikitext text/x-wiki '''Toponimi''' nyaéta bahasan ilmiah ngeunaan ngaran tempat (toponim), asal-usul, harti, pamakéan, sarta tipologinya. Bagian kahiji kecap kasebut asalna ti [[basa Yunani]] ''tópos'' (τόπος) anu hartosna tempat sarta dituturkeun ku ''ónoma'' (ὄνομα) anu hartosna ngaran. Toponimi mangrupa bagian ti [[onomastik]], bahasan ngeunaan sagala rupa [[ngaran]]. Nu dimaksud toponim di dieu nyaéta ngaran tempat, wewengkon, atawa hiji bagian séjén tina beungeut dunya, kaasup anu alami (kawas [[walungan]]) sarta anu mangrupa jieunan jelema (kawas [[dayeuh]]). == Toponimi di Tatar Sunda == Di [[Tatar Sunda]], prakték toponimi miboga ciri anu mandiri, di mana nami tempat mindeng pisan dicandak tina kaayaan alam (biofisik), utamana tina nami tatangkalan (floristis) sarta cai (hidrologis).<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca v-vii.</ref> === Hubungan sareng Botani === Jonathan Rigg dina bukuna nyatet yén masarakat Sunda miboga kacenderungan masihan nami dumasar kana tutuwuhan anu janten ciri khas di hiji wewengkon (''landmark''). Hal ieu ngabuktoskeun yén toponimi Sunda mah mangrupa eunteung tina ékosistem jaman harita.<ref name="Rigg" /> Sababaraha conto di antarana: * '''[[Bogor]]:''' Sacara harafiah hartosna tunggul kawung (aren) anu parantos garing sarta parantos dilaan daunna.<ref name="Rigg" /> * '''[[Caringin]]:''' Asalna tina nami tangkal waringin (''Ficus benjamina''). Toponim ieu sering kapanggih di puseur dayeuh atawa alun-alun, margi tangkal ieu janten simbol panyayungan.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 121.</ref> * '''[[Sempur]]:''' Dicandak tina nami tangkal sempur (''Dillenia indica''), hiji tangkal anu kaina kuat sarta biasa tumuwuh di sisi walungan.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 359.</ref> === Tipologi Toponimi Sunda === Nurutkeun R.A. Danadibrata, toponimi Sunda tiasa dibagi dumasar tipologina:<ref name="Danadibrata" /> # '''Aspek Hidrografi:''' Nami tempat anu dimimitian ku kecap "Ci-" (cai), contona [[Citarum]], [[Cianjur]], [[Cibubur]]. # '''Aspek Geomorfologi:''' Nami tempat dumasar kana wangun taneuhna, contona [[Pasir]], [[Lamping]], [[Giri]], [[Lembur]]. # '''Aspek Biologi (Flora & Fauna):''' Contona [[Kandari]] (Gandaria), [[Cisereuh]] (Sereuh), [[Baduy]] (tina nami tutuwuhan atanapi sato). {{Pondok}} [[Kategori:Ngaran tempat]] [[Kategori:Toponimi]] [[Kategori:Géografi]] llrymy73dfobrv0ngm75xetd023r3th 708171 708167 2026-04-13T05:15:22Z Dinototosugiarto 11449 /* Tipologi Toponimi Sunda */ 708171 wikitext text/x-wiki '''Toponimi''' nyaéta bahasan ilmiah ngeunaan ngaran tempat (toponim), asal-usul, harti, pamakéan, sarta tipologinya. Bagian kahiji kecap kasebut asalna ti [[basa Yunani]] ''tópos'' (τόπος) anu hartosna tempat sarta dituturkeun ku ''ónoma'' (ὄνομα) anu hartosna ngaran. Toponimi mangrupa bagian ti [[onomastik]], bahasan ngeunaan sagala rupa [[ngaran]]. Nu dimaksud toponim di dieu nyaéta ngaran tempat, wewengkon, atawa hiji bagian séjén tina beungeut dunya, kaasup anu alami (kawas [[walungan]]) sarta anu mangrupa jieunan jelema (kawas [[dayeuh]]). == Toponimi di Tatar Sunda == Di [[Tatar Sunda]], prakték toponimi miboga ciri anu mandiri, di mana nami tempat mindeng pisan dicandak tina kaayaan alam (biofisik), utamana tina nami tatangkalan (floristis) sarta cai (hidrologis).<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca v-vii.</ref> === Hubungan sareng Botani === Jonathan Rigg dina bukuna nyatet yén masarakat Sunda miboga kacenderungan masihan nami dumasar kana tutuwuhan anu janten ciri khas di hiji wewengkon (''landmark''). Hal ieu ngabuktoskeun yén toponimi Sunda mah mangrupa eunteung tina ékosistem jaman harita.<ref name="Rigg" /> Sababaraha conto di antarana: * '''[[Bogor]]:''' Sacara harafiah hartosna tunggul kawung (aren) anu parantos garing sarta parantos dilaan daunna.<ref name="Rigg" /> * '''[[Caringin]]:''' Asalna tina nami tangkal waringin (''Ficus benjamina''). Toponim ieu sering kapanggih di puseur dayeuh atawa alun-alun, margi tangkal ieu janten simbol panyayungan.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 121.</ref> * '''[[Sempur]]:''' Dicandak tina nami tangkal sempur (''Dillenia indica''), hiji tangkal anu kaina kuat sarta biasa tumuwuh di sisi walungan.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 359.