Wikipedia
swwiki
https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
first-letter
Media
Maalum
Majadiliano
Mtumiaji
Majadiliano ya mtumiaji
Wikipedia
Majadiliano ya Wikipedia
Faili
Majadiliano ya faili
MediaWiki
Majadiliano ya MediaWiki
Kigezo
Majadiliano ya kigezo
Msaada
Majadiliano ya msaada
Jamii
Majadiliano ya jamii
Lango
Majadiliano ya lango
Wikichanzo
Majadiliano ya Wikichanzo
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Sengerema
0
6884
1572830
1569155
2026-06-14T05:54:34Z
CommonsDelinker
234
Removing [[:c:File:Sengerema.opus|Sengerema.opus]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No [[:c:COM:L|license]] since 6 June 2026 ([[:c:COM:CSD#F5|F5]]).
1572830
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Settlement
|jina_rasmi = Kata ya Sengerema
|picha_ya_satelite =Mwanza-Sengerema.svg
|maelezo_ya_picha =
|pushpin_map = Tanzania
|pushpin_map_caption = Mahali pa Sengerema katika Tanzania
|settlement_type = Kata
|subdivision_type = [[Madola|Nchi]]
|subdivision_name = [[Tanzania]]
|subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]]
|subdivision_name1 = [[Mkoa wa Mwanza|Mwanza]]
|subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]]
|subdivision_name2 = [[Wilaya ya Sengerema|Sengerema]]
|wakazi_kwa_ujumla = 49,806
|latd=2 |latm=38 |lats=57 |latNS=S
|longd=32 |longm=38 |longs=35 |longEW=E
|website =
}}
[[Picha:Mwanza-Sengerema.svg |thumb|Maeneo baadhi ya sengerema Mjini mwanza]]
'''Sengerema''' ni [[mji mdogo]] na [[makao makuu]] ya [[wilaya ya Sengerema]] katika [[Mkoa wa Mwanza]].
Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2002]], [[idadi]] ya wakazi wa [[kata]] ya Sengerema ilihesabiwa kuwa 49,806 [https://web.archive.org/web/20031228060459/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/sengerema.htm].
Eneo la mji wa Sengerema limegawiwa kwa kata nne za [[Ibisabageni]], [[Mwabaluhi]] (Mwambului), [[Nyampulukano]] na [[Nyatukala]].
Hii kata ndogo imesheheni [[miundombinu]] tofauti ikiwemo [[hospitali]] ijulikanayo kama Mision hospital, [[shule]] zilizobobea kwa ajili ya kutoa [[elimu]], pia Telecentre Wilayani Sengerema kwenye makutano ya [[barabara]] za Kamanga na Busisi.
{{Kata za Wilaya ya Sengerema}}
{{mbegu-jio-mwanza}}
[[Jamii:Mkoa wa Mwanza|S]]
[[Jamii:Wilaya ya Sengerema]]
atdn5aq1v5v2by299csg0og2n8u7heu
Bukoba (mji)
0
7144
1572829
1566792
2026-06-14T05:54:31Z
CommonsDelinker
234
Removing [[:c:File:Bukoba.opus|Bukoba.opus]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No [[:c:COM:L|license]] since 6 June 2026 ([[:c:COM:CSD#F5|F5]]).
1572829
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Settlement
|jina_rasmi = Bukoba
|picha_ya_satelite = Bukoba bandari 2012 Tamino.jpg
|pushpin_map = Tanzania
|pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Bukoba katika Tanzania
|settlement_type = Mji
|subdivision_type = [[Madola|Nchi]]
|subdivision_name = [[Tanzania]]
|subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]]
|subdivision_name1 = [[Mkoa wa Kagera|Kagera]]
|subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]]
|subdivision_name2 = [[Wilaya ya Bukoba Mjini|Bukoba Mjini]]
|wakazi_kwa_ujumla = 144,938
|latd=1 |latm=19 |lats=12 |latNS=S
|longd=31 |longm=48 |longs=0 |longEW=E
|website =
}}
[[Picha:Bukoba_View.JPG|thumbnail|right|280px|Mandhari wa mji wa Bukoba]]
'''Bukoba''' ni [[manisipaa]] ya [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Tanzania]] ambayo ni [[makao makuu]] ya [[Mkoa wa Kagera]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''35100'''. Iko kando ya [[Ziwa Viktoria Nyanza]] upande wa magharibi. Eneo lake liko chini ya Halmashauri ya Bukoba mjini (Bukoba Municipal Council) yenye madaraka ya [[wilaya]].
Katika [[sensa]] ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa kuwa 144,938. Kulingana na sensa ya mwaka 2012 idadi ya wakazi wake ilihesabiwa kuwa 128,796<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Kagera - Bukoba Municipal Council]</ref>.
==Historia==
[[Mji]] ulianzishwa [[mwaka]] [[1890]] wakati [[Ujerumani|Wajerumani]] walipoteua sehemu hiyo kwa [[boma]] la [[jeshi]] lao la [[Ukoloni|kikoloni]]. Likaendelea kuwa makao makuu ya [[mwakilishi mkazi]] Mjerumani katika [[ufalme|falme]] ndogo za [[Karagwe]], [[Washubi]] na [[Wahaya]] ambazo kwanza hazikuingizwa moja kwa moja katika koloni la [[Afrika ya Mashariki ya Kijerumani]].
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{Kata za Wilaya ya Bukoba Mjini}}
{{mbegu-jio-kagera}}
[[Jamii:Bukoba]]
[[Jamii:Mkoa wa Kagera|B]]
[[Jamii:Wilaya za Mkoa wa Kagera|B]]
[[Jamii:Miji ya Tanzania]]
[[Jamii:Wilaya ya Bukoba Mjini]]
s5kgssh645ya53jufg4f32rk4w1tbs7
Polikarpo Mtakatifu
0
16841
1572382
1537198
2026-06-13T13:18:22Z
Riccardo Riccioni
452
1572382
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Burghers michael saintpolycarp.jpg|thumb|Polikarpo Mtakatifu.]]
'''Mtakatifu Polikarpo''' (takriban [[69]]-[[155]]) alikuwa [[askofu]] katika [[mkoa wa Asia]] ([[Uturuki]] wa leo).
Tangu kale anatambuliwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kuwa [[mtakatifu]] kama [[mfiadini]].
[[Sikukuu]] yake ni [[tarehe]] [[23 Februari]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Maisha==
Polikarpo alikuwa [[mwanafunzi]] wa [[mtume Yohane]] na askofu wa [[mji]] wa [[Smirna]] (leo [[Izmir]] nchini [[Uturuki]]). Pengine [[barua]] kwa [[malaika]] wa [[Kanisa]] la Smirna inayopatikana katika [[Kitabu cha Ufunuo]] ilimlenga na kumsifu yeye.
Alikuwa [[rafiki]] wa [[Ignasi wa Antiokia]] ambaye alimuandikia barua maarufu.
Alikwenda [[Roma]], [[Italia]], kuzungumza na [[Papa Anicetus]] kuhusu maadhimisho ya [[Pasaka]] ili kudumisha [[umoja]] wa [[Kanisa]] katika tofauti za [[desturi]].
Mwaka 155, chini ya [[Kaizari|makaisari]] [[Antoninus Pius]] na [[Commodus|Komodo]], aliifia [[dini]] yake kwa kuchomwa [[moto]] katika [[uwanja wa michezo]] mbele ya [[gavana]] na [[umati]] wa watu <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/22900</ref>. [[Kitabu]] cha [[karne ya 2]] juu ya [[kifodini]] [[Kifodini cha Polikarpo|hicho]] kinasifiwa kwa [[uzuri]] wake <ref>Sehemu imetafsiriwa kwa [[Kiswahili]] katika Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 76-78</ref>.
==Sala yake wakati wa kufia dini==
Ee Bwana, Mwenyezi Mungu,
Baba wa Mwanao mpenzi na mbarikiwa Yesu Kristo,
ambaye kwa njia yake tumekufahamu;
Mungu wa malaika na wa wenye uwezo, wa kila kiumbe
na wa kizazi chote cha waadilifu wanaoishi mbele yako:
mimi nakubariki kwa kuwa siku hii na saa hii umenijalia
nishiriki kikombe cha Kristo wako pamoja na wafiadini wote,
kwa ufufuo wa roho na wa mwili katika uzima wa milele,
katika hali ya kutoharibika kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Niweze leo kupokewa pamoja nao mbele yako
kama sadaka nono na ya kupendeza,
kama vile wewe, Mungu usiye na hila na msemakweli, ulivyoiandaa
ukanionyesha mapema na sasa umeitimiza.
Kwa sababu hiyo na kwa mambo yote mimi nakusifu, nakuhimidi, nakutukuza pamoja na kuhani wa milele na wa kimbingu Yesu Kristo,
Mwanao mpenzi, ambaye kwa njia yake kwako na kwa Roho Mtakatifu
uwe utukufu sasa na nyakati zijazo. Amina.
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 64-66
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 57-59
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 15-16
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uturuki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 69]]
[[Jamii:Waliofariki 155]]
fej2zv5fz7hfb25nutn83ninjikvp48
1572397
1572382
2026-06-13T14:14:40Z
Riccardo Riccioni
452
/* Tazama pia */
1572397
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Burghers michael saintpolycarp.jpg|thumb|Polikarpo Mtakatifu.]]
'''Mtakatifu Polikarpo''' (takriban [[69]]-[[155]]) alikuwa [[askofu]] katika [[mkoa wa Asia]] ([[Uturuki]] wa leo).
Tangu kale anatambuliwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kuwa [[mtakatifu]] kama [[mfiadini]].
[[Sikukuu]] yake ni [[tarehe]] [[23 Februari]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Maisha==
Polikarpo alikuwa [[mwanafunzi]] wa [[mtume Yohane]] na askofu wa [[mji]] wa [[Smirna]] (leo [[Izmir]] nchini [[Uturuki]]). Pengine [[barua]] kwa [[malaika]] wa [[Kanisa]] la Smirna inayopatikana katika [[Kitabu cha Ufunuo]] ilimlenga na kumsifu yeye.
Alikuwa [[rafiki]] wa [[Ignasi wa Antiokia]] ambaye alimuandikia barua maarufu.
Alikwenda [[Roma]], [[Italia]], kuzungumza na [[Papa Anicetus]] kuhusu maadhimisho ya [[Pasaka]] ili kudumisha [[umoja]] wa [[Kanisa]] katika tofauti za [[desturi]].
Mwaka 155, chini ya [[Kaizari|makaisari]] [[Antoninus Pius]] na [[Commodus|Komodo]], aliifia [[dini]] yake kwa kuchomwa [[moto]] katika [[uwanja wa michezo]] mbele ya [[gavana]] na [[umati]] wa watu <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/22900</ref>. [[Kitabu]] cha [[karne ya 2]] juu ya [[kifodini]] [[Kifodini cha Polikarpo|hicho]] kinasifiwa kwa [[uzuri]] wake <ref>Sehemu imetafsiriwa kwa [[Kiswahili]] katika Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 76-78</ref>.
==Sala yake wakati wa kufia dini==
Ee Bwana, Mwenyezi Mungu,
Baba wa Mwanao mpenzi na mbarikiwa Yesu Kristo,
ambaye kwa njia yake tumekufahamu;
Mungu wa malaika na wa wenye uwezo, wa kila kiumbe
na wa kizazi chote cha waadilifu wanaoishi mbele yako:
mimi nakubariki kwa kuwa siku hii na saa hii umenijalia
nishiriki kikombe cha Kristo wako pamoja na wafiadini wote,
kwa ufufuo wa roho na wa mwili katika uzima wa milele,
katika hali ya kutoharibika kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Niweze leo kupokewa pamoja nao mbele yako
kama sadaka nono na ya kupendeza,
kama vile wewe, Mungu usiye na hila na msemakweli, ulivyoiandaa
ukanionyesha mapema na sasa umeitimiza.
Kwa sababu hiyo na kwa mambo yote mimi nakusifu, nakuhimidi, nakutukuza pamoja na kuhani wa milele na wa kimbingu Yesu Kristo,
Mwanao mpenzi, ambaye kwa njia yake kwako na kwa Roho Mtakatifu
uwe utukufu sasa na nyakati zijazo. Amina.
==Tazama pia==
* [[Barua ya Polikarpo]]
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 64-66
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 57-59
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 15-16
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uturuki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 69]]
[[Jamii:Waliofariki 155]]
c5s1jg36dcbgfjotvm3aabyizubl3cd
1572398
1572397
2026-06-13T14:16:41Z
Riccardo Riccioni
452
/* Maisha */
1572398
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Burghers michael saintpolycarp.jpg|thumb|Polikarpo Mtakatifu.]]
'''Mtakatifu Polikarpo''' (takriban [[69]]-[[155]]) alikuwa [[askofu]] katika [[mkoa wa Asia]] ([[Uturuki]] wa leo).
Tangu kale anatambuliwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kuwa [[mtakatifu]] kama [[mfiadini]].
[[Sikukuu]] yake ni [[tarehe]] [[23 Februari]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Maisha==
Polikarpo alikuwa [[mwanafunzi]] wa [[mtume Yohane]] na askofu wa [[mji]] wa [[Smirna]] (leo [[Izmir]] nchini [[Uturuki]]). Pengine [[barua]] kwa [[malaika]] wa [[Kanisa]] la Smirna inayopatikana katika [[Kitabu cha Ufunuo]] ilimlenga na kumsifu yeye.
Alikuwa [[rafiki]] wa [[Ignasi wa Antiokia]] ambaye alimuandikia barua maarufu. Mwenyewe aliandika barua kadhaa, ambazo kati yake imetufikia tu ile kwa Wakristo wa [[Filipi]].
Alikwenda [[Roma]], [[Italia]], kuzungumza na [[Papa Anicetus]] kuhusu maadhimisho ya [[Pasaka]] ili kudumisha [[umoja]] wa [[Kanisa]] katika tofauti za [[desturi]].
Mwaka 155, chini ya [[Kaizari|makaisari]] [[Antoninus Pius]] na [[Commodus|Komodo]], aliifia [[dini]] yake kwa kuchomwa [[moto]] katika [[uwanja wa michezo]] mbele ya [[gavana]] na [[umati]] wa watu <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/22900</ref>. [[Kitabu]] cha [[karne ya 2]] juu ya [[kifodini]] [[Kifodini cha Polikarpo|hicho]] kinasifiwa kwa [[uzuri]] wake <ref>Sehemu imetafsiriwa kwa [[Kiswahili]] katika Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 76-78</ref>.
==Sala yake wakati wa kufia dini==
Ee Bwana, Mwenyezi Mungu,
Baba wa Mwanao mpenzi na mbarikiwa Yesu Kristo,
ambaye kwa njia yake tumekufahamu;
Mungu wa malaika na wa wenye uwezo, wa kila kiumbe
na wa kizazi chote cha waadilifu wanaoishi mbele yako:
mimi nakubariki kwa kuwa siku hii na saa hii umenijalia
nishiriki kikombe cha Kristo wako pamoja na wafiadini wote,
kwa ufufuo wa roho na wa mwili katika uzima wa milele,
katika hali ya kutoharibika kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Niweze leo kupokewa pamoja nao mbele yako
kama sadaka nono na ya kupendeza,
kama vile wewe, Mungu usiye na hila na msemakweli, ulivyoiandaa
ukanionyesha mapema na sasa umeitimiza.
Kwa sababu hiyo na kwa mambo yote mimi nakusifu, nakuhimidi, nakutukuza pamoja na kuhani wa milele na wa kimbingu Yesu Kristo,
Mwanao mpenzi, ambaye kwa njia yake kwako na kwa Roho Mtakatifu
uwe utukufu sasa na nyakati zijazo. Amina.
==Tazama pia==
* [[Barua ya Polikarpo]]
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 64-66
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 57-59
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 15-16
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uturuki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 69]]
[[Jamii:Waliofariki 155]]
aro1ldhl9ejmse5dkst5j0hj0863osd
1572399
1572398
2026-06-13T14:17:43Z
Riccardo Riccioni
452
/* Maisha */
1572399
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Burghers michael saintpolycarp.jpg|thumb|Polikarpo Mtakatifu.]]
'''Mtakatifu Polikarpo''' (takriban [[69]]-[[155]]) alikuwa [[askofu]] katika [[mkoa wa Asia]] ([[Uturuki]] wa leo).
Tangu kale anatambuliwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kuwa [[mtakatifu]] kama [[mfiadini]].
[[Sikukuu]] yake ni [[tarehe]] [[23 Februari]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Maisha==
Polikarpo alikuwa [[mwanafunzi]] wa [[mtume Yohane]] na askofu wa [[mji]] wa [[Smirna]] (leo [[Izmir]] nchini [[Uturuki]]). Pengine [[barua]] kwa [[malaika]] wa [[Kanisa]] la Smirna inayopatikana katika [[Kitabu cha Ufunuo]] ilimlenga na kumsifu yeye.
Alikuwa [[rafiki]] wa [[Ignasi wa Antiokia]] ambaye alimuandikia [[barua]] maarufu. Mwenyewe aliandika barua kadhaa, ambazo kati yake imetufikia tu [[barua ya Polikarpo|ile]] kwa Wakristo wa [[Filipi]].
Alikwenda [[Roma]], [[Italia]], kuzungumza na [[Papa Anicetus]] kuhusu maadhimisho ya [[Pasaka]] ili kudumisha [[umoja]] wa [[Kanisa]] katika tofauti za [[desturi]].
Mwaka 155, chini ya [[Kaizari|makaisari]] [[Antoninus Pius]] na [[Commodus|Komodo]], aliifia [[dini]] yake kwa kuchomwa [[moto]] katika [[uwanja wa michezo]] mbele ya [[gavana]] na [[umati]] wa watu <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/22900</ref>. [[Kitabu]] cha [[karne ya 2]] juu ya [[kifodini]] [[Kifodini cha Polikarpo|hicho]] kinasifiwa kwa [[uzuri]] wake <ref>Sehemu imetafsiriwa kwa [[Kiswahili]] katika Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 76-78</ref>.
==Sala yake wakati wa kufia dini==
Ee Bwana, Mwenyezi Mungu,
Baba wa Mwanao mpenzi na mbarikiwa Yesu Kristo,
ambaye kwa njia yake tumekufahamu;
Mungu wa malaika na wa wenye uwezo, wa kila kiumbe
na wa kizazi chote cha waadilifu wanaoishi mbele yako:
mimi nakubariki kwa kuwa siku hii na saa hii umenijalia
nishiriki kikombe cha Kristo wako pamoja na wafiadini wote,
kwa ufufuo wa roho na wa mwili katika uzima wa milele,
katika hali ya kutoharibika kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Niweze leo kupokewa pamoja nao mbele yako
kama sadaka nono na ya kupendeza,
kama vile wewe, Mungu usiye na hila na msemakweli, ulivyoiandaa
ukanionyesha mapema na sasa umeitimiza.
Kwa sababu hiyo na kwa mambo yote mimi nakusifu, nakuhimidi, nakutukuza pamoja na kuhani wa milele na wa kimbingu Yesu Kristo,
Mwanao mpenzi, ambaye kwa njia yake kwako na kwa Roho Mtakatifu
uwe utukufu sasa na nyakati zijazo. Amina.
==Tazama pia==
* [[Barua ya Polikarpo]]
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 64-66
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 57-59
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 15-16
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uturuki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 69]]
[[Jamii:Waliofariki 155]]
q6hoheshsp5nzvr8tt29p8bk6wj1q64
1572934
1572399
2026-06-14T07:24:53Z
Riccardo Riccioni
452
/* Tazama pia */
1572934
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Burghers michael saintpolycarp.jpg|thumb|Polikarpo Mtakatifu.]]
'''Mtakatifu Polikarpo''' (takriban [[69]]-[[155]]) alikuwa [[askofu]] katika [[mkoa wa Asia]] ([[Uturuki]] wa leo).
Tangu kale anatambuliwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kuwa [[mtakatifu]] kama [[mfiadini]].
[[Sikukuu]] yake ni [[tarehe]] [[23 Februari]]<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>.
==Maisha==
Polikarpo alikuwa [[mwanafunzi]] wa [[mtume Yohane]] na askofu wa [[mji]] wa [[Smirna]] (leo [[Izmir]] nchini [[Uturuki]]). Pengine [[barua]] kwa [[malaika]] wa [[Kanisa]] la Smirna inayopatikana katika [[Kitabu cha Ufunuo]] ilimlenga na kumsifu yeye.
Alikuwa [[rafiki]] wa [[Ignasi wa Antiokia]] ambaye alimuandikia [[barua]] maarufu. Mwenyewe aliandika barua kadhaa, ambazo kati yake imetufikia tu [[barua ya Polikarpo|ile]] kwa Wakristo wa [[Filipi]].
Alikwenda [[Roma]], [[Italia]], kuzungumza na [[Papa Anicetus]] kuhusu maadhimisho ya [[Pasaka]] ili kudumisha [[umoja]] wa [[Kanisa]] katika tofauti za [[desturi]].
Mwaka 155, chini ya [[Kaizari|makaisari]] [[Antoninus Pius]] na [[Commodus|Komodo]], aliifia [[dini]] yake kwa kuchomwa [[moto]] katika [[uwanja wa michezo]] mbele ya [[gavana]] na [[umati]] wa watu <ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/22900</ref>. [[Kitabu]] cha [[karne ya 2]] juu ya [[kifodini]] [[Kifodini cha Polikarpo|hicho]] kinasifiwa kwa [[uzuri]] wake <ref>Sehemu imetafsiriwa kwa [[Kiswahili]] katika Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 76-78</ref>.
==Sala yake wakati wa kufia dini==
Ee Bwana, Mwenyezi Mungu,
Baba wa Mwanao mpenzi na mbarikiwa Yesu Kristo,
ambaye kwa njia yake tumekufahamu;
Mungu wa malaika na wa wenye uwezo, wa kila kiumbe
na wa kizazi chote cha waadilifu wanaoishi mbele yako:
mimi nakubariki kwa kuwa siku hii na saa hii umenijalia
nishiriki kikombe cha Kristo wako pamoja na wafiadini wote,
kwa ufufuo wa roho na wa mwili katika uzima wa milele,
katika hali ya kutoharibika kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Niweze leo kupokewa pamoja nao mbele yako
kama sadaka nono na ya kupendeza,
kama vile wewe, Mungu usiye na hila na msemakweli, ulivyoiandaa
ukanionyesha mapema na sasa umeitimiza.
Kwa sababu hiyo na kwa mambo yote mimi nakusifu, nakuhimidi, nakutukuza pamoja na kuhani wa milele na wa kimbingu Yesu Kristo,
Mwanao mpenzi, ambaye kwa njia yake kwako na kwa Roho Mtakatifu
uwe utukufu sasa na nyakati zijazo. Amina.
==Tazama pia==
* [[Barua ya Polikarpo]]
* ''[[Kifodini cha Polikarpo]]''
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo ya Kiswahili==
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 64-66
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 57-59
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 15-16
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uturuki]]
[[Jamii:Waliozaliwa 69]]
[[Jamii:Waliofariki 155]]
mlgfyhjpi1pbj7pusfziag5lr9wovwi
Katumba (Nsimbo)
0
22004
1572391
1328174
2026-06-13T13:49:16Z
Riccardo Riccioni
452
1572391
wikitext
text/x-wiki
<sup>Kwa kata nyingine yenye jina hilo, tazama [[Katumba (Rungwe)]].</sup>
{{Infobox Settlement
|jina_rasmi = Kata ya Katumba
|picha_ya_satelite =
|maelezo_ya_picha =
|pushpin_map =
|pushpin_map_caption = Mahali pa Katumba katika Tanzania
|settlement_type = Kata
|subdivision_type = [[Madola|Nchi]]
|subdivision_name = [[Tanzania]]
|subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]]
|subdivision_name1 = [[Mkoa wa Katavi|Katavi]]
|subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]]
|subdivision_name2 = [[Wilaya ya Nsimbo|Nsimbo]]
|wakazi_kwa_ujumla = 30,291
|latd= |latm= |lats= |latNS=S
|longd= |longm= |longs= |longEW=E
|website =
}}
'''Katumba''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Nsimbo]] katika [[Mkoa wa Katavi]], [[Tanzania]].
Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 30,291 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 215 </ref>. Kwa mujibu wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa [[2002]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 99,205 waishio humo. <ref>{{cite web|url=http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/mpanda.htm|title=Ripoti Kuu ya Hesabu ya Sensa ya Watu na Makazi kwa Mwaka wa 2002|publisher=Serikali ya [[Tanzania]]|language=en|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040320145342/http://www.tanzania.go.tz/census/census/districts/mpanda.htm|archivedate=2004-03-20}}</ref>
==Tazama pia==
* [[Kambi ya Wakimbizi Katumba]]
==Marejeo==
{{marejeo}}
{{Kata za Wilaya ya Nsimbo}}
{{Mbegu-jio-katavi}}
[[Jamii:Kata za Mkoa wa Katavi]]
[[Jamii:Wilaya ya Nsimbo]]
g4n3ehzvkulg7reejx2i6eqabkcx3hp
Diyarbakır
0
23696
1572429
1511028
2026-06-14T01:58:26Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572429
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Diyarbakir Great Mosque DSCF8201.jpg|thumb|right|350px|Msikiti mkubwa wa Diyarbakır.]]
'''Diyarbakır''' ([[Kiosmani Kituruki]] دیاربکر, ''Diyâr-ı Bekr''; [[Kikurdi]] ئامهد, ''Amed''; anc. ''Amida'') ni mji mkubwa sana uliopo kusini-mashariki mwa nchi ya [[Uturuki]]. Mji upo katika eneo la ukingo wa Mto [[Tigris]], huu ni mji mkuu wa [[Mkoa wa Diyarbakır]] wenye wakazi karibuni milioni 1.5<ref name="tarsus.bel.tr">{{Rejea tovuti |url=http://www.tarsus.bel.tr/tr/about/nufusBilgileri.jsp |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2009-05-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090815102808/http://www.tarsus.bel.tr/tr/about/nufusBilgileri.jsp |archivedate=2009-08-15 }}</ref>. Wenye lundiko la watu takriban 600,000<ref name="tarsus.bel.tr"/>, huu ni mji wa pili kwa ukubwa katika Uturuki ya Kusini-mashariki mwa mkoa wa [[Anatolia]], baada ya [[Gaziantep]].
== Marejeo ==
<references/>
== Viungo vya Nje ==
{{commons|Diyarbakır}}
* {{tr icon}} [http://www.diyarbakir.gov.tr/default_B0.aspx Governorship of Diyarbakır] {{Wayback|url=http://www.diyarbakir.gov.tr/default_B0.aspx |date=20081101202734 }}
* {{tr icon}} [http://www.diyarbakir-bld.gov.tr/ Diyarbakır Metropolitan Municipality] {{Wayback|url=http://www.diyarbakir-bld.gov.tr/ |date=20060512040802 }}
* {{tr icon}} [http://www.diyarbakirspor.org/ Diyarbakırspor funs, news, informarmation] {{Wayback|url=http://www.diyarbakirspor.org/ |date=20100410195459 }}
* {{tr icon}} [http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/index.php?belediyeid=128892 local info] {{Wayback|url=http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/index.php?belediyeid=128892 |date=20090208225817 }}
* {{tr icon}} [http://www.diyarbakirtso.org.tr/ Diyarbakır Chamber of Trade and Industry] {{Wayback|url=http://www.diyarbakirtso.org.tr/ |date=20080926052238 }}
* {{tr icon}} [http://www.diyarbekir.com/ Information on Diyarbakır]
* {{tr icon}} [http://www.diyarbekir.net/ Diyarbakır news] {{Wayback|url=http://www.diyarbekir.net/ |date=20090416003012 }}
* {{tr icon}} [http://www.diyarinsesi.org/ Diyarbakır news] {{Wayback|url=http://www.diyarinsesi.org/ |date=20090522124751 }}
* {{tr icon}} [http://www.anzele.net/ Diyarbakır news] {{Wayback|url=http://www.anzele.net/ |date=20220517103404 }}
* {{tr icon}} [http://www.otelcenneti.com/oteller/diyarbakir Diyarbakır Hotels] {{Wayback|url=http://www.otelcenneti.com/oteller/diyarbakir |date=20151125083729 }}
* [http://www.tulpart.com/pic.asp?cmd=1&cid=15 Pictures of the City] {{Wayback|url=http://www.tulpart.com/pic.asp?cmd=1&cid=15 |date=20090204053847 }}
* [http://www.anatolia.luwo.be/Diyarbakir.htm Diyarbakır Guide and Photo Album] {{Wayback|url=http://www.anatolia.luwo.be/Diyarbakir.htm |date=20090924211333 }}, [http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=15077 more] {{Wayback|url=http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=15077 |date=20090212210727 }}, [http://www.pbase.com/dosseman/diyarbakir more]
* [http://www.turkeyforecast.com/weather/diyarbakir/ Diyarbakır Weather Forecast Information] {{Wayback|url=http://www.turkeyforecast.com/weather/diyarbakir/ |date=20090212153102 }}
{{coord|37.9819|40.2106|type:city|display=title}}
{{Miji ya Uturuki}}
{{mbegu-jio-Uturuki}}
{{DEFAULTSORT:Diyarbakir}}
[[Jamii:Miji ya Uturuki]]
[[Jamii:Uturuki]]
l9jxip17c7mo1cp2uyk4xk64r9xzbx6
Mtakatifu
0
23721
1572362
1017561
2026-06-13T12:03:28Z
Riccardo Riccioni
452
/* Tazama pia */
1572362
wikitext
text/x-wiki
[[File:Simon ushakov last supper 1685.jpg|thumb|upright=1.25|Katika utamaduni wa [[Kikristo]], watakatifu huchorwa na nembo takatifu, kama ishara ya utakatifu wao; tazama jinsi [[Yuda Iskarioti]] (wa mbele kabisa) ni mtume pekee ambaye hana nembo hiyo.]]
'''Mtakatifu''' ni [[binadamu]] aliye hai au aliyekufa ambaye [[dini]] fulani au watu mbalimbali wanamheshimu kwa namna ya pekee kwa jinsi alivyoonekana kuwa karibu zaidi na [[Mungu]] hata akashirikishwa [[utakatifu]] wake. Kwa hiyo hutazamwa kama kielelezo cha [[uadilifu]] na pengine kama [[mwombezi]] pia.
== Katika Uyahudi ==
[[Jina]] linalotumiwa zaidi na [[Wayahudi]] ni ''tzadik'' (mtu wa [[haki]], mwadilifu), aliyejitahidi kufuata [[Torati]].
[[Kitabu]] cha [[Talmud]] kinasema kila mara [[duniani]] walau watu 36 wa namna hiyo (''tzadikim'') wanaishi kati yetu na kuzuia [[ulimwengu]] usiangamizwe kama [[adhabu]] ya [[dhambi]].
Pengine wanaitwa hivyo hata watu wa [[taifa|mataifa]], hasa waliojitahidi kusaidia Wayahudi, k.mf. wakati wa [[dhuluma]]. Baadhi yao wanaorodheshwa na kupewa [[heshima]] rasmi.
== Katika Ukristo ==
Mwanzoni mwa [[Kanisa]] kila [[Mkristo]] aliitwa mtakatifu kwa sababu alitengwa na ulimwengu na kuwekwa [[wakfu]] kwa Mungu aliye mtakatifu, mtakatifu, mtakatifu.
Sifa hiyohiyo ilitolewa pia kwa [[mahali]], [[siku]], vitu n.k. kutokana na matumizi yake ya kidini.
=== Katika Kanisa Katoliki ===
[[Picha:Simone Martini 047.jpg|thumb|[[Klara wa Asizi]] alivyochorwa na [[Simone Martini]] katika [[basilika la Mt. Fransisko]] wa Asizi huko [[Asizi]], [[Italia]].]]
Kwa [[Wakatoliki]] '''mtakatifu''' ni yule aliyemfuata [[Yesu Kristo]], akiishi kwa [[upendo]] na [[maadili]] mengine yanayoutegemea, hasa aliyeyatekeleza kwa kiwango cha [[ushujaa]] katika [[Kifodini|kufia dini]], kutoa [[uhai]] wake katika kuhudumia wengine au katika [[maisha]] ya kila siku.
Utakatifu si wa aina moja, bali kila binadamu anatakiwa kuitikia siku kwa siku [[wito]] maalumu aliopewa na Mungu. Hivyo yeyote anaweza na kupaswa kulenga utakatifu, bila kujali sifa zake za [[Maumbile|kimaumbile]] tu.
Ili kuzuia [[udanganyifu]], tangu mwanzoni mwa [[milenia]] ya pili [[Kanisa Katoliki]] linamuachia [[Papa]] kusimamia [[kesi]] ndefu za kumtangaza mtakatifu mpya, miaka baada ya [[kifo]] chake.
Wakatoliki wanawapatia [[Bikira Maria]] na watakatifu wengine heshima ya pekee kama [[rafiki|marafiki]] wa Mungu, lakini si [[ibada]] halisi ambayo ni kwa Mungu tu. Heshima hiyo inadai waumini wajitahidi pia kufuata mifano yao kama wao walivyofuata ile ya [[Yesu]].
{{Kigezo:Kutangaza watakatifu}}
=== Katika Makanisa ya Kiorthodoksi ===
[[Picha:Relics of Saint Demetrius.jpg|thumb|[[Masalia]] ya [[Demetrio wa Thesalonike]] katika [[kanisa]] lake huko [[Thesalonike]], [[Ugiriki]].]]
[[Makanisa ya Kiorthodoksi]] yanamuita mtakatifu hasa anayesadikiwa yuko katika [[paradiso]], kuanzia [[Abeli]], [[Adamu]] na [[Eva]], [[Mose|Musa]] na [[manabii]] wengine, lakini pia [[malaika]].
Ni Mungu anayefunua watakatifu wake kwa kuitikia [[sala]] anazotolewa kwa kuwapitia hao hata akatenda [[miujiza]]. Wakristo wanaanza kuwatambua lakini [[uamuzi]] wa mwisho unachukuliwa na [[sinodi ya maaskofu]].
[[Waorthodoksi]] na [[Waorthodoksi wa Mashariki]] wanawatendea watakatifu kama watu hai, kwa sababu wanaishi [[mbinguni]] pamoja na [[Ufufuko wa Yesu|Kristo mfufuka]], ingawa [[miili]] yao haijaungana tena na [[roho]] zao.
Kila mtu [[Ubatizo|anapobatizwa]] anapewa jina la mtakatifu fulani kama [[msimamizi]] kwa maisha yake yote.
=== Katika Uprotestanti ===
[[Madhehebu]] mengi ya [[Uprotestanti]] hayakubali mawazo hayo, yakipenda kusisitiza kwamba [[wokovu]] unamtegemea Mungu tu. Hata hivyo mara nyingi waamini bora wanakumbukwa kwa heshima na kuchukuliwa kama mfano (taz. [[Confessio augustana]] art. 21).
Hasa [[Waanglikana]] wanakaribia msimamo wa Wakatoliki na kuadhimisha [[sikukuu]] za watakatifu kadiri ya [[kalenda]] maalumu.
== Katika [[Uislamu]] ==
Ingawa dini hiyo haikubali tofauti kati ya watu, Waislamu wengi wanapenda kuheshimu kwa namna ya pekee marafiki wa Mungu (''[[wali]]''), wakisadiki wana uwezo wa kutabiri, kuombea na kuponya.
==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
== Viungo vya nje ==
* [http://www.catholic-forum.com/saints/ Orodha ya watakatifu kwa [[Kiingereza]]]
* [http://www.cofe.anglican.org/worship/liturgy/commonworship/texts/calendar/holydays.html Orodha ya watakatifu ya Waanglikana kwa Kiingereza]
{{mbegu-dini}}
[[Jamii:Dini]]
[[Jamii:Watakatifu]]
[[Jamii:Watakatifu Wakristo]]
n80qqf1yyur2hfcd6fajt4e2w65f0dt
Google Earth
0
32631
1572943
1513057
2026-06-14T08:01:11Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572943
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox software
| name = Google Earth
| logo =
| screenshot =
| caption = Screenshot of Google Earth 5.0
| collapsible =
| author = [[Keyhole, Inc.]]
| developer = [[Google]]
| released = 28 Juni 2005 (as Google Earth) <br /> circa 2001 (as EarthViewer 3D)
| latest release version = 5.1.3533.1731
| latest release date = {{Release date and age|2009|11|18}}
| latest preview version = None
| latest preview date =
| programming language =
| size = 10 MB (8.9 MB iPhone; 24 MB Linux; 35 MB Mac )
| operating system = [[Microsoft Windows|Windows]] [[Windows 2000|2000]], [[Windows XP|XP]] & [[Windows Vista|Vista]], [[Mac OS X]], [[iPhone OS]], [[Linux]]
| language = 41 languages, see the [[#Languages|full list]]
| genre = [[Virtual globe]]
| license = [[Freeware]]/[[Proprietary software|Proprietary]]
| website = http://earth.google.com/
}}
'''Google Earth''' ni programu ya habari kuhusu dunia isiyokuwa bayana , ramani na habari ya [[kijiografia]] ambayo awali iliitwa EarthViewer 3D, na iliundwa na [[Keyhole, Inc]], kampuni iliyonunuliwa na [[Google]] mwaka wa 2004. Inatengeza ramani ya dunia kwa [[kupachika]] picha zilizopatikana kutoka kwa [[picha za satelaiti]], [[picha za angani]] na za [[pande 3 za GIS]]. Inaendeshwa kwa leseni tatu tofauti: Google Earth, toleo lisilolipiwa na lililo na uwezo mdogo wa utekelezaji; Google Earth Plus (ilisimamishwa) <ref> {{cite web |url=http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/12/google_earth_plus_discontinued.html|title=Google Earth Plus Discontinued}}</ref> <ref> {{cite web |url=http://www.techpluto.com/google-earth-live/|title=Google Discontinues "Google Earth Plus"}}</ref> ambayo ina matumizi zaidi; na Google Earth Pro ($ 495 kwa mwaka), ambayo imelengwa kwa matumizi ya kibiashara. <ref name="Google Earth Product Family">{{cite web |url=http://earth.google.com/products.html| title= Google Earth Product Family| accessdate = 2007-08-05}}</ref>
Huduma hii, ambayo ilizinduliwa kama Google Earth mwaka wa 2005, hivi sasa inapatikana kwa matumizi katika [[kompyuta za kibinafsi]] zilizowekwa programu za [[Windows 2000]] au zaidi, [[Mac OS X]] 10.3.9 na zaidi, [[Linux Kernel:]] 2.4 au toleo la baadaye (lililotolewa tarehe 12 Juni 2006) , na [[FreeBSD]]. Google Earth inapatikana pia kama kisakuzi kiunganishi ambacho kilizinduliwa tarehe 28 Mei 2008 <ref> {{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/05/google-earth-meet-browser.html|title=Google Earth, meet the browser}}</ref> Ilianza pia kupatikana kwenye [[iPhone OS]] 27 Oktoba 2008, bila malipo kutoka [[hifadhi ya programu]]. Mbali na kuibua programu zilizoiimarishwa na Keyhole, Google pia iliongeza picha kutoka kwa hifadhidata yake ya Dunia, kwa programu yao ya kutengeza ramani. Mfunguo wa Google Earth Juni 2005 kwa umma ulisababisha ongezeko mara dufu la kuangaziwa na vyombo vya habari [[dunia isiyokuwa bayana]] kati ya 2005 na 2006, <ref name="Media Coverage of Geospatial Platforms">{{cite web|url=http://www.geospatialweb.com/figure-4|title=Media Coverage of Geospatial Platforms|accessdate=2007-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120826193026/http://www.geospatialweb.com/figure-4|archivedate=2012-08-26}}</ref> kuhamasisha umma kuhusu teknolojia na programu ya setilaiti ya kukagua dunia.
== Muhtasari ==
Google Earth huonyesha picha za setilaiti za uangavu tofauti za sura tofauti tofauti ya Dunia, jambo linalowawezesha watumiaji kuona vitu kama miji, nyumba, kutoka juu au kwa upande [[hanamu]], (tazama pia [[mtazamo wa wa kutoka angani]]). Kiwango cha uangavu kinachopatikana kinategemea sifa zinazopendeza na umaarufu, lakini sehemu kubwa ya dunia(isipokuwa baadhi ya visiwa)zimefunikwa angalau katika mita 15 za uangavu. <ref>Google Earth Coverage: Ramani zinazoonyesha uwakilishi wa maelezo ya Google Earth</ref> [[Melbourne]], Victoria, Australia; [[Las Vegas]], Nevada; na [[Cambridge]], Cambridgeshire ni mifano yenye uangavu wa juu sana, wa sentmita 15 ( nchi6). Google Earth inaruhusu watumiaji kutafuta anwani kwa baadhi ya nchi, kuingia anaratibu, au tu kwa kutumia puku kusakura hadi mahali.
Kwa sehemu kubwa ya uso wa dunia picha za pande 2 tu ndizo zinapatikana, kutoka upigaji picha wa karibu wima. Ukitazama kutoka upembe, kuna mtazamo kwa maana kwamba vitu ambavyo viko mbali kwa mlalo vinaonekana vikiwa vidogo, lakini bila shaka ni kama kutizama picha kubwa, sio kabisa kama mtazamo wa pande 3.
Kwa maeneo mengine ya uso wa dunia picha za pande 3 za Mandhari na majengo zinapatikana. Google Earth inatumia data ya [[digital elevation]] model ([[DEM]]) zilizokusanywa kwa mtambo wa [[NASA]] wa[[Shuttle Radar Topography Mission]] (SRTM). Hii ina maana mtu anaweza kutazama [[Grand Canyon]] au [[Mlima Everest katika pande]] tatu, badala ya pande 2 kama maeneo mengine. Tangu Novemba 2006, mitazamo ya pande 3 ya milima mingi, ikiwemo mlima Everest, imeboreshwa kwa kutumia data za DEM kujaza mapengo katika habari ya SRTM. <ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|title=Google Earth Community: Nov. 23rd - Thanksgiving Day imagery update|accessdate=2009-12-02|archivedate=2008-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918093323/http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033}}</ref>
Watu wengi hutumia programu kuongeza data zao wenyewe, kwa kuzifanya kupatikana kupitia vyanzo mbalimbali, kama vile [[Bulletin Board Systems]] (BBS) au [[blogu]] zilizotajwa katika sehemu ya viungo hapo chini. Google Earth inaweza kuonyesha kila aina ya picha zikiwa zimepachikwa juu ya uso wa dunia na pia ni programu ya [[Web Map Service]]. Google Earth inasaidia katika kuratibu data ya satelaiti ya kukagua dunia kwa kupitia Keyhole Markup Language (KML).
Google Earth ina uwezo wa kuonyesha picha za pande 3 za majengo na miundo (kama vile madaraja), ambayo inajumuisha michoro iliyowasilishwa na watumiaji kwa kutumia [[SketchUp]], ambayo ni programu ya kutengeza [[vielelezo katika pande 3]]. Katika matoleo awali ya Google Earth (kabla ya toleo la 4), majengo ya pande 3 yalikuwa yanapatikana katika miji michache , na yalionekana vibaya, bila umbo. Majengo na miundo mingi Duniani sasa ina miundo naganaga ya pande 3; zikiwemo (lakini siyo tu ) Marekani, Canada, Ireland, India, Japan, Uingereza, Ujerumani, [[Pakistan]] na miji ya, [[Amsterdam]] na [[Alexandria]]. Katika Agosti 2007, [[Hamburg]] ukawa mji wa kwanza kuonyeshwa kabisa katika pande 3, pamoja na umbo kama gao. Mji wa Westport wa Ireland uliongezwa kwa Google Earth katika pande 3 mnamo 16 Januari 2008. Kielelezo cha 'Westport3D' kiliundwa na kampuni ya kuchukua picha za pande 3 ya, AM3TD kwa kutumia teknolojia aina ya leza ya kulenga mbali na kuchukua picha za dijitali na ni kielelezo cha kwanza cha mji wa Ireland kuundwa. Kwa vile awali iliundwa ili kusaidia Serikali ya Mtaa katika kuendesha kazi ya [[kupanga mji]] inajumuisha mfumo wa kupiga picha za kipekee za kuaminika zenye uangavu wa hali ya juu sana kuwahi kupatikana katika Google Earth. Picha za pande tatu za majengo na miundo zinapatikana kote duniani kupitia hifadhi ya picha za pande 3 za Google <ref>{{Rejea tovuti |url=http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |title=Bohari ya pande 3 (3D) |accessdate=2009-12-02 |archivedate=2011-02-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110224051633/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ }}</ref> na tovuti nyingine.
Majuzi, Google iliongeza kipengele kinachoruhusu watumizi kutazama mbio za magari katika vizuizi vilivyo yadi 200 katika wakati halisi. Katika toleo la 4.3 lililozinduliwa 15 Aprili 2008, [[kifaa cha kukuzia picha cha Google Street View]] kiliunganishwa kikamilifu katika programu na kuiwezesha programu hiyo kutoa mtazamo wa kiwango cha mtaani katika maeneo mengi.
Tarehe 17 Januari 2009, picha zote za Google za sakafu ya bahari zilitengenezwa upya na SIO, NOAA, jeshi la wanamaji la US , NGO, na GEBCO. Picha hizo mpya zimesababisha visiwa vidogo kama vile vya [[Maldives]], kutoweza kuonekana licha ya kuwa fuo zao zimelainishwa kabisa. <ref> http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/01/new_view_of_ocean_floor_in_google_e.html</ref>
Tarehe 21 Oktoba 2009, picha za eneo zima la Poland zilitengenezwa upya (sehemu nyingi zilitatiza kuonekana katika uangavu wa chini, sasa zimeshatengenezwa upya), na - katika maeneo mengine - zimeshushwa (katika uangavu mzuri sana, sasa ni wa kadri).
=== Lugha ===
Tangu toleo la 5.0 Google Earth inapatikana katika lugha 37 (nne kati ya lugha hizo zina lahaja mbili):
{| cellspacing="0" style="padding-left:10px"
|
|
* [[Kiarabu]]
* [[Kibulgaria]]
* [[Kibangla]]
* [[Kikatalan]]
* Kichina (cha Kiasili)
* Kichina [[(Kilichorahisishwa)]]
* [[Kikroeshia]]
* [[Kicheki]]
* [[Kidenmaki]]
* [[Kiholanzi]]
* Kiingereza [[(cha Marekani)]]
* Kiingereza [[(cha Uingereza)]]
* [[Kifilipino]]
* [[Kifinlandi]]
|
|
* [[Kifaransa]]
* [[Kijerumani]]
* [[Kigiriki]]
* [[Kiyahudi]]
* [[Kihindi]]
* [[Kihangari]]
* [[Kiindoneshia]]
* [[Kiitaliano]]
* [[Kijapani]]
* [[Kikorea]]
* [[Kilatvia]]
* [[Kilithuania]]
* [[Kinorwei]]
* [[kipolandi]]
|
|
* [[Kireno (cha Ureno)]]
* [[Kireno (cha Brazil)]]
* [[Kiromania]]
* [[Kirusi]]
* [[Kiserbia]]
* [[Kislovakia]]
* [[Kisloveni]]
* [[Kihispania ( cha Uhispania)]]
* [[Kihispania (cha Amerika Kusini)]]
* [[Kisweden]]
* [[Kithai]]
* [[Kituruki]]
* [[Kiukrania]]
* [[Kivietnam]]
|}
== Vipengele ==
=== Wikipedia na muunganisho wa Panoramio ===
Desemba 2006 Google Earth iliongeza safu mpya inayoitwa "Geographic Web" inayojumuisha kuiunganisha na [[Wikipedia]] na [[Panoramio]]. Katika Wikipedia, viingilio vinachunguzwa kuona kama vina nambari tambulizi kupitia {{srlink|Template:Coord|Coord templates}} Pia kuna safu ya jamii kutoka mradi wa [[:de:Wikipedia:WikiProjekt Georeferenzierung/Wikipedia-World/en|Ulimwengu wa Wikipedia.]] Nambari tambulizi zaidi hutumiwa, aina tofauti ziko katika kionyesho na lugha mbalimbali zinasaidiwa kuliko safu ya ndani ya Wikipedia. Angalia: *safu [http://tools.wikimedia.de/~kolossos/world-link.php?lang=en inayobadilika] resp. [http://www.webkuehn.de/hobbys/wikipedia/geokoordinaten/index.htm isiyobadilika]. Google ilitangaza tarehe 30 Mei 2007 kuwa inainunua [[Panoramio.]] <ref>{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/press/annc/annc_panoramio.html|title=Google is planning to acquire Panoramio|publisher=google.com}}</ref>
=== Kiigiza Kupepea ===
Tangu Google Earth v4.2, kiigiza kupepea kimejumuishwa kama [[kipengele kilichofichika]]. Kutegemeana mfumo,kinaweza kupatikana kwa kubonyeza Control + Alt + A, Control + A, au [[Command]] + Chaguo + A.Baada ya kipengele hiki kuwezeshwa angalau mara moja, kinaonekana chini ya menu zana. Tangu v4.3 chaguo hilo si siri tena. Sasa [[F-16 Fighting Falcon]] na [[Cirrus SR-22]] ndizo ndege pekee ambazo zinaweza kutumika, na viwanja vichache vya ndege. <ref>[22] ^ [http://marco-za.blogspot.com/2007/08/google-earth-flight-simulator.html Blogu ya Marco: Kiigiza kuruka angani cha Google Earth]</ref> Pia inawezekana kudhibiti kiigiza kwa puku au kifaa cha joystick, ingawa si miundo yote inayowezeshwa kwa sasa.
Kiigiza kupepea cha Google Earth kinajumuisha uwezo wa kupaa hadi maeneo yoyote yaliyowezeshwa duniani. Rubani anaweza kuchagua mahali popote kuanzia kupepea au ajaribu kutua popote duniani. Muda wa kupaa si wa kasi sana, kwani F-16 ikiwa katika kasi ya juu kabisa angalau huchukua dakika 60 kuruka kutoka ufuo hadi ufuo mwingine wa Marekani kwa kutumia ndege hiyo. Ndege inaweza kutua mahala popote tambarare duniani (pamoja chini ya bahari katika Google Earth 5,0) iwapo kasi ya ndege ni chini ya 250 [[knots]] na inaanguka kwa kasi chini ya {{convert|610|m|ft|abbr=on}} kwa dakika inapogusa ardhi.
==== Ndege husika ====
* [[F-16 Fighting Falcon]] - Kasi ya juu na upeo mrefu kuliko Cirrus SR-22, ina uwezo wa kuruka kwa kasi za karibu 1300 knots katika upeo ulio karibu sana na ardhi. {{Citation needed|date=Machi 2009}}
* [[Cirrus SR-22]] - Ingawa ina mwendo wa kasi wa chini kiasi na upeo wenye urefu mfupi kiasi, SR-22 ni rahisi kushughulikia na inapendelewa kwa utazamaji wa karibu kwa kutumia upigaji picha wa Google Earth.
=== Hali ya Angani ===
{{Main|Google Sky}}
'''[[Google Sky]]''' ni kipengele kilichoanzishwa katika Google Earth 4.2 mnamo 22 Agosti 2007, na kinawaruhusu watumiaji kutazama [[nyota]] na [[miili mingine ya mbingu.]] <ref>{{cite web | title =Explore the sky with Google Earth | publisher =Google | date= 2007-08-22 | url =http://earth.google.com/sky/skyedu.html | accessdate =2007-08-22 }}</ref> Ilitengezwa na [[Google]] kwa ushirikiana na [[Space Telescope Science Institute]] (STScI) kutoka Baltimore, kituo cha sayansi ya Darubini ya [[Hubble Space]]. Daktari [[Alberto Conti]] na mtengeza mwenza Daktari [[Carol Christian]] wa STScI wana mpango wa kuongeza picha za umma za 2007, <ref>[28] ^ [http://technology.newscientist.com/article/dn12523 Badiri za kuongezwa katika Google Earth ishara katika Stars- Tech - 22 Agosti, 2007 - New Scientist Tech] {{Wayback|url=http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |date=20081011033053 }}</ref> pia picha za rangi zilizohifadhiwa za Hubble's Advanced Camera for Surveys. Picha zilizotolewa karibuni kutoka picha za [[Hubble]] zitaongezwa kwa programu ya Google Sky haraka kama zinavyotolewa. Vipengele vipya kama vile data yenye masafa mengi, mahali setilaiti zilipo na njia zao, vilevile rasilimali za elimu zitatolewa kwa jamii ya Google Earth pia kwa tovuti ya Christian na Conti ya [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ website for Sky.] Pia inayoonekana katika hali ya angani ni mpangilio wa nyota, nyota, mkusanyiko wa nyota na mifano kwa michoro inayoonyesha sayari na mizunguko yao. Google Sky [[ya wakati-halisi ni mchanganyiko wa]] muda mfupi wa angani wa karibuni, kwa kutumia itifaki ya[[VOEvent]], inayotolewa na ushirikiano wa [http://voeventnet.org/ VOEventNet] {{Wayback|url=http://voeventnet.org/ |date=20150306010249 }}. Ramani za Google Earth zinatayarishwa upya kila dakika 5.
Google Sky inapata ushindani <ref>{{Rejea tovuti |url=http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2009-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080318231054/http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |archivedate=2008-03-18 }}</ref> kutoka kwa [[Microsoft Worldwide Telescope]] (ambayo inaendeshwa tu kwa programu inayoendesha kompyuta ya [[Microsoft Windows]]) na kutoka [[Stellarium]] (programu ya kompyuta), programu huru na ishara wazi ya usayari inayoendeshwa na programu zinayoendesha kompyuta za Microsoft Windows, [[Mac OS X]], na [[Linux]].
13 Machi 2008, Google ilitoa toleo la Google Sky linalopatikana katika tovuti ya http://www.google.com/sky/.
=== Street View ===
{{Main|Google Street View}}
Tarehe 15 Aprili 2008 kupitia toleo la 4.3, Google iliunganisha kikamilifu [[Street View]] ndani ya Google Earth.
Google Street View inatoa mtazamo wa 360 ° wa mtaani na inawaruhusu watumiaji kutizama sehemu teule za miji na maeneo ya karibu katika usawa wa ardhi. Wakati ilizinduliwa tarehe 25 Mei 2007 kwa ajili [[ya Ramani za Google]], ni miji mitano tu ilijumuishwa. Kwa sasa imepanuliwa kufikia zaidi ya miji 40 ya Marekani, na inajumuisha vitongoji vya miji mingi, na katika baadhi ya matoleo, miji mingine ya karibu. Matoleo ya hivi karibuni yametekeleza 'Street View' katika miji mingi mikubwa ya Australia na New Zealand vile vile sehemu za Canada, Ujapani, Uhispania, Ufaransa, Uingereza, Uholanzi, Italy, Uswisi, Ureno, na Taiwan.
Google Street View, inapofanya kazi, huonyesha picha zilizopigwa awali na kamera iliyoko juu ya gari, na zinaweza kutizamwa kwa kutumia puku ili kubonyeza picha zinazoonyeshwa kwenye kisetiri katika mwelekeo wako wa kusafiri. Kwa kutumia vifaa hivi, picha huweza kutazamwa katika ukubwa tofauti, kutoka upande wowote, na kutoka pembe mbalimbali.
=== Bahari ===
Ilianzishwa katika toleo 5.0 (Februari 2009), kipengele cha ''Google Ocean'' kinaruhusu watumiaji kutizama chini ya usawa wa bahari na kuangalia [[kipengele cha tatu cha pande 3]] chini ya mawimbi. Inaendesha zaidi ya safu 20 ya maudhui, ina taarifa kutoka wanasayansi na [[wasomi wa bahari]] mashuhuri. <ref> http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7865407.stm</ref> Tarehe 14 Aprili 2009, Google iliongeza data ya mandhari chini ya maji kutoka kwa [[Maziwa Makuu.]] <ref>{{cite web|title=Google Earth now includes US "Third Coast"|url=http://google-latlong.blogspot.com/2009/04/google-earth-now-includes-us-third.html}}</ref>
=== Picha za Kihistoria ===
Baada ya kuanzishwa katika toleo 5.0, picha za kihistoria zinaruhusu watumizi kurudi nyuma katika wakati na kujifunza hatua za awali za mahali. Kipengele hiki ni muhimu sana kwa madhumuni ya utafiti ambao unahitaji uchambuzi wa zamani wa kumbukumbu mbalimbali. <ref name="Dive into New Google Earth">{{cite web | url = http://googleblog.blogspot.com/2009/02/dive-into-new-google-earth.html | title = Dive into New Google Earth | accessdate = 2009-02-03 }}</ref>
=== Mirihi ===
{{Main|Google Mars}}
Google Earth 5 inajumuisha tufe ya sayari ya Mirihi, ambayo inaweza kutazamwa na kuchambuliwa kwa madhumuni ya utafiti. Ramani hizi ni za uangavu wa juu sana kuliko za toleo la [[Google Mars]] za kisakuzi na pia inaonyesha picha za pande 3 za Mandhari ya Mirihi. Pia kuna baadhi ya picha ambazo zina uangavu wa juu sana kutoka kwa kamera za HiRISE kwenye chombo cha [[Mars Reconnaissance Orbiter]] picha zenye uangavu wa juu kama za miji mingine duniani. Hatimaye, kuna picha nyingi za kutoka kwa vifaa vilivyotua katika sayari ya Mirihi, kama vile [[Mars Exploration Rovers]], Spirit and [[Opportunity]], ambazo zinaweza kutazamwa katika njia inayofanana na ya [[Google Street View]]. Linalovutia ni kwamba, safu ya juu ya Google Earth (idadi ya watu wanaoishi mahali duniani) inaweza pia kutumika kwa Mirihi. Safu za Mirihi pia zinaweza kutumika kwenye dunia.
=== Mwezi ===
{{Main|Google Moon}}
Mnamo, tarehe 20 Julai 2009, wakati wa maadhimisho ya mwaka wa 40 wa misheni ya [[Apollo 11]], Google ilianzisha toleo la [[Google Moon]] <ref> http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/look_at_the_moon_in_google_earth_-.html</ref> ambalo linaruhusu watumiaji kutazama picha za setilaiti za [[Mwezi]]. Ilitangazwa na kuonyeshwa kwa kundi la wageni waalikwa na Google pamoja na [[Buzz Aldrin]] kwenye [[Newseum]] huko [[Washington, DC]]. <ref> http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/google_earth_event_on_july_20th_in.html</ref> <ref> http://google-latlong.blogspot.com/2009/07/fly-yourself-to-moon.html</ref>
== Vishawishi ==
Kusano ya Google Earth inafanana na programu ya"Earth" iliyoelezwa na [[Neal Stephenson]] katika[[SCI-fi classic]] ''[[Snow Crash]]''. Hakika, mwanzilishi mwenza wa Google Earth alidai kuwa Google Earth iliundwa kwa mfano wa ''Snow'' ''Crash,'' <ref>[41]Web User-Google Earth interview.</ref> wakati mwanzilishi mwenza mwingine alisema ilitokana na filamu fupi ya elimu ya sayansi ya ''[[Powers of Ten]]''. <ref name="google_earth1">[42] ^ [http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ Avi Bar-Ze'ev (kutoka Keyhole, mtangulizi wa Google Earth) juu ya asili ya Google Earth] {{Wayback|url=http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |date=20081012224315 }}</ref> Kwa kweli Google Earth kwa kiasi ilizaliwa kutokana na onyesho la [[Silicon Graphics]] liitwalo "From Space to in Your Face" ambalo lilisogea kutoka angani hadi ndani ya mlima wa [[Swiss Alps]] hadi [[Matterhorn]] <ref>[43] ^ [https://archive.today/20120707173630/bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ Google Earth: Kutoka angani hadi usoni mwako.... na zaidi]</ref> Onyesho hili la uzinduzi liliandaliwa na [[Onyx 3000]] iliyo na grafiki [[InfiniteReality4]] <ref>[44] ^ [http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html Ripoti ya hakika isiyo na mwisho] {{Wayback|url=http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |date=20160111132332 }}</ref>, ambayo iliwezesha Clip Mapping na ilitokana na vifaa vilivyowezesha kuweka picha kwa mfumo (ingawa haikutumia Clip Mapping) na "Powers of Ten". Utekelezaji wa kwanza wa Google Earth unaoitwa Earth Viewer uliibuka kutoka [[Intrinsic Graphics]] kama onyesho la matekelezo ya programu ya Chris Tanner iliyotegemea [[mfumo wa kuweka picha zaidi ya moja na utumizi wa picha kama ramani]], na ulitokana na Keyhole Inc. Earth Viewer ilikuwa ni utambuzi wa hali ya juu ya uwezo wa mwungo wa mfumo wa kuweka picha za aina moja na wengi wa watu waliofanya kazi katika mradi wa Earth viewer walikuwa wamefanya kazi na Silicon Graphics.
== Maelezo ya Kiufundi ==
Maelezo mengi ya toleo/ historia /logi ya mabadiliko yanapatikana kwa Google. <ref>[45] ^ [http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=40901 Dondoo za ufunguzi wa Google Earth / Logi ya Historia ya mabadiliko]</ref>
=== Picha na uratibu ===
* Kuratibu mfumo na makadirio
** Mfumo wa ndani wa ratibu ya Google Earth ni nambari tambulizi za kijiografia (Latitudo / Longitudo) katika mfumo wa [[World Geodetic System]] wa 1984 (WGS84).
** Google Earth inaonyesha ulimwengu ulivyo kama unavyoonekana kutoka jukwaa lililoinuka kama ndege au setilaiti inayozunguka. Mwinuko unatumika kufikia athari hii unaitwa [[Mtazamo wa Kawaida]]. Hii ni sawa na kukiwakilisha [[kitu chenye pande tatu kwa kutumia pande mbili]], isipokuwa mahali pa kutazamia ni urefu unaoweza kukadiriwa (karibu na ardhi) badala ya umbali usio weza kukadiriwa(anga yenye kina kirefu).
* Uangavu wa kimsingi
** Jamhuri ya Chek: 0.5 m (ya Eurosense / Geodis Brno)
** Slovakia: 0.5 m (ya Eurosense / Geodis Slovakia)
** Hungaria: 2.5 m picha za SPOT (inaweza chukuliwa kuwa: 0.5 m (ya Eurosense / FÖMI)
** Ujerumani, Uswisi, Uholanzi, Denmark, Uingereza, Andorra, Luxemburg, Liechtenstein, San Marino, Mji wa Vatikan: 1 m au zaidi
** Balkan: 2.5 m (uangavu wa wastani)
** Marekani: 1 m (isipokuwa Alaska & Hawaii)
** Global: kwa ujumla 15 m (baadhi ya maeneo, kama vile [[Antaktica]], yako katika uangavu wa chini sana), lakini hii hutegemea ubora wa picha za setilaiti / picha ya angani iliyopakiwa.
* Uangavu wa Juu
** Ulaya: 0.3 m, 0.15 m (kwa mfano [[Berlin]], [[Zürich]], [[Hamburg]]), 0,1 m [[Prague]]
** Amerika: 1 m, 0.6 m, 0,3 m, 0.15 m (nadra sana; kwa mfano [[Cambridge]] na Google Campus, au [[Glendale]])
* Uangavu wa Muinuko:
** Uso: unategemea nchi nchi
** Sakafu ya Bahari: Haikuwa ikihusika awali, lakini tangu kuanzishwa kwa "Ocean", data ya mwinuko imeanzishwa (skeli ya rangi inayokadiria kina cha sakafu ya bahari 'inachapishwa' kwenye uso wa mdwara kutoka mtazamo wa miinuko ya juu).
* Umri: Tarehe za picha zinatofautiana. Data ya picha inaweza kuonekana kutoka kwenye miraba inayotengezwa wakati 'DigitalGlobe Coverage' imewezeshwa. Tarehe iliyo kando ya habari ya hakimiliki si tarehe sahihi ya picha. Kuvuta ndani au nje kunaweza kubadili tarehe ya picha. Nyingi ya picha za kimataifa za mijini ni za mwaka wa 2004 na hazijaongezewa habari mpya. Hata hivyo, picha za Marekani zinaongezwa habari mara kwa mara. Google hutangaza wanapoongeza habari kwenye picha zao kupitia blogu yao ya LatLong <ref> [http://earth.google.com/sky/skyedu.html Google Earth]</ref> kwa kuuliza maswali yenye vidokezo kuhusu mahali palipoongezewa. Majibu yanawekwa kwenye blogu hiyo baada ya siku kadhaa.
=== Vifaa na programu ===
Google Earth haiwezi kufanya kazi kwa vifaa vyenye muundo wa zamani. [http://earth.google.com/download-earth.html Pakua za karibuni zinazopatikana] {{Wayback|url=http://earth.google.com/download-earth.html |date=20090311025120 }} zinaonyesha miundo ya chini ifuatayo:
* [[Pentium 3]], 500 MHz
* 128 MB RAM
* 12.7 MB nafasi wazi kwenye disk (400 MB kwa Linux)
* Kasi ya mtandao: 128 Kbit/s
* [[kadi ya grafiki]]ya 16MB yenye uwezo wa kuonyesha pande 3
* Uangavu wa 1024x768, Rangi ya Juu ya 16-bit
* Windows XP au Windows 2000, Windows Vista (isiyo ingiliana na Windowa Me), Linux na Mac OS X
Sababu yenye uwezo mkubwa wa kusababisha kufeli ni video RAM ;programu hii imetengenezwa kuwaonya watumiaji ikiwa kadi yao ya grafiki haina uwezo wa kutosha wa kuendesha Google Earth (mara nyingi hii hutokea kutokana na [[video RAM zisizo na uwezo wa kutosha]] au programu za kuendesha kadi za grafiki zenye hitilafu). Jambo la pili lenye uwezo wa kusababisha kufeli ni kasi ya kufikia mtandao. Ila kwa wale wavumilivu sana, mtandao wa haraka wa [[Broadband]] (Cable, DSL, T1, nk) unahitajika.
==== Sifa bainishi za Linux ====
;Mahitaji ya chini ya mfumo <ref>{{Rejea tovuti |url=http://earth.google.com/download-earth.html |title=Google Earth |accessdate=2009-12-02 |archivedate=2009-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html }}</ref>
* Kernel: 2.4 au ya baadaye
* CPU: Pentium III, 500 MHz
* Kikumbuko cha Mfumo(RAM): 128 MB
* Diski: 400 MB nafasi
* Kasi ya Mtandao: 128 Kbit / s
* Kigao: 1024x768, rangi ya 16 bits
* Imepimwa na inafanya kazi kwenye mifumo ifuatayo:
{| cellspacing="0" style="padding-left:10px"
|
|
* [[Ubuntu]] 5.10 au baadaye
* [[SUSE]] 10.1 au baadaye
* [[Fedora Core]] 4 au baadaye
* [[Linspire]] 5.1
* [[Gentoo]] 2006.0
* [[Debian]] 3,1 / 4
* [[Red Hat]] 9
|
|
* [[Slackware]] 11.0
* [[FreeBSD]] 6.1/7.0 pamoja na Linux Emulation
* [[Arch Linux]] 0.7.2 Duke
* [[Xandros]] 3.0.3 Toleo la Biashara
* [[Mandriva]] 2007
* [[Sabayon Linux]] 3.26
* [[PCLinuxOS]] 5.0
|}
==== Kuvinjari kwenye Mtandao ====
Kufikia Google Earth 5, maelezo yaliyomo ya puto, ambayo yanaundwa katika KML kwa kutumia [[JavaScript]] na [[iFrame]] , yanatolewa yakiwa na injini iliyoundiwa ndani ya [[WebKit]]. <ref>[http://code.google.com/apis/kml/documentation/kmlreference.html#description Maandiko ya Marejeo ya KML - <maelezo>]</ref>
== Matoleo na tofauti zao ==
=== Muda wa matoleo ===
[[Picha:KmlHistoryTimeline.png|400px|thumb|Inadhihirisha muda wa KML na historia ya Google Earth]]
* Keyhole Earthviewer 1.0 - 11 Juni 2001
* Keyhole Earthviewer 1.4-2002
* Keyhole Earthviewer 1.6 - Februari 2003
* Keyhole LT 1.7.1 - 26 Agosti 2003
* Keyhole NV 1.7.2 - 16 Oktoba 2003
* Keyhole 2.2 - 19 Agosti 2004
* Google Earth 3.0 - 28 Juni 2005
* Google Earth 4.0 - 11 Juni 2006
* Google Earth 4.1 - 9 Mei 2007
* Google Earth 4.2 - 23 Agosti 2007
* Google Earth 4.3 - 15 Aprili 2008
* Google Earth 5.0 - 5 Mei 2009
* Google Earth 5,1 (beta) - 8 Septemba 2009
* Google Earth 5.1 - 18 Novemba 2009
=== Toleo la Mac ===
Toleo la [[Mac OS X]] lilizinduliwa 10 Januari 2006, na linapatikana kwa kupakua kutoka kwenye tovuti ya Google Earth. Isipokuwa chache zilizotajwa hapo chini, toleo la Mac linaonekana kuwa imara na kamili, na lina huduma zote zinazopatikana kwenye toleo la Windows.
Viwambo na maelezo ya matekelezo halisi ya toleo la Mac yalifichuliwa kwenye Intanet tarehe 8 Desemba 2005. Toleo lililofichuliwa halikuwa kamilifu kwa kiasi kikubwa. Miongoni mwa udhaifu mwingine, menu ya Msaada wala kipengele cha "Leseni ya Kuonyesha" havikufanya kazi, kuonyesha kwamba toleo hili lilikusudiwa kwa matumizi ya ndani ya Google tu. Google haikutoa maelezo yoyote kuhusu tukio hili.
Toleo la Mac linaendeshwa tu chini ya toleo la Mac [[10.4]] OS X au ya baadaye. Hakuna kivinjari kilicho ndani, hakuna unganisho la moja kwa moja na [[Gmail]] na hakuna uchaguzi wa kuona kigao kizima. Kufikia Januari 2009 bado kulikuwa na hitilafu kadhaa kuhusu baa ya menu wakati unapobadilisha kati ya programu zinazotumiwa na pia hitilafu zinazohusu dokezo za bofu na uchapishaji.
Kutoka toleo 4.1.7076.4558 (lililozinduliwa tarehe 9 Mei 2007) kuendelea watumiaji wa Mac OS X wanaweza, miongoni mwa vipengele vingine vipya, kuboresha kwenda kwa toleo la "Plus" kupitia chaguo lililoko katika menu ya Google Earth. <ref>{{cite web|url=http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|title=Google Earth 4.2.180.1134 - MacUpdate|accessdate=2009-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061015215601/http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|archivedate=2006-10-15}}</ref> Baadhi ya watumiaji waliripoti kutatizika Google Earth ilipopata hitilafu wakati walipokuwa wakitizama kwa karibu <ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|title=Google Earth Community: Viewing forum: Google Earth for Mac OS X|accessdate=2009-12-02|archivedate=2008-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217113731/http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac}}</ref>
=== Toleo la Linux ===
Kuanzia na toleo la 4 beta Google Earth linalofanya chini ya [[Linux]], kama bandari ya asili kwa kutumia vifaa vya [[Qt.]] Ni [[programu yenye kipao mbele]] hasa ili kulazimisha [[Haki ya usimamizi wa dijitali]]; {{Citation needed|date=Julai 2009}} [[Wakfu wa Programu za Bure]] unazingatia utengenezaji wa programu ya bure inayowiana na Google Earth kuwa [[mradi wenye umuhimu mkubwa wa programu za bure]]. <ref>[54] ^ [http://www.fsf.org/campaigns/priority.html ] FSF: Miradi ya programu zisizo za malipo zenye umuhimu mkubwa.</ref>
=== Toleo la iPhone OS ===
Toleo la [[iPhone OS]], ambalo linaendesha [[iPhone na iPod Touch]], lilizinduliwa bila malipo kwenye [[hifadhi ya programu]] tarehe 27 Oktoba 2008. <ref>{{cite web| url=http://blog.wired.com/gadgets/2008/10/google-earth-co.html| title=Google Earth Comes to the iPhone|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]| date=2008-10-27|last=Sorrel|first=Charlie| accessdate=2008-10-27}}</ref>Inatumia kusano ya [[kugusa mara nyingi]] kusonga juu ya tufe, kukaribisha au kuzungusha mandhari, na kuruhusu kuchagua mahali pa sasa kwa kutumia iPhone inayojumuisha [[GPS]]. Toleo hili, hata hivyo, halina kipengele cha safu kama matoleo ya kompyuta yalivyo. Kama Google Maps, inajumuisha tu safu za Panoramio na Wikipedia. <ref> http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/10/google_earth_for_the_iphone_release.html</ref>
=== Google Earth Plus ===
Kabla ya kukomeshwa Desemba 2008, Google Earth Plus ilikuwa programu iliyounganishwa na Google Earth ambayo ilikuwa ikiwalenga watu binafsi waliojiandikisha kwa malipo na ilikuwa na vipengele ambavyo vingi sasa vinapatikana kwa Google Earth isiyo ya malipo:
* Kuunganisha na [[GPS]]: kusoma ujumbe na alama za njia kutoka kifaa cha[[GPS]]. Aina mbalimbali ya programu zimetengezwa na makampuni mengine, programu hizi zinatoa huduma za kipengele hiki kwa kutumia toleo la kawaida la Google Earth kwa kutoa KML au faili za KML kwa kutegemea maelezo ya mtumizi au alama za njia zilizo rekodiwa na mtumizi. Hata hivyo, Google Earth Plus hutoa msaada wa moja kwa moja kwa bidhaa za [[Magellan]] na [[Garmin]], ambazo kwa pamoja zinashikilia asilimia kubwa ya soko la GPS. Toleo la Linux la programu ya Google Earth Plus halitekelezi kama GPS.
* Uchapishaji wa uangavu wa juu zaidi.
* Msaada kupitia barua pepe.
* Kiingiza data: soma pointi za anwani kutoka kwa faili za [[CSV]]; isiyozidi pointi / anwani 100. Kipengele kinachoruhusu kufasili njia na poligoni,ambayo inaweza kupelekwa kwa [[KML]], kilikuwa awali kinapatikana kwa watumizi wa Plus pekee, lakini kiliwezeshwa kutumiwa bila malipo katika toleo la 4.0.2416.
* Kasi ya juu ya kupakua data.
=== Google Earth Pro ===
Kwa kulipa ada ya $ 400 kwa mwaka, Google Earth Pro ni toleo la kibiashara na lina vipengele zaidi ya Google Earth na Google Earth Plus. Toleo la Pro lina programu zilizoongezwa kama:
* Kutengeza filamu.
* Kiingiza data ya GIS.
* Moduli za uchapishaji za hali ya juu.
Mwanzoni vipengele hivi viligharimu zaidi mbali na ada ya $ 400, lakini hivi karibuni gharama hizo zimehusishwa kwenye malipo hayo.
Tofauti na toleo la Google Earth, toleo hili la kitaaluma halifanyi kazi na Linux.
=== Google Earth Enterprise ===
Google Earth Enterprise ni toleo la Google Earth lililoundwa kwa ajili ya matumizi ya mashirika ambayo biashara zao zingeweza kufaidika kutokana na utendakazi wa programu hiyo. <ref>{{Rejea tovuti |url=http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2009-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927052604/http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |archivedate=2011-09-27 }}</ref>
=== Toleo la Portable ===
{{Expand section|date=Machi 2009}}
[http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) Toleo la Portable version la Google Earth,] {{Wayback|url=http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |date=20090317054741 }} lililotengenezwa na [[VMware ThinApp]] linapatikana. <ref>[62] ^ [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) Programu rahisi kuhamisha zaPortable Application (Windows)] {{Wayback|url=http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |date=20090317054741 }}</ref>. [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Linux) Toleo la Portable version kwa ajili ya Linux] {{Wayback|url=http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Linux) |date=20090308140741 }} linapatikana pia, kwa kutumia mpangilio wa [[RUNZ]].
== Google Earth Plug-in ==
Google Earth API beta ni huduma isiyolipiwa , na unapatikana kwa mtandao wowote ambao unatumiwa na wateja bila malipo. Plug-in na JavaScript API yake huwezesha watumiaji kuweka toleo la Google Earth katika kurasa za mtandao. API haina vipengele vyote kamilifu vya programu ya Google Earth ,lakini inaruhusu kutengenezwa kwa programu za ramani za pande 3.
Google Earth Plug-in hivi sasa inapatikana kwa vivinjari mtandao na programu za mfumo zifuatazo:
Microsoft Windows (2000, XP, na Vista)
* Google Chrome 1,0 +
* Internet Explorer 6,0 +
* Firefox 2,0 +
* Flock 1.0 +
Apple Mac OS X 10.4 na zaidi (Intel na PowerPC)
* Safari 3.1 +
* Firefox 3.0 +
Hadi kufikia sasa plug-in inahudumia safu zifuatazo:
* Mandhari
* Barabara
* Majengo
* Mipaka
* Majengo ya pande 3
Pia inawezesha 'Sky Mode', 'Photo Overlays', na hutoa kiasi sawa cha udhibiti na habari kama vile programu kamili.
* [http://code.google.com/apis/earth/ Google Earth Plug-in]
* [http://code.google.com/apis/earth/documentation/API.html Google Earth API]
== Usahihi na uangavu ==
Maeneo mengi ya ardhi yamedhihirishwa katika picha za satelaiti zenye uangavu wa karibu 15 m kwa pixel. Picha hizi za msingi ni mita 30 zenye [[kuchukuliwa kwa masafa tofauti kwa kutumia programu ya Landsat]] ambayo ni programu ya kuunganisha picha zenye uangavu wa juu na zile zilizochukuliwa kwenye masafa tofauti au '[[pansharpened]]' na picha zenye filamu nyeupe na nyeusi au ['panchromatic'] [[za Landsat]] za mita 15. Hata hivyo, Google inabadilisha picha hizi za msingi na picha za mita 2.5 za [[SPOTImage]] na seti data ya zingine zenye uangavu wa juu zilizotajwa chini. Baadhi ya vituo vya idadi kubwa ya watu pia vimedhihirishwa na picha za ndege yaani ([[orthophotography]]) na pixels kadhaa kwa mita. Bahari zinadhihirishwa kwa uangavu wa chini, kama ilivyo na baadhi ya visiwa; hasa, [[visiwa vya]] [[Scilly]] vilivyo Kusini Mashariki mwa Uingereza, vilikuwa kwenye uangavu wa mita 500 au chini, hata hivyo jambo hilo sasa limetatuliwa.
Google imerekebisha ukosefu wa uhakika kwenye vekta ya kuweka ramani tangu kuzinduliwa kwa programu, bila kuhitaji kurekebisha programu yenyewe. Mfano wa jambo hili ni kukosekana kwa mipaka ya ramani ya eneo la [[Nunavut]] nchini Canada kwa Google Earth, ni wilaya ambayo ilikuwa imeundwa tarehe 1 Aprili 1999; kosa hili lilirekebishwa na mojawapo ya marekebisho ya data, mapema mwaka 2006. Nyongeza za hivi karibuni ziwezesha picha zenye habari za kina, hasa katika maeneo fulani ya Ulaya Magharibi na Kati.
Picha hazipigwi kwa wakati mmoja, lakini zote zimepigwa katika kipindi kisichozidi miaka mitatu. Hata hivyo baada ya kuzinduliwa kwa Google Earth 5.0, ina picha za kihistoria za hadi miaka ya 1940 katika maeneo mengine. Seti za picha mara nyingine hazijaunganishwa vizuri. Nyongeza kwa hifadhi data ya picha inaweza kuonekana mara moja moja hasa wakati mabadiliko makubwa yanapoonekana kwenye mandhari, kwa mfano nyongeza zisizokamilika za Google Earth za New Orleans kuhusu [[kimbunga cha Katrina]] kilichotokea, au wakati alama za mahali zinaonekana kuhama bila kutarajiwa kwenye uso wa Dunia. Ingawa bado alama za mahali hazijasonga, picha zinatengezwa na kuunganishwa kwa njia tofauti tofauti. Nyongeza kama hizi kwa picha za London mapema 2006 zilisababisha kuhama kwa karibu mita 15-20 katika maeneo mengi, jambo lililoonekana kwa sababu uangavu ni wa juu sana.
Majina ya mahali na kina cha habari hutofautiana sana kutoka mahali pamoja hadi pengine. Ni sahihi zaidi katika Amerika ya Kaskazini na Ulaya, lakini kurekebisha kwa mara kwa mara kwa ramani kunaimarisha hali ya kufikiwa kwa sehemu zingine.
Makosa wakati mwingine hutokea kutokana na teknolojia iliyotumika kupima urefu wa Mandhari; kwa mfano, majengo marefu katika [[Adelaide]], Australia kusababisha sehemu moja ya mji kuonyeshwa kama mlima mdogo, wakati ukweli ni kuwa ni mahali tambarare. Urefu wa [[Eiffel Tower]] unasababisha athari kama hiyo katika uonyeshaji wa Paris. Pia, kabla ya kuzinduliwa kwa toleo 5.0 Februari 2009, mwinuko chini ya usawa wa bahari uliwasilishwa kama usawa wa bahari, kwa mfano: [[Mji wa Salton, California; Death Valley;]] na [[Dead Sea]] zote zilionyeshwa kama mita 0 wakati Mji wa Salton ni -38 ; Dead Valley ni mita -86; na Dead Sea ni mita -420.
Wakati hakuna data ya kimo ya [[dijitali ya sekunde tao]] [[3]] si picha zote za pande tatu zinazofunika sehemu za miinuko ni sahihi, lakini sehemu nyingi za milima sasa zimebainishwa vizuri. Mfumo wa msingi wa muinuko wa dijitali umewekwa [[sekunde tao 3]] mbali mno kaskazini na hadi sekunde tao 3 mbali mno magharibi. Hii ina maana kuwa baadhi ya matiko ya mlima yanaonekana kimakosa kuwa na vivuli kuenda pande zake za kusini. Baadhi ya picha za uangavu wa juu zimewekwa kimakosa, mfano ni picha ya [[Annapurna]], ambayo imewekwa kimakosa kwa karibu sekunde tao 12. Data ya mwinuko hivi karibuni ilisasishwa hadi uangavu wa mita 10(sekunde tao 1/3) katika maeneo mengi ya Amerika kutoka ile ya awali ya mita 30(sekunde tao 1).
Kipengele cha kupima kinaonyesha kwamba urefu wa [[ikweta]] ni karibu kilomita 40,030.24, inakosea kwa aslimia -0.112 ikilinganishwa na kipimo halisi cha kilomita 40,075.02 duniani; kwa mduara wa [[meridian]], inaonyesha urefu wa juu wa kilomita 39,963.13, pia inakosea kwa asilimia -0.112 ikilinganishwa na thamani halisi ya kilomita 40,007.86.
Mnamo 16 Desemba 2007, sehemu kubwa ya Antaktika ilirekebishwa kufikia uangavu wa mita 15 kwa kutumia picha kutoka Landsat Image Mosaic ya Australia; (Picha za uangavu wa mita 1 za Antarctica ziliongezwa Juni 2007); hata hivyo, [[ncha ya barafu]] ya Arctic, haimo kabisa katika toleo la sasa la Google Earth, kama vile mawimbi ya bahari. [[Ncha ya kaskazini]] ya kijiografia hupatikana ikielea juu ya Bahari ya Arctic, mfumo wa kutengeza tofali unatoa vitu vilivyobuniwa karibu na ncha huku tofali zikiwa ndogo zaidi na makosa ya kutokana na kupeleka kwenye mfumo wa juu kulimbikizwa.
Kufunikwa na mawingu kunaweza kufanya sehemu za ardhi zisiweze kuonekana au zisionekane vizuri, zikiwemo sehemu za kivuli cha milima .
== Ubishi /ukosoaji ==
Programu imekosolewa na makundi yenye maslahi maalumu, ikiwa ni pamoja na viongozi wa kitaifa, kama kuwa ni uvamizi wa faragha na hata kuwa tishio kwa usalama wa taifa. Hoja ya kawaida inayotolewa ni kuwa programu inatoa habari kuhusu vyombo vya kijeshi au vifaa vingine muhimu amabvyo vinaweza kutumiwa na [[magaidi]] s. Yafuatayo ni baadhi ya maswala yanayoleta ubishi:
* Aliyekuwa rais wa India [[APJ Abdul Kalam]] ameelezea wasiwasi wake juu ya upatikanaji wa picha za uangavu wa juu za maeneo nyeti nchini India. <ref name="IndianPresCrit">{{cite web|url=http://www.techtree.com/techtree/jsp/article.jsp?article_id=68712&cat_id=582|title=Kalam Concerned Over Google Earth|accessdate=2007-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070102060548/http://www.techtree.com/techtree/jsp/article.jsp?article_id=68712&cat_id=582|archivedate=2007-01-02}}</ref> Google hatimaye ilikubali kuziwekea vikwazo tovuti hizo. <ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Google_Earth_agrees_to_blur_pix_of_key_Indian_sites/articleshow/1559236.cms|title="Google Earth agrees to blur pix of key Indian sites"}}</ref>
* [[Shirika la India la]] Utafiti wa Anga limesema Google Earth inaleta tishio kwa usalama wa India na linaomba kuzungumzia jambo hili na maafisa wa Google. <ref name="ISROCrit">{{cite web |url=http://www.techshout.com/internet/2006/10/google-earth-poses-security-threat-to-india-isro-chief-seeks-dialogue/| title="Google Earth Poses Security Threat to India, ISRO Chief seeks Dialogue" | accessdate=2007-01-25}}</ref>
* Google imeweka ishara nyekundu kwenye maeneo yote ya mpaka wa Kaskazini kuonyesha ugomvi juu ya maeneo ya Kashmir.
* Serikali ya Korea Kusini imeelezea wasiwasi kwamba programu inatoa picha ya ikulu na maeneo ya kijeshi hali inayoweza kutumiwa na adui wao jirani [[Korea ya Kaskazini]]. <ref name="SouthKoreaGovCrit">{{cite web|url=http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|title="Google Earth images compromise secret installations in S. Korea"|accessdate=2007-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701162623/http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|archivedate=2007-07-01}}</ref>
* Katika mwaka 2006, mtumiaji mmoja aliona maelezo ya mandhari ya sehemu kubwa katika eneo la mashambani nchini Uchina. Kielelezo hicho ni toleo la skeli ndogo (1 / 500)ya Milima ya [[Karakoram ]],ambayo sasa iko chini ya utawala wa Uchina lakini inayodaiwa na India. Baadaye ilipothibitishwa kuwa kielelezo hicho kilikuwa cha eneo hilo, watazamaji walianza kuhofia shambulizi la kijeshi. <ref name="SMHChinaModel">{{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/web/chinese-xfile-excites-spotters/2006/07/20/1153166503699.html| title="Chinese X-file excites spotters" | accessdate=2007-01-25}}</ref> <ref name="IndianExpressChinaModel">{{cite web |url=http://www.indianexpress.com/story/9972.html| title="From sky, see how China builds model of Indian border 2400 km away" | accessdate=2007-01-25}}</ref>
* Mtoaji mkuu wa huduma za mtandao nchini [[Morocco]], kampuni ya [[Maroc Telecom]] imekuwa ikizuia Google Earth <ref>[78] ^ [https://web.archive.org/web/20070601153059/http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html Ujumbe kwa ulimwengu]</ref> tangu Agosti 2006 kwa sababu zisizojulikana.
* Wasimamizi wa [[kiwanda cha Kinyuklia]] cha [[Lucas Heights]] huko [[Sydney]], mkoa wa New South Wales, Australia waliiomba Google isionyeshe picha za uangavu wa juu za kiwanda hicho. <ref name="ABCAUNukeFears">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/indepth/featureitems/s1432602.htm| title="Google Earth prompts security fears" | accessdate=2007-01-25}}</ref> Hata hivyo, baadaye waliondolea mbali ombi hilo. <ref name="SearchViewsAussieNukeReqDropped">{{cite web|url=http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|title=" Aussie Nuclear Reactor on Google Earth"|accessdate=2007-01-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061017173952/http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|archivedate=2006-10-17}}</ref>
* Mnamo Julai 2007, iliripotiwa kuwa manowari mpya ya [[Kichina ya jeshi la majini ya Jin-class ya makombora ya kinyuklia]] ilipigwa picha katika [[kituo cha Manowari cha Xiaopingdao]] kusini mwa [[Dalian.]] <ref>{{cite web |url=http://www.fas.org/blog/ssp/2007/07/new_chinese_ballistic_missile.php| title="New Chinese Ballistic Missile Submarine Spotted" | accessdate=2007-07-10}}</ref>
* [[Hamas]] na kundi la kujitolea mhanga la [[al-Aqsa Brigade]] limeripotiwa kutumia Google Earth kupanga mashambulizi ya roketi aina ya [[Qassam]] hadi Israel kutoka Gaza (Angalia: [[Orodha ya mashambulizi ya roketi za Qassam.)]] <ref>[85] ^ [http://www.guardian.co.uk/technology/2007/oct/25/google.israel Google Earth inatumika kulenga Israeli]</ref> <ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/cgi-bin/common/popupPrintArticle.pl?path=/articles/2009/01/30/1232818692103.html|title=We're not stalking you or helping terrorists, says Google Earth boss|last=Hutcheon|first=Stephen|date=2009-01-30|work=[[Sydney Morning Herald]]|accessdate=2009-11-07|archivedate=2009-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090203112407/http://www.smh.com.au/cgi-bin/common/popupPrintArticle.pl?path=/articles/2009/01/30/1232818692103.html}}</ref>
* Mshambulizi wa pekee wa bunduki [[katika mashambulizi ya Mumbai]] ya [[2008]] alikiri walitumia Google Earth ili kujifahamisha na maeneo ya mashambulizi. <ref>[88] ^ [http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/3691723/Mumbai-attacks-Indian-suit-against-Google-Earth-over-image-use-by-terrorists.html "mashambulizi ya Mumbai: India ilianzisha kesi dhidi ya Google Earth juu ya matumizi picha na magaidi",] The Daily Telegraph, 9 Desemba 2008.</ref>
Baadhi ya wananchi wanaweza kuelezea wasiwasi wao kuhusu usambazaji wa habari ya angani inayoonyesha mali na makazi yao kuwa bila vikwazo. Kwa vile kuna sheria chache za kumhakikishia mtu [[haki ya faragha]], kinyume na haki ya usiri kwa taifa, hili ni jambo linalobadilika lakini lisilo na umuhimu mkubwa.
Labda kwa kufahamu shutuma hizi<ref>[89] ^ [http://spatiallaw.blogspot.com/2008/04/privacy-lawsuit-against-google-earth.html Kesi ya faragha dhidi Google Earth,] Blogu ya Sheria ya Angani, [[09/04/2008]]
</ref> kwa muda, Google iliweka [[eneo la 51]] (ambalo linaonekana na kupatikana kwa urahisi) katika Nevada kama mahali pa kwanza kuonekana wakati Google Earth inapowekwa.
Kutokana na shinikizo kutoka serikali ya Marekani, makazi ya [[Makamu]] wa [[Rais]] yaliyo [[Number one Observatory Circle]] yalifunikwa kwa kutumia [[piseli chache]] katika Google Earth na [[Google Maps]], lakini jambo hili limeondolewa kwa sasa. Umuhimu wa kufunikwa huku ulikuwa hauna maana kwani, picha za uangavu wa juu, na za ukaguzi wa angani za makao hayo zinapatikana kwenye tovuti zingine katika mtandao. <ref>{{cite web|url=http://www.eyeball-series.org/veep-eyeball.htm|title=Eyeballing the US Vice Presidential Residence}}</ref> [[Capitol Hill]] pia ilikuwa ikionyeshwa kwa piseli chache lakini kikwazo hiki sasa kimeondolewa.
Wakosoaji wameelezea wasiwasi juu ya utayari wa Google kulemaza seti ya data yao ili kukidhi matakwa maalum, ikiamini kuwa kuziba sehemu yoyote kimakusudi inaenda kinyume na lengo lao kuu la kumfanya mtumiaji "kuashiria kwa kivinjari na kukaribia mahali popote kwenye duniani unapotaka kupachunguza". <ref>{{cite web|url=http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|title="The Creative Reconstruction of the Internet: Google and the Privatization of Cyberspace and DigiPlace"|accessdate=2009-12-02|archiveurl=http://arquivo.pt/wayback/20160517111925/http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|archivedate=2016-05-17}}</ref>
Matoleo ya majuzi ya Google Earth yanahitaji programu inayoendeshwa kwa nyuma ambayo itapakua na kupokea marekebisho mapya kwenye picha moja kwa moja. Watumiaji wengi walieelezea wasiwasi wao kwani hakuna njia rahisi ya kuisimamisha programu hii. <ref>{{cite web|url=http://www.wired.com/epicenter/2009/02/why-googles-sof/|title="Why Google's Software Update Tool Is Evil"}}</ref>
== Hakinakili ==
Kwa sasa picha zote zinazotengezwa na Google Earth kutokana na data za satelaiti za Google Earth ni ramani zilizowekewa [[hakinakili]]. Kazi yoyote inayotokana na data iliyowekewa hakinakili na Google, katika [[Sheria ya hakinakilikili ya Marekani]], haiwezi kutumika ila chini ya leseni iliyotolewa na Google. Google inaruhusu matumizi ya picha ya kibinafsi [[yasiyo ya kibiashara]] (mfano kwenye tovuti ya kibinafsi au blogu) bora tu hakinakili na umiliki uhifadhiwe. <ref>[96] ^ Eneo la Msaada la Google Earth: [http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=21422 Naweza pakia picha kwa mtandao?]</ref>
Tofauti ni kwamba, picha za programu ya NASA ya [[World Wind]] hutumia [[Blue Marble, Landsat]] au safu ya USGS, kila moja ni safu ya Mandhari inayoweza kuonekana kwa kila mtu. Kazi yoyote iliyofanywa na shirika la serikali ya Marekani inaruhusiwa kuonekana kwa kila mtu punde tu inapokamilika. Hii ina maana kwamba picha zile zinaweza kurekebishwa bila pingamizi , kusambazwa na kutumiwa kwa madhumuni [[ya kibiashara]] bila kikwazo.
najaribu kuweka marekebisho katika ukurasa huu kwa sababu yapo makosa ya tafsiri ya neno Hakimiliki na Hakinakili na kwa ufasaha zaidi unapozungumzia ne la kiingereza la Copyright una maanisha Haki/Nakili yapo makosa ambayo siku zote yamekuwa yakifanywa na wanasiasa kwa kupotosha maana ya neno hili. ukweli ni kwamba mtu anaweza akamiliki kazi ya mtu lakini asiwe na uwezo wa kumfanya mwingine ainakili ndiyo maana tunasema Hakimiliki na Hakinakili ni mambo mawili tofauti. embu fikiria maneno yenyewe ni haya, yaangalie ukianza na kiingereza (copy na right) neno ("Copy" maana yake Nakili. lakini pia "Right" maana yake Haki) unapochanganya na neno Miliki ni juu ya mtu kupewa haki ya kudurufu na kwa maana ya kuimiliki kwa wakati huo ambapo pia muda huo wa umiliki hufika kikomo na bado haki ya kunakili ikabaki mikononi mwa mwenye hakinakili.
== Safu ==
Google Earth pia inajumuisha safu kama chemichemi ya habari kuhusu biashara na sehemu zingine za manufaa, vilevile kuonyesha habari ya jamii nyingi, kama vile [[Wikipedia]], Panoramio na [[YouTube]]. Google huongeza habari mpya kupitia safu mara kwa mara. Safu nyingi za Google Earth, kama vile Panoramio na Google Earth Community zinaongezewa habari kila siku kutoka kwa tovuti husika.
=== Mtandao wa Kijiografia ===
* [[Panoramio]]: ''Inaonyesha picha nyingi zenye umaana zilizopakiwa kwenye tovuti ya Panoramio''
* [[Wikipedia]]: ''Inaonyesha muhtasari wa makala ya Wikipedia, mara nyingi juu ya mahali au matukio''
* Mahali
** Mahali: muhtasari kuhusu maeneo muhimu ulimwenguni. Baadhi ya alama za mahali zimechukuliwa kutoka makala yanayotoka kwa [[Google Earth Community]] na baadhi ya makala ya Wikipedia. <ref> http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/08/august_geographic_web_layer_update.html</ref>
** Utangulizi: ''Unaonyesha muhtasari wa yaliyomo kwenye baadhi ya safu.'' ''Ikiwa safu mpya imeongezwa, safu ya utangulizi itaanzishwa kama ya kwanza wakati programu itakapoendeshwa tena.''
=== Barabara ===
Inaonyesha barabara zilizopo. Rangi na ishara zinazoonyeshwa zinatofautiana kutegemea aina ya barabara.
* [[Barabara huru zisizo tumiwa na kila mtu]] na [[barabara za malipo]] ambazo ni sehemu ya mitandao ya barabara zilizoenea kama vile [[barabara ya Kimataifa ya mtandao wa E]], Barabara za Majimbo ya [[Marekani]]na barabara nyingine nyingi za kitaifa zinawakilishwa kwa mistari ya rangi ya machungwa.
* Barabara huru nyingine zimeashiriwa kwa kutumia rangi ya machungwa iliyofifia.
* Baadhi ya barabara ncini Japan ni za rangi ya Indigo.
* Barabara nyingine muhimu, kwa ujumla zenye wasafiri wengi, uwezo wa juu wa uchukuzi, au iliyo na [[nambari]] ya [[barabara]], zimeashiriwa kwa kutumia rangi ya manjano.
* Barabara nyingine zote zimeashiriwa kwa rangi nyeupe.
* Baadhi ya [[vijia vya miguu]] na [[barabara za]] [[kibinafsi]] zimeashiriwa kwa [[mistari wazi mieupe]], hasa wakati inapofanana sana na barabarani iliyotengewa matumizi ya magari ya abiria.
=== Majengo ya Pande 3 ===
Inaonyesha majengo mengi kwa pande tatu katika miji mikubwa kama New York au [[Hong Kong]], katika mitindo ifuatayo:
* Picha za kihalisia: ''Inaonyesha majengo mengi katika mtindo wa kuaminika, ikiwa na poligoni na picha za sura.''
* Kijivu: Picha za majengo yaliyojengewa kompyuta ambazo hazionyeshi sifa nyingi na hazina uwezo wa kuonyesha vipengele kama vya picha za kihalisia.
=== Google Street View ===
[[Inaonyesha]] ishara za mahali kwa mtazamo wa digrii 360 wa [[panoramic]] ya mitaa ya miji mingi nchini Australia, Ufaransa, Italy, Ujapani, New Zealand, Uhispania, Marekani, na hivi karibuni Ureno, Uingereza, [[Uholanzi]], [[Taiwan]], [[Uswidi]], [[Uswisi]] na [[Canada]].
=== Mipaka na Kitambulisho ===
Ina mipaka ya nchi / mikoa na huonyesha alama za mahali za miji na miji mikuu.
* [[Mipaka]]: ''Inaashiria mipaka ya kimataifa kwa kutumia msitari mnene wa manjano, mipaka ya ngazi 1 ya kiutawala (kwa ujumla [[majimbo]] na [[mikoa)]] kwa laini ya rangi ya [[Lavenda]], na mipaka ya utawala ya ngazi ya 2 [[(mataifa)]] na laini ya rangi ya [[sian]].'' ''Fuo za bahari zinabainishwa kwa laini nyembamba za manjano. '' ''Inaonyesha majina ya [[nchi]], maeneo ya ngazi ya 1 ya utawala, na visiwa.''
* Sehemu zenye wakazi: ''Inaonyesha majina ya miji mikuu, miji, vijiji, [[maeneo teule ya sensa]] (CDPs), na [[vitongoji]]''.
* Majina mbadala ya Mahali: ''Nyingi ya miji mikuu katika nchi zisizo za Kiingereza zilipewa majina katika lugha zao za kiasili ili kuepuka haja ya [[ujanibishaji]] mkubwa'' ''Safu hii inaonyesha majina kama haya katika Kiingereza.''
* Kitambulisho: ''Kinaonyesha majina ya mikusanyiko mikubwa ya maji, kama vile bahari, na mito ya bahari.''
=== Mwendo wa magari barabarani ===
Inaonyesha viashiria vya rangi kwenye barabara ambapo hali ya mwendo wa magari barabarani unapimwa. Viashiria vya kijani hutumiwa kwa hali ya mwendo wa magari isiyokuwa nzuri , manjano kwa kasi ya chini, na nyekundu kwa hali mbaya ya mwendo wa magari. Kwa kubonyeza kiashiria, mtumiaji anaweza kuona jina la barabara na kasi ya magari katika barabara hiyo. Haijulikani viashiria hivi husasishwa mara ngapi.
=== Hali ya anga ===
* Mawingu - ''Inaonyesha mfuniko wa mawingu kwa kutegemea data kutoka kwa [[satelaiti zilizo mahali pamoja]] na [[zile zinazoizunguka dunia]].'' ''Mawingu huonekana katika mwinuko uliokadiriwa, kuamuliwa kwa kupima joto la juu la mawingu likilinganishwa na joto la juu la ardhini.'' <ref name="ReferenceA">[98] ^ Google Earth: Safu ya hali ya hewa, habari zilizounganishwa - zilizotizamwa: 3 Machi 2009 v5.0.11337.1968 (beta)</ref>
* Rada - ''Inaonyesha [[hali ya hewa ya rada kutokana na data inayotolewa na weather.com]] na Shirika la Hali ya Anga ya Kimataifa, zinazotoa habari mpya kila dakika 5-6.'' <ref name="ReferenceA"/>
* Hali na Kutabiri- ''Inaonyesha joto la mahali na hali ya anga.'' ''Kubonyeza kiashiria kunaonyesha hali ya anga kamili ya mahali ulipo, inatolewa na weather.com.'' <ref name="ReferenceA"/>
* Habari- ''Wakibonyeza habari watumaji wanaruhusiwa kusoma zaidi juu ya pale ambapo Google Earth inapata habari ya hali ya hewa.'' <ref name="ReferenceA"/>
=== Hifadhi ya picha ===
* [[Roma]] ya zamani: Ilizinduliwa na Google tarehe 12 Novemba 2008
* [[Discovery Networks]]: ''Inaonyesha habari za kijiografia kutoka kituo cha televisheni cha [[Discovery Channel]]''.
* [[European Space Agency]]: ''Inaonyesha picha nyingi za [[satelaiti]] zilizopigwa za Dunia.''
* [[Gigapan photos]]: ''Picha kutoka mradi wa Google wa Gigapan .''
* GigapxlPhotos: ''Picha zilizopigwa kutumia Gigapxl.''
* Google Book Search: ''matumizi ya kipengele cha kutafuta vitabu cha Google katika Google Earth.''
* [[Google Earth Community]]: ''Onyesho la faili zote za viingilio katika Jamii ya Google Earth.''
* [[Google News]]: ''Inaonyesha habari kutoka chemichemi nyingi za habari ulimwenguni .''
* [[NASA]]: ''Onyesho la picha nyingi za satelaiti, sehemu za ramani zilizoshikamana na habari kutoka NASA.''
* National Geographic Magazine: ''Inaonyesha habari zilizomo katika jarida la National Geographic Magazine. .''
* [[New York Times]]: ''ukusanyaji wa taarifa za habari kutoka gazeti maarufu la New York Times.''
* Rumsey Historical Maps: ''Inaonyesha mkusanyiko wa ramani za kihistoria, za miaka ya nyuma kufikia miaka ya 1600.''
* Usafiri na [[Utalii]]
** 100% New Zealand tupu
** Utalii wa [[Misri]]
** Utalii wa Ujapani
** Utalii wa [[Kyoto]]
** Utalii wa [[Afrika Kusini]]
** Turn Here: Mwongozo wa video wa mji
** [[Kituo cha kupumzika cha cha Walt Disney World Resort]]
* Trimble Outdoor Trips: ''Mkusanyiko wa [[njia za kutalii]] zilizorekodiwa.''
* [[Volkeno]]
* Webcams travel: ''Ni mkusanyako wa kamera za [[Webcam]]'' kote duniani
* [[YouTube]]: ''Mkusanyiko wa video maarufu zilizoko katika tovuti ya YouTube.''
=== Bahari ===
* Zuru Bahari
* [[National Geographic]]
** Maswali ya jarida
** Kitabu cha ramani za bahari
* [[BBC Earth]]
* Dunia ya bahari ya Cousteau
* Michezo ya bahari
** Sehemu za machafuko ya bahari
** Sehemu za kupigia mbizi
** Sehemu za kucheza na portangi kwenye maji ya machafuko
* [[Meli zilizo haribika]]
* Uchunguzi wa baharini
* [[Sehemu za majini zilizohifadhiwa]] [http://www.protectplanetocean.org ] {{Wayback|url=http://www.protectplanetocean.org/ |date=20190817123248 }}
* [[ARKive]]: Viumbe vya baharini vilivyo hatari ya kuangamizwa
* Hali ya bahari
* Kuwafuata wanyama
* Sensa ya wanyama wa majini
* Ramani ya kihistoria ya [[Marie Tharp]]
* Sifa zilizo chini ya maji
=== Uelewa wa Duniani ===
Mkusanyiko wa huduma za kueneza uelewa wa Dunia nzima. Safu hii ilitolewa na [[Google Earth Outreach]].
* Kuondolewa kwa kilele cha mlima wa [[Appalachia]]
* [[ARKive: viumbe vilivyo katika hatari ya kuangamizwa]]
* Safari za [[Earthwatch]]
* [[Biashara huru iliyokubalika]]
* [[Mchango wa Kimataifa wa urithi]]
* [[Greenpeace]]
* Blogu ya [[Jane Goodall]] ya [[sokwe Gombe]]
* Dunia kutoka juu, na Goodplanet
* The Elders: Kila binadamu ana haki
* [[UNDP]]: Kipimo cha Malengo ya Maendeleo ya Milenia
* [[UNEP]]: Kitabu cha ramani za mazingira yetu yanayobadilika
* [[Unicef]]: Maji [[na]] Usafi wa Mazingira
* [[USHMM]]: Dunia ni Shahidi
* USHMM: Machafuko katika [[Darfur]]
* [[Msaada wa maji]]
* Miradi ya uhifadhi ya [[WWF]]
=== Mahali pa kuvutia ===
Mkusanyiko wa sehemu za kibiashara unaotolewa na huduma nyingi za mitaa.
* Baa / [[Vilabu]]
* Mikahawa inayouza [[Kahawa]]
* [[Maankuli]]
* [[Malazi]]
* [[Benki]] /mitambo ya [[ATM]]
* [[Vituo vya gesi]]
* [[Maduka ya vyakula]]
* Maduka ya [[rejareja]]
* Filamu / ukodishaji wa [[DVD]]
* [[Duka la dawa]]
* [[Maduka makubwa]]
* Sehemu za [[Kijiografia]]
* [[Gofu]]
* Maeneo ya mapumziko na [[Burudani]]
* Maeneo ya [[spoti]]
* [[Kuteleza kwa barafu (milima ya Uswisi ya Alps]] tu)
* Usafiri
** [[Viwanja vya ndege]]
** [[Njia za reli]]
** [[Barabar ya chini]]
** [[Treni ya umeme ya abiria]]
** [[Basi]]
** [[Feri]]
** Reli ya milima
* Sehemu za [[Watalii]]
* Vituo vya kuzima moto
* [[Hospitali]]
* [[Shule]]
* Maeneo ya [[Kuabudu]]
** [[Makanisa]]
** [[Misikiti]]
** [[Masinagogi]]
** [[Mahekalu]]
** Sehemu nyingine za Kuabudu
** [[Makaburini]]
=== Safu za Angani ===
Safu za [[Google Sky]].
* '''Karibu Sky:''' Utangulizi wa Sky mode.
* ''' Matukio yanayoendelea kwenye Sky'''
** '''Matangazo yanayotolewa mara kwa mara kwenye Earth na Sky.'''
** '''Habari za anga ya juu ya Hubblecast'''
** '''StarDate''' na [[Chuo Kikuu cha Texas]]
** '''VOEventNET inayoruhusu mtazamo wa anga ibadilikayo ya usiku'''
* '''Our Solar System:''' Inaonyesha mahali na, [[mizunguko]] na taarifa ya [[mfumo wa jua.]]
* '''Backyard Astronomy: Inaonyesha habari kuhusu [[mpangilio wa nyota]] na mandhari mengine yanayoonekana kutoka kwa [[darubini]] za nyumbani.'''
* '''Mahali pa kutazamia '''
** '''Maonyesho ya [[Hubble]]'''
** '''Maonyesho ya [[mwangaza wa rangi nyekundu ya Spitzer]]'''
** '''Maonyesho ya [[GALEX Ultraviolet]]'''
** '''Maonyseho ya [[Chandra X-Ray]]'''
** '''Maonyesho ya [[WMAP microwave]] '''
** '''Maonyesho ya mwangawza mwekundu ya [[IRAS Infrared Sky]]'''
* '''Kituo cha Elimu'''
** '''[[Celestron]] SkyScout [[Audio]]'''
** '''[[Utalii usiokuwa bayana wa virtual Tourism]]'''
** '''mwongozo wa mtumizi kwa [[Anga za juu]]'''
** '''Maisha ya Nyota'''
* '''Ramani za Kihistoria za Sky Maps'''
** '''Ramani za nyota za Rumsey '''
** '''Mpangilio wa nyota wa Hevelius '''
* '''Sky Community:''' Faili za [[KML]] zilizotumwa katika [[jukwaa]] la Sky katika Google Earth Community.
=== Safu za Mirihi ===
* Picha za Satelaiti
* Majina ya Mahali
* Ramani za Dunia
* Picha za vyombo vya angani
* Picha za Mirihi
** Wanaosafiri na kutua huko.
** Mwongozo wa Msafiri kwa Mirihi
== Tazama pia ==
* [[Google Street View]]
* [[Bhuvan]]
* [[Ramani za kibiashara za Bing]] (awali [[Microsoft Virtual Earth]])
* [[Marble (KDE)]]
* [[Ramani za Mtandao]]
* [[Geoweb]]
* [[Orthophotomap]]
* [[Oracle Spatial]] <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |title=Google Earth / SketchUp na Oracle Spatial |accessdate=2009-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090909074846/http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |archivedate=2009-09-09 }}</ref>
=== Watoa Picha ===
* [[DigitalGlobe]] - mtoa huduma ya [[picha za uangavu wa juu]] kwa Google Earth
* [[EarthSat]]
* [[GeoEye-1]] (mrithi wa ORBVIEW-3)
* [[GlobeXplorer]]
* [[IKONOS]] (ORBVIEW-2 ni mrithi)
* [[Pictometry]]
* [[Spot Image]]
* [[TerraLook]]
* [[ViewGL]] - picha za angani zilizosasishwa kwa Google Earth
* [[CNES]]
==Marejeo==
{{Marejeo|2}}
== Viungo vya nje ==
{{GeoGroupTemplate}}
=== Tovuti Rasmi na zinazohusiana ===
* {{Official|http://earth.google.com/}}
* [http://google-latlong.blogspot.com Google LatLong] - Habari na dondoo kutoka Google Earth na timu ya Ramani
=== Miongozo na vidokezo visvyo rasmi ===
* [http://www.googlesearth.com/ Google Earth:] {{Wayback|url=http://www.googlesearth.com/ |date=20100713145341 }} Vidokezo na undani kwa watumizi wa Google Earth
* [http://www.gearthblog.com/ Blogu ya Google Earth:]Habari ya Google Earth sasisho
* [http://googlesightseeing.com/ Utalii wa Google] - Mwongozo kwa vitu vya kuvutia na kustaajabisha
* [http://www.ogleearth.com/ Tizama Dunia] -Tovuti ya Google Earth inayochunguza njia bunifu za kutumia Google Earth na maana yake kisiasa
* [http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs Google Earth katika Elimu] {{Wayback|url=http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs |date=20100129010241 }} - Ziara iliyoongozwa na mwalimu kwa ajili ya walimu, wanafunzi na wote.
=== Alama za mahali na ishara zilizoshikama kwenye ramani ===
* [http://www.nkeconwatch.com/north-korea-uncovered-google-earth/ Korea ya Kaskazini yafichuliwa] -Ramani za Korea ya Kaskazini za miundombinu ya kiuchumi, kitamaduni, kisiasa na kijeshi, [http://online.wsj.com/article/SB124295017403345489.html/ iliyomo katika makala ya Wall Street.]
* Google Earth Hacks - Mkusanyiko wa zaidi ya faili 25,000 kwa kutumia na Google Earth
* [http://www.kcl.ac.uk/geodata Kings College Londons Collection, ya hifadhidata ya KML]
* [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ \Michango ya jamii ya STScI kwa tovuti ya Sky]
* Google Earth Anomalies - picha za satelaiti za kumbukumbu, tovuti za makosa ya kisayansi na viungo vya mviringo visvyoelezewa kupitia Google Earth.
=== Vifaa ===
* [http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth GeoServer] {{Wayback|url=http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth |date=20080302205855 }} - Seva ya kuzalisha faili za KML kutoka Shapefiles, ArcSDE, Oracle, PostGIS, MySQL, GeoTiff, ArcGrid, pamoja na msaada kwa viungo vya Mtandao, ishara kubwa zilizoshikamana kwenye ramani, vitokeo vya muda kwa muda.
* [http://www.gpsvisualizer.com/map?form=googleearth GPSVisualizer] {{Wayback|url=http://www.gpsvisualizer.com/map?form=googleearth |date=20080319043916 }} - kubadili data ya GPS kwa matumizi ya Google Earth.
* Google Earth Toolbox - Matlab & Octave zinashughulika kutoa faili za KML.
* [http://geolyzer.dirkoester.de/eng geolyzer] {{Wayback|url=http://geolyzer.dirkoester.de/eng |date=20090327114555 }} - maabara yanayotegemea programu ya kuchunguza urahisi wa utumizi kwa Google Earth.
{{Google Inc.|corporate=no}}
{{Earth}}
[[Jamii:Google]]
[[Jamii:kampuni za intaneti]]
mh3pa9pijjbxly84acogyslvg2bbn4p
Jose Chameleone
0
34149
1572393
1515856
2026-06-13T14:08:19Z
Mike Seems
90215
/* Diskografia */
1572393
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Mayanja''' (anajulikana kwa [[jina la kisanii]] '''Jose Chameleone''' au '''Chameleone''', wakati mwingine '''Chameleon'''; alizaliwa mwaka wa [[1979]]) ni [[mwanamuziki]] wa [[hip hop]] na [[reggae]] kutoka [[Uganda]]. Yeye huimba hasa katika [[lugha]] ya [[Kiswahili]] na ana nyimbo kadhaa zilizofanya vizuri, baadhi akiwa amezifanya na wanamuziki tofautitofauti kama mwanamuziki wa [[Tanzania]], [[Joseph Haule]] maarufu kama [[Professor Jay]],
==Wasifu==
Chameleone alianza wasifu wake mwishoni mwa miaka ya 1990, watengenezaji wake wa muziki wakiwa [[Ogopa Deejays]]kutoka [[Kenya]]. Moja kati ya nyimbo zake ya kwanza ilikuwa "Bageya", ikimshirikisha [[Redsan]], msanii kutoka Kenya. Pia alishirikiana na mwananchi mwanamuziki mwenzake Bebe Cool, lakini baadaye iliiibuka kuwa wawili hawa walikuwa na upinzani mbaya.
Mtindo wa Chameleone wa muziki ni mchanganyiko wa muziki wa kitamaduni wa Kiuganda, rumba ya Kati ya Afrika, Zouk na ragga. Albamu yake ya kwanza ilitolewa nchini Kenya mwaka wa 1999. Tangu wakati huo ametoa albamu kadhaa zikiwa pamoja na "Bageya" mwaka wa 2000, "Mama Mia" mwaka wa 2001, "Njo Karibu" mwaka wa 2002, "The Golden Voice" mwaka wa 2003, "Mambo Bado" mwaka wa 2004 na "Kipepo" mwaka wa 2005.
Yeye ni mwanachama wa Jamii ya Mwanamuziki, muungano wa wanamuziki ambao hutumia umaarufu wao na mali yao kusaidia kuondoa umaskini na kujenga kampeni za mwamko wa [[VVU]] / [[UKIMWI]].
Ametembelea idadi ya nchi za ng'ambo zikiwemo [[Marekani]], [[Uingereza]] na [[Sweden]] miongoni mwa mengine.
Ndugu yake mdogo, anayetumia jina la kisanii la ''Weasel'', ni mwanamuziki pia.
== Diskografia ==
'''Albamu:'''
*''Bageya'' (2000)
*''Mama Mia'' (2001)
*''Njo Karibu'' (2002)
*''The Golden Voice'' (2003)
*''Mambo Bado'' (2004)
*''Kipepeo'' (2005)
*''Shida za Dunia'' (2006)
*''Sivyo Ndivyo'' (2007)
*''Katupakase'' (2007)
*''Bayuda'' (2008-2009)
*''Vumilia'' (2010)
*''Valu Valu'' (2012)
*''Badilisha'' (2013)
*''Wale Wale'' (2015)
*''Sili Mujawo'' (2016)
*''Sweet Banana, Superstar, Mshamba'' (2017)
*''Champion, Mateeka, Kilabe'' (2018)
'''Nyimbo zake kadhaa zilizoenea'''
*"Jamila"
*"Mama Rhoda" (ikimshirikisha Bushoke) [https://www.youtube.com/watch?v=rSSw1JSUidY]
*"Shida za Dunia"
*"Kipepeo"
*"Bei Kali"
*"Fitina Yako"
*"Haraka Haraka"
*"Mambo Bado"
*"Ndivyo Sivyo".
*"Byabanene".
*"Forever".
*"Banana Remix" (featuring Fik Gaza)
==Tuzo==
'''Walishinda'''
*2003 Tuzo za muziki za lulu la Afrika (Tuzo za PAM) - Msanii wa Mwaka & Msanii bora mwanamme na Msanii bora wa muziki wa Contemporary na Wimbo wa Mwaka ( "Mama Mia") <ref> PAM Awards 2003 Winners & Nominees (kutoka tovuti ya tuzo PAM, sasa maiti link)</ref>
*2004 Tuzo za muziki za lulu la Afrika (Tuzo za PAM) - Msanii wa Mwaka na Wimbo wa Mwaka ( "Jamila") <ref> PAM Awards: Washindi wa 2004</ref>
*2005 Tuzo za muziki za lulu la Afrika (Tuzo za PAM) - Msanii na Kundi bora wa Afro Beat na Nyimbo bora za Afro Beat ( "Kipepeo") <ref>PAM Awards: [https://web.archive.org/web/20070702053829/http://pamawards.com/pages/2005.php 2005 Winners & Nominees]</ref>
*Tuzo za muziki za Tanzania 2004 - Albamu bora ya Afrika Mashariki ( "Bei Kali") <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.kilitimetz.com/winners.html |title=Tuzo za muziki za Tanzania - Winners 2004 |accessdate=2004-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041204012935/http://www.kilitimetz.com/winners.html |archivedate=2004-12-04 }}</ref>
*Tuzo za muziki za Tanzania 2005 - Albamu bora ya Afrika Mashariki ( "Jamila") <ref> Tuzo ya muziki, Tanzania: Washindi wa mwaka 2005</ref>
*2006 Tuzo za muziki za lulu la Afrika (PAM Awards) - Msanii na kundi bora wa Afro Beat <ref> Ugandaonline.net: Washindi wa PAM Awards 2006</ref>
*Tuzo za muziki za Kisima 2006 - Nyimbo bora ya Uganda''(Mama Rhoda)'' na video bora ya Uganda ''(Mama Rhoda)'' <ref> Washindi wa Kisima Awards 2007</ref>
*Tuzo za muziki za Kisima 2007 - Nyimbo bora ya Uganda ''(Sivyo Ndivyo'' na [[Profesa Jay)]] <ref> Washindi wa Kisima Awards 2007</ref>
'''Ameteuliwa'''
*Tuzo za Kora 2003 - Msanii bora wa Afrika Mashariki [7]
*Tuzo za Kora 2004 - Msanii bora wa kiume wa Afrika Mashariki <ref>Yeahbo.net, [http://www.yeahbo.net/KoraAwardsWinners2004.xls Mkoa Kora 2004] {{Wayback|url=http://www.yeahbo.net/KoraAwardsWinners2004.xls |date=20050106052917 }}</ref>
*Tuzo za MOBO 2006 - Tendo bora la Kiafrika <ref>[[IPP Media:]] [https://web.archive.org/web/20070928063807/http://www.ippmedia.com/ipp/guardian/2006/09/01/73555.html ''Jose Chameleon ameshinda kwa Uingereza music awards'']''<nowiki/>''</ref>
*2007 Tuzo za muziki za Ulaya za MTV - Tendo bora la Kiafrika
== Marejeo ==
{{Reflist}}
== Viungo vya nje ==
*[http://josechameleone.e-monsite.com] {{Wayback|url=http://josechameleone.e-monsite.com/ |date=20140315125839 }}
*[http://www.ugpulse.com/search.asp?ugaSrch=Chameleone Chameleone articles on UGPulse.com]
*[http://www.josechameleone.com Official Website] {{Wayback|url=http://www.josechameleone.com/ |date=20211209081750 }}
*[http://www.myspace.com/officialjosechameleone MySpace page]
*[http://www.museke.com/node/1423 Jose Chameleone lyrics, video, audio] {{Wayback|url=http://www.museke.com/node/1423 |date=20100204130946 }}
*[http://www.musicuganda.com/chameleone.html Musicuganda.com] {{Wayback|url=http://www.musicuganda.com/chameleone.html |date=20100626022900 }}
*[[Daily Nation:]] ''[http://www.nationaudio.com/News/DailyNation/21022004/News/Review2102200421.html Chamelone's new colours]''
* [http://www.busaramusic.com/database/artists.php?whereartistlike=%25Jose%20Chameleone%25 Busara Music Festival - Jose Chameleone] {{Wayback|url=http://www.busaramusic.com/database/artists.php?whereartistlike=%25Jose%20Chameleone%25 |date=20081010152350 }}
*[http://www.ugee.com/index.php?option=com_seyret&task=videodirectlink&id=345&Itemid=219 Chameleone - Shida Za - Music Video] {{Wayback|url=http://www.ugee.com/index.php?option=com_seyret&task=videodirectlink&id=345&Itemid=219 |date=20081010203718 }}
[[Jamii:Waliozaliwa 1979]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Uganda]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Tanzania]]
[[Jamii:Kisima Music Award winners]]
coeu546lyeabmpmyez3ffxnh9y9f54w
Waraka wa kwanza wa Klementi
0
37150
1572941
1268571
2026-06-14T07:57:17Z
Riccardo Riccioni
452
1572941
wikitext
text/x-wiki
'''Waraka wa kwanza wa Klementi''' ni andiko la [[askofu]] wa [[Kanisa la Roma]] ([[Italia]]) [[Papa Klementi I]] mnamo mwaka [[96]] [[BK]] kwa [[Kanisa]] la [[Ukristo|Kikristo]] [[mji|mjini]] [[Korintho]] ([[Ugiriki]]). Ni kati ya maandiko ya kwanza ya [[Ukristo]] nje ya [[Biblia]] ([[Agano Jipya]]) yaliyohifadhiwa na kujulikana hadi leo.
== Waraka wa kwanza wa Klementi kati ya maandiko ya kale ya Kikristo ==
[[Jina rasmi]] la andiko hili ni "Klementi kwa Wakorintho" (kwa [[Kigiriki]] Κλήμεντος πρὸς Κορινθίους, ''Klēmentos pros Korinthius'').
Liliandikwa kwa [[lugha]] ya Kigiriki, iliyokuwa inatumiwa na Wakristo wengi wa wakati ule hata mjini [[Roma ya Kale|Roma]].
Pamoja na maandiko mengine kama vile [[Didake]], [[Barua ya Barnaba|Waraka wa Barnaba]] na [[Waraka|nyaraka]] saba za [[Ignas wa Antiokia]] iko katika ya maandiko ya kale kabisa ya Ukristo wa kwanza yaliyohifadhiwa nje ya Agano Jipya.
[[Mtaalamu|Wataalamu]] wengi wengi wanakadiria ya kwamba iliandikwa kabla ya mwaka [[100]] BK kwa hiyo miaka michache baada ya [[Kitabu|vitabu]] vya mwisho vya Agano Jipya au hata wakati uleule.
Waraka huu mrefu uliendelea kusomwa katika makanisa ya mashariki hadi [[karne ya 8]], ukihesabiwa pengine kati ya vitabu vyenye [[uvuvio]] vya [[Biblia ya Kikristo]].
== Umri wa waraka ==
Ndani ya waraka kuna vidokezo kadhaa kuhusu wakati wa kuandikwa kwake hata kama hakuna [[tarehe]] kamili - lakini hii ilikuwa kawaida kwa maandiko mengi ya nyakati zile.
Waraka inataja "misiba ambayo imetufikia ghafla na mara kwa mara" na hii inachukuliwa na wataalamu kama marejeo kwa [[mateso ya Wakristo]] chini ya [[Kaisari Domitiano]] wa [[Dola la Roma]] mnamo [[96]]-[[98]] BK. Pia kanisa la Roma linaitwa "la kale" na barua inasema ya kwamba [[Mzee|wazee]] waliosimikwa na [[mitume wa Yesu]] waliaga [[dunia]] tayari.
== Sababu ya waraka ==
Sababu ya kuandika waraka ilikuwa fitina ndani ya kanisa la Korintho iliyosababisha kuondolewa kwa [[Kiongozi|viongozi]] kadhaa [[madaraka|madarakani]]. Klementi alipinga fitina hiyo akitetea viongozi wa awali. Aliwakumbusha Wakorintho kuhusu [[barua]] waliowahi kuzipokea kutoka kwa [[Mtume Paulo]].
Waraka huu ni muhimu kwa sababu inawezesha kupata picha ya hali ya ndani ya jumuia za kwanza za Kikristo wakati wake. Kwa mfano waraka unataja [[Cheo|vyeo]] vya "Wazee, maaskofu na ma[[shemasi]]" ndani ya kanisa la Korintho.
[[Kanisa Katoliki]] linaona waraka huo kuwa [[ushahidi]] wa [[mamlaka]] ya [[Papa]], kwa kuwa humo tunaona Klementi I kuingilia kati kwa nguvu matatizo ya kanisa la mbali, wakati [[mtume Yohane]] alipokuwa bado hai na jirani zaidi na Korintho.
==Tazama pia==
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
== Tafsiri ya [[Kiswahili]] ==
* Didakè yaani Mafundisho ya Mitume Kumi na Wawili na Waraka wa Mt. Klementi kwa Wakorinto, tafsiri ya B. Santopadre n.k. – ed. E.M.I. – [[Bologna]] 1990 – ISBN 88-307-0321-4
== Viungo vya nje ==
* [http://www.earlychristianwritings.com/1clement.html Early Christian writings:] ''The First Epistle of Clement''
* [http://www.earlychristianwritings.com/2clement.html Early Christian writings:] ''The Second Epistle of Clement''
* [http://www.earlychristianwritings.com/text/2clement-hoole.html English Translation] of 2 Clement
* [http://www.newadvent.org/cathen/04012c.htm Catholic Encyclopedia] article on Clement of Rome
* [http://www.mortalresurrection.com/2008/12/25/63/#more-63 Madondoo ya [[Injili Ndugu]] katika waraka huu] {{Wayback|url=http://www.mortalresurrection.com/2008/12/25/63/#more-63 |date=20100929234304 }}
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:vitabu]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
odc63m5jwyyvorjgwx1tllr1jaknclj
1572942
1572941
2026-06-14T07:59:35Z
Riccardo Riccioni
452
1572942
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Clemens_Romanus.jpg|thumb|Papa Klementi I katika [[mozaiki]] ya [[Kanisa kuu]] la [[Kiev]], [[Ukraini|Ukraina]].]]
'''Waraka wa kwanza wa Klementi''' ni andiko la [[askofu]] wa [[Kanisa la Roma]] ([[Italia]]) [[Papa Klementi I]] mnamo mwaka [[96]] [[BK]] kwa [[Kanisa]] la [[Ukristo|Kikristo]] [[mji|mjini]] [[Korintho]] ([[Ugiriki]]). Ni kati ya maandiko ya kwanza ya [[Ukristo]] nje ya [[Biblia]] ([[Agano Jipya]]) yaliyohifadhiwa na kujulikana hadi leo.
== Waraka wa kwanza wa Klementi kati ya maandiko ya kale ya Kikristo ==
[[Jina rasmi]] la andiko hili ni "Klementi kwa Wakorintho" (kwa [[Kigiriki]] Κλήμεντος πρὸς Κορινθίους, ''Klēmentos pros Korinthius'').
Liliandikwa kwa [[lugha]] ya Kigiriki, iliyokuwa inatumiwa na Wakristo wengi wa wakati ule hata mjini [[Roma ya Kale|Roma]].
Pamoja na maandiko mengine kama vile [[Didake]], [[Barua ya Barnaba|Waraka wa Barnaba]] na [[Waraka|nyaraka]] saba za [[Ignas wa Antiokia]] iko katika ya maandiko ya kale kabisa ya Ukristo wa kwanza yaliyohifadhiwa nje ya Agano Jipya.
[[Mtaalamu|Wataalamu]] wengi wengi wanakadiria ya kwamba iliandikwa kabla ya mwaka [[100]] BK kwa hiyo miaka michache baada ya [[Kitabu|vitabu]] vya mwisho vya Agano Jipya au hata wakati uleule.
Waraka huu mrefu uliendelea kusomwa katika makanisa ya mashariki hadi [[karne ya 8]], ukihesabiwa pengine kati ya vitabu vyenye [[uvuvio]] vya [[Biblia ya Kikristo]].
== Umri wa waraka ==
Ndani ya waraka kuna vidokezo kadhaa kuhusu wakati wa kuandikwa kwake hata kama hakuna [[tarehe]] kamili - lakini hii ilikuwa kawaida kwa maandiko mengi ya nyakati zile.
Waraka inataja "misiba ambayo imetufikia ghafla na mara kwa mara" na hii inachukuliwa na wataalamu kama marejeo kwa [[mateso ya Wakristo]] chini ya [[Kaisari Domitiano]] wa [[Dola la Roma]] mnamo [[96]]-[[98]] BK. Pia kanisa la Roma linaitwa "la kale" na barua inasema ya kwamba [[Mzee|wazee]] waliosimikwa na [[mitume wa Yesu]] waliaga [[dunia]] tayari.
== Sababu ya waraka ==
Sababu ya kuandika waraka ilikuwa fitina ndani ya kanisa la Korintho iliyosababisha kuondolewa kwa [[Kiongozi|viongozi]] kadhaa [[madaraka|madarakani]]. Klementi alipinga fitina hiyo akitetea viongozi wa awali. Aliwakumbusha Wakorintho kuhusu [[barua]] waliowahi kuzipokea kutoka kwa [[Mtume Paulo]].
Waraka huu ni muhimu kwa sababu inawezesha kupata picha ya hali ya ndani ya jumuia za kwanza za Kikristo wakati wake. Kwa mfano waraka unataja [[Cheo|vyeo]] vya "Wazee, maaskofu na ma[[shemasi]]" ndani ya kanisa la Korintho.
[[Kanisa Katoliki]] linaona waraka huo kuwa [[ushahidi]] wa [[mamlaka]] ya [[Papa]], kwa kuwa humo tunaona Klementi I kuingilia kati kwa nguvu matatizo ya kanisa la mbali, wakati [[mtume Yohane]] alipokuwa bado hai na jirani zaidi na Korintho.
==Tazama pia==
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
== Tafsiri ya [[Kiswahili]] ==
* Didakè yaani Mafundisho ya Mitume Kumi na Wawili na Waraka wa Mt. Klementi kwa Wakorinto, tafsiri ya B. Santopadre n.k. – ed. E.M.I. – [[Bologna]] 1990 – ISBN 88-307-0321-4
== Viungo vya nje ==
* [http://www.earlychristianwritings.com/1clement.html Early Christian writings:] ''The First Epistle of Clement''
* [http://www.earlychristianwritings.com/2clement.html Early Christian writings:] ''The Second Epistle of Clement''
* [http://www.earlychristianwritings.com/text/2clement-hoole.html English Translation] of 2 Clement
* [http://www.newadvent.org/cathen/04012c.htm Catholic Encyclopedia] article on Clement of Rome
* [http://www.mortalresurrection.com/2008/12/25/63/#more-63 Madondoo ya [[Injili Ndugu]] katika waraka huu] {{Wayback|url=http://www.mortalresurrection.com/2008/12/25/63/#more-63 |date=20100929234304 }}
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:vitabu]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
0nzqmsym3z1asy0lp2o3w9wii6bcq1d
Mwenye heri
0
39285
1572368
1488327
2026-06-13T12:21:43Z
Riccardo Riccioni
452
1572368
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Sebastiano Ricci 023.jpg|thumb|"Utukufu wa mwenye heri" ulivyochorwa na Sebastiano Ricci miaka [[1693]]-[[1694]] huko [[Bologna]] ([[Italia]]).]]
'''Mwenye heri''' ni [[jina]] la [[heshima]] analopewa [[Ukristo|Mkristo]] wa [[Kanisa Katoliki]] baada ya kufa na ya kufanyiwa [[kesi]] makini kuhusu sifa ya [[utakatifu]] alilonalo.
==Vigezo==
Kwa [[mfiadini]] inatosha kushuhudia kwa hakika kwamba aliuawa kwa ajili ya [[imani]] au [[adili]] lingine <ref>{{Cite web |url=http://www.archokc.org/rothercause/process-of-canonization |title=Sarno, Robert J., "Process of Canonization", Archdiocese of Oklahoma City |access-date=5 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608134449/http://www.archokc.org/rothercause/process-of-canonization |archive-date=8 June 2018 |url-status=dead }}</ref>.
Kwa [[Wakatoliki]] wengine unatakiwa [[ushujaa]] wa [[maadili]] yake yote, hasa [[Maadili ya Kimungu|yale ya Kimungu]] na [[maadili bawaba]], [[sala]] na [[unyenyekevu]].
Mwaka [[2017]] [[Papa Fransisko]] aliongeza uwezekano wa mtu kutangazwa mwenye heri kutokana na [[tendo la kishujaa]] la kuhatarisha [[uhai]] wake na kufupisha [[maisha]] yake kwa sababu ya [[upendo]].
Njia hizo [[mbili]] za mwisho zinatakiwa kuthibitishwa na [[muujiza]] mmoja <ref>{{Cite web |last=Ghose |first=Tia |date=9 July 2013 |title=The Science of Miracles: How the Vatican Decides |url=https://www.livescience.com/38033-how-vatican-identifies-miracles.html |access-date=2019-09-15 |website=livescience.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/science-and-technology/2000/04/20/miracles-under-the-microscope|title=Miracles under the microscope|date=2000-04-20|newspaper=The Economist|access-date=2019-09-15|issn=0013-0613}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Gjelten |first1=Tom |url=https://www.npr.org/sections/parallels/2016/08/31/491937448/how-the-catholic-church-documented-mother-teresas-two-miracles|title=How The Catholic Church Documented Mother Teresa's 2 Miracles|work=NPR |date=31 August 2016 |language=en|access-date=2019-09-15}}</ref> uliofanywa na [[Mungu]] kwa [[maombezi ya watakatifu|maombezi]] ya [[Mtumishi wa Mungu|mtumishi wake]] baada ya [[kifo]] chake.
[[Asili]] ya hatua hiyo ni [[karne XIV]] ambapo [[Papa]] alianza kukubali [[marehemu]] aheshimiwe kwa namna ya pekee mahali fulani au katika [[shirika]] fulani kabla kesi ya kumtangaza [[mtakatifu]] kwa [[Kanisa]] lote haijakamilika. Hata hivyo [[tarehe]] [[6 Julai]] [[1634]] [[Papa Urban VIII]] aliuwekea [[Ukulu mtakatifu]] tu [[mamlaka]] ya kumtangaza mwenye heri mpya<ref>A. De Meester, ''Juris Canonici et Juris Canonico-Civilis Compendium'' Nova Editio, Tomus Tertius, Pars Secunda (Brugis: Desclée de Brouwer et Sii, 1928) p. 86 (citing the canonist [[Pope Benedict XIV]], ''De Servorum Dei Beatificatione et Beatorum Canonizatione'')</ref><ref>Beccari, Camillo (1907). "[http://www.newadvent.org/cathen/02364b.htm Beatification and Canonization]." ''The Catholic Encyclopedia''. Vol. 2. New York: Robert Appleton Company. Via ''New Advent''. newadvent.org. Accessed 1 November 2015.</ref>.
{{kigezo:Kutangaza watakatifu}}
==Tanbihi==
{{marejeo}}
== Marejeo ==
{{refbegin}}
* {{cite encyclopedia |last=Beccari |first=Camillo |year = 1907 |title=Beatification and Canonization |encyclopedia=[[Catholic Encyclopedia]] |at=Vol. 2 |publisher=Robert Appleton Company |via=[[New Advent]]. newadvent.org |url = http://www.newadvent.org/cathen/02364b.htm }}
* {{CathEncy |wstitle = Beatification and Canonization |url = https://web.archive.org/web/20080606235621/http://oce.catholic.com/index.php?title=Beatification_and_Canonization |last=Beccari |first=Camillo }}
* De Meester, A., J.C.D., ''Juris Canonici et Juris Canonico-Civilis Compendium'' Nova Editio, Tomus Tertius, Pars Secunda (Brugis: Desclée de Brouwer et Sii, 1928)
* Saunders, Rev. William (2003). "[https://web.archive.org/web/20140210131718/http://www.catholiceducation.org/articles/religion/re0136.html The Process of Becoming a Saint]". Reprinted from ''Arlington Catholic Herald''. Via Catholic Education Resource Center. catholiceducation.org.
* [https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/csaints/documents/rc_con_csaints_doc_20050929_saraiva-martins-beatif_en.html Vatican website, with new procedures]
{{refend}}
== Viungo vya nje ==
* [http://www.gcatholic.org/saints/bxvi-blesseds2.htm List of all Blesseds in the Catholic Church] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204030324/http://www.gcatholic.org/saints/bxvi-blesseds2.htm |date=4 February 2014 }} by GCatholic.org.
{{mbegu-katoliki}}
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
[[Jamii:Watakatifu Wakristo]]
[[Jamii:Wenye heri]]
8jygtpprpnxyi8za4ysk5aic1mtb9ve
1572380
1572368
2026-06-13T13:02:42Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1572380
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Sebastiano Ricci 023.jpg|thumb|"Utukufu wa mwenye heri" ulivyochorwa na Sebastiano Ricci miaka [[1693]]-[[1694]] huko [[Bologna]] ([[Italia]]).]]
'''Mwenye heri''' ni [[jina]] la [[heshima]] analopewa [[Ukristo|Mkristo]] wa [[Kanisa Katoliki]] baada ya kufa na ya kufanyiwa [[kesi]] makini kuhusu sifa ya [[utakatifu]] alilonalo.
==Vigezo==
Kwa [[mfiadini]] inatosha kushuhudia kwa hakika kwamba aliuawa kwa ajili ya [[imani]] au [[adili]] lingine <ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.archokc.org/rothercause/process-of-canonization |title=Sarno, Robert J., "Process of Canonization", Archdiocese of Oklahoma City |access-date=5 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180608134449/http://www.archokc.org/rothercause/process-of-canonization |archive-date=8 June 2018 |url-status=dead }}</ref>.
Kwa [[Wakatoliki]] wengine unatakiwa [[ushujaa]] wa [[maadili]] yake yote, hasa [[Maadili ya Kimungu|yale ya Kimungu]] na [[maadili bawaba]], [[sala]] na [[unyenyekevu]].
Mwaka [[2017]] [[Papa Fransisko]] aliongeza uwezekano wa mtu kutangazwa mwenye heri kutokana na [[tendo la kishujaa]] la kuhatarisha [[uhai]] wake na kufupisha [[maisha]] yake kwa sababu ya [[upendo]].
Njia hizo [[mbili]] za mwisho zinatakiwa kuthibitishwa na [[muujiza]] mmoja <ref>{{Rejea tovuti |last=Ghose |first=Tia |date=9 July 2013 |title=The Science of Miracles: How the Vatican Decides |url=https://www.livescience.com/38033-how-vatican-identifies-miracles.html |access-date=2019-09-15 |website=livescience.com |language=en}}</ref><ref>{{Rejea habari|url=https://www.economist.com/science-and-technology/2000/04/20/miracles-under-the-microscope|title=Miracles under the microscope|date=2000-04-20|newspaper=The Economist|access-date=2019-09-15|issn=0013-0613}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last1=Gjelten |first1=Tom |url=https://www.npr.org/sections/parallels/2016/08/31/491937448/how-the-catholic-church-documented-mother-teresas-two-miracles|title=How The Catholic Church Documented Mother Teresa's 2 Miracles|work=NPR |date=31 August 2016 |language=en|access-date=2019-09-15}}</ref> uliofanywa na [[Mungu]] kwa [[maombezi ya watakatifu|maombezi]] ya [[Mtumishi wa Mungu|mtumishi wake]] baada ya [[kifo]] chake.
[[Asili]] ya hatua hiyo ni [[karne XIV]] ambapo [[Papa]] alianza kukubali [[marehemu]] aheshimiwe kwa namna ya pekee mahali fulani au katika [[shirika]] fulani kabla kesi ya kumtangaza [[mtakatifu]] kwa [[Kanisa]] lote haijakamilika. Hata hivyo [[tarehe]] [[6 Julai]] [[1634]] [[Papa Urban VIII]] aliuwekea [[Ukulu mtakatifu]] tu [[mamlaka]] ya kumtangaza mwenye heri mpya<ref>A. De Meester, ''Juris Canonici et Juris Canonico-Civilis Compendium'' Nova Editio, Tomus Tertius, Pars Secunda (Brugis: Desclée de Brouwer et Sii, 1928) p. 86 (citing the canonist [[Pope Benedict XIV]], ''De Servorum Dei Beatificatione et Beatorum Canonizatione'')</ref><ref>Beccari, Camillo (1907). "[http://www.newadvent.org/cathen/02364b.htm Beatification and Canonization]." ''The Catholic Encyclopedia''. Vol. 2. New York: Robert Appleton Company. Via ''New Advent''. newadvent.org. Accessed 1 November 2015.</ref>.
{{kigezo:Kutangaza watakatifu}}
==Tanbihi==
{{marejeo}}
== Marejeo ==
{{refbegin}}
* {{cite encyclopedia |last=Beccari |first=Camillo |year = 1907 |title=Beatification and Canonization |encyclopedia=[[Catholic Encyclopedia]] |at=Vol. 2 |publisher=Robert Appleton Company |via=[[New Advent]]. newadvent.org |url = http://www.newadvent.org/cathen/02364b.htm }}
* {{CathEncy |wstitle = Beatification and Canonization |url = https://web.archive.org/web/20080606235621/http://oce.catholic.com/index.php?title=Beatification_and_Canonization |last=Beccari |first=Camillo }}
* De Meester, A., J.C.D., ''Juris Canonici et Juris Canonico-Civilis Compendium'' Nova Editio, Tomus Tertius, Pars Secunda (Brugis: Desclée de Brouwer et Sii, 1928)
* Saunders, Rev. William (2003). "[https://web.archive.org/web/20140210131718/http://www.catholiceducation.org/articles/religion/re0136.html The Process of Becoming a Saint]". Reprinted from ''Arlington Catholic Herald''. Via Catholic Education Resource Center. catholiceducation.org.
* [https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/csaints/documents/rc_con_csaints_doc_20050929_saraiva-martins-beatif_en.html Vatican website, with new procedures]
{{refend}}
== Viungo vya nje ==
* [http://www.gcatholic.org/saints/bxvi-blesseds2.htm List of all Blesseds in the Catholic Church] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204030324/http://www.gcatholic.org/saints/bxvi-blesseds2.htm |date=4 February 2014 }} by GCatholic.org.
{{mbegu-katoliki}}
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
[[Jamii:Watakatifu Wakristo]]
[[Jamii:Wenye heri]]
npume8op1w6sbxs10lpc7g48mpz57m7
Karlskoga
0
55135
1573005
899295
2026-06-14T11:13:14Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1573005
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Karlskoga-view-2008.jpg|thumb|200px|'' Karlskoga'']]
[[Picha:Karlskoga kommun.png|thumb|200px|]]
'''Karlskoga''' ni manispaa na pia mji nchini [[Uswidi]] katika mkoa wa [[Värmland]]. Kuna wakazi 27,500 (mwaka 2005).
== Jiografia ==
Eneo lake ni 27.40 [[km²]].
<gallery>
Picha:Karlskoga01boforsfors.jpg |''Maporomoko ya Karlskoga''
Picha:Karlskoga-church-2008.jpg|''Kanisa la Karlskoga''
</gallery>
== Viungo vya nje ==
* [http://www.karlskoga.se www.karlskoga.se] {{Wayback|url=http://www.karlskoga.se/ |date=20210226070759 }}
{{Mbegu-jio-Uswidi}}
[[Jamii:Miji ya Uswidi]]
02tldl3ek2dteae0hyqg59e4x5kz9pu
Historia ya Wapare
0
66017
1572411
1478938
2026-06-13T17:28:07Z
~2026-34848-39
90226
/* Watu mashuhuri wa Upare */
1572411
wikitext
text/x-wiki
'''Wapare''' ni [[kabila]] kutoka [[milima ya Pare]], [[Mkoa wa Kilimanjaro]], [[kaskazini]] mwa nchi ya [[Tanzania]].
[[Lugha]] yao ni [[Kipare (Tanzania)|Kipare]] au Chasu.
==Asili ya Waasu==
Kabla ya kuingia huko, inasemekana walikuwa [[Taveta]], [[Kenya]], kwa zaidi ya [[karne]] [[moja]] iliyopita na wakati huo walikuwa wakijulikana kwa [[jina]] la Waasu.
Masimulizi yanasema walipoingia [[Tanganyika (nchi)|Tanganyika]], walitamani kufanya makao yao kwenye miteremko ya [[Mlima Kilimanjaro]], lakini wakavurumishwa na wenzao waliokuwepo kabla yao, yaani [[Wachagga]].