</ref> === Tipologi Toponimi Sunda === Nurutkeun R.A. Danadibrata, [[toponimi Sunda]] tiasa dibagi dumasar tipologina:<ref name="Danadibrata" /> # '''Aspek Hidrografi:''' Nami tempat anu dimimitian ku kecap "Ci-" (cai), contona [[Citarum]], [[Cianjur]], [[Cibubur]]. # '''Aspek Geomorfologi:''' Nami tempat dumasar kana wangun taneuhna, contona [[Pasir]], [[Lamping]], [[Giri]], [[Lembur]]. # '''Aspek Biologi (Flora & Fauna):''' Contona [[Kandari]] (Gandaria), [[Cisereuh]] (Sereuh), [[Baduy]] (tina nami tutuwuhan atanapi sato). {{Pondok}} [[Kategori:Ngaran tempat]] [[Kategori:Toponimi]] [[Kategori:Géografi]] mmdrnqvutpv8yqlqb4dw13kv8hfvjst 0 72529 708174 598440 2026-04-13T11:20:10Z ~2026-22616-26 36511 708174 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sakola | nama = SMA Negeri 1 Kaliwedi | nama_asli = | nama_latin = | gambar = | didirikan = | tipe = Negeri | akreditasi = | NSS = | NPSN = 69968471 | slogan = | maskot = | rektor = | kepsek = | ketua komite = | moderator = | kelas = | jurusan = | rentang kelas = | kurikulum = [[Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan]] | murid = | status = | lonem = | hinem = | avgnem = | alamat = Jl. Pangeran Anggabaya Desa Guwa Kidul | kota = Kabupatén Cirebon | provinsi = [[Jawa Kulon]] | negara = {{nagara|Indonesia}} [[Indonésia]] | telp = | situs web = | koordinat = | kampus = | alumni = | institusi = | afiliasi = [[Kamentrian Pangatikan jeung Kabudayaan Indonésia]] | catatan = }} [[NPSN]] {{sakola-pondok}} <br /> [[Kategori:SMA di Kabupatén Cirebon]] [[Kategori:Sakola Negeri di Kabupatén Cirebon]] aqyg9zo4ysuui8n3mefbxdyb6bx1hc5 708175 708174 2026-04-13T11:21:12Z ~2026-22616-26 36511 Ngosongkeun eusi kaca 708175 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 100562 708160 677493 2026-04-13T03:38:18Z Dinototosugiarto 11449 Nambihan kategori 708160 wikitext text/x-wiki {{taxobox | color = lightgreen |name = Sempur |image =File:Sri Lanka Photo112.jpg |image_caption = Kembang sempur ti Srilanka |regnum =Plantae |divisio =Tracheophyta |classis = |ordo = |familia =Dilleniaceae |genus =Dillenia |species =Dillenia excelsa |binomial = |binomial_authority = |synonyms =Dillenia obovata |}} '''Sempur'''; ''Dillenia indica atawa Dillenia excelsa''; nyaéta ngaran hiji tangkal kai anu asalna tina kulawargga ''dilleniaceae''.<ref name=”Aan”>{{Cite book| url =https://books.google.co.id/books?id=zBUEAAAAQAAJ&pg=PA77&lpg=PA77&dq=leucoxylon+Buxifolium&source=bl&ots=hGPU38nyTo&sig=ACfU3U08H3qADX0Dg9OEZ_FyHzO2Ir26pQ&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwi-0vPGvNPmAhXPXSsKHe72AhwQ6AEwD3oECAQQAQ#v=onepage&q=leucoxylon%20Buxifolium&f=false| title =Aanteekeningen over het nut, door de bewoners van Java aan eenige planten van dat eiland toegeschreven| last =Karl Hasskarl| first =Justus | publisher =J. Müller| location =Universitas Oxford| year =1845|ISBN=|pages =88}} Disungsi 14 April 2021</ref><ref name= A.>{{Cite book | title =Udjung Kulon: The Land of the Last Javan Rhinoceros| first = A. | last =Hoogerwerf| publisher = Brill Archive| location =Universitas Muhamadiyah Surakarta| year =1970| pages =31|url=https://books.google.co.id/books?id=pc4UAAAAIAAJ&pg=PA31&lpg=PA31&dq=sophora+tomentosa+bungbulan&source=bl&ots=F2HR_Grimb&sig=ACfU3U0JnMtQmW9VQ36gztboIlgK5221VQ&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiGndL0ioTuAhVS6XMBHZWOCzEQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&q=sophora%20tomentosa%20bungbulan&f=true|accessdate=(disungsi – 20 Fébruari 2025)}}</ref> <ref name=”Tan”/><ref name="pros52"/> Ieu tangkal mibanda kakuatan nyingareupan usum halodo tur panas, sanajan kitu kaina arang langka dimangpaatkeun pikeun bangunan alatan kurang mibanda kakuatan. <ref name=”Tan”/> Tangkal sempur loba kapanggih hirup di: [[Malaysia]], [[Thailand]], jeung [[Pilipina]] l Di urang ogé kapanggih loba hirup di [[pulo]]: [[Sumatra]], [[Jawa Kulon]], [[Kalimantan]], jeung [[Bangka]]. <ref name=”Tan”/><ref name="pros52">{{aut|Rugayah, A. Martawijaya, J. Ilic, and R.H.M.J. Lemmens.}} 1995. ''Dillenia'' L. in R.M.H.J. Lemmens, I. Soerianegara and W.C. Wong (eds.). ''Timber Trees: Minor commercial timber''. Plant Resources of South-East Asia (PROSEA) '''5'''(2): 172-184.</ref> == Vérnakular == Dumasar kana catetan botanis, sempur miboga rupa-rupa nami lokal:<ref name="Heyne" /> * '''Sunda:''' Sempur. * '''Jawa:''' Simpur. * '''Melayu:''' Simpoh, simpur. * '''Inggris:''' ''Elephant apple'', ''Chulta''. ==Ciri mandiri== [[Tangkal]] sempur jangkungna bisa nepika 20 méter, sakapeung malahan bisa nepika 27 méter buleudan tangkalna (diaméter) 50-70 cm. <ref name=”Tan”/> Panjang [[Daun|daunna]] 30-50 rubakna 15-30 cm, Mangsa usum [[halodo]] daunna ngarangranga nu nyésa kari regangna wungkul. <ref name=”Tan”/><ref name="pros52">{{aut|Rugayah, A. Martawijaya, J. Ilic, and R.H.M.J. Lemmens.}} 1995. ''Dillenia'' L. in R.M.H.J. Lemmens, I. Soerianegara and W.C. Wong (eds.). ''Timber Trees: Minor commercial timber''. Plant Resources of South-East Asia (PROSEA) '''5'''(2): 172-184.</ref> [[Kembang|Kembangna]] konéng aya ogé anu bodas rubakna kurang leuwih 3 cm, katempo éndah mangsa keur meujeuhna mangkak ligar. <ref name=”Tan”/><ref name=trop2>{{ cite web |url=http://www.tropicos.org/NameSynonyms.aspx?nameid=40031201 |title=Name - ''Dillenia'' L. synonyms |work=Tropicos |publisher=Missouri Botanical Garden |location=Saint Louis, Missouri |accessdate=February 20, 2010}}</ref> [[Buah|Buahna]] 1,5-2 cm, kalayan bisa dipelakeun deui salaku [[binih]] pikeun ngarekahkeun. <ref name=”Tan”/><ref name=grin1>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?3709 |title=''Dillenia'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |date=September 17, 1996 |accessdate=February 20, 2010 |authorlink=Germplasm Resources Information Network}}</ref> ==Kagunaan== Sababaraha kagunaan tangkal sempur nu geus dikanyahokeun, daunna nu geus kolot dimangpaatkeun pikeun ngahampelas, [[daun]] ngorana dimangpaatekun pikeun bahan nyieun [[hateup]], bungkus dahareun, jeung sajabana. <ref name=”Tan”/> Kulitna dipercaya bisa ngubaran [[sariawan]], tangkalna bisa dimangpaatekun pikeun [[suluh]], [[turus]] pepelakan, pager [[huma]], jeung sajabana. <ref name=”Tan”>{{Cite book| url =https://books.google.co.id/books?id=iyRYDwAAQBAJ&pg=PA117&dq=pohon+sempur&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiondq2iPPtAhX773MBHe8rBBIQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&q=pohon%20sempur&f=false| title =Tanaman Langka Indonesia: di KP4 UGM| last =Agus, Dwi T. Adriyanti, Atus Syahbudin, Achmad Fauzan BasoriPenerbit| first =Cahyono | publisher =Dunia Pustaka Jaya| location =UGM Pers| year =2018|ISBN=9789794208953|pages =118}} Disungsi26 Desémber 2020</ref> == Mangpaat == Dina dunya botani ékonomi, sempur miboga rupa-rupa kagunaan: # '''Konstruksi:''' Kaina kacida kuatna sarta awét upami kakeueum ku cai, ku kituna sering dianggo pikeun tihang imah atanapi jambatan jaman baheula.<ref name="Rigg" /> # '''Pangan:''' Buahna anu haseum tiasa dijantenkeun rujak, campuran sambel, atanapi manisan.<ref name="Heyne" /> # '''Landong:''' Cai peresan buahna sering dianggo ubar batuk atanapi keur meresihan buuk (shampoo alami).<ref name="Heyne" /> == Habitat jeung Sumebarna == Sempur ilaharna tumuwuh di sisi walungan atanapi wewengkon anu loba cai (beueus).<ref name="Rigg" /> Tutuwuhan ieu sumebar ti mimiti India, Asia Tenggara, dugi ka Nusantara.<ref name="Heyne" /> <gallery caption="Sempur"> File:Flower1.jpg File:Fruto de Abril.jpg File:Dilleniaceae leaves.jpg File:Tetracera boomii G. Aymard C. (3466342737).jpg File:Davilla kunthii A. St.-Hil. - Flickr - Alex Popovkin, Bahia, Brazil (4).jpg File:Curatella americana 11278.jpg </gallery> ==Dicutat tina== {{commons|Dilleniaceae}} {{reflist|2}} {{pondok}} [[Kategori:Dilleniaceae]] [[Kategori:Tutuwuhan Tropis]] [[Kategori:Tutuwuhan]] [[Kategori:Tutuwuhan ubar]] 57j0f2zzx6qyepc22qz9hf57t8t2r6o 708161 708160 2026-04-13T03:51:19Z Dinototosugiarto 11449 Nambihkeun gambar 708161 wikitext text/x-wiki {{taxobox | color = lightgreen |name = Sempur |image =Dillenia Indica - ശ്യാലിത 03.jpg |image_caption = Tangkal sempur ti Srilanka |regnum =Plantae |divisio =Tracheophyta |classis = |ordo = |familia =Dilleniaceae |genus =Dillenia |species =Dillenia excelsa |binomial = |binomial_authority = |synonyms =Dillenia obovata |}} '''Sempur'''; ''Dillenia indica atawa Dillenia excelsa''; nyaéta ngaran hiji tangkal kai anu asalna tina kulawargga ''dilleniaceae''.<ref name=”Aan”>{{Cite book| url =https://books.google.co.id/books?id=zBUEAAAAQAAJ&pg=PA77&lpg=PA77&dq=leucoxylon+Buxifolium&source=bl&ots=hGPU38nyTo&sig=ACfU3U08H3qADX0Dg9OEZ_FyHzO2Ir26pQ&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwi-0vPGvNPmAhXPXSsKHe72AhwQ6AEwD3oECAQQAQ#v=onepage&q=leucoxylon%20Buxifolium&f=false| title =Aanteekeningen over het nut, door de bewoners van Java aan eenige planten van dat eiland toegeschreven| last =Karl Hasskarl| first =Justus | publisher =J. Müller| location =Universitas Oxford| year =1845|ISBN=|pages =88}} Disungsi 14 April 2021</ref><ref name= A.>{{Cite book | title =Udjung Kulon: The Land of the Last Javan Rhinoceros| first = A. | last =Hoogerwerf| publisher = Brill Archive| location =Universitas Muhamadiyah Surakarta| year =1970| pages =31|url=https://books.google.co.id/books?id=pc4UAAAAIAAJ&pg=PA31&lpg=PA31&dq=sophora+tomentosa+bungbulan&source=bl&ots=F2HR_Grimb&sig=ACfU3U0JnMtQmW9VQ36gztboIlgK5221VQ&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiGndL0ioTuAhVS6XMBHZWOCzEQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&q=sophora%20tomentosa%20bungbulan&f=true|accessdate=(disungsi – 20 Fébruari 2025)}}</ref> <ref name=”Tan”/><ref name="pros52"/> Ieu tangkal mibanda kakuatan nyingareupan usum halodo tur panas, sanajan kitu kaina arang langka dimangpaatkeun pikeun bangunan alatan kurang mibanda kakuatan. <ref name=”Tan”/> Tangkal sempur loba kapanggih hirup di: [[Malaysia]], [[Thailand]], jeung [[Pilipina]] l Di urang ogé kapanggih loba hirup di [[pulo]]: [[Sumatra]], [[Jawa Kulon]], [[Kalimantan]], jeung [[Bangka]]. <ref name=”Tan”/><ref name="pros52">{{aut|Rugayah, A. Martawijaya, J. Ilic, and R.H.M.J. Lemmens.