Wachagga hao hawakuwa radhi kuwaruhusu Wapare kuwa na makazi eneo hili, hivyo waliwafukuza kwa kupigana kama ilivyokuwa [[tabia]] ya makabila mengi hapo zamani.
==Asili ya neno Wapare==
Wakati wa kupambana walikuwa wakiambiana, “mpare… mpareee” wakimaanisha "mpige sana… mpige!" Waasu hawa wakatimka [[mbio]] na kuparamia [[milima]] ambayo sasa inaitwa milima ya Upare. Waasu wakaanza kuitwa Wapare kwa maana ya "wapige".
Hata hivyo huo ni [[utani]] wa Wachaga kwa Wapare, na ilivyotokea muingiliano wa maana ya [[neno]] hilo (coincidence) kwamba kulitokea [[vita]] kati ya Wachaga na Wapare, na neno hilo la [[Kichaga]] "Mpare" likawa na maana ya mpige, basi watani hao wakasema wao ndio waliotoa jina la kabila la Wapare.
Hizi ni [[hadithi]] zinazosimuliwa na baadhi ya Wachagga ambao ndio watani pekee wa Wapare, [[utani]] uliozaliwa baada ya purukushani hizo za kuingia Tanganyika.
Hata hivyo, hakuna hata Mpare mmoja anayeafiki maelezo hayo, isipokuwa wanakiri kuwa walitokea Taveta: ndiyo maana hata baadhi ya maneno na [[lafudhi]] yao haviko mbali sana na maana halisi ya neno Wapare: watu wa Taveta.
Kutokana na tafiti za lugha na [[matamshi]] mbalimbali, inasemekana matamshi ya neno la Kipare "mb" hubadilika na kuwa "p" katika [[Kiswahili]]. Kwa mfano Mbengo, kwa Kiswahili ni Pengo. Neno Mbinga, kwa Kiswahili ni Pinga. n.k. Hivyo neno Pare linatokana na neno "mbare", likiwa na maana ya kabila, au Mkabila au hata mara nyingine aina - katika kutofautisha aina za vitu (kwa [[Kiingereza]] "Classification"). Kwa mfano unaweza kusema mbuzi hawa ni "mbare ani"? Hivyo Wapare walijiita "Vambare" wakiwa na maana ya "sisi wa kabila moja, tunaoongea lugha ya Chasu". Hapo ndipo neno Vambare linabadilika katika Kiswahili na kuwa Wapare.
Tukumbuke katika lugha ya Kipare pia wanatambua makabila mengine kama Vashamba ([[Wasambaa]]); Vaagha (Wachaga); Vambughu ([[Wambugu]]); Vakwavi ([[Wamasai]]); Vakizungo ([[Wahaya]]); Vakamba ([[Wakamba]]); Vajaluo ([[Wajaluo]]) na wale ambao hawatambuliki kwa makabila yao huitwa Vanyika (au Mnyika kama ni mmoja). Wachaga nao wanalo neno linalofanana na hilo linaloitwa "Chasaka".
Wapare wamegawanyika katika makundi mawili makubwa; wapare wa Pare ya Kusini ambao ni Wapare wa [[Same]] na Wapare wa Pare ya Kaskazini ambao ni Wapare wa [[Mwanga]] ambao nao wamegawanyika mara [[mbili]]: Wapare wa [[Ugweno]] (wanatumia lugha inayoitwa Kigweno) na Wapare wa [[Usangi]] (wanatumia lugha inayofahamika zaidi kama Kipare ambayo inatumiwa pia na Wapare wa Pare ya kusini ingawa inatofautiana kidogo katika matamshi).
==Makao==
Wapare wanatokea katika wilaya za Same na Mwanga, mkoa wa Kilimanjaro, lakini pia wapo katika wilaya ya Moshi Vijijini sehemu za Kahe, Chekereni, Himo, Mabungo, Moshi mjini, tena katika wilaya ya Hai sehemu za Rundugai na mto Weruweru. Wapare pia wanaishi katika wilaya ya Lushoto, sehemu za Mgwashi, Mavumo, Lukozi, Shume na Makose.
Wapare wanasemekana wametoka katika nchi ya Kenya sehemu za Taita, Taveta na Ukamba. Wapare ni miongoni mwa makabila ambayo watu wake wamesoma sana. Wapare pia ni kabila la watu wanaopenda haki (yaani hawapendi kuonewa wala kumuonea mtu). Ndiyo maana watu wengine wanadhani wanapenda kesi, bali kesi ni njia mojawapo ya kuhakikisha haki inatendeka katika jamii. Dhuluma kwa Wapare ni kitu kilichokuwa kimepigwa marufuku hata kwenye matambiko yao, japo siku hizi kuna uwezekano baadhi yao wakawa hawana sifa hii tena.
==Dini==
Zamani Wapare walikuwa na [[sala]] tofauti kwa kila ukoo na eneo lao la [[tambiko]]. Katika [[karne ya 19]] hadi [[karne ya 20|20]] [[wamisionari]] wa [[Ukristo]] waliingia maeneo mengi ya Upare.
[[Imani]] za Wapare kwa sasa zinatofautiana kutokana na maeneo: walio kusini mwa wilaya ya Same katika maeneo ya [[Ndungu]], [[Kihurio]], [[Bendera]], [[Hedaru]], [[Makanya]], [[Suji]], [[Chome]], [[Tae]], [[Gonja]], [[Mamba]] hadi [[Vunta]] kuna waumini wa [[kanisa]] la [[Sabato]] wengi sana.
Maeneo kama [[Chome]], [[Mbaga]], [[Gonja]], [[Vudee]], [[Usangi]] yana waumini wengi wa [[Walutheri|Kanisa la Kilutheri]].
Katika Wilaya ya Mwanga kuna idadi kubwa ya [[Walutheri]] na [[Waislamu]].
[[Wakatoliki]], japo ni wachache, wanapatikana zaidi katika maeneo ya [[Kilomeni]], [[Kisangara Juu]], [[Vumari]], [[Gonja]], [[Kighare]] na [[Mbaga]]. Ukatoliki uliingia Upare kwa mara ya kwanza katika [[kata]] ya Kilomeni mwaka [[1909]].
==Shughuli za uchumi==
Jamii za Wapare zimegawanyika katika makundi ya wafugaji na wakulima. Wakati wafugaji wengi walihamia katika tambarare za Upareni, wakulima wao waliishi milimani na wafuaji wa vyuma walikaa maeneo yote yaliyokuwa na uwezekano wa kupata chuma.
Kwa asili Wapare hupeleka vijana wa kiume jando (mshitu) ambako walipata mafunzo jinsi ya kuishi na familia, japo siku hizi utamaduni huo hufuatwa na watu wachache.
Hata hivyo Wapare wa Mwanga wamegawanyika katika jamii mbili: Wasangi na Wagweno. Wakati Wasangi wanaongea Kipare kinachoongelewa pia na Wapare wa maeneo mengine, Wagweno wao wana lugha yao iitwayo Kigweno. Kigweno ni mchanganyiko wa Kipare na Kichagga. Hii inaonesha kuwa asili ya Wagweno ni huko Uchaga. Hata hivyo mila na desturi za Wagweno zinafanana zaidi na zile za Wapare wengine.
Wapare ni wachapakazi sana wakichanganya kilimo, ufugaji na biashara, ndiYo maana hata leo wana uchumi mzuri katika viwango vya Tanzania.
Wapare walianza kufua chuma kabla ya mwaka 1700 na wafuaji walikuwa wakiitwa Washana, na huo ukoo upo hata leo hii. Wapare walikuwa wakiuza bidhaa zinazotengenezwa na chuma kama majembe,mapanga, visu, silaha kama mikuki kwa makabila ya jirani mfano Wachaga,na wamekuwa na uhusiano tangu siku nyingi. Bidhaa zao hizi ziliuzwa hata kwa Wasambaa.
==Mfumo wa maisha==
Inasemekana Wapare ni kabila lenye ujasiri na ni watu wa kupanga kabla ya kutenda. Pia ni wavumilivu wenye kustahimili hali ngumu ya maisha ikiwa ni pamoja na njaa au kutokuwa na pesa.
Zamani za ukoloni waliweza kuungana na kufanya mgomo wa kukataa kodi zilizokithiri. Mgomo huo uliofanikiwa ulijulikana kama ‘mbiru’.
Kati ya mila na desturi zilizowajengea Wapare taratibu za kuwa na mifumo ya maisha kuna zile walizoziita ‘Ndala’, ‘Msaragambo’ na ‘Kiwili’.
===Ndala===
Neno ‘ndala’ kwa Kipare humaanisha utaratibu wa familia au watu wanaoishi jirani mno kuwa na tabia ya kula chakula kwa pamoja, kama wengi tuonavyo waislamu waliofunga na wanapofuturu pamoja.
Utaratibu wa Wapare ulikuwa kwamba kila mama anapotayarisha chakula kwa familia yake, ilibidi akitoe achanganye na chakula kingine cha wenzake na familia zote ziketi na kula pamoja. Mfumo wa ndala kwa maana ya familia kula chakula kwa pamoja unaonekana kuwa na manufaa yafuatayo.
Kwanza unajenga mahusiano mema baina ya familia na majirani katika kushirikiana. Pili kushirikiana katika kula kunachochea ushirikiano katika mambo mengine kama shida au raha.
Lakini pia watoto wanaokuzwa katika mfumo huo wanajengwa katika maadili mazuri wasiwe walafi na wachoyo maana wanazoea kuwa na wenzao na hii ndiyo sababu kabila hili lilikuwa na sifa ya kuwa wakarimu.
Watoto walifundishwa kuwa na nidhamu ya wakati wa chakula, kwa mfano kutonawa mikono au kuanza kula kabla ya wakubwa.
===Msaragambo===
Neno msaragambo linamaanisha mfumo uliokubaliwa na jamii katika kitongoji, kijiji au kata wa kushirikiana katika kufanya kazi zenye faida kwa watu wote, maarufu kwa kazi za ujenzi wa taifa.
Kwa kazi hizi ni za ridhaa zilipaswa kwanza zikubaliwe na wengi vinginevyo haikuwa rahisi mtu mmoja kuitisha wito wa kazi fulani na watu wengine kuja kuifanya.
Kazi hizi ambazo hata serikali ya awamu ya kwanza ilizikazania sana mara baada ya Tanganyika kupata uhuru, ni pamoja na ujenzi wa mashule, kuchimba visima vya maji, kuchimba barabara na kadhalika. Upo ushahidi wa kutosha kuhusu Wapare walivyotumia mfumo huu na kupata maendeleo makubwa Wilayani mwao.
Zipo barabara za Mwanga hadi Ugweno na Usangi; Ndungu hadi Mamba na Vunta; Hedaru hadi Mwala; Makanya hadi Chome,Mpirani hadi Bombo Song’ana,Gonja Maore hadi Vuje naVudee hadi Mbaga, Lembeni hadi Kilomeni. Hata hivyo, si barabara tu lakini zahanati, na shule nyingi zimejengwa na wapare wa wilaya za Same na Mwanga na kuinua kiwango cha maendeleo yao.
Nakumbuka watu hawa si watu wapenda misaada ya mteremko ndiyo maana pamoja na kukabiliana na hali mbaya ya uhaba wa mvua mara kwa mara wamekuwa si watu wa kupiga yowe haraka.
Kazi zilizofanywa kupitia utaratibu huu wa msaragambo ziliufanya Mkoa huu wa Kilimanjaro uongoze kwa maendeleo ya barabara nzuri, ujenzi wa shule nyingi hadi katika vitongoji.
===Kiwili===
Kiwili ni msamiati mwingine wa Kipare ambao ni mfumo wa maisha walioukubali katika kuendesha maisha ya familia na jamii zao kwa kusaidiana kazi.
Kiwili ni utaratibu ambapo familia au majirani hualikana ili kusaidiana katika kazi za kilimo, na hata mavuno hasa pale mmoja wao anapokuwa na kazi shambani mwake na kuhitaji msaada. Siku hiyo, watu hukutana na kufanya kazi hiyo waliyoitiwa, mwenye kazi huandaa chakula ambacho watu watapata baada ya kumaliza kazi.
Utaratibu huu ulikuwa na manufaa makubwa maana ulirahisisha kazi na kujenga moyo wa kusaidiana. Kiwiri pia kiliweza kuitishwa na majirani kuwalenga wazee waliochoka au wagonjwa, ambao kwa namna moja au nyingine walionekana kushindwa kumudu kazi zao za shambani.
Kupitia kazi za kusaidiana maisha ya familia nyingi za Wapare ziliokolewa na majanga ya kufikwa na njaa.
Bila shaka zipo mila na desturi nzuri ambazo Watanzania tulikuwa nazo, lakini wageni wakatuhadaa na kutulaghai kwamba ya kwetu yote yalikuwa si mema nasi tukaanza kuyaacha.
==Vyakula vikuu vya Wapare==
Makande (Mbure),[[ugali]](hasa ule wa muhogo wanauita ibadaa), [[ndizi]], [[wali]] kwa wale wanaoishi maeneo ya tambarare kama Ndungu, Kisiwani, Ngullu Kavagala Kwakoa Maore na Mpirani. Pia kuna vyakula kama Kishumba, Kibulu, na mboga maarufu "Msele" nkokoro n.k vyakula hivi vinaliwa katika maeneo ya Kilomeni, Sofe, Kisangara Chanjale
Wapare pia wana ukaribu na makabila ya Mkoa wa Tanga hasa Wasambaa, Wazigua na Wanguu. Ukaribu wao uko katika lugha ambapo maneno mengi ya makabila haya yanafanana. Vile vile hata majina ya baadhi ya maeneo yaliyopo kwa Wapare yapo pia kwenye maeneo wanamoishi makabila kama vile Wasambaa na Wanguu. Kwa mfano, kwa Wapare kuna majina ya maeneo kama vile Gonja, Ndeme, Ndolwa n.k. Majina haya yapo pia maeneo ya Wanguu na Wasambaa. Hii inaonesha kwamba makabila haya yana asili moja.
==Mapacha kati ya Wapare==
Kulikuwa na imani potovu kuwa mwanamke akizaa watoto mapacha analeta mkosi na laana kwenye ukoo pia mtoto akianza kuota meno na yakaanza kuotaa ya juu,kwa hiyo watoto hao waliuawa kwa kutupwa au huegeshwa juu kilele pembezoni wakiwa wamelala baada ya kunyonyeshwa ama kulishwa uji na wazazi wao kwenye jiwe kubwa ambalo kule Mbaga - Pare ya kusini linaitwa Malameni, Usangi - Mwero linaitwa Ikamba, Songoa ljiwe likaitwa mkumba vana, pia na Mfinga ya Kikweni makutano ya kwenda Ugweno na Usangi linaitwa Lubegho ambapo ni aghalabu mtoto kupona kwani akiamka toka usingizini akijigeuza tu hudondoka toka kule ju hadi chini nakufa. Maajabu ni kwa mtoto mmoja aliye okotwa na Mzee Mgaya kule Ikamba na kumlea hadi akakuwa na kuwa Mtumishi wa Mungu jasiri na maarufu Marehemu Mchungaji Nathanaeli Mgaya. Hadi leo hii mawe hayo yapo.
==Watu mashuhuri wa Upare==
Inasemekana Wapare ni kabila la watu wachache lakini wana ushawishi mkubwa katika nyanja za [[siasa]], [[vyombo vya habari]] na [[uchumi]] wa Tanzania sambamba na nyanja nyingine mbalimbali. Baadhi ya watu wake maarufu ni:
*[[Chedieli Yohane Mgonja]], aliwahi kuwa [[Mbunge]] na [[waziri wa Elimu]] katika [[serikali]] ya awamu ya kwanza
*[[Angellah Kairuki]], Waziri wa Uwekezaji, Ofisi ya Waziri Mkuu, awamu ya tano
*[[Esther Mkwizu]], aliwahi kuwa Rais wa Sekta Binafsi Tanzania (au TPSF, Tanzania Private Sector Foundation)
*[[Cleopa David Msuya]], aliwahi kuwa [[Waziri mkuu]] na [[waziri wa Fedha]]
*[[Mfumwa Singo]]
*[[Eliewaha Eliya Mshana]], [[Askofu]] [[Walutheri|Mlutheri]]
*[[Josephat Louis Lebulu]], [[Askofu Mkuu]] mstaafu wa [[Jimbo Kuu la Arusha|Jimbo Kuu la Katoliki Arusha]]
*[[Anne Kilango]], mbunge wa Same mashariki hadi tarehe [[25 Oktoba]] [[2015]]
*Elifariji Solomon Kalage,mwanajeshi mstaafu wa Vita ya Kagera na aliwahi kuwa mkufunzi wa Chuo cha Jeshi (TMA) Monduli.
*[[Asha-Rose Mtengeti Migiro]], aliwahi kuwa [[naibu katibu mkuu]] wa [[UN]] na sasa ni [[balozi]] wa Tanzania nchini [[Uingereza]]
*[[Januari Msofe]], [[Jaji]] wa [[mahakama kuu]] Tanzania
*[[Herman Ambara]], [[mwanasheria]] Songoa
*[[Mathayo David]], mbunge wa Same Magharibi na [[Waziri]]
*[[Peter Kisumo]] kwa sasa ni [[marehemu]]
*[[Mbazi Fikeni Senkoro]] alikuwa [[Daktari]]
*[[Abrahamu Itunda]] alikuwa [[Mchungaji]]
*[[Felix Mlaki]] [[mchumi]] maarufu na mtu wa [[benki]], mmiliki wa [[kampuni]] za ushauri na mikopo
*[[Profesa]] [[Jumanne Maghembe]], alikuwa [[Waziri wa Maji]] na waziri wa [[maliasili]] na [[utalii]]
*[[Mfumwa Sabuni]] wa [[Usangi]]
*[[Ernest Mhando Nkondo Mchome]] alikuwa Meneja wa Shamba la Themi huko Arusha
*[[Mfumwa Manento Sekimanga]] wa [[Mamba]]
*[[Joseph Mamphombe]] wa [[Mbaga]]
*[[Kigono Chuma]] wa [[Gonja]]
*[[Folong'o Makange]] wa [[Chome]]
*[[Nkondo Makengo Kanana]] wa [[Chome]] ambaye aliwahi kupigana vita kuu ya kwanza hadi kufika nchi za mbali ikiwemo [[Burma]]
*Mfumwa wa Mvua [[Kikala Shaghude Mtoi]] ambaye alisifika katika masuala ya mvua huko [[Chome]]
*[[Minja Kukome]] wa [[Ugweno]]
*[[Wilfred Mashauri Mfinanga]] wa [[Kiriche Usangi]], aliwahi kuwa mkuu wa wilaya ya Singida
*[[Yoeli Mtindi]] wa [[Hedaru]]
*[[Mfumwa Njaule]] wa [[Vudee]], IGP wa kwanza baada ya [[uhuru]]
*[[Elangwa Shaidi]] wa [[Vudee]]
*Mchungaji [[Kadiva Ernest William]], Naibu Katibu Mkuu wa [[KKKT]] Dayosisi ya Mashariki na Pwani na mbunge wa [[Bunge Maalum la Katiba Tanzania]]
*Profesa [[Joseph Semboja]], mchumi na mkuu wa Taasisi ya Uongozi iliyo chini ya [[ofisi ya Rais]]
*Balozi [[Ombeni Sefue]], alikuwa Katibu Mkuu Kiongozi
*Profesa [[Gadi Kilonzo]], daktari [[bingwa]] wa [[upasuaji]] wa [[Kichwa|vichwa]]
*Daktari [[Amani Yakobo Mgeni]], mwakilishi wa Shirika la Afya Duniani [[WHO]] nchini Ethiopia
*Profesa [[Rogasian Mahuna]], bingwa wa dawa za asili; alifanya kazi MUHAS
*Profesa [[Amoni Chaligha]], Profesa wa Siasa Uchumi Chuo Kikuu Dar es Salaam na Kamishina wa Tume ya Uchaguzi
*Profesa [[Pater Lawrance Msoffe]], Chuo Kikuu cha Dodoma
*Profesa [[Fikeni Eliesikia Senkoro]], mhadhiri mwandamizi wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, taasisi ya Kiswahili
*Profesa Leonard Paulo Shaidi, aliwahi kuwa mhadhiri mwandamizi katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, mtaalamu mahiri wa masuala ya haki jinai
*[[Clophas Flavian Idd]], mwandishi wa habari wa East Africa Television (EATV) na East Africa Radio kwa mkoa wa Morogoro
*Hasheem Ibwe, mtangazaji wa kandanda kwenye televisheni [[Azam TV]]
*Badru Juma Rajabu Mshana, Mwakilishi wa Vijana Umoja wa Mataifa (UN) 2018-2022, na mratibu wa miradi Restless Development Tanzania.
*Erick Mtindi Charles, Mchambuzi wa mifumo ya kifedha, Wizara ya Fedha
[[Jamii:Wapare]]
[[Jamii:Wilaya ya Same]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
hqaj40dov96skfyqqjf30tb0cwuhd5v
1572412
1572411
2026-06-13T17:32:18Z
~2026-34848-39
90226
/* Watu mashuhuri wa Upare */
1572412
wikitext
text/x-wiki
'''Wapare''' ni [[kabila]] kutoka [[milima ya Pare]], [[Mkoa wa Kilimanjaro]], [[kaskazini]] mwa nchi ya [[Tanzania]].
[[Lugha]] yao ni [[Kipare (Tanzania)|Kipare]] au Chasu.
==Asili ya Waasu==
Kabla ya kuingia huko, inasemekana walikuwa [[Taveta]], [[Kenya]], kwa zaidi ya [[karne]] [[moja]] iliyopita na wakati huo walikuwa wakijulikana kwa [[jina]] la Waasu.
Masimulizi yanasema walipoingia [[Tanganyika (nchi)|Tanganyika]], walitamani kufanya makao yao kwenye miteremko ya [[Mlima Kilimanjaro]], lakini wakavurumishwa na wenzao waliokuwepo kabla yao, yaani [[Wachagga]].
Wachagga hao hawakuwa radhi kuwaruhusu Wapare kuwa na makazi eneo hili, hivyo waliwafukuza kwa kupigana kama ilivyokuwa [[tabia]] ya makabila mengi hapo zamani.
==Asili ya neno Wapare==
Wakati wa kupambana walikuwa wakiambiana, “mpare… mpareee” wakimaanisha "mpige sana… mpige!" Waasu hawa wakatimka [[mbio]] na kuparamia [[milima]] ambayo sasa inaitwa milima ya Upare. Waasu wakaanza kuitwa Wapare kwa maana ya "wapige".
Hata hivyo huo ni [[utani]] wa Wachaga kwa Wapare, na ilivyotokea muingiliano wa maana ya [[neno]] hilo (coincidence) kwamba kulitokea [[vita]] kati ya Wachaga na Wapare, na neno hilo la [[Kichaga]] "Mpare" likawa na maana ya mpige, basi watani hao wakasema wao ndio waliotoa jina la kabila la Wapare.
Hizi ni [[hadithi]] zinazosimuliwa na baadhi ya Wachagga ambao ndio watani pekee wa Wapare, [[utani]] uliozaliwa baada ya purukushani hizo za kuingia Tanganyika.
Hata hivyo, hakuna hata Mpare mmoja anayeafiki maelezo hayo, isipokuwa wanakiri kuwa walitokea Taveta: ndiyo maana hata baadhi ya maneno na [[lafudhi]] yao haviko mbali sana na maana halisi ya neno Wapare: watu wa Taveta.
Kutokana na tafiti za lugha na [[matamshi]] mbalimbali, inasemekana matamshi ya neno la Kipare "mb" hubadilika na kuwa "p" katika [[Kiswahili]]. Kwa mfano Mbengo, kwa Kiswahili ni Pengo. Neno Mbinga, kwa Kiswahili ni Pinga. n.k. Hivyo neno Pare linatokana na neno "mbare", likiwa na maana ya kabila, au Mkabila au hata mara nyingine aina - katika kutofautisha aina za vitu (kwa [[Kiingereza]] "Classification"). Kwa mfano unaweza kusema mbuzi hawa ni "mbare ani"? Hivyo Wapare walijiita "Vambare" wakiwa na maana ya "sisi wa kabila moja, tunaoongea lugha ya Chasu". Hapo ndipo neno Vambare linabadilika katika Kiswahili na kuwa Wapare.
Tukumbuke katika lugha ya Kipare pia wanatambua makabila mengine kama Vashamba ([[Wasambaa]]); Vaagha (Wachaga); Vambughu ([[Wambugu]]); Vakwavi ([[Wamasai]]); Vakizungo ([[Wahaya]]); Vakamba ([[Wakamba]]); Vajaluo ([[Wajaluo]]) na wale ambao hawatambuliki kwa makabila yao huitwa Vanyika (au Mnyika kama ni mmoja). Wachaga nao wanalo neno linalofanana na hilo linaloitwa "Chasaka".
Wapare wamegawanyika katika makundi mawili makubwa; wapare wa Pare ya Kusini ambao ni Wapare wa [[Same]] na Wapare wa Pare ya Kaskazini ambao ni Wapare wa [[Mwanga]] ambao nao wamegawanyika mara [[mbili]]: Wapare wa [[Ugweno]] (wanatumia lugha inayoitwa Kigweno) na Wapare wa [[Usangi]] (wanatumia lugha inayofahamika zaidi kama Kipare ambayo inatumiwa pia na Wapare wa Pare ya kusini ingawa inatofautiana kidogo katika matamshi).
==Makao==
Wapare wanatokea katika wilaya za Same na Mwanga, mkoa wa Kilimanjaro, lakini pia wapo katika wilaya ya Moshi Vijijini sehemu za Kahe, Chekereni, Himo, Mabungo, Moshi mjini, tena katika wilaya ya Hai sehemu za Rundugai na mto Weruweru. Wapare pia wanaishi katika wilaya ya Lushoto, sehemu za Mgwashi, Mavumo, Lukozi, Shume na Makose.
Wapare wanasemekana wametoka katika nchi ya Kenya sehemu za Taita, Taveta na Ukamba. Wapare ni miongoni mwa makabila ambayo watu wake wamesoma sana. Wapare pia ni kabila la watu wanaopenda haki (yaani hawapendi kuonewa wala kumuonea mtu). Ndiyo maana watu wengine wanadhani wanapenda kesi, bali kesi ni njia mojawapo ya kuhakikisha haki inatendeka katika jamii. Dhuluma kwa Wapare ni kitu kilichokuwa kimepigwa marufuku hata kwenye matambiko yao, japo siku hizi kuna uwezekano baadhi yao wakawa hawana sifa hii tena.
==Dini==
Zamani Wapare walikuwa na [[sala]] tofauti kwa kila ukoo na eneo lao la [[tambiko]]. Katika [[karne ya 19]] hadi [[karne ya 20|20]] [[wamisionari]] wa [[Ukristo]] waliingia maeneo mengi ya Upare.
[[Imani]] za Wapare kwa sasa zinatofautiana kutokana na maeneo: walio kusini mwa wilaya ya Same katika maeneo ya [[Ndungu]], [[Kihurio]], [[Bendera]], [[Hedaru]], [[Makanya]], [[Suji]], [[Chome]], [[Tae]], [[Gonja]], [[Mamba]] hadi [[Vunta]] kuna waumini wa [[kanisa]] la [[Sabato]] wengi sana.
Maeneo kama [[Chome]], [[Mbaga]], [[Gonja]], [[Vudee]], [[Usangi]] yana waumini wengi wa [[Walutheri|Kanisa la Kilutheri]].
Katika Wilaya ya Mwanga kuna idadi kubwa ya [[Walutheri]] na [[Waislamu]].
[[Wakatoliki]], japo ni wachache, wanapatikana zaidi katika maeneo ya [[Kilomeni]], [[Kisangara Juu]], [[Vumari]], [[Gonja]], [[Kighare]] na [[Mbaga]]. Ukatoliki uliingia Upare kwa mara ya kwanza katika [[kata]] ya Kilomeni mwaka [[1909]].
==Shughuli za uchumi==
Jamii za Wapare zimegawanyika katika makundi ya wafugaji na wakulima. Wakati wafugaji wengi walihamia katika tambarare za Upareni, wakulima wao waliishi milimani na wafuaji wa vyuma walikaa maeneo yote yaliyokuwa na uwezekano wa kupata chuma.
Kwa asili Wapare hupeleka vijana wa kiume jando (mshitu) ambako walipata mafunzo jinsi ya kuishi na familia, japo siku hizi utamaduni huo hufuatwa na watu wachache.
Hata hivyo Wapare wa Mwanga wamegawanyika katika jamii mbili: Wasangi na Wagweno. Wakati Wasangi wanaongea Kipare kinachoongelewa pia na Wapare wa maeneo mengine, Wagweno wao wana lugha yao iitwayo Kigweno. Kigweno ni mchanganyiko wa Kipare na Kichagga. Hii inaonesha kuwa asili ya Wagweno ni huko Uchaga. Hata hivyo mila na desturi za Wagweno zinafanana zaidi na zile za Wapare wengine.
Wapare ni wachapakazi sana wakichanganya kilimo, ufugaji na biashara, ndiYo maana hata leo wana uchumi mzuri katika viwango vya Tanzania.
Wapare walianza kufua chuma kabla ya mwaka 1700 na wafuaji walikuwa wakiitwa Washana, na huo ukoo upo hata leo hii. Wapare walikuwa wakiuza bidhaa zinazotengenezwa na chuma kama majembe,mapanga, visu, silaha kama mikuki kwa makabila ya jirani mfano Wachaga,na wamekuwa na uhusiano tangu siku nyingi. Bidhaa zao hizi ziliuzwa hata kwa Wasambaa.
==Mfumo wa maisha==
Inasemekana Wapare ni kabila lenye ujasiri na ni watu wa kupanga kabla ya kutenda. Pia ni wavumilivu wenye kustahimili hali ngumu ya maisha ikiwa ni pamoja na njaa au kutokuwa na pesa.
Zamani za ukoloni waliweza kuungana na kufanya mgomo wa kukataa kodi zilizokithiri. Mgomo huo uliofanikiwa ulijulikana kama ‘mbiru’.
Kati ya mila na desturi zilizowajengea Wapare taratibu za kuwa na mifumo ya maisha kuna zile walizoziita ‘Ndala’, ‘Msaragambo’ na ‘Kiwili’.
===Ndala===
Neno ‘ndala’ kwa Kipare humaanisha utaratibu wa familia au watu wanaoishi jirani mno kuwa na tabia ya kula chakula kwa pamoja, kama wengi tuonavyo waislamu waliofunga na wanapofuturu pamoja.
Utaratibu wa Wapare ulikuwa kwamba kila mama anapotayarisha chakula kwa familia yake, ilibidi akitoe achanganye na chakula kingine cha wenzake na familia zote ziketi na kula pamoja. Mfumo wa ndala kwa maana ya familia kula chakula kwa pamoja unaonekana kuwa na manufaa yafuatayo.
Kwanza unajenga mahusiano mema baina ya familia na majirani katika kushirikiana. Pili kushirikiana katika kula kunachochea ushirikiano katika mambo mengine kama shida au raha.
Lakini pia watoto wanaokuzwa katika mfumo huo wanajengwa katika maadili mazuri wasiwe walafi na wachoyo maana wanazoea kuwa na wenzao na hii ndiyo sababu kabila hili lilikuwa na sifa ya kuwa wakarimu.
Watoto walifundishwa kuwa na nidhamu ya wakati wa chakula, kwa mfano kutonawa mikono au kuanza kula kabla ya wakubwa.
===Msaragambo===
Neno msaragambo linamaanisha mfumo uliokubaliwa na jamii katika kitongoji, kijiji au kata wa kushirikiana katika kufanya kazi zenye faida kwa watu wote, maarufu kwa kazi za ujenzi wa taifa.
Kwa kazi hizi ni za ridhaa zilipaswa kwanza zikubaliwe na wengi vinginevyo haikuwa rahisi mtu mmoja kuitisha wito wa kazi fulani na watu wengine kuja kuifanya.
Kazi hizi ambazo hata serikali ya awamu ya kwanza ilizikazania sana mara baada ya Tanganyika kupata uhuru, ni pamoja na ujenzi wa mashule, kuchimba visima vya maji, kuchimba barabara na kadhalika. Upo ushahidi wa kutosha kuhusu Wapare walivyotumia mfumo huu na kupata maendeleo makubwa Wilayani mwao.
Zipo barabara za Mwanga hadi Ugweno na Usangi; Ndungu hadi Mamba na Vunta; Hedaru hadi Mwala; Makanya hadi Chome,Mpirani hadi Bombo Song’ana,Gonja Maore hadi Vuje naVudee hadi Mbaga, Lembeni hadi Kilomeni. Hata hivyo, si barabara tu lakini zahanati, na shule nyingi zimejengwa na wapare wa wilaya za Same na Mwanga na kuinua kiwango cha maendeleo yao.
Nakumbuka watu hawa si watu wapenda misaada ya mteremko ndiyo maana pamoja na kukabiliana na hali mbaya ya uhaba wa mvua mara kwa mara wamekuwa si watu wa kupiga yowe haraka.
Kazi zilizofanywa kupitia utaratibu huu wa msaragambo ziliufanya Mkoa huu wa Kilimanjaro uongoze kwa maendeleo ya barabara nzuri, ujenzi wa shule nyingi hadi katika vitongoji.
===Kiwili===
Kiwili ni msamiati mwingine wa Kipare ambao ni mfumo wa maisha walioukubali katika kuendesha maisha ya familia na jamii zao kwa kusaidiana kazi.
Kiwili ni utaratibu ambapo familia au majirani hualikana ili kusaidiana katika kazi za kilimo, na hata mavuno hasa pale mmoja wao anapokuwa na kazi shambani mwake na kuhitaji msaada. Siku hiyo, watu hukutana na kufanya kazi hiyo waliyoitiwa, mwenye kazi huandaa chakula ambacho watu watapata baada ya kumaliza kazi.
Utaratibu huu ulikuwa na manufaa makubwa maana ulirahisisha kazi na kujenga moyo wa kusaidiana. Kiwiri pia kiliweza kuitishwa na majirani kuwalenga wazee waliochoka au wagonjwa, ambao kwa namna moja au nyingine walionekana kushindwa kumudu kazi zao za shambani.
Kupitia kazi za kusaidiana maisha ya familia nyingi za Wapare ziliokolewa na majanga ya kufikwa na njaa.
Bila shaka zipo mila na desturi nzuri ambazo Watanzania tulikuwa nazo, lakini wageni wakatuhadaa na kutulaghai kwamba ya kwetu yote yalikuwa si mema nasi tukaanza kuyaacha.
==Vyakula vikuu vya Wapare==
Makande (Mbure),[[ugali]](hasa ule wa muhogo wanauita ibadaa), [[ndizi]], [[wali]] kwa wale wanaoishi maeneo ya tambarare kama Ndungu, Kisiwani, Ngullu Kavagala Kwakoa Maore na Mpirani. Pia kuna vyakula kama Kishumba, Kibulu, na mboga maarufu "Msele" nkokoro n.k vyakula hivi vinaliwa katika maeneo ya Kilomeni, Sofe, Kisangara Chanjale
Wapare pia wana ukaribu na makabila ya Mkoa wa Tanga hasa Wasambaa, Wazigua na Wanguu. Ukaribu wao uko katika lugha ambapo maneno mengi ya makabila haya yanafanana. Vile vile hata majina ya baadhi ya maeneo yaliyopo kwa Wapare yapo pia kwenye maeneo wanamoishi makabila kama vile Wasambaa na Wanguu. Kwa mfano, kwa Wapare kuna majina ya maeneo kama vile Gonja, Ndeme, Ndolwa n.k. Majina haya yapo pia maeneo ya Wanguu na Wasambaa. Hii inaonesha kwamba makabila haya yana asili moja.
==Mapacha kati ya Wapare==
Kulikuwa na imani potovu kuwa mwanamke akizaa watoto mapacha analeta mkosi na laana kwenye ukoo pia mtoto akianza kuota meno na yakaanza kuotaa ya juu,kwa hiyo watoto hao waliuawa kwa kutupwa au huegeshwa juu kilele pembezoni wakiwa wamelala baada ya kunyonyeshwa ama kulishwa uji na wazazi wao kwenye jiwe kubwa ambalo kule Mbaga - Pare ya kusini linaitwa Malameni, Usangi - Mwero linaitwa Ikamba, Songoa ljiwe likaitwa mkumba vana, pia na Mfinga ya Kikweni makutano ya kwenda Ugweno na Usangi linaitwa Lubegho ambapo ni aghalabu mtoto kupona kwani akiamka toka usingizini akijigeuza tu hudondoka toka kule ju hadi chini nakufa. Maajabu ni kwa mtoto mmoja aliye okotwa na Mzee Mgaya kule Ikamba na kumlea hadi akakuwa na kuwa Mtumishi wa Mungu jasiri na maarufu Marehemu Mchungaji Nathanaeli Mgaya. Hadi leo hii mawe hayo yapo.
==Watu mashuhuri wa Upare==
Inasemekana Wapare ni kabila la watu wachache lakini wana ushawishi mkubwa katika nyanja za [[siasa]], [[vyombo vya habari]] na [[uchumi]] wa Tanzania sambamba na nyanja nyingine mbalimbali. Baadhi ya watu wake maarufu ni:
*[[Chedieli Yohane Mgonja]], aliwahi kuwa [[Mbunge]] na [[waziri wa Elimu]] katika [[serikali]] ya awamu ya kwanza
*[[Angellah Kairuki]], Waziri wa Uwekezaji, Ofisi ya Waziri Mkuu, awamu ya tano
*[[Esther Mkwizu]], aliwahi kuwa Rais wa Sekta Binafsi Tanzania (au TPSF, Tanzania Private Sector Foundation)
*[[Cleopa David Msuya]], aliwahi kuwa [[Waziri mkuu]] na [[waziri wa Fedha]]
*[[Mfumwa Singo]]
*[[Eliewaha Eliya Mshana]], [[Askofu]] [[Walutheri|Mlutheri]]
*[[Josephat Louis Lebulu]], [[Askofu Mkuu]] mstaafu wa [[Jimbo Kuu la Arusha|Jimbo Kuu la Katoliki Arusha]]
*[[Anne Kilango]], mbunge wa Same mashariki hadi tarehe [[25 Oktoba]] [[2015]]
*Elifariji Solomon Kalage,mwanajeshi mstaafu wa Vita ya Kagera na aliwahi kuwa mkufunzi wa Chuo cha Jeshi (TMA) Monduli.
*[[Asha-Rose Mtengeti Migiro]], aliwahi kuwa [[naibu katibu mkuu]] wa [[UN]] na sasa ni [[balozi]] wa Tanzania nchini [[Uingereza]]
*[[Januari Msofe]], [[Jaji]] wa [[mahakama kuu]] Tanzania
*[[Herman Ambara]], [[mwanasheria]] Songoa
*[[Mathayo David]], mbunge wa Same Magharibi na [[Waziri]]
*[[Peter Kisumo]] kwa sasa ni [[marehemu]]
*[[Mbazi Fikeni Senkoro]] alikuwa [[Daktari]]
*[[Abrahamu Itunda]] alikuwa [[Mchungaji]]
*[[Felix Mlaki]] [[mchumi]] maarufu na mtu wa [[benki]], mmiliki wa [[kampuni]] za ushauri na mikopo
*[[Profesa]] [[Jumanne Maghembe]], alikuwa [[Waziri wa Maji]] na waziri wa [[maliasili]] na [[utalii]]
*[[Mfumwa Sabuni]] wa [[Usangi]]
*[[Ernest Mhando Nkondo Mchome]] alikuwa Meneja wa Shamba la Themi huko Arusha
*[[Mfumwa Manento Sekimanga]] wa [[Mamba]]
*[[Joseph Mamphombe]] wa [[Mbaga]]
*[[Kigono Chuma]] wa [[Gonja]]
*[[Folong'o Makange]] wa [[Chome]]
*[[Nkondo Makengo Kanana]] wa [[Chome]] ambaye aliwahi kupigana vita kuu ya kwanza hadi kufika nchi za mbali ikiwemo [[Burma]]
*Mfumwa wa Mvua [[Kikala Shaghude Mtoi]] ambaye alisifika katika masuala ya mvua huko [[Chome]]
*[[Minja Kukome]] wa [[Ugweno]]
*[[Wilfred Mashauri Mfinanga]] wa [[Kiriche Usangi]], aliwahi kuwa mkuu wa wilaya ya Singida
*[[Yoeli Mtindi]] wa [[Hedaru]]
*[[Mfumwa Njaule]] wa [[Vudee]], IGP wa kwanza baada ya [[uhuru]]
*[[Elangwa Shaidi]] wa [[Vudee]]
*Mchungaji [[Kadiva Ernest William]], Naibu Katibu Mkuu wa [[KKKT]] Dayosisi ya Mashariki na Pwani na mbunge wa [[Bunge Maalum la Katiba Tanzania]]
*Profesa [[Joseph Semboja]], mchumi na mkuu wa Taasisi ya Uongozi iliyo chini ya [[ofisi ya Rais]]
*Balozi [[Ombeni Sefue]], alikuwa Katibu Mkuu Kiongozi
*Profesa [[Gadi Kilonzo]], daktari [[bingwa]] wa [[upasuaji]] wa [[Kichwa|vichwa]]
*Daktari [[Amani Yakobo Mgeni]], mwakilishi wa Shirika la Afya Duniani [[WHO]] nchini Ethiopia
*Profesa [[Rogasian Mahuna]], bingwa wa dawa za asili; alifanya kazi MUHAS
*Profesa [[Amoni Chaligha]], Profesa wa Siasa Uchumi Chuo Kikuu Dar es Salaam na Kamishina wa Tume ya Uchaguzi
*Profesa [[Pater Lawrance Msoffe]], Chuo Kikuu cha Dodoma
*Profesa [[Fikeni Eliesikia Senkoro]], mhadhiri mwandamizi wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, taasisi ya Kiswahili
*Profesa Leonard Paulo Shaidi, aliwahi kuwa mhadhiri mwandamizi katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, mtaalamu mahiri wa masuala ya haki jinai
*[[Clophas Flavian Idd]], mwandishi wa habari wa East Africa Television (EATV) na East Africa Radio kwa mkoa wa Morogoro
*Hasheem Ibwe, mtangazaji wa kandanda kwenye televisheni [[Azam TV]]
*Dr. Francis Daudi Mlacha, Katibu Mkuu Msaidizi, Idara ya Oganaizesheni, CCM Makao makuu, 2024 hadi sasa.
*Balozi. Badru Juma Rajabu Mshana, Mwakilishi na balozi wa Vijana Umoja wa Mataifa (UN) 2018-2022, na mratibu wa miradi Restless Development Tanzania.
*Erick Mtindi Charles, Mchambuzi wa mifumo ya kifedha, Wizara ya Fedha
[[Jamii:Wapare]]
[[Jamii:Wilaya ya Same]]
[[Jamii:Historia ya Tanzania]]
77784od27panjbxo4fou39bdccyt05p
Patrologia Graeca
0
66167
1572401
1268444
2026-06-13T14:41:36Z
Riccardo Riccioni
452
1572401
wikitext
text/x-wiki
'''''Patrologia Graeca''''' (kwa kirefu: Patrologiae Cursus Completus, Series Graeca) ni mkusanyo wa maandishi ya [[Kigiriki]], hasa ya [[Mababu wa Kanisa]] uliotolewa na [[Migne|J. P. Migne]]. Unafuata kwa jumla tarehe, kuanzia maandishi ya kwanza ya [[Ukristo]] hadi mwaka [[1453]].
Una magombo 166:
;Kabla ya [[Mtaguso wa kwanza wa Nisea]]
: PG 1: [[Klementi wa Roma]],
: PG 2: Klementi wa Roma, ''[[Barua ya Barnaba]]'', ''[[Mchungaji (kitabu)|Mchungaji]]'' wa [[Herma]], ''[[Barua kwa Diogneto]]'', ''[[Wasia wa Mababu 12]]''
: PG 3-4: [[Pseudo-Dionisi]] ([[karne ya 5]] - [[karne ya 6]]), [[Maksimo Muungamadini]] ([[karne ya 7]]) ufafanuzi wa Pseudo-Dionisi, [[George Pachymeres]] ([[karne ya 14]]) ufafanuzi wa Pseudo-Dionisi
: PG 5: [[Ignas wa Antiokia]], [[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]], [[Melito wa Sardi]], [[Papias wa Hierapoli]], [[Apolonio wa Efeso]] n.k.
: PG 6: [[Yustino mfiadini]], [[Tasyano]], [[Athenagora wa Athene]], [[Theofilo wa Antiokia]], [[Hermias mwanafalsafa]]
: PG 7: [[Irenei]]
: PG 8-9: [[Klemens wa Aleksandria]]
: PG 10: [[Gregori Mtendamiujiza]], [[Papa Zefirini]], [[Sextus Julius Africanus]], [[Papa Urban I]], [[Hipoliti wa Roma]], [[Theognostus wa Aleksandria]], n.k.
: PG 11-17: [[Origen]]
: PG 18: [[Methodi wa Olympus]], [[Aleksanda wa Likopoli]], [[Petro wa Aleksandria]], [[Theodori wa Mopsuestia]], n.k.
;[[Karne ya 4]]
: PG 19-24: [[Eusebius wa Kaisarea]]
: PG 25-28: [[Atanasi wa Aleksandria]]
: PG 29-32: [[Basili Mkuu]]
: PG 33: [[Sirili wa Yerusalemu]], [[Apolinari wa Laodikea]], [[Diodoro wa Tarso]], [[Petro II wa Aleksandria]], [[Timoti wa Aleksandria]], [[Isaac Myahudi aliyeongoka]]
: PG 34: [[Makari wa Misri]] na [[Makari wa Aleksandria]]
: PG 35-37: [[Gregori wa Nazienzi]], [[Basili Mdogo]] wa Kaisarea ([[karne ya 10]])
: PG 38: Gregori wa Nazienzi, [[Sesari wa Nazianzo]]
: PG 39: [[Didimo Kipofu]], [[Amfiloki wa Ikonio]], [[Nektario wa Konstantinopoli]]
: PG 40: Mababu wa [[Misri]]: [[Antoni Abati]], [[Pakomi]], [[Serapioni wa Thmuis]], [[Isaya Abati]], [[Orsisius]], [[Theodori Abati]]. Wengine: [[Asteri wa Amaseia]], [[Nemesius]], [[Eusebius Sophronius Hieronymus]], [[Serapioni wa Antiokia]], [[Filo wa Karpasia]], [[Evagri wa Ponto]]
: PG 41-42: [[Epifani wa Salamis]]
: PG 43: Epifani, [[Nonnus]] wa Panopoli
: PG 44-46: [[Gregori wa Nisa]]
;[[Karne ya 5]]
: PG 47-64: [[Yohane Krisostomo]]
: PG 65: [[Severian of Gabala]], [[Theophilus of Alexandria]], [[Palladius of Galatia|Palladius Bishop of Helenopolis]], [[Philostorgius]], [[Archbishop Atticus of Constantinople]], [[Proklo wa Konstantinopoli]], [[Flaviano wa Konstantinopoli]], [[Marcus Eremita]], [[Marcus Diadochus]], [[Marcus Diaconus]]
: PG 66: [[Theodoro wa Mopsuestia]], [[Synesius]], [[Arseni Mkuu]]
: PG 67: [[Socrates Scholasticus]] na [[Sozomenus]]
: PG 68-76: [[Sirili wa Aleksandria]]
: PG 77: Sirili wa Aleksandria, [[Theodoto wa Ankara]], Paulo wa Emesa, [[Acacius of Beroea]], [[John of Antioch]], Memno wa Efeso, [[Acasi wa Melitene]], [[Rabbula wa Edessa]], Firmus wa Kaesarea, [[Amphilochius of Sida]]
: PG 78: [[Isidore of Pelusium]]
: PG 79: [[Nilo wa Sinai]]
: PG 80-84: [[Theodoretus of Cyrus]]
: PG 85: [[Basil of Seleucia]], [[Euthalius|Euthalius Deacon of Alexandria]], John of [[Karpathos]], [[Aeneas of Gaza]], [[Zacharias Rhetor]] Bishop of [[Mytilene]], [[Gelasius of Cyzicus]], [[Theotimos|Theotimus]], [[Ammonius Saccas|Ammonius]], Andreas Bishop of [[Samosata]], [[Gennadius of Constantinople]], Candidus Isaurus, [[Antipater of Bostra]], Dalmatius Bishop of [[Cyzicus]], Timothy Bishop of [[Berytus]], Eustathius Bishop of Berytus.
;[[Karne ya 6]]
: PG 86a: Presbyter Timothy of Constantinople, [[Joannes Maxentius]], [[Theodorus Lector]], Procopius Deacon of Tyre, Theodorus Bishop of Scythopolis, Presbyter Timothy of Jerusalem, [[Pope Theodosius I of Alexandria|Theodosius I of Alexandria]], [[Eusebius of Alexandria]], [[Eusebius of Emesa]], Gregentius of [[Zafar, Yemen|Zafar]], [[Patriarch Epiphanius of Constantinople]], [[Isaka wa Ninawi]], [[Barsanufi wa Gaza]], Eustathius monk, Kaisari [[Justinian]], [[Agapetus (deacon)|Agapetus the Deacon]], [[Leontius (writer)|Leontius Byzantinus]]
: PG 86b: Leontius Byzantinus (continuation), Patriarch [[Ephraim of Antioch]], [[Paulus Silentiarius]], [[Patriarch Eutychius of Constantinople]], [[Evagrius Scholasticus]], [[Eulogius of Alexandria]], [[Simeoni wa Mnarani Kijana]], Patriarch Zacharias of Jerusalem, [[Modesti wa Yerusalemu]], Anonymous on the [[Siege of Jerusalem (614)|siege of Jerusalem by the Persians]], Jobius, Erechthius Bishop of [[Antiokia wa Pisidia]], Peter Bishop of Laodicea.
;[[Karne ya 7]]
: PG 87a-87b: [[Procopius of Gaza]]
: PG 87c: Procopius of Gaza, [[Joannes Moschus]], [[Sofroni wa Yerusalemu]], Alexander monk
: PG 88: [[Cosmas Indicopleustes]], Constantine the Deacon, [[Yohane Climacus]], [[Agathias|Agathias Myrinæ]], [[Gregory of Antioch|Gregory Bishop of Antioch]], [[Patriarch John IV of Constantinople|Joannes Jejunator (Patriarch John IV of Constantinople)]], [[Dorotheo wa Gaza]]
: PG 89: [[Anastasi wa Sinai]], [[Anastasius II of Antioch|Anastasius of Antioch]], Anastasius Abbot of Euthymius, Anastasius IV Patriarch of Antioch, Antiochus of Sabe
: PG 90: Maximus the Abbot
: PG 91: [[Maksimo Muungamadini]], Thalassius the Abbot, Theodore of [[Raithu]]
: PG 92: [[Paschal Chronicle]], [[George Pisides]]
: PG 93: Olympiodorus Deacon of Alexandria, [[Hesychius of Sinai|Hesychius]], [[Leontios of Neapolis|Leontius]] Bishop of [[Neapolis in Cyprus]], Leontius of Damascus
;[[Karne ya 8]]
: PG 94-95: [[John of Damascus]]
: PG 96: John of Damascus, John of Nicæa, [[Patriarch John VI of Constantinople]], Joannes of Eubœa
: PG 97: [[John Malalas]] (6th century), [[Andrew of Crete]], Elias of Crete and [[Theodore Abucara]]
: PG 98: [[Patriarch Germanus I of Constantinople]], [[Cosmas of Maiuma|Cosmas of Jerusalem]], St. Gregory II Bishop of Agrigentum, Anonymus Becuccianus, Pantaleon Deacon of Constantinople, Adrian monk, Epiphanius Deacon of Catania, Pachomius monk, Philotheus monk, [[Patriarch Tarasios of Constantinople]]
: PG 99: [[Theodoro wa Studion]]
;[[Karne ya 9]]
: PG 100: [[Niseforo wa Konstantinopoli]], Stephen Deacon of Constantinople, [[Gregori wa Dekapoli]], [[Patriarch Christopher I of Alexandria]], [[Ecumenical Patriarch Methodios I of Constantinople|Patriarch Methodios I of Constantinople]]
: PG 101-103: [[Fosyo]]
: PG 104: Fosyo, [[Petrus Siculus]], [[Petro wa Argo]], [[Bartholomew of Edessa]]
: PG 105: Nicetas ('David') of Paphlagonia, Nicetas Byzantius, [[Theognostus the Grammarian|Theognostus monk]], Anonymous, [[Yosefu Mtungatenzi]]
;[[Karne ya 10]]
: PG 106: Joseppus, Nicephorus the Philosopher, [[Andreas of Caesarea|Andreas of Caesarea (Cappadocia)]], [[Arethas of Caesarea]] in Cappadocia, Joannes Geometres, [[Cosmas Vestitor]], Leo the Patrician, Athanasius Bishop of Corinth, anonymous small Greek works
: PG 107: [[Leo VI the Wise|Emperor Leo VI the Wise]]
: PG 108: [[Theofane Muungamadini]], Unknown Author, [[Leo Grammaticus]], [[Anastasius Bibliothecarius|Anastasius the Historian and Church Librarian]]
: PG 109: Scriptores post Theophanem ([[Theophanes Continuatus]]) (edition of [[Combefisius]])
: PG 110: [[George Hamartolus|Georgius Monachus]]
: PG 111: [[Nicholas Mystikos|Nicholas Patriarch of Constantinople]], Basil Bishop of Neai Patrai, Basil (the Minor) Bishop of Caesarea, Gregory Presbyter of Caesarea, [[Joseph Genesius]], [[Moses son of Cepha]] in Syria, Theodorus Daphnopata, Nicephorus Presbyter of Constantinople, [[Patriarch Eutychius of Alexandria]], [[George Hamartolus|Georgius Monachus]]
: PG 112: [[Constantine Porphyrogenitus]]
: PG 113: Constantine Porphyrogenitus (''De Thematibus Orientis et Occidentis Libri Duo '', ''Liber de Adminstrando Imperio '', ''Delectus Legum Compendiarius Leonis et Constantini '', ''Constantini Porphyrogeniti Novelle Constitutiones '', ''Excerpta de Legationibus''), [[Saint Nikon the Metanoeite|Nicon]] monk in Crete, Theodosius the Deacon
: PG 114-116: [[Simeoni Metafraste]]
: PG 117: [[Basil II|Emperor Basil II]], [[Nikephoros II|Emperor Nikephoros II]], [[Leo the Deacon|Leon Diaconus]], [[Hyppolitus of Thebes]], Joannes Georgides monk, Ignatius the Deacon, Nilus the Eparch, Christophorous Protoasecretis, Michael Hamartolus, Anonymus, [[Suda|Suidas]]
: PG 118: [[Œcumenius|Oecumenius Bishop of Trikka]]
: PG 119: Oecumenius Bishop of Trikka, various writers (patriarchs, bishops, other) on Jus Canonicum Græco-Romanum
;[[Karne ya 11]]
: PG 120: Anonymous on the Life of [[Nilo Kijana]], Theodorus Bishop of Iconium, Leo Presbyter, Leo Grammaticus, Joannes Presbyter, Epiphanius of Jerusalem monk, [[Patriarch Alexius of Constantinople]], Demetrius Syncellus Bishop of Cyzicus, Nicetas Chartophylax of Nicaea, Patriarch [[Michael Cerularius]] of Constantinople, Samonas Bishop of Gaza, [[Leo of Ohrid]] Archbishop of Bulgaria, [[Niketas Stethatos|Nicetas Pectoratus (Stethatos)]] presbyter and monk of [[Monastery of Stoudios]], [[John Mauropous|Joannes Bishop of Euchaita]], [[Patriarch John VIII of Constantinople|Patriarch Joannes Xiphilinus of Constantinople]], Joannes Deacon of Constantinople, [[Simeoni Mwanateolojia Mpya]]
: PG 121-122: [[Georgius Cedrenus]]
: PG 123-126: [[Theophylactus Bulgarias]]
;[[Karne ya 12]]
: ''(vol. 127 really spans 11th to 12th c.)''
: PG 127: [[Nikephoros Bryennios the Younger|Nicephorus Bryennius]], [[Constantinus Manasses]], [[Patriarch Nicholas III of Constantinople]], Luce VII Abbot of [[Grottaferrata]], Nicon monk in [[Raithu]], Anastasius Archbishop of Caesarea, Nicetas Serronius, Jacobus monk in Coccinobaphi, Philippus Solitarius, Job monk, [[Grossolano|Petrus Chrysolanus Mediolanensis Archiepiscopus]], [[Irene Doukaina|Irene Augusta]], [[Nikephoros III|Emperor Nicephoros III Botaneiates]], Nicetas of Side
: PG 128-130: [[Euthymius Zigabenus]]
: PG 131: Euthymius Zigabenus, [[Anna Komnene|Anna Comnena Porphyrogenita Cæsarissa]]
: PG 132: [[Theophanes Kerameus]], Nilus Doxapatris, [[John the Oxite|John Bishop of Antioch]], [[John II Komnenos|Emperor John II Komnenos]], Isaac Catholicus of [[Armenia Magna|Magnæ Armeniæ]]
: PG 133: Arsenius monk in [[Philotheou monastery]], [[Alexius Aristenus]], [[Luke Chrysoberges|Patriarch Lucas Chrysoberges of Constantinople]], Theorianus Philosophus, [[Joannes Cinnamus]], [[Manuel Comnenus]], [[Alexius I Comnenus|Emperor Alexius I Comnenus]], [[Andronicus I Comnenus|Emperor Andronicus Comnenus]], [[Theodorus Prodromus]]
: PG 134: [[Joannes Zonaras]]
: PG 135: Joannes Zonaras, [[Patriarch George II of Constantinople|Patriarch Georgius Xiphilinus of Constantinople]], [[Isaac II Angelos|Emperor Isaac II Angelos]], Neophytus Presbyter, Joannes Chilas Metropolite of Ephesus, Nicolaus Metropolite of [[Methoni, Messenia|Methone]], [[Eustathius of Thessalonica]]
: PG 136: Eustathius of Thessalonica, [[Antonius Melissa]]
;[[Karne ya 13]]
: PG 137-138: [[Theodorus Balsamon]]
: PG 139: [[Isidore of Thessalonica|Isidorus Metropolite of Thessalonica]], Nicetas of Maroneia Metropolite of Thessalonica, Joannes Bishop of Citrus ([[Pydna]]), [[Patriarch Mark III of Alexandria|Patriarch Marcus of Alexandria]], Joel the Chonographer, Nicetas Choniates
: PG 140: [[Nicetas Choniates]], Anonymus Greek, [[Michael Acominatus]] Archbishop of Athens, Theodorus Bishop of Alania, Theodorus bishop of (S)Andide, Manuel Magnus Rhetor of Constantinople, Pantaleo Deacon of Constantinople, [[Patriarch Manuel I of Constantinople|Manuel Charitopulus]], [[Patriarch Germanus II of Constantinople]], [[Michael Chumnus]] Metropolite of Thessalonica, [[Theodore I Laskaris|Emperor Theodore I Laskaris]], Methodius monk, Patriarch Nicephorus II of Constantinople, [[Constantine Acropolita]], Arsenius Autorianus ([[Patriarch Arsenius I of Constantinople]]), [[Georgius Acropolita]], [[Nicephorus Chumnus]], [[Pope Alexander IV|Alexander IV]], [[Sixtus IV]]
: PG 141: [[Joannes Veccus]], Constantine Meliteniotes, [[Georgius Metochita]]
: PG 142: [[Patriarch Gregory II of Constantinople|Georgius Cyprus]], [[Athanasius Patriarch of Constantinople]], [[Nicephorus Blemmida]]
;[[Karne ya 14]]
: PG 143: Ephraemius Chronographus, Theoleptus Metropolite of [[Alaşehir|Philadelphia]], [[George Pachymeres]]
: PG 144: George Pachymeres, [[Theodore Metochites]], [[Matthew Blastares]]
: PG 145: Matthew Blastares, Theodulus monk alias [[Thomas Magister]], [[Nicephorus Callistus Xanthopoulos]]
: PG 146: Nicephorus Callistus Xanthopoulos
: PG 147: [[Nicephorus Callistus Xanthopoulos]], Callistus and Ignatius Xanthopuli monks, [[Patriarch Callistus I of Constantinople|Patriarch Callistus of Constantinople]], Callistus Telicoudes, Callistus Cataphugiota, Nicephorus monk, [[Maximus Planudes]]
: PG 148: [[Nicephorus Gregoras]]
: PG 149: Nicephorus Gregoras, [[Nilus Cabasilas]] Metropolite of Thessalonica, [[Theodorus of Melitene]] Magnæ Ecclesiæ [[Sakellarios]], Georgius Lapitha the Cypriot
: PG 150: [[Konstantinos Armenopoulos|Constantine Harmenopulus]], Macarius Chrysocephalus Metropolite of Philadelphia, [[Patriarch John XIV of Constantinople|Joannes Caleca]], Theophanes Archbishop of Nicæa, [[Nicholas Cabasilas|Nicolaus Cabasilas]], [[Gregorius Palamas]]
: PG 151: Gregorius Palamas, [[Gregorius Acindynus]], [[Barlaam of Seminara]] (Calabria)
: PG 152: [[Manuel Calecas]], Joannes Cyparissiotes, [[Matthew Kantakouzenos|Emperor Matthew Kantakouzenos]], Synodical and Patriarchical canons and legislations of various Patriarchs of Constantinople ([[Patriarch John XIII of Constantinople|Joannes Glycys (or Glycas)]], [[Patriarch Isaias I of Constantinople|Isaias]], [[Patriarch John XIV of Constantinople|Joannes Caleca]], [[Patriarch Isidore I of Constantinople|Isidorus]], [[Patriarch Callistus I of Constantinople|Callistus]], [[Patriarch Philotheus I of Constantinople|Philotheus]])
: PG 153: [[John Cantacuzenus]]
: PG 154: John Cantacuzenus, Philotheus Archbishop of [[Selymbria]], [[Demetrius Cydones]], Maximus Chrysoberges monk
;[[Karne ya 15]]
: PG 155: Symeon Archbishop of Thessalonica
: PG 156: [[Manuel Chrysoloras]], [[John Cananus|Joannes Cananus]], [[Manuel II Palaeologus]], [[John Anagnostes|Joannes Anagnosta]], [[George Sphrantzes]]
: PG 157: [[George Codinus|Georgius Codinus Curopalates]], [[Michael Doukas (historian)|Ducas]] the historian
: PG 158: [[Michael Glycas]], Joannes Deacon of Adrianople, Isaias of Cyprus, Hilarion monk, [[John Argyropoulos]], [[Patriarch Joseph II of Constantinople]], Job monk, Bartholomæus de Jano Ord. Minorum, Nicolaus Barbarus Patricius Venetus, Anonymus on the life of [[Mehmed II]]
: PG 159: [[Laonicus Chalcondyles]] of Athens, Leonardus Chiensis Archbishop of Mitylene, [[Isidore of Thessalonica]], Josephus Bishop of [[Methone]]
: PG 160: [[Patriarch Gregory III of Constantinople|Patriarch Gregory III Mammas of Constantinople]], [[Patriarch Gennadios II of Constantinople]], [[Georgius Gemistus Plethon]], Matthæus Camariota, [[Mark of Ephesus|Marcus Eugenicus Metropolite of Ephesus]], [[pope Nicholas V]]
: PG 161: [[Bessarion]], [[George of Trebizond]], [[Constantinus Lascaris]], [[Theodorus Gaza]], [[Andronicus Callistus]]
==Tazama pia==
* [[Patrologia Latina]] – maandishi ya [[Kilatini]] (magombo 221).
* [[Patrologia Orientalis]], inayojumlisha maandishi ya [[Kiaramu]], [[Kiarmenia]] na [[Kiarabu]].
* [[Mababu wa Kanisa]]
==Viungo vya nje==
* [http://www.dcoi.org/25_20_30-_Volumina.html Indexes of ''PG'' volumes reporting the columns' numbers and scans] {{Wayback|url=http://www.dcoi.org/25_20_30-_Volumina.html |date=20120426054608 }}
* [http://graeca.patristica.net Complete catalog of downloadable PDFs of ''PG'' volumes] – organized by volume (Google Books)
* [http://classicsindex.wikispaces.com/migne_PG Catalog of ''PG'' volumes in Google Books and elsewhere] {{Wayback|url=http://classicsindex.wikispaces.com/migne_PG |date=20100603022741 }}, by Mischa Hooker
[[Category:Mababu wa Kanisa]]
[[Category:Fasihi ya Kigiriki]]
6o79zbjqfpc2pzgbltpiythnmdwg1vg
584 KK
0
70518
1572560
921466
2026-06-14T05:10:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572560
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|584|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''584 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 6 KK]]
e7m6l8msa00umixf51y9mxbi1xk1yel
583 KK
0
70519
1572615
921467
2026-06-14T05:19:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572615
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|583|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''583 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 6 KK]]
pm5c0iwrkkxvpp6ywfg3zly0apzd8jr
519 KK
0
70533
1572686
921486
2026-06-14T05:31:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572686
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|519|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''519 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 6 KK]]
qmigox3kq1lfr7fokfunj7y81z0cg0n
521 KK
0
70535
1572762
921488
2026-06-14T05:43:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572762
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|521|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''521 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 6 KK]]
00sy0i5vyapnvvdahadtqvhmut4pwwm
529 KK
0
70536
1572856
921489
2026-06-14T05:58:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572856
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|529|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''529 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 6 KK]]
lrwjj97hiem4oj6xk1c7fqkcv9cuonc
690 KK
0
72713
1572453
934172
2026-06-14T04:52:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572453
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|690|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''690 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 7 KK]]
tlcd28jj00625x18dpsj1wdenv153r0
Batizio
0
72862
1572469
934560
2026-06-14T04:55:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572469
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
[[File:Lateran Baptisterium.jpg|thumb|right|Batizio karibu na [[kanisa kuu la Roma]] huko [[Laterano]].]]
'''Batizio''' ni mahali pa kuadhimishia [[sakramenti]] ya [[ubatizo]] katika [[dini]] ya [[Ukristo]].
Panaweza kupatikana ndani ya [[kanisa]] au karibu nalo.
[[Uzuri]] wake unaonyesha jinsi waamini walivyojali hatua hiyo ya [[maisha ya kiroho]].
{{mbegu-Ukristo}}
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Ubatizo]]
[[Jamii:Usanifu majengo]]
jt704mmwf1w3lu48g9u40f77hly0bij
Sala ya mchana
0
77421
1572823
951657
2026-06-14T05:53:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572823
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''Sala ya mchana''' katika "[[Liturujia ya vipindi]]" ni sala rasmi iliyopangwa kwa [[saa]] za [[mchana]] kati ya [[Masifu ya asubuhi]] na [[Masifu ya jioni]].
Imegawanyika katika vipindi vitatu vifupi: [[Kabla ya adhuhuri]], [[Adhuhuri]] na [[Baada ya adhuhuri]].
Vipindi hivyo vinatokana na [[desturi]] ya [[Uyahudi]] iliyoendelea kufuatwa na [[Wakristo]], inavyoshuhudiwa na [[kitabu]] cha [[Matendo ya Mitume]].
Kati ya [[utangulizi]] na [[baraka]] ya mwisho, sala hiyo inaundwa na [[utenzi]], [[Zaburi]] tatu au vipande vitatu vya Zaburi moja ndefu, [[somo]] fupi kutoka vitabu vingine vya [[Biblia ya Kikristo]], kiitikizano kifupi na sala ya kumalizia.
{{mbegu-Ukristo}}
[[Jamii:Liturujia]]
[[Jamii:Sala]]
bs8ve3pujkfo8coe6sn8igivnu5grm9
Wasani
0
78831
1572402
1572230
2026-06-13T14:47:52Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1572402
wikitext
text/x-wiki
[[Image:San tribesman.jpg|200px|thumb|right|[[Mwanamume]] wa jamii ya Wasani.]]
[[File:Samuel Daniell - Kora-Khokhoi preparing to move - 1805.jpg|thumb|[[Wakushi]] waliwarithisha Wasani weupe wa [[ngozi]] yao<ref>Pontus Skoglund et al. [https://www.cell.com/cell/pdf/S0092-8674(17)31008-5.pdf "Reconstructing Prehistoric African Population Structure"], ''Cell'', 2017</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://meeting.physanth.org/program/2017/session33/henn-2017-rapid-evolution-of-lighter-skin-pigmentation-in-southern-africa.html |title=Excerpt from ''The 86th Annual Meeting of the American Association of Physical Anthropologists (2017)'' |accessdate=2020-05-04 |archive-date=2019-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729043655/https://meeting.physanth.org/program/2017/session33/henn-2017-rapid-evolution-of-lighter-skin-pigmentation-in-southern-africa.html |url-status=dead }}</ref>.]]
'''Wasani''' (au '''Wakhoisan''' kutoka [[Kiingereza]]: ''Khoisan'' /ˈkɔɪsɑːn/, au ''Khoe-Sān'', tamka [kxʰoesaːn], kulingana na [[othografia]] ya kisasa ya Khoekhoegowab) ni [[kundi]] la [[Kabila|makabila]] ya [[Afrika Mashariki]] na [[Kusini mwa Afrika]] ambayo ndio wakazi [[asili]] wa maeneo hayo, na ambayo yanachanganya [[sura]] na [[lugha]] kwa kiasi kikubwa, tofauti na [[Wabantu]] ambao siku hizi ndio wakazi wake walio wengi.<ref>Barnard, Alan (1992) ''Hunters and Herders of Southern Africa: A Comparative Ethnography of the Khoisan Peoples''. New York; Cambridge: Cambridge University Press, 1992.</ref>
Wasani wengi ndio wazao wa moja kwa moja wa mtawanyiko wa mapema sana wa [[Binadamu|wanadamu]] wa kisasa hadi Kusini mwa Afrika kabla ya miaka 150,000 iliyopita ambapo walifika katika [[Zama za Mawe|Zama za Mwanzo za Mawe]].<ref> Their total numbers are estimated at roughly 300,000 Khoikhoi and 90,000 San: 200k Nama people (2010): Brenzinger, Matthias (2011) "The twelve modern Khoisan languages." In Witzlack-Makarevich & Ernszt (eds.), Khoisan languages and linguistics: proceedings of the 3rd International Symposium, Riezlern / Kleinwalsertal (Research in Khoisan Studies 29). 100k Damara people (1996): James Stuart Olson, « Damara » in The Peoples of Africa: An Ethnohistorical Dictionary, Greenwood Publishing Group, 1996, p. 137. 50-60k San people in Botswana (2010): Anaya, James (2 June 2010). Addendum – The situation of indigenous peoples in Botswana (PDF) (Report). United Nations Human Rights Council. A/HRC/15/37/Add.2.</ref> Wengi wao zaidi walimezwa na makabila ya Kibantu, kwa mfano [[Watswana]] na [[Waxhosa]].
Nchini [[Tanzania]], waliobaki wa jamii hiyo wanaitwa [[Wasandawe]].
Huko Kusini mwa Afrika wanaishi hasa [[Namibia]] (ambapo Wakhoekhoe wa makabila ya [[Wanama]] na [[Wadamara]] ni makabila yaliyoenea), [[Botswana]] na [[Afrika Kusini]], lakini pia [[Angola]], [[Zambia]], [[Zimbabwe]], [[Lesotho]].
Baadhi ("San", kwa [[Kiingereza]] ''Bushmen''; neno San linatokana na lugha ya Khoekhoe likimaanisha "wale wanaookota vitu kutoka ardhini", yaani ambao hawamiliki mifugo. Ingawa kuna kosmologia na lugha zinazohusishwa na mtindo huu wa [[maisha]], neno hili ni kiwakilishi cha kiuchumi badala ya kitamaduni au kikabila) wamedumisha zaidi taratibu za [[utamaduni]] wao kama [[wawindaji-wakusanyaji]], baadhi ("Khoi", yaani "watu", kwa [[Kiingereza]] ''Hottentots'') wameiga [[ufugaji]] wa makabila ya [[Kikushi]] na ya [[Kibantu]] yaliyovamia maeneo yao si zaidi ya miaka 3,000 iliyopita, takriban kati ya miaka 1,500 na 2,000 iliyopita.
Ma[[chotara]] wengi wa leo Kusini mwa Afrika wana [[asili]] ya [[baba]] [[Mzungu]] na [[mama]] Khoi.
Lugha zao leo zimegawanyika katika angalau familia tatu za [[lugha]] tofauti na zisizohusiana: Khoe-Kwadi, Tuu na Kxʼa.
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo==
* Barnard, Alan (2004) Mutual Aid and the Foraging Mode of Thought: Re-reading Kropotkin on the Khoisan. ''[[Social Evolution & History]]'' 3/1: 3–21.
* Coon, Carleton: The Living Races of Man (1965)
* {{Rejea kitabu |last=Diamond |first=Jared |authorlink=Jared Diamond |year=1999 |title=[[Guns, Germs, and Steel]] |location=New York |publisher=[[W.W. Norton & Company]] |isbn=0-393-31755-2 |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}}.