}} 1995. ''Dillenia'' L. in R.M.H.J. Lemmens, I. Soerianegara and W.C. Wong (eds.). ''Timber Trees: Minor commercial timber''. Plant Resources of South-East Asia (PROSEA) '''5'''(2): 172-184.</ref> == Vérnakular == Dumasar kana catetan botanis, sempur miboga rupa-rupa nami lokal:<ref name="Heyne" /> * '''Sunda:''' Sempur. * '''Jawa:''' Simpur. * '''Melayu:''' Simpoh, simpur. * '''Inggris:''' ''Elephant apple'', ''Chulta''. ==Ciri mandiri== [[Tangkal]] sempur jangkungna bisa nepika 20 méter, sakapeung malahan bisa nepika 27 méter buleudan tangkalna (diaméter) 50-70 cm. <ref name=”Tan”/> Panjang [[Daun|daunna]] 30-50 rubakna 15-30 cm, Mangsa usum [[halodo]] daunna ngarangranga nu nyésa kari regangna wungkul. <ref name=”Tan”/><ref name="pros52">{{aut|Rugayah, A. Martawijaya, J. Ilic, and R.H.M.J. Lemmens.}} 1995. ''Dillenia'' L. in R.M.H.J. Lemmens, I. Soerianegara and W.C. Wong (eds.). ''Timber Trees: Minor commercial timber''. Plant Resources of South-East Asia (PROSEA) '''5'''(2): 172-184.</ref> [[Kembang|Kembangna]] konéng aya ogé anu bodas rubakna kurang leuwih 3 cm, katempo éndah mangsa keur meujeuhna mangkak ligar. <ref name=”Tan”/><ref name=trop2>{{ cite web |url=http://www.tropicos.org/NameSynonyms.aspx?nameid=40031201 |title=Name - ''Dillenia'' L. synonyms |work=Tropicos |publisher=Missouri Botanical Garden |location=Saint Louis, Missouri |accessdate=February 20, 2010}}</ref> [[Buah|Buahna]] 1,5-2 cm, kalayan bisa dipelakeun deui salaku [[binih]] pikeun ngarekahkeun. <ref name=”Tan”/><ref name=grin1>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?3709 |title=''Dillenia'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |date=September 17, 1996 |accessdate=February 20, 2010 |authorlink=Germplasm Resources Information Network}}</ref> ==Kagunaan== Sababaraha kagunaan tangkal sempur nu geus dikanyahokeun, daunna nu geus kolot dimangpaatkeun pikeun ngahampelas, [[daun]] ngorana dimangpaatekun pikeun bahan nyieun [[hateup]], bungkus dahareun, jeung sajabana. <ref name=”Tan”/> Kulitna dipercaya bisa ngubaran [[sariawan]], tangkalna bisa dimangpaatekun pikeun [[suluh]], [[turus]] pepelakan, pager [[huma]], jeung sajabana. <ref name=”Tan”>{{Cite book| url =https://books.google.co.id/books?id=iyRYDwAAQBAJ&pg=PA117&dq=pohon+sempur&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiondq2iPPtAhX773MBHe8rBBIQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&q=pohon%20sempur&f=false| title =Tanaman Langka Indonesia: di KP4 UGM| last =Agus, Dwi T. Adriyanti, Atus Syahbudin, Achmad Fauzan BasoriPenerbit| first =Cahyono | publisher =Dunia Pustaka Jaya| location =UGM Pers| year =2018|ISBN=9789794208953|pages =118}} Disungsi26 Desémber 2020</ref> == Mangpaat == Dina dunya botani ékonomi, sempur miboga rupa-rupa kagunaan: # '''Konstruksi:''' Kaina kacida kuatna sarta awét upami kakeueum ku cai, ku kituna sering dianggo pikeun tihang imah atanapi jambatan jaman baheula.<ref name="Rigg" /> # '''Pangan:''' Buahna anu haseum tiasa dijantenkeun rujak, campuran sambel, atanapi manisan.<ref name="Heyne" /> # '''Landong:''' Cai peresan buahna sering dianggo ubar batuk atanapi keur meresihan buuk (shampoo alami).<ref name="Heyne" /> == Habitat jeung Sumebarna == Sempur ilaharna tumuwuh di sisi walungan atanapi wewengkon anu loba cai (beueus).<ref name="Rigg" /> Tutuwuhan ieu sumebar ti mimiti India, Asia Tenggara, dugi ka Nusantara.<ref name="Heyne" /> <gallery caption="Sempur"> Flower of Elephant apple.jpg|<center>Kembang<center> Dillenia indica - Elephant Apple at Kakkayam dam (4).jpg|<center>Buah<center> Tender Dillenia indica plant.jpg|<center>Daun<center> Dillenia indica City Botanic Gardens Brisbane L1000279.jpg|<center>Tangkal<center> </gallery> ==Dicutat tina== {{commons|Dilleniaceae}} {{reflist|2}} {{pondok}} [[Kategori:Dilleniaceae]] [[Kategori:Tutuwuhan Tropis]] [[Kategori:Tutuwuhan]] [[Kategori:Tutuwuhan ubar]] 5hac3796emz7hu1wddnci3ivh0hfhro 708162 708161 2026-04-13T04:02:32Z Dinototosugiarto 11449 708162 wikitext text/x-wiki {{taxobox | color = lightgreen |name = Sempur |image =Dillenia Indica - ശ്യാലിത 03.jpg |image_caption = Tangkal sempur ti Srilanka |regnum =Plantae |divisio =Tracheophyta |classis = |ordo = |familia =Dilleniaceae |genus =Dillenia |species =Dillenia excelsa |binomial = |binomial_authority = |synonyms =Dillenia obovata |}} '''Sempur'''; ''Dillenia indica atawa Dillenia excelsa''; nyaéta ngaran hiji tangkal kai anu asalna tina kulawargga ''dilleniaceae''.<ref name=”Aan”>{{Cite book| url =https://books.google.co.id/books?id=zBUEAAAAQAAJ&pg=PA77&lpg=PA77&dq=leucoxylon+Buxifolium&source=bl&ots=hGPU38nyTo&sig=ACfU3U08H3qADX0Dg9OEZ_FyHzO2Ir26pQ&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwi-0vPGvNPmAhXPXSsKHe72AhwQ6AEwD3oECAQQAQ#v=onepage&q=leucoxylon%20Buxifolium&f=false| title =Aanteekeningen over het nut, door de bewoners van Java aan eenige planten van dat eiland toegeschreven| last =Karl Hasskarl| first =Justus | publisher =J. Müller| location =Universitas Oxford| year =1845|ISBN=|pages =88}} Disungsi 14 April 2021</ref><ref name= A.>{{Cite book | title =Udjung Kulon: The Land of the Last Javan Rhinoceros| first = A. | last =Hoogerwerf| publisher = Brill Archive| location =Universitas Muhamadiyah Surakarta| year =1970| pages =31|url=https://books.google.co.id/books?id=pc4UAAAAIAAJ&pg=PA31&lpg=PA31&dq=sophora+tomentosa+bungbulan&source=bl&ots=F2HR_Grimb&sig=ACfU3U0JnMtQmW9VQ36gztboIlgK5221VQ&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiGndL0ioTuAhVS6XMBHZWOCzEQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&q=sophora%20tomentosa%20bungbulan&f=true|accessdate=(disungsi – 20 Fébruari 2025)}}</ref> <ref name=”Tan”/><ref name="pros52"/> Ieu tangkal mibanda kakuatan nyingareupan usum halodo tur panas, sanajan kitu kaina arang langka dimangpaatkeun pikeun bangunan alatan kurang mibanda kakuatan. <ref name=”Tan”/> Tangkal sempur loba kapanggih hirup di: [[Malaysia]], [[Thailand]], jeung [[Pilipina]] l Di urang ogé kapanggih loba hirup di [[pulo]]: [[Sumatra]], [[Jawa Kulon]], [[Kalimantan]], jeung [[Bangka]]. <ref name=”Tan”/><ref name="pros52">{{aut|Rugayah, A. Martawijaya, J. Ilic, and R.H.M.J. Lemmens.}} 1995. ''Dillenia'' L. in R.M.H.J. Lemmens, I. Soerianegara and W.C. Wong (eds.). ''Timber Trees: Minor commercial timber''. Plant Resources of South-East Asia (PROSEA) '''5'''(2): 172-184.</ref>Tutuwuhan ieu dipikawanoh ku buahna anu miboga rasa haseum anu khas.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 631.</ref><ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca 451.</ref> Jonathan Rigg nyatet yén tutuwuhan ieu miboga ajén anu luhur dina kahirupan masarakat Sunda jaman harita, ku kituna namina sering dianggo janten nami tempat (toponimi), sapertos lembur Sempur di Bogor.<ref name="Rigg" /> == Vérnakular == Dumasar kana catetan botanis, sempur miboga rupa-rupa nami lokal:<ref name="Heyne" /> * '''Sunda:''' Sempur. * '''Jawa:''' Simpur. * '''Melayu:''' Simpoh, simpur. * '''Inggris:''' ''Elephant apple'', ''Chulta''.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 359.</ref> ==Ciri mandiri== [[Tangkal]] sempur jangkungna bisa nepika 20 méter, sakapeung malahan bisa nepika 27 méter buleudan tangkalna (diaméter) 50-70 cm. <ref name=”Tan”/> Panjang [[Daun|daunna]] 30-50 rubakna 15-30 cm, Mangsa usum [[halodo]] daunna ngarangranga nu nyésa kari regangna wungkul. <ref name=”Tan”/><ref name="pros52">{{aut|Rugayah, A. Martawijaya, J. Ilic, and R.H.M.J. Lemmens.}} 1995. ''Dillenia'' L. in R.M.H.J. Lemmens, I. Soerianegara and W.C. Wong (eds.). ''Timber Trees: Minor commercial timber''. Plant Resources of South-East Asia (PROSEA) '''5'''(2): 172-184.</ref> [[Kembang|Kembangna]] konéng aya ogé anu bodas rubakna kurang leuwih 3 cm, katempo éndah mangsa keur meujeuhna mangkak ligar. <ref name=”Tan”/><ref name=trop2>{{ cite web |url=http://www.tropicos.org/NameSynonyms.aspx?nameid=40031201 |title=Name - ''Dillenia'' L. synonyms |work=Tropicos |publisher=Missouri Botanical Garden |location=Saint Louis, Missouri |accessdate=February 20, 2010}}</ref> [[Buah|Buahna]] 1,5-2 cm, kalayan bisa dipelakeun deui salaku [[binih]] pikeun ngarekahkeun. <ref name=”Tan”/><ref name=grin1>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?3709 |title=''Dillenia'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |date=September 17, 1996 |accessdate=February 20, 2010 |authorlink=Germplasm Resources Information Network}}</ref> ==Kagunaan== Sababaraha kagunaan tangkal sempur nu geus dikanyahokeun, daunna nu geus kolot dimangpaatkeun pikeun ngahampelas, [[daun]] ngorana dimangpaatekun pikeun bahan nyieun [[hateup]], bungkus dahareun, jeung sajabana. <ref name=”Tan”/> Kulitna dipercaya bisa ngubaran [[sariawan]], tangkalna bisa dimangpaatekun pikeun [[suluh]], [[turus]] pepelakan, pager [[huma]], jeung sajabana. <ref name=”Tan”>{{Cite book| url =https://books.google.co.id/books?id=iyRYDwAAQBAJ&pg=PA117&dq=pohon+sempur&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiondq2iPPtAhX773MBHe8rBBIQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&q=pohon%20sempur&f=false| title =Tanaman Langka Indonesia: di KP4 UGM| last =Agus, Dwi T. Adriyanti, Atus Syahbudin, Achmad Fauzan BasoriPenerbit| first =Cahyono | publisher =Dunia Pustaka Jaya| location =UGM Pers| year =2018|ISBN=9789794208953|pages =118}} Disungsi26 Desémber 2020</ref> == Mangpaat == Dina dunya botani ékonomi, sempur miboga rupa-rupa kagunaan: # '''Konstruksi:''' Kaina kacida kuatna sarta awét upami kakeueum ku cai, ku kituna sering dianggo pikeun tihang imah atanapi jambatan jaman baheula.<ref name="Rigg" /> # '''Pangan:''' Buahna anu haseum tiasa dijantenkeun rujak, campuran sambel, atanapi manisan.<ref name="Heyne" /> # '''Landong:''' Cai peresan buahna sering dianggo ubar batuk atanapi keur meresihan buuk (shampoo alami).