* Hogan, C. Michael (2008) [http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=22373&mode=&order=0 "Makgadikgadi"] at Burnham, A. (editor) ''The Megalithic Portal''
* [[Richard Borshay Lee|Lee, Richard B.]] (1979), ''The !Kung San: Men, Women, and Work in a Foraging Society.'' Cambridge: Cambridge University Press.
* Smith, Andrew; Malherbe, Candy; Guenther, Mat and Berens, Penny (2000), ''Bushmen of Southern Africa: Foraging Society in Transition.'' Athens: Ohio University Press. ISBN 0-8214-1341-4
* [[Elizabeth Marshall Thomas|Thomas, Elizabeth Marshall]] (1958, 1989) ''The Harmless People.''
* [[Elizabeth Marshall Thomas|Thomas, Elizabeth Marshall]] (2006). ''The Old Way: A Story of the First People.''
==Viungo vya nje==
{{commonscat}}
* [http://khoisan.org/ The Khoisan]
* [http://www.san.org.za/ Home of the Southern African San] {{Wayback|url=http://www.san.org.za/ |date=20210126091535 }}
* [http://www.africanlanguages.org/khoesan.html "Khoesan languages"] {{Wayback|url=http://www.africanlanguages.org/khoesan.html |date=20081210183349 }} from ''Web Resources for African Languages''
* [http://uk.news.yahoo.com/africas-khoe-san-were-first-split-other-humans-195425010.html Africa's Khoe-San were first to split from other humans]
* [http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-09/24/earliest-human-genetic-split Khoisan people represent 'earliest' branch off human family tree] {{Wayback|url=http://www.wired.co.uk/news/archive/2012-09/24/earliest-human-genetic-split |date=20150924015015 }}, By Ian Steadman, 24 September 2012.
==Tanbihi==
{{reflist}}
{{mbegu-utamaduni}}
[[Jamii:Makabila ya Afrika Kusini]]
[[Jamii:Makabila ya Botswana]]
[[Jamii:Makabila ya Namibia]]
[[Jamii:Makabila ya Tanzania]]
apryy228ear78dhaxc4tvgpnj76dqnk
711 KK
0
79488
1572533
959099
2026-06-14T05:05:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572533
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|711|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''711 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
[[Category:Karne ya 8 KK]]
d1satwot32hhupgty6z4e47ytv93k8t
731 KK
0
79499
1572595
959110
2026-06-14T05:16:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572595
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|731|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''731 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
[[Category:Karne ya 8 KK]]
bmskqv8z4fufk1sz2kqvu1kse0l4cs2
757 KK
0
79724
1572693
960067
2026-06-14T05:32:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572693
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|757|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''757 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 8 KK]]
hvawokrjyar6d2vkvjycdf06siit1yg
885 KK
0
79741
1572651
960155
2026-06-14T05:25:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572651
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|885|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''885 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
[[Category:Karne ya 9 KK]]
luuck7c0mav0icdt8im5dunw0pcfaco
883 KK
0
79742
1572735
960156
2026-06-14T05:39:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572735
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|883|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''883 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
[[Category:Karne ya 9 KK]]
88x3384smn890o0zklwyfn0q7adea73
Miaka ya 740 KK
0
79862
1572705
960376
2026-06-14T05:34:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572705
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MuongoKKMakala|75}}
Makala hii inahusu [[muongo]] ya [[mwaka|miaka]] [[749 KK|749]] - [[740 KK|740]] [[Kabla ya Kristo|KK]].
== Matukio ==
== Utamaduni ==
== Sayansi ==
== Watu ==
== Viungo vya nje ==
{{Commonscat|740s BC}}
{{Mbegu-historia}}
65bll7nn31ycnyjwqu2jmjkfc8lcav5
Miaka ya 720 KK
0
79863
1572785
960377
2026-06-14T05:47:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572785
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MuongoKKMakala|73}}
Makala hii inahusu [[muongo]] ya [[mwaka|miaka]] [[729 KK|729]] - [[720 KK|720]] [[Kabla ya Kristo|KK]].
== Matukio ==
== Utamaduni ==
== Sayansi ==
== Watu ==
== Viungo vya nje ==
{{Commonscat|720s BC}}
{{Mbegu-historia}}
sxyxfcqj8ams3kfbk1ipou304qqzzjh
783 KK
0
79873
1572770
960388
2026-06-14T05:44:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572770
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|783|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''783 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 8 KK]]
7i2el013l440n24lndrbh76r93xv7ie
957 KK
0
79966
1572470
960493
2026-06-14T04:55:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572470
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|957|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''957 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 10 KK]]
65n3vch6elk90u6x8v7orq1o6soig24
956 KK
0
79967
1572519
960494
2026-06-14T05:03:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572519
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|956|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''956 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 10 KK]]
icfijk1sijacgezh4mfvl3ak375yio6
965 KK
0
79980
1572582
960509
2026-06-14T05:13:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572582
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|965|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''965 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 10 KK]]
f25pcmyky3w38t27rfpw4mxljjs8qbo
1010 KK
0
80325
1572514
961244
2026-06-14T05:02:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572514
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1010|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1010 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 11 KK]]
khfap1gojoxilcxm24vh4yz4gf3ry9n
1009 KK
0
80326
1572575
961245
2026-06-14T05:12:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572575
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1009|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1009 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 11 KK]]
ljl6y64t1u2b5ymnd3wdjpio7ulad93
1008 KK
0
80327
1572633
961246
2026-06-14T05:22:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572633
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1008|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1008 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 11 KK]]
rg6819vjek4y25ar9z62ctp3as0edfp
1000 KK
0
80338
1572712
961257
2026-06-14T05:35:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572712
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1000|KK}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1000 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 11 KK]]
iinahpx5xcnw2ofslsai64jgeev346l
1107 KK
0
80395
1572463
961318
2026-06-14T04:54:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572463
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1107}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1107 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 12 KK]]
06u4bfno9rvyr1i8ukp94pmmjmrl0c6
1273 KK
0
80517
1572713
961629
2026-06-14T05:35:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572713
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1273}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1273 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 13 KK]]
1ybunewgbxxurk55nbv2g52dtwmak78
1220 KK
0
80518
1572792
961630
2026-06-14T05:48:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572792
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1220}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1220 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 13 KK]]
ohxjpettwsr7uhb85y87xmgzepc1png
1268 KK
0
81261
1572888
965426
2026-06-14T06:03:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572888
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1268}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1268 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 13 KK]]
h4yyfdvyjmhrl39a0di0ffhqxl3f8oe
1339 KK
0
81720
1572467
968149
2026-06-14T04:54:44Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572467
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1339}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1339 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 14 KK]]
642oz96vft0qcylbmmq8zr65814mm7g
1320 KK
0
81721
1572516
968150
2026-06-14T05:02:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572516
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1320}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1320 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 14 KK]]
e9ijk0y458piu6zr5pbjdgav0x6qtmr
1321 KK
0
81722
1572578
968151
2026-06-14T05:13:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572578
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1321}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1321 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 14 KK]]
b43fh12ql7pmjkzbqxyhvjhn2bzkorm
1322 KK
0
81723
1572637
968153
2026-06-14T05:23:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572637
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1322}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1322 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 14 KK]]
n9nzijim906w3v0xbf6gwidgiib3ard
1323 KK
0
81724
1572716
968154
2026-06-14T05:36:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572716
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1323}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1323 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 14 KK]]
7qz2pe50c4gt2lhlnerh7tvzhebbe1y
1485 KK
0
81765
1572893
968215
2026-06-14T06:04:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572893
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1485}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1485 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 15 KK]]
biucpte9w94nnsqp7glmxjmelfwx633
1509 KK
0
82032
1572472
968627
2026-06-14T04:55:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572472
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1509}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1509 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 16 KK]]
oia8djlaf4tr5pym5ovo9p5jw5q1bqy
1517 KK
0
82090
1572523
968703
2026-06-14T05:04:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572523
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1517}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1517 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 16 KK]]
4kgvcm90ogjvldrbytjg2mtsy21v91o
1655 KK
0
82160
1572728
968787
2026-06-14T05:38:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572728
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1655}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1655 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 17 KK]]
8v9n1uid07eexxq12xnmrrktnfjm5b9
1640 KK
0
82166
1572809
968795
2026-06-14T05:51:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572809
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1640}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1640 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 17 KK]]
i1oyev2paqu8mdq7krtcsa7vug3uniy
1797 KK
0
82293
1572480
969105
2026-06-14T04:56:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572480
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1797}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1797 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 18 KK]]
9cauafgu89tsk1v6c3n4yfa11pfktxm
1771 KK
0
82307
1572532
969121
2026-06-14T05:05:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572532
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1771}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1771 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 18 KK]]
ae0dahzv72wt6zs6eid19tjp6o1ie0g
1782 KK
0
82310
1572594
969125
2026-06-14T05:15:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572594
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1782}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1782 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 18 KK]]
mrna6x4a492z98sxbczogfqbhpkrjbs
1722 KK
0
82311
1572650
969126
2026-06-14T05:25:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572650
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1722}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1722 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 18 KK]]
fz1mutgyz8qw8bq9sg2kzu252ed6bmk
1723 KK
0
82312
1572733
969127
2026-06-14T05:38:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572733
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1723}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1723 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 18 KK]]
k9vfzfi4y4wszzozxfccstsqoxc2hhz
1724 KK
0
82313
1572815
969128
2026-06-14T05:52:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572815
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1724}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1724 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 18 KK]]
3920npycaagpuelzj77ztet7m20hc90
1789 KK
0
82326
1572912
969141
2026-06-14T06:07:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572912
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1789}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1789 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 18 KK]]
mjeg7971e45vewbv691llg6n7p5n509
1885 KK
0
82459
1572485
969491
2026-06-14T04:57:44Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572485
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1885}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1885 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 19 KK]]
1bhix5jgomg7yjvahvcvq3plxk2tnof
1886 KK
0
82460
1572536
969492
2026-06-14T05:06:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572536
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|1886}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''1886 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 19 KK]]
cg39953qrbg9wgjlth72qis581oqqpp
2093
0
84735
1572521
980906
2026-06-14T05:03:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572521
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Mwaka|2093}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''2093 BK''' ([[Baada ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
{{Kalenda za Dunia}}
== Waliofariki ==
{{commonscat}}
[[Jamii:Karne ya 21]]
[[Jamii:2093|*]]
tky695qsk5aj289dcmxjs932o6j6qdq
2094
0
84789
1572584
981080
2026-06-14T05:14:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572584
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Mwaka|2094}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''2094 BK''' ([[Baada ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
{{Kalenda za Dunia}}
== Waliofariki ==
{{commonscat}}
[[Jamii:Karne ya 21]]
[[Jamii:2094|*]]
tempg3ckjvgr33f9qx29gk25er8zvrv
2095
0
84790
1572642
981081
2026-06-14T05:23:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572642
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Mwaka|2095}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''2095 BK''' ([[Baada ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
{{Kalenda za Dunia}}
== Waliofariki ==
{{commonscat}}
[[Jamii:Karne ya 21]]
[[Jamii:2095|*]]
9h6bhlyodi60br77mo3bhah3e6b5hhb
2096
0
84791
1572720
981082
2026-06-14T05:36:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572720
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Mwaka|2096}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''2096 BK''' ([[Baada ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
{{Kalenda za Dunia}}
== Waliofariki ==
{{commonscat}}
[[Jamii:Karne ya 21]]
[[Jamii:2096|*]]
kizig7h6a0ek97s16nibkgwkh2wckga
2088
0
84807
1572802
981103
2026-06-14T05:50:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572802
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Mwaka|2088}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''2088 BK''' ([[Baada ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
{{Kalenda za Dunia}}
== Waliofariki ==
{{commonscat}}
[[Jamii:Karne ya 21]]
[[Jamii:2088|*]]
6jn4i24pi6dqa71rcrithg3xdir1gbe
2072
0
84814
1572901
981115
2026-06-14T06:06:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572901
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Mwaka|2072}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''2072 BK''' ([[Baada ya Kristo]]).
== Matukio ==
== Waliozaliwa ==
{{Kalenda za Dunia}}
== Waliofariki ==
{{commonscat}}
[[Jamii:Karne ya 21]]
[[Jamii:2072|*]]
flxqyl2r05bp0i4zoi091p6hrobrktb
Amy Lowell
0
87256
1572777
987173
2026-06-14T05:46:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572777
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
[[File:Houghton_MS_Lowell_62_(5)_-_Bachrach.jpg|right|thumb|Amy Lowell, takriban 1916]]
'''Amy Lawrence Lowell''' ([[9 Februari]] [[1874]] – [[12 Mei]] [[1925]]) alikuwa mshairi wa kike kutoka nchi ya [[Marekani]]. Mwaka wa 1926 alipokea '''[[Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi]]''', yaani baada ya kifo chake tu.
{{Mbegu-mwandishi}}
{{DEFAULTSORT:Lowell, Amy}}
[[Category:Waliozaliwa 1874]]
[[Category:Waliofariki 1925]]
[[Category:Washairi wa Marekani]]
[[Category:Tuzo ya Pulitzer ya Ushairi]]
8xl0vuknohnfvaewazfnjhws87r3yei
Richard Russo
0
88893
1572694
993859
2026-06-14T05:32:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572694
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
[[File:Richard_Russo.jpg|right|thumb|Richard Russo mnamo 2008]]
'''Richard Russo''' (amezaliwa [[15 Julai]] [[1949]]) ni mwandishi kutoka nchi ya [[Marekani]]. Mwaka wa [[2002]], alipokea '''[[Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi]]''' kwa [[riwaya]] yake ''Empire Falls''.
{{DEFAULTSORT:Russo, Richard}}
[[Category:Waliozaliwa 1949]]
[[Category:Watu walio hai]]
[[Category:Waandishi wa Marekani]]
[[Category:Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi]]
{{Mbegu-mwandishi}}
0eamjsf9gv3rr5i3i0g3l3ituxj5wby
Mtumishi wa Mungu
0
90171
1572364
1572232
2026-06-13T12:07:30Z
Riccardo Riccioni
452
/* Katika Kanisa Katoliki */
1572364
wikitext
text/x-wiki
'''Mtumishi wa Mungu''' ni [[jina]] la [[heshima]] linalotumika katika [[Biblia]] na katika [[Ukristo]] kwa [[mtu]] anayesadikiwa kumtumikia [[Mungu]] kwa namna ya pekee.
==Katika Biblia==
Katika [[Biblia ya Kiebrania]] jina hilo ni la juu kuliko "[[nabii]]", kwa sababu jina hilo lilikuwa na maana mbalimbali, hata mbaya, kwa mfano "[[kichaa]]" au "[[nabii wa uongo]]". Linapatikana humo mara tano <ref>The Hebrew Bible refers to [[Moses]] as "the servant of [[Elohim]]" (עֶֽבֶד הָאֱלֹהִ֛ים ''‘eḇeḏ-hā’ĕlōhîm''; {{bibleref|1 Chronicles|6:49|9}}, {{bibleref|2 Chronicles|24:9|9}}, {{bibleref|Nehemiah|10:29|9}}, and {{bibleref|Daniel|9:11|9}}). {{bibleref|Judges|2:8|9}} and {{bibleref|2 Timothy|2:15|9}} refer to [[Joshua]] as "the slave of Yahweh" (עֶ֣בֶד יְהוָ֑ה, ''‘eḇeḏ [[Yahweh]]'').</ref>, halafu mara nne katika [[Agano Jipya]]<ref>The New Testament also describes Moses in this way in {{bibleref|Revelation|15:3|9}} (τοῦ δούλου τοῦ Θεοῦ, ''tou doulou tou Theou''). [[Paul the Apostle|Paul]] calls himself "<U>a</U> servant of God" in {{bibleref|Titus|1:1|9}} (δοῦλος Θεοῦ, ''doulos Theou''), while [[Epistle of James|James]] calls himself "<U>a</U> servant of God and the Lord Jesus Christ" (θεοῦ καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ δοῦλος, ''Theou kai Kyriou Iēsou Christou doulos'') in {{bibleref|James|1:1|9}}. {{bibleref|1 Peter|2:16|9}} describes "servants of God" (Θεοῦ δοῦλοι, ''Theou douloi'') being free to act within the bounds of God's will. Following usage conventions established in the [[Authorized King James Version|King James Bible]], the word "servant" is never capitalized or used as a title of nobility. ("The servant is not greater than his lord.") {{bibleref|John|13:16|9}}; {{bibleref|John|15:20|9}}; {{bibleref|Matthew|25:21|9}}</ref>.
==Katika Ukristo==
Siku hizi linatumiwa na Wakristo wa [[madhehebu]] mbalimbali kwa maana tofauti.
==Katika Kanisa Katoliki==
Katika [[Kanisa Katoliki]] linatumika hasa<ref>[[Congregation for the Causes of Saints|Congregatio de Causis Sanctorum]] – Vincenzo Criscuolo, Daniel Ols, Robert J. Sarno (ed.), ''Le Cause dei Santi. Sussidio per lo Studium'', [[Libreria Editrice Vaticana]], 3rd edition, Rome 2014, p. 342.</ref> kwa waumini wafu ambao [[maisha]] yao yameanza kuchunguzwa ili kuona kama hatimaye wataweza kutangazwa [[watakatifu]].<ref>[https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E06E7D61E31F931A25751C1A9629C8B63 "Pressing Sainthood for a Beloved Archbishop"]. (12 December 2004) by Marek Fuchs. ''The New York Times''. Accessed 28 February 2010</ref><ref>[http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/csaints/documents/rc_con_csaints_doc_20050929_saraiva-martins-beatif_en.html CONGREGATION FOR THE CAUSES OF SAINTS: NEW PROCEDURES IN THE RITE OF BEATIFICATION]</ref>
{{Kutangaza watakatifu}}
[[File:Bezoek_president_Nyerere_van_Tanzania_president_Nyerere_spreekt_in_de_Eerste_Ka,_Bestanddeelnr_933-2627.jpg|thumb|[[Julius Nyerere|Julius Kambaragwe Nyerere]], [[rais]] wa [[Tanzania]], ''mtumishi wa Mungu'' tangu mwaka [[2005]]<ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/47400</ref>.]]
[[File:Don oreste benzi.jpg|thumb|[[Oreste Benzi]], [[Upadri|padri]] [[mwanajimbo]] wa [[Italia]], ''mtumishi wa Mungu'' tangu mwaka [[2014]]<ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/91554</ref>.]]
Jina ''Mtumishi wa Mungu'' halimaanishi kuwa kweli mhusika alimtumikia Mungu kiaminifu hadi [[kifo]] chake, bali kwamba watu wengiwengi wanaona hivyo, hata [[askofu]] wa [[Dayosisi|jimbo]] alifungua [[kesi]] ya kumtangaza mtakatifu.
Baada ya hatua hiyo kukamilika kwa Papa kuthibitisha [[ushujaa]] wa [[maadili]] yake yote, au [[kifodini]] chake, mtumishi huyo ataanza kuitwa ''[[Mstahili heshima]]''.
Kisha kuthibitisha kwamba [[muujiza]] wowote umetokea kwa [[maombezi ya watakatifu|maombezi]] yake, Papa atamtangaza [[mwenye heri]].
Baada ya muujiza mwingine atamalizia kwa kumtangaza mtakatifu.<ref>[http://www.catholicnewsagency.com/news/john_paul_ii_declared_venerable_moves_one_step_closer_to_sainthood "John Paul II declared Venerable, moves one step closer to sainthood"]. ''CNA''. Retrieved 28 February 2010</ref><ref>[http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&newsID=61687 Mercedarian Missionaries' founder to be beatified.] {{Wayback|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&newsID=61687 |date=20120308204506 }} 5 October 2006. ''Saipan Tribune''. Retrieved 28 February 2010</ref>
Kesi hizo katika hatua zote zinasimamiwa na [[idara]] maalumu yenye makao makuu huko [[Vatikani]].
Tofauti na hilo ni jina ''Servus Servorum Dei'' (Mtumishi wa Watumishi wa Mungu), ambalo kuanzia [[Papa Gregori I]] linatumiwa na [[Mapapa]] kujitambulisha kwa [[unyenyekevu]].
==Tazama pia==
* [[Mtumishi mteswa]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
{{mbegu-Ukristo}}
[[Jamii:Biblia]]
[[Jamii:Watakatifu]]
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
pzv6lmnfv4iy45ys9hd6k7x7ue5gg0w
Mstahili heshima
0
90172
1572361
1572284
2026-06-13T12:01:57Z
Riccardo Riccioni
452
1572361
wikitext
text/x-wiki
[[File:Salvo D'Acquisto.jpg|thumb|[[Salvo D'Acquisto]], [[askari]] wa [[Italia]], ni mfano wa [[mlei]] aliyetangazwa ''mstahili heshima'' mwaka 2025.]]
'''Mstahili heshima''' (kwa [[Kilatini]] ''Venerabilis'', kwa [[Kiingereza]] ''Venerable'') ni [[jina]] ambalo katika [[Kanisa Katoliki]] linatumika hasa kwa muumini aliyefariki ambaye, baada ya [[kesi]] kuchunguza [[uadilifu]] wake wa kiwango cha [[ushujaa]], [[Papa]] ameuthibitisha rasmi<ref>{{cite web |title=Catholic Encyclopedia - Infallibility |url=https://www.catholic.com/encyclopedia/infallibility#IV._SCOPE_AND_OBJECT_OF_INFALLIBILITY |access-date=12 August 2019}}</ref>.
Uchunguzi huo unahusu [[maadili ya Kimungu]] ([[imani]], [[tumaini]] na [[upendo]]), [[maadili bawaba]] ([[busara]], [[haki]], [[nguvu]] na [[kiasi]]) pamoja na [[unyenyekevu]]. Kwa [[watawa]] unachunguzwa pia utekelezaji wa [[nadhiri]] zao.
Pamoja na hayo, [[Kanisa]] linasubiri [[Mungu]] athibitishe mwenyewe kwa [[muujiza]] mmoja iliyopatikana kwa [[maombezi ya watakatifu|maombezi]] ya huyo ili aweze kutangazwa [[mwenye heri]] na wa pili ili atangazwe [[mtakatifu]], isipokuwa mara mojamoja sana <ref>{{cite web |last1=Heffron |first1=Christopher |title=Ask A Franciscan: What Is 'Equivalent Canonization'? |url=https://www.franciscanmedia.org/ask-a-franciscan-what-is-equivalent-canonization/ |access-date=12 August 2019}}</ref>.
{{Kutangaza watakatifu}}
==Tanbihi==
{{marejeo}}
{{mbegu-katoliki}}
[[Jamii:Watakatifu]]
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
c9gpbinijzshm0ymk19piw2gc5k5wjz
1572365
1572361
2026-06-13T12:08:51Z
Riccardo Riccioni
452
1572365
wikitext
text/x-wiki
[[File:Salvo D'Acquisto.jpg|thumb|[[Salvo D'Acquisto]], [[askari]] wa [[Italia]], [[mlei]] aliyetangazwa ''mstahili heshima'' mwaka [[2025]]<ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/90399</ref>.]]
'''Mstahili heshima''' (kwa [[Kilatini]] ''Venerabilis'', kwa [[Kiingereza]] ''Venerable'') ni [[jina]] ambalo katika [[Kanisa Katoliki]] linatumika hasa kwa muumini aliyefariki ambaye, baada ya [[kesi]] kuchunguza [[uadilifu]] wake wa kiwango cha [[ushujaa]], [[Papa]] ameuthibitisha rasmi<ref>{{cite web |title=Catholic Encyclopedia - Infallibility |url=https://www.catholic.com/encyclopedia/infallibility#IV._SCOPE_AND_OBJECT_OF_INFALLIBILITY |access-date=12 August 2019}}</ref>.
Uchunguzi huo unahusu [[maadili ya Kimungu]] ([[imani]], [[tumaini]] na [[upendo]]), [[maadili bawaba]] ([[busara]], [[haki]], [[nguvu]] na [[kiasi]]) pamoja na [[unyenyekevu]]. Kwa [[watawa]] unachunguzwa pia utekelezaji wa [[nadhiri]] zao.
Pamoja na hayo, [[Kanisa]] linasubiri [[Mungu]] athibitishe mwenyewe kwa [[muujiza]] mmoja iliyopatikana kwa [[maombezi ya watakatifu|maombezi]] ya huyo ili aweze kutangazwa [[mwenye heri]] na wa pili ili atangazwe [[mtakatifu]], isipokuwa mara mojamoja sana <ref>{{cite web |last1=Heffron |first1=Christopher |title=Ask A Franciscan: What Is 'Equivalent Canonization'? |url=https://www.franciscanmedia.org/ask-a-franciscan-what-is-equivalent-canonization/ |access-date=12 August 2019}}</ref>.
{{Kutangaza watakatifu}}
==Tanbihi==
{{marejeo}}
{{mbegu-katoliki}}
[[Jamii:Watakatifu]]
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
82tix3dxisw3m6pqevpin461lgb7ppu
Kigango
0
93402
1572534
1013936
2026-06-14T05:05:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572534
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Kanisa Katoliki}}
'''Kigango''' ni sehemu ya [[parokia]] ambayo hupata [[huduma]] kutoka kwa [[paroko]] na mapadri wenzake badala ya kuwa na [[padri]] mkazi.
Mara nyingi kina [[kanisa]] lake ambamo [[ibada]] zinafanyika kawaida kutokana na umbali wa kanisa la parokia.
Katika kigango zinapatikana [[jumuia ndogondogo]] za [[Kikristo]] zinazounganisha [[familia]] kadhaa.
{{mbegu-katoliki}}
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
e645g85wmokwuxypg0bxuogqur8f2oq
Mkate wa uzima
0
93550
1572576
1014636
2026-06-14T05:12:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572576
wikitext
text/x-wiki
[[File:Eucharistic bread and fish.jpg|thumb|240px|[[Mchoro wa ukutani]] wa mwanzoni mwa [[karne ya 3]] ukionyesha mkate wa ekaristi na samaki, [[Katakombu wa Mt. Kalisti]], [[Roma]], [[Italia]].]]
'''Mkate wa uzima''' (kwa [[Kigiriki]] ἄρτος τῆς ζωῆς, ''artos tēs zōēs'') ni mojawapo kati ya namna [[Saba (namba)|saba]] ya [[Yesu Kristo]] kujitambulisha katika [[Injili ya Yohane]] kwa kutanguliza "Mimi ndimi..."<ref>''Who Do You Say That I Am?: Essays on Christology'' by Jack Dean Kingsbury, Mark Allan Powell, David R. Bauer 1999 ISBN 0-664-25752-6 page 83</ref>.
[[Yesu]] alijiita hivi baada ya kuzidisha [[mkate]] na [[samaki]] kwa [[umati]] wa [[watu]] waliomfuata.
Lengo la [[muujiza]] huo halikuwa tu kutuliza [[njaa]] yao, bali kudokeza [[karamu]] ya [[mbinguni]] ambayo itashibisha [[hamu]] zote za [[binadamu]] kwa utimilifu wa [[uzima]].
[[Hotuba]] hiyo inapatikana katika [[Yoh]] 6:22-59 ambamo imeandikwa kuwa ilitolewa katika [[sinagogi]] la [[Kapernaumu]].<ref>''The Gospel According to John: A Literary and Theological Commentary'' by Thomas L. Brodie 1997 ISBN 0-19-511811-1 page 266</ref>
Pamoja na kwamba [[Injili]] hiyo haisimulii jinsi Yesu alivyowaachia [[wanafunzi]] wake [[mwili]] na [[damu]] yake katika [[Umbo|maumbo]] ya mkate na [[divai]] wakati wa [[karamu ya mwisho]], inazungumzia [[fumbo]] la [[ekaristi]] hasa katika sehemu ya mwisho ya hotuba hiyo, ikisisitiza kuwa Yesu amejifanya [[chakula]] kweli na [[kinywaji]] kweli<ref>''The Eucharist in the New Testament'' by Jerome Kodell 1988 ISBN 0-8146-5663-3 page 118</ref>.
Kwa njia yake tu mtu anaweza kuwa na [[uzima wa Kimungu]] (Yoh 5:26)<ref>''The Person of Christ'' by Gerrit Cornelis Berkouwer 1954 ISBN 0-8028-4816-8 page 163</ref>.
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{mbegu-mtu-Biblia}}
[[Category:Yesu Kristo]]
[[Category:Kristolojia]]
[[Category:Injili ya Yohane]]
[[Category:Ekaristi]]
aupfk48q4vwacwybfqttcmy0036k7s8
Mapacha (maana)
0
93715
1572715
1015068
2026-06-14T05:35:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572715
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
Mapacha inaweza kumaanisha
*Uwingi wa jina [[pacha]] ambaye ni mtu au mnyama aliyezaliwa pamoja na ndugu kutoka mimba moja
*Mapacha kama jina mbadala la kundinyota ya [[Jauza (kundinyota)|Jauza]] (ing. ''[[:en:Gemini (constellation)|Gemini]]'')
{{maana}}
inormntyduff7jhite4ljn0dv9tiog7
Sanjo wa Japani
0
93805
1572880
1015255
2026-06-14T06:02:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572880
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
[[Picha:Hyakuninisshu_068.jpg|right|thumb|Mchoro wa Sanjo]]
'''Sanjo''' ([[5 Februari]], [[976]] – [[5 Juni]], [[1017]]) alikuwa mfalme mkuu wa 67 (''[[Tenno]]'') wa [[Japani]]. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa ''Iyasada'', na alikuwa mwana wa pili wa Tenno [[Reizei]]. Mwaka wa [[1011]] alimfuata binamu yake, Tenno [[Ichijo]], na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 1016. Aliyemfuata kama Tenno ni binamu yake, [[Go-Ichijo]].
==Angalia pia==
*[[Orodha ya Wafalme Wakuu wa Japani]]
{{Mbegu-Kaizari-Japani}}
{{DEFAULTSORT:Sanjo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 976]]
[[Jamii:Waliofariki 1017]]
[[Jamii:Watawala wa Japani]]
f6rz3id830n5k4l9ecq0p9qaglxvbex
Milima ya Mwantine
0
96782
1572867
1025534
2026-06-14T06:00:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572867
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' iko [[magharibi]] mwa [[Tanzania]] katika [[Mkoa wa Shinyanga]].
[[Kilele]] cha juu kiko [[mita]] 1,228 juu ya [[usawa wa bahari]].
== Tazama pia ==
* [[Orodha ya milima ya Tanzania]]
{{mbegu-jio-Tanzania}}
[[Category:Milima ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Shinyanga]]
lw1g7575wyih80sygnvoixxrht4kze0
La Grande Mota
0
96995
1572680
1025977
2026-06-14T05:30:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572680
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mlima]] wa [[Meksiko]] katika [[Amerika ya Kaskazini]].
Una [[kimo]] cha [[mita]] 1,880 juu ya [[UB]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya milima]]
{{mbegu-jio-Mexiko}}
[[Jamii:Milima ya Mexiko]]
i46f9ujdbhudompw3eiqy1ufxx45z1u
Matacanes
0
96997
1572757
1025979
2026-06-14T05:42:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572757
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mlima]] wa [[Meksiko]] katika [[Amerika ya Kaskazini]].
Una [[kimo]] cha [[mita]] 1,800 juu ya [[UB]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya milima]]
{{mbegu-jio-Mexiko}}
[[Jamii:Milima ya Mexiko]]
0kcuvrdu5ohosly3j7eqak2v94onvl6
Evermann
0
97000
1572853
1025982
2026-06-14T05:58:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572853
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mlima]] wa [[Meksiko]] katika [[Amerika ya Kaskazini]].
Una [[kimo]] cha [[mita]] 1,050 juu ya [[UB]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya milima]]
{{mbegu-jio-Mexiko}}
[[Jamii:Milima ya Mexiko]]
r9dq4lc8v194r5hosda5ct2w1o36p22
Kieddoaivi
0
97505
1572875
1027036
2026-06-14T06:01:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572875
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mlima]] ulioko katika nchi ya [[Ufini]], wenye [[kimo]] cha [[mita]] 1,100.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya milima]]
* [[Milima ya Ulaya]]
{{mbegu-jio-Ulaya}}
[[jamii:Milima ya Ulaya]]
[[jamii:Milima ya Ufini]]
gdgyy9kcfl7feg4snh4tef31x2pon09
Mto Rubumba
0
98242
1572494
1029011
2026-06-14T04:59:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572494
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Kigoma]] ([[Tanzania]] [[Kaskazini]]-[[Magharibi]]).
[[Maji]] yake yanaelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari ya Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kigoma]]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Kigoma]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
n06kd7dj05j25pt40xnw6l5ekd80yys
Mto Sanza
0
98248
1572554
1029018
2026-06-14T05:09:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572554
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Kigoma]] ([[Tanzania]] [[Kaskazini]]-[[Magharibi]]).
[[Maji]] yake yanaelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari ya Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kigoma]]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Kigoma]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
n06kd7dj05j25pt40xnw6l5ekd80yys
Mto Farua
0
98458
1572665
1029952
2026-06-14T05:27:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572665
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Morogoro]] ([[Tanzania]] [[Mashariki]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Morogoro]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9kauidzp6usazkn1achuae5uubs90pj
Mto Funga
0
98459
1572745
1029953
2026-06-14T05:40:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572745
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Morogoro]] ([[Tanzania]] [[Mashariki]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Morogoro]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9kauidzp6usazkn1achuae5uubs90pj
Mto Gombo
0
98460
1572833
1029954
2026-06-14T05:54:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572833
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Morogoro]] ([[Tanzania]] [[Mashariki]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Morogoro]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9kauidzp6usazkn1achuae5uubs90pj
Mto Mzelezi
0
98557
1572491
1030054
2026-06-14T04:58:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572491
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Morogoro]] ([[Tanzania]] [[Mashariki]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Morogoro]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9kauidzp6usazkn1achuae5uubs90pj
Mto Nakarsonde
0
98558
1572547
1030055
2026-06-14T05:08:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572547
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Morogoro]] ([[Tanzania]] [[Mashariki]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Morogoro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Morogoro]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9kauidzp6usazkn1achuae5uubs90pj
Mto Kopoli
0
98604
1572844
1030106
2026-06-14T05:56:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572844
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[Pemba]] ([[Tanzania Visiwani]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya Pemba]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Pemba]]
[[Jamii:Zanzibar]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ivt95dnm8alikk1lxsgred83hi1j6kk
Mto Lupa
0
99180
1572772
1031089
2026-06-14T05:45:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572772
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Mbeya]] ([[Tanzania]] [[Kusini]] [[Magharibi]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Mbeya]]
f1dxf64icg4i6ea8ntr0wyjmpez83ja
Mto Mbalizi
0
99194
1572868
1031132
2026-06-14T06:00:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572868
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Mbeya]] ([[Tanzania]] [[Kusini]] [[Magharibi]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Mbeya]]
f1dxf64icg4i6ea8ntr0wyjmpez83ja
Mto Likonde
0
99350
1572895
1031419
2026-06-14T06:05:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572895
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Ruvuma]] ([[Tanzania]] [[Kusini]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]] kupitia [[mto Ruvuma]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ruvuma]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Ruvuma]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
a0ed8onayxh67hbr8hfacv92i7blu02
Mto Luhekea
0
99365
1572608
1031434
2026-06-14T05:18:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572608
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Ruvuma]] ([[Tanzania]] [[Kusini]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]] kupitia [[mto Zambezi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ruvuma]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Ruvuma]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
mg0c9k8k2xqtpp5vi8s12f3x05iajwp
Mto Milola
0
99410
1572845
1031480
2026-06-14T05:56:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572845
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Ruvuma]] ([[Tanzania]] [[Kusini]]) ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[bahari Hindi]] kupitia [[mto Zambezi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ruvuma]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Ruvuma]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
mg0c9k8k2xqtpp5vi8s12f3x05iajwp
Mto Emugur Berek
0
99660
1572885
1031912
2026-06-14T06:03:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572885
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Arusha]] ([[Tanzania]] [[kaskazini]]).
[[Maji]] yake yanaelekea [[ziwa Engaruka Magadi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Arusha]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Arusha]]
4z3ixq6lc3ga5887os99550r4qwskc6
Mto Kamanga (Arusha)
0
99675
1572574
1031928
2026-06-14T05:12:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572574
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Arusha]] ([[Tanzania]] [[kaskazini]]).
[[Maji]] yake yanaelekea [[Bahari ya Hindi]] kupitia [[mto Galana]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Arusha]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Arusha]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
huh1up7l957uzbdm38sm5128rzklzy6
Mto Kisimiri
0
99701
1572630
1031998
2026-06-14T05:21:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572630
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Arusha]] ([[Tanzania]] [[kaskazini]]).
[[Maji]] yake yanaelekea [[Bahari ya Hindi]] kupitia [[mto Galana]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Arusha]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Arusha]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
huh1up7l957uzbdm38sm5128rzklzy6
Mto Kitauti
0
99702
1572709
1031999
2026-06-14T05:34:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572709
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Arusha]] ([[Tanzania]] [[kaskazini]]).
[[Maji]] yake yanaelekea [[Bahari ya Hindi]] kupitia [[mto Galana]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Arusha]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Arusha]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
huh1up7l957uzbdm38sm5128rzklzy6
Mto Danged
0
99786
1572670
1032155
2026-06-14T05:28:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572670
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[mkoa wa Manyara]] ([[Tanzania]] [[kaskazini]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Manyara]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Manyara]]
cb4tvl7gpt54isr8eowb7hlj540ta2r
Mto Kuku (Singida)
0
100070
1572864
1032625
2026-06-14T05:59:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572864
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Mkoa wa Singida]] ([[Tanzania]] ya kati).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Singida]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Singida]]
89keg21q62b6vnah9mpfcnyvxlt3rlh
Mto Linolo
0
100076
1572544
1032631
2026-06-14T05:07:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572544
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Mkoa wa Singida]] ([[Tanzania]] ya kati).
[[Maji]] yake yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Singida]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Singida]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
54yig1n633azdhsccsyh0cjfezcyivo
Mto Mandahaa
0
100087
1572668
1032642
2026-06-14T05:28:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572668
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Mkoa wa Singida]] ([[Tanzania]] ya kati).
[[Maji]] yake yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Singida]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Singida]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
54yig1n633azdhsccsyh0cjfezcyivo
Mto Manje
0
100089
1572746
1032644
2026-06-14T05:40:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572746
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Mkoa wa Singida]] ([[Tanzania]] ya kati).
[[Maji]] yake yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Singida]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Singida]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
54yig1n633azdhsccsyh0cjfezcyivo
Mto Msagelela
0
100113
1572836
1032681
2026-06-14T05:55:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572836
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Mkoa wa Singida]] ([[Tanzania]] ya kati).
[[Maji]] yake yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Singida]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Singida]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
54yig1n633azdhsccsyh0cjfezcyivo
Mto Nyandiga
0
100129
1572441
1032697
2026-06-14T04:50:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572441
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Mkoa wa Singida]] ([[Tanzania]] ya kati).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Singida]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Singida]]
1ou419ezwsmtgd5znflzqw6wj7dsm5o
Mto Chalioni
0
100191
1572773
1032815
2026-06-14T05:45:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572773
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Dodoma]] ([[Tanzania]] ya kati).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Dodoma]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Dodoma]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
riz9s12l06gbcj9i0s208ck2q0zvyly
Mto Kigogo
0
100344
1572448
1033054
2026-06-14T04:51:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572448
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Iringa]] ([[Nyanda za Juu za Kusini]], [[Tanzania]]).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Iringa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
pse3oopz4wmslx4jhqlqypzwjjhakl5
Mto Kimbawala
0
100346
1572498
1033056
2026-06-14T04:59:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572498
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Iringa]] ([[Nyanda za Juu za Kusini]], [[Tanzania]]).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Iringa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
pse3oopz4wmslx4jhqlqypzwjjhakl5
Mto Nyanzilwa
0
100372
1572558
1033084
2026-06-14T05:09:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572558
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Iringa]] ([[Nyanda za Juu za Kusini]], [[Tanzania]]).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Iringa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
pse3oopz4wmslx4jhqlqypzwjjhakl5
Mto Ruiga (Iringa)
0
100373
1572614
1033085
2026-06-14T05:19:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572614
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Iringa]] ([[Nyanda za Juu za Kusini]], [[Tanzania]]).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Iringa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
pse3oopz4wmslx4jhqlqypzwjjhakl5
Mto Tuferu
0
100374
1572683
1033086
2026-06-14T05:30:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572683
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Iringa]] ([[Nyanda za Juu za Kusini]], [[Tanzania]]).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Rufiji]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Iringa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Iringa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
pse3oopz4wmslx4jhqlqypzwjjhakl5
Mto Mwelizi
0
100401
1572539
1033134
2026-06-14T05:06:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572539
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Njombe]] ([[Nyanda za Juu za Kusini]], [[Tanzania]]).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[ziwa Nyasa]] na [[mto Zambezi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Njombe]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Njombe]]
[[Jamii:ziwa Nyasa]]
[[Jamii:Mto Zambezi]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
8ys76dcvwq5hfdz9360nj2bzbhse9rs
Mto Mzuzuma
0
100402
1572600
1033136
2026-06-14T05:16:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572600
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Njombe]] ([[Nyanda za Juu za Kusini]], [[Tanzania]]).
[[Maji]] ya [[mto]] huo yanaishia [[Bahari Hindi]] kupitia [[ziwa Nyasa]] na [[mto Zambezi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Njombe]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Mito ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Njombe]]
[[Jamii:Ziwa Nyasa]]
[[Jamii:Mto Zambezi]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
f9o2v94b37b5sng6dyg421xpe9myj98
Ziwa Mweru
0
100580
1572371
1569443
2026-06-13T12:25:20Z
Riccardo Riccioni
452
1572371
wikitext
text/x-wiki
''Kwa ziwa lingine lenye jina hilo, tazama [[ziwa Mwero]].''
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[Ziwa|maziwa]] madogo ya [[Tanzania]].
Linapatikana katika [[mkoa wa Mtwara]].
==Tazama pia==
*[[Orodha ya maziwa ya Tanzania]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{Maziwa ya Tanzania}}
{{mbegu-jio-mtwara}}
[[Jamii:Mkoa wa Mtwara]]
[[Jamii:Maziwa ya Tanzania]]
s3yfu7me2ljfn8xiwyi1dprh5t7oelz
Mto Ghusa Lugeri
0
101330
1572673
1036303
2026-06-14T05:29:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572673
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Baringo]] nchini [[Kenya]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
q8egahz187g2159jv2wwuib6wzj5267
Mto Keniroi
0
101348
1572842
1036327
2026-06-14T05:56:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572842
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Baringo]] nchini [[Kenya]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Baringo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
q8egahz187g2159jv2wwuib6wzj5267
Mto Kipkunyu
0
101626
1572492
1036961
2026-06-14T04:58:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572492
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kericho]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kericho]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
78pdyynd3uk89no4teofi8kw9jwtsse
Mto Namuting
0
101634
1572551
1036969
2026-06-14T05:08:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572551
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kericho]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kericho]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
78pdyynd3uk89no4teofi8kw9jwtsse
Mto Raragegwit
0
101636
1572610
1036971
2026-06-14T05:18:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572610
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kericho]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kericho]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
78pdyynd3uk89no4teofi8kw9jwtsse
Mto Sorget
0
101640
1572676
1036975
2026-06-14T05:29:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572676
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kericho]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kericho]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
78pdyynd3uk89no4teofi8kw9jwtsse
Mto Stony
0
101641
1572754
1036976
2026-06-14T05:42:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572754
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kericho]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kericho]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
78pdyynd3uk89no4teofi8kw9jwtsse
Mto Thoimbili
0
101642
1572849
1036977
2026-06-14T05:57:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572849
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kericho]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kericho]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
78pdyynd3uk89no4teofi8kw9jwtsse
Mto Ataja
0
101748
1572504
1037095
2026-06-14T05:00:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572504
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya West Pokot]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya West Pokot]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya West Pokot]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
skawbyur3zhonfocwz3s25zbr8a6qtg
Mto Koinyanga
0
101764
1572621
1037112
2026-06-14T05:20:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572621
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya West Pokot]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya West Pokot]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya West Pokot]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
skawbyur3zhonfocwz3s25zbr8a6qtg
Mto Koynyanga
0
101765
1572695
1037113
2026-06-14T05:32:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572695
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya West Pokot]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya West Pokot]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya West Pokot]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
skawbyur3zhonfocwz3s25zbr8a6qtg
Mto Loborio
0
101887
1572559
1037546
2026-06-14T05:10:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572559
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Turkana]], [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa Turkana]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
[[Jamii:Ziwa Turkana]]
0y2j8o7ye6jdii5unqobui04b1kydwn
Mto Lochil
0
102146
1572455
1037916
2026-06-14T04:52:44Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572455
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Turkana]], [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa la magadi]] linaloitwa [[Turkana (ziwa)|Turkana]] na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la [[Jangwa|jangwani]] lililo kubwa kuliko yote [[duniani]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
[[Jamii:Ziwa Turkana]]
relbs5cgugo4a1wh6jrmthl0zjzxjzw
Mto Lokiporrangithikiria
0
102153
1572505
1037923
2026-06-14T05:01:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572505
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Turkana]], [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa la magadi]] linaloitwa [[Turkana (ziwa)|Turkana]] na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la [[Jangwa|jangwani]] lililo kubwa kuliko yote [[duniani]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
[[Jamii:Ziwa Turkana]]
relbs5cgugo4a1wh6jrmthl0zjzxjzw
Mto Lokirikipi
0
102154
1572567
1037924
2026-06-14T05:11:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572567
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Turkana]], [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa la magadi]] linaloitwa [[Turkana (ziwa)|Turkana]] na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la [[Jangwa|jangwani]] lililo kubwa kuliko yote [[duniani]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
[[Jamii:Ziwa Turkana]]
relbs5cgugo4a1wh6jrmthl0zjzxjzw
Mto Lokitoinyala
0
102155
1572622
1037925
2026-06-14T05:20:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572622
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Turkana]], [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa la magadi]] linaloitwa [[Turkana (ziwa)|Turkana]] na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la [[Jangwa|jangwani]] lililo kubwa kuliko yote [[duniani]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
[[Jamii:Ziwa Turkana]]
relbs5cgugo4a1wh6jrmthl0zjzxjzw
Mto Naithilum
0
102226
1572866
1038054
2026-06-14T06:00:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572866
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Turkana]], [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa la magadi]] linaloitwa [[Turkana (ziwa)|Turkana]] na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la [[Jangwa|jangwani]] lililo kubwa kuliko yote [[duniani]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Turkana]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
[[Jamii:Ziwa Turkana]]
relbs5cgugo4a1wh6jrmthl0zjzxjzw
Mto Chapulo
0
102440
1572511
1038475
2026-06-14T05:02:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572511
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9rjbvk830zd7sf3y46k75gewotr9i2v
Mto Dadapo
0
102441
1572571
1038476
2026-06-14T05:12:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572571
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9rjbvk830zd7sf3y46k75gewotr9i2v
Mto Elba Loldobai
0
102442
1572628
1038477
2026-06-14T05:21:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572628
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9rjbvk830zd7sf3y46k75gewotr9i2v
Mto Olbaa Lenaiya Inkainito
0
102491
1572706
1038528
2026-06-14T05:34:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572706
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9rjbvk830zd7sf3y46k75gewotr9i2v
Mto Olbaa Lolkerrded
0
102492
1572786
1038529
2026-06-14T05:47:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572786
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9rjbvk830zd7sf3y46k75gewotr9i2v
Mto Olketuloni
0
102493
1572882
1038530
2026-06-14T06:02:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572882
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
9rjbvk830zd7sf3y46k75gewotr9i2v
Mto Ilpisyon (Samburu)
0
102519
1572799
1038562
2026-06-14T05:49:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572799
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
gsfpkx1j7cjvhr22338fk1hffe3omus
Mto Iltirim
0
102520
1572899
1038563
2026-06-14T06:05:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572899
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[kaunti ya Samburu]], nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Samburu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
gsfpkx1j7cjvhr22338fk1hffe3omus
Mto Keses
0
102776
1572897
1039152
2026-06-14T06:05:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572897
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nandi]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nandi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nandi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
qis3s5s3iufxwxrt4zdw9rmz81ke5jy
Mto Kariandus
0
102896
1572865
1039320
2026-06-14T06:00:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572865
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nakuru]] nchini [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa Elmenteita]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nakuru]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nakuru]]
jb1im8ujg565l8vrfphdy6d22i9leme
Mto Seiria
0
103128
1572475
1039718
2026-06-14T04:56:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572475
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Busia]] nchini [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Busia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Busia]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
o99bt84hedwpzgacxizbzdqqpvdf47e
Mto Sia (Busia)
0
103129
1572525
1039719
2026-06-14T05:04:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572525
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Busia]] nchini [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Busia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Busia]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
o99bt84hedwpzgacxizbzdqqpvdf47e
Mto Wakhungu
0
103130
1572589
1039720
2026-06-14T05:15:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572589
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Busia]] nchini [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Busia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Busia]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
o99bt84hedwpzgacxizbzdqqpvdf47e
Mto Walatsi
0
103131
1572646
1039721
2026-06-14T05:24:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572646
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Busia]] nchini [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Busia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Busia]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
o99bt84hedwpzgacxizbzdqqpvdf47e
Mto Dolegeshi
0
103170
1572550
1039763
2026-06-14T05:08:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572550
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kajiado]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kajiado]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ml6vewws2ov72ya8o99nt678o7cujl2
Mto Ekuku
0
103171
1572609
1039764
2026-06-14T05:18:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572609
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kajiado]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kajiado]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ml6vewws2ov72ya8o99nt678o7cujl2
Mto Eliyeti Ekatetemai
0
103174
1572675
1039768
2026-06-14T05:29:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572675
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kajiado]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kajiado]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ml6vewws2ov72ya8o99nt678o7cujl2
Mto Maisoyati
0
103381
1572753
1040203
2026-06-14T05:42:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572753
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kajiado]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kajiado]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ml6vewws2ov72ya8o99nt678o7cujl2
Mto Ngiturai
0
103397
1572848
1040221
2026-06-14T05:57:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572848
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kajiado]] nchini [[Kenya]] (eneo la [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kajiado]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ml6vewws2ov72ya8o99nt678o7cujl2
Mto Agonda (Siaya)
0
103498
1572878
1040379
2026-06-14T06:02:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572878
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Siaya]] [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (kwenye [[ziwa Nyanza]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Siaya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Siaya]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
p10hsx56rr2zuidbkgsq4c8uyxci3jm
Mto Nyamache
0
103686
1572500
1040661
2026-06-14T05:00:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572500
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kisii]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]] (kwenye [[ziwa Nyanza]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kisii]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kisii]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
54o2kij932z5iji4o6vc9pgof7tj7v9
Mto Mafigani
0
103918
1572723
1041116
2026-06-14T05:37:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572723
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Mombasa]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (kwenye [[bahari ya Hindi]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Mombasa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Mombasa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
8euuxm82257k3uu0hljga33kfwtd8ra
Mto Maru (Mombasa)
0
103919
1572805
1041117
2026-06-14T05:50:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572805
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Mombasa]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (kwenye [[bahari ya Hindi]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Mombasa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Mombasa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
8euuxm82257k3uu0hljga33kfwtd8ra
Mto Mbuzini (Mombasa)
0
103920
1572903
1041118
2026-06-14T06:06:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572903
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Mombasa]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (kwenye [[bahari ya Hindi]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Mombasa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Mombasa]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
8euuxm82257k3uu0hljga33kfwtd8ra
Mto Rwala
0
104004
1572444
1041208
2026-06-14T04:50:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572444
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kwale]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (kwenye [[bahari ya Hindi]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kwale]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kwale]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ct1jaadthiq9gwwaxi7uytr2gn5d7wj
Mto Shimba (Kwale)
0
104005
1572496
1041209
2026-06-14T04:59:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572496
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kwale]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (kwenye [[bahari ya Hindi]]).
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kwale]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kwale]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
ct1jaadthiq9gwwaxi7uytr2gn5d7wj
Mto Mkondo wa Musumarini
0
104050
1572731
1041260
2026-06-14T05:38:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572731
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kilifi]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[pwani]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kilifi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kilifi]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
asop04lndi9ldj89kmr3eodkl9wqtjp
Mto Mkondo wa Simiti
0
104051
1572810
1041261
2026-06-14T05:51:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572810
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kilifi]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[pwani]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kilifi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kilifi]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
asop04lndi9ldj89kmr3eodkl9wqtjp
Mkondo Wama
0
104941
1572760
1044433
2026-06-14T05:43:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572760
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Lamu]], [[kusini]] [[mashariki]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Lamu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Lamu]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
l95d6o72ilykibc4uhl66du9aev7yzk
Mto Sesia (Isiolo)
0
105089
1572499
1044723
2026-06-14T05:00:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572499
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Isiolo]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Juba]] ambao unaingia katika [[Bahari ya Hindi]] nchini [[Somalia]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Isiolo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Isiolo]]
[[Jamii:Mto Jubba]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
tmcyo2ow8nveqr1d9o6rp4in4ouig6h
Mto Toge (Isiolo)
0
105090
1572563
1044724
2026-06-14T05:10:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572563
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Isiolo]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Juba]] ambao unaingia katika [[Bahari ya Hindi]] nchini [[Somalia]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Isiolo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Isiolo]]
[[Jamii:Mto Jubba]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
tmcyo2ow8nveqr1d9o6rp4in4ouig6h
Mto Choomba
0
105177
1572490
1044879
2026-06-14T04:58:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572490
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
submifuh2knmlshchx3o1vpaw6lgpbe
Mto Kimakia
0
105224
1572605
1044931
2026-06-14T05:17:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572605
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
submifuh2knmlshchx3o1vpaw6lgpbe
Mto Kimaratu
0
105225
1572671
1044932
2026-06-14T05:28:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572671
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
submifuh2knmlshchx3o1vpaw6lgpbe
Mto Kirangi
0
105226
1572749
1044933
2026-06-14T05:41:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572749
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
submifuh2knmlshchx3o1vpaw6lgpbe
Mto Mahindu
0
105242
1572840
1044950
2026-06-14T05:56:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572840
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
submifuh2knmlshchx3o1vpaw6lgpbe
Mto Mandune
0
105243
1572841
1044951
2026-06-14T05:56:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572841
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
submifuh2knmlshchx3o1vpaw6lgpbe
Mto Manzitumo
0
105606
1572489
1045633
2026-06-14T04:58:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572489
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kitui]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kitui]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5kyom3spws85ysbocntmg0zty2juur2
Mto Maveti
0
105615
1572545
1045643
2026-06-14T05:07:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572545
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kitui]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kitui]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5kyom3spws85ysbocntmg0zty2juur2
Mto Mikuyuni (Kitui)
0
105622
1572604
1045652
2026-06-14T05:17:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572604
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kitui]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kitui]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5kyom3spws85ysbocntmg0zty2juur2
Mto Miosya
0
105623
1572669
1045653
2026-06-14T05:28:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572669
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kitui]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kitui]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5kyom3spws85ysbocntmg0zty2juur2
Mto Misolo (Kitui)
0
105624
1572748
1045654
2026-06-14T05:41:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572748
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kitui]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kitui]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5kyom3spws85ysbocntmg0zty2juur2
Mto Mitani (Kitui)
0
105625
1572839
1045655
2026-06-14T05:55:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572839
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kitui]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kitui]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kitui]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5kyom3spws85ysbocntmg0zty2juur2
Mto Karichiungu
0
105950
1572439
1046200
2026-06-14T04:50:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572439
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Murang'a]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Murang’a]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
mrrk5k8hz4n35bjdgkaph46g24wi2i5
Mto Kanyagia
0
106080
1572690
1046495
2026-06-14T05:31:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572690
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nyandarua]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nyandarua]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyandarua]]
[[Jamii:Mto Jubba]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
q8t61enkru4zakf0iy1mfwkqag2pydb
Mto Hombi
0
106237
1572458
1046906
2026-06-14T04:53:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572458
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nyeri]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5tt613bk3lg3l6508fzdts9l9664vqy
Mto Kamukogabi
0
106256
1572509
1046928
2026-06-14T05:01:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572509
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nyeri]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5tt613bk3lg3l6508fzdts9l9664vqy
Mto Munyomweru
0
106299
1572569
1046986
2026-06-14T05:11:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572569
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nyeri]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5tt613bk3lg3l6508fzdts9l9664vqy
Mto Muraria
0
106300
1572626
1046987
2026-06-14T05:21:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572626
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nyeri]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5tt613bk3lg3l6508fzdts9l9664vqy
Mto Muringato
0
106301
1572701
1046988
2026-06-14T05:33:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572701
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nyeri]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5tt613bk3lg3l6508fzdts9l9664vqy
Mto Turi (Nyeri)
0
106413
1572874
1047234
2026-06-14T06:01:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572874
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Nyeri]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Nyeri]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
5tt613bk3lg3l6508fzdts9l9664vqy
Mto Thanantu
0
106449
1572478
1047272
2026-06-14T04:56:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572478
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Tharaka-Nithi]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Tharaka-Nithi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Tharaka-Nithi]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
2o5trkgxfwahxej065quw5e2ukrk97o
Mto Tharia
0
106450
1572528
1047273
2026-06-14T05:04:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572528
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Tharaka-Nithi]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Tharaka-Nithi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Tharaka-Nithi]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
2o5trkgxfwahxej065quw5e2ukrk97o
Mto Thiiti
0
106451
1572591
1047274
2026-06-14T05:15:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572591
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Tharaka-Nithi]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]], ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika [[Bahari Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Tharaka-Nithi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Tharaka-Nithi]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
2o5trkgxfwahxej065quw5e2ukrk97o
Mto Mba (Makueni)
0
106677
1572462
1047797
2026-06-14T04:53:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572462
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Makueni]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Makueni]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Makueni]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
dxqhesih7dsatmf20elxaaj6300vmgx
Mto Mbaloni
0
106678
1572513
1047798
2026-06-14T05:02:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572513
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Makueni]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Makueni]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Makueni]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
dxqhesih7dsatmf20elxaaj6300vmgx
Mto Mbanya
0
106679
1572573
1047799
2026-06-14T05:12:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572573
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Makueni]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Makueni]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Makueni]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
dxqhesih7dsatmf20elxaaj6300vmgx
Mto Mbiani (Makueni)
0
106680
1572629
1047800
2026-06-14T05:21:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572629
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Makueni]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Makueni]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Makueni]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
dxqhesih7dsatmf20elxaaj6300vmgx
Mto Mbimbini
0
106681
1572707
1047801
2026-06-14T05:34:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572707
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Makueni]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Makueni]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Makueni]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
dxqhesih7dsatmf20elxaaj6300vmgx
Mto Yumbuni
0
106757
1572788
1047880
2026-06-14T05:47:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572788
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Makueni]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Makueni]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Makueni]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
dxqhesih7dsatmf20elxaaj6300vmgx
Mto Kikwa
0
106814
1572807
1048116
2026-06-14T05:51:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572807
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Machakos]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Machakos]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Machakos]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
57hmka34rvwb5j8h3sytp87qk7lg4x0
Mto Makumbeni
0
106837
1572905
1048140
2026-06-14T06:06:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572905
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Machakos]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Tana]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Machakos]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Machakos]]
[[Jamii:Mto Tana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
57hmka34rvwb5j8h3sytp87qk7lg4x0
Mto Mathingau
0
106848
1572747
1048152
2026-06-14T05:41:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572747
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Machakos]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Machakos]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Machakos]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
bxbelrrzc5gk89adhb556sci94r200w
Mto Mbanyani
0
106849
1572838
1048153
2026-06-14T05:55:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572838
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Machakos]], kusini mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Athi-Galana-Sabaki]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Machakos]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Machakos]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
bxbelrrzc5gk89adhb556sci94r200w
Mto Enekoiireroi
0
106927
1572736
1048259
2026-06-14T05:39:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572736
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Narok]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Narok]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Narok]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
b5shseapvtdauhxa2aluul43dg0trc8
Mto Geshuru
0
106934
1572816
1048266
2026-06-14T05:52:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572816
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Narok]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Narok]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Narok]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
b5shseapvtdauhxa2aluul43dg0trc8
Mto Kapsimotwa
0
106953
1572913
1048288
2026-06-14T06:08:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572913
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Narok]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Narok]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Narok]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
b5shseapvtdauhxa2aluul43dg0trc8
Mto Enabatat Ouwaru
0
107065
1572611
1048405
2026-06-14T05:18:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572611
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Narok]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Narok]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Narok]]
i1lcswnge0a4an2wfg8t10q4207d6eg
Mto Endorroboni Magharibi
0
107069
1572678
1048409
2026-06-14T05:29:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572678
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Narok]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Narok]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Narok]]
i1lcswnge0a4an2wfg8t10q4207d6eg
Mto Endorroboni Mashariki
0
107070
1572755
1048410
2026-06-14T05:42:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572755
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Narok]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Narok]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Narok]]
i1lcswnge0a4an2wfg8t10q4207d6eg
Mto Engare Endorroboni
0
107071
1572850
1048411
2026-06-14T05:57:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572850
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Narok]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Narok]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Narok]]
i1lcswnge0a4an2wfg8t10q4207d6eg
Mto Ainomotua
0
107150
1572835
1048515
2026-06-14T05:55:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572835
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Kenya]] (upande wa [[magharibi]]).
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
mnw4bbp7ar2yzleiiirkncotxruoggu
Mto Orobo Mkubwa
0
107190
1572461
1048566
2026-06-14T04:53:44Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572461
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
shb17kvdn7buoorr15nvvb2qp5zbe0s
Mto Isogi
0
107200
1572512
1048601
2026-06-14T05:02:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572512
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
shb17kvdn7buoorr15nvvb2qp5zbe0s
Mto Kabewyan
0
107204
1572572
1048605
2026-06-14T05:12:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572572
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
shb17kvdn7buoorr15nvvb2qp5zbe0s
Mto Kalokerith
0
107213
1572585
1048618
2026-06-14T05:14:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572585
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]]-[[magharibi]] mwa [[Kenya]], kuanzia mpakani mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa Turkana]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:ziwa Turkana]]
2zs89bsbesn21u6dr1ndz6om25voft9
Mto Kalokodo
0
107214
1572643
1048621
2026-06-14T05:24:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572643
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]]-[[magharibi]] mwa [[Kenya]], kuanzia mpakani mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa Turkana]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:ziwa Turkana]]
2zs89bsbesn21u6dr1ndz6om25voft9
Mto Kanyangareng
0
107225
1572721
1048635
2026-06-14T05:36:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572721
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]]-[[magharibi]] mwa [[Kenya]], kuanzia mpakani mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa Turkana]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:ziwa Turkana]]
2zs89bsbesn21u6dr1ndz6om25voft9
Mto Kitengela
0
107276
1572602
1048738
2026-06-14T05:17:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572602
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[mito]] ya [[Kenya]] [[Kusini]] ambayo [[maji]] yake yanaishia katika [[Bahari Hindi]] kupitia [[mto Athi-Galana-Sabaki]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Mto Galana]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
oewlhcprmwfum05cvfzxa6qiajiamo0
Mto Sigong Kaskazini
0
107419
1572787
1049025
2026-06-14T05:47:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572787
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
shb17kvdn7buoorr15nvvb2qp5zbe0s
Mto Sifuyo
0
107638
1572884
1050348
2026-06-14T06:03:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572884
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
shb17kvdn7buoorr15nvvb2qp5zbe0s
Mto Similik
0
107641
1572801
1050354
2026-06-14T05:50:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572801
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Jubba]] na hatimaye katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:mto Jubba]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
d0kgkz7at8i05oyvj3742hsy0249s5y
Orodha ya milima ya mkoa wa Mbeya
0
108514
1572557
1053821
2026-06-14T05:09:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572557
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''Orodha ya milima ya mkoa wa Mbeya''' inataja kwa mpangilio wa [[alfabeti]] baadhi tu ya [[milima]] ya eneo hilo la [[Tanzania]] [[kusini]].
* [[Milima ya Ilunga]]
* [[Milima ya Marema]]
* [[Milima ya Nguawa]]
* [[Milima ya Twin|Milima Pacha]]
* [[Milima ya Samya]]
==Tazama pia==
* [[Orodha ya milima ya Tanzania]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Mbeya]]
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Orodha za kijiografia]]
[[Jamii:Jiografia ya Tanzania]]
[[Jamii:Mkoa wa Mbeya]]
[[Jamii:Milima ya Tanzania]]
1l7ajxr3d0438emv6kkbqw089elch6g
Kisiwa cha Kichokochwe
0
108827
1572640
1055143
2026-06-14T05:23:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572640
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[mkoa wa Pemba Kaskazini]], [[Zanzibar]], nchini [[Tanzania]], ambacho kinapatikana katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]]
* [[Funguvisiwa la Zanzibar]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-TZ}}
[[Jamii:Visiwa vya Tanzania]]
[[Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi]]
[[Jamii:Mkoa wa Pemba Kaskazini]]
[[Jamii:Zanzibar]]
lbb88o7ck1p8c3aug50j4i130z8yht9
Waorma
0
109419
1572811
1056539
2026-06-14T05:51:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572811
wikitext
text/x-wiki
'''Waorma''' ni [[kabila]] la [[watu]] (70,000 [[mwaka]] [[2005]]) wa [[jamii]] ya [[Wakushi]] wanaoishi [[mashariki]] mwa [[Kenya]], karibu na mwisho wa [[mto Tana]].
[[Lugha]] yao ni [[Kiorma]], [[lahaja]] ya [[Kioromo]], mojawapo kati ya [[lugha za Kikushi]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Makabila ya Kenya}}
{{mbegu-utamaduni-KE}}
[[Jamii:Makabila ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Tana River]]
khwmsviwxryevcvb7ev6cp6268yzenu
Watugen
0
109479
1572904
1056751
2026-06-14T06:06:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572904
wikitext
text/x-wiki
'''Watugen''' ni [[jina]] la [[kabila]] dogo la [[Waniloti]] ambalo huhesabiwa katika kabila kuu la [[Wakalenjin]].
Wanahesabiwa kuwa 350,000 na kuishi nchini [[Kenya]], hasa katika [[kaunti ya Baringo]] na [[kaunti ya Nakuru]].
[[Rais]] wa pili wa Kenya, [[Daniel arap Moi]] ([[1978]]-[[2002]]), ni wa kabila hilo.
==Lugha==
Wao huongea [[Kitugen]], [[lahaja]] ya [[lugha]] ya [[Kikalenjin]], mojawapo ya [[lugha za Kiniloti]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
*[http://kalenjin.net/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=9&id=63&Itemid=92 Kalenjin Online - Tugen]
{{Makabila ya Kenya}}
{{mbegu-utamaduni-KE}}
[[Category:Makabila ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
[[Jamii:Kaunti ya Nakuru]]
4hwpdxekixpfpm05k4269ot4z0awokt
Kisiwa cha Dinzira
0
109481
1572900
1056793
2026-06-14T06:05:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572900
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Uganda]] [[kusini]] ([[Mkoa wa Kati (Uganda)|Mkoa wa Kati]], [[Wilaya ya Kalangala]]).
Kinapatikana katika [[ziwa Nyanza]], la pili [[duniani]] kwa ukubwa.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Visiwa vya Uganda]]
[[Jamii:Visiwa vya Ziwa Viktoria]]
doxn747o0lq0gv3rrj1wlkgycu7d8k9
Kisiwa cha Lulanda
0
109692
1572852
1057487
2026-06-14T05:58:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572852
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Uganda]] [[kusini]] ([[Mkoa wa Kati (Uganda)|Mkoa wa Kati]], [[Wilaya ya Buikwe]]).
Kinapatikana katika [[ziwa Nyanza]], la pili [[duniani]] kwa ukubwa wa eneo.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Visiwa vya Uganda]]
[[Jamii:Visiwa vya Ziwa Viktoria]]
[[Jamii:Wilaya ya Buikwe]]
l1rwz4gyn10c86ilf8ji99xlr7d28pz
Kisiwa cha Ziru (Kalangala)
0
109803
1572552
1057672
2026-06-14T05:08:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572552
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Uganda]] [[kusini]] ([[Mkoa wa Kati (Uganda)|Mkoa wa Kati]], [[Wilaya ya Kalangala]]).
Kinapatikana katika [[ziwa Nyanza]], la pili [[duniani]] kwa ukubwa wa eneo.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Visiwa vya Uganda]]
[[Jamii:Visiwa vya Ziwa Viktoria]]
[[Jamii:Wilaya ya Kalangala]]
pl7ej21yo6kvxi3x2w4ht6h7f3enjo7
Kisiwa cha Kaivali
0
109833
1572782
1057809
2026-06-14T05:46:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572782
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Uganda]] ([[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|Mkoa wa Mashariki]], [[Wilaya ya Jinja]]).
Kinapatikana katika [[ziwa Nyanza]], la pili [[duniani]] kwa ukubwa wa eneo.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Jinja]]
[[Jamii:Visiwa vya Uganda]]
[[Jamii:Visiwa vya Ziwa Viktoria]]
a5g6rcdflnesd4yoz4as6vgmu5lxt3f
Kisiwa cha Maundu
0
109841
1572877
1057817
2026-06-14T06:02:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572877
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[Uganda]] ([[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|Mkoa wa Mashariki]], [[Wilaya ya Jinja]]).
Kinapatikana katika [[ziwa Nyanza]], la pili [[duniani]] kwa ukubwa wa eneo.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Jinja]]
[[Jamii:Visiwa vya Uganda]]
[[Jamii:Visiwa vya Ziwa Viktoria]]
a5g6rcdflnesd4yoz4as6vgmu5lxt3f
Ziwa Bunyampaka
0
109974
1572790
1058130
2026-06-14T05:48:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572790
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Rivers and lakes of Uganda.png|thumb|250px|right|[[Mito]] na maziwa ya Uganda. Bonyeza ili kukuza [[ramani]].]]
'''{{PAGENAME}}''' ni [[ziwa]] dogo la [[Uganda]] ([[wilaya ya Kasese]]) lililopo katika [[kasoko]] ya [[volikano]]<ref>httpsː//mapcarta.com</ref>.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{maziwa ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Maziwa ya Uganda]]
[[Jamii:Wilaya ya Kasese]]
jeh4e01xxxwnqz288ve2cntwue3m8kl
Ziwa Kikorongo
0
109976
1572886
1058132
2026-06-14T06:03:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572886
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Rivers and lakes of Uganda.png|thumb|250px|right|[[Mito]] na maziwa ya Uganda. Bonyeza ili kukuza [[ramani]].]]
'''{{PAGENAME}}''' ni [[ziwa]] dogo la [[Uganda]] ([[wilaya ya Kasese]]) lililopo katika [[kasoko]] ya [[volikano]]<ref>httpsː//mapcarta.com</ref>.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{maziwa ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Maziwa ya Uganda]]
[[Jamii:Wilaya ya Kasese]]
jeh4e01xxxwnqz288ve2cntwue3m8kl
Ziwa Mwakola
0
110042
1572708
1058245
2026-06-14T05:34:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572708
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[ziwa]] dogo na lisilodumu [[mwaka]] mzima la [[Kenya]] ([[kaunti ya Kwale]])<ref>www.getamap.net</ref>.
==Tazama pia==
• [[Orodha ya maziwa ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{maziwa ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Maziwa ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kwale]]
3mh5nxboksv6i5klkssvaijv0n18l47
Ziwa Lambo la Aruba
0
110084
1572450
1058312
2026-06-14T04:51:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572450
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[ziwa]] dogo la [[Kenya]] ([[kaunti ya Taita-Taveta]])<ref>www.getamap.net</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya maziwa ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{maziwa ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Maziwa ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Taita-Taveta]]
ajnn6vwjdqpx1k8rf94ngaceak1q4fw
Ziwa Mukunguya
0
110140
1572654
1058599
2026-06-14T05:25:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572654
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' (pia: '''Mpekatoni''') linapatikana katika [[kaunti ya Lamu]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]] (eneo la [[pwani]]).
Linaenea katika [[kilomita mraba]] 1.62.
==Tazama pia==
* [[Maziwa ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{maziwa ya Kenya}}
{{mbegu-jio-KE}}
[[Jamii:Maziwa ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Lamu]]
2m8kgaz5jawzat8m1mlf9wb9jlvabj7
Mto Auchi
0
110444
1572847
1059329
2026-06-14T05:57:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572847
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Amuru]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Amuru]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
kwos0nqi5epqdrm5s8g5cktwq6zqs5y
Mto Apiiyie
0
110729
1572456
1059769
2026-06-14T04:52:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572456
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Gulu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Gulu]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
amz5np7e821l9bdogpga7wtctnrdrwx
Mto Atega
0
110730
1572506
1059770
2026-06-14T05:01:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572506
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Gulu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Gulu]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
amz5np7e821l9bdogpga7wtctnrdrwx
Mto Awicpalaro
0
110731
1572568
1059771
2026-06-14T05:11:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572568
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Gulu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Gulu]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
amz5np7e821l9bdogpga7wtctnrdrwx
Mto Aworanga
0
110732
1572624
1059772
2026-06-14T05:20:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572624
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Gulu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Gulu]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
amz5np7e821l9bdogpga7wtctnrdrwx
Mto Laciri
0
110747
1572697
1059787
2026-06-14T05:32:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572697
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Gulu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Gulu]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
amz5np7e821l9bdogpga7wtctnrdrwx
Mto Ladwar
0
110748
1572774
1059788
2026-06-14T05:45:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572774
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Gulu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Gulu]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
amz5np7e821l9bdogpga7wtctnrdrwx
Mto Narochom
0
111326
1572474
1061931
2026-06-14T04:55:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572474
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kaabong]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kaabong]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
j1kxoctaa2s0x183e87wk62db5j37w6
Mto Nasip
0
111327
1572524
1061932
2026-06-14T05:04:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572524
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kaabong]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kaabong]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
j1kxoctaa2s0x183e87wk62db5j37w6
Mto Abudunu
0
111360
1572664
1061970
2026-06-14T05:27:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572664
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Lamwo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Lamwo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
oqejyyxkqxsrijamfslk4gaj3x2qeb2
Mto Wangelaca
0
111526
1572440
1062394
2026-06-14T04:50:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572440
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Lamwo]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Lamwo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Lamwo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
izmwlxfn0mnl7dfgf4qfmjnrx84ykco
Mto Akaba
0
111625
1572549
1062653
2026-06-14T05:08:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572549
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Nebbi]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Nebbi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Nebbi]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
dpt1a2kmxbk36eskb2hhk3bq7jeaj98
Mto Kiazi
0
111696
1572763
1062986
2026-06-14T05:43:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572763
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Nakapiripirit]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Nakapiripirit]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Nakapiripirit]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ta289dn1258zaxamuyxyz37f1iz9knf
Mto Kojam
0
111697
1572857
1062988
2026-06-14T05:58:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572857
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Nakapiripirit]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Nakapiripirit]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Nakapiripirit]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ta289dn1258zaxamuyxyz37f1iz9knf
Mto Ajobi
0
111865
1572752
1063449
2026-06-14T05:41:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572752
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Pader]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Pader]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Pader]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
rg1xqablvou4ymkchzlfpqd73sync0q
Mto Kikii
0
111882
1572846
1063466
2026-06-14T05:57:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572846
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Pader]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Pader]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Pader]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
rg1xqablvou4ymkchzlfpqd73sync0q
Mto Kagwa (Uganda)
0
112018
1572443
1063673
2026-06-14T04:50:44Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572443
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Yumbe]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Yumbe]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Yumbe]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
k45uq4f1xg77sd8gvn12es1u5p1xqzs
Mto Kajebene
0
112019
1572495
1063674
2026-06-14T04:59:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572495
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Yumbe]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Yumbe]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Yumbe]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
k45uq4f1xg77sd8gvn12es1u5p1xqzs
Mto Odra (Yumbe)
0
112029
1572555
1063684
2026-06-14T05:09:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572555
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Yumbe]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Yumbe]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Yumbe]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
k45uq4f1xg77sd8gvn12es1u5p1xqzs
Mto Odringa
0
112030
1572613
1063685
2026-06-14T05:19:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572613
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Yumbe]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Yumbe]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Yumbe]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
k45uq4f1xg77sd8gvn12es1u5p1xqzs
Mto Naakai
0
112085
1572759
1063778
2026-06-14T05:43:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572759
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Napak]], [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|kaskazini]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Napak]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Napak]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
gdmckdpiktag9kbgwkye3ahcuymfz39
Mto Adiidiin
0
112326
1572588
1064663
2026-06-14T05:14:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572588
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Amuria]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Amuria]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Amuria]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
iojqvqkoaidlqm09fi1aa735x8glfas
Mto Sume (Uganda)
0
112350
1572730
1064689
2026-06-14T05:38:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572730
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Bududa]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Bududa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Bududa]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
72xuvvizg9awubdeijsocb7y9famkai
Mto Kagoloto
0
112356
1572742
1064698
2026-06-14T05:40:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572742
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Bukedea]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Bukedea]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Bukedea]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
qb6y7a99yxilapngc2nnu8n1ydqqb98
Mto Karemem
0
112358
1572827
1064700
2026-06-14T05:54:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572827
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Bukedea]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Bukedea]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Bukedea]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
qb6y7a99yxilapngc2nnu8n1ydqqb98
Mto Walutente
0
112552
1572691
1065117
2026-06-14T05:31:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572691
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Iganga]] na [[wilaya ya Mayuge]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Iganga]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Mayuge]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Iganga]]
[[Jamii:Wilaya ya Mayuge]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
hiveuj101hta6qlw5t0hv97iqtydnrr
Mto Kufu (Uganda)
0
112972
1572619
1066384
2026-06-14T05:20:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572619
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Manafwa]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Manafwa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Manafwa]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
2ae0cswew7tcfcnva4h1bc6h0im9hx7
Mto Nabulongwe
0
112976
1572692
1066389
2026-06-14T05:32:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572692
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Manafwa]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Manafwa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Manafwa]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
2ae0cswew7tcfcnva4h1bc6h0im9hx7
Mto Nambara (Uganda)
0
112977
1572769
1066391
2026-06-14T05:44:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572769
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Manafwa]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Manafwa]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Manafwa]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
2ae0cswew7tcfcnva4h1bc6h0im9hx7
Orodha ya mito ya wilaya ya Serere
0
113066
1572750
1066504
2026-06-14T05:41:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572750
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''Orodha ya mito ya wilaya ya Serere''' inataja kwa mpangilio wa [[alfabeti]] baadhi tu ya [[mito]] ya eneo hilo la [[Uganda]] [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]].
* [[Mto Kamuka]]
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Orodha za kijiografia]]
[[Jamii:Wilaya ya Serere]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Mkoa wa Mashariki (Uganda)]]
rnqosrpj681t0cuh69dq02pfb00f2f8
Mto Chepeso
0
113093
1572596
1066537
2026-06-14T05:16:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572596
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Tororo]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Tororo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Tororo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
7wha0pl4hyo3fud9cz6ftzwpbr03a7y
Mto Chokuluk
0
113094
1572652
1066538
2026-06-14T05:25:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572652
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Tororo]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Tororo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Tororo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
7wha0pl4hyo3fud9cz6ftzwpbr03a7y
Mto Olire
0
113130
1572737
1066596
2026-06-14T05:39:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572737
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Tororo]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Tororo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Tororo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
7wha0pl4hyo3fud9cz6ftzwpbr03a7y
Mto Omwonyole
0
113131
1572817
1066597
2026-06-14T05:52:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572817
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Tororo]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Tororo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Tororo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
7wha0pl4hyo3fud9cz6ftzwpbr03a7y
Mto Ongere
0
113132
1572914
1066599
2026-06-14T06:08:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572914
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Tororo]], [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|mashariki]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Tororo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Tororo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
7wha0pl4hyo3fud9cz6ftzwpbr03a7y
Mto Comaile
0
113840
1572718
1068887
2026-06-14T05:36:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572718
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[Eritrea]] na kuishia katika [[Bahari ya Shamu]] baada ya kuungana na [[mto Haddas]] na [[mto Aligide]].
==Tazama pia==
*[[Orodha ya mito ya Eritrea]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{mito ya Eritrea}}
[[Jamii:Mito ya Eritrea]]
[[Jamii:Bahari ya Shamu]]
d70kjux881jqnexeavrs58325cboi90
Mto Chalanga (Uganda)
0
113895
1572457
1068998
2026-06-14T04:53:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572457
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kasese]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kasese]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kasese]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
pbd81kcl3031gzn087m9xfkjv9ci0mc
Mto Isa (Kasese)
0
113900
1572507
1069003
2026-06-14T05:01:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572507
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kasese]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kasese]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kasese]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
pbd81kcl3031gzn087m9xfkjv9ci0mc
Mto Nyamagasani
0
113916
1572855
1069019
2026-06-14T05:58:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572855
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kasese]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[ziwa Edward]], [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kasese]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kasese]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:ziwa Edward]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
rnow2vnqecopcso0bc0q1i86i67hye6
Mto Karamaga
0
113943
1572529
1069065
2026-06-14T05:05:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572529
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kabarole]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kabarole]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kabarole]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
h2g7byubgpkyz4hjj648xrkoj347h2o
Mto Katondwa
0
113944
1572592
1069066
2026-06-14T05:15:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572592
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kabarole]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kabarole]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kabarole]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
h2g7byubgpkyz4hjj648xrkoj347h2o
Mto Kawaswiswa
0
113945
1572648
1069067
2026-06-14T05:24:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572648
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kabarole]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kabarole]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kabarole]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
h2g7byubgpkyz4hjj648xrkoj347h2o
Mto Nyabunigi
0
113988
1572812
1069173
2026-06-14T05:51:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572812
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kabarole]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kabarole]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kabarole]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
h2g7byubgpkyz4hjj648xrkoj347h2o
Mto Nyabunimbo
0
113989
1572909
1069174
2026-06-14T06:07:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572909
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kabarole]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kabarole]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kabarole]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
h2g7byubgpkyz4hjj648xrkoj347h2o
Mto Igasa
0
114038
1572851
1069226
2026-06-14T05:57:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572851
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[wilaya ya Kabarole]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kabarole]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kabarole]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
dw8lxd6nw3fy3b6ekzk8jsj117j0f1r
Mto Dukonge
0
114072
1572625
1069276
2026-06-14T05:21:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572625
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Masindi]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Masindi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Masindi]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
i616r4l9e0hzvll0nk02jmb9ju1a2hj
Mto Ibohe
0
114073
1572700
1069277
2026-06-14T05:33:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572700
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Masindi]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Masindi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Masindi]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
i616r4l9e0hzvll0nk02jmb9ju1a2hj
Mto Ichwabitengo
0
114075
1572778
1069278
2026-06-14T05:46:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572778
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Masindi]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Masindi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Masindi]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
i616r4l9e0hzvll0nk02jmb9ju1a2hj
Mto Kaigota
0
114083
1572871
1069286
2026-06-14T06:01:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572871
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Masindi]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Masindi]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
*[https://web.archive.org/web/20100717033047/http://www.iwmi.cgiar.org/wetlands/pdf/Africa/Region2/UGANDA.pdf Rivers and Lakes of Uganda].
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Masindi]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
i616r4l9e0hzvll0nk02jmb9ju1a2hj
Mto Rugaga
0
114668
1572479
1071496
2026-06-14T04:56:44Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572479
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Isingiro]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Isingiro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Isingiro]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
n82lxry3f9ebuuhwbseku09rpoyo83k
Mto Rugyeye
0
114669
1572531
1071497
2026-06-14T05:05:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572531
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Isingiro]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Isingiro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Isingiro]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
n82lxry3f9ebuuhwbseku09rpoyo83k
Mto Rusabbasabbie
0
114671
1572593
1071499
2026-06-14T05:15:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572593
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Isingiro]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Isingiro]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Isingiro]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
n82lxry3f9ebuuhwbseku09rpoyo83k
Mto Wambaya
0
114949
1572702
1072779
2026-06-14T05:33:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572702
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kiryandongo]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kiryandongo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
b05fe3e0bnvrvw1dehbdrpx3hc3p8cc
Mto Wanandsawa
0
114950
1572781
1072780
2026-06-14T05:46:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572781
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kiryandongo]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kiryandongo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kiryandongo]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
b05fe3e0bnvrvw1dehbdrpx3hc3p8cc
Mto Bulyera
0
115221
1572661
1073733
2026-06-14T05:27:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572661
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kampala]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kampala]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kampala]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ceew6u4flt5vit6oixp6wz0otge9cu2
Mto Kiwuunya
0
115226
1572741
1073739
2026-06-14T05:40:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572741
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Kampala]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Kampala]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Kampala]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ceew6u4flt5vit6oixp6wz0otge9cu2
Mto Kanogola
0
115444
1572442
1074836
2026-06-14T04:50:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572442
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Mukono]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Mukono]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Mukono]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
gdsii54kinkbimdkp678u9sneit4a3j
Mto Namfuko
0
115560
1572493
1075280
2026-06-14T04:59:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572493
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Mukono]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Mukono]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Mukono]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
gdsii54kinkbimdkp678u9sneit4a3j
Mto Namokomo
0
115561
1572553
1075281
2026-06-14T05:09:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572553
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Mukono]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Mukono]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Mukono]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
gdsii54kinkbimdkp678u9sneit4a3j
Mto Kayunga (Wakiso)
0
115688
1572606
1075833
2026-06-14T05:17:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572606
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Wakiso]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Wakiso]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Wakiso]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
buawz9bra87xg51jtued91iifv22er5
Mto Lufuko
0
115692
1572672
1075837
2026-06-14T05:28:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572672
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Wakiso]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Wakiso]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Wakiso]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
buawz9bra87xg51jtued91iifv22er5
Mto Namugambwa
0
115704
1572612
1075849
2026-06-14T05:18:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572612
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Wakiso]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Wakiso]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Wakiso]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
4sxi0z6l20rnzy3m4nswiw3ep5qrpb9
Mto Nasere
0
115705
1572679
1075850
2026-06-14T05:29:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572679
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Wakiso]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Wakiso]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Wakiso]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
4sxi0z6l20rnzy3m4nswiw3ep5qrpb9
Mto Nokazi
0
115706
1572756
1075851
2026-06-14T05:42:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572756
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Wakiso]], [[Mkoa wa Kati (Uganda)|mkoa wa Kati]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Wakiso]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Wakiso]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
4sxi0z6l20rnzy3m4nswiw3ep5qrpb9
Mto Agunda
0
115729
1572780
1075914
2026-06-14T05:46:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572780
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|mkoa wa Kaskazini]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
igxz0y0np9e9obnpziyg0pywh3adob7
Mto Agwaryugi
0
115730
1572873
1075915
2026-06-14T06:01:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572873
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|mkoa wa Kaskazini]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
igxz0y0np9e9obnpziyg0pywh3adob7
Mto Lungiebi
0
116120
1572481
1077512
2026-06-14T04:57:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572481
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Kaskazini (Uganda)|mkoa wa Kaskazini]], nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
isrqs9v2dhkucnedseknqja69532z89
Mto Wambabyo
0
116193
1572449
1077882
2026-06-14T04:51:45Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572449
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[wilaya ya Hoima]], [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|magharibi]] mwa [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
* [[Orodha ya mito ya wilaya ya Hoima]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Wilaya ya Hoima]]
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
85dv1mb7auxp1t7mowqyfwd4rf0klp7
2400 KK
0
116265
1572666
1078148
2026-06-14T05:27:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572666
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{MwakaKK|2400}}
Makala hii inahusu [[mwaka]] '''2400 KK''' ([[kabla ya Kristo]]).
==Matukio==
== Waliozaliwa ==
== Waliofariki ==
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Karne ya 25 KK]]
1ngf26uhkwphrfbjs19ckzv78kw5vy8
Mto Rutondo
0
116300
1572486
1078192
2026-06-14T04:57:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572486
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|Mkoa wa Magharibi]] nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
8kop46wkarv4e5jdkikyjbjbmcyyxoh
Mto Rwamutwaikya
0
116302
1572537
1078194
2026-06-14T05:06:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572537
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Magharibi (Uganda)|Mkoa wa Magharibi]] nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
8kop46wkarv4e5jdkikyjbjbmcyyxoh
Mto Siroko
0
116307
1572598
1078199
2026-06-14T05:16:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572598
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|Mkoa wa Mashariki]] nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
tbm60bqsqm9rzd2xmsq1fg6llajpq5q
Mto Siti (Uganda)
0
116311
1572655
1078203
2026-06-14T05:26:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572655
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[Mkoa wa Mashariki (Uganda)|Mkoa wa Mashariki]] nchini [[Uganda]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[mto Naili]] na hatimaye katika [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Uganda]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Uganda}}
{{mbegu-jio-Uganda}}
[[Jamii:Mito ya Uganda]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
tbm60bqsqm9rzd2xmsq1fg6llajpq5q
Wagwere
0
122027
1572859
1103414
2026-06-14T05:59:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572859
wikitext
text/x-wiki
[[File:Group of Bagwere.JPG|thumb|Kundi la Wagwere.]]
'''Wagwere''' ni la [[kabila]] la [[Kibantu]] linaloishi [[mashariki]] mwa [[Uganda]] ([[wilaya ya Budaka]], [[Wilaya ya Pallisa]], [[Wilaya ya Kibuku]] na [[Wilaya ya Butebo]])<ref>{{cite book | title= A History of African Motherhood: The Case of Uganda, 700-1900 | publisher=Cambridge University Press | year=2013 | url=https://books.google.com/books?isbn=1107030803 | page=163}}</ref>.
[[Lugha]] yao ni [[Kigwere]] ambayo inazungumzwa na watu 500,000 hivi.
Leo wengi wao ni [[Wakristo]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{makabila ya Uganda}}
{{mbegu-utamaduni}}
[[Jamii:Wilaya ya Budaka]]
[[Jamii:Wilaya ya Pallisa]]
[[Jamii:Wilaya ya Kibuku]]
[[Jamii:Wilaya ya Butebo]]
[[Category:Makabila ya Uganda]]
qasrf5zxkxn5mwjkys2ty3maf7nh8kv
Shunichi Kumai
0
122167
1572704
1103877
2026-06-14T05:34:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572704
wikitext
text/x-wiki
'''Shunichi Kumai''' (熊井 俊一) alikuwa [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa [[Japani]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]].
Kumai alicheza kwa mara ya kwanza katika [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]] tarehe 13 Mei 1934 dhidi ya [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Indonesia|Indonesia]]. Kumai alicheza Japani katika mechi 2.<ref name="JNFTD">[http://www.jfootball-db.com/en/players_unknown/34.html Japan National Football Team Database]</ref><ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="JNFTD"/><ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|Timu ya Taifa ya Japani]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1934||2||0
|-
!Jumla||2||0
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD||u}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Japani]]
scdglg3i4ofgiin8py8yb986cli0d4h
Yasuhiko Okudera
0
122314
1572883
1104042
2026-06-14T06:03:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572883
wikitext
text/x-wiki
'''Yasuhiko Okudera''' (奥寺 康彦; alizaliwa [[12 Machi]] [[1952]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa [[Japani]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]].
Okudera alicheza kwa mara ya kwanza katika [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]] tarehe 12 Julai 1972 dhidi ya [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Kamboja|Kamboja]]. Okudera alicheza Japani katika mechi 32, akifunga mabao 9.<ref name="JNFTD">[http://www.jfootball-db.com/en/players/okudera_yasuhiko.html Japan National Football Team Database]</ref><ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="JNFTD"/><ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|Timu ya Taifa ya Japani]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1972||6||1
|-
|1973||0||0
|-
|1974||0||0
|-
|1975||5||0
|-
|1976||8||7
|-
|1977||4||0
|-
|1978||0||0
|-
|1979||0||0
|-
|1980||0||0
|-
|1981||0||0
|-
|1982||0||0
|-
|1983||0||0
|-
|1984||0||0
|-
|1985||0||0
|-
|1986||4||0
|-
|1987||5||1
|-
!Jumla||32||9
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1952|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Japani]]
rhpc9g4gftmxfjihnqg9fwktfikbbgf
Masashi Nakayama
0
122436
1572819
1104177
2026-06-14T05:53:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572819
wikitext
text/x-wiki
'''Masashi Nakayama''' (中山 雅史; alizaliwa [[23 Septemba]] [[1967]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa [[Japani]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]].
Nakayama alicheza kwa mara ya kwanza katika [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]] tarehe 31 Julai 1990 dhidi ya [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Korea Kaskazini|Korea Kaskazini]]. Nakayama alicheza Japani katika mechi 53, akifunga mabao 21.<ref name="JNFTD">[http://www.jfootball-db.com/en/players/nakayama_masashi.html Japan National Football Team Database]</ref><ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="JNFTD"/><ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|Timu ya Taifa ya Japani]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1990||1||0
|-
|1991||0||0
|-
|1992||6||3
|-
|1993||8||4
|-
|1994||0||0
|-
|1995||4||1
|-
|1996||0||0
|-
|1997||2||2
|-
|1998||10||4
|-
|1999||1||0
|-
|2000||7||6
|-
|2001||8||1
|-
|2002||3||0
|-
|2003||3||0
|-
!Jumla||53||21
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1967|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Japani]]
2vpct47cpcfg25ay3zq8rlmaar6ezp7
Ryota Nagaki
0
122688
1572771
1104476
2026-06-14T05:45:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572771
wikitext
text/x-wiki
[[file:Ryota Nagaki.jpg|200px|right]]
'''Ryota Nagaki''' (永木 亮太; alizaliwa [[4 Juni]] [[1988]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa [[Japani]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]].
Nagaki alicheza kwa mara ya kwanza katika [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]] tarehe 11 Novemba 2016 dhidi ya [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Omani|Omani]]. Nagaki alicheza Japani katika mechi 1.<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|Timu ya Taifa ya Japani]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|2016||1||0
|-
!Jumla||1||0
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1988|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Japani]]
plp85qa0y8wekk7m9m7y7qhlbztb28n
Kyogo Furuhashi
0
122736
1572659
1104528
2026-06-14T05:26:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572659
wikitext
text/x-wiki
'''Kyogo Furuhashi''' (古橋 亨梧; alizaliwa [[20 Januari]] [[1995]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa [[Japani]]. Anachezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]].
Furuhashi alicheza kwa mara ya kwanza katika [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|timu ya taifa ya Japani]] tarehe 19 Novemba 2019 dhidi ya [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Venezuela|Venezuela]]. Furuhashi alicheza Japani katika mechi 1.<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Japani|Timu ya Taifa ya Japani]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|2019||1||0
|-
!Jumla||1||0
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1995|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Japani]]
tdwy2paqa1fxiv1g5gjgbgjoh1cybjv
Juan Esnáider
0
122780
1572562
1104596
2026-06-14T05:10:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572562
wikitext
text/x-wiki
'''Juan Esnáider''' (alizaliwa [[5 Machi]] [[1973]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa [[Argentina]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Argentina|timu ya taifa ya Argentina]].
Esnáider ameichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Argentina|timu ya taifa ya Argentina]] tangu mwaka wa 1995. Esnáider alicheza Argentina katika mechi 3, akifunga mabao 2.<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Argentina|Timu ya Taifa ya Argentina]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1995||1||2
|-
|1996||1||0
|-
|1997||1||0
|-
!Jumla||3||2
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1973|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina]]
gszn0dbutzyh0c1k122h3yk8bquybw5
Simão Mate Junior
0
122940
1572725
1104801
2026-06-14T05:37:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572725
wikitext
text/x-wiki
[[file:Simao Mate Junior in Panathinaikos.jpg|200px|right]]
'''Simão Mate Junior''' (alizaliwa [[23 Julai]] [[1988]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa [[Msumbiji]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Msumbiji|timu ya taifa ya Msumbiji]].
Mate ameichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Msumbiji|timu ya taifa ya Msumbiji]] tangu mwaka wa 2007. Mate alicheza Msumbiji katika mechi 42.<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Msumbiji|Timu ya Taifa ya Msumbiji]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|2007||6||0
|-
|2008||8||0
|-
|2009||6||0
|-
|2010||7||0
|-
|2011||1||0
|-
|2012||5||0
|-
|2013||0||0
|-
|2014||7||0
|-
|2015||0||0
|-
|2016||2||0
|-
!Jumla||42||0
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1988|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Msumbiji]]
emnudzgnnglno4pqjf0wp90cvbnle2t
Ľubomír Moravčík
0
123029
1572906
1104931
2026-06-14T06:06:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572906
wikitext
text/x-wiki
'''Ľubomír Luhový''' (alizaliwa [[22 Juni]] [[1965]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa [[Slovakia]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Slovakia|timu ya taifa ya Slovakia]] na [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Chekoslovakia|timu ya taifa ya Chekoslovakia]].
Moravčík ameichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Chekoslovakia|timu ya taifa ya Chekoslovakia]] tangu mwaka wa 1987. Moravčík alicheza Chekoslovakia na [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Slovakia|Slovakia]] katika mechi 80, akifunga mabao 12.<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Chekoslovakia|Timu ya Taifa ya Chekoslovakia]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1987||1||0
|-
|1988||3||0
|-
|1989||8||1
|-
|1990||12||1
|-
|1991||6||2
|-
|1992||6||1
|-
|1993||6||1
|-
!Jumla||42||6
|-
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Slovakia|Timu ya Taifa ya Slovakia]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1994||6||2
|-
|1995||8||0
|-
|1996||5||1
|-
|1997||3||0
|-
|1998||10||3
|-
|1999||0||0
|-
|2000||6||0
|-
!Jumla||38||6
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1965|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Slovakia]]
niwr622bujmo9vi7dlse53delx22w65
Nélson Luís Kerchner
0
123158
1572466
1105072
2026-06-14T04:54:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572466
wikitext
text/x-wiki
'''Nélson Luís Kerchner''' ('''Nelsinho''', alizaliwa [[31 Desemba]] [[1962]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa [[Brazil]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|timu ya taifa ya Brazil]].
Nelsinho ameichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|timu ya taifa ya Brazil]] tangu mwaka wa 1987. Nelsinho alicheza Brazil katika mechi 17, akifunga mabao 1.<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Brazil|Timu ya Taifa ya Brazil]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1987||11||1
|-
|1988||4||0
|-
|1989||1||0
|-
|1990||1||0
|-
!Jumla||17||1
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1962|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]
rt3xixim7d3k8bzzkfxaubwkgq4n4ga
Vitaliy Parakhnevych
0
123223
1572724
1105169
2026-06-14T05:37:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572724
wikitext
text/x-wiki
'''Vitaliy Parakhnevych''' (alizaliwa [[4 Mei]] [[1969]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa [[Tajikistan]]. Aliwahi kucheza [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Tajikistan|timu ya taifa ya Tajikistan]].
Parakhnevych ameichezea [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Tajikistan|timu ya taifa ya Tajikistan]] tangu mwaka wa 1997. Parakhnevych alicheza Tajikistan katika mechi 1.<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
==Takwimu==
<ref name="NFT"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!colspan="3"|[[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Tajikistan|Timu ya Taifa ya Tajikistan]]
|-
!Mwaka||Mechi||Magoli
|-
|1997||1||0
|-
!Jumla||1||0
|}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1969|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Tajikistan]]
dc6dyyu6vfm6aab0dj5sqd9zzgy8u17
Mto Kirasa
0
123324
1572623
1105400
2026-06-14T05:20:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572623
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Bujumbura Vijijini]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Bujumbura Vijijini]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Bujumbura Vijijini]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
dmbxt69beh7trk29hclbepxebirh6wp
Mto Mukobore
0
123342
1572767
1105454
2026-06-14T05:44:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572767
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[magharibi]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Bujumbura Vijijini]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Bujumbura Vijijini]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Bujumbura Vijijini]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
9lvroscdvy57gvajc4bgwoya3oto85z
Mto Mushishi (Bujumbura)
0
123344
1572862
1105456
2026-06-14T05:59:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572862
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[magharibi]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Bujumbura Vijijini]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Bujumbura Vijijini]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Bujumbura Vijijini]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
9lvroscdvy57gvajc4bgwoya3oto85z
Mto Kabengwa (Burundi)
0
123546
1572714
1105813
2026-06-14T05:35:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572714
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Cibitoke]]).
[[Maji]] huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Cibitoke]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Cibitoke]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
gp4pq2g2ykvl8sjc59dyovslh5azfks
Mto Kivyira
0
123556
1572889
1105824
2026-06-14T06:04:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572889
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Cibitoke]]).
[[Maji]] huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Cibitoke]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Cibitoke]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
gp4pq2g2ykvl8sjc59dyovslh5azfks
Mto Rubugenge
0
123624
1572636
1105943
2026-06-14T05:22:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572636
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Cibitoke]]).
[[Maji]] yake huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Cibitoke]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|R]]
[[Jamii:Mkoa wa Cibitoke]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
hvdtdty00tli6iu8j8ia9mkiogmtykl
Mto Gitanga (Makamba)
0
123674
1572843
1106044
2026-06-14T05:56:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572843
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|G]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
6ksby9njdlf63vyqd3b9egyyjvje21c
Mto Muhwima
0
123762
1572468
1106211
2026-06-14T04:54:54Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572468
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
axlned2nvp1nh1p0umhcxxw5f9isi6a
Mto Muka (Burundi)
0
123763
1572518
1106212
2026-06-14T05:03:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572518
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
axlned2nvp1nh1p0umhcxxw5f9isi6a
Mto Mukerezi
0
123764
1572580
1106213
2026-06-14T05:13:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572580
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
axlned2nvp1nh1p0umhcxxw5f9isi6a
Mto Mukungwe (Burundi)
0
123766
1572638
1106217
2026-06-14T05:23:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572638
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
axlned2nvp1nh1p0umhcxxw5f9isi6a
Mto Nyamanga
0
123831
1572548
1106314
2026-06-14T05:08:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572548
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] yake huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
3unrgp5fxys1jkon6y1axtjlnaljfa1
Mto Nyampande (Burundi)
0
123838
1572607
1106322
2026-06-14T05:18:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572607
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] yake huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
3unrgp5fxys1jkon6y1axtjlnaljfa1
Mto Nyankoni
0
123842
1572674
1106326
2026-06-14T05:29:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572674
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Makamba]]).
[[Maji]] yake huelekea [[ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Makamba]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Makamba]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
3unrgp5fxys1jkon6y1axtjlnaljfa1
Mto Kabuhuha
0
123924
1572460
1106454
2026-06-14T04:53:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572460
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Ngozi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ngozi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Ngozi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ae9lao0zcti0clqtpdhlen62dfbdsrr
Mto Kamira (Ngozi)
0
123930
1572446
1106460
2026-06-14T04:51:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572446
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Ngozi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ngozi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Ngozi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
j5gslokdbkhemtan86lz397a2whj9dq
Mto Kano (Burundi)
0
123933
1572497
1106463
2026-06-14T04:59:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572497
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Ngozi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ngozi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Ngozi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
j5gslokdbkhemtan86lz397a2whj9dq
Mto Kanyambeho
0
123934
1572556
1106464
2026-06-14T05:09:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572556
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Ngozi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ngozi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Ngozi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
j5gslokdbkhemtan86lz397a2whj9dq
Mto Nyabuganga
0
123982
1572682
1106551
2026-06-14T05:30:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572682
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Ngozi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ngozi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Ngozi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ertvm8halu3if5ym2a5jd9eglrrjart
Mto Rwogo
0
124002
1572761
1106577
2026-06-14T05:43:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572761
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Ngozi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ngozi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|R]]
[[Jamii:Mkoa wa Ngozi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
c88a0uz4rrvwknmez3j8ih2aggi7nhp
Mto Gasebuzi (Kirundo)
0
124045
1572911
1106685
2026-06-14T06:07:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572911
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kirundo]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kirundo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kirundo]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|G]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
s2hqfyd48tk93783sx44asa6cp363tv
Mto Kanywambeho
0
124057
1572538
1106699
2026-06-14T05:06:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572538
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kirundo]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kirundo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kirundo]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ajp3z3i10mux361qinkxtsmuvbilptw
Mto Kiganga (Kirundo)
0
124059
1572599
1106701
2026-06-14T05:16:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572599
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kirundo]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kirundo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kirundo]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ajp3z3i10mux361qinkxtsmuvbilptw
Mto Kinywamagana (Burundi)
0
124061
1572656
1106703
2026-06-14T05:26:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572656
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kirundo]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kirundo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kirundo]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ajp3z3i10mux361qinkxtsmuvbilptw
Mto Matonyango
0
124064
1572738
1106706
2026-06-14T05:39:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572738
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kirundo]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kirundo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kirundo]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
l2mgmfcghq94ryihcx0iv3mzc6riher
Mto Murutambabisigo
0
124078
1572824
1106722
2026-06-14T05:53:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572824
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kirundo]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kirundo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kirundo]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
l2mgmfcghq94ryihcx0iv3mzc6riher
Mto Mwohero
0
124084
1572916
1106728
2026-06-14T06:08:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572916
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kirundo]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kirundo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kirundo]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
l2mgmfcghq94ryihcx0iv3mzc6riher
Mto Ruyambiro
0
124321
1572487
1107243
2026-06-14T04:58:05Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572487
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Muyinga]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Muyinga]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Muyinga]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|R]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
4gqz16ph95z538bmtd14dkhstzafrkt
Mto Ruyoka
0
124322
1572540
1107244
2026-06-14T05:06:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572540
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Muyinga]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Muyinga]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Muyinga]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|R]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
4gqz16ph95z538bmtd14dkhstzafrkt
Mto Nyabizi (Burundi)
0
124401
1572794
1107342
2026-06-14T05:48:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572794
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Karuzi]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Karuzi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
35d0zpyq546d6i9ae2provf84zhg6nh
Mto Nyabusare
0
124403
1572892
1107344
2026-06-14T06:04:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572892
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Karuzi]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Karuzi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
35d0zpyq546d6i9ae2provf84zhg6nh
Mto Nyabwezi
0
124404
1572452
1107345
2026-06-14T04:52:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572452
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Karuzi]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Karuzi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
fobex9avld5o7bwyn8h0trn23jhdzsh
Mto Nyankende (Karuzi)
0
124410
1572501
1107352
2026-06-14T05:00:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572501
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Karuzi]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Mkoa wa Karuzi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
fobex9avld5o7bwyn8h0trn23jhdzsh
Mto Rukonya
0
124439
1572565
1107447
2026-06-14T05:11:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572565
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[kaskazini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Karuzi]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Karuzi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|R]]
[[Jamii:Mkoa wa Karuzi]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
ohbs7wwf7nrr99cci7b4e3r9rqrxpys
Mto Gasangu
0
125580
1572758
1111670
2026-06-14T05:42:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572758
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Bururi]]). [[Maji]] yanafikia [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Bururi]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|G]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
b0ao2ktywywfjbi99wxx499k5yxddqc
Mto Masembe (Burundi)
0
125690
1572854
1111944
2026-06-14T05:58:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572854
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[kusini]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Bururi]]). [[Maji]] yanafikia [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Bururi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Bururi]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
ei1ezvc2ewjrhg6f1in7y5h6za1t4me
Mto Murupuka
0
126667
1572464
1115043
2026-06-14T04:54:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572464
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana [[mashariki]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Cankuzo]]).
[[Maji]] yake, kupitia [[ziwa Tanganyika]], huelekea [[Mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Cankuzo]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Cankuzo|M]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
57wdj1eitpqn70odrmso5qyu7xafel0
Mto Gihororo (Gitega)
0
126847
1572520
1115446
2026-06-14T05:03:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572520
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|G]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
99tkoj6vhn19qnkra9o7evtvtc08h97
Mto Kariba (Gitega)
0
126889
1572583
1115508
2026-06-14T05:14:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572583
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
8jmwlb8exdnsm629himak2h794u39oe
Mto Kavuruga (Gitega)
0
126893
1572641
1115512
2026-06-14T05:23:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572641
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
8jmwlb8exdnsm629himak2h794u39oe
Mto Nyakibingo (Gitega)
0
127071
1572561
1115954
2026-06-14T05:10:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572561
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
a9n9osofazf46ddff6qc7oebe3788fe
Mto Nyakigi
0
127073
1572616
1115956
2026-06-14T05:19:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572616
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
a9n9osofazf46ddff6qc7oebe3788fe
Mto Nyamagezi
0
127076
1572687
1115959
2026-06-14T05:31:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572687
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
a9n9osofazf46ddff6qc7oebe3788fe
Mto Nyamiroroma (Gitega)
0
127081
1572764
1115965
2026-06-14T05:43:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572764
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
a9n9osofazf46ddff6qc7oebe3788fe
Mto Nyamutobo (Burundi)
0
127087
1572858
1115971
2026-06-14T05:59:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572858
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Gitega]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Gitega]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Gitega]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
a9n9osofazf46ddff6qc7oebe3788fe
Utitiri-mahameli mkubwa
0
127986
1572698
1124905
2026-06-14T05:33:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572698
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Uainishaji
| rangi = #D3D3A4
| jina = Utitiri-mahameli mkubwa
| picha = Dinothrombium sp. - Flickr - Dick Culbert.jpg
| upana_wa_picha = 250px
| maelezo_ya_picha = Utitiri-mahameli mkubwa
| himaya = [[Animalia]]
| faila = [[Arthropoda]]
| nusufaila = [[Chelicerata]]
| ngeli = [[Arachnida]]
| nusungeli = [[Acari]]
| oda = [[Trombidiformes]]
| nusuoda = [[Prostigmata]]
| familia = [[Trombidiidae]]
| jenasi = ''[[Dinothrombium]]''
| bingwa_wa_jenasi = [[Anthonie Cornelis Oudemans|Oudemans]], 1910
| spishi = ''[[Dinothrombium tinctorium|D. tinctorium]]''
| bingwa_wa_spishi = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1767)
}}
'''Utitiri-mahameli mkubwa''' (''Dinothrombium tinctorium'') ni [[Utitiri (Arithropodi)|utitiri]] mkubwa wa [[familia]] [[Trombidiidae]] katika [[oda]] [[Trombidiformes]] ambaye ni baini ya [[spishi]] kubwa kabisa za matitiri (hadi [[mm]] 12).
==Maelezo==
Utitiri huyu ni mkubwa: mm 10-12, na ana rangi ya [[nyekundu]] kali. Ana [[mguu|miguu]] minane kama [[arakinida]] wote. [[Mwili]] umegawanywa katika [[gnathosoma]] na [[idiosoma]] kama matitiri wengine na pia umefunikwa kwa [[unyoya|manyoya]] mengi kama [[mahameli]].
==Makazi==
Spishi hii hutokea maeneo ya [[jangwa]] na [[nusujangwa]]. Hatua zote za spishi hii huishi katika [[mchanga]] au ndani ya takataka za [[mmea|mimea]] na huonekana nadra. Wapevu hutokea baada ya [[mvua]] kubwa na kwa hivyo huitwa “rain bugs” (wadudu-mvua) kwa [[Kiingereza]].
==Mzunguko wa maisha==
Jike anaweza kutaga [[yai|mayai]] 100,000. Hatua ya kwanza inayotoka katika yai inaitwa [[w:pre-larva|pre-larva]] (hatua kabla ya [[lava]]), kisha kuna hatua moja ya lava, hatua tatu za [[tunutu]] ([[w:protonymph|protonymph]], [[w:deutonymph|deutonymph]] na [[w:tritonymph|tritonymph]]) na hatua ya mpevu. Pre-larva, protonymph na tritonymph hawana [[kinywa]] na miguu ni midogo sana au haiko. Lava ni [[kidusia|vidusia]] wa nje juu ya [[arithropodi]] kama [[panzi]], [[mbawakawa]], [[kipepeo|vipepeo]], [[buibui]] na [[buingamia]]. Deutonymph na wapevu ni mbuai wa arithropodi. Mbuawa wanaopendelewa na wapevu ni [[kumbikumbi]].
==Utetezi dhidi ya maadui==
Rangi ya matitiri hao ni nyekundu kali kama onyo kwa maadui. Yaani wana ladha mbaya.
[[Jamii:Matitiri]]
edny8t47c9hay913fezqqx6mjzse4n3
Mto Ndumbugu
0
128215
1572796
1125723
2026-06-14T05:49:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572796
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kayanza]]).
[[Maji]] yake, kupitia [[mto Ruvubu]] na [[ziwa Nyanza]], huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kayanza]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kayanza]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:ziwa Viktoria]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
p2zldidhkmlmkgmyygrcqxk708uyzxy
Mto Nkokoma (Kayanza)
0
128218
1572894
1125726
2026-06-14T06:04:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572894
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Burundi]] ([[mkoa wa Kayanza]]).
[[Maji]] yake, kupitia [[mto Ruvubu]] na [[ziwa Nyanza]], huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Kayanza]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Kayanza]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:ziwa Viktoria]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
p2zldidhkmlmkgmyygrcqxk708uyzxy
Mto Mucece
0
128318
1572483
1125958
2026-06-14T04:57:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572483
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana [[magharibi]] mwa [[Burundi]] ([[mkoa wa Muramvya]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Mto Naili]] na hatimaye [[Bahari ya Kati]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Muramvya]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Muramvya]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Nile]]
[[Jamii:Mediteranea]]
pv5256v6asb71tic88ds5cd0946gsui
Nyenje-ardhi
0
129360
1572502
1127851
2026-06-14T05:00:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572502
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
{{Uainishaji
| rangi = pink
| jina = Nyenje-ardhi
| picha = Gryllus bimaculatus00.jpg
| upana_wa_picha = 250px
| maelezo_ya_picha = Nyenje madoa-mawili (''Gryllus bimaculatus'')
| himaya = [[Animalia]] <small>([[Mnyama|Wanyama]])</small>
| faila = [[Arthropoda]] <small>(Wanyama wenye miguu yenye viungo)</small>
| nusufaila = [[Hexapoda]] <small>([[Arithropodi]] wenye miguu sita)</small>
| ngeli = [[Insecta]] <small>([[Wadudu]])</small>
| nusungeli = [[Pterygota]] <small>(Wadudu wenye mabawa)</small>
| oda = [[Orthoptera]] <small>(Wadudu wenye mabawa nyofu)</small>
| nusuoda = [[Ensifera]] <small>(Wadudu kama [[nyenje (Grylloidea|nyenje]])</small>
| familia_ya_juu = [[Grylloidea]] <small>(Nyenje)</small>
| familia = [[Gryllidae]] <small>(Nyenje-ardhi)</small>
| bingwa_wa_familia = [[Johann Nepomuk von Laicharting|Laicharting]], 1781
| subdivision = '''Vikundi vya nusufamilia 2, nusufamilia 13 (10 katika Afrika):'''
* Kikundi [[Gryllinae]]
** ''[[Gryllinae]]'' <small>Laicharting, 1781</small>
** ''[[Gryllomiminae]]'' <small>[[Andrey Vasil'evich Gorochov|Gorochov]], 1986</small>
** ''[[Gryllomorphinae]]'' <small>[[Henri Louis Frédéric de Saussure|Saussure]], 1877</small>
** †''[[Gryllospeculinae]]'' <small>Gorochov, 1985</small>
** ''[[Itarinae]]'' <small>[[Tokuichi Shiraki|Shiraki]], 1930</small>
** ''[[Landrevinae]]'' <small>Gorochov, 1982</small>
** ''[[Sclerogryllinae]]'' <small>Gorochov, 1985</small>
* Kikundi [[Podoscirtinae]]
** [[Euscyrtinae]] <small>Gorochov, 1985</small>
** [[Hapithinae]]<small>Gorochov, 1985</small>
** [[Pentacentrinae]]<small>Saussure, 1878</small>
** [[Podoscirtinae]]<small>Saussure, 1878</small>
* Bila kikundi
** [[Eneopterinae]] <small>Saussure, 1874</small>
** [[Oecanthinae]] <small>[[Charles Émile Blanchard|Blanchard]], 1845</small>
}}
'''Nyenje-ardhi''' ni [[wadudu]] wa [[familia (biolojia)|familia]] [[Gryllidae]] katika [[oda]] [[Orthoptera]]. Wadudu hao ni tofauti na [[nyenje-miti]] ambao wamo katika [[Cicadoidea]] ([[Hemiptera]]). Nyenje-ardhi wanafanana kidogo na [[panzi]] lakini [[bawa|mabawa]] yao yanajifunga bapa [[mgongo]]ni, [[kipapasio|vipapasio]] ni virefu sana na kama [[nyuzi]] na hawaruki mbali sana kwa kawaida. Licha ya jina lao kuna [[spishi]] zinazoishi [[mti|mitini]], zile za [[Oecanthinae]] hasa.
==Maelezo==
Nyenje-ardhi ni wadudu wadogo hadi wa ukubwa wastani wenye miili ya umbo la [[mcheduara]] iliyo bapa kidogo. Wana wakubwa wa familia ni [[nyenje-fahali]] wa urefu wa [[sm]] 5 (''Brachytrupes'') ambao huchimba penyo za kina cha [[mita]] moja au zaidi. Nyenje wadogo sana wanapitia sm 1 kidogo tu.
[[Kichwa]] kina umbo la [[mviringo]] chenye vipapasio virefu na vyembamba vilivyo juu ya [[skapi]] ([[pingili]] za kwanza) za umbo la [[koni]] na nyuma ya hizi ni [[jicho|macho]] makubwa mawili ya sehemu nyingi. Kwenye [[paji]] la [[uso]] kuna [[oseli]] tatu (macho sahili). [[Pronoto]] (pingili ya kwanza ya [[toraksi]]) ina umbo la [[tenge]], ni ngumu na ina [[deraya]] ya [[khitini]]. Ni laini na haina [[mkuku|mikuku]] juu yake wala kwenye pande zake.
Ncha ya [[fumbatio]] ina jozi ya [[serki]] ndefu (jozi ya [[kiambatisho|viambatisho]] kwenye pingili ya mwisho) na majike pia wana [[mrija]] mrefu kwa kutaga mayai ([[oviposito]]). Mrija huo unaweza kuwa mnyofu na mwembamba kama [[sindano]] au uliopindika na mpana zaidi kama [[kitara]]. Femuri (pingili za tatu) za [[mguu|miguu]] ya nyuma zimekuwa kubwa sana kwa kusudi ya kuruka. Tibia (pingili za nne) ya miguu ya nyuma zina [[kipi|vipi]] kadhaa kama kingo vinavyoweza kusogea. Mpangilio wa vipi hivyo ni maalumu kwa kila spishi. Tibia za miguu ya mbele hubeba [[timpano]] moja au kadhaa, viwambo vya kupokea sauti. Nyenje hutofautiana na vikundi vingine vya Ensifera kwa kuwa na [[tarsi]] zenye pingili tatu badala ya nne.
Mabawa yapo bapa juu ya mwili na yanatofautiana sana kwa ukubwa kati ya spishi. Hupunguka kwa ukubwa katika nyenje kadhaa na hukosekana kwa wengine. Mabawa ya mbele ni [[elitro]] zilizotengenezwa na khitini ngumu. Zinafanya kama [[ngao]] ya kinga kwa sehemu nyororo za mwili na kwa madume hubeba viungo vya kutetema kwa uzalishaji wa [[sauti]]. Walakini mabawa ya mbele ya [[nyenje-mti]] ni mororo na mangavu. Mabawa ya nyuma ni kama viwambo na yanakunjika chini ya mabawa ya mbele kama [[kipepeo]]. Katika spishi nyingi mabawa hayakutoholewa kwa kuruka angani.
==Uzazi na mzunguko wa maisha==
[[Picha:Snodgrass_Gryllus_assimilis.png|thumb|left|220px|Hatua za nyenje: A. Dume akipiga sauti. B. Jike wenye mrija wa kutaga. C. Tunutu. D. Jike akiingiza omrija wa kutaga ardhini. E. Jike akitaga mayai.]]
Madume wa nyenje huanzisha utawala dhidi ya wenzao kwa uchokozi. Wanaanza kwa kupigiliana na vipapasio vyao na kutanua [[mandibulo]] zao. Isipokuwa mmojawapo ajirudie wakati huu, wanaishia kugombana, wakitoa kila mmoja kititi milio iliyo tofauti kabisa na ile iliyopigwa katika hali nyingine. Wakati mmojawapo anafikia utawala huimba kwa sauti kubwa, huku anayeshindwa akae kimya.
Kwa ujumla majike huvutiwa na madume kwa milio yao, ingawa katika spishi zisizopiga mlio lazima utaratibu mwingine ushirikishwe. Baada ya wenzi kufanya mawasiliano kwa vipapasio, kipindi cha [[uchumba]] kinaweza kutokea wakati sifa ya mlio hubadilika. Jike hupanda dume na [[spermatoforo]] (kibumba chenye [[manii]]) huhamishwa kwenye viungo vya uzazi vya nje vya jike. Manii hutiririka kutoka kwa hiyo kuelekea kwenye [[ovidukiti]] ya jike kwa kipindi cha [[dakika]] chache au hadi saa moja kulingana na spishi. Baada ya kupandana jike anaweza kuondoa au kula spermatoforo lakini dume anaweza kujaribu kuzuia hii kwa tabia anuwai za kidesturi. Jike huweza kupandana mara kadhaa na madume wengine.
Nyenje wengi sana hutaga mayai yao kwenye [[mchanga]] au ndani ya [[shina|mashina]] ya [[mmea|mimea]] na kufanya hivyo, majike wa nyenje wana chombo kirefu, kama sindano au kama kitara, kinachotumika kutaga mayai na kinachoitwa oviposito. Spishi fulani zinazokaa ardhini zimepoteza hiki na hutaga mayai yao ama kwenye chumba chini ya ardhi au kuyasukuma dhidi ya ukuta wa upenyo. Nyenje mkia-mfupi (Anurogryllus) huchimba upenyo mwenye vyumba na eneo la kunya, hutaga mayai yake katika rundo kwenye sakafu ya chumba na baada ya mayai kutoa tunutu, huwalisha kwa karibu [[mwezi (wakati)|mwezi]] moja.
Nyenje ni wadudu wenye [[metamofosisi]] isiyo kamili ambao mzunguko wa maisha yao una hatua ya yai, hatua za tunutu ambaye anazidi kufanana na maumbile ya mpevu wakati anapokua, na hatua ya mpevu. Yai hutoa tunutu wa takriban ukubwa wa [[Nzi-matunda Mdogo|nzi-matunda mdogo]]. Huyu hupita karibu na hatua 10 za tundu na baada ya kila uambuaji ufuatao anakuwa zaidi kama mpevu. Baada ya uambuaji wa mwisho viungo vya uzazi na mabawa yamekua kabisa, lakini kipindi cha kukomaa kinahitajika kabla nyenje ni tayari kuzaliana.
==Spishi zilizochaguliwa za Afrika ya Mashariki==
* ''Acheta domesticus'', [[Nyenje-nyumbani]]
* ''Brachytrupes membranaceus'', [[Nyenje Mkubwa]]
* ''Gryllus bellicosus'', [[Nyenje Mpiganaji]]
* ''Gryllus bimaculatus'', [[Nyenje Madoa-mawili]]
* ''Oecanthus brevicauda'', [[Nyenje-mti]]
* ''Oecanthus socians'', Nyenje-mti
* ''Phonarellus mirurus'', [[Nyenje wa Mvua]]
* ''Platygryllus maurus'', [[Nyenje Mweusi Mdogo]]
* ''Platygryllus serengeticus'', [[Nyenje wa Serengeti]]
* ''Scapsipedus icipe'', [[Nyenje Alikaye]]
* ''Scapsipedus marginatus''
* ''Teleogryllus afer'', [[Nyenje Mweusi]]
==Picha==
<gallery>
Acheta domesticus 1.JPG|Nyenje-nyumbani
Tobacco Cricket (Brachytrupes membranaceus) (17126501028).jpg|Nyenje mkubwa
Oecanthidae - Oecanthus pellucens-01.JPG|Nyenje-mti
Teleogryllus infernalis.jpg|Nyenje mweusi
</gallery>
[[Jamii:Nyenje na jamaa]]
1yww4zcbauu029h2841gc70u6eaf7ke
Isaac Asimov
0
131326
1572981
1514762
2026-06-14T10:02:13Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572981
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer|name=Isaac Asimov|occupation=Mwandishi, profesa wa biokemia|module={{Infobox scientist
|embed = yes
|fields = [[Biochemistry]]
|workplaces = [[Boston University]]
|doctoral_advisor = Charles Reginald Dawson
|academic_advisors = [[Robert Elderfield]] <small>([[Postdoctoral researcher|post-doctoral]])</small>
|thesis_title = The kinetics of the reaction inactivation of tyrosinase during its catalysis of the aerobic oxidation of catechol
|thesis_url = http://www.worldcat.org/title/kinetics-of-the-reaction-inactivation-of-tyrosinase-during-its-catalysis-of-the-aerobic-oxidation-of-catechol/oclc/609476547
|thesis_year = 1948
}}|movement=[[Golden Age of Science Fiction]]|education={{ubl|[[Shahada ya Awali]], 1939|[[Uzamili]], 1941|[[Uzamivu]], 1948}}|alma_mater=[[Chuo Kikuu cha Columbia]]|subject=[[sayansi]], masimulizi, |genre=Bunilizi ya kisayansi, [[mystery fiction|mystery]]|years_active=1939–1992|citizenship=Urusi (utotoni), Marekani|image=Isaac.Asimov01.jpg|death_place=[[Brooklyn]], [[New York City]], [[Marekani]]|death_date= 6 Aprili 1992|children=2|spouse={{ubl|{{marriage|Gertrude Blugerman|1942|1973|end=div}}|{{marriage|[[Janet Asimov|Janet Opal Jeppson]]<br>|1973}}}}|birth_place=Petrovichi, [[Smolensk Oblast]], [[Urusi]]|birth_date=mnamo 2 Januari 1920|native_name={{lang-ru|Айзек Азимов|Aizek Azimov}}|signature=Isaac Asimov signature.svg}}
'''Isaac Asimov''' (mnamo [[2 Januari]] [[1920]]</span> - [[6 Aprili]] [[1992]]) alikuwa [[mwandishi]] wa [[bunilizi ya kisayansi]] nchini [[Marekani]]. Alikuwa pia [[mtaalamu]] wa [[biokemia]] mwenye [[PhD]] kutoka
== Maisha ==
Asimov alizaliwa huko Petrovichi, [[Smolensk Oblast|Smolensk]], [[Urusi]] katika [[familia]] ya [[Wayahudi|Kiyahudi]]. Tarehe ya kuzaliwa haijulikani, ilitokea kati ya 4 Oktoba 1919 na 2 Januari 1920. Alisheherekea sikukuu yake kwenye 2 Januari. Wazazi walihama [[Marekani]] pamoja naye alipokuwa na [[umri]] wa miaka 3. Alijifunza lugha za [[Kiyiddish]] na [[Kiingereza]] tangu utotoni.
Alisoma [[kemia]] kwenye [[Chuo Kikuu cha Columbia]] akahitimu [[Uzamili|shahada ya uzamili]] kwenye mwaka 1941 akaendelea kupokea [[Uzamivu|digrii ya uzamivu (PhD)]] mnamo 1948. Wakati huohuo aliandika pia masimulizi na vitabu. Tangu 1951 alikuwa profesa kwenye Chuo Kikuu cha Boston ilhali aliendelea kuandika.
Baada ya mafanikio ya kitabu chake ''The Naked Sun (1957)'' aliacha kazi ya kisayansi akaendelea kutunga vitabu vyake.
Aliandika [[Kitabu|vitabu vingi]], hasa masimulizi na riwaya juu ya ustaarabu ujao ambako watu huishi pamoja na roboti yaani mashine zenye uwezo wa kufikiri zinazopewa maumbile ya kufanana na binadamu.
Asimov alitunga pia vitabu vinavyoeleza sayansi kwa watu waskio wataalamu alikuwa mshauri wa kisayansi kwa filamu za [[Star Trek]] zilizotengenezwa kwa runinga.
== Maandishi ==
[[Picha:GXY5101 0000fc.jpg|thumb|Daftari ya Tyrann (1951) ya senti 25]]
Vitabu vya Asimov's vilivyokuwa mashuhuri zaidi vilikuwa vitabu vya mfululizo wa Foundation series. Aliandika pia ''Galactic Empire'' na ''Robot'' Series. Kwa jumla alitunga au alihariri zaidi ya vitabu 500 akaandika barua 90,000 letters. Pamoja na bunilizi ya kisayansi aliandika pia kuhusu sayansi yenyewe, historia, Biblia, fasihi na
Maandishi mengi ya mapema ya Asimov yalikuwa hadithi fupi zilizochapishwa katika majarida na daftari za hadithi za bei rahisi. Miaka baadaye, yalikusanywa na kuchapishwa tena kama makusanyo. Mikusanyiko inayojulikana ni pamoja na ''[[:en:I,_Robot|I, Robot]]'', ''[[:en:The_Rest_of_the_Robots|The Rest of the Robots]]'', ''[[:en:Earth_is_Room_Enough|Earth is Room Enough]]'' na ''[[:en:The_Early_Asimov|The Early Asimov]]''.
=== Orodha ya Asimov ===
Asimov alitunga orodha ya vitabu vyake 15, akishauri visomwe kwa utaratibu huu:
## ''I, Robot'' (1950). baadaye ''The Complete Robot'' (1982).
## ''Caves of Steel'' (1954).
## ''[[:simple:The_Naked_Sun|The Naked Sun]]'' (1957).
## ''The Robots of Dawn'' (1983).
## ''Robots and Empire'' (1985).
## ''The Currents of Space'' (1952).
## ''[[:simple:The_Stars,_Like_Dust|The Stars, Like Dust]]'' (1951).
## ''[[:simple:Pebble_in_the_Sky|Pebble in the Sky]]'' (1950).
## ''Prelude to Foundation'' (1988).
## ''Forward the Foundation'' (1993).
## ''Foundation'' (1951).
## ''Foundation and Empire'' (1952).
## ''Second Foundation'' (1953).
## ''Foundation's Edge'' (1982).
## ''Foundation and Earth'' (1986).
1-5 ni vitabu vya 'Roboti'; 6-8 ni vitabu vya 'Galacticos Empire'; 9-15 ni vitabu vya mfululizo wa Foundation . <ref>[http://www3.sympatico.ca/n.rieck/links/cool_sci_fi.html#asimov-suggested-reading-order 15-Book reading order as suggested by Asimov] {{Wayback|url=http://www3.sympatico.ca/n.rieck/links/cool_sci_fi.html#asimov-suggested-reading-order |date=20060516191225 }} From "Author's Note" of ''Prelude to Foundation'' Doubleday 1988 hardcover edition.</ref>
Riwaya za Asimov zimeathiri bunilizi ya kiayansi kwenye runinga na sinema. Hasa '[[:simple:Three_Laws_of_Robotics|Three Laws of Robotics]]' (kanuni tatu za uroboti) zilichangia kwenye majadiliano ya kimataifa kuhusu teknolojia hiyo.
# Roboti haiwezi kumdhuru mwanadamu au, kwa kutotenda, kumruhusu mwanadamu aje ajeruhi.
# Roboti inapaswa kutii maagizo yoyote ambayo wanadamu wamepewa, isipokuwa pale ambapo maagizo hayo yatapingana na Sheria ya Kwanza.
# Roboti lazima ilinde uwepo wake maadamu ulinzi huo haugongani na Sheria ya Kwanza au ya Pili.
== Imani ==
Ingawa alizaliwa katika familia ya [[Wayahudi|Kiyahudi]], Asimov alijiita kafiri [[Ukanaji Mungu|anayekana Mungu]]:
: "Mimi ni kafiri kabisa. Ilinichukua muda mrefu kusema hiyo. Nimekuwa mtu asiyeamini Mungu kwa miaka mingi, lakini kwa namna fulani ... ilikuwa afadhali kusema ni humanisti au mtu asiyejua kama Mungu yupo au la." <ref>[http://en.wikiquote.org/wiki/Isaac_Asimov#General_sources Free Inquiry (Spring 1982). Wikiquote]</ref>
== Kifo ==
Alipofanyiwa [[Upasuaji|upasuaji wa]] [[moyo]] mnamo 1983, alipokea [[damu]] iliyoambukizwa [[Virusi vya UKIMWI|VVU]]. Alipata [[Ukimwi|UKIMWI]], akafa kutokana na athari za hali ya kiafya mnamo 1992.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.locusmag.com/2002/Issue04/Letter.html|title=Letter from Janet Asimov|accessdate=2012-12-04|author=|first=|coauthors=|date=4 April 2002|format=|work=Locus Online|publisher=Locus Publications|pages=|quote=}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
== Viungo vya Nje ==
{{Commons|Isaac Asimov}}
{{Wikiquote|Isaac Asimov}}
{{wikisource author}}
* [http://www.asimovonline.com/ Asimov Online], a vast repository of information about Asimov, maintained by Asimov enthusiast Edward Seiler
* [http://www.asimovreviews.net/ Jenkins' Spoiler-Laden Guide to Isaac Asimov] {{Wayback|url=http://www.asimovreviews.net/ |date=20220421133657 }}, reviews of all of Asimov's books
* [http://stevenac.net/asimov/Bibliography.htm Annotated Bibliography of Asimov's work] by Asimov enthusiast Steven Cooper, claims the most complete bibliography in existence [http://blog.archive.org/2020/04/20/suspicious-activity-in-the-national-emergency-library-no-just-the-best-kind-of-activity/]
* {{IMDb name|0001920|Isaac Asimov}}}
* [http://books.guardian.co.uk/authors/author/0,5917,-9,00.html Guardian Books "Author Page"], with profile and links to further articles.
* Frederik Pohl kuhusu [https://web.archive.org/web/20100728090550/http://www.thewaythefutureblogs.com/2010/01/isaac/ Asimov]
* [https://www.amnh.org/our-research/hayden-planetarium/asimov-debate Isaac Asimov Memorial Debates], with videos, at the [[Hayden Planetarium]]
* [https://byrnefamily.net/genealogy/getperson.php?personID=I4&tree=ByrneAsimov&sitever=standard Information about Asimov's ancestors] at byrnefamily.net (retrieved February 24, 2019)
* [http://neilrieck.net/links/cool_sci_fi.html#asimov-suggested-reading-order 15-Book Reading Order as Suggested by Asimov] From "Author's Note" of ''Prelude to Foundation'' Doubleday 1988 hardcover edition
* {{Gutenberg author |id=Asimov,+Isaac | name=Isaac Asimov}}
{{mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliofariki 1992]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Articles with hCards]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
skl2r7podqg93nnwkktwfs0szvo7mvr
Mto Mugomera (Rutana)
0
132198
1572627
1138066
2026-06-14T05:21:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572627
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Burundi]] [[mashariki]] ([[mkoa wa Rutana]]) ambao unatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, [[maji]] mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
g4pxzcx19c0qftq3u5t03nc0eq70rel
Mto Munyura
0
132202
1572703
1138070
2026-06-14T05:33:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572703
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Burundi]] [[mashariki]] ([[mkoa wa Rutana]]) ambao unatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, [[maji]] mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
g4pxzcx19c0qftq3u5t03nc0eq70rel
Mto Ngara (Burundi)
0
132214
1572783
1138082
2026-06-14T05:47:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572783
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Burundi]] [[mashariki]] ([[mkoa wa Rutana]]) ambao unatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, [[maji]] mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
d461vvu1gx4rg1m5ww1iiiw7maksfhs
Mto Ngoma (Rutana)
0
132215
1572879
1138083
2026-06-14T06:02:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572879
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mto]] wa [[Burundi]] [[mashariki]] ([[mkoa wa Rutana]]) ambao unatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, [[maji]] mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
d461vvu1gx4rg1m5ww1iiiw7maksfhs
Mto Marumanga
0
132322
1572522
1138338
2026-06-14T05:03:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572522
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[korongo (jiografia)|korongo]] la [[mkoa wa Rutana]] ([[Burundi]] [[mashariki]]) ambalo [[maji]] yake yanatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
nbp65anzmd3hnvghm98aiku41v7uxoq
Mto Muzibuye
0
132327
1572586
1138346
2026-06-14T05:14:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572586
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[korongo (jiografia)|korongo]] la [[mkoa wa Rutana]] ([[Burundi]] [[mashariki]]) ambalo [[maji]] yake yanatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
nbp65anzmd3hnvghm98aiku41v7uxoq
Mto Ntagisivya (Rutana)
0
132328
1572644
1138347
2026-06-14T05:24:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572644
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[korongo (jiografia)|korongo]] la [[mkoa wa Rutana]] ([[Burundi]] [[mashariki]]) ambalo [[maji]] yake yanatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
qtpaduc9r7vc7aq3rw44k4uipysc7to
Mto Nyakabozi
0
132334
1572727
1138354
2026-06-14T05:37:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572727
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[korongo (jiografia)|korongo]] la [[mkoa wa Rutana]] ([[Burundi]] [[mashariki]]) ambalo [[maji]] yake yanatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
qtpaduc9r7vc7aq3rw44k4uipysc7to
Mto Nyakaguzi
0
132335
1572808
1138355
2026-06-14T05:51:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572808
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[korongo (jiografia)|korongo]] la [[mkoa wa Rutana]] ([[Burundi]] [[mashariki]]) ambalo [[maji]] yake yanatiririka hadi [[ziwa Tanganyika]]. Baadaye, mengine yanachangia [[mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rutana]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mkoa wa Rutana]]
[[Jamii:Mito ya Burundi|N]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
qtpaduc9r7vc7aq3rw44k4uipysc7to
Boni National Reserve
0
134718
1572719
1160308
2026-06-14T05:36:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572719
wikitext
text/x-wiki
'''Eneo Tengefu la Boni''' linapatikana katika [[kaunti ya Garissa]], [[Kenya]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{National Parks of Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Garissa]]
tvznna9szo50v6wnikwrjyvjule9ogu
Eneo Tengefu la Shaba
0
134729
1572800
1160339
2026-06-14T05:49:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572800
wikitext
text/x-wiki
'''Eneo Tengefu la Dodori''' linapatikana katika [[kaunti ya Isiolo]], [[Kenya]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{National Parks of Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Hifadhi za Taifa za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Isiolo]]
5tc3f3ur91wayeob16hniqmlmp3lkk0
Mto Kireka (Burundi)
0
134956
1572797
1161824
2026-06-14T05:49:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572797
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[mkoa wa Ruyigi]] ([[mashariki]] mwa [[Burundi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Ruyigi|K]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
34fmobym2b62334f9huw438cjzu4iyx
Mto Kiyaga
0
134957
1572898
1161825
2026-06-14T06:05:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572898
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[mkoa wa Ruyigi]] ([[mashariki]] mwa [[Burundi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[Bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Ruyigi|K]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
34fmobym2b62334f9huw438cjzu4iyx
Mto Kidubugu (Ruyigi)
0
135114
1572657
1162013
2026-06-14T05:26:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572657
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[mkoa wa Ruyigi]] ([[mashariki]] mwa [[Burundi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|K]]
[[Jamii:Mkoa wa Ruyigi|K]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
h1j0hrjwk6jizujuspc6cfpxatbrgge
Mto Muhimi
0
135129
1572825
1162029
2026-06-14T05:53:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572825
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[Korongo (jiografia)|korongo]] linalopatikana katika [[mkoa wa Ruyigi]] ([[mashariki]] mwa [[Burundi]]).
[[Maji]] yake huelekea [[Ziwa Tanganyika]], [[Mto Kongo]] na hatimaye [[bahari]] ya [[Atlantiki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya mkoa wa Ruyigi]]
* [[Orodha ya mito ya Burundi]]
* [[Mito mirefu ya Afrika]]
== Marejeo ==
{{Reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-Burundi}}
[[Jamii:Mito ya Burundi|M]]
[[Jamii:Mkoa wa Ruyigi|M]]
[[Jamii:Ziwa Tanganyika]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:Atlantiki]]
jhyqg2tr12j8mj1wn58b1lhkwcbpjrm
Abubakari Asenga
0
138485
1572951
1455714
2026-06-14T09:20:30Z
Andre Engels
29
Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Abubakar Asenga]]
1572951
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Abubakar Asenga]]
scxwgaqg02msh94alkqs3179ccjvnkr
Emom / Kisonei
0
138840
1572658
1176060
2026-06-14T05:26:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572658
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Baringo]], [[eneo bunge la Baringo ya Kati]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
3k64puiul6n9hkojyyfad9samu1xu5v
Kimalel
0
138841
1572739
1176061
2026-06-14T05:39:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572739
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Baringo]], [[eneo bunge la Baringo ya Kati]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
3k64puiul6n9hkojyyfad9samu1xu5v
Ng'ambo (Baringo)
0
138847
1572445
1176068
2026-06-14T04:51:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572445
wikitext
text/x-wiki
'''Ng'ambo''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Baringo]], [[eneo bunge la Baringo ya Kati]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
on3013kp5mti40g0cfo5xa1uw7njm2n
Loboi
0
138849
1572826
1176070
2026-06-14T05:54:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572826
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Baringo]], [[eneo bunge la Baringo ya Kati]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
3k64puiul6n9hkojyyfad9samu1xu5v
Emining
0
138871
1572768
1176092
2026-06-14T05:44:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572768
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Baringo]], [[eneo bunge la Mogotio]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
l2f90y35pe0x4ua6p6ov98hi8ok594p
Kamar
0
138872
1572863
1176093
2026-06-14T05:59:50Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572863
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Baringo]], [[eneo bunge la Mogotio]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Baringo]]
l2f90y35pe0x4ua6p6ov98hi8ok594p
Mjambere
0
138941
1572722
1176336
2026-06-14T05:37:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572722
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Settlement
|jina_rasmi = {{PAGENAME}}
|picha_ya_satelite =
|maelezo_ya_picha =
|pushpin_map =
|pushpin_map_caption = Mahali pa katika Kenya
|settlement_type = Mji
|subdivision_type = [[Madola|Nchi]]
|subdivision_name = [[Kenya]]
|subdivision_type1 = [[Kaunti za Kenya|Kaunti]]
|subdivision_name1 = [[Kaunti ya Mombasa|Mombasa]]
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|wakazi_kwa_ujumla =
|latd= |latm= |lats=00 |latNS=S
|longd=36 |longm= |longs=00 |longEW=E
|website =
}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Mombasa]], [[eneo bunge la Kisauni]] nchini [[Kenya]], <ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Mombasa]]
[[Jamii:Mombasa]]
[[Jamii:Kata za Kenya]]
cganesb7ruhegn6h81hvcgwi285h4c8
Junda
0
138942
1572803
1176337
2026-06-14T05:50:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572803
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Settlement
|jina_rasmi = {{PAGENAME}}
|picha_ya_satelite =
|maelezo_ya_picha =
|pushpin_map =
|pushpin_map_caption = Mahali pa katika Kenya
|settlement_type = Mji
|subdivision_type = [[Madola|Nchi]]
|subdivision_name = [[Kenya]]
|subdivision_type1 = [[Kaunti za Kenya|Kaunti]]
|subdivision_name1 = [[Kaunti ya Mombasa|Mombasa]]
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|wakazi_kwa_ujumla =
|latd= |latm= |lats=00 |latNS=S
|longd=36 |longm= |longs=00 |longEW=E
|website =
}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Mombasa]], [[eneo bunge la Kisauni]] nchini [[Kenya]], <ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Mombasa]]
[[Jamii:Mombasa]]
[[Jamii:Kata za Kenya]]
cganesb7ruhegn6h81hvcgwi285h4c8
Dekaharia
0
139196
1572662
1177320
2026-06-14T05:27:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572662
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Garissa]], [[eneo bunge la Fafi]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Garissa]]
4s7dxkiwryf9gj315zck45kxjvnhrgy
Fafi
0
139198
1572743
1177322
2026-06-14T05:40:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572743
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Garissa]], [[eneo bunge la Fafi]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Garissa]]
4s7dxkiwryf9gj315zck45kxjvnhrgy
Nanighi
0
139199
1572828
1177323
2026-06-14T05:54:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572828
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Garissa]], [[eneo bunge la Fafi]], [[mashariki]] mwa [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Garissa]]
4s7dxkiwryf9gj315zck45kxjvnhrgy
Karare
0
139343
1572465
1177818
2026-06-14T04:54:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572465
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Marsabit]], [[eneo bunge la Saku]], [[kaskazini]] mwa [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Marsabit]]
hvg2zjxi7u3vkzditu0w49jz6bp9asv
Igoji Mashariki
0
139395
1572699
1177910
2026-06-14T05:33:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572699
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Meru]], [[eneo bunge la Imenti Kusini]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Meru]]
b9i27yrvnxlo0jpz6rvplab5746t221
Igoji Magharibi
0
139396
1572776
1177913
2026-06-14T05:45:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572776
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Meru]], [[eneo bunge la Imenti Kusini]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Meru]]
b9i27yrvnxlo0jpz6rvplab5746t221
Mavuria
0
139431
1572870
1178037
2026-06-14T06:00:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572870
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Embu]], [[Eneo bunge la Mbeere Kusini]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Embu]]
ka1prsj1j6fn69ayt1s0ujbci9sxgiy
Nguu/Masumba
0
140025
1572515
1183414
2026-06-14T05:02:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572515
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Makueni]], [[Eneo bunge la Kibwezi Magharibi]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Makueni]]
nmfrihjmp7aahg3qzn1viteajnc0s7d
Mugunda
0
140111
1572454
1183692
2026-06-14T04:52:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572454
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Nyeri]], [[Eneo bunge la Kieni]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
0jt0gssigyq6s6f3pi5k13eieal5j33
Rugi
0
140129
1572581
1183711
2026-06-14T05:13:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572581
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Nyeri]], [[Eneo bunge la Mukurweini]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
inqe9hwm00m02ownwnwj2jfybw335v2
Kiganjo/Mathari
0
140130
1572639
1183712
2026-06-14T05:23:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572639
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Nyeri]], [[Eneo bunge la Nyeri Town]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
kko8gmiojt0h6zqjb2ohiva1hbb7dqm
Wangu
0
140257
1572660
1184098
2026-06-14T05:26:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572660
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Murang'a]], [[Eneo bunge la Kiharu]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
lzevn1ttxqvtzn05anqwhz4hnhyex2d
Mugoiri
0
140258
1572740
1184099
2026-06-14T05:39:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572740
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Murang'a]], [[Eneo bunge la Kiharu]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
lzevn1ttxqvtzn05anqwhz4hnhyex2d
Muruka
0
140273
1572477
1184115
2026-06-14T04:56:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572477
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Murang'a]], [[Eneo bunge la Kandara]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
a80z8k74b4xbjbkue9wj9yekrble6u7
Kagundu-Ini
0
140274
1572527
1184116
2026-06-14T05:04:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572527
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Murang'a]], [[Eneo bunge la Kandara]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
a80z8k74b4xbjbkue9wj9yekrble6u7
Gaichanjiru
0
140275
1572590
1184117
2026-06-14T05:15:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572590
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Murang'a]], [[Eneo bunge la Kandara]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
a80z8k74b4xbjbkue9wj9yekrble6u7
Ithiru
0
140276
1572647
1184118
2026-06-14T05:24:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572647
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Murang'a]], [[Eneo bunge la Kandara]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
a80z8k74b4xbjbkue9wj9yekrble6u7
Ruchu
0
140277
1572732
1184119
2026-06-14T05:38:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572732
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Murang'a]], [[Eneo bunge la Kandara]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Murang'a]]
a80z8k74b4xbjbkue9wj9yekrble6u7
Kaaleng/Kaikor
0
140612
1572793
1185144
2026-06-14T05:48:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572793
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Turkana]], [[Eneo bunge la Turkana Kaskazini]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
6yn50y73fvb5bymqvdd18irrbrjt24o
Kibish
0
140613
1572890
1185145
2026-06-14T06:04:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572890
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Turkana]], [[Eneo bunge la Turkana Kaskazini]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Turkana]]
6yn50y73fvb5bymqvdd18irrbrjt24o
Sirende
0
140960
1572634
1186618
2026-06-14T05:22:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572634
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Trans-Nzoia]], [[Eneo bunge la Kiminini]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Trans-Nzoia]]
cxekq85sbxkhsfigmiwsuzzr2z3f3v0
Kwanza (Trans-Nzoia)
0
140972
1572488
1186632
2026-06-14T04:58:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572488
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Trans-Nzoia]], [[Eneo bunge la Kwanza]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Trans-Nzoia]]
c6c9vrmu39qdi6uozq7kn33ruuatyux
Matisi
0
140979
1572541
1186639
2026-06-14T05:07:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572541
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Trans-Nzoia]], [[Eneo bunge la Saboti]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Trans-Nzoia]]
j0iu32zmb7cqj0a3x104tekits3zlfh
Igwamiti Salama
0
141256
1572837
1187862
2026-06-14T05:55:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572837
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Laikipia]], [[eneo bunge la Laikipia Magharibi]], [[magharibi]] mwa [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Laikipia]]
27fx1rjbcm6425a5j2gwcjkn0ixhdtr
Chemosot
0
141538
1572814
1189553
2026-06-14T05:52:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572814
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Kericho]], [[Eneo bunge la Bureti]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
lqdac6u5y4cedjzeppqjpod7egvmzhv
Cheplanget
0
141540
1572910
1189555
2026-06-14T06:07:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572910
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Kericho]], [[Eneo bunge la Bureti]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kericho]]
lqdac6u5y4cedjzeppqjpod7egvmzhv
Singorwet
0
141563
1572484
1189589
2026-06-14T04:57:34Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572484
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Bomet]], [[Eneo bunge la Bomet ya Kati]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Bomet]]
rsv5wc43fq0d947z5cano86f5eqaxzh
Chesoen
0
141564
1572535
1189590
2026-06-14T05:06:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572535
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Bomet]], [[Eneo bunge la Bomet ya Kati]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Bomet]]
rsv5wc43fq0d947z5cano86f5eqaxzh
Mutarakwa
0
141565
1572597
1189591
2026-06-14T05:16:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572597
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Bomet]], [[Eneo bunge la Bomet ya Kati]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Bomet]]
rsv5wc43fq0d947z5cano86f5eqaxzh
Ndanai/Abosi
0
141576
1572503
1189602
2026-06-14T05:00:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572503
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Bomet]], [[Eneo bunge la Sotik]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Bomet]]
596jcpfyyeused8olba05qrv1di666h
Chemagel
0
141577
1572566
1189603
2026-06-14T05:11:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572566
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Bomet]], [[Eneo bunge la Sotik]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Bomet]]
596jcpfyyeused8olba05qrv1di666h
Kipsonoi
0
141578
1572620
1189605
2026-06-14T05:20:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572620
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Bomet]], [[Eneo bunge la Sotik]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Bomet]]
596jcpfyyeused8olba05qrv1di666h
Shirere
0
141610
1572653
1189642
2026-06-14T05:25:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572653
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Kakamega]], [[Eneo bunge la Lurambi]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kakamega]]
ce17udxoi2ty3lposnbl8fb9o4kszm9
West Kabras
0
141611
1572832
1189643
2026-06-14T05:54:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572832
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Kakamega]], [[Eneo bunge la Malava]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kakamega]]
8a7gu7vgc4zrl08roty1vmmrisrfn5z
Bukhayo Central
0
141772
1572795
1189911
2026-06-14T05:49:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572795
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Busia]], [[eneo bunge la Nambale]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Busia]]
7hsnwclsbfs3333emrz6s3r7eo190zr
North Seme
0
141864
1572821
1190126
2026-06-14T05:53:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572821
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Kisumu]], [[Eneo bunge la Seme]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kisumu]]
h22m80y4dy59f4j29coql4l4p9k6b49
Mbotela (Nairobi)
0
141955
1572779
1190352
2026-06-14T05:46:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572779
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[Nairobi]], [[mji mkuu]] wa [[Kenya]], katika [[eneo bunge la Makadara]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{nairobi}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Mitaa ya Nairobi]]
[[Jamii:Kaunti ya Nairobi]]
[[Jamii:Kata za Kenya]]
jw3p07kud41nn09v354mn6kay705ota
Harambee, Nairobi
0
141956
1572872
1190353
2026-06-14T06:01:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572872
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[Nairobi]], [[mji mkuu]] wa [[Kenya]], katika [[eneo bunge la Makadara]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{nairobi}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Mitaa ya Nairobi]]
[[Jamii:Kaunti ya Nairobi]]
[[Jamii:Kata za Kenya]]
jw3p07kud41nn09v354mn6kay705ota
Masige West
0
141976
1572915
1190470
2026-06-14T06:08:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572915
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Kisii]], [[Eneo bunge la Bobasi]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kisii]]
dpaxif6m4n8juunr0b7tq846pl4696e
Nyamasibi
0
142017
1572710
1190513
2026-06-14T05:35:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572710
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kata]] ya [[kaunti ya Kisii]], [[Eneo bunge la Nyaribari Masaba]], nchini [[Kenya]]<ref>Electoral Commission of Kenya: [http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf Registered voters per polling station by electoral area/ward and constituency] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929000000/http://www.agendaafrica.com/files/Voters.pdf |date=September 29, 2007 }}</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kata za Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kisii]]
5a4beoo41wefm0dm06drzq48ofbdtox
Mto Gitahuru
0
142050
1572663
1190579
2026-06-14T05:27:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572663
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
bnvnhgux78f113j7ymerij4mfyi80fv
Mto Kiu
0
142051
1572744
1190580
2026-06-14T05:40:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572744
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
bnvnhgux78f113j7ymerij4mfyi80fv
Mto Makuyu
0
142052
1572831
1190581
2026-06-14T05:54:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572831
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana katika [[kaunti ya Kiambu]], katikati ya [[Kenya]].