<ref name="Heyne" /> == Habitat jeung Sumebarna == Sempur ilaharna tumuwuh di sisi walungan atanapi wewengkon anu loba cai (beueus).<ref name="Rigg" /> Tutuwuhan ieu sumebar ti mimiti India, Asia Tenggara, dugi ka Nusantara.<ref name="Heyne" /> <gallery caption="Sempur"> Flower of Elephant apple.jpg|<center>Kembang<center> Dillenia indica - Elephant Apple at Kakkayam dam (4).jpg|<center>Buah<center> Tender Dillenia indica plant.jpg|<center>Daun<center> Dillenia indica City Botanic Gardens Brisbane L1000279.jpg|<center>Tangkal<center> </gallery> ==Dicutat tina== {{commons|Dilleniaceae}} {{reflist|2}} {{pondok}} [[Kategori:Dilleniaceae]] [[Kategori:Tutuwuhan Tropis]] [[Kategori:Tutuwuhan]] [[Kategori:Tutuwuhan ubar]] ifkg7dlwefk78snrs8k9xh4jll9k8au 0 108318 708149 2026-04-12T12:07:15Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 708149 wikitext text/x-wiki [[File:Shortnose greeneye Chlorophthalmus agassizi.jpg|thumb|right|250px|Lauk dina dasar cai anu hérang; mangrupa conto visual pikeun gaya basa [[Silib-Sindir]] "Laukna beunang, caina hérang", anu mibanda harti méréskeun masalah kalayan tuntas tanpa nyieun kaributan.]] {{Kaca rintisan}} '''Silib-Sindir''' (Aksara Sunda: {{as|ᮞᮤᮜᮤᮘ᮪-ᮞᮤᮔ᮪ᮓᮤᮛ᮪}}) atawa dina istilah literatur umum disebut ogé '''''alégori''''', nyaéta gaya basa anu dipaké pikeun nepikeun hiji maksud sacara henteu langsung ku jalan ngagunakeun babandingan atawa kiasan.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. kaca 640.</ref> Dina ieu gaya basa, sakujur carita atawa kalimah mibanda harti séjén anu nyumput di tukangeun harti anu sabenerna (literal).<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 90.</ref> == Karakteristik == Silib-sindir mibanda ciri anu has dina budaya Sunda, nyaéta ngajaga perasaan batur sangkan teu kasinggung ku cara nyingkahan basa anu kasar atawa langsung (poksang).<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 365.</ref> Ieu gaya basa mindeng kapanggih dina sastra klasik saperti [[pantun]], [[jangjawokan]], atawa [[paribasa]] anu mibanda harti jero (filosofis).<ref name="Ekadjati">Ekadjati, Edi S. (1995). ''Kebudayaan Sunda: Suatu Pendekatan Sejarah''. Jakarta: Pustaka Jaya. kaca 155.</ref> == Tuladan == Ieu di handap sababaraha tuladan silib-sindir anu populér:<ref name="Sudaryat" /> * '''"Laukna beunang, caina herang."''' (Ngagambarkeun hiji proyék atawa pagawéan anu hasil kalayan tuntas tanpa nyésakeun masalah atawa kaributan).<ref name="Danadibrata" /> * '''"Nulung anjing kacépét."''' (Ngagambarkeun jalma anu nulungan batur anu teu nyaho mulang tarima, malah kalah nyilakakeun).<ref name="Satjadibrata" /> * '''"Kawas bueuk meunang mabuk."''' (Ngagambarkeun jalma anu ngeluk baé, teu lemék teu ngéling, biasana dilarapkeun ka jalma nu keur nandangan kasusah).<ref name="Danadibrata" /> * '''"Ngukur baju saséré awak."''' (Ngagambarkeun jalma anu nganggap batur téh sipatna sarua jeung dirina sorangan).<ref name="Sudaryat" /> == Fungsi == Fungsi utama silib-sindir dina hirup kumbuh urang Sunda nyaéta:<ref name="Ekadjati" /> * ''Atikan Moral'': Nepikeun papatah sacara halus sangkan leuwih gampang ditarima. * ''Kritik Sosial:'' Nyempad hiji kaayaan atawa paripolah batur tanpa ngajadikeun papaséaan. * ''Ajén Éstétika:'' Némbongkeun kabeungharan imajinasi sarta kageulisan basa. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Gaya Basa]] [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Budaya Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] 3h0wp7m6be3ldmdshos5vf1bx8bhdo3 0 108319 708150 2026-04-12T14:28:16Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 708150 wikitext text/x-wiki [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|thumb|right|250px|Jajaran ombak di basisir; mangrupa conto visual pikeun gaya basa [[Mindoan]] (repetisi) anu nekenkeun kana wirahma sarta pangbalikan kecap pikeun nandeskeun maksud.]] '''Mindoan''' (Aksara Sunda: {{as|ᮙᮤᮔ᮪ᮓᮧᮃᮔ᮪}}) atawa dina istilah literatur umum disebut ogé '''''repetisi''''', nyaéta gaya basa anu ngagunakeun pangbalikan [[kecap]], [[frasa]], atawa [[klausa]] anu sarua dina hiji kalimah atawa paragraf.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. kaca 438.</ref> Tujuanana nyaéta pikeun nandeskeun maksud (inteusitas), nyiptakeun wirahma (ritme), sarta ngahudangkeun rasa éstétika anu leuwih jero.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 92.</ref> == Rupa-rupa Mindoan == Dina sastra Sunda, mindoan téh kabagi jadi sababaraha rupa dumasar kana perenahna kecap nu dibalikan deui:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 212.</ref> * '''Mindoan Kawit:''' Pangbalikan kecap dina awal jajaran atawa kalimah. * '''Mindoan Pungkas:''' Pangbalikan kecap dina tungtung jajaran atawa kalimah. * '''Mindoan Murni:''' Pangbalikan sakabéh kecap atawa kalimah sacara gembleng. == Tuladan == Dina sastra Sunda, gaya basa mindoan mindeng dipaké pikeun ngawangun kaéndahan basa ([[wirahma]]) sangkan maksudna leuwih "nyerep" ka nu maca atawa nu ngadéngé.