[[Maji]] yake yanaishia katika [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Mito ya Kenya]]
* [[Orodha ya mito ya kaunti ya Kiambu]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mito ya Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Kaunti ya Kiambu]]
[[Jamii:Mito ya Kenya]]
[[Jamii:Bahari ya Hindi]]
bnvnhgux78f113j7ymerij4mfyi80fv
Mailua
0
142154
1572587
1190957
2026-06-14T05:14:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572587
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kijiji]] cha [[Kenya]] katika [[kaunti ya Kajiado]]<ref>https://www.knbs.or.ke/?wpdmpro=2019-kenya-population-and-housing-census-volume-ii-distribution-of-population-by-administrative-units</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Kaunti za Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
3j0fxsbxngsspfzaa6bz8bej6mn1oyc
Oloiyangalani
0
142159
1572645
1190963
2026-06-14T05:24:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572645
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kijiji]] cha [[Kenya]] katika [[kaunti ya Kajiado]]<ref>https://www.knbs.or.ke/?wpdmpro=2019-kenya-population-and-housing-census-volume-ii-distribution-of-population-by-administrative-units</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Kaunti za Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
3j0fxsbxngsspfzaa6bz8bej6mn1oyc
Salengai
0
142160
1572729
1190964
2026-06-14T05:38:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572729
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kijiji]] cha [[Kenya]] katika [[kaunti ya Kajiado]]<ref>https://www.knbs.or.ke/?wpdmpro=2019-kenya-population-and-housing-census-volume-ii-distribution-of-population-by-administrative-units</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Kaunti za Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Kajiado]]
3j0fxsbxngsspfzaa6bz8bej6mn1oyc
Kabungwa
0
142189
1572876
1191145
2026-06-14T06:01:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572876
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kijiji]] cha [[Kenya]] katika [[kaunti ya Nandi]]<ref>https://www.knbs.or.ke/?wpdmpro=2019-kenya-population-and-housing-census-volume-ii-distribution-of-population-by-administrative-units</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Kaunti za Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Nandi]]
05a3d7wizaosjuy0o4ws9gzo6tlus2z
Lodosoit
0
142219
1572907
1191189
2026-06-14T06:07:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572907
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kijiji]] cha [[Kenya]] katika [[kaunti ya Samburu]]<ref>https://www.knbs.or.ke/?wpdmpro=2019-kenya-population-and-housing-census-volume-ii-distribution-of-population-by-administrative-units</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Kaunti za Kenya}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya Kenya]]
[[Jamii:Kaunti ya Samburu]]
dttxccxqvls4k6eqzhrz3unnjd7v1mf
Arthurs Seat
0
142412
1572543
1191991
2026-06-14T05:07:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572543
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' unapatikana nchini [[Kenya]] katika [[kaunti ya Nyeri]].
Una [[urefu]] wa [[mita]] 4,605 juu ya [[usawa wa bahari]].
==Tazama pia==
*[[Orodha ya milima ya Kenya]]
{{Mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Milima ya Kenya]]
[[Jamii:Milima ya Afrika]]
[[Jamii:Kaunti ya Nyeri]]
m9rit941i2k1fzqa3gmtbg4qjrov0zn
Kumokoi Koitoboss
0
142418
1572603
1191998
2026-06-14T05:17:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572603
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kilele]] cha [[mlima]] unaopatikana nchini [[Kenya]], mpakani mwa [[Uganda]].
Una [[urefu]] wa [[mita]] 4,198 juu ya [[usawa wa bahari]].
==Tazama pia==
*[[Orodha ya milima ya Kenya]]
{{Mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Milima ya Kenya]]
[[Jamii:Milima ya Afrika]]
jgeifjj5nlic7l9z1vtt407ewg23uqq
Terere
0
142435
1572881
1192016
2026-06-14T06:02:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572881
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kilele]] cha [[mlima Kenya]] unaopatikana nchini [[Kenya]] katika [[kaunti ya Meru]].
Kina [[urefu]] wa [[mita]] 4,187 juu ya [[usawa wa bahari]]<ref>[http://www.geonames.org Geonames.org]</ref>.
==Tazama pia==
*[[Orodha ya milima ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Milima ya Kenya]]
[[Jamii:Milima ya Afrika]]
[[Jamii:Kaunti ya Meru]]
0qdw4i0js3gmeludmrkb9x3pp290tp8
Three Sisters (Meru)
0
142438
1572667
1192021
2026-06-14T05:28:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572667
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kilele]] cha [[mlima]] unaopatikana nchini [[Kenya]] katika [[kaunti ya Meru]].
Kina [[urefu]] wa [[mita]] 4,534 juu ya [[usawa wa bahari]]<ref>[http://www.geonames.org Geonames.org]</ref>.
==Tazama pia==
*[[Orodha ya milima ya Kenya]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Milima ya Kenya]]
[[Jamii:Milima ya Afrika]]
[[Jamii:Kaunti ya Meru]]
hzqavuqbbnugskhar7yy89oeglwmp21
Kanpur
0
143667
1572508
1196109
2026-06-14T05:01:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572508
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[jiji]] la [[Uttar Pradesh|Jimbo la Uttar Pradesh]] nchini [[Uhindi]] lenye wakazi [[milioni]] 2.8 ([[2011]]). Ni [[mji]] mkubwa wa [[kumi na mbili]] nchini Uhindi.
== Tazama pia ==
* [[Orodha ya miji ya Uhindi]]
== Marejeo ==
<references/>
{{mbegu-jio-Uhindi}}
[[Jamii:Miji ya Uhindi]]
[[Jamii:Uttar Pradesh]]
pwqzgng31qcahwdbcbzjnwngvg7a7bl
Agra
0
143679
1572798
1196124
2026-06-14T05:49:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572798
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[jiji]] la [[Uttar Pradesh|Jimbo la Uttar Pradesh]] nchini [[Uhindi]] lenye wakazi [[milioni]] 1.6 ([[2011]]). Ni [[mji]] mkubwa wa [[ishirini na tatu]] nchini Uhindi.
== Tazama pia ==
* [[Orodha ya miji ya Uhindi]]
== Marejeo ==
<references/>
{{mbegu-jio-Uhindi}}
[[Jamii:Miji ya Uhindi]]
[[Jamii:Uttar Pradesh]]
0y4iwreaw64z03lniomnnktk1kng580
Jaxaay-Parcelles-Niakoul Rap
0
145838
1572791
1208339
2026-06-14T05:48:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572791
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] uliopo katika [[nchi]] ya [[Senegal]], [[mkoa wa Dakar]].
[[Mwaka]] [[2013]] [[idadi]] ya watu ilikadiriwa kuwa 41,570 <ref>Chanzo: Agence Nationale de la Statistique et de la Démographie du Sénégal (ANSD)</ref>
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Senegal]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Senegal]]
[[Jamii:Mkoa wa Dakar]]
2zi9y1j0ich0bjg6fadrqir23e7m0lb
Joal-Fadiouth
0
145850
1572887
1208352
2026-06-14T06:03:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572887
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] uliopo katika [[nchi]] ya [[Senegal]], [[mkoa wa Thies]].
[[Mwaka]] [[2013]] [[idadi]] ya watu ilikadiriwa kuwa 45,903 <ref>Chanzo: Agence Nationale de la Statistique et de la Démographie du Sénégal (ANSD)</ref>
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Senegal]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Senegal]]
[[Jamii:Mkoa wa Thies]]
9ux4b8i1ek67iqidczv2tfbc4pg9bsg
Goudomp
0
145929
1572820
1208471
2026-06-14T05:53:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572820
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] uliopo katika [[nchi]] ya [[Senegal]], [[mkoa wa Sedhiou]].
[[Mwaka]] [[2013]] [[idadi]] ya watu ilikadiriwa kuwa 12,870 <ref>Chanzo: Agence Nationale de la Statistique et de la Démographie du Sénégal (ANSD)</ref>
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Senegal]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Senegal]]
[[Jamii:Mkoa wa Sedhiou]]
5o6hnaixtvwts6whrrxp68sklbhlx8g
Naisula Lesuuda
0
146445
1572995
1521754
2026-06-14T10:50:41Z
Andre Engels
29
merge
1572995
wikitext
text/x-wiki
{{merge|Naisula Josephine Lesuuda}}
'''Naisula Lesuuda''' (alizaliwa [[Samburu / Makamini|Samburu]], [[30 Aprili]] [[1984]]) ni [[mwanasiasa]] na [[mwanaharakati]] wa [[haki za wanawake]] kutoka nchini [[Kenya]].
== Maisha yake ya awali na elimu ==
Lesuuda ni wa kwanza kwenye [[familia]] ya watatu aliyezaliwa kwenye familia ya [[Waanglikana|Kianglikana]] na ya [[mfanyabiashara]] mwanamke. Alihitimu mafunzo yake kwenye [[chuo kikuu]] cha Daystar akitunukiwa [[Shahada ya Awali|shahada yake ya kwanza]] kwenye masuala ya [[mawasiliano]] na ustawi wa jamii.
== Maisha ya kazi ==
Lesuuda alifanya kazi kama mhariri katika [[Shirika la Utangazaji la Kenya|shirika la utangazaji la Kenya]], akisimamia na kuandaa vipindi mbalimbali ikiwemo kipindi kiitwacho ''Good Morning Kenya''. Mnamo mwaka [[2009]], baada ya watu kumi kuuliwa kwenye mgogoro wa wafugaji huko Laikipia, akawa muanzilishi wa harakati za kutafuta amani za Laikipia.
Naisula Lesuuda ni mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kuwa mwanachama wa [[bunge]] (MP) kutoka Samburu County mnamo Agosti Mwaka [[2017]] kuwakilisha watu wa Samburu Magharibi katika [[Bunge la Taifa la Kenya|Bunge la Taifa la Kenya.]] Yeye ni [[mwenyekiti]] wa kamati ya ushirikiano wa kikanda na mwanachama wa kamati ya [[bajeti]] katika Bunge.
kwa Mhe. Safari ya kisiasa ya Lesuuda ilianza mwaka 2013 wakati alichaguliwa kuwa [[Senati|Seneta]] nchini Kenya ambapo pia alihudumu kama Makamu wa Rais wa Chama cha Wanawake wa Bunge wa Kenya (KEWOPA). Kabla ya hapo, alifanya kampuni ya ushauri wa Media na alifanya kazi kama mwalimu na mfanyabiashara wa warsha. Alifanya kazi kama mwandishi wa habari kwa Kenya Broadcasting Corporation (KBC) kama News Anchor, Mwandishi na mwenyeji wa Good Morning Kenya.
Katika 2017, yeye alikuwa mmoja wa Mipad Global juu ya 100 chini ya 40 watu wenye ushawishi zaidi wa asili ya Kiafrika katika siasa na utawala katika Afrika na katika Diaspora. Katika mwaka huo huo, alichaguliwa na Forum ya Uchumi ya Dunia kati ya viongozi vijana 100 chini ya umri wa miaka 40, ambao wanakabiliana na changamoto ngumu zaidi duniani kwa njia za ubunifu. Mnamo mwaka wa 2014, alikuwa anajulikana na jarida la Forbes kati ya wanawake sita wa Kenya katika orodha yao ya kila mwaka ya wanawake 20 wenye nguvu zaidi barani Afrika.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://naisulalesuuda.com/biography/ |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2022-02-21 |archivedate=2022-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220221153255/https://naisulalesuuda.com/biography/ }}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{BD|1984|}}
[[Jamii:Wanawake wa Kenya]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Kenya]]
[[Jamii:USLW DOM]]
c3e4q3zqvy3g4sqoejniraammhibh9y
Josephine Omaka
0
146891
1572994
1484007
2026-06-14T10:50:09Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572994
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Person
|jina = Josephine Ada Omaka
|picha =
|maelezo_ya_picha =
|tarehe_ya_kuzaliwa = [[29 Novemba]] [[1993]]
|mahala_pa_kuzaliwa = [[Nigeria]]
|tarehe_ya_kufariki =
|mahala_alipofia =
|majina_mengine =
|anafahamika kwa =
|kazi_yake = Mwanariadha
|nchi = [[Nigeria]]
}}
'''Josephine Ada Omaka''' (alizaliwa [[29 Novemba|29 Novemba,]] [[1993]]) ni [[mwanariadha]] na mkimbiaji kutoka nchini [[Nigeria]]. Alishiriki katika [[mashindano]] ya ndani na kimataifa katika [[riadha]] akiwakilisha Nigeria<ref>{{cite web|url=https://worldathletics.org/athletes/nigeria/josephine-ada-omaka-242617|title=Athletics Josephine Omaka |publisher= World Athletics Organisation |date=3 January 2014 |accessdate=9 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.olympic.org/josephine-omaka|title=Athletics Josephine Omaka |publisher= Olympic Organisation |date=3 January 2014 |accessdate=9 May 2020}}</ref>.
==Kazi==
Josephine Ada Omaka alianza taaluma yake kama mwanariadha wa mbio za chini na mkimbiaji wa kuruka viunzi nchini Nigeria ambapo anashiriki mashindano mbalimbali ya ndani.
Alishinda medali kuu za dhahabu za ushindani katika Olimpiki ya Vijana ya 2011 na 2010 katika riadha katika hafla za mita 100 na pia alishiriki katika mbio za mita 4 × 100 za kupokezana maji katika Mashindano ya Dunia ya Vijana katika Riadha ya 2012 ambayo yalifanyika katika Kampuni ya Estadi Olímpic on Lluí3s na 14 Julai <ref>{{cite web|url=https://www.athleticsnigeria.org/afn/news/2010-05-20/omaka-shines-nigeria-sweep-olympic-youth-qualifiers-dakar.html|title=Athletics Nigeria: Josephine Omaka Shines, Nigeria Sweeps Olympic Youth Qualifiers Dakar|publisher=Athletics Nigeria Organisation|date=3 January 2014|accessdate=9 May 2020|archive-date=2019-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120125032/https://www.athleticsnigeria.org/afn/news/2010-05-20/omaka-shines-nigeria-sweep-olympic-youth-qualifiers-dakar.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.olympic.org/news/celebrating-the-pride-of-africa|title= Celebrating Pride of Africa |publisher= Olympic Organisation |date=3 January 2014 |accessdate=9 May 2020}}</ref>pia alishinda tukio la 2009 la Ubingwa wa Vijana wa Kiafrika katika kitengo cha mita 100 na fedha nyingine katika mbio za kupokezana za mita 4*100 za Nigeria mwaka wa 2009 pamoja na Margaret Benson, Goodness Thomas na Wisdom Isoken.
Zaidi ya hayo, alishiriki katika timu ya Afrika ya mbio za mita 4 × 400 kushinda medali za fedha katika Olimpiki ya Vijana ya 2010 na Nkiruka Florence Nwakwe, Izelle Neuhoff na Bukola Abogunloko<ref name="JOSEPHY">{{cite web|url=http://www.tilastopaja.eu/db/at.php?Sex=2&ID=63376 |title=Tilastopaja Female Athlete ID:Josephine Omaka |publisher= Tilastopaja |date=3 January 2014 |accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.worldathletics.org/athletes/_/242617|title=World Athletics IDENTITY:Josephine Omaka |publisher= World Athletics Organisation |date=3January 2014 |accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vanguardngr.com/2010/06/omaka-drops-out-golden-league/|title=Athletics Josephine Omaka Drops-out Golden League |publisher= Vanguard Newspaper Nigeria |date=3 January 2014 |accessdate=9 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zimbio.com/Josephine+Omaka|title=Athletics Josephine Omaka |publisher= Zimbio |date=3 January 2014 |accessdate=9 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://allafrica.com/stories/201008270743.html|title= Nigeria female athletes outshine their male counterpart |publisher= All Africa |date=3 January 2014 |accessdate=9 May 2020}}</ref>.
==Marejeo==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu wa Nigeria]]
[[Jamii:Wanawake wa Nigeria]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:WikiVibrance Tanzania]]
hdq9hkfqyr313qjn3tzmqvdurdysfd3
Edgar de Wahl
0
149490
1572434
1511332
2026-06-14T02:55:52Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572434
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Edgar de Wahl 1926.jpg|197px|right]]
'''Edgar Alexei Robert von Wahl''' au '''de Wahl''' (23 Agosti [[1867]] – 9 Machi [[1948]]) alikuwa mwalimu wa Kijerumani, mwanahisabati na mwanaisimu wa Baltic. Yeye ni maarufu zaidi kwa kuwa muundaji wa [[Kiinterlingue]] (iliyojulikana kama Occidental katika maisha yake yote), lugha iliyojengwa ya asili kulingana na [[lugha za Indo-Ulaya]], ambayo ilichapishwa hapo awali mnamo 1922.
De Wahl alizaliwa Olwiopol (kulingana na baadhi ya vyanzo huko Bohopil, mji ulio karibu<ref>{{cite journal |last1= Mäeorg|first1= Kalmer|last2= Rahi-Tamm|first2= Aigi|year= 2016|title= Edgar von Wahl 1867–1948: keelemees ja poliitiline prohvet|journal= Ajalooline Ajakiri|issue= 2|pages= 295|doi= 10.12697/AA.2016.2.08|doi-access= free}}</ref><ref>{{cite book |last= Ojalo|first= Jaan|year= 2000|title= Enciklopedio pri la Estona Esperanto-movado|page= 82|isbn= 9985913043}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.planlingvoj.ch/Edgar_Wahl_Tartu2009.pdf|title= Edgar von Wahl (1867-1948). Aldonaj biografiaj notoj pri lia familia deveno kaj atentigo pri grava libro pri la genealogio de la familio von Wahl|last= Künzli|first= Andreas|website= planlingvoj.ch|access-date= 30 November 2019}}</ref><ref>{{cite book |title=Stammtafeln nicht immatrikulierter baltischer Adelsgeschlechter. Band I |url= https://www.digar.ee/viewer/et/nlib-digar:72016/105235/page/29|page= 27|isbn= 9789949262694}}</ref>), Gavana wa Kherson, Milki ya Urusi (sasa ni sehemu ya Pervomaisk, Oblast Mykolaiv, Ukraine). Familia hiyo ilitumia miaka kadhaa nchini Ukrainia, kwa kuwa babake de Wahl alifanya kazi huko kama mhandisi wa reli.<ref>{{cite book |year= 1900|title= Album Academicum der weil. drei Corporationen : A. Baltica in Zürich. B. Livonia in Carlsruhe. C. Baltica in Carlsruhe|location= Tartu|page= 57|publisher= Jurjew, (Mattiesen)|hdl= 10062/16929}}</ref> Baada ya hapo familia ilikaa kwa miaka kadhaa huko Tallinn na kisha kuhamia Saint Petersburg. Wahl alisoma hapo na kisha akaanza huduma katika Jeshi la Wanamaji la Imperial la Urusi. Kuanzia mwaka wa 1894, de Wahl alifanya kazi kama mwalimu huko Tallinn.<ref>{{cite journal |last1= Mäeorg|first1= Kalmer|last2= Rahi-Tamm|first2= Aigi|year= 2016|title= Edgar von Wahl 1867–1948: keelemees ja poliitiline prohvet|journal= Ajalooline Ajakiri|issue= 2|pages= 296|doi= 10.12697/AA.2016.2.08|doi-access= free}}</ref>
De Wahl alianza kuwa mfuasi wa Volapük baada ya kufahamishwa kwa lugha hiyo na Waldemar Rosenberger (mwenzake babake de Wahl), na akaanza kutunga leksimu ya istilahi za baharini.<ref>{{Rejea tovuti|title=Cosmoglotta A, 1946, p. 17|url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0g&datum=1946&page=18&size=45|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415023325/https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0g&datum=1946&page=18&size=45 |archive-date=15 April 2021 }}</ref> Miezi michache baadaye katika 1888 aligundua broshua kuhusu lugha ya Kiesperanto katika duka la vitabu na akawa mfuasi mkubwa wa lugha hiyo mpya. Mmoja wa watumiaji wa kwanza wa Kiesperanto, alimshauri L. L. Zamenhof kuhusu baadhi ya vipengele vya sarufi na msamiati.<ref>{{Rejea tovuti|title=ÖNB-ANNO - Kosmoglott (Serie A)|url=http://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0g&datum=1946&page=19&size=45|access-date=5 January 2019|website=anno.onb.ac.at|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413203629/https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0g&datum=1946&page=19&size=45|url-status=dead}}</ref> Baada ya miaka kadhaa aliachana na Kiesperanto baada ya kura kushindwa kurekebisha lugha mwaka wa 1894 (de Wahl alikuwa mmoja wa wachache waliopiga kura ya mageuzi mapya kabisa), na katika miongo iliyofuata alishughulikia tatizo la aina bora ya kimataifa. lugha msaidizi.
Mnamo 1922 de Wahl alichapisha "ufunguo" wa lugha mpya, Occidental, na nambari ya kwanza ya jarida lenye kichwa Kosmoglott (baadaye Cosmoglotta), lililoandikwa katika lugha hiyo. Katika miaka iliyofuata, de Wahl alishiriki katika majadiliano kuhusu Occidental, na kuruhusu lugha kukua polepole kutokana na mapendekezo ya watumiaji wake. Baada ya Vita vya Kidunia vya pili kuanza mnamo 1939, alikuwa na mawasiliano ya mara kwa mara na vuguvugu la Occidentalist, ambalo lilikuwa limejikita nchini Uswizi. Alikua mshiriki wa Kamati ya Washauri wa Isimu, sehemu ya Jumuiya ya Kimataifa ya Lugha Msaidizi, ambayo ingewasilisha Interlingua mnamo 1951.
Miaka ya mwisho ya maisha ya de Wahl ilitumiwa katika hospitali ya magonjwa ya akili huko Tallinn, Estonia, ambayo alipelekwa mwaka wa 1944. Nyumba yake huko Tallinn ilikuwa imeharibiwa kwa mashambulizi ya angani mwaka wa 1943, na alikuwa amefungwa kwa muda baada ya kuwasili. ya wanajeshi wa Nazi katika jiji hilo kwa kukataa kuhamia Ujerumani kama Mjerumani wa kabila, na kisha kuokolewa na marafiki zake ambao walibishana kwa kukosa utulivu wa kiakili na kuhitaji kuhama hospitali.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://interl.home.amu.edu.pl/interlingvistiko/Barandovska_Latinidaj_planlingvoj.pdf|title=Latinidaj planlingvoj (AIS-kurso, 1 studunuo)|last=Barandovská-Frank|first=Vĕra|quote="Post la okupo de Tallinn per sovetia armeo estis deportita kaj malaperinta la edzino de De Wahl, lia domo komplete forbruliĝis dum bombardado, detruiĝis lia riĉa biblioteko kaj manuskriptoj. Post la alveno de naziaj trupoj De Wahl rifuzis translokiĝon al Germanio kaj estis enkarcerigita. Por savi lin, liaj amikoj lasis proklami lin mense malsana. En la jaro 1944, 77-jaraĝa, li eniris sanatorion Seewald apud Tallinn kaj restis tie ankaŭ post la milito, ne havante propran loĝejon"|accessdate=2022-05-03|archivedate=2019-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190123010131/http://interl.home.amu.edu.pl/interlingvistiko/Barandovska_Latinidaj_planlingvoj.pdf}}</ref> Nyumba yake ilipoharibiwa, alibaki katika hospitali ya magonjwa ya akili baada ya vita na akafa huko mwaka wa 1948.<ref>{{cite journal |last1= Mäeorg|first1= Kalmer|last2= Rahi-Tamm|first2= Aigi|year= 2016|title= Edgar von Wahl 1867–1948: keelemees ja poliitiline prohvet|journal= Ajalooline Ajakiri|issue= 2|pages= 307, 309|doi= 10.12697/AA.2016.2.08|doi-access= free}}</ref> Muda mfupi baadaye, mnamo 1949, jina la Occidental lilibadilishwa kuwa Interlingue. Baadaye, mwaka wa 1951, Interlingua ilizinduliwa, na kuvutia watumiaji wengi mashuhuri wa Interlingue inayoitwa sasa ikiwa ni pamoja na Ric Berger<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.interlingua.com/historia/biographias/berger.htm|title=Historia de interlingua: Biographias - Ric Berger|accessdate=2022-05-03|archivedate=2021-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413204010/https://www.interlingua.com/historia/biographias/berger.htm}}</ref> na André Schild.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.interlingua.com/historia/diverse/tchecoslovachia.htm|title=Interlingua 2001: Information con obstaculos in Tchecoslovachia|accessdate=2022-05-03|archivedate=2021-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211024160245/https://www.interlingua.com/historia/diverse/tchecoslovachia.htm}}</ref>
== Machapisho ==
*Edgar von Wahl. Flexion und Begriffsspaltung. – Linguist 1896, nr 10.
*Edgar von Wahl. Ausnahmen. – Linguist 1897, nr 3.
*Edgar de Wahl. [Idiom neutral reformed]. – Progres 1906, nr 6.
*Julian Prorók. Ketzereien: Keimzellen einer Philosophie. Tartu, Leipzig 1906.
*Edgar de Wahl. AULI = Auxiliari lingue International. – Discussiones 1909, nr 1-2.
*Edgar de Wahl. L leges de derivation en verbes. – Lingua Internationale 1911, nr 1.
*Edgar von Wahl. Kaiserlicher Estländischer See-Yacht-Club: historische Übersicht 1888-1913. Tallinn 1913.
*Edgar de Wahl. Qual instructiones da nos li historie de lingue universal. – Kosmoglott 1922, nr 1, pp 6–8.
*Edgar de Wahl. Radicarium directiv del lingue international (occidental): in 8 lingues. Tallinn 1925.
*Edgar de Wahl. Interlinguistic reminiscenties. – Cosmoglotta 1927, nr 41, pp 54–64.
*Edgar de Wahl. Occidental: gemeinverständliche europäische Kultursprache für internationalen Verkehr: Begründung, Grammatik, Wortbildung, vergleichende textproben. Tallinn, Viin 1928.
*Edgar de Wahl, Otto Jespersen. Discussiones inter E. de Wahl e O. Jespersen. Chapelle 1935.
*Edgar de Wahl. Spiritu de interlingue. Cheseaux/Lausanne, 1953.
== Tanbihi ==
<references/>
{{BD|1867|1948}}
[[Category:Kiinterlingue]]
t4ekcgah3ulx56jln82brlc9wnmntnn
Kande, Togo
0
161844
1572804
1259086
2026-06-14T05:50:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572804
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[Togo]] katika [[Mkoa wa Kara]].
Wakazi walikadiriwa kuwa 12,970 [[mwaka]] [[2010]]<ref>https://www.citypopulation.de/en/togo/cities/</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Togo]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Mkoa wa Kara]]
[[Jamii:Miji ya Togo]]
et4u0kx3beq8i94tb5qb88ybh370v04
Shinga, Zimbabwe
0
162456
1572517
1260632
2026-06-14T05:03:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572517
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[kijiji]] cha [[Zimbabwe]], katika [[mkoa]] wa [[Mashonaland Mashariki]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Zimbabwe]]
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Zimbabwe]]
[[Jamii:Mashonaland Mashariki]]
5cosqk91bc3cl1qqrr07xjrqidc8ikp
Samsung Gear 2
0
176520
1572471
1307953
2026-06-14T04:55:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572471
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
[[Faili:Samsung Gear2.jpg|thumb|Samsung Gear 2]]
'''Samsung Gear 2''' ni [[smartwatch]] iliyotolewa na [[Samsung]]. Ilitangazwa mwaka [[2014]] na ni mojawapo ya mifano ya awali ya saa za kisasa za [[Samsung]]. Gear 2 inafanya kazi kama kifaa cha kuvaa cha kisasa na kinaunganishwa na simu za [[Samsung]] kupitia [[teknolojia]] ya [[Bluetooth]].
{{reflist}}
{{mbegu-teknolojia}}
[[Jamii:Teknolojia]]
f8urh2rfptj5rvmv2iic6yasvh625ne
Declan Rice
0
181367
1572431
1558923
2026-06-14T02:23:22Z
CommonsDelinker
234
Removing [[:c:File:1_declan_rice_arsenal_2025_(cropped).jpg|1_declan_rice_arsenal_2025_(cropped).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Declan Rice in
1572431
wikitext
text/x-wiki
'''Declan Rice''' (alizaliwa [[14 Januari]] [[1999]])<ref>{{Rejea tovuti|title=Declan Rice Arsenal Midfielder, Profile & Stats {{!}} Premier League|url=https://www.premierleague.com/players/15202/Declan-Rice/overview|work=www.premierleague.com|accessdate=2024-05-02|language=en}}</ref> ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Uingereza]], ambae anacheza kama [[kiungo]] mkabaji wa klabu ya [[Arsenal]] inayoshiriki [[Ligi Kuu Uingereza (EPL)|Ligi Kuu Uingereza]] (EPL) na [[timu ya taifa]] ya [[Uingereza]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Uingereza]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1999]]
hfmd6j6diuuvzzrc3h4f818fm4elkq0
RCN Televisión
0
182119
1572482
1337820
2026-06-14T04:57:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572482
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
[[File:CanalRCN2023.png|thumbnail]]
'''RCN Televisión''' ni mtandao wa [[televisheni]] wa [[Kolombia]] unaomilikiwa na [[Organización Ardilla Lulle]]. Ilianzishwa kama [[kampuni]] ya utengenezaji wa yaliyomo mnamo Machi 23, 1967 na ilizinduliwa rasmi kama chaneli ya Runinga mnamo Julai 10, 1998.
== Viungo vya nje ==
* [https://www.canalrcn.com/ Tovuti ya RCN Televisión]
{{mbegu-uchumi}}
[[Jamii:Kampuni za Kolombia]]
[[Jamii:Televisheni]]
7rwp4ktm1tpim7tmcwpct7yw9kael4w
Dondo, Kenya
0
182649
1572631
1339530
2026-06-14T05:22:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572631
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kaskazini]] ya [[Kenya]] kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
7p1v8kgk44ffex0vpui5ajeja15kptj
Matondoni
0
182652
1572711
1339534
2026-06-14T05:35:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572711
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kaskazini]] ya [[Kenya]] kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
7p1v8kgk44ffex0vpui5ajeja15kptj
Uziwa
0
182653
1572789
1339535
2026-06-14T05:48:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572789
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kaskazini]] ya [[Kenya]] kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
7p1v8kgk44ffex0vpui5ajeja15kptj
Mgangani
0
182662
1572681
1339555
2026-06-14T05:30:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572681
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kusini]] ya [[Kenya]] kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
dpagofv4y0p5w6444xj5wl31qiv6uey
Kinuni (Kenya)
0
182665
1572451
1339558
2026-06-14T04:52:04Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572451
wikitext
text/x-wiki
'''Kinuni''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kusini]] ya [[Kenya]] kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Kenya}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
7f7f9hh4fiixaa0ykrq66398ufi8c7z
Ushongo, Tanga
0
182679
1572902
1339575
2026-06-14T06:06:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572902
wikitext
text/x-wiki
'''Ushongo''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kaskazini]] ya [[Tanzania]] kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-tanga}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
[[Jamii:Mkoa wa Tanga]]
mcns4mw43gse7mejugjwc0vrdbebspq
Wingwi
0
182698
1572542
1339597
2026-06-14T05:07:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572542
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kisiwa]] cha [[Pemba (kisiwa)|Pemba]], leo nchini [[Tanzania]], kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-pemba}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
[[Jamii:Pemba]]
7vwcrrqwgmxm55w1i410whifkrpgubu
Kigunda (Dar es Salaam)
0
182714
1572818
1339620
2026-06-14T05:52:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572818
wikitext
text/x-wiki
'''Kigunda''' ilikuwa mahali pa makazi ya [[Waswahili]] wa kale katika pwani ya [[kusini]] ya [[Tanzania]], kwenye [[Bahari ya Hindi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya kale ya Waswahili]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Tanzania}}
[[Jamii:Miji ya kale ya Waswahili]]
[[Jamii:Dar es Salaam]]
3fxi84oj9wv55ndyx1lbgzgtzd9bw70
Majadiliano ya mtumiaji:Don Malya
3
184301
1572403
1572186
2026-06-13T14:53:16Z
Don Malya
61486
/* Mito */ Jibu
1572403
wikitext
text/x-wiki
{{Karibu}} '''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:46, 14 Julai 2024 (UTC)
== Pitia Marekebisho ==
Ndugu, hongera kwa juhudi zako, ila naomba upitie makala zako jinsi zilivyorekebishwa ili usirudie makosa yaleyale. Hasa usiache makala bila vyanzo, walau kimoja! Amani kwako '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 12:10, 10 Aprili 2026 (UTC)
:Mojawapo ni kuweka katika Wikipedia ya Kiswahili marejeo kwenda Wikipedia ya Kiingereza. Hii haikubaliki. Badala yake weka marejeo asili yaliyotumika katika toleo la Kiingereza. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:07, 27 Aprili 2026 (UTC)
::Kwa kuwa husikii, nimekusimamisha kwa siku 1 upate nafasi ya kupitia marekebisho tuliyofanyia makala zako za harakaharaka. Hivyo utajifunza kutunga kurasa za maana. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:28, 27 Aprili 2026 (UTC)
:::Ndugu, lebo ya mbegu iwekwe baada ya ile ya reflist. Naomba urekebishe makala zako. Asante! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:45, 12 Mei 2026 (UTC)
::::Pia, marejesho kutoka Wikipedia nyingine hayatakiwi kamwe! Tazama makala yako ya mwisho. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:55, 12 Mei 2026 (UTC)
::::sawa nafanyia kazi asanteh. '''[[Mtumiaji:Don Malya|Don Malya]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Don Malya#top|majadiliano]])''' 16:22, 12 Mei 2026 (UTC)
:::::Ndugu Naona unasahau kuweka jamii za muhimu kwenye makala zako mfano makala ya [[Lucia Basson]] ulipaswa kuweka jamii kama '''Jamii:Wanasiasa wa Namibia''', lakini maka zote auweki, zingatia jamii. Amani kwako! '''[[Mtumiaji:Justine Msechu|Justine Msechu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Justine Msechu|majadiliano]])''' 03:42, 21 Mei 2026 (UTC)
::::::asante, nafanyia marekebisho makala nilizosahau kuweka jamii kuu '''[[Mtumiaji:Don Malya|Don Malya]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Don Malya#top|majadiliano]])''' 04:08, 21 Mei 2026 (UTC)
== Mradi wa Nchi ==
Kumekuwa na migogoro mingi kuhusu majina ya makala za nchi katika Wikipedia, lakini bado hakujawahi kuwa na mjadala wa kina wa kutatua suala hilo. Kuna mradi wa [[Wikipedia:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]] chini ya [[WP:Mradi wa Nchi]] unaolenga kushughulikia tatizo hili, lakini kufanikisha hilo kunahitaji uhamasishaji na ushiriki mkubwa zaidi wa jamii. Hivyo basi, nawaomba mshiriki katika kusaidia kutatua migogoro hii ya majina; iwe unaunga mkono au unapinga pendekezo lolote, tafadhali toa maoni na mawazo yako. Baadhi ya mapendekezo yanayoweza kuhitaji mjadala mdogo kabla ya kuidhinishwa ni pamoja na [[WP:Mradi wa Nchi/Guinea]] na [[WP:Mradi wa Nchi/Guinea Bisau]], na unaweza kuanza kushiriki huko. Ikiwa una maoni au mapendekezo mengine yoyote, tafadhali nijulishe. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 06:09, 15 Mei 2026 (UTC)
:Kwa vyovyote, Kongo ni jina la hakika, isipokuwa la nchi mbili tofauti. Ukiandika makala kuhusu watu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, tafadhali usiandike tu Kongo. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:17, 26 Mei 2026 (UTC)
::Asante kwa kunisikiliza, ila ingekuwa vizuri kama ungeweka katika mabano <nowiki>[[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]</nowiki>, si Kongo tu. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:13, 27 Mei 2026 (UTC)
==Mito==
Ndugu, unapoongeza taarifa katika makala zilizopo, uwe makini zaidi usifute zile zilizopo. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 09:46, 13 Juni 2026 (UTC)
:asante kwa maelekezo, nafanyia kazi '''[[Mtumiaji:Don Malya|Don Malya]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Don Malya#top|majadiliano]])''' 14:53, 13 Juni 2026 (UTC)
md9z548iz2hsmdhpwio8yv27rpuon4j
Oyem
0
207871
1572834
1432933
2026-06-14T05:55:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572834
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[jamhuri]] ya [[Gabon]]. Una wakazi 60,685 ([[2013]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Gabon]]
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Gabon]]
5lr17ire0vfh0k158r7tlrqh5ytb4vf
Serekunda
0
207878
1572546
1432940
2026-06-14T05:07:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572546
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] mkubwa zaidi wa [[jamhuri]] ya [[Gambia]]. Una wakazi 362,986 ([[2013]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Gambia]]
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Gambia]]
jp8anq4mmy7f1s8l18wtq8m60bgb04q
Nzérékoré
0
207897
1572530
1432960
2026-06-14T05:05:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572530
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa pili wa [[jamhuri]] ya [[Guinea]]. Una wakazi 195,027 ([[2014]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Guinea]]
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Guinea]]
so00a53rbzluxw64vj818bvy8k1gkha
San-Pedro (mji)
0
207943
1572473
1433170
2026-06-14T04:55:44Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572473
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''San-Pedro''' ni [[mji]] wa [[jamhuri]] ya [[Cote d'Ivoire]]. Una wakazi 261,616 (kadirio la mwaka [[2014]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Cote d'Ivoire]]
{{mbegu-jio-Cote d'Ivoire}}
[[Jamii:Miji ya Cote d'Ivoire]]
t0zoz5khccyp3eno3r0ep8jcchz2kfg
Agboville (mji)
0
207951
1572579
1433179
2026-06-14T05:13:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572579
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''Agboville''' ni [[mji]] wa [[jamhuri]] ya [[Cote d'Ivoire]]. Una wakazi 95,093 (kadirio la mwaka [[2014]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Cote d'Ivoire]]
{{mbegu-jio-Cote d'Ivoire}}
[[Jamii:Miji ya Cote d'Ivoire]]
1ds75dx3kv873v9sp0hsl24l42q0xvd
Néma
0
208075
1572577
1433412
2026-06-14T05:13:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572577
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[Mauritania]]. Wakati wa [[sensa]] ya mwaka [[2013]] [[idadi]] ya wakazi ilikuwa watu 15,310 <ref>{{cite web| url = http://citypopulation.de/Mauritania-Cities.html| title = Mauritania: Regions, Cities & Urban Localites - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information}}</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Mauritania]]
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Mauritania]]
rrsimrjqvb1mr6cilxi2ya7n2a5s68a
Maradi, Niger
0
208265
1572564
1434115
2026-06-14T05:10:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572564
wikitext
text/x-wiki
'''Maradi''' ni [[mji]] ambao upo [[Niger]] wenye wakazi 267,249 katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2012]] <ref>[http://www.citypopulation.de/Niger.html Population figures from citypopulation.de], citing [http://www.stat-niger.org/ (2001) Institut National de la Statistique du Niger].</ref>.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Niger]]
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Miji ya Niger]]
4ueqk1uivvl8zuqibm42m1n767p0fym
En Nahud
0
208319
1572717
1434233
2026-06-14T05:36:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572717
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[Sudan]], [[jimbo]] la [[Kordofan Magharibi]].
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Sudan]]
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-jio-Sudan}}
[[Jamii:Miji ya Sudan]]
[[Jamii:Kordofan Magharibi]]
502o2wrdm92umt40wp866sa9medhp5m
Mtindo wa kiapokalipti
0
208467
1572784
1434866
2026-06-14T05:47:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572784
wikitext
text/x-wiki
[[File:Merian's Daniel 7 engraving.jpg|alt=Woodcut image of Daniel, sleeping, while four beasts watch.|thumb|265x265px|[[Kitabu cha Danieli]] ni kilele cha mtindo huo katika [[Biblia ya Kiebrania]].]]
'''Mtindo wa kiapokalipti''' ulikuwa [[mtindo wa uandishi]] ulioanza kati ya [[Wayahudi]] wa [[Uhamisho wa Babeli]], hasa [[nabii Ezekieli]], na kuendelea hata kwa [[Ukristo|Wakristo]] wa kwanza. Katika [[Biblia ya Kikristo]] [[kitabu]] maarufu zaidi cha namna hiyo ni [[Ufunuo wa Yohane]].
[[Jina]] la mtindo huo linatokana na lile la [[Kigiriki]] la kitabu hicho, ἀποκάλυψις, linalotamkwa: apokálupsis. Kwa jumla, [[Mitindo|mtindo]] huo unasimulia [[njozi]] kuhusu [[mwisho wa nyakati]] unaotarajiwa kuleta [[ukombozi]] kwa waamini walio katika dhiki.
Vitabu vingi vya namna hiyo havikukubaliwa kama [[Neno la Mungu]] vikabaki nje ya [[Biblia]].
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Marejeo==
* {{EB1911|wstitle=Apocalyptic Literature|volume=2|pages=169–175|first=Robert Henry|last=Charles|author-link=Robert Charles (scholar)}}
* Charlesworth, James H. ed., ''The Old Testament Pseudepigrapha'', Vol. 1: ''Apocalyptic Literature and Testaments'', Gsrden City, New York: Doubleday & Co., 1983.
* Collins, John Joseph ''The Apocalyptic Imagination: An Introduction to Jewish Apocalyptic Literature'', (The Biblical Resource Series), Grand Rapids: Eerdman, 1998 (second edition).
* Coogan, Michael ''A Brief Introduction to the Old Testament'', Oxford: Oxford University Press 2009.
* Cook, David, ''Contemporary Muslim Apocalyptic Literature'' (Religion and Politics), Syracure, NY: Syracuse University Press, 2005.
* Cook, Stephen L., ''The Apocalyptic Literature: Interpreting Biblical Texts'', Nashville: Abingdon Press, 2003.
* [[Northrop Frye|Frye, Northrop]], 1957. ''Anatomy of Criticism: Four Essays'', Princeton, Princeton University Press, 1957.
* Goswiller, Richard, ''Revelation'', Pacific Study Series, Melbourne, 1987.
* Reddish, Mitchell G. ''Apocalyptic Literature: A Reader'', Peabody, Massachusetts: Hendrickson Publishers, 1998.
==Viungo vya nje==
* {{cite web | author1 = L. Michael White | url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/apocalypse/primary/white.html | title = Apocalyptic literature in Judaism and early Christianity | website = [[PBS]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20000304005402/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/apocalypse/primary/white.html | language = en | archive-date = March 4, 2000 | url-status = live}} (Thorough historical introduction).
*{{cite web | author1 = David M. Williams | url = http://www.geocities.com/davidmwilliams/ntb519c.html | title = The Book of Revelation as Jewish apocalyptic literature | archive-url = https://web.archive.org/web/20091003072014/http://www.geocities.com/davidmwilliams/ntb519c.html | language = en | archive-date = October 3, 2009 | url-status = live | access-date = April 28, 2019 | df = mdy-all }} (A coincise introduction to the Apocalypse of John)
* {{cite web | url = http://www.iranicaonline.org/articles/apocalyptic-that-which-has-been-rcvealed | archive-url = https://web.archive.org/web/20180517004553/http://www.iranicaonline.org/articles/apocalyptic-that-which-has-been-rcvealed | archive-date = May 17, 2018 | title = "Apocalyptic" lemma | website = iranicaonline.org | access-date = Aug 19, 2018 | url-status = live}}
* {{cite journal| author1 = David L. Barr (Wright State University) | title = Using Plot to Discern Structure in John's Apocalypse | journal = Proceedings of the Eastern Great Lakes and Mid-West Biblical Societies | language = en | year = 1995 | pages = 23–33}} (sourced in {{cite web| url = http://www.ntgateway.com/book-of-revelation/articles-and-chapters-in-books| title = Articles & Reviews on the Boom of Revelation| website = ntgateway.com| access-date = 2018-08-19| archive-date = 2018-08-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20180820005639/http://www.ntgateway.com/book-of-revelation/articles-and-chapters-in-books/| url-status = dead}}
{{mbegu-Biblia}}
[[Jamii:Biblia]]
anapu3encduoe4aoeiltjlxezfwrpz5
Wikipedia:Mradi wa Nchi
4
208508
1572394
1572172
2026-06-13T14:10:56Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1572394
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-13)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-13)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 678
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 698
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2757
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1228
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1602
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 518
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 936
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 448
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 797
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 514
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 281
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 330
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 710
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 708
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 229
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 413
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 362
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 435
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 334
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 269
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 260
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 374
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 6
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 194
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 138
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 198
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 16202 || ↓ -15.2%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 94.2 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Marekani]] || 1228 || ↑ +12.2%
|-
| 2 || [[Irani]] || 936 || ↑ +12.9%
|-
| 3 || [[Ufaransa]] || 710 || ↑ +47.0%
|-
| 4 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.4%
|-
| 5 || [[Afrika Kusini]] || 518 || ↓ -5.5%
|-
| 6 || [[Burundi]] || 514 || ↓ -4.1%
|-
| 7 || [[Ethiopia]] || 448 || ↑ +10.6%
|-
| 8 || [[Uturuki]] || 441 || ↓ -3.9%
|-
| 9 || [[Uganda]] || 435 || ↑ +16.3%
|-
| 10 || [[Israeli]] || 413 || ↑ +9.8%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 658 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 359 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
mvqbkafo5673v322zcttfkijsp4m87n
1572396
1572394
2026-06-13T14:14:12Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1572396
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-13)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-13)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 678
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 698
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2757
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1228
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1602
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 518
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 936
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 448
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 797
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 514
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 281
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 330
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 710
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 708
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 229
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 413
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 362
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 435
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 334
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 269
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 260
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 374
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 6
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 194
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 138
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 198
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 144
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 29688 || ↓ -12.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 172.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2757 || ↓ -14.8%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1228 || ↑ +12.2%
|-
| 3 || [[Irani]] || 936 || ↑ +12.9%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 797 || ↑ +84.9%
|-
| 5 || [[Ufaransa]] || 710 || ↑ +47.0%
|-
| 6 || [[Uingereza]] || 708 || ↑ +11.7%
|-
| 7 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.4%
|-
| 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 678 || ↑ +9.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 518 || ↓ -5.5%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 514 || ↓ -4.1%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 658 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 358 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
bh3rcfseemsl95tkvn5ml001nnvnvzz
1572419
1572396
2026-06-13T19:45:41Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1572419
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-13)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-13)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 678
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 729
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2757
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1228
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1602
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 518
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 965
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 448
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 797
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 514
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 281
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 330
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 710
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 719
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 229
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 413
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 369
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 435
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 426
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 334
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 273
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 260
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 374
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 6
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 194
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 138
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 198
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 29688 || ↓ -12.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 172.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2757 || ↓ -14.8%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1228 || ↑ +12.2%
|-
| 3 || [[Irani]] || 936 || ↑ +12.9%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 797 || ↑ +84.9%
|-
| 5 || [[Ufaransa]] || 710 || ↑ +47.0%
|-
| 6 || [[Uingereza]] || 708 || ↑ +11.7%
|-
| 7 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.4%
|-
| 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 678 || ↑ +9.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 518 || ↓ -5.5%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 514 || ↓ -4.1%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 658 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 358 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
5sro51odjjj19tqmlj0l1cekft2hsiq
1572420
1572419
2026-06-13T19:46:11Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1572420
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-13)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-13)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 678
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 729
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2757
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 181
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1228
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1602
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 518
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 320
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 965
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 448
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 797
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 514
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 136
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 281
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 330
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 710
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 719
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 482
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 229
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 170
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 184
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 413
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 369
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 435
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 99
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 316
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 426
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 153
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 334
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 273
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 260
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 374
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 54
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 69
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 98
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 28
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 6
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 194
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 130
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 112
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 138
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 152
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 123
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 133
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 43
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 57
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 66
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 95
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 80
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 34
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 62
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 93
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 198
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 64
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 15
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 46
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 41
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 37
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 29695 || ↓ -12.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 172.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2757 || ↓ -14.8%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1228 || ↑ +12.2%
|-
| 3 || [[Irani]] || 936 || ↑ +12.9%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 797 || ↑ +84.9%
|-
| 5 || [[Ufaransa]] || 710 || ↑ +47.0%
|-
| 6 || [[Uingereza]] || 708 || ↑ +11.7%
|-
| 7 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.4%
|-
| 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 678 || ↑ +9.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 518 || ↓ -5.5%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 514 || ↓ -4.1%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 658 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 358 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
s4gan9p1asrxkivvr7a22vdo2yxpa0o
1572437
1572420
2026-06-14T04:35:02Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1572437
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-14)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-14)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 677
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 722
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2765
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1286
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1564
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 521
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 321
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 951
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 806
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 497
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 336
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 702
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 720
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 473
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 224
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 415
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 369
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 273
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 219
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 238
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 362
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 269
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 29695 || ↓ -12.7%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 172.6 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2757 || ↓ -14.8%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1228 || ↑ +12.2%
|-
| 3 || [[Irani]] || 936 || ↑ +12.9%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 797 || ↑ +84.9%
|-
| 5 || [[Ufaransa]] || 710 || ↑ +47.0%
|-
| 6 || [[Uingereza]] || 708 || ↑ +11.7%
|-
| 7 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.4%
|-
| 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 678 || ↑ +9.7%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 518 || ↓ -5.5%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 514 || ↓ -4.1%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 658 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 358 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
6vhjqadbrumyqk7x1p77a4roy7cbr56
1572438
1572437
2026-06-14T04:49:52Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1572438
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-14)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-14)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 677
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#228B22; color:white" | 722
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2765
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1286
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1564
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 521
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 321
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 951
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 806
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 497
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 336
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 702
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 720
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 473
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 224
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 415
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 369
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 273
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 219
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 238
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 362
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 269
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 10958 || ↓ -14.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 63.7 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Marekani]] || 1286 || ↑ +16.6%
|-
| 2 || [[Irani]] || 941 || ↑ +17.0%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.9%
|-
| 4 || [[Afrika Kusini]] || 521 || ↓ -4.9%
|-
| 5 || [[Burundi]] || 497 || ↓ -8.1%
|-
| 6 || [[Uturuki]] || 441 || ↓ -3.7%
|-
| 7 || [[Singapuri]] || 381 || ↑ +139.6%
|-
| 8 || [[Australia]] || 336 || ↓ -4.8%
|-
| 9 || [[Hispania]] || 321 || ↑ +1.9%
|-
| 10 || [[Nigeria]] || 274 || ↓ -4.2%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 658 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 358 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
dsa13r59tefcnd0b52vjsgqqi1muv2w
1572953
1572438
2026-06-14T09:44:24Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 CAQI Bot updated with page views column
1572953
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-14)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-14)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 677
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 698
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2765
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1286
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1564
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 521
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 321
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 941
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 806
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 497
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 336
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 702
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 705
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 473
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 224
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 415
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 367
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 273
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 219
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 238
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 362
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 269
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 10958 || ↓ -14.5%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 63.7 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Marekani]] || 1286 || ↑ +16.6%
|-
| 2 || [[Irani]] || 941 || ↑ +17.0%
|-
| 3 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.9%
|-
| 4 || [[Afrika Kusini]] || 521 || ↓ -4.9%
|-
| 5 || [[Burundi]] || 497 || ↓ -8.1%
|-
| 6 || [[Uturuki]] || 441 || ↓ -3.7%
|-
| 7 || [[Singapuri]] || 381 || ↑ +139.6%
|-
| 8 || [[Australia]] || 336 || ↓ -4.8%
|-
| 9 || [[Hispania]] || 321 || ↑ +1.9%
|-
| 10 || [[Nigeria]] || 274 || ↓ -4.2%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 658 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 358 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
afy9qzgezox87exrx12qc9k9nd4nb14
1572954
1572953
2026-06-14T09:47:50Z
Gayle-Bot
78697
Sasisha Takwimu za mradi
1572954
wikitext
text/x-wiki
{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}
== Yaliyomo ==
<div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;">
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
</div>
== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.
===Utangulizi===
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
</br>
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.
===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.
====Asili ya jina====
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.
====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.
====Demografia====
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa====
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.
====Marejeo====
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje====
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.
== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-06-14)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 59
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 74
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}
{| class="wikitable sortable"
! Nchi
! CAQI (2026-06-14)<br />
! Mitazamo (siku 30)<br />
|-
| colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 677
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 698
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style="background-color:#006400; color:white" | 2765
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style="background-color:#006400; color:white" | 1286
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style="background-color:#006400; color:white" | 1564
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.09
| style="background-color:#3CB371; color:white" | 521
|-
| colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 321
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style="background-color:#228B22; color:white" | 941
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 445
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style="background-color:#228B22; color:white" | 806
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 497
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 336
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 169
|-
| colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 167
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style="background-color:#228B22; color:white" | 702
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Uingereza]]
| 5.93
| style="background-color:#228B22; color:white" | 705
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 5.59
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 473
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 224
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 176
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 150
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 173
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 415
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 124
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 367
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 337
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 273
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 425
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 141
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 317
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 427
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 135
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 90
|-
| [[Kamerun]]
| 4.47
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 96
|-
| [[Vatikani]]
| 4.43
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 219
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 238
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 106
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 156
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 180
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 362
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 97
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 192
|-
| [[Uhindi]]
| 4.08
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 270
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 187
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 101
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 269
|-
| [[Vietnam]]
| 3.84
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 120
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 118
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 107
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 381
|-
| [[Uturuki]]
| 3.62
| style="background-color:#90EE90; color:black" | 441
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 53
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 71
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 110
|-
| colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini
|-
| [[Bhutan]]
| 3.46
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 29
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Madagaska]]
| 3.45
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Cabo Verde]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 140
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 121
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 113
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 139
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 73
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 104
|-
| [[Komori]]
| 3.20
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 149
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 154
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 189
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 49
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 84
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 163
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 137
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 102
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 44
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 60
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 208
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 129
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 72
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 76
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 85
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 105
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 75
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 82
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 88
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 65
|-
| [[Norwei]]
| 2.51
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 100
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 83
|-
| [[Romania]]
| 2.49
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 77
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 114
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 79
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 142
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 0
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 36
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 61
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 122
|-
| [[Nepal]]
| 2.37
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 35
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 92
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 59
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 131
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 199
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 174
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 111
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 74
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 51
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 89
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 70
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 52
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 91
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 68
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 145
|-
| colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style="background-color:#FFA500; color:black" | 109
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.97
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 12
|-
| [[Vanuatu]]
| 1.96
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 81
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 56
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 63
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 31
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 86
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 14
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 45
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 40
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 16
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 55
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style="background-color:#FF4444; color:white" | 67
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 38
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 30
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 27
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 24
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 47
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 17
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style="background-color:#8B0000; color:white" | 42
|}
==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class="wikitable"
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 172 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 34926 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 29907 || ↓ -11.4%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 203.1 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 173.9 || —
|}
===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class="wikitable sortable"
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2765 || ↓ -14.5%
|-
| 2 || [[Marekani]] || 1286 || ↑ +16.6%
|-
| 3 || [[Irani]] || 941 || ↑ +17.0%
|-
| 4 || [[Urusi]] || 806 || ↑ +94.2%
|-
| 5 || [[Uingereza]] || 705 || ↑ +11.9%
|-
| 6 || [[Ufaransa]] || 702 || ↑ +41.5%
|-
| 7 || [[Kenya]] || 698 || ↓ -5.9%
|-
| 8 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 677 || ↑ +8.0%
|-
| 9 || [[Afrika Kusini]] || 521 || ↓ -4.9%
|-
| 10 || [[Burundi]] || 497 || ↓ -8.1%
|-
|}
====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class="wikitable sortable"
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 657 || 45.0%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 358 || 24.5%
|-
| 3 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 130 || 8.9%
|-
| 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 114 || 7.8%
|-
| 5 || [[User:~2025-60637-6|~2025-60637-6]] || 12 || 0.8%
|-
| 6 || [[User:~2025-61248-5|~2025-61248-5]] || 12 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.5%
|-
| 8 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 7 || 0.5%
|-
| 9 || [[User:Jojaruba|Jojaruba]] || 5 || 0.3%
|-
| 10 || [[User:~2025-43584-58|~2025-43584-58]] || 5 || 0.3%
|-
|}
s6lbt81w7cg374da9k4f8zdpwbyvz4p
Mateus Galiano
0
215337
1572601
1460665
2026-06-14T05:17:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572601
wikitext
text/x-wiki
'''Mateus Galiano da Costa''' (alizaliwa [[19 Juni]] [[1984]]), anayejulikana zaidi kama Mateus, ni mchezaji wa kitaifa wa [[Angola]] anayepiga kama winger au [[mshambuliaji]] katika klabu ya Ureno F.C. Maia Lidador.
Mateus amekaa karibu katika kiwango chake chote cha taaluma nchini Ureno, akicheza mechi 280 na kufunga magoli 51 katika Primeira Liga. Amewakilisha timu nne katika ligi hiyo, akiwemo Nacional na Boavista, akijulikana kwa kasi yake na ustadi wa kuishambulia timu pinzani.<ref>{{cite news|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/campeonato-de-portugal/v--setubal/detalhe/gil-vicente-v-setubal-5-0-grande-treino-do-gil|title=Gil Vicente-V. Setúbal, 5–0: Grande treino do Gil|trans-title=Gil Vicente-V. Setúbal, 5–0: Great Gil training|newspaper=[[Record (Portuguese newspaper)|Record]]|language=pt|date=6 February 2006|access-date=14 September 2020}}</ref>
Katika ngazi ya kimataifa, Mateus alianza kucheza kwa timu ya taifa ya Angola mwaka [[2006]], akipata jumla ya 68 mechi za kimataifa. Aliteuliwa kushiriki katika [[Kombe la Dunia]] [[2006]] na pia katika mashindano manne ya Africa Cup of Nations, akichangia kwa kiwango kikubwa katika safu ya ushambuliaji ya taifa lake.<ref>{{cite news|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/detalhe/caso-mateus-gil-vicente-pede-explicacoes|title="Caso Mateus": Gil Vicente pede explicações|trans-title="Mateus Affair": Gil Vicente ask for explanations|newspaper=Record|language=pt|date=11 July 2006|access-date=14 September 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=447593.html|title=Belenenses spared the drop|publisher=UEFA|date=22 August 2006|access-date=1 July 2014|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20140702080656/http://www.uefa.com/news/newsid=447593.html|archive-date=2 July 2014}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii: Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii: Watu Walio Hai]]
[[Jamii: Wachezaji Mpira]]
sqcpdrd6rvel3m62oqvknhyuomp27k9
Noto
0
215396
1572618
1460868
2026-06-14T05:19:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572618
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Sicilia]], [[Italia visiwani]] wenye wakazi 23,704 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]<ref>https://www.istat.it/it/censimenti-permanenti/censimenti-precedenti/popolazione-e-abitazioni/popolazione-2011.</ref>).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Sisilia]]
s61d8awz4qu5vhh6s934kzy1rvaz2fs
Biancavilla
0
215397
1572689
1460869
2026-06-14T05:31:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572689
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Sicilia]], [[Italia visiwani]] wenye wakazi 23,703 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]<ref>https://www.istat.it/it/censimenti-permanenti/censimenti-precedenti/popolazione-e-abitazioni/popolazione-2011.</ref>).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Sisilia]]
rnul40y83hnr8fk4joe8hxykvjplnfc
Palma di Montechiaro
0
215398
1572765
1460870
2026-06-14T05:44:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572765
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Sicilia]], [[Italia visiwani]] wenye wakazi 23,643 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]<ref>https://www.istat.it/it/censimenti-permanenti/censimenti-precedenti/popolazione-e-abitazioni/popolazione-2011.</ref>).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Sisilia]]
a48g97y0ryu0y4tslu8w6redgyns0zn
San Cataldo
0
215399
1572860
1460871
2026-06-14T05:59:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572860
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Sicilia]], [[Italia visiwani]] wenye wakazi 23,424 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]<ref>https://www.istat.it/it/censimenti-permanenti/censimenti-precedenti/popolazione-e-abitazioni/popolazione-2011.</ref>).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Sisilia]]
b394v9xye94c6e33alqkeo1fgevi0ea
Copertino
0
215413
1572684
1460890
2026-06-14T05:30:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572684
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Puglia]], [[Italia Kusini]], wenye wakazi 23,033 (mwanzoni mwa [[mwaka]] [[2021]]<ref>https://demo.istat.it/popres/index.php?anno=2021&lingua=ita</ref>).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Puglia]]
6ttwmkln1h6vp03ftxizvlx7yjd2q9a
Agropoli
0
215433
1572896
1460914
2026-06-14T06:05:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572896
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Campania]], [[Italia Kusini]], wenye wakazi 20,610 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Campania]]
nv7pze1gt7vifzi27jshpstfrujcakw
Mirandola
0
215482
1572891
1461022
2026-06-14T06:04:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572891
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Emilia-Romagna]], [[Italia Kaskazini]], wenye wakazi 23,960 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Emilia-Romagna]]
g2jk8rudetzxj9j4wy8hgw78y9arj7v
Seveso
0
215503
1572775
1461049
2026-06-14T05:45:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572775
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[Lombardia]], [[Italia Kaskazini]], wenye wakazi 23,988 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Lombardia]]
aj78dsjxfr3gqqqzs3rvshbdms09tls
Cesano Boscone
0
215507
1572869
1461053
2026-06-14T06:00:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572869
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[Lombardia]], [[Italia Kaskazini]], wenye wakazi 23,405 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Lombardia]]
cgyhvf9pn0wvjpixov3zkda5p3f71yy
Vigonza
0
215527
1572459
1461074
2026-06-14T04:53:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572459
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Veneto]], [[Italia Kaskazini]], wenye wakazi 21,993 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Veneto]]
fuo8tggm41ji7f5ib0uurs5ax136ica
San Bonifacio
0
215531
1572510
1461078
2026-06-14T05:01:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572510
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Veneto]], [[Italia Kaskazini]], wenye wakazi 20,275 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Veneto]]
rgm9z33e3q6hghydsl1ekdkdnnhuybc
Oderzo
0
215532
1572570
1461081
2026-06-14T05:11:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572570
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni [[mji]] wa [[mikoa ya Italia|mkoa]] wa [[Veneto]], [[Italia Kaskazini]], wenye wakazi 20,068 ([[sensa]] ya [[mwaka]] [[2011]]).
==Tazama pia==
* [[Orodha ya miji ya Italia]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-Italia}}
[[Jamii:Miji ya Italia]]
[[Jamii:Veneto]]
mt2u0z9ycwfxce2p7562q53s5pc7de6
Elfu moja mia mbili kumi na tano
0
217441
1572751
1469315
2026-06-14T05:41:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572751
wikitext
text/x-wiki
'''Elfu moja mia mbili kumi na tano''' ni [[namba]] inayoandikwa '''1215''' kwa [[tarakimu]] za kawaida na MCCXV kwa [[namba za Kiroma|zile za Kirumi]].
Ni [[namba asilia]] inayofuata [[Elfu moja mia mbili na nne|1214]] na kutangulia [[Elfu moja mia mbili kumi na sita|1216]].
==Matumizi==
* Namba hurejea miaka [[1215 KK]] na [[1215]] [[BK]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-hisabati}}
[[Jamii:Namba asilia]]
2pc9f1xnjb3vto52s5933lsz1tmm8pe
Elfu moja mia mbili kumi na sita
0
217468
1572617
1469575
2026-06-14T05:19:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572617
wikitext
text/x-wiki
'''Elfu moja mia mbili kumi na sita''' ni [[namba]] inayoandikwa '''1216''' kwa [[tarakimu]] za kawaida na MCCXVI kwa [[namba za Kiroma|zile za Kirumi]].
Ni [[namba asilia]] inayofuata [[Elfu moja mia mbili kumi na tano|1215]] na kutangulia [[Elfu moja mia mbili kumi na saba|1217]].
==Matumizi==
* Namba hurejea miaka [[1216 KK]] na [[1216]] [[BK]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-hisabati}}
[[Jamii:Namba asilia]]
tcei7cnifwqhzjfsxu7fqx3myjif7g8
Omri
0
220305
1572632
1480719
2026-06-14T05:22:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572632
wikitext
text/x-wiki
[[File:Omri_King.png|thumb|Mfalme Omri alivyochorwa mwaka 1553.]]
'''Omri''' (kwa [[Kiebrania]] '''עָמְרִי''', ''‘Omrī''<ref name="Thiel">Thiel, W., "Omri", ''The Anchor Bible Dictionary'', p. 17, vol. 5, D.N. Freedman (ed.). New York: Doubleday (1992)</ref>), labda wa [[kabila la Isakari]]<ref name="MillerHayes">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=uDijjc_D5P0C&pg=PA266 |page=266|title=A History of Ancient Israel and Judah |publisher=James Maxwell Miller, John Haralson Hayes |date=2006 |access-date=25 January 2015|isbn=9780664212629}}</ref>, alikuwa [[kamanda]] wa mfalme [[Ela (mfalme)|Ela]], akatawala kwa miaka 12 [[Ufalme wa Israeli]] baada ya kushindana miaka 4 na [[Tibni]] <ref>Edwin Thiele, ''[[The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings]]'' (1st ed.; New York: Macmillan, 1951; 2d ed.; Grand Rapids: Eerdmans, 1965; 3rd ed.; Grand Rapids: Zondervan/Kregel, 1983). {{ISBN|0-8254-3825-X}}, 9780825438257</ref>. Ndiye [[mwanzilishi]] wa [[mji]] wa [[Samaria]]<ref>{{cite book |last1=Singer |first1=Isidore |last2=Adler |first2=Cyrus |title=The Jewish Encyclopedia |date=1905 |publisher=[[Funk & Wagnalls]] |page=401 |url=https://books.google.com/books?id=6F5LAQAAMAAJ&q=Omri+Jewish+encyclopedia&pg=PA401}}</ref>.
[[Biblia]] inamhukumu hasa kwa kuendeleza sera ya [[dini|kidini]] iliyowataka [[Waisraeli]] wamuabudu [[YHWH]] kwa sura ya [[fahali]] ya [[dhahabu]] katika ma[[hekalu]] ya [[Dani]] na [[Beteli]] ili wasiende [[Yerusalemu]], [[mji mkuu]] wa [[ufalme]] wa [[ukoo wa Daudi]].
Habari zake zinapatikana hasa katika [[Kitabu cha Kwanza cha Wafalme]], 16.