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 92.</ref> Ieu di handap sababaraha conto kalimah anu ngagunakeun gaya basa mindoan:<ref name="Sudaryat" /> * '''"Deudeuh teuing anaking, deudeuh teuing geulis, deudeuh teuing kembang [[panyileukan]]."''' — Ngagunakeun mindoan kecap ''deudeuh teuing'' pikeun némbongkeun rasa kanyaah anu kacida.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. kaca 438.</ref> * '''"Datangna teu diondang, inditna teu dianteur."''' — Ngagunakeun mindoan kecap ''teu'' pikeun nandeskeun kaayaan.<ref name="Sudaryat" /> * '''"Urang kudu [[sabar]], urang kudu [[sadar]], urang kudu [[ikhtiar]]."''' — Ngagunakeun mindoan frasa ''urang kudu'' pikeun ngajak atawa méré sumangat.<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 212.</ref> * '''"Beurang kénéh, hudang kénéh, geus aya kénéh di dieu."''' — Ngagunakeun mindoan kecap ''kénéh'' pikeun nandeskeun waktu.<ref name="Danadibrata" /> == Fungsi == Fungsi utama mindoan dina karya sastra Sunda nyaéta:<ref name="Ekadjati">Ekadjati, Edi S. (1995). ''Kebudayaan Sunda: Suatu Pendekatan Sejarah''. Jakarta: Pustaka Jaya. kaca 156.</ref> * ''Wirahma (Ritme):'' Nyiptakeun sora anu ngalun sarta merenah didéngéna, utamana dina sajak. * ''Tandes (Penekanan):'' Mastikeun yén pamiarsa bener-bener nangkep inti tina naon anu dicaritakeun. * ''Émosional:'' Nguatkeun rasa sedih, bungah, atawa sumangat dina hiji karya sastra. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Gaya Basa]] [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Puisi Sunda]] == Réferénsi == <references /> 4hmd5xt38ch31yy91lrludc6v7sdv04 708151 708150 2026-04-12T14:38:04Z Dinototosugiarto 11449 708151 wikitext text/x-wiki [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|thumb|right|250px|Jajaran ombak di basisir; mangrupa conto visual pikeun gaya basa [[Mindoan]] (repetisi) anu nekenkeun kana wirahma sarta pangbalikan kecap pikeun nandeskeun maksud.]] '''Mindoan''' (Aksara Sunda: {{as|ᮙᮤᮔ᮪ᮓᮧᮃᮔ᮪}}) atawa dina istilah literatur umum disebut ogé '''''repetisi''''', nyaéta gaya basa anu ngagunakeun pangbalikan [[kecap]], [[frasa]], atawa [[klausa]] anu sarua dina hiji kalimah atawa paragraf.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. kaca 438.</ref> Tujuanana nyaéta pikeun nandeskeun maksud (inteusitas), nyiptakeun wirahma (ritme), sarta ngahudangkeun rasa éstétika anu leuwih jero.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 92.</ref> == Rupa-rupa Mindoan == Dina sastra Sunda, mindoan téh kabagi jadi sababaraha rupa dumasar kana perenahna kecap nu dibalikan deui:<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 212.</ref> * '''Mindoan Kawit:''' Pangbalikan kecap dina awal jajaran atawa kalimah. * '''Mindoan Pungkas:''' Pangbalikan kecap dina tungtung jajaran atawa kalimah. * '''Mindoan Murni:''' Pangbalikan sakabéh kecap atawa kalimah sacara gembleng. == Tuladan == Dina sastra Sunda, gaya basa mindoan mindeng dipaké pikeun ngawangun kaéndahan basa ([[wirahma]]) sangkan maksudna leuwih "nyerep" ka nu maca atawa nu ngadéngé.<ref name="Sudaryat">Sudaryat, Yayat. (2005). ''Pamekar Basa: Tatabasa Sunda''. Bandung: Geger Sunten. kaca 92.</ref> Ieu di handap sababaraha conto kalimah anu ngagunakeun gaya basa mindoan:<ref name="Sudaryat" /> * '''"Deudeuh teuing anaking, deudeuh teuing geulis, deudeuh teuing kembang [[panyileukan]]."''' — Ngagunakeun mindoan kecap ''deudeuh teuing'' pikeun némbongkeun rasa kanyaah anu kacida.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. kaca 438.</ref> * '''"Datangna teu diondang, inditna teu dianteur."''' — Ngagunakeun mindoan kecap ''teu'' pikeun nandeskeun kaayaan.<ref name="Sudaryat" /> * '''"Urang kudu [[sabar]], urang kudu [[sadar]], urang kudu [[ikhtiar]]."''' — Ngagunakeun mindoan frasa ''urang kudu'' pikeun ngajak atawa méré sumangat.<ref name="Satjadibrata">Satjadibrata, R. (2005). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Kiblat Buku Utama. kaca 212.</ref> * '''"Beurang kénéh, hudang kénéh, geus aya kénéh di dieu."''' — Ngagunakeun mindoan kecap ''kénéh'' pikeun nandeskeun waktu.<ref name="Danadibrata" /> == Fungsi == Fungsi utama mindoan dina karya sastra Sunda nyaéta:<ref name="Ekadjati">Ekadjati, Edi S. (1995). ''Kebudayaan Sunda: Suatu Pendekatan Sejarah''. Jakarta: Pustaka Jaya. kaca 156.