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Watawala wa Israeli ya Kale}}
{{mbegu-mtu-Biblia}}
{{BD|karne ya 10 KK|karne ya 9 KK}}
[[Category:Watu wa Biblia]]
[[Category:Wafalme wa Israeli]]
83osdibn5vry2clfvgx11bkovhagn8b
Elfu moja mia mbili hamsini na tisa
0
220324
1572688
1480743
2026-06-14T05:31:29Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572688
wikitext
text/x-wiki
'''Elfu moja mia mbili hamsini na tisa''' ni [[namba]] inayoandikwa '''1259''' kwa [[tarakimu]] za kawaida na MCCLIX kwa [[namba za Kiroma|zile za Kirumi]].
Ni [[namba asilia]] inayofuata [[Elfu moja mia mbili hamsini na nane|1258]] na kutangulia [[Elfu moja mia mbili sitini|1260]].
==Matumizi==
* Namba hurejea miaka [[1259 KK]] na [[1259]] [[BK]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-hisabati}}
[[Jamii:Namba asilia]]
ja61vceq7386r5td472w5xhcbjk72b9
Shirika la Kipapa
0
222594
1572908
1488336
2026-06-14T06:07:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572908
wikitext
text/x-wiki
'''Shirika la Kipapa''' ni [[shirika]] lolote lililoanzishwa moja kwa moja na [[Ukulu mtakatifu]] au lililopewa nao hadhi hiyo baadaye kwa [[hati]] maalumu <ref>[[Mkusanyo wa Sheria za Kanisa]], can. 589.</ref>. Mashirika ya namna hiyo yako kwa namna ya pekee chini ya [[Papa]], yasiweze kuingiliwa na [[Askofu|maaskofu]] wa [[Dayosisi|majimbo]] katika masuala ya maisha ya ndani <ref>[[Mkusanyo wa Sheria za Kanisa]], can. 593.</ref>.
== Marejeo ==
<references/>
== Marejeo ==
* ''Direttorio canonico per gli istituti religiosi, gli istituti secolari e le società di vita apostolica''. [[Edizioni San Paolo|Edizioni paoline]], [[Cinisello Balsamo]] 1988. ISBN 88-215-1618-0. {{it}}
{{mbegu-katoliki}}
[[Jamii:mashirika ya kitawa]]
crhot4kcr2jijh8fl1ikfp17rfo7en6
Binta Ann
0
224242
1572421
1530823
2026-06-13T19:56:06Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572421
wikitext
text/x-wiki
'''Binta Ann''' (amezaliwa [[1975]]) ni [[mwandishi]] na [[Harakati|mwanaharakati]] anayepigania [[haki]] za [[Mwanamke|wanawake]] na [[Mtoto|watoto]] kutoka [[Guinea]].<ref>{{Cite web|title=ANN Binta|url=https://www.etonnants-voyageurs.com/ANN-Binta.html|work=www.etonnants-voyageurs.com|accessdate=2026-02-23|language=fr}}</ref>
Alipokea [[Tuzo]] ya Ufaransa na Ujerumani ya Haki za Binadamu mwaka [[2017]], na Tuzo ya Mwanamke wa Mwaka katika kundi la kijamii na kibinadamu nchini Guinea mwaka [[2018]].
== Wasifu ==
=== Maisha ya Awali na Elimu===
Binta Ann alizaliwa nchini Guinea mnamo mwaka [[1975]].<ref>{{cite web |title=ANN Binta |url=https://www.etonnants-voyageurs.com/ANN-Binta.html |website=Etonnants Voyageurs |date=2022-03-18 |access-date=2022-03-18}}</ref> Alisoma [[fasihi]] ya kisasa ya Kiafrika katika nchi yake kabla ya kwenda [[Ufaransa]], ambako alisoma masuala ya [[utalii]].Kisha alihamia [[Marekani]], ambako alipata [[shahada ya uzamili]] katika elimu ya awali (chekechea) na elimu ya shule za msingi huko [[New Jersey]].<ref>{{cite web |title=Who is Binta Ann (here is her journey) |url=https://aminata.com/qui-est-binta-ann-voici-son-parcours/ |website=Aminata.com L'information en Guinée et dans le monde |date=2019-07-12 |access-date=2022-03-18 |archive-date=2022-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329232303/https://aminata.com/qui-est-binta-ann-voici-son-parcours/ |url-status=dead }}</ref>
=== Kazi ===
Akiwa New Jersey, alifundisha katika shule ya Marekani.
Baada ya kurejea Guinea, alifundisha kwa vipindi tofauti katika shule ya American International School ya Konakri na Lycée Français Albert-Camus. Alifanya kazi na shirika la Marekani la maendeleo ya kimataifa (USAID), katika idara ya demokrasia na utawala.<ref>{{cite web |title=Grand gala de distinction au Canada: la lauréat Binta ANN à l'honneur |url=https://aminata.com/grand-gala-de-distinction-au-canada-la-laureat-binta-ann-a-lhonneur/ |website=Aminata.com L'information en Guinée et dans le monde |date=2019-10-04 |access-date=2022-03-18 |archive-date=2022-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329135849/https://aminata.com/grand-gala-de-distinction-au-canada-la-laureat-binta-ann-a-lhonneur/ |url-status=dead }}</ref>
Ni mwalima wa shule ya lycée huko Konakri.<ref name=":1">{{cite web |title=Excision, rape, forced marriage: two African authors break taboos |url=https://madame.lefigaro.fr/celebrites/excision-viol-mariages-forces-deux-auteures-africaines-brisent-les-tabous-230516-114065 |website=Madame Figaro |date=2016-05-24 |access-date=2022-03-18}}</ref>
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Waandishi wa Guinea]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
m8ipkdrmepntk78ey72aaa9duzodbfn
Gunther Baumann
0
224350
1572813
1493105
2026-06-14T05:52:09Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572813
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''Gunther Baumann''' (alizaliwa [[19 Januari]] [[1921]] – [[7 Februari]] [[1998]]) alikuwa mchezaji wa soka na kocha kutoka [[Ujerumani]].
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1921]]
[[Jamii:Waliofariki 1998]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Ujerumani]]
lnava9es0fl7mvk7l7uu8wap3b23z5q
Kandia Camara
0
225710
1573004
1516402
2026-06-14T11:08:50Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1573004
wikitext
text/x-wiki
'''Kandia Camara''' (amezaliwa [[17 Juni]], [[1959]]) ni [[mwalimu]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Ivory Coast]] ambaye amekuwa meiya wa Abobo tangu [[10 Oktoba]], [[2021]]<ref>{{cite web |title=Awqaf opens Qatar Health Centre in Côte d'Ivoire |url=https://www.gulf-times.com/article/701202/qatar/awqaf-opens-qatar-health-centre-in-cote-divoire/ |website=[[Gulf Times]] |date=10 October 2021}}</ref> na rais wa Senate of Ivory Coast tangu [[12 Oktoba]], [[2023]].<ref name="parline">{{cite web |title=Côte d'Ivoire - Senate |url=https://data.ipu.org/parliament/ci?chamber_id=13373 |publisher=IPU}}</ref><ref>{{cite web |title=Former Ivorian Foreign Minister Kandia Camara elected President of Senate |url=https://wadr.org/former-ivorian-foreign-minister-kandia-camara-elected-president-of-senate/ |website=WADR |date=13 October 2023}}</ref> Yeye pia aliyewahi kuwa Waziri wa Mambo ya Nje katika serikali ya Alassane Ouattara (serikali ya Achi II).<ref>{{Rejea tovuti|date=2017-01-12|title=Exclusif /Dossier-Biographie-Côte d'Ivoire : Parcours et cursus /Tout savoir sur les membres du nouveau gouvernement de la 3ème republique {{!}} AbidjanTV.net|url=http://abidjantv.net/actualites/exclusif-dossier-biographie-cote-divoire-parcours-et-cursus-tout-savoir-sur-les-membres-du-nouveau-gouvernement-de-la-3eme-republique/,%20http://abidjantv.net/actualites/exclusif-dossier-biographie-cote-divoire-parcours-et-cursus-tout-savoir-sur-les-membres-du-nouveau-gouvernement-de-la-3eme-republique/|access-date=2021-03-09|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Henriette Diabaté, présidente, Kandia Camara SG: les femmes prennent le ''pouvoir'' au RDR|url=https://news.abidjan.net/h/622014.html|access-date=2021-03-09|website=Abidjan.net|archive-date=2017-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910233358/https://news.abidjan.net/h/622014.html|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{mbegu-mwanasiasa}}
{{BD|1957|}}
[[Jamii:wanasiasa wa Cote d'Ivoire]]
78md4rfvv1vyz487a0uxafteyyhgrys
Barbara Creecy
0
227264
1572414
1503276
2026-06-13T18:20:34Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572414
wikitext
text/x-wiki
'''Barbara Dallas Creecy''' (alizaliwa [[Juni 17]], [[1958]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]] na [[mwanaharakati]] wa zamani wa kupinga ubaguzi wa rangi. Tangu Julai [[2024]], amehudumu kama Waziri wa Uchukuzi. Kabla ya hapo, alikuwa Waziri wa Mazingira, Misitu na Uvuvi kati ya [[2019]] na 2024. Creecy ni mwanachama wa Kamati ya Utendaji ya Kitaifa na Kamati ya Kazi ya Kitaifa ya African National Congress (ANC).
Alikulia jijini [[Johannesburg]] na kujiunga na ANC mwaka wa [[1979]], akiungana na harakati za kisiasa kupitia chama cha United Democratic Front. Kati ya [[1994]] na 2019, alihudumu kwa mfululizo katika Bunge la Mkoa wa [[Gauteng]] na kujiunga na Baraza Kuu la Gauteng kuanzia [[2004]] hadi 2019. Katika kipindi hicho, alihudumu katika mabaraza mbalimbali ya kisiasa ikiwemo: la Michezo, Burudani, Sanaa na Utamaduni (2004–[[2009]]), la Elimu (2009–2014), na la Fedha (2014–2019). Katika uchaguzi mkuu wa Mei 2019, Creecy alichaguliwa kuingia Bunge la Afrika Kusini na baadaye akateuliwa katika baraza la mawaziri chini ya Rais Cyril Ramaphosa.<ref name=":3">{{Cite web|title=Barbara Creecy, Ms|url=https://www.gov.za/about-government/contact-directory/transport-ministry/barbara-creecy-ms|access-date=2024-12-26|website=South African Government}}</ref>
== Maisha ya awali na elimu ==
Barbara Dallas Creecy alizaliwa Juni 17, 1958, na alikulia Johannesburg. Baba yake, mhasibu aliyeajiriwa aliyesomea Uingereza, alifariki alipokuwa na umri wa miaka minane. Baba yake alikuwa mwanachama wa Chama cha Kikomunisti na alikataa kujiunga na jeshi kwa sababu ya dhamiri wakati wa Vita vya Pili vya Dunia. Mama yake, ambaye alikuwa binti wa wanaharakati wawili wa vyama vya wafanyakazi, pia alikuwa na ushawishi mkubwa wa kisiasa katika maisha yake.<ref name=":122">{{Cite web|date=10 April 2024|title=Final Candidate Lists for 2024 National and Provincial Elections: National Candidates|url=https://www.elections.org.za/pw/Documents/Candidates-List-NPE2024/National%20Candidates%20List.pdf|access-date=2024-03-26|website=Electoral Commission of South Africa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=|title=MEC Profile: Ms Barbara Creecy|url=http://www.gauteng.gov.za/government/departments/provincial-treasury/Pages/MEC-profile.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511040128/http://www.gauteng.gov.za/government/departments/provincial-treasury/Pages/MEC-profile.aspx|archive-date=2017-05-11|access-date=2024-12-26|website=Government of Gauteng}}</ref>
Baada ya kuhitimu katika Shule ya Roedean huko Parktown, Johannesburg, Creecy alisoma katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand chini ya ufadhili wa masomo, akijiandikisha mwaka wa [[1976]]. Alihitimu na Shahada ya Heshima katika Sayansi ya Siasa, na baadaye akahitimu Shahada ya Uzamili katika Sera za Umma na Usimamizi katika Chuo Kikuu cha [[London]].<ref name=":1">{{Cite web|last=Segar|first=Sue|date=22 November 2019|title=Environmental impact|url=https://noseweek.co.za/wp/article/environmental-impact/|access-date=2024-12-26|website=Noseweek|language=en-ZA|archive-date=2025-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121150605/https://noseweek.co.za/wp/article/environmental-impact/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 August 2019|title=Behind the Politics: Creecy on student activism, juggling career and family life|url=https://ewn.co.za/2019/08/08/behind-the-politics-creecy-on-student-activism-juggling-career-and-family-life|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424195347/https://ewn.co.za/2019/08/08/behind-the-politics-creecy-on-student-activism-juggling-career-and-family-life|archive-date=2022-04-24|access-date=2024-12-26|website=EWN}}</ref>
==Tanbihi==
{{reflist}}
{{mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii: Waliozaliwa 1958]]
[[Jamii: Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
[[Jamii: Wanawake wa Afrika Kusini]]
[[Jamii: Wanasiasa wanawake Afrika Kusini]]
jz0loqobwyiede18ilqh7xtrukt9a2w
Betta Edu
0
229790
1572806
1508186
2026-06-14T05:50:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572806
wikitext
text/x-wiki
'''Betta Chimaobim Edu''' (alizaliwa [[27 Oktoba]] [[1986]]) ni [[daktari]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Nigeria]] anayejulikana kwa mchango wake katika sekta ya afya na uongozi wa kisiasa.
Alishika nafasi ya Kiongozi wa Kitaifa wa Wanawake katika chama cha All Progressives Congress (APC), ambapo alihusika katika kuimarisha ushiriki wa wanawake katika siasa na uongozi nchini Nigeria.
Betta Chimaobim Edu pia alihudumu kama Kamishna wa Afya wa [[Jimbo la Cross River]] hadi alipojiuzulu mwaka [[2022]]. Katika nafasi hiyo, alisimamia utekelezaji wa sera za afya na kuboresha utoaji wa huduma za matibabu katika jimbo hilo.
Aidha, aliwahi kuwa Mwenyekiti wa Kitaifa wa Jukwaa la Makamishna wa Afya wa Nigeria, nafasi iliyomuwezesha kuratibu na kuongoza mawasiliano kati ya majimbo mbalimbali kuhusu masuala ya afya ya umma.
== Kazi ==
Betta Chimaobim Edu amepata nafasi mbalimbali za uongozi wa kitaifa na kikanda ndani ya sekta ya afya na siasa nchini Nigeria, akijijengea sifa kama mmoja wa viongozi vijana wenye ushawishi mkubwa.<ref>{{Cite web|last=|date=2015-12-26|title=Gov Ben Ayade Breaks Record Again, Appoints Youngest Special Adviser In Nigeria|url=https://www.calitown.com/gov-ben-ayade-breaks-record-again-appoints-youngest-special-adviser-in-nigeria/|access-date=2023-05-28|website=calitown|language=en-US}}</ref>
Mnamo mwaka [[2015]], aliteuliwa kuwa Mshauri Maalum wa Gavana Mtendaji wa Jimbo la Cross River, Benedict Ayade, akiwa na jukumu la kusimamia Huduma ya Afya ya Jamii na Msingi. Katika nafasi hiyo, alihusishwa moja kwa moja na uboreshaji wa mifumo ya afya katika ngazi ya jamii.<ref>{{Cite news|last=Abang|first=Mike|date=2021-12-14|title=Cross River has best COVID-19 response in Nigeria - Commissioner|url=https://businessday.ng/news/article/cross-river-has-best-covid-19-response-in-nigeria-commissioner/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-10-15|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref>
Mwaka [[2020]], aliteuliwa kuwa Mwenyekiti wa Kikosi Kazi cha Jimbo la Cross River kuhusu [[COVID-19]], ambapo alisaidia kuratibu hatua za kukabiliana na janga hilo. Mwezi Agosti mwaka huo huo, akawa Mwenyekiti wa Kitaifa wa Jukwaa la Makamishna wa Afya wa Nigeria, nafasi iliyomuwezesha kuratibu sera za afya kati ya majimbo mbalimbali.<ref>{{Cite web|title=Dr Betta Edu emerges as National Chairman of Nigeria Commissioners for Health Forum {{!}} The Paradise News|url=https://theparadise.ng/dr-betta-edu-emerges-as-national-chairman-of-nigeria-commissioners-for-health-forum/|access-date=2022-01-05|website=theparadise.ng|language=en-US|archive-date=5 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105000245/https://theparadise.ng/dr-betta-edu-emerges-as-national-chairman-of-nigeria-commissioners-for-health-forum/|url-status=dead}}</ref>
Betta Chimaobim Edu ni mwanachama wa Royal Society for Public Health pamoja na African Institute of Public Health Professionals, taasisi zinazojihusisha na maendeleo ya afya ya umma na taaluma ya afya barani Afrika.
Mnamo Machi [[2022]], alikua kiongozi mwanamke mdogo zaidi wa kitaifa ndani ya Bunge la All Progressives Congress (APC), jambo lililoonyesha kupanda kwake kwa kasi katika siasa za Nigeria.
Katika mwaka [[2023]], viongozi wanawake wa APC kutoka majimbo yote 36 ya Nigeria pamoja na Eneo la Mji Mkuu wa Shirikisho (FCT) walipitisha kura ya imani kwake wakati wa ziara yao kwa Rais [[Bola Tinubu|Bola Ahmed Tinubu]] katika Ikulu ya Rais Abuja.<ref name="punchng">{{Cite news|date=2022-03-27|title=Betta Edu emerges youngest APC national women leader.|url=https://punchng.com/betta-edu-emerges-youngest-apc-national-women-leader/|access-date=2022-04-04|newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
Mwezi Julai 2023, Serikali ya Shirikisho kupitia Kituo cha Maryam Babangida National Centre for Women Development, kwa kushirikiana na Wizara ya Masuala ya Wanawake na Maendeleo ya Jamii, ilimpatia Tuzo ya Ubora katika Uongozi kwa mchango wake katika ujumuishaji wa kijinsia na uwezeshaji wa wanawake, watoto na makundi yaliyo hatarini.
Baadaye mwezi huo huo, Rais Bola Ahmed Tinubu alimteua kuwa Waziri wa Masuala ya Kibinadamu na Kupunguza Umaskini. Uteuzi huo ulimfanya kuwa waziri wa kwanza mwanamke kutoka Jimbo la Cross River na pia mmoja wa mawaziri vijana zaidi katika historia ya Jamhuri ya Nne ya Nigeria.
Baada ya kuapishwa kwake kama waziri mnamo Agosti 2023, nafasi yake ya uongozi wa wanawake ndani ya APC ilijazwa na mrithi mpya, akiendeleza mabadiliko ya uongozi ndani ya chama hicho.<ref>{{Cite news|last=Cyril|date=2023-07-14|title=36 Women Leaders Pass "Vote of Confidence" on APC National Women Leader|url=https://sunnewsonline.com/36-women-leaders-pass-vote-of-confidence-on-apc-national-women-leader/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-07-17|newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Online|first=Tribune|date=2023-07-14|title=Members pass 'vote of confidence' on APC national women leader|url=https://tribuneonlineng.com/members-pass-vote-of-confidence-on-apc-national-women-leader/|access-date=2023-07-17|newspaper=[[Nigerian Tribune]]|language=en-GB}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii: Waliozaliwa 1986]]
[[Jamii: Watu walio hai]]
[[Jamii: Wanawake wa Nigeria]]
ghkm892j4hc8hlvxriwwicvlyny0sah
Abel Chivukuvuku
0
234073
1572388
1541419
2026-06-13T13:44:37Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572388
wikitext
text/x-wiki
'''Abel Epalanga Chivukuvuku''' (alizaliwa 11 Novemba 1957) ni [[mwanasiasa]] wa [[Angola]] na kiongozi wa muungano wa uchaguzi wa Broad Convergence for the Salvation of Angola (CASA-CE). Awali, akiwa mwanachama wa muda mrefu wa chama cha UNITA, alihudumu kama Kiongozi wa Wabunge wa UNITA kuanzia Oktoba 1998 hadi Septemba 2000.<ref>{{Cite web|title=pan_african_parliament_org|url=https://pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx/|date=2026-05-06|accessdate=2026-05-12|language=en-US|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207041800/http://www.pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1957]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Angola]]
4ojmly8x91rwtaandq2356rrcjjuubj
Domingos Manuel Njinga
0
234482
1572430
1542117
2026-06-14T02:08:52Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572430
wikitext
text/x-wiki
Mchungaji '''Daniel Ntoni-Nzinga''' ni mmoja wa wanaharakati wa amani na viongozi wa kidini wenye ushawishi mkubwa zaidi nchini [[Angola]]. Alijipatia sifa kwa juhudi zake zisizoyumba za kutafuta suluhu ya amani wakati wa miaka ya mwisho ya vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini humo.<ref>{{Rejea tovuti|title=pan_african_parliament_org|url=https://pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx/|date=2026-05-06|accessdate=2026-05-13|language=en-US|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207041800/http://www.pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
fipbhmf4aubytrhmqv1c6kmdzh4l94x
Augusta Brito
0
235176
1572635
1543309
2026-06-14T05:22:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572635
wikitext
text/x-wiki
'''Augusta Brito de Paula''' (alizaliwa 27 Mei 1976) ni mwanasiasa wa [[Brazil]] ambaye anafanya kazi kama Seneta katika [[Federal Senate (Brazil)|Seneti ya Shirikisho]] tangu mwaka 2023 akiwakilisha jimbo la [[Ceará]]. Yeye ni mwanachama wa chama cha [[Workers' Party (Brazil)|Workers' Party]] (PT).<ref>{{cite web|url=https://www25.senado.leg.br/web/senadores/senador/-/perfil/6350|title=Augusta Brito - CE|publisher=Federal Senate|language=pt}}</ref>
=== Marejeo ==
{{Reflist}}
== Viungo vya Nje ==
* [https://www25.senado.leg.br/web/senadores/senador/-/perfil/6350 Wasifu rasmi katika Seneti ya Shirikisho la Brazil]
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1976||Brito, Augusta}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Brazil]]
[[Jamii:watu wa Brazil]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
0cnayefglcn8akv43oa09imyujip32y
Chara Bachir
0
235959
1572424
1544840
2026-06-13T21:44:14Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572424
wikitext
text/x-wiki
'''Chara Bachir''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Aljeria|Algeria]].<ref>{{Cite web|title=pan_african_parliament_org|url=https://pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx/|date=2026-05-06|accessdate=2026-05-17|language=en-US|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207041800/http://www.pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx|url-status=dead}}</ref>
Tangu mwaka 2004, Bachir amekuwa mjumbe wa Bunge la Afrika (Pan-African Parliament) akiwakilisha Algeria.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
ih9gicpsdw2uaogskd3aeczneiv562f
Hammi Larouissi
0
236084
1572950
1545200
2026-06-14T08:56:06Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572950
wikitext
text/x-wiki
'''Hammi Larouissi''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Aljeria|Algeria]].<ref>{{Rejea tovuti|title=pan_african_parliament_org|url=https://pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx/|date=2026-05-06|accessdate=2026-05-17|language=en-US|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207041800/http://www.pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx|url-status=dead}}</ref>
Tangu mwaka 2004, amekuwa mwanachama wa Bunge la Afrika (Pan-African Parliament) akiwakilisha Algeria.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
b3qelsnnwiylsxq0tb21w6u5pef0f32
Draoui Mohamed
0
236290
1572432
1545603
2026-06-14T02:27:24Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572432
wikitext
text/x-wiki
'''Draoui Mohamed''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Aljeria|Algeria]].
Tangu mwaka 2004, amekuwa mwanachama wa Bunge la Afrika (Pan-African Parliament) akiwakilisha Algeria, na pia ni mjumbe wa Kamati ya Elimu, Utamaduni, Utalii na Rasilimali Watu ndani ya bunge hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=pan_african_parliament_org|url=https://pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx/|date=2026-05-06|accessdate=2026-05-18|language=en-US|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207041800/http://www.pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Algeria]]
0yt93c2yz3ovs1bbuele7s7jzfkqi24
Boudina Mostefa
0
236294
1572422
1545510
2026-06-13T20:13:39Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572422
wikitext
text/x-wiki
'''Boudina Mustapha''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Aljeria|Algeria]].
Tangu mwaka 2004, amekuwa mwanachama wa Bunge la Afrika (Pan-African Parliament) akiwakilisha Algeria.<ref>{{Cite web|title=pan_african_parliament_org|url=https://pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx/|date=2026-05-06|accessdate=2026-05-18|language=en-US|archive-date=2019-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207041800/http://www.pan-african-parliament.org/AboutPAP_PAPMemberCountries.aspx|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
q9lo028dvy9mbnn4yl9btb128jkznl0
Anne Nafstad Lyftingsmo
0
238768
1572407
1550504
2026-06-13T16:46:00Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572407
wikitext
text/x-wiki
'''Anne Nafstad Lyftingsmo''' (amezaliwa 24 Machi 1968 mjini [[Oslo]])<ref>[[https://snl.no/Anne_Nafstad_Lyftingsmo](https://snl.no/Anne_Nafstad_Lyftingsmo) Anne Nafstad Lyftingsmo], ''[[Store norske leksikon]]''</ref> ni mtumishi wa umma kutoka [[Norway]], ambaye kwa sasa anahudumu kama Katibu wa Serikali (Cabinet Secretary), yaani mtumishi wa ngazi ya juu zaidi katika serikali.<ref>[[https://www.dagensperspektiv.no/2016/her-er-norges-nye-toppbyrakrat](https://www.dagensperspektiv.no/2016/her-er-norges-nye-toppbyrakrat){{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Her er Norges nye toppbyråkrat], ''Dagens Perspektiv''</ref><ref>[[https://www.regjeringen.no/no/dep/smk/organisasjonskart/administrativ_ledelse/regjeringsrad_nafstad_lyftingsmo/id2506630/](https://www.regjeringen.no/no/dep/smk/organisasjonskart/administrativ_ledelse/regjeringsrad_nafstad_lyftingsmo/id2506630/) Regjeringsråd Anne Nafstad Lyftingsmo], Serikali ya Norway</ref>
Alisomea usimamizi wa biashara na baadaye alifanya kazi kama mshauri katika ECON Analyse na pia katika [[Statistics Norway|Taasisi ya Takwimu ya Norway]] kabla ya kujiunga na utawala wa serikali kuu. Mwaka 2006 aliteuliwa kuwa Mkurugenzi Mkuu (Director-General) katika Wizara ya Serikali za Mitaa na Maendeleo ya Mikoa.
Baadaye alihamia Ofisi ya Waziri Mkuu, ambako pia alihudumu kama Mkurugenzi Mkuu kabla ya kuteuliwa kuwa Katibu wa Serikali mwaka 2016.<ref>[[https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/nyregjeringsrad/id2500449/](https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/nyregjeringsrad/id2500449/) Anne Nafstad Lyftingsmo ny regjeringsråd], Government of Norway, 11 Mei 2016</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu wa Norwei]]
4emd7l43odmagwctwkptd81jiqgemzv
Barbara Schwartz (tenisi)
0
239095
1572415
1551155
2026-06-13T18:23:44Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572415
wikitext
text/x-wiki
'''Barbara Schwartz''' ({{IPA|de|Barbara ʃvarts}};<ref>{{cite web|url=[https://de.langenscheidt.com/deutsch-franzoesisch/barbara|title=Barbara](https://de.langenscheidt.com/deutsch-franzoesisch/barbara|title=Barbara) - Französisch-Übersetzung - Langenscheidt Deutsch-Französisch Wörterbuch|publisher=[[Langenscheidt]]|access-date=26 October 2018|language=de, fr}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{citation|last=Wells|first=John C.|year=2008|title=Longman Pronunciation Dictionary|edition=3rd|publisher=Longman|isbn=9781405881180}}</ref>; amezaliwa tarehe 27 Januari 1979) ni aliyekuwa mchezaji wa kulipwa wa [[tenisi]] kutoka [[Austria]].
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1979|}}
[[Jamii:Watu wa Austria]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
lloaiu93plag2uqn97y2husxmfne6me
Empress Michiko
0
239102
1572435
1553708
2026-06-14T04:08:20Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572435
wikitext
text/x-wiki
'''Michiko''' ({{lang|ja|美智子}}), pia alizaliwa kama '''Michiko Shōda''' ({{lang|ja|正田 美智子}}, Shōda Michiko; 20 Oktoba 1934) ni mwanachama wa Familia ya Kifalme ya Japani ambaye ameshika wadhifa wa Empress Emerita wa Japani tangu 1 Mei 2019. Alikuwa Empress wa Japani kama mke wa [[Akihito]], Mfalme wa 125 wa Japani, aliyekalia kiti cha enzi kuanzia 7 Januari 1989 hadi 30 Aprili 2019.
Michiko alimuoa Mfalme wa Kifalme (Crown Prince) Akihito na kuwa Crown Princess wa Japani mwaka 1959. Alikuwa mtu wa kwanza kutoka tabaka la raia wa kawaida (commoner)<ref>Herbert P. Bix, ''Hirohito and the Making of Modern Japan'', 2000 ({{ISBN|978-0-06-019314-0}})</ref> kuingia katika familia ya kifalme ya Japani kwa ndoa. Ana watoto watatu na mume wake: [[Naruhito]], Fumihito, na Sayako Kuroda. Mtoto wake mkubwa, Naruhito, ndiye mfalme wa sasa wa Japani.
Akiwa Crown Princess na baadaye Empress consort, alijulikana kuwa mmoja wa wake wa kifalme waliotembea na kuonekana hadharani zaidi katika historia ya Japani. Baada ya Akihito kuachia madaraka mwaka 2019, Michiko alipewa cheo kipya cha {{Nihongo|''Jōkōgō''|上皇后}}, yaani Empress Emerita.<ref>{{Rejea tovuti |title=Government panel outlines proposals on Emperor's abdication, titles |url=[http://www.japantimes.co.jp/news/2017/04/14/national/government-panel-outlines-proposals-emperors-abdication-titles/](http://www.japantimes.co.jp/news/2017/04/14/national/government-panel-outlines-proposals-emperors-abdication-titles/) |agency=Kyodo News |website=The Japan Times |date=14 Aprili 2017 |access-date=9 Juni 2017 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1934|}}
[[Jamii:Watu wa Japani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
p619pwmxjxkc9tbwofvipukdgmkdcue
Ōhara Shigetomi
0
239204
1572379
1551608
2026-06-13T12:59:36Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572379
wikitext
text/x-wiki
'''Ōhara Shigetomi''' ( 1801–1879) alikuwa kuge (mwana-aristokrasia wa kihistoria wa [[Japani]]) na mwanamkuu wa tabaka la kifalme la Japani.<ref name=ndl>{{cite web |last1=National Diet Library (国立国会図書館) |title=大原 重徳 Ōhara Shigetomi |url=[https://www.ndl.go.jp/portrait/datas/6167](https://www.ndl.go.jp/portrait/datas/6167) |website=Portraits of Modern Japanese Historical Figures |access-date=29 Aprili 2026 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book |last1=Kasumi Kaikan |title=平成新修旧華族家系大成 |date=1996 |publisher=Yoshikawa Kōbunkan |location=Japan |isbn=9784642036719}}</ref>
Alikuwa sehemu ya tabaka la waheshimiwa waliokuwa na ushawishi katika mfumo wa kifalme wa Japani kabla na wakati wa mabadiliko ya kipindi cha kisasa.
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1801|1879}}
[[Jamii:Watu wa Japani]]
cv3t6239efivd45wwzaxf2rv9mir595
Dudley Hardy
0
239242
1572433
1551971
2026-06-14T02:35:00Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572433
wikitext
text/x-wiki
'''Dudley Hardy''' ([[Januari 15]], [[1867]] – [[Agosti 11]], [[1922]]) alikuwa [[mchoraji]] picha wa [[Uingereza]].<ref>[http://vallejogallery.com/artist.php?artist=Thomas_Bush_Hardy&id=243 Thomas Bush Hardy] {{Wayback|url=http://vallejogallery.com/artist.php?artist=Thomas_Bush_Hardy&id=243 |date=20241127123551 }} ''Vallejo Gallery''; retrieved 17 April 2011</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wachoraji wa Uingereza]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1867]]
[[Jamii:Waliofariki 1922]]
43xneboshiy5yjpymektqx4br0wsj7a
Chol Ajongo Mawut
0
239398
1572425
1553790
2026-06-13T22:13:41Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572425
wikitext
text/x-wiki
'''Chol Ajongo''' ni [[mwanasiasa]] wa South Sudan na Waziri wa zamani wa Masuala ya Urais katika Serikali ya Mpito Iliyohuishwa ya Umoja wa Kitaifa.<ref>{{Cite web|title=The Juba Mirror|url=https://thejubamirror.com/2024/08/23/chol-mawut-ajongo-sworn-in-as-new-minister-of-presidential-affairs-president-kiir-urges-decisive-action/|date=2024-08-23|accessdate=2026-05-27|language=en-US|author=admin@juba|archive-date=2025-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917015945/https://thejubamirror.com/2024/08/23/chol-mawut-ajongo-sworn-in-as-new-minister-of-presidential-affairs-president-kiir-urges-decisive-action/|url-status=dead}}</ref>
Aliteuliwa kushika nafasi hiyo tarehe 19 Agosti 2024 baada ya kuhudumu kama balozi wa Sudan Kusini nchini Kenya. Baadaye, tarehe 3 Novemba 2025, alibadilishwa na Africano Mande Gedima.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
cxfh0k6w1i07po5us0mj09loi4vm1j5
Yunus Mohamed
0
239409
1572367
1553923
2026-06-13T12:20:59Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572367
wikitext
text/x-wiki
'''Yunus "YM" Mohamed''' (wakati mwingine huandikwa Mahomed; 12 Juni 1950 – 6 Januari 2008) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanaharakati]] wa Afrika Kusini ambaye alikuwa nguzo muhimu katika kuanzishwa kwa muungano wa ''United Democratic Front'' (UDF).<ref>{{Rejea tovuti|title=Content Not Found - Mail & Guardian|url=http://mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=330111&area=obituaries|work=www.mg.co.za|accessdate=2026-05-27|language=en|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192711/http://mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=330111&area=obituaries|url-status=dead}}</ref>
== Maisha ya Awali na Elimu ==
Mohamed alizaliwa mjini Johannesburg, akiwa mmoja wa watoto wasiopungua watano wa Amina na Ismail Mohamed. Alikulia katika kitongoji cha Jeppe na kusoma katika [[Shule]] ya Msingi ya Gold Street na Shule ya Sekondari ya William Hills. Baadaye alihamia Natal na kujiunga na Chuo Kikuu cha Durban-Westville ambapo mnamo mwaka 1972 alishiriki katika migomo ya wanafunzi iliyoandaliwa na chama cha wanafunzi weusi cha SASO. Hatimaye alihitimu masomo yake katika Chuo Kikuu cha Afrika Kusini (UNISA).
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1950]]
[[Jamii:Waliofariki 2008]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
mrdpclrsthh4poohdryuo59wmq7bf90
Alain Aoun
0
239516
1572404
1554998
2026-06-13T14:57:27Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572404
wikitext
text/x-wiki
'''Alain Joseph Aoun'''<ref>{{Cite news |date=2013-05-28 |title=Main candidates registered for elections |url=https://www.mtv.com.lb/en/news/articles/205806/main-candidates-registered-for-elections |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105123045/https://www.mtv.com.lb/en/news/articles/205806/main-candidates-registered-for-elections |archive-date=2023-01-05 |access-date=2026-04-20 |work=[[MTV Lebanon]] |language=en}}</ref> ( alizaliwa mnamo mwaka 1971)<ref name="birth year">{{Cite web |title=آلان عون |url=https://aliqtisadi.com/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%A7%D8%AA/%D8%A2%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%88%D9%86/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419103015/https://aliqtisadi.com/%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D9%8A%D8%A7%D8%AA/%D8%A2%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%88%D9%86/ |archive-date=2021-04-19 |access-date=2021-04-19}}</ref><ref name="birth year2">{{Cite news |title=استمرار التعاطي القائم مع المسيحيين سيوصل إلى قناعة متزايدة بالفيديرالية |url=https://www.alraimedia.com/article/588357/%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%A6%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%88%D9%86-%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%B1%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1-%D9%84%D9%8A%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%A9-%D9%88%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A3%D9%86-%D8%A3%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D8%AD |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419103015/https://www.alraimedia.com/article/588357/%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%A6%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A2%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%88%D9%86-%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%B1%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1-%D9%84%D9%8A%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%A9-%D9%88%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A3%D9%86-%D8%A3%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D8%AD |archive-date=2021-04-19 |access-date=2021-04-19}}</ref> ni mwanasiasa wa [[Lebanoni|Lebanon]] na mwanachama wa zamani wa kundi la wabunge la [[Strong Lebanon]] katika Bunge la Lebanon.
Yeye ni mhandisi wa mawasiliano (telecom engineer) na ana shahada ya uzamili ya usimamizi wa biashara (MBA) pamoja na shahada ya uzamili ya sayansi (MSc) katika masuala ya fedha. Pia ni mpwa wa Rais wa zamani wa Lebanon, [[Michel Aoun]]. Amekuwa mwanachama wa chama cha [[Free Patriotic Movement]] tangu kuanzishwa kwake.<ref name="auto">{{Cite web |title=Alain Aoun |url=http://med2017.test/speakers/alain-aoun/ |access-date=2026-04-20 |website=Rome MED 2017 |language=en-US }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alichaguliwa kama Mbunge wa dhehebu la [[Maronites|Maroniti]] akiwakilisha jimbo la [[Baabda]] [[Orodha ya wabunge wa Bunge la Lebanon la 2009–2017|mnamo tarehe 7 Juni 2009]], kupitia muungano wa "Change and Reform". Alichaguliwa tena mnamo tarehe 6 Mei 2018 kwa muhula wa tatu. Mnamo tarehe 20 Mei 2018, alichaguliwa na bunge kuwa Katibu wa Bunge la Lebanon.<ref name="auto1">{{Cite web|url=http://nna-leb.gov.lb/en/show-news/91485/|title=MPs Alain Aoun, Marwan Hamade elected Parliament secretaries|website=[[National News Agency]]|access-date=2020-11-11|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116233553/http://nna-leb.gov.lb/en/show-news/91485/|url-status=dead|date=2018-05-23}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1971||Aoun, Alain Joseph}}
bi98c7dh952lw30pitsi4x4jv3hj315
Barnaba Okony Gilo
0
239539
1572416
1555054
2026-06-13T18:27:24Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572416
wikitext
text/x-wiki
'''Barnaba Okony Gilo''' ni [[mwanasiasa]] wa [[South Sudan]] na mwanachama wa chama cha Sudan People's Liberation Movement.<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://coady.stfx.ca/tinroom/assets/file/CoadyConnections2010.pdf|work=coady.stfx.ca|accessdate=2026-05-28}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Alichaguliwa kuwa kamishna wa Pochalla mwaka 1997 na alikuwa wa kwanza kuanzisha msaada wa chakula wa United Nations kusaidia wananchi wa Pochalla wakati wa majira ya upungufu wa chakula.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Sudan Kusini]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
p5e679kng5ou0qi8olg26vfbjflzglr
Guillaume Dupuytren
0
239546
1572949
1555062
2026-06-14T08:26:51Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572949
wikitext
text/x-wiki
'''Guillaume Dupuytren, Baron Dupuytren''' (5 Oktoba 1777 – 8 Februari 1835) alikuwa mtaalamu wa anatomia na mpasuaji wa kijeshi wa [[Ufaransa]].
Ingawa alijipatia sifa kubwa kwa kumtibu Napoleon Bonaparte kutokana na tatizo la bawasiri (hemorrhoids), anafahamika zaidi leo kwa kueleza na kuchunguza hali ya Dupuytren's contracture, ambayo baadaye ilipewa jina lake. Alifanya upasuaji wa kwanza unaohusiana na ugonjwa huo mwaka 1831, na akachapisha matokeo yake katika jarida la tiba la ''The Lancet'' mwaka 1834.<ref>{{cite journal |last=Dupuytren |first=Guillaume |date=10 Mei 1834 |title=Clinical Lectures on Surgery |journal=The Lancet |volume=22 |issue=558 |pages=222–225 |doi=10.1016/S0140-6736(02)77708-8 |pmc=5165315 |url=[https://zenodo.org/record/2088201 }}](https://zenodo.org/record/2088201}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1777|1835}}
[[Jamii:Watu wa Ufaransa]]
kulfe77envdsb637949pwgfxy2b5wl4
Gebran Bassil
0
239557
1572921
1567057
2026-06-14T06:54:51Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572921
wikitext
text/x-wiki
'''Gebran Gerge Bassil''' (alizaliwa 21 Juni 1970) ni mwanasiasa wa [[Lebanoni]] ambaye ni kiongozi wa chama cha [[Free Patriotic Movement]] tangu mwaka 2015 na kiongozi wa kundi la wabunge la [[Strong Lebanon]] katika [[Bunge la Lebanon]] tangu mwaka 2018. Akiwa Mkristo wa dhehebu la [[Maronites|Maroniti]], yeye ni mkwe wa rais wa zamani [[Michel Aoun]], na amekuwa mshauri wake mwandamizi zaidi tangu mwaka 2005.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/idUSKBN27M279?mod=related&channelName=credit-rss |title=Who is Lebanon's Gebran Bassil? |website=Reuters |date=6 November 2020 }}</ref>
Alizaliwa mjini Batroun, Bassil alijiunga na chama cha FPM na kuwa mwanaharakati mashuhuri ndani yake. Aligombea katika uchaguzi mkuu wa mwaka Uchaguzi mkuu wa Lebanon wa 2005 na [[Uchaguzi mkuu wa Lebanon wa 2009|2009]], na aliteuliwa kuwa Wizara ya Mawasiliano ya Simu katika Serikali ya Kwanza ya Saad Hariri. Mnamo mwaka 2011, Bassil na mawaziri wote wa upinzani walitangaza kujiuzulu kwao, hatua iliyopelekea kuanguka kwa serikali.<ref>{{Rejea tovuti|last=Mansour|first=Aiman|title=The collapse of Lebanon: Scenarios for the future|url=https://www.jns.org/opinion/the-collapse-of-lebanon-scenarios-for-the-future/|access-date=2021-10-03|website=JNS.org|date=5 September 2021|language=en-US|archive-date=2021-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003212225/https://www.jns.org/opinion/the-collapse-of-lebanon-scenarios-for-the-future/|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mwanasiasa}}
{{BD|1970||Bassil, Gebran Gerge}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Lebanoni]]
i9i5gzq2b2halwu3oin024lz9wvhz4o
Antoni de Gimbernat
0
239558
1572409
1555077
2026-06-13T16:57:18Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572409
wikitext
text/x-wiki
'''Antonio de Gimbernat y Arbós''' (1734–1816) alikuwa mpasuaji na mtaalamu wa anatomia kutoka [[Hispania]].
Anajulikana kwa kuweka msingi wa mbinu za kisasa za matibabu ya ngiri ya kinena (inguinal hernia). Pia alieleza kwa undani muundo wa anatomia ya maeneo ya kinena (inguinal canal) na sehemu ya juu ya paja (femoral triangle) katika mwili wa binadamu.<ref>[[http://www.sohah.org/zona-socios/historia-de-la-hernia/antonio-de-gimbernat-y-arbos-1734-1816/](http://www.sohah.org/zona-socios/historia-de-la-hernia/antonio-de-gimbernat-y-arbos-1734-1816/){{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Antonio de Gimbernat y Arbós (1734–1816)]. Sociedad Hispanoamericana de Hernia</ref><ref>Honoring Don Antonio de Gimbernat. Anatomist and Surgeon (1734–1816). European Journal of Anatomy, Vol. 20, Suppl. 1 (2016).</ref><ref>Mestres-Ventura, P. (2022). ''Antonio de Gimbernat i Arboç (1734–1816)''. Arola Editors.</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1734|1816}}
[[Jamii:Watu wa Hispania]]
a81ftioq7t3z6ebz0jzxstuxgtjjbig
George Kellie
0
239604
1572925
1555140
2026-06-14T07:08:39Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572925
wikitext
text/x-wiki
'''Dr George Kellie''' MD, FRSE (1770–1829) alikuwa mpasuaji kutoka [[Uskoti]].
Anajulikana zaidi kwa kushirikiana na [Alexander Monro (secundus) katika kuunda wazo linalojulikana kama '''Monro-Kellie doctrine'''. Dhana hii inaeleza uhusiano kati ya shinikizo ndani ya fuvu la kichwa (intracranial pressure) na ujazo wa vitu vilivyo ndani ya fuvu. Ni msingi muhimu katika kuelewa magonjwa ya mfumo wa neva yanayosababishwa na ongezeko la shinikizo la ndani ya fuvu.
Dhana hiyo inasema kuwa kwa sababu fuvu la kichwa haliwezi kupanuka (halibadiliki ukubwa wake), na ujazo wake ni wa kudumu, basi ongezeko la ujazo wa sehemu moja ndani ya fuvu lazima liambatane na kupungua kwa ujazo wa sehemu nyingine ili kudumisha uwiano.
Utafiti wa awali kuhusu George Kellie umeathiriwa na mkanganyiko wa taarifa, ikiwemo mwaka usio sahihi wa kuzaliwa uliotajwa mara kwa mara, tofauti za tahajia ya jina lake (Kellie au Kelly), pamoja na kuchanganywa kwake na baba yake ambaye pia alikuwa mpasuaji huko Leith na mwenye jina linalofanana.
== Maisha ya awali ==
George Kellie alizaliwa katika mji wa Leith, bandari ya Edinburgh ambayo wakati huo ilikuwa mji wa tano kwa ukubwa nchini Scotland.<ref name="Webster">[[http://www.gro-scotland.gov.uk/files2/the-census/Webster_final.pdf](http://www.gro-scotland.gov.uk/files2/the-census/Webster_final.pdf){{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Webster Census]</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1770|1829}}
[[Jamii:Watu wa Uskoti]]
jinfjcpm36t1zrbzf8ui03e7l30qh0f
Claude-Nicolas Le Cat
0
239629
1572426
1555176
2026-06-13T23:35:35Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572426
wikitext
text/x-wiki
'''Claude-Nicolas Le Cat''' (6 Septemba 1700 – 20 Agosti 1768) alikuwa mpasuaji [[Ufaransa|Mfaransa]] na mwasilishaji wa sayansi kwa umma (science communicator).<ref>{{Cite journal|last=Roberts|first=Meghan K.|date=2021|title=Spontaneous Human Combustion and Claude-Nicolas Le Cat's Hunt for Fame|url=[https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/717020|journal=The](https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/717020|journal=The) Journal of Modern History|volume=93|issue=4|pages=749–782|doi=10.1086/717020|s2cid=244955176|issn=0022-2801|url-access=subscription}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1700|1768}}
[[Jamii:Watu wa Ufaransa]]
63leoe9fmnynevdc4mxkhht0t3s7plj
Daouda Marté
0
239689
1572428
1555433
2026-06-14T00:39:18Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572428
wikitext
text/x-wiki
'''Daouda Mamadou''' '''Marté''' (amezaliwa 23 Novemba 1959) ni [[mwanasiasa]] wa [[Niger]].<ref>{{Rejea tovuti|title=DAOUDA M. MARTHE|url=http://www.assemblee.ne/index.php?option=com_content&view=article&id=166:deputemarthe&catid=66:bureau-assemblee&Itemid=152|work=www.assemblee.ne|accessdate=2026-05-28|language=fr-fr|archive-date=2016-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20161023110835/http://www.assemblee.ne/index.php?option=com_content&view=article&id=166:deputemarthe&catid=66:bureau-assemblee&Itemid=152|url-status=dead}}</ref>
Yeye ni kiongozi muhimu wa chama cha Nigerien Party for Democracy and Socialism, na amehudumu kama Naibu wa Kwanza wa Spika wa Bunge la Taifa la Niger tangu mwaka 2011.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Niger]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1959]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
bu56pnydnowgwz2gec3i7k9iqnvwrf9
Claude Pouteau
0
239702
1572427
1555324
2026-06-13T23:37:41Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572427
wikitext
text/x-wiki
'''Claude Pouteau''' (alizaliwa 14 Agosti 1724 mjini [[Lyon]], na kufariki 10 Februari 1775 katika mji huohuo) alikuwa [[mpasuaji]] na mvumbuzi wa [[Kifaransa]].
== Wasifu ==
Claude Pouteau alikuwa mwana wa mpasuaji, ambaye alimpa elimu yake ya kwanza ya tiba. Baadaye alisoma mjini Paris, ambapo walimu wake walikuwa Jean-Louis Petit , Henri François Le Dran na Sauveur François Morand.<ref>:fr:Charles Ozanam, article "Pouteau (Claude)", in Louis-Gabriel Michaud, ''Biographie universelle ancienne et moderne'', t. 34, Desplaces, p. 250, [[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k51674f/f255](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k51674f/f255) online].</ref>
Baada ya kutetea tasnifu yake, alirudi Lyon ambako aliteuliwa kuwa mpasuaji msaidizi katika Hôtel-Dieu mwaka 1744. Alimrithi Pierre Grassot kama mpasuaji mkuu wa Hôtel-Dieu na akaendelea, kama mtangulizi wake, kuhamasisha chanjo dhidi ya [[smallpox|ndui]].<ref>Louis Paul Fischer and Khadija Touil, "Claude Pouteau (1725-1775), chirurgien de l'Hôtel-Dieu de Lyon : son asepsie au moyen de l'eau, du feu et du linge propre", in ''Histoire des sciences médicales'', 1998, vol. 32, n° 1, p. 27–37, spec. p. 31, [[https://www.biusante.parisdescartes.fr/sfhm/hsm/HSMx1998x032x001/HSMx1998x032x001x0027.pdf](https://www.biusante.parisdescartes.fr/sfhm/hsm/HSMx1998x032x001/HSMx1998x032x001x0027.pdf){{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} online].</ref>
Mwaka 1753 alielekeza shughuli zake katika tiba binafsi, ambako alipata mafanikio makubwa.
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1724|1775}}
[[Jamii:Watu wa Ufaransa]]
46yidnfvkxna91znqh56a1vz7bkxf4z
Alexander Wood (mpasuaji)
0
239756
1572406
1555403
2026-06-13T15:24:32Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572406
wikitext
text/x-wiki
'''Alexander Wood''' (14 Juni 1725 – 12 Mei 1807) alikuwa mpasuaji wa [[Uskoti]], aliyefanya kazi katika klabu za kijamii zilizostawi wakati wa Mwangaza wa Kiskoti (Scottish Enlightenment) huko Edinburgh, na alikuwa mwanzilishi wa klabu mbili kati ya hizo. Kwa sababu ya mwili wake mwembamba na mrefu, alijulikana zaidi kwa jina la utani “Lang Sandy” Wood. Matibabu na urafiki wake na mshairi Robert Burns vilichangia umaarufu wake wa ndani.
[[File:Alexander (Lang Sandy) Wood with umbrella caricatured by John Kay.jpg|thumb|Katika mchoro huu, Wood ameonyeshwa na John Kay akiwa ameshika mwavuli. Inasemekana alikuwa mtu wa kwanza Edinburgh kutumia mwavuli.]]
== Maisha ya awali na elimu ==
Wood alizaliwa Restalrig tarehe 14 Juni 1725, akiwa mwana wa Thomas Wood (1702–1798), mkulima, na mke wake Janet Lamb.<ref name=":0">{{Cite ODNB|title=The Oxford Dictionary of National Biography|date=23 Septemba 2004|url=[http://www.oxforddnb.com/view/article/29861|editor-last=Matthew|editor-first=H](http://www.oxforddnb.com/view/article/29861|editor-last=Matthew|editor-first=H). C. G.|doi=10.1093/ref:odnb/29861|editor2-last=Harrison|editor2-first=B.}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Wood|first=Walter|title=Noti za nasaba ya familia ya Wood|url=[https://library.rcsed.ac.uk/media/1326/gd-100_12-genealogical-notes-of-the-wood-family_digital-copy.pdf|access-date=5](https://library.rcsed.ac.uk/media/1326/gd-100_12-genealogical-notes-of-the-wood-family_digital-copy.pdf|access-date=5) Juni 2021|website=RCSEd Library and Archive}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Alisoma udaktari katika Chuo Kikuu cha Edinburgh, na baada ya kuhitimu alianza kufanya kazi ya tiba huko Musselburgh.
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1725|1807}}
[[Jamii:Watu wa Uskoti]]
qlzvy6346batub5z1ejxnp6mxtyy547
Archibald Glenn
0
239788
1572410
1569453
2026-06-13T17:12:50Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572410
wikitext
text/x-wiki
'''Sir Joseph Robert Archibald Glenn''', OBE (24 Mei 1911 – 4 Januari 2012)<ref>{{Cite web|title=Obituary - Sir Joseph Robert Archibald (Archie) Glenn - Obituaries Australia|url=http://oa.anu.edu.au/obituary/glenn-sir-joseph-robert-archibald-archie-14886|access-date=2020-08-19|website=oa.anu.edu.au|archive-date=2020-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922024116/http://oa.anu.edu.au/obituary/glenn-sir-joseph-robert-archibald-archie-14886|url-status=dead}}](http://oa.anu.edu.au/obituary/glenn-sir-joseph-robert-archibald-archie-14886|access-date=2020-08-19|website=oa.anu.edu.au}})</ref> alikuwa mfanyabiashara wa viwanda kutoka [[Australia]] na Chansela mwanzilishi wa La Trobe University.<ref>{{cite press release |title=Vale: Sir Archibald Glenn, OBE |url=[https://www.latrobe.edu.au/news/articles/2012/article/vale-sir-archibald-glenn,-obe](https://www.latrobe.edu.au/news/articles/2012/article/vale-sir-archibald-glenn,-obe) |publisher=[[La Trobe University]] |date=10 January 2012 |access-date=17 April 2018 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=administration>{{cite web |title=Past Chancellors and Vice-Chancellors |url=[https://www.latrobe.edu.au/about/at-a-glance/history](https://www.latrobe.edu.au/about/at-a-glance/history) |work=Our history |publisher=[[La Trobe University]] |date=16 March 2018 |access-date=17 April 2018 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1911|2012}}
[[Jamii:Watu wa Australia]]
aq8rgr1q462eefi17hv4xglnagm4llx
Gift Motaung
0
239795
1572933
1555764
2026-06-14T07:24:05Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572933
wikitext
text/x-wiki
'''Gift Motaung''' ni [[mwanasiasa]] wa Afrika Kusini na Mbunge katika [[Bunge]] la Kitaifa kupitia chama cha ''uMkhonto weSizwe'' (MK). Alichaguliwa kujiunga na bunge hilo kufuatia uchaguzi mkuu wa [[Afrika Kusini]] uliofanyika mwaka 2024.<ref>{{Rejea tovuti|title=Mr Gift Motaung - Parliament of South Africa|url=https://parliament.gov.za/person-details/8982|work=parliament.gov.za|accessdate=2026-05-28|language=en|archive-date=2026-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20260528185741/https://parliament.gov.za/person-details/8982|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=uMkhonto WeSizwe Party announces new MPs, excludes Floyd Shivambu|url=https://thestar.co.za/news/politics/2025-06-21-umkhonto-wesizwe-party-announces-new-mps-leaving-out-floyd-shivambu/|work=The Star|date=1986-04-11|accessdate=2026-05-28|language=en|author=Thabo Makwakwa}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]]
8crfz02effveprp95f7n2ylkkisfglh
Ferdinand Ouedraogo
0
239807
1572677
1555503
2026-06-14T05:29:45Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572677
wikitext
text/x-wiki
'''Ferdinand Ouedraogo''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Burkina Faso]].<ref>{{Citation|title=NEWS Archives - African Forum for Utility Regulators|url=https://afurnet.org/category/news/|work=African Forum for Utility Regulators|language=en-US|access-date=2026-05-28|archive-date=2023-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205211434/https://afurnet.org/category/news/|url-status=dead}}</ref>
Yeye ni Mkuu wa Wafanyakazi (Chief of Staff) wa Burkina Faso. Aliteuliwa katika nafasi hiyo mwaka 2022 na rais wa mpito Ibrahim Traoré, na muhula wake ulianza tarehe 21 Oktoba 2022.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Burkina Faso]]
tqd01bgq302mvqob8q6z37zfr0btszc
Alexander Graham (mwandishi)
0
239885
1572405
1558581
2026-06-13T15:22:15Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572405
wikitext
text/x-wiki
'''Sir Alexander Michael Graham''' (alizaliwa 27 Septemba 1938) ni Meya Mkuu wa zamani wa [[London]]. Alihudumu katika nafasi hiyo kuanzia mwaka 1990 hadi 1991.
Graham pia amewahi kuhudumu kama [[Court of Aldermen]] na kama Sheriff wa Jiji la London.<ref>{{Cite web |url=http://hallschool.web-intouch.com/frmProfile.aspx?S=3o78p4j |title=Hall School Alumni |accessdate=2026-05-29 |archive-date=2016-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221012449/http://hallschool.web-intouch.com/frmProfile.aspx?S=3o78p4j |url-status=dead }}</ref> Kuanzia mwaka 2000 hadi 2013, alihudumu kama [[Gentleman Usher of the Purple Rod]].
Alisoma katika shule ya St. Paul's School London kuanzia mwaka 1951 hadi 1956.
Kabla ya kushika wadhifa wa Meya Mkuu, alitunukiwa nishani ya [[Order of the British Empire|Knight Grand Cross of the Order of the British Empire]] kuanzia tarehe 9 Oktoba 1990.
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1938||Graham, Alexander Michael}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu wa Uingereza]]
1ymzt6ahecmjp18e2cvi3j383vnfpcb
Ernest William Jones
0
239909
1572436
1558601
2026-06-14T04:30:48Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572436
wikitext
text/x-wiki
'''Ernest William Jones''' (24 Oktoba 1870 – 15 Septemba 1941) alikuwa dalali wa kimataifa wa usafirishaji wa meli kutoka [[Wales]] na pia mchezaji wa [[kriketi]] wa daraja la kwanza.
== Familia ==
[[File:Cathédrale de Rouen vue de l'Opéra.JPG|thumb|right|[[Rouen|Rouen, Haute Normandie]]]]
Ernest alizaliwa Glamorgan tarehe 24 Oktoba 1870<ref name="GCA">{{cite web|title=Glamorgan Cricket Archives: Wasifu wa Ernest William Jones|date=3 Agosti 2023 |url=[https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}}](https://glamorgancricketarchives.com/ernest-jones}})</ref> katika familia ya tabaka la juu la kati.<ref name="Ernest Jones Profile, Cricket Archive">{{cite web|title=Kumbukumbu ya Ernest Jones: Wachezaji wa England, Cricket Archive.com|url=[https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}](https://cricketarchive.com/Players/88/88490/88490.html}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1870|1941}}
[[Jamii:Watu wa Wales]]
bay4t5eje1d87jhhbr80vo92x6eha2w
George Dexter Whitcomb
0
239954
1572924
1558682
2026-06-14T07:05:02Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572924
wikitext
text/x-wiki
'''George Dexter Whitcomb''' (13 Mei 1834 – 21 Juni 1914) alikuwa mfanyabiashara wa viwanda na mjasiriamali kutoka [[Marekani]] anayejulikana kwa kuanzisha kampuni ya Geo D. Whitcomb Company, ambayo baadaye ilijulikana kama Whitcomb Locomotive Works. Pia anatambulika kama mwanzilishi wa mji wa [[Glendora, California]].
== Maisha ya awali ==
Whitcomb alizaliwa mjini Brandon, Vermont, mwaka 1834. Alitumia miaka yake ya awali katika eneo la New England ambako alipata uzoefu katika shughuli za uzalishaji viwandani na biashara, jambo lililomsaidia sana baadaye maishani.<ref>{{cite book |last=Jackson |first=Sheldon G. |title=A British Ranchero in Old California: The Life and Times of Henry Dalton and the Rancho Azusa |year=1977 |publisher=Arthur H. Clark Co. |location=Glendale, California |pages=85–87}}</ref>
Familia ya Whitcomb ilihamia Kent, Ohio, alipokuwa kijana, na baadaye alisoma katika chuo cha biashara mjini Akron, Ohio. Aligharamia masomo yake kwa kufanya kazi katika reli ya Panhandle kama wakala wa tiketi na mpokeaji wa ujumbe wa simu za waya (telegrapher).
== Kazi ==
Mwishoni mwa miaka ya 1850, Whitcomb alihamia Saint Paul, Minnesota, ambako alisimamia kampuni iliyokuwa ikifanya biashara na jamii za maeneo ya mipakani. Baada ya kumuoa Leadora Bennett mwaka 1859, wanandoa hao waliishi Chicago, Illinois.
Wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, Whitcomb aliisaidia Jeshi la Muungano kwa kusambaza vifaa muhimu vya reli, hasa mataruma ya reli na mbao.<ref>{{cite web |title=Whitcomb Locomotive Company History |url=[https://www.midcontinent.org/rollingstock/builders/whitcomb.htm](https://www.midcontinent.org/rollingstock/builders/whitcomb.htm) |publisher=Mid-Continent Railway Museum |access-date=March 17, 2025 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1834|1914}}
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
eu6jm029qsa1f7a7jdbkihjtro1jree
Francis Kabenlah Anaman
0
240027
1572861
1559020
2026-06-14T05:59:35Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572861
wikitext
text/x-wiki
'''Francis Kabenlah Anaman''' (born 26 July 1960) ni [[mwanasiasa]] wa [[Ghana]] na aliyekuwa Mbunge wa Jimbo la Jomoro Constituency katika Bunge la Sita la Jamhuri ya Nne ya Ghana. Aliwakilisha jimbo hilo katika Mkoa wa Magharibi wa Ghana kwa tiketi ya National Democratic Congress (NDC). <ref>{{Rejea tovuti|title=Jomoro Constituency Results - Election 2012|url=https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/western/jomoro/|work=Ghana Elections - Peace FM|accessdate=2026-05-30|author=Peace FM|archive-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127020628/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/western/jomoro/|url-status=dead}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Ghana]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
99afmh1tya4g2lstiwukcyeo8c087m4
Glen Maney
0
240125
1572935
1570730
2026-06-14T07:43:23Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572935
wikitext
text/x-wiki
'''Glen Maney''' (alizaliwa 13 Oktoba 1964, huko [[Battersea]]) ni mchekeshaji, mwigizaji, mwandishi,<ref>{{cite web |url=http://www.laughinghorsecomedy.co.uk/bookingagency/glen.htm |title=Glenn Maney |publisher=Laughing Horse Booking Agency |accessdate=20 November 2013 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011827/http://www.laughinghorsecomedy.co.uk/bookingagency/glen.htm |url-status=dead }}</ref> mwongozaji wa filamu, na mwanasiasa.
== Kazi ==
Mnamo mwaka 2011, alikuwa Katibu wa Kitaifa wa chama cha [[National Liberal Party (UK, 1999)|National Liberal Party]].<ref>{{Cite web |url=http://nationalliberal.org/ex-lib-dem-man-becomes-new-national-secretary |title=National Liberal Party webpage |accessdate=2026-05-30 |archive-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318195055/https://nationalliberal.org/ex-lib-dem-man-becomes-new-national-secretary |url-status=dead }}</ref> Amefanya uchunguzi kadhaa wa siri kuhusu athari za [[Human migration|uhamiaji]] kutoka [[European Union|Umoja wa Ulaya]] kwa wafanyakazi wa [[Uingereza]].<ref>[http://nationalliberal.org/?p=1918) National Liberal Party article by subject]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mnamo Aprili 2014, alijiuzulu nafasi ya Katibu wa Kitaifa wa Chama cha National Liberal akitaja kutofautiana kwa maoni na wajumbe wengine wa kamati kuu kuhusu jinsi ya kukiendeleza chama mbele, pamoja na kuongezeka kwa majukumu ya kazi yake.{{citation needed|date=November 2019}}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1964||Maney, Glen}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Uingereza]]
[[Jamii:Waigizaji wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu wa Uingereza]]
9t7pr8eb886plqhxx5yqtfb5coqm02b
1572989
1572935
2026-06-14T10:15:39Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1572989
wikitext
text/x-wiki
'''Glen Maney''' (alizaliwa 13 Oktoba 1964, huko [[Battersea]]) ni mchekeshaji, mwigizaji, mwandishi,<ref>{{cite web |url=http://www.laughinghorsecomedy.co.uk/bookingagency/glen.htm |title=Glenn Maney |publisher=Laughing Horse Booking Agency |accessdate=20 November 2013 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011827/http://www.laughinghorsecomedy.co.uk/bookingagency/glen.htm |url-status=dead }}</ref> mwongozaji wa filamu, na mwanasiasa.
== Kazi ==
Mnamo mwaka 2011, alikuwa Katibu wa Kitaifa wa chama cha [[National Liberal Party (UK, 1999)|National Liberal Party]].<ref>{{Rejea tovuti |url=http://nationalliberal.org/ex-lib-dem-man-becomes-new-national-secretary |title=National Liberal Party webpage |accessdate=2026-05-30 |archive-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318195055/https://nationalliberal.org/ex-lib-dem-man-becomes-new-national-secretary |url-status=dead }}</ref> Amefanya uchunguzi kadhaa wa siri kuhusu athari za [[Human migration|uhamiaji]] kutoka [[European Union|Umoja wa Ulaya]] kwa wafanyakazi wa [[Uingereza]].<ref>[http://nationalliberal.org/?p=1918) National Liberal Party article by subject]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mnamo Aprili 2014, alijiuzulu nafasi ya Katibu wa Kitaifa wa Chama cha National Liberal akitaja kutofautiana kwa maoni na wajumbe wengine wa kamati kuu kuhusu jinsi ya kukiendeleza chama mbele, pamoja na kuongezeka kwa majukumu ya kazi yake.{{citation needed|date=November 2019}}
== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1964||Maney, Glen}}
[[Jamii:Wanasiasa wa Uingereza]]
[[Jamii:Waigizaji wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu wa Uingereza]]
ixuk8y2i8qlwz4nebcdchgyb1ch7unl
Kisiwa cha Nyamatala
0
240330
1572696
1566634
2026-06-14T05:32:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572696
wikitext
text/x-wiki
'''{{PAGENAME}}''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Misungwi]], [[mkoa wa Mwanza]], [[kaskazini]] mwa [[Tanzania]]. Kinapatikana katika [[ziwa Nyanza]], la pili [[duniani]] kwa ukubwa.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-mwanza}}
[[Jamii:Visiwa vya Tanzania]]
[[Jamii:wilaya ya Misungwi]]
[[Jamii:Visiwa vya Ziwa Viktoria]]
pjiu730wto3swctx4rorkoy2sygjvtr
Kisiwa cha Iramba (Tanzania)
0
240374
1572649
1566721
2026-06-14T05:25:15Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572649
wikitext
text/x-wiki
''Kwa kisiwa kingine chenye jina hilohilo tazama [[Kisiwa cha Iramba (Uganda)]]''
'''Kisiwa cha Iramba''' ni kati ya [[visiwa]] vya [[wilaya ya Muleba]], [[mkoa wa Kagera]], [[kaskazini]] [[magharibi]] mwa [[Tanzania]]. Kinapatikana katika [[ziwa Nyanza]], la pili [[duniani]] kwa ukubwa.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya visiwa vya Tanzania]]
== Marejeo ==
{{reflist}}
==Viungo vya nje==
* [http://www.geonames.org Geonames.org]
{{mbegu-jio-kagera}}
[[Jamii:Visiwa vya Tanzania]]
[[Jamii:wilaya ya Muleba]]
[[Jamii:Ziwa Viktoria]]
at3u9savrssquywd2sbkr5zgwcpwe8r
Elfu moja mia tatu na sita
0
240376
1572476
1566741
2026-06-14T04:56:14Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572476
wikitext
text/x-wiki
'''Elfu moja mia tatu na sita''' ni [[namba]] inayoandikwa '''1306''' kwa [[tarakimu]] za kawaida na MCCCVI kwa [[namba za Kiroma|zile za Kirumi]].
Ni [[namba asilia]] inayofuata [[Elfu moja mia tatu na tano|1305]] na kutangulia [[Elfu moja mia tatu na saba|1307]].
==Matumizi==
* Namba hurejea miaka [[1306 KK]] na [[1306]] [[BK]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-hisabati}}
[[Jamii:Namba asilia]]
a83n9668yo22ix08yrpo2lf1443tmfr
Majadiliano ya mtumiaji:Laylah26
3
240387
1572996
1566780
2026-06-14T10:54:22Z
Anuary Rajabu
45588
/* Pongezi */ mjadala mpya
1572996
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 6 Juni 2026 (UTC)
== Pongezi ==
Habari ndugu,
Naandika ujumbe huu wa kukupa hongera na pongezi kwa kuwa mtumiaji mpya ambaye anaandika makala nzuri na zenye ubora bila ya kuwa na makosa mengi ambayo mara nyingi huwa tumezoea kuyaona kwa watumiaji wapya. Hakika unafanya vizuri na endelea kuchangia kwa ubora huo huo
Nimepitia makala zako nyingi mfano [[Mto Geba]], [[Mto Luapula]], [[Ziwa Bangweulu]], [[Ufukwe|Fukwe]], [[Mdomo wa mto]] n.k '''[[Mtumiaji:Anuary Rajabu|Anuary Rajabu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Anuary Rajabu|majadiliano]])''' 10:54, 14 Juni 2026 (UTC)
d92l2lrsllj97vmh822kl8q544xeqcg
Dumila Primary School
0
240445
1572766
1567092
2026-06-14T05:44:19Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572766
wikitext
text/x-wiki
'''Dumila Primary School''' ni [[shule]] ya msingi ya [[serikali]] iliyopo nchini [[Tanzania]] katika eneo la [[Dumila]], wilaya ya [[Kilosa]] mkoani [[Morogoro]]. Shule hii hutoa elimu ya msingi kwa watoto wa kuanzia darasa la kwanza hadi darasa la saba chini ya mtaala wa taifa unaosimamiwa na Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia pamoja na Baraza la Mitihani la Taifa (NECTA). Iko katika mazingira ya kijamii yenye makazi ya watu na shughuli mbalimbali za kila siku, hali inayowezesha wanafunzi wengi wa eneo hilo na vijiji jirani kupata nafasi ya kusoma kwa urahisi bila kulazimika kusafiri umbali mrefu. Kwa muda mrefu, shule hii imekuwa sehemu muhimu ya msingi wa elimu kwa watoto wa Dumila, ikiwasaidia kujenga maarifa ya awali kabla ya kuendelea na ngazi nyingine za elimu nchini Tanzania.<ref>https://shulezetu.com/primary-schools/dumila-primary-school-p1102012/</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-elimu}}
[[Jamii: Elimu]]
[[Jamii: Morogoro]]
t0bcmnt6o4v1ru9k0iert8xi60pdtw3
Ekolojia ya maji
0
240603
1572992
1569417
2026-06-14T10:27:41Z
Anuary Rajabu
45588
1572992
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Maldivesfish2.jpg|thumb|Ekolojia ya Baharini]]
'''Ekolojia ya maji''' (kwa [[Kiingereza]]: ''aquatic ecology'') ni [[tawi]] la [[sayansi]] ya [[ekolojia]] linalochunguza uhusiano na mwingiliano kati ya [[viumbehai]] wa [[maji|majini]] (kama vile [[samaki]], [[Mmea|mimea]] ya majini, vijidudu, na [[wadudu]]) na [[mazingira]] yao ya kifizikia na kikemikali (kama vile [[halijoto]] ya maji, viwango vya [[oksijeni]], [[Mwanga wa Jua|mwanga wa Jua]], na virutubisho).
Fani hiyo inajumuisha utafiti wa mifumo yote ya ekolojia inayopatikana kwenye maji, ikigawanyika katika maeneo makuu mawili: Ekolojia ya maji baridi (limnology) na Ekolojia ya maji ya chumvi au bahari (marine ecology).<ref>{{Rejea tovuti|title=Encyclopedia Britannica {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com:443/|work=Encyclopedia Britannica|accessdate=2026-06-10|language=en}}</ref>
== Muundo ==
Mifumo ya ekolojia ya maji inatawaliwa na michakato ya mtiririko wa nishati na mzunguko wa virutubisho kupitia mnyororo wa chakula. Wazalishaji wa msingi (primary producers) kama vile [[mwani]] (algae) na mimea ya majini hutumia mwanga wa jua kutengeneza nishati kupitia [[usanisinuru]], na hivyo kuwa msingi wa chakula kwa viumbe wengine.
Sifa za kifizikia za maji, kama vile kiwango cha chumvi (salinity), msukumo wa mawimbi, na kina cha maji kinachoamua kiwango cha mwanga wa jua kinachopenya (photic zone), ni mambo makuu yanayopanga jinsi viumbehai walivyosambazwa katika maeneo mbalimbali ya maji. [[Uwanda wa mafuriko|Nyanda za mafuriko]], mabwawa ya asili, na [[delta]] za [[mito]] ni mifano ya maeneo ambapo mifumo ya nchi kavu na ya majini hukutana na kutengeneza [[bioanuwai]] kubwa.<ref>{{Rejea tovuti|title=USGS.gov {{!}} Science for a changing world|url=https://www.usgs.gov/home|work=www.usgs.gov|accessdate=2026-06-10|language=en}}</ref>
== Changamoto za mazingira na uhifadhi ==
Katika nyakati za sasa, ekolojia ya maji inakabiliwa na changamoto kubwa zinazotokana na shughuli za mwanadamu na [[mabadiliko ya tabianchi]]. Uchafuzi wa maji kupitia uingizaji wa mbolea na kemikali za kilimo husababisha jambo linaloitwa eutrophication, ambapo mwani huongezeka kupita kiasi na kutumia oksijeni yote iliyoyeyuka kwenye maji, hali inayopelekea vifo vya [[samaki]] na viumbe wengine.