</ref> * ''Wirahma (Ritme):'' Nyiptakeun sora anu ngalun sarta merenah didéngéna, utamana dina sajak. * ''Tandes (Penekanan):'' Mastikeun yén pamiarsa bener-bener nangkep inti tina naon anu dicaritakeun. * ''Émosional:'' Nguatkeun rasa sedih, bungah, atawa sumangat dina hiji karya sastra. == Réferénsi == <references /> [[Kategori:Gaya Basa]] [[Kategori:Sastra Sunda]] [[Kategori:Puisi Sunda]] [[Kategori:Basa Sunda]] == Réferénsi == <references /> hry0ua6loptocaoyfmapchvab09zgap 0 108320 708158 2026-04-13T02:16:28Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 708158 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Jarak Bali | image = Jatropha4.jpg | image_caption = Kembang jeung daun Jarak Bali (Jatropha multifida) | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Malpighiales]] | familia = [[Euphorbiaceae]] | genus = [[Jatropha]] | species = ''**J. multifida**'' | binomial = ''Jatropha multifida'' | binomial_authority = L. }} '''Jarak Bali''' (Lat. ''[[Jatropha multifida]]'') nyaéta hiji spésiés tutuwuhan hias sarta ubar anu kaasup kana kulawarga ''Euphorbiaceae''.<ref name="Heyne">Heyne, K. (1913). ''De nuttige planten van Nederlandsch-Indië''. Batavia: Ruygrok & Co. Kaca 150.</ref> Di [[Tatar Sunda]], tutuwuhan ieu ogé dipikawanoh ku nami '''jarak cina''' atanapi '''jarak gurita''' dumasar kana wangun daunna.<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda. Kaca 293.</ref> == Étimologi == Kecap "Jarak" mangrupa istilah umum dina [[basa Sunda]] pikeun genus tutuwuhan anu sikina ngandung [[minyak]].<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co. Kaca 171.</ref> Jonathan Rigg nyatet yén tutuwuhan tina genus ''Jatropha'' parantos lami dipelak sarta jadi bagian tina tatanén di Jawa jaman [[kolonial]].<ref name="Rigg" /> == Morfologi == * '''Tangkal:''' Jarak bali miboga wujud perdu kalayan jangkungna tiasa dugi ka 2-3 méter.<ref name="Heyne" /> * '''Daun:''' Daunna miboga wangun jari (palmate) anu jero kalayan 9 dugi ka 11 lobi (ramo daun) anu nyungcung.<ref name="Danadibrata" /> * '''Kembang:''' Kembangna ngaranggeuy dina gagang panjang, warnana beureum méncrang jiga [[karang laut]].<ref name="Heyne" /> == Mangpaat == Dina tradisi ubar Sunda, jarak bali dipikawanoh salaku "[[bétadine]] alami".<ref name="Danadibrata" /> K. Heyne nyatet yén daun sarta geutahna dianggo pikeun ngubaran raheut (luka luar) sarta panyakit kulit.<ref name="Heyne" /> == Rujukan == <references /> == Tumbu Luar == {{Commons category|Jatropha multifida}} * [https://archive.org/details/denuttigeplanten01heyn/page/150/mode/2up K. Heyne (1913) - De nuttige planten van Nederlandsch-Indië (Archive.org)] * [https://books.google.co.id/books?id=aENaAAAAcAAJ&pg=PA171 Jonathan Rigg (1862) - A Dictionary of the Sunda Language (Google Books)] {{Taxonbar}} [[Kategori:Tutuwuhan]] [[Kategori:Euphorbiaceae]] [[Kategori:Ubar tradisional]] {{pondok}} lb47nyz43ix2v9a3k8afq4tvq4tvuxp 14 108321 708168 2026-04-13T04:29:25Z Dinototosugiarto 11449 Nyieun kaca anyar Ieu mangrupa kategori pikeun artikel-artikel anu ngabahas ngeunaan asal-usul ngaran tempat (toponim). [[Kategori:Linguistik]] [[Kategori:Géografi]] 708168 wikitext text/x-wiki Ieu mangrupa kategori pikeun artikel-artikel anu ngabahas ngeunaan asal-usul ngaran tempat (toponim). [[Kategori:Linguistik]] [[Kategori:Géografi]] oi143f9aysrpdwpnkdnmx2uxat4t6ju 14 108322 708169 2026-04-13T04:32:47Z Dinototosugiarto 11449 Nyieun kaca anyar Kategori ieu husus pikeun artikel-artikel anu ngabahas asal-usul ngaran tempat di wewengkon Tatar Sunda. [[Kategori:Toponimi]] [[Kategori:Sunda]] 708169 wikitext text/x-wiki Kategori ieu husus pikeun artikel-artikel anu ngabahas asal-usul ngaran tempat di wewengkon Tatar Sunda. [[Kategori:Toponimi]] [[Kategori:Sunda]] 1kkh9bztouwyxqpkaxa59ezgffw0avi 0 108323 708172 2026-04-13T05:17:48Z Dinototosugiarto 11449 Ngabaladah 708172 wikitext text/x-wiki '''Toponimi Sunda''' nyaéta bahasan ngeunaan asal-usul nami tempat (toponim) anu aya di wewengkon [[Tatar Sunda]]. Toponimi di dunya Sunda miboga ciri khas anu unik, di mana nami tempat mindeng pisan patali jeung kaayaan alam sarta lingkungan sabudeureunana.<ref name="Rigg">Rigg, J. (1862). ''A Dictionary of the Sunda Language of Java''. Batavia: Lange & Co.</ref> == Klasifikasi Toponimi Sunda == Nurutkeun sawatara ahli sarta rujukan sajarah, nami tempat di Tatar Sunda sacara umum bisa dibagi jadi sababaraha kelompok:<ref name="Danadibrata">Danadibrata, R.A. (2006). ''Kamus Basa Sunda''. Bandung: Panitia Penerbitan Kamus Basa Sunda.</ref> === 1. Aspek Hidrografi (Cai) === Nami tempat anu dimimitian ku kecap "Ci" (cai), anu nuduhkeun yén éta wewengkon deukeut ka [[walungan]], [[pancuran]], atawa sumber cai. Contona: [[Citarum]], [[Cianjur]], sarta [[Cibubur]]. === 2. Aspek Flora (Tutuwuhan) === Nami tempat anu dicandak tina nami tatangkalan anu loba tumuwuh di éta wewengkon jaman baheula. Contona: * '''[[Caringin]]''' (tina tangkal waringin). * '''[[Ciseureuh]]''' (tina tutuwuhan [[seureuh]]). * '''[[Sempur]]''' (tina tangkal [[sempur]]). === 3. Aspek Geomorfologi === Nami tempat dumasar kana wangun taneuh atawa béntang alam. Contona: [[Pasir]] hayam, [[Lembang]], sarta [[Tanjung]]siang. == Rujukan == <references /> [[Kategori:Toponimi di Tatar Sunda]] [[Kategori:Sunda]] {{pondok}} ew65a8grexeh4p3kywkxilbzdiszfgu