Wataalamu wa ekolojia ya maji hufanya kazi ya kutathmini afya ya mifumo hii, kusimamia [[uvuvi]] endelevu, kulinda spishi zilizo hatarini kutoweka, na kurejesha maeneo ya ardhi-nyevu ([[luteka]]) yaliyoharibiwa ili kuhifadhi uwezo wa asili wa mazingira wa kusafisha maji na kudhibiti [[mafuriko]]. Uhifadhi wa mifumo hii ni nguzo kuu katika kulinda rasilimali za maji barani [[Afrika]].<ref>{{Rejea tovuti|title=UNEP - UN Environment Programme|url=https://www.unep.org/node|work=www.unep.org|accessdate=2026-06-10|language=en|author=U. N. Environment}}</ref>
== Tazama pia ==
* [[Elimumaji]]
* [[Uwanda wa mafuriko]]
* [[Delta ya mto]]
* [[Uchafuzi wa maji]]
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-sayansi}}
[[Jamii:ekolojia]]
[[Jamii:maji]]
[[Jamii:AWC 2026]]
405zheo2q2qgajkzgs88dtxi8bco0ql
Elfu moja mia tatu na tisa
0
240614
1572526
1569265
2026-06-14T05:04:39Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572526
wikitext
text/x-wiki
'''Elfu moja mia tatu na tisa''' ni [[namba]] inayoandikwa '''1309''' kwa [[tarakimu]] za kawaida na MCCCIX kwa [[namba za Kiroma|zile za Kirumi]].
Ni [[namba asilia]] inayofuata [[Elfu moja mia tatu na nane|1308]] na kutangulia [[Elfu moja mia tatu na kumi|1310]].
==Matumizi==
* Namba hurejea miaka [[1309 KK]] na [[1309]] [[BK]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-hisabati}}
[[Jamii:Namba asilia]]
8cmfuartyv5pvbrb1pyukp1m68hwfks
Elfu moja mia tatu ishirini na tisa
0
240643
1572447
1569340
2026-06-14T04:51:24Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572447
wikitext
text/x-wiki
'''Elfu moja mia tatu ishirini na tisa''' ni [[namba]] inayoandikwa '''1329''' kwa [[tarakimu]] za kawaida na MCCCXXIX kwa [[namba za Kiroma|zile za Kirumi]].
Ni [[namba asilia]] inayofuata [[Elfu moja mia tatu ishirini na nane|1328]] na kutangulia [[Elfu moja mia tatu therathini|1330]].
==Matumizi==
* Namba hurejea miaka [[1329 KK]] na [[1329]] [[BK]].
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-hisabati}}
[[Jamii:Namba asilia]]
hpnfcfb8xxilmef8w5qbdwajy8jpjl4
Ziwa Oubeïra
0
240689
1572375
1570739
2026-06-13T12:44:22Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572375
wikitext
text/x-wiki
'''Ziwa Oubeïra''' ni ziwa la [[maji]] [[baridi]] lililopo katika Hifadhi ya Taifa ya El Kala katika [[wilaya ya El Tarf]], [[Aljeria|Algeria]]. Lilitangazwa kuwa eneo la Ramsar tarehe 4 Novemba 1983. Ziwa hili ni eneo muhimu sana la kutagia ndege mbalimbali wa Afrika Kaskazini.
== Mahali ==
[[Faili:Plan elkala.png|thumb|Linapatikana katika manispaa ya El Kala, Ziwa Oubeira ni ziwa la kati kati ya hizo tatu.]]
Ziwa Oubeïra liko ndani ya [[manispaa]] ya El Kala na ni ziwa kuu kati ya maziwa matatu ya Hifadhi ya Taifa ya El Kala. Mengine ni Ziwa Tonga (maji baridi) na Ziwa Mellah (ziwa la maji ya chumvi). Mwaka 1983, maziwa haya yote matatu yalitangazwa kama maeneo oevu yenye umuhimu wa kimataifa chini ya Mkataba wa Ramsar.
Ziwa hili liko kati ya mji wa El Kala na mpaka wa Algeria na Tunisia, kaskazini-mashariki mwa [[Algeria]], katika mwinuko wa mita 23 juu ya usawa wa bahari.
[[Ziwa]] lina umbo la mviringo, sakafu yake imefunikwa na tope la kijivu, na lina eneo la takribani hekta 2,000. Kina chake cha wastani ni takribani mita 1.
Ingawa ni ziwa lisilo na mtiririko wa [[maji]] unaotoka moja kwa moja, lina uhusiano na Bahari ya Mediterania kupitia mfumo wa maeneo oevu yanayolizunguka.<ref>{{Rejea tovuti|title=Réserve Intégrale du Lac Oubeïra {{!}} Service d’information sur les Sites Ramsar|url=https://rsis.ramsar.org/fr/ris/280?language=fr|work=rsis.ramsar.org|accessdate=2026-06-10|language=fr}}</ref>
Mto mkuu unaohusiana na ziwa hili ni Oued Messida. Mto huu hubadilisha mwelekeo wa mtiririko wake kulingana na msimu: wakati wa kiangazi hutiririka kutoka ziwani kuelekea Oued el Rebir, na wakati wa majira ya baridi hutiririka kinyume chake kuelekea ziwani.
Uwepo wa ziwa hutegemea uwiano kati ya mvua na uvukizaji wa maji. Pia, maji ya chini ya [[ardhi]] na eneo kubwa la bonde la maji husaidia kudumisha uwepo wa ziwa wakati wa ukame.<ref>{{Rejea jarida |last=H |first=Alayat, |last2=N |first2=Kherici, |last3=C |first3=Lamouroux, |date=2009-12-31 |title=EVOLUTION SPATIALE DE L’ENVASEMENT DU LAC OUBEIRA IMPOSE PAR L’EROSION (EXTREME NE ALGERIEN) SPACE EVOLUTION OF THE SILTING OF OUBEIRA LAKE IMPOSED BY EROSION (EXTREME NE ALGERIAN) |url=https://asjp.cerist.dz/en/article/37472 |journal=Le Journal de l'Eau et de l'Environnement |language=fr |volume=8 |issue=15 |issn=2602-6724 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530153749/https://asjp.cerist.dz/en/article/37472 |archive-date=2025-05-30 |access-date=2026-06-10 |url-status=live }}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Algeria}}
[[Jamii:Maziwa ya Algeria]]
[[Jamii:AWC 2026]]
9f2m274iq2gewtfp4i5vrfpy5gq6xo1
Ziwa la oksibo
0
240763
1572983
1570892
2026-06-14T10:03:54Z
Anuary Rajabu
45588
Anuary Rajabu alihamisha ukurasa wa [[Ziwa la kwato]] hadi [[Ziwa la oksibo]]
1570892
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Nowitna-river-s.jpg|thumb|Picha hii ya [[Mto Nowitna]] kule [[Alaska]] inaonyesha maziwa mawili ya kwato – moja fupi chini ya picha na lingine refu zaidi na lililopinda zaidi katikati ya upande wa kulia. Picha hiyo pia inaonyesha kwamba ziwa la tatu la kwato linaweza kuwa linatengenezwa: tuta au ukingo uliopo katikati ya mzingo mkuu unaonekana kuwa mwembamba sana – mwembamba kuliko upana wa mto wenyewe; hatimaye, sehemu mbili za mto zilizo pande zote mbili za tuta kama hilo huelekea kupasuka na kutengeneza mkondo mpya ulionyooka zaidi; ukingo mpya wa mto kisha huanza kujijenga, na kuifunga sehemu hiyo iliyopinda ukiacha ziwa lingine la kwato.]]
'''Ziwa la kwato''' ni [[ziwa]] au [[bwawa]] lenye [[umbo]] la U ambalo hutokea wakati mzunguko mpana wa [[mto]] unapokatwa, na kutengeneza sehemu ya [[maji]] iliyotenganika. [[Neno]] la [[Kiingereza]] "oxbow" linaweza pia kurejelea mzingo wenye umbo la U katika mto au kijito, uwe umekatwa kutoka kwenye mkondo mkuu au la.<ref>{{Rejea tovuti|title=Oxford Languages|url=https://languages.oup.com/|work=Oxford Languages|accessdate=2026-06-11|language=en-US}}</ref><ref>https://www.merriam-webster.com/cgi-bin/dictionary?book=Dictionary&va=oxbow</ref> Linapata jina lake kutoka "oxbow" ambayo ni sehemu ya nira ya [[ng'ombe]] kwa ajili ya kuvutia [[plau|jembe]] au gari la kukokotwa.
Katika [[Texas]] [[Kusini]], maziwa ya aina hiyo yaliyoachwa na Mto [[Rio Grande]] huitwa ''resacas''. Nchini [[Australia]], maziwa ya kwato huitwa billabongs.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-sayansi}}
[[Jamii:jiografia]]
[[Jamii:Mito]]
[[Jamii:maziwa]]
[[Jamii:AWC Zanzibar]]
[[Jamii:AWC 2026]]
gvor3jexto3og4dha88u650lm1qmwco
1572987
1572983
2026-06-14T10:06:23Z
Anuary Rajabu
45588
1572987
wikitext
text/x-wiki
[[Faili:Nowitna-river-s.jpg|thumb|Picha hii ya [[Mto Nowitna]] kule [[Alaska]] inaonyesha maziwa mawili ya kwato – moja fupi chini ya picha na lingine refu zaidi na lililopinda zaidi katikati ya upande wa kulia. Picha hiyo pia inaonyesha kwamba ziwa la tatu la kwato linaweza kuwa linatengenezwa: tuta au ukingo uliopo katikati ya mzingo mkuu unaonekana kuwa mwembamba sana – mwembamba kuliko upana wa mto wenyewe; hatimaye, sehemu mbili za mto zilizo pande zote mbili za tuta kama hilo huelekea kupasuka na kutengeneza mkondo mpya ulionyooka zaidi; ukingo mpya wa mto kisha huanza kujijenga, na kuifunga sehemu hiyo iliyopinda ukiacha ziwa lingine la kwato.]]
'''Ziwa la oksibo''' ([[Kiingereza]]: '''oxbow''') ni [[ziwa]] au [[bwawa]] lenye [[umbo]] la U ambalo hutokea wakati mzunguko mpana wa [[mto]] unapokatwa, na kutengeneza sehemu ya [[maji]] iliyotenganika. [[Neno]] la Kiingereza "oxbow" linaweza pia kurejelea mzingo wenye umbo la U katika mto au kijito, uwe umekatwa kutoka kwenye mkondo mkuu au la.<ref>{{Rejea tovuti|title=Oxford Languages|url=https://languages.oup.com/|work=Oxford Languages|accessdate=2026-06-11|language=en-US}}</ref><ref>https://www.merriam-webster.com/cgi-bin/dictionary?book=Dictionary&va=oxbow</ref> Linapata jina lake kutoka "oxbow" ambayo ni sehemu ya nira ya [[ng'ombe]] kwa ajili ya kuvutia [[plau|jembe]] au gari la kukokotwa.
Katika [[Texas]] [[Kusini]], maziwa ya aina hiyo yaliyoachwa na Mto [[Rio Grande]] huitwa ''resacas''. Nchini [[Australia]], maziwa ya oksibo huitwa billabongs.
== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{mbegu-sayansi}}
[[Jamii:jiografia]]
[[Jamii:Mito]]
[[Jamii:maziwa]]
[[Jamii:AWC Zanzibar]]
[[Jamii:AWC 2026]]
56wxu6cpjxm8rg5rau5rxfhgj5ikor3
Majadiliano:Ziwa la oksibo
1
240765
1572982
1570867
2026-06-14T10:02:17Z
Anuary Rajabu
45588
/* Kwato */ Jibu
1572982
wikitext
text/x-wiki
== Kwato ==
Nimechukua jina hilo katika tangazo la editathon lililobadilishwa na {{ping|Anuary Rajabu}} mara ya mwisho, lakini kwato si nira (oxbow). Tubadilishe tena? '''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:08, 11 Juni 2026 (UTC)
:Tafsiri iliwekwa kwa umbo la ziwa jinsi linavyoonekana,sio maana ya moja kwa moja ya neno "oxbow". Au pengine bora tulitumie neno lenyewe kama lilivyo na kuwa "Ziwa la Oksibo"? kwa kufuata matamshi ya neno la kiingereza. @[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] '''[[Mtumiaji:Anuary Rajabu|Anuary Rajabu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Anuary Rajabu|majadiliano]])''' 10:02, 14 Juni 2026 (UTC)
mwdk34kr1spgndfoz64z6gzhdo953h7
1572985
1572982
2026-06-14T10:03:54Z
Anuary Rajabu
45588
Anuary Rajabu alihamisha ukurasa wa [[Majadiliano:Ziwa la kwato]] hadi [[Majadiliano:Ziwa la oksibo]]
1572982
wikitext
text/x-wiki
== Kwato ==
Nimechukua jina hilo katika tangazo la editathon lililobadilishwa na {{ping|Anuary Rajabu}} mara ya mwisho, lakini kwato si nira (oxbow). Tubadilishe tena? '''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:08, 11 Juni 2026 (UTC)
:Tafsiri iliwekwa kwa umbo la ziwa jinsi linavyoonekana,sio maana ya moja kwa moja ya neno "oxbow". Au pengine bora tulitumie neno lenyewe kama lilivyo na kuwa "Ziwa la Oksibo"? kwa kufuata matamshi ya neno la kiingereza. @[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] '''[[Mtumiaji:Anuary Rajabu|Anuary Rajabu]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Anuary Rajabu|majadiliano]])''' 10:02, 14 Juni 2026 (UTC)
mwdk34kr1spgndfoz64z6gzhdo953h7
Atef El Tayeb
0
240864
1572413
1572206
2026-06-13T17:39:51Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1572413
wikitext
text/x-wiki
Atef El Tayeb (kwa Kiarabu: عاطف الطيب hutamkwa [ˈʕɑːtˤef etˈtˤɑjjeb]) (26 Desemba 1947 - 23 Juni 1995) alikuwa mkurugenzi wa filamu wa Misri.<ref>{{Cite web |url=http://www.filmfestivalspro.com/epk/3continents/f3senglishdef.doc |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2026-06-12 |archive-date=2012-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415052300/http://www.filmfestivalspro.com/epk/3continents/f3senglishdef.doc |url-status=dead }}</ref> Tafsiri mbadala za jina lake ni: Atef Al-Tayeb na Attef El Taieb. Filamu zake mara nyingi zilionyesha mapambano ya watu wa kawaida.<ref>https://www.aljazeera.net/arts/2020/6/29/%d8%b9%d8%a7%d8%b7%d9%81-%d8%a7%d9%84%d8%b7%d9%8a%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%b1%d9%8a%d8%a1-%d8%a7%d9%84%d8%b0%d9%8a-%d8%aa%d8%b1%d8%ac%d9%85-%d8%a2%d9%84%d8%a7%d9%85</ref>
== Maisha na Kazi ==
Alizaliwa Sohag mnamo Desemba 26, 1947. Alihitimu kutoka Taasisi ya ''Higher Institute of Cinema'' mwaka 1970 , akiwa amebobea katia fani ya uongozaji wa filamu. Wakati wa masomo yake, alifanya kazi kama mkurugenzi msaidizi wa ''Medhat Bakir'' kwenye filamu ya Three Faces of Love (1969) na filamu ya A Call for Life (1972). Pia alifanya kazi kama mhariri msaidizi na Kamal Abu Al-Ela. <ref>https://elcinema.com/ar/person/1066347#google_vignette</ref>
Mnamo 1973, alifanya kazi kama mkurugenzi msaidizi wa Shadi Abdel Salam kwenye filamu ya The Armies of the Sun. Mnamo mwaka 1978, aliongoza filamu fupi iliyoitwa The Barter,ambayo ilitayarishwa na Kituo cha Majaribio(Experiment Center).
Mnamo 1978, alifanya kazi kama mkurugenzi msaidizi na mkurugenzi Youssef Shaaban Mohamed kwenye filamu ya Desire and the Price. Mnamo 1979, aliwahi kuwa mkurugenzi msaidizi wa pili na Youssef Chahine kwenye filamu ya Alexandria ... Kwa nini?. Mnamo 1981, alishirikiana na mkurugenzi Mohamed Shebl kwenye filamu ya Fangs.<ref>https://www.youm7.com/story/2023/12/16/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D9%8A%D8%B1-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%8A%D8%A8-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B9%D8%A7%D8%B4-%D9%87%D9%86%D8%A7-%D9%84%D9%85%D8%AD%D8%A9-%D9%85%D9%86/6415152</ref>
== Filamu ==
Kama Mkurugenzi:
# Gabr Al Khawater (1998)
# kashf Al mastor (1994)
# Leila Sakhina (A Hot Night) (1994)
# Did el Hokouma (Against the Government) (1992)
# Nagi El-Ali (1991)
# Qalb al-Layl (Heart of the Night) (1989)
# El Heroob (Escape) (1988)
# The Innocent (1986)
# El Zamar (The Piper) (1985)
# Al Hob Fawk Habadet al Haram (Love on the Pyramids Plateau) (1984)
# The Cell (El-Takhsheeba) (1983)
# Sawak al-utubis (Bus Driver) (1982)
kama Mkurugenzi msaidizi:
* Gabr Al Khawater (1998)
* [[Sphinx]] (1981)
* [[Gallipoli]] (1981) (mkurugenzi msaidizi kwa toleo la Misri)
* The Awakening (1980)
* Death on the [[Nile|Nile (]]1978)
* El-Raghba wel Thaman (Desire and Price) (1978)
* The Spy Who Loved Me (1977)
* Da'wa Lil Hayah (A Call for Life) (1972)
== Marejeo ==
{{BD|1947|1995}}
[[Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026]]
[[Jamii:Wakurugenzi wa Filamu]]
[[Jamii:watu wa Misri]]
tl1cnaexm03v4g5372pw831zh320quy
Meshari Mohammad
0
240866
1572726
1572137
2026-06-14T05:37:49Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572726
wikitext
text/x-wiki
{{Kigezo:Vyanzo}}
'''Meshari Mohammad''' (amezaliwa 19 Julai 1984) ni mhandisi wa programu na mjasiriamali wa kidijitali kutoka [[Kuwait]].
Anajulikana kwa kuunda mfumo wa maombi ya simu kama vile GIF4Sticker na zana za dijitali. Yeye ni mtaalamu wa uboreshaji wa injini ya utafutaji (SEO) na uchambuzi wa masoko ya kifedha kwa kutumia teknolojia ya akili bandia.
Anajikita katika kujenga mali za kidijitali na kuendeleza miradi mikubwa kama vile jukwaa la SnapGrab.
== Viungo vya Nje ==
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.whatsappstickers.stickermakerforwhatsapp Programu ya GIF4Sticker kwenye Google Play]
[[Jamii:Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii:Watu wa Kuwait]]
[[Jamii:Wahandisi wa programu]]
r9qinr5qvtkv3zkejces8dcq8lio9e5
1573006
1572726
2026-06-14T11:38:54Z
سالم محمد الطيار
90200
Kuweka vyanzo na infobox ya wasifu
1573006
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox mtu
| jina = Meshari Mohammad
| picha = Meshari Mohammad Kuwait.jpg
| maelezo_ya_picha = Meshari Mohammad
| tarehe_ya_zaliwa = 19 Julai 1984
| mahali_pa_zaliwa = [[Kuwait]]
| utaifa = Mkoweit
| kazi = Mjasiriamali wa kidijitali
| tovuti = [https://masharyweb.site masharyweb.site]
}}
'''Meshari Mohammad''' (amezaliwa 19 Julai 1984, [[Kuwait]]) ni mjasiriamali wa kidijitali, msanifu wa mifumo na mtaalamu wa usalama kutoka Kuwait. Anajulikana kwa utata wake katika kuendeleza miundombinu ya kidijitali na ukuzaji wa programu za vitendo.<ref>[https://masharyweb.site Tovuti rasmi ya Meshari Mohammad]. masharyweb.site. Ilitafutwa mnamo 14 Juni 2026.</ref>
== Kazi ==
Kazi ya Meshari ililenga katika ukuzaji vya bidhaa mahiri na ujenzi wa rasilimali za kidijitali zilizounganishwa. Alitengeneza programu zilizochapishwa kwenye masoko ya kimataifa, pamoja na kufanya uboreshaji wa maduka ya programu (ASO) na usanifu wa mifumo ya programu katika miradi mbalimbali nchini Kuwait. Moja ya programu zake maarufu ni "GIF4Sticker" inayopatikana kwenye Google Play Store.<ref>[https://play.google.com/store/apps/details?id=com.whatsappstickers.stickermakerforwhatsapp Programu ya GIF4Sticker kwenye Google Play Store]. Play Store. Ilitafutwa mnamo 14 Juni 2026.</ref>
== Utaalamu wa Masoko ya Fedha ==
Katika uwanja wa uchumi wa kidijitali, Meshari anafanya kazi kama mchambuzi katika masoko ya [[Forex]] na [[Fedha ya dijiti|sarafu ya dijiti]] (Crypto), akitumia mikakati ya biashara kulingana na dhana ya ''Smart Money'' (SMC).
== Mtazamo wa Usalama ==
Katika usanifu wa mifumo yake, anatumia itifaki za hali ya juu za uchambuzi kama vile ''ASCENDANT SECURITY THINKING'', ambayo inazingatia kutambua udhaifu wa mfumo kabla ya kusakinishwa na kutumia uhandisi wa kubadili (reverse engineering) ili kulinda miundombinu ya kidijitali.
== Marejeo ==
{{reflist}}
== Viungo vya Nje ==
* [https://masharyweb.site Tovuti Rasmi ya Meshari Mohammad]
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.whatsappstickers.stickermakerforwhatsapp Programu ya GIF4Sticker kwenye Google Play]
[[Jamii:Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii:Watu wa Kuwait]]
2glij3bsvir0no2bjo551w5mo19cqc5
Nyanzi Martin Luther
0
240868
1572400
1572142
2026-06-13T14:36:57Z
Mike Seems
90215
/* */
1572400
wikitext
text/x-wiki
'''Nyanzi Martin Luther''' ni mwanafunzi na mfanyabiashara wa media kutoka [[Uganda]]<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
== Maisha ya Mapema ==
Nyanzi Martin Luther alizaliwa tarehe 5 [[Desemba]] [[2009]] katika Hospitali ya Nsangi, Wilaya ya Wakiso, Uganda.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
Yeye ni mtoto wa kwanza katika familia ya watoto watatu wa mwandishi Joan Vumilia na mfanyabiashara Ssekaayi Simon.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Wazazi wake walitengana mwaka 2025.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref>
Alisoma katika Shule ya St. Anne Infant School, kisha Upendo Christian School na MK International School, ambapo alimaliza elimu ya msingi mwaka 2023 kwa alama 13 aggregates.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Kwa sasa anasoma katika Kisozi High School huko Buddo, Wakiso kwa masomo ya O-Level.<ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
== Kazi na Biashara ==
Akiwa na umri wa miaka 13, Nyanzi alianzisha Block FM, kituo cha redio cha mtandaoni.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Mradi huo ulibadilika na kuwa Apex Media Services mwaka 2025, kampuni inayoendesha Block FM na majukwaa ya kidijitali.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
Yeye ni mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa Apex Media Services.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Anaongoza Apex Digital Skills ambayo hutoa mafunzo ya ustadi wa kidijitali na utayarishaji wa media.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Anaongoza pia The Block Foundation, shirika lisilo la faida linalotoa mafunzo ya ustadi wa kidijitali.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
== Ombi kwa Bunge la Uganda ==
Mnamo tarehe 27 Februari 2026, Nyanzi Martin Luther aliwasilisha ombi kwa Bunge la Uganda.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Ombi hilo lilipendekeza sheria itakayoruhusu serikali kutoa ufadhili kwa mashirika ya jamii (CBOs) na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs) yaliyosajiliwa.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Alitaja kuwa mashirika haya yanakabiliwa na matatizo kutokana na kupunguzwa kwa misaada kutoka nje kama DGF na USAID.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Alipendekeza kuundwa kwa mfuko wa taifa ili kutoa msaada wa ndani.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref>
Nyanzi alikutana na Naibu Spika [[Thomas Tayebwa]] na Mbunge Elias Luyimbazi Nalukoola wa Kawempe North.<ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
== Marekebisho na Mjadala ==
Kutokana na maoni kutoka kwa wadau wa mashirika ya kiraia, Nyanzi alisema pendekezo litarekebishwa.<ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref><ref>https://streamlinefeed.co.ke/news/nyanzi-to-revise-ngo-funding-bill-after-civil-society-criticism-85b937cf</ref>
Marekebisho yanahusu masuala ya uhuru wa mashirika.<ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref>
== Muktadha wa Kisheria ==
Katika Uganda, mashirika ya jamii (CBOs) yanasajiliwa katika ngazi ya wilaya kupitia kamati za ufuatiliaji wa NGO.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref>
Mahitaji yanajumuisha barua ya maombi, katiba, mpango wa kazi, bajeti na ada.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref>
Mashirika yanayofanya kazi bila vibali yanaweza kutozwa faini.<ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
0bbmzwmmzq11ehraphp95iazuge0bcz
1572937
1572400
2026-06-14T07:47:57Z
~2026-34701-31
90236
1572937
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali
| name = Nyanzi Martin Luther
| image =
| caption =
| label1 = Tarehe ya kuzaliwa
| data1 = 05 Desemba 2009
| label2 = Mahali pa kuzaliwa
| data2 = [[Wakiso]], [[Uganda]]
| label3 = Taifa
| data3 = Mganda
| label4 = Elimu
| data4 =
| label5 =
| data5 =
| label6 = asa
| data6 =
| label7 =
| data7 =
| label8 =
| data8 =
| label9 =
| data9 =
| label10 =
| data10 =
| label11 =
| data11 =
| label12 =
| data12 =
| label13 =
| data13 =
| label14 =
| data14 =
}}
'''Nyanzi Martin Luther''' ni mwanafunzi na mfanyabiashara wa media kutoka [[Uganda]]<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
== Maisha ya Mapema ==
Nyanzi Martin Luther alizaliwa tarehe 5 [[Desemba]] [[2009]] katika Hospitali ya Nsangi, Wilaya ya Wakiso, Uganda.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
Yeye ni mtoto wa kwanza katika familia ya watoto watatu wa mwandishi Joan Vumilia na mfanyabiashara Ssekaayi Simon.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Wazazi wake walitengana mwaka 2025.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref>
Alisoma katika Shule ya St. Anne Infant School, kisha Upendo Christian School na MK International School, ambapo alimaliza elimu ya msingi mwaka 2023 kwa alama 13 aggregates.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Kwa sasa anasoma katika Kisozi High School huko Buddo, Wakiso kwa masomo ya O-Level.<ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
== Kazi na Biashara ==
Akiwa na umri wa miaka 13, Nyanzi alianzisha Block FM, kituo cha redio cha mtandaoni.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Mradi huo ulibadilika na kuwa Apex Media Services mwaka 2025, kampuni inayoendesha Block FM na majukwaa ya kidijitali.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
Yeye ni mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa Apex Media Services.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Anaongoza Apex Digital Skills ambayo hutoa mafunzo ya ustadi wa kidijitali na utayarishaji wa media.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Anaongoza pia The Block Foundation, shirika lisilo la faida linalotoa mafunzo ya ustadi wa kidijitali.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
== Ombi kwa Bunge la Uganda ==
Mnamo tarehe 27 Februari 2026, Nyanzi Martin Luther aliwasilisha ombi kwa Bunge la Uganda.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Ombi hilo lilipendekeza sheria itakayoruhusu serikali kutoa ufadhili kwa mashirika ya jamii (CBOs) na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs) yaliyosajiliwa.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Alitaja kuwa mashirika haya yanakabiliwa na matatizo kutokana na kupunguzwa kwa misaada kutoka nje kama DGF na USAID.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Alipendekeza kuundwa kwa mfuko wa taifa ili kutoa msaada wa ndani.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref>
Nyanzi alikutana na Naibu Spika [[Thomas Tayebwa]] na Mbunge Elias Luyimbazi Nalukoola wa Kawempe North.<ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
== Marekebisho na Mjadala ==
Kutokana na maoni kutoka kwa wadau wa mashirika ya kiraia, Nyanzi alisema pendekezo litarekebishwa.<ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref><ref>https://streamlinefeed.co.ke/news/nyanzi-to-revise-ngo-funding-bill-after-civil-society-criticism-85b937cf</ref>
Marekebisho yanahusu masuala ya uhuru wa mashirika.<ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref>
== Muktadha wa Kisheria ==
Katika Uganda, mashirika ya jamii (CBOs) yanasajiliwa katika ngazi ya wilaya kupitia kamati za ufuatiliaji wa NGO.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref>
Mahitaji yanajumuisha barua ya maombi, katiba, mpango wa kazi, bajeti na ada.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref>
Mashirika yanayofanya kazi bila vibali yanaweza kutozwa faini.<ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
2kyuikucd39afnvc82zj19r8ek7ok4b
1572945
1572937
2026-06-14T08:02:07Z
~2026-34701-31
90236
Infobox
1572945
wikitext
text/x-wiki
{{Jedwali
| name = Nyanzi Martin Luther
| title = Nyanzi Martin Luther
| image =
| caption =
| label1 = Tarehe ya kuzaliwa
| data1 = 05 Desemba 2009
| label2 = Mahali pa kuzaliwa
| data2 = [[Wakiso]], [[Uganda]]
| label3 = Taifa
| data3 = Mganda
| label4 = Elimu
| data4 =
| label5 = Kazi
| data5 = mwanafunzi na mfanyabiashara
| label6 = Elimu
| data6 = [[Kisozi High School]]
| label7 = Ndugu
| data7 = Nabagulanyi Patricia and Nakaayi Dorcus
| label8 = Wazazi
| data8 = Ssekaayi Simon
| label9 =
| data9 =
| label10 =
| data10 =
| label11 =
| data11 =
| label12 =
| data12 =
| label13 =
| data13 =
| label14 =
| data14 =
}}
'''Nyanzi Martin Luther''' ni mwanafunzi na mfanyabiashara wa media kutoka [[Uganda]]<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
== Maisha ya Mapema ==
Nyanzi Martin Luther alizaliwa tarehe 5 [[Desemba]] [[2009]] katika Hospitali ya Nsangi, Wilaya ya Wakiso, Uganda.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
Yeye ni mtoto wa kwanza katika familia ya watoto watatu wa mwandishi Joan Vumilia na mfanyabiashara Ssekaayi Simon.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Wazazi wake walitengana mwaka 2025.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref>
Alisoma katika Shule ya St. Anne Infant School, kisha Upendo Christian School na MK International School, ambapo alimaliza elimu ya msingi mwaka 2023 kwa alama 13 aggregates.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Kwa sasa anasoma katika Kisozi High School huko Buddo, Wakiso kwa masomo ya O-Level.<ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
== Kazi na Biashara ==
Akiwa na umri wa miaka 13, Nyanzi alianzisha Block FM, kituo cha redio cha mtandaoni.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Mradi huo ulibadilika na kuwa Apex Media Services mwaka 2025, kampuni inayoendesha Block FM na majukwaa ya kidijitali.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
Yeye ni mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji wa Apex Media Services.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Anaongoza Apex Digital Skills ambayo hutoa mafunzo ya ustadi wa kidijitali na utayarishaji wa media.<ref>https://tmafrica.co.ug/news/biography-what-do-you-know-about-nyanzi-martin-luther-ugandan-student-businessman</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Anaongoza pia The Block Foundation, shirika lisilo la faida linalotoa mafunzo ya ustadi wa kidijitali.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
== Ombi kwa Bunge la Uganda ==
Mnamo tarehe 27 Februari 2026, Nyanzi Martin Luther aliwasilisha ombi kwa Bunge la Uganda.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Ombi hilo lilipendekeza sheria itakayoruhusu serikali kutoa ufadhili kwa mashirika ya jamii (CBOs) na mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs) yaliyosajiliwa.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref>
Alitaja kuwa mashirika haya yanakabiliwa na matatizo kutokana na kupunguzwa kwa misaada kutoka nje kama DGF na USAID.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
Alipendekeza kuundwa kwa mfuko wa taifa ili kutoa msaada wa ndani.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref>
Nyanzi alikutana na Naibu Spika [[Thomas Tayebwa]] na Mbunge Elias Luyimbazi Nalukoola wa Kawempe North.<ref>https://observerug.com/en/national/story/nyanzi-martin-luther-ugandas-youngest-parliamentary-petitioner/</ref><ref>https://www.newvision.co.ug/category/news/16-year-old-seeks-legislation-on-cbos-state-f-NV_229139_052026</ref>
== Marekebisho na Mjadala ==
Kutokana na maoni kutoka kwa wadau wa mashirika ya kiraia, Nyanzi alisema pendekezo litarekebishwa.<ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref><ref>https://streamlinefeed.co.ke/news/nyanzi-to-revise-ngo-funding-bill-after-civil-society-criticism-85b937cf</ref>
Marekebisho yanahusu masuala ya uhuru wa mashirika.<ref>https://panafricanvisions.com/2026/06/uganda-activist-revises-ngo-funding-proposal-amid-debate-over-civil-society-independence/</ref>
== Muktadha wa Kisheria ==
Katika Uganda, mashirika ya jamii (CBOs) yanasajiliwa katika ngazi ya wilaya kupitia kamati za ufuatiliaji wa NGO.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref>
Mahitaji yanajumuisha barua ya maombi, katiba, mpango wa kazi, bajeti na ada.<ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref><ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref>
Mashirika yanayofanya kazi bila vibali yanaweza kutozwa faini.<ref>https://www.icnl.org/resources/civic-freedom-monitor/uganda</ref><ref>https://edge.ug/16-year-old-student-petitions-parliament-to-fund-community-organisations/?amp=1</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
r6lnuxky55fdnjx1z98yhms82gybjv8
Sikukuu za Benin
0
240874
1572392
1572222
2026-06-13T14:03:14Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1572392
wikitext
text/x-wiki
'''Sikukuu za Benin''' ni kama ifuatavyo:
== Likizo za umma ==
{| class="wikitable"
|+
!Tarehe
!Sikukuu
|-
|Januari 1
|Siku ya Mwaka Mpya<ref>{{Rejea tovuti|title=Holidays Today and Upcoming Holidays in Benin|url=https://www.timeanddate.com/holidays/benin/|work=www.timeanddate.com|accessdate=2026-06-13|language=en}}</ref>
|-
|Ijumaa ya pili mnamo Januari
|Siku ya Vaudoun
|-
|Mei 1
|Siku ya Wafanyakazi
|-
|Jumatatu baada ya Pasaka
|Jumatatu ya Pasaka
|-
|Siku 40 baada ya Pasaka
|Alhamisi ya kupaa (Siku ya kupaa Bwana)
|-
|Jumatatu baada ya Pentekoste
|Jumatatu ya Pentekoste
|-
|Agosti 1
|Siku ya uhuru
|-
|Agosti 15
|Siku ya Bikira Maria kupalizwa Mbinguni
|-
|Novemba 1
|Siku ya Watakatifu wote
|-
|Disemba
|Krismasi (Noeli)
|}
== Likizo zinazohamishika ==
Likizo zifuatazo ni sikukuu za umma lakini tarehe ambayo kila moja hutokea inatofautiana, kulingana na kalenda yake inayolingana, na hivyo haina tarehe iliyowekwa. Kwa utaratibu ambao hutokea:
{| class="wikitable"
|+
!Jina
!Jina la humu Nchini
!Tarehe
!Maelezo
|-
|Eid al-Adha
|Tabaski
|10 Dhu al-Hijjah
|Sikukuu ya Kuchinja
|-
|Prophet's Birthday
|Maouloud
|12 Rabi' al-awwal
|Sherehe ya Kuzaliwa Mtume Muhammad
|-
|Eid al-Fitr
|Korité
|1 Shawwal
|Sherehe ya kumaliza mwezi wa Ramadhani
|}
[[Jamii:Africa Film Cinema Tanzania 2026]]
[[Jamii:Sikukuu]]
[[Jamii:Benin]]
3rjjb0v3l1h6m9u3ks3ap4gsvz9oc0v
Mto Offin
0
240893
1572376
1572352
2026-06-13T12:53:10Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1572376
wikitext
text/x-wiki
[[File:The National Archives UK - CO 1069-37-34.jpg|thumb|[[Daraja]] la kihistoria lililojengwa juu ya Mto Offin mnamo [[1925]]]]
'''Mto Offin''' (pia '''Mto Ofin''') ni [[mto]] unaotiririka kuelekea upande wa [[mashariki]] katika nchi ya [[Ghana]]. Mto huu unapita katikati ya Hifadhi ya Mazingira ya Tano Ofin iliyopo katika [[wilaya]] ya Atwima Mponua nchini humo.<ref name="From spectators to managers">{{Rejea tovuti |url=http://www.bothends.org/encycl/cases/printcase.php?id=36&id_language=1 |title=''From spectators to managers of tropical forests, Ghana''. Retrieved May 22, 2006. |access-date=May 22, 2006 |archive-date=September 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927184810/http://www.bothends.org/encycl/cases/printcase.php?id=36&id_language=1 |url-status=dead }}</ref>
== Ukubwa na jiografia ==
Tabaka la chini la ardhi ya Mto Offin lipo katika urefu wa [[mita]] 90 juu ya usawa wa bahari. Katika maeneo unayopita, mto huu umekata kingo na mifereji mikali ya kando yenye kina cha wastani wa mita 12 hadi 15 kwenda chini kwenye ardhi hiyo yenye miinuko na mabonde.
Mto Offin ukiongozana na [[Mto Pra]], inaunda mpaka wa asili unaotenganisha Mkoa wa Ashanti na Mkoa wa Kati nchini Ghana. Mji wa Dunkwa-on-Offin ni moja kati ya miji mikubwa na muhimu iliyojengwa kando ya mto huu. Kiuchumi, mto huu una umuhimu mkubwa kwani [[dhahabu]] huvunwa na kuchimbwa kutoka kwenye tabaka la mchanga na masimbi ya mto huo.<ref>{{cite book |last1=Wright |first1=J.B. |last2=Hastings |first2=D.A. |last3=Jones |first3=W.B. |last4=Williams |first4=H.R. |editor1-last=Wright |editor1-first=J.B. |title=Geology and Mineral Resources of West Africa |date=1985 |publisher=George Allen & UNWIN |location=London |isbn=9780045560011 |pages=45–47 |ref=gold}}</ref><ref>{{cite book |last1=Taylor |first1=Ryan |last2=Anderson |first2=Eric |title=Quartz-Pebble-Conglomerate Gold Deposits, Chapter P of Mineral Deposit Models for Resource Assessment, USGS Scientific Investigations Report 2010-5070-P |date=2018 |publisher=US Dept. of the Interior, USGS |location=Reston |url=https://pubs.usgs.gov/sir/2010/5070/p/sir20105070p.pdf |page=9}}</ref>
== Uhifadhi na ikolojia ==
Katika mfumo wa ikolojia, Mto Offin ni makazi ya viumbe hai mbalimbali ambapo spishi za asili za samaki zinasifika kuwepo, akiwemo samaki aina ya ''Clarias agboyiensis'' ambae ni aina ya [[Kambale]] mwenye uwezo wa kuvuta hewa ya oksijeni ya juu ya ardhi.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://fishbase.mnhn.fr/Summary/SpeciesSummary.php?id=2098 |title=Description of ''Clarias Agboyiensis''. Retrieved May 22, 2006. |access-date=May 22, 2006 |archive-date=October 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023213403/http://fishbase.mnhn.fr/Summary/SpeciesSummary.php?id=2098 |url-status=dead }}</ref>
Katika juhudi za kusimamia rasilimali za maji na nishati nchini Ghana, Bwawa la Barekese lilijengwa kwenye mwendo wa mto huu ili kusaidia uzalishaji na usambazaji wa maji. Utunzaji na uhifadhi wa mto huu ni nguzo muhimu katika kulinda vyanzo vya maji safi barani [[Afrika]] kwa ajili ya maendeleo endelevu ya baadae.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-jio-Afrika}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
177oshu9uuxy61p7t5muay1243dea1v
Mto Umgeni
0
240894
1572377
1572353
2026-06-13T12:57:41Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1572377
wikitext
text/x-wiki
[[File:Blue Lagoon, d, Umgenirivier, Durban.jpg|thumb|Eneo la Blue Lagoon ambapo Mto Umgeni unamwaga maji yake katika [[Bahari ya Hindi]]]]
'''Mto Umgeni''' (au '''Mto Mgeni'''; kwa [[Kizulu]]: ''uMngeni'') ni [[mto]] uliopo katika jimbo la [[KwaZulu-Natal]] nchini [[Afrika Kusini]]. Mto huu unaanzia kutiririka katika eneo la Dargle lililopo Nyanda za Juu za KwaZulu-Natal (KZN Midlands) na unamwaga maji yake katika [[Bahari ya Hindi]] kupitia mji wa [[Durban]], upande wa kaskazini mwa [[bandari]] ya asili ya mji huo. Inakubalika kwa ujumla kuwa jina la mto huo linamaanisha "mto wa kuingilia" katika lugha ya Kizulu, ingawa kuna maana nyingine zilizowahi kupendekezwa.<ref name="d">{{cite book |last=du Plessis |first=E.J. |title=Suid-Afrikaanse berg- en riviername |publisher=Tafelberg-uitgewers, Cape Town |date=1973 |pages=277, 278 |isbn=0-624-00273-X}}</ref><ref name="r">{{cite book |last=Raper |first=P.E. |title=South African Place Names |publisher=Jonathan Ball, Jhb & Cape Town |date=2004 |isbn=1-86842-190-2 |page=245}}</ref>
Mto huu una urefu wa takribani [[kilomita]] 232 na eneo la bonde la mkusanyiko wa maji lenye ukubwa wa [[Kilomita ya mraba|kilomita za mraba]] 4,432. Maporomoko ya Howick (Howick Falls) ni moja ya vivutio maarufu vya utalii vinavyopatikana kwenye mto huu wa Mngeni.
== Matawi ya mto ==
Tawi kubwa na muhimu zaidi la Mto Umgeni ni Mto Msunduzi, ambao unaungana nao kati ya mabwawa ya Nagle na Inanda. Katika mwendo wake wa juu, Mto Msunduzi unapita katikati ya mji wa [[Pietermaritzburg]] ambao ni makao makuu ya jimbo la KwaZulu-Natal. Mashindano maarufu ya mitumbwi duniani yanayojulikana kama "Dusi Canoe Marathon" hufanyika kila mwaka mwezi wa Januari kati ya mji huo mkuu na Durban, yakivutia maelfu ya waendesha mitumbwi kwa ajili ya mashindano hayo yanayochukua siku tatu.
Tawi lingine dogo lakini lenye athari kubwa kiuchumi ni Mto Lions unaoungana na Umgeni umbali wa kilomita 4 kabla ya kufika Bwawa la Midmar. Umuhimu wake unatokana na kuwa sehemu ya mradi mkubwa wa uhamishaji wa maji kutoka Mto Mooi (Bwawa la Spring Grove) kwenda Mto Umgeni. Karibu na mdomo wa mto huu, kuna tawi lingine dogo lenye urefu wa kilomita 26 linaloitwa Mto Palmiet.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.palmiet.za.net/flooding.htm |title=Palmiet Nature Reserve Flooding |access-date=2012-03-12 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724141321/http://www.palmiet.za.net/flooding.htm |url-status=dead }}</ref>
== Mabwawa ==
Kwa sasa, Mto Umgeni ni sehemu muhimu ya Eneo la Usimamizi wa Maji kutoka Mvoti hadi Umzimkulu.<ref>[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA11MvotuUmzimkulu.jpg Mvoti to Umzimkulu WMA 11]</ref> Kuna mabwawa manne makubwa ya kimkakati yaliyojengwa kwenye bonde la mto huu kwa ajili ya kuhifadhi maji na kuzalisha nishati:
* Bwawa la Albert Falls
* Bwawa la Inanda
* Bwawa la Midmar
* Bwawa la Nagle
== Uhifadhi na ikolojia ==
Mfumo wa ikolojia wa Mto Umgeni una umuhimu mkubwa katika utunzaji wa viumbe hai wa majini barani [[Afrika]]. Samaki aina ya "Scaly Yellowfish" (''Labeobarbus natalensis'') anapatikana kwa wingi kwenye mfumo wa mto huu, pamoja na mito jirani ya Umzimkhulu, Thukela, Umkhomazi, na Umfolozi. Samaki huyu ni wa asili na hupatikana tu katika jimbo la KwaZulu-Natal (endemic), akiishi kwenye mazingira tofauti kuanzia chini ya Milima ya [[Drakensberg]] hadi kwenye nyanda za chini za pwani.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.wrc.org.za/Knowledge%20Hub%20Documents/Research%20Reports/KV212-web-conservation.pdf |title=Technical Report on the State of Yellowfishes in South Africa 2007 |access-date=2012-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629065416/http://www.wrc.org.za/Knowledge%20Hub%20Documents/Research%20Reports/KV212-web-conservation.pdf |archive-date=2017-06-29 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Rejea jarida|last1=Agunbiade|first1=Foluso O.|last2=Moodley|first2=Brenda|date=2014-07-16|title=Pharmaceuticals as emerging organic contaminants in Umgeni River water system, KwaZulu-Natal, South Africa|url=http://dx.doi.org/10.1007/s10661-014-3926-z|journal=Environmental Monitoring and Assessment|volume=186|issue=11|pages=7273–7291|doi=10.1007/s10661-014-3926-z|pmid=25027777|bibcode=2014EMnAs.186.7273A |s2cid=25955776|issn=0167-6369|url-access=subscription}}</ref>
== Historia ==
Inasadikika kuwa mgunduzi wa Kireno [[Vasco da Gama]] alijaza maji kwenye meli zake katika mdomo wa Mto Umgeni mnamo Siku ya Krismasi ya mwaka 1497. Kutokana na tukio hilo, alilipa eneo hilo jina la "Natal", ambalo kwa lugha ya [[Kireno]] linamaanisha Krismasi, na mto huo ukajulikana mwanzoni kama "Mto wa Natal".
Miaka 130 baadaye, mto huu ulivukwa na Nathaniel Isaacs wakati akiwa safarini kwenda kumtembelea Mfalme [[Shaka Zulu]].<ref name="d"/> Kabla ya mwezi Oktoba mwaka 1825, walowezi wa mwanzo wakiongozwa na Francis Farewell walianza ujenzi wa Ngome ya Farewell (Fort Farewell) katika eneo lililopo kati ya Mto uMngeni na Port Natal.<ref>{{Rejea kitabu |last=Isaacs |first=Nathaniel |url=https://archive.org/details/travelsadventure01isaa |title=Travels and adventures in eastern Africa |publisher=Edward Churton |year=1836 |location=London |pages=30–33}}</ref>
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-jio-AfrikaKusini}}
[[Jamii:Mito ya Afrika Kusini]]
[[Jamii:KwaZulu-Natal]]
[[Jamii:AWC 2026]]
hpkxqohxaj5ky1ytbx8w0oajrnkhooa
Kambi ya Wakimbizi ya Mishamo
0
240896
1572360
1572358
2026-06-13T12:00:15Z
Riccardo Riccioni
452
1572360
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi ya Wakimbizi ya Mishamo''' ni kambi ya wakimbizi iliyoko katika eneo la kaskazini-magharibi mwa [[Tanzania]], katika [[kata]] ya [[Mishamo]], [[Wilaya ya Tanganyika]], [[Mkoa wa Katavi]]. Kambi hiyo ilianzishwa kwa siri (kambi isiyo rasmi) mwanzoni mwa [[miaka ya 1970]], ilitumika kama kimbilio la wakimbizi [[Burundi|wa Burundi]] waliotoroka mauaji ya kimbari ya kwanza ya Burundi. Hii ni mojawapo ya kambi kubwa zaidi za wakimbizi barani Afrika. Kwa sababu ina eneo kubwa sana, inawawezesha wakazi wake wengi kuendesha maisha yao kupitia shughuli za kilimo.<ref>{{Rejea jarida |last=Simon |first=Turner |date=2020 |title=Times of Violence The Shifting Temporalities of Long-Term Ethnographic Engagement with Burundi |url=https://refuge.journals.yorku.ca/index.php/refuge/article/download/21997/20666/22409 |journal=refuge journals}}</ref> <ref>{{Rejea jarida |last=Simon |first=Turner |date=December 1998 |title=Representing the Past in Exile: The Politics of National History among Burundian Refugees |url=https://www.berghahnjournals.com/downloadpdf/journals/conflict-and-society/7/1/arcs070110.xml |journal=Refugee Journals |volume=6}}</ref>
==Marejeo==
{{reflist}}
{{mbegu-jio-katavi}}
[[Jamii:wilaya ya Tanganyika]]
19l3rtvcawid72nlr3dhag3exj28t22
Mto Luapula
0
240897
1572363
2026-06-13T12:05:33Z
Laylah26
89982
Kuanzisha makala
1572363
wikitext
text/x-wiki
[[File:Luvua - Luapula - Chambeshi River DRC.svg|thumb|[[Ramani]] inayoonyesha mfumo wa Mto Luapula (sehemu iliyowekwa [[ nyekundu|rangi nyekundu]]) katikati ya vyanzo vya [[Mto Congo]]]]
'''Mto Luapula''' ni [[mto]] uliopo upande wa [[magharibi]] wa [[Afrika ya Kati]] unaotiririka kuelekea [[kaskazini]], na ni sehemu ya mfumo mkuu wa [[beseni]] ya [[Mto Congo]].<ref name="Pourtier">Pourtier, Roland and Sautter, Gilles François. "Congo River". Encyclopedia Britannica, 19 Feb. 2024, https://www.britannica.com/place/Congo-River. Accessed 8 March 2024</ref> Mto huu unaanza katika maeneo ya kostra na mabwawa ya [[Ziwa Bangweulu]] nchini [[Zambia]], ambayo yanalishwa na [[Mto Chambeshi]] ambao unatambuliwa kama chanzo cha mbali zaidi cha mfumo mzima wa Mto Congo. Luapula unatiririka kuelekea magharibi na kisha kaskazini, ambapo unaunda sehemu kubwa ya mpaka wa kimataifa kati ya Zambia na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] kabla ya kuingia kwenye [[Ziwa Mweru]]. Mto huu umeupatia jina lake [[Mkoa wa Luapula]] uliopo nchini Zambia.<ref name="ITM">Terracarta/International Travel Maps, Vancouver Canada: "Zambia, 2nd edition", 2000</ref>
== Ukubwa wa mto na vyanzo ==
Mto Luapula unatoa maji yake kutoka kwenye mabwawa makubwa ya Bangweulu ambako Mto Chambeshi unaishia. Kihistoria, hakuna njia moja ya wazi inayounganisha mito hii na ziwa hilo, bali kuna mtandao tata wa mifereji inayobadilika, rasi, na mabwawa, hali iliyomtatiza hata mvumbuzi [[David Livingstone]] ambaye alifariki dunia akichunguza eneo hili huku moja ya matendo yake ya mwisho ikiwa ni kumuhoji Chifu Chitambo kuhusu uelekeo wa Mto Luapula.<ref name="Blaikie">Blaikie, William Garden (1880): ''The Personal Life Of David Livingstone''. Project Gutenberg Ebook #13262, release date: August 23, 2004.</ref><ref name="DL">David Livingstone and Horace Waller (ed.): ''The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death''. Two volumes, John Murray, 1874.</ref> Picha za setilaiti zinaonyesha kuwa mto huu unajichuja kutoka kwenye uoto mnene wa kijani kabla ya kuanza mtiririko wake thabiti.
Chini ya mabwawa ya Bangweulu, Luapula inatiririka katika umbo la upinde kuelekea kusini-magharibi kisha inageuka kaskazini-magharibi na kaskazini. Katika mwendo wake, mto huu una maporomoko kadhaa ya maji, ikiwemo maporomoko maarufu ya Mambilima yaliyopo karibu na barabara kuu.<ref name="ITM" /> Eneo lingine lisilojulikana sana ni Tangwa, umbali wa kilomita 40 kusini, ambapo mto umemomonyoa milima ya miamba na kutengeneza mapango makubwa, matao, na mawe makubwa yanayosawazisha yenyewe yanayoitwa 'God's Corn Bin'.<ref name="Lammond">William Lammond: "The Luapula Valley" The Northern Rhodesia Journal, Vol 2 No 5 (1954), pp50−55. Accessed 16 December 2017.</ref>
== Bonde na mabwawa ya Luapula ==
Kuanzia kwenye Daraja la Chembe hadi kufika Ziwa Mweru, Bonde la Luapula lina urefu wa kilomita 300 na lina idadi kubwa ya wakazi wa vijijini ikilinganishwa na maeneo ya nyanda za juu. Sehemu ya mwisho ya mto huu yenye urefu wa kilomita 100 kabla ya kuingia ziwani imeundwa na mabwawa makubwa yenye upana wa kilomita 30, yakichukua eneo la kilomita za mraba 2,500. Ndani ya dharura hii ya mabwawa, kuna visiwa kadhaa vinavyokaliwa na watu, vikiwemo visiwa vitatu upande wa Zambia kama vile Kisiwa cha Chisenga, na vinne upande wa Kongo DR ambavyo vina rasi kubwa kama rasi ya Mofwe.
Mabwawa haya yana sifa ya kuwa na matandiko makubwa ya mimea ya mafunjo (papyrus) yanayoelea, ambayo mara kwa mara huziba mifereji midogo na kubadilisha maumbo ya rasi, ingawa njia kuu ya mto inabaki wazi ikiwa na upana wa mita 400. Mazingira haya ni makazi makubwa ya [[mamba]] na [[kiboko]] ambao ni hatari kwa wavuvi na wasafiri. Katika kipindi cha masika, maeneo yote ya kostra na mabwawa ya Luapula yanaweza kufikia ukubwa wa kilomita za mraba 4,000, na kihistoria yalikuwa makazi ya makundi makubwa ya wanyama aina ya nswala maji (lechwe na sitatunga), ingawa uwindaji uliokithiri umepunguza idadi yao kwa kiasi kikubwa.
== Makazi ya watu na historia ==
Utajiri wa maliasili katika bonde la chini la Luapula, ikiwa ni pamoja na uvuvi na ardhi yenye rutuba, uliwavutia wavamizi wa kabila la Lunda chini ya kiongozi wao Mwata Kazembe waliohamia na kuweka makazi yao hapa mnamo mwaka 1750. Makao makuu yao yapo Mwansabombwe pembezoni mwa mabwawa. Eneo hili pia lilivutia wafanyabiashara wa Kiarabu na wauzaji watumwa kutoka [[Zanzibar]], pamoja na wafanyabiashara wa Kireno kutoka [[Msumbiji]] wakati wa karne ya 18 na 19.
Mnamo mwaka 1867, David Livingstone alikuwa Mwingereza wa kwanza kufika katika eneo hili wakati akitafuta vyanzo vya [[Mto Nile]]. Mwata Kazembe ndiye aliyekuwa wa kwanza kumfahamisha Livingstone kuwa Mto Luapula unaunganisha mifumo ya mito ya Chambeshi, Bangweulu na Lualaba, ingawa Livingstone aliamini kimakosa kuwa Mto Lualaba ulitiririka kuelekea Mto Nile badala ya Mto Congo.<ref name="DL" /> Baadaye, bonde hili lilivutia wamisionari wa kwanza wa kikristo waliojenga vituo vya afya na shule kuanzia miaka ya 1890, na kuchangia katika ujenzi wa nyumba imara za matofali ya kuchoma bondeni humo.<ref>Bwalya S Chuba: "Mbeleshi in a history of the London Missionary Society", Pula Press, Gaborone (2000).</ref>
== Usafiri na madaraja ==
Kabla ya kuwepo kwa usafiri wa barabara, watu walitumia mitumbwi kusafiri kati ya Ziwa Bangweulu na Ziwa Mweru.<ref name="DL" /> Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, mtandao wa mitumbwi zaidi ya 1,800 ulitumiwa na majeshi kusafirisha zana za kivita kupitia mto huu kwa ajili ya mapambano ya Vita vya Afrika Mashariki.
Kuhusu uvukaji wa mto, hapo awali watu walitegemea vivuko vya kienyeji na pantoni (pontoons) katika maeneo ya Kasenga na Chembe ambapo mto una upana wa mita 400 lakini huongezeka hadi kilomita 1 wakati wa mafuriko. Ili kurahisisha usafiri, daraja la kwanza kubwa linaloitwa Daraja la Luapula lenye urefu wa kilomita 2.5 lilijengwa mnamo mwaka 1983 kwenye barabara ya Samfya-Serenje. Baadaye, serikali ilikamilisha ujenzi wa daraja la pili la kisasa, Daraja la Chembe lenye urefu wa mita 320 mnamo mwaka 2008, ambalo liliondoa kabisa hitaji la kutumia kivuko cha zamani cha pantoni na kurahisisha usafirishaji wa mizigo kati ya Zambia na Kongo DR.
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Mito ya Zambia]]
[[Jamii:Mito ya Afrika]]
[[Jamii:AWC 2026]]
6dmyjl93fz301xxxd9rldy9bch347qq
1572369
1572363
2026-06-13T12:24:11Z
Riccardo Riccioni
452
1572369
wikitext
text/x-wiki
[[File:Luvua - Luapula - Chambeshi River DRC.svg|thumb|[[Ramani]] inayoonyesha mfumo wa Mto Luapula (sehemu iliyowekwa [[nyekundu|rangi nyekundu]]) katikati ya vyanzo vya [[Mto Kongo]].]]
'''Mto Luapula''' ni [[mto]] uliopo upande wa [[magharibi]] wa [[Afrika ya Kati]] unaotiririka kuelekea [[kaskazini]], na ni sehemu ya mfumo mkuu wa [[beseni]] la [[Mto Kongo]].<ref name="Pourtier">Pourtier, Roland and Sautter, Gilles François. "Congo River". Encyclopedia Britannica, 19 Feb. 2024, https://www.britannica.com/place/Congo-River. Accessed 8 March 2024</ref> Mto huu unaanza katika maeneo ya kostra na mabwawa ya [[Ziwa Bangweulu]] nchini [[Zambia]], ambayo yanalishwa na [[Mto Chambeshi]] ambao unatambuliwa kama chanzo cha mbali zaidi cha mfumo mzima wa Mto Congo. Luapula unatiririka kuelekea magharibi na kisha kaskazini, ambapo unaunda sehemu kubwa ya mpaka wa kimataifa kati ya Zambia na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] kabla ya kuingia kwenye [[Ziwa Mweru]]. Mto huu umeupatia jina lake [[Mkoa wa Luapula]] uliopo nchini Zambia.<ref name="ITM">Terracarta/International Travel Maps, Vancouver Canada: "Zambia, 2nd edition", 2000</ref>
== Ukubwa wa mto na vyanzo ==
Mto Luapula unatoa maji yake kutoka kwenye mabwawa makubwa ya Bangweulu ambako Mto Chambeshi unaishia. Kihistoria, hakuna njia moja ya wazi inayounganisha mito hii na ziwa hilo, bali kuna mtandao tata wa mifereji inayobadilika, rasi, na mabwawa, hali iliyomtatiza hata mvumbuzi [[David Livingstone]] ambaye alifariki dunia akichunguza eneo hili huku moja ya matendo yake ya mwisho ikiwa ni kumuhoji Chifu Chitambo kuhusu uelekeo wa Mto Luapula.<ref name="Blaikie">Blaikie, William Garden (1880): ''The Personal Life Of David Livingstone''. Project Gutenberg Ebook #13262, release date: August 23, 2004.</ref><ref name="DL">David Livingstone and Horace Waller (ed.): ''The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death''. Two volumes, John Murray, 1874.</ref> Picha za setilaiti zinaonyesha kuwa mto huu unajichuja kutoka kwenye uoto mnene wa kijani kabla ya kuanza mtiririko wake thabiti.
Chini ya mabwawa ya Bangweulu, Luapula inatiririka katika umbo la upinde kuelekea kusini-magharibi kisha inageuka kaskazini-magharibi na kaskazini. Katika mwendo wake, mto huu una maporomoko kadhaa ya maji, ikiwemo maporomoko maarufu ya Mambilima yaliyopo karibu na barabara kuu.<ref name="ITM" /> Eneo lingine lisilojulikana sana ni Tangwa, umbali wa kilomita 40 kusini, ambapo mto umemomonyoa milima ya miamba na kutengeneza mapango makubwa, matao, na mawe makubwa yanayosawazisha yenyewe yanayoitwa 'God's Corn Bin'.<ref name="Lammond">William Lammond: "The Luapula Valley" The Northern Rhodesia Journal, Vol 2 No 5 (1954), pp50−55. Accessed 16 December 2017.</ref>
== Bonde na mabwawa ya Luapula ==
Kuanzia kwenye Daraja la Chembe hadi kufika Ziwa Mweru, Bonde la Luapula lina urefu wa kilomita 300 na lina idadi kubwa ya wakazi wa vijijini ikilinganishwa na maeneo ya nyanda za juu. Sehemu ya mwisho ya mto huu yenye urefu wa kilomita 100 kabla ya kuingia ziwani imeundwa na mabwawa makubwa yenye upana wa kilomita 30, yakichukua eneo la kilomita za mraba 2,500. Ndani ya dharura hii ya mabwawa, kuna visiwa kadhaa vinavyokaliwa na watu, vikiwemo visiwa vitatu upande wa Zambia kama vile Kisiwa cha Chisenga, na vinne upande wa Kongo DR ambavyo vina rasi kubwa kama rasi ya Mofwe.
Mabwawa haya yana sifa ya kuwa na matandiko makubwa ya mimea ya mafunjo (papyrus) yanayoelea, ambayo mara kwa mara huziba mifereji midogo na kubadilisha maumbo ya rasi, ingawa njia kuu ya mto inabaki wazi ikiwa na upana wa mita 400. Mazingira haya ni makazi makubwa ya [[mamba]] na [[kiboko]] ambao ni hatari kwa wavuvi na wasafiri. Katika kipindi cha masika, maeneo yote ya kostra na mabwawa ya Luapula yanaweza kufikia ukubwa wa kilomita za mraba 4,000, na kihistoria yalikuwa makazi ya makundi makubwa ya wanyama aina ya nswala maji (lechwe na sitatunga), ingawa uwindaji uliokithiri umepunguza idadi yao kwa kiasi kikubwa.
== Makazi ya watu na historia ==
Utajiri wa maliasili katika bonde la chini la Luapula, ikiwa ni pamoja na uvuvi na ardhi yenye rutuba, uliwavutia wavamizi wa kabila la Lunda chini ya kiongozi wao Mwata Kazembe waliohamia na kuweka makazi yao hapa mnamo mwaka 1750. Makao makuu yao yapo Mwansabombwe pembezoni mwa mabwawa. Eneo hili pia lilivutia wafanyabiashara wa Kiarabu na wauzaji watumwa kutoka [[Zanzibar]], pamoja na wafanyabiashara wa Kireno kutoka [[Msumbiji]] wakati wa karne ya 18 na 19.
Mnamo mwaka 1867, David Livingstone alikuwa Mwingereza wa kwanza kufika katika eneo hili wakati akitafuta vyanzo vya [[Mto Nile]]. Mwata Kazembe ndiye aliyekuwa wa kwanza kumfahamisha Livingstone kuwa Mto Luapula unaunganisha mifumo ya mito ya Chambeshi, Bangweulu na Lualaba, ingawa Livingstone aliamini kimakosa kuwa Mto Lualaba ulitiririka kuelekea Mto Nile badala ya Mto Congo.<ref name="DL" /> Baadaye, bonde hili lilivutia wamisionari wa kwanza wa kikristo waliojenga vituo vya afya na shule kuanzia miaka ya 1890, na kuchangia katika ujenzi wa nyumba imara za matofali ya kuchoma bondeni humo.<ref>Bwalya S Chuba: "Mbeleshi in a history of the London Missionary Society", Pula Press, Gaborone (2000).</ref>
== Usafiri na madaraja ==
Kabla ya kuwepo kwa usafiri wa barabara, watu walitumia mitumbwi kusafiri kati ya Ziwa Bangweulu na Ziwa Mweru.<ref name="DL" /> Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, mtandao wa mitumbwi zaidi ya 1,800 ulitumiwa na majeshi kusafirisha zana za kivita kupitia mto huu kwa ajili ya mapambano ya Vita vya Afrika Mashariki.
Kuhusu uvukaji wa mto, hapo awali watu walitegemea vivuko vya kienyeji na pantoni (pontoons) katika maeneo ya Kasenga na Chembe ambapo mto una upana wa mita 400 lakini huongezeka hadi kilomita 1 wakati wa mafuriko. Ili kurahisisha usafiri, daraja la kwanza kubwa linaloitwa Daraja la Luapula lenye urefu wa kilomita 2.5 lilijengwa mnamo mwaka 1983 kwenye barabara ya Samfya-Serenje. Baadaye, serikali ilikamilisha ujenzi wa daraja la pili la kisasa, Daraja la Chembe lenye urefu wa mita 320 mnamo mwaka 2008, ambalo liliondoa kabisa hitaji la kutumia kivuko cha zamani cha pantoni na kurahisisha usafirishaji wa mizigo kati ya Zambia na Kongo DR.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Mito ya Zambia]]
[[Jamii:Mito ya Afrika]]
[[Jamii:AWC 2026]]
0vatjd4ab0b2k0a5dwith909o8lrw2i
1572373
1572369
2026-06-13T12:26:28Z
Riccardo Riccioni
452
1572373
wikitext
text/x-wiki
[[File:Luvua - Luapula - Chambeshi River DRC.svg|thumb|[[Ramani]] inayoonyesha mfumo wa Mto Luapula (sehemu iliyowekwa [[nyekundu|rangi nyekundu]]) katikati ya vyanzo vya [[Mto Kongo]].]]
'''Mto Luapula''' ni [[mto]] uliopo upande wa [[magharibi]] wa [[Afrika ya Kati]] unaotiririka kuelekea [[kaskazini]], na ni sehemu ya mfumo mkuu wa [[beseni]] la [[Mto Kongo]].<ref name="Pourtier">Pourtier, Roland and Sautter, Gilles François. "Congo River". Encyclopedia Britannica, 19 Feb. 2024, https://www.britannica.com/place/Congo-River. Accessed 8 March 2024</ref> Mto huu unaanza katika maeneo ya kostra na mabwawa ya [[Ziwa Bangweulu]] nchini [[Zambia]], ambayo yanalishwa na [[Mto Chambeshi]] ambao unatambuliwa kama chanzo cha mbali zaidi cha mfumo mzima wa Mto Congo. Luapula unatiririka kuelekea magharibi na kisha kaskazini, ambapo unaunda sehemu kubwa ya mpaka wa kimataifa kati ya Zambia na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] kabla ya kuingia kwenye [[Ziwa Mwero]]. Mto huu umeupatia jina lake [[Mkoa wa Luapula]] uliopo nchini Zambia.<ref name="ITM">Terracarta/International Travel Maps, Vancouver Canada: "Zambia, 2nd edition", 2000</ref>
== Ukubwa wa mto na vyanzo ==
Mto Luapula unatoa maji yake kutoka kwenye mabwawa makubwa ya Bangweulu ambako Mto Chambeshi unaishia. Kihistoria, hakuna njia moja ya wazi inayounganisha mito hii na ziwa hilo, bali kuna mtandao tata wa mifereji inayobadilika, rasi, na mabwawa, hali iliyomtatiza hata mvumbuzi [[David Livingstone]] ambaye alifariki dunia akichunguza eneo hili huku moja ya matendo yake ya mwisho ikiwa ni kumuhoji Chifu Chitambo kuhusu uelekeo wa Mto Luapula.<ref name="Blaikie">Blaikie, William Garden (1880): ''The Personal Life Of David Livingstone''. Project Gutenberg Ebook #13262, release date: August 23, 2004.</ref><ref name="DL">David Livingstone and Horace Waller (ed.): ''The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death''. Two volumes, John Murray, 1874.</ref> Picha za setilaiti zinaonyesha kuwa mto huu unajichuja kutoka kwenye uoto mnene wa kijani kabla ya kuanza mtiririko wake thabiti.
Chini ya mabwawa ya Bangweulu, Luapula inatiririka katika umbo la upinde kuelekea kusini-magharibi kisha inageuka kaskazini-magharibi na kaskazini. Katika mwendo wake, mto huu una maporomoko kadhaa ya maji, ikiwemo maporomoko maarufu ya Mambilima yaliyopo karibu na barabara kuu.<ref name="ITM" /> Eneo lingine lisilojulikana sana ni Tangwa, umbali wa kilomita 40 kusini, ambapo mto umemomonyoa milima ya miamba na kutengeneza mapango makubwa, matao, na mawe makubwa yanayosawazisha yenyewe yanayoitwa 'God's Corn Bin'.<ref name="Lammond">William Lammond: "The Luapula Valley" The Northern Rhodesia Journal, Vol 2 No 5 (1954), pp50−55. Accessed 16 December 2017.</ref>
== Bonde na mabwawa ya Luapula ==
Kuanzia kwenye Daraja la Chembe hadi kufika Ziwa Mweru, Bonde la Luapula lina urefu wa kilomita 300 na lina idadi kubwa ya wakazi wa vijijini ikilinganishwa na maeneo ya nyanda za juu. Sehemu ya mwisho ya mto huu yenye urefu wa kilomita 100 kabla ya kuingia ziwani imeundwa na mabwawa makubwa yenye upana wa kilomita 30, yakichukua eneo la kilomita za mraba 2,500. Ndani ya dharura hii ya mabwawa, kuna visiwa kadhaa vinavyokaliwa na watu, vikiwemo visiwa vitatu upande wa Zambia kama vile Kisiwa cha Chisenga, na vinne upande wa Kongo DR ambavyo vina rasi kubwa kama rasi ya Mofwe.
Mabwawa haya yana sifa ya kuwa na matandiko makubwa ya mimea ya mafunjo (papyrus) yanayoelea, ambayo mara kwa mara huziba mifereji midogo na kubadilisha maumbo ya rasi, ingawa njia kuu ya mto inabaki wazi ikiwa na upana wa mita 400. Mazingira haya ni makazi makubwa ya [[mamba]] na [[kiboko]] ambao ni hatari kwa wavuvi na wasafiri. Katika kipindi cha masika, maeneo yote ya kostra na mabwawa ya Luapula yanaweza kufikia ukubwa wa kilomita za mraba 4,000, na kihistoria yalikuwa makazi ya makundi makubwa ya wanyama aina ya nswala maji (lechwe na sitatunga), ingawa uwindaji uliokithiri umepunguza idadi yao kwa kiasi kikubwa.
== Makazi ya watu na historia ==
Utajiri wa maliasili katika bonde la chini la Luapula, ikiwa ni pamoja na uvuvi na ardhi yenye rutuba, uliwavutia wavamizi wa kabila la Lunda chini ya kiongozi wao Mwata Kazembe waliohamia na kuweka makazi yao hapa mnamo mwaka 1750. Makao makuu yao yapo Mwansabombwe pembezoni mwa mabwawa. Eneo hili pia lilivutia wafanyabiashara wa Kiarabu na wauzaji watumwa kutoka [[Zanzibar]], pamoja na wafanyabiashara wa Kireno kutoka [[Msumbiji]] wakati wa karne ya 18 na 19.
Mnamo mwaka 1867, [[David Livingstone]] alikuwa Mwingereza wa kwanza kufika katika eneo hili wakati akitafuta vyanzo vya [[Mto Nile]]. Mwata Kazembe ndiye aliyekuwa wa kwanza kumfahamisha Livingstone kuwa Mto Luapula unaunganisha mifumo ya mito ya Chambeshi, Bangweulu na Lualaba, ingawa Livingstone aliamini kimakosa kuwa Mto Lualaba ulitiririka kuelekea Mto Nile badala ya Mto Congo.<ref name="DL" /> Baadaye, bonde hili lilivutia wamisionari wa kwanza wa Kikristo waliojenga vituo vya afya na shule kuanzia miaka ya 1890, na kuchangia katika ujenzi wa nyumba imara za matofali ya kuchoma bondeni humo.<ref>Bwalya S Chuba: "Mbeleshi in a history of the London Missionary Society", Pula Press, Gaborone (2000).</ref>
== Usafiri na madaraja ==
Kabla ya kuwepo kwa usafiri wa barabara, watu walitumia mitumbwi kusafiri kati ya Ziwa Bangweulu na Ziwa Mweru.<ref name="DL" /> Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, mtandao wa mitumbwi zaidi ya 1,800 ulitumiwa na majeshi kusafirisha zana za kivita kupitia mto huu kwa ajili ya mapambano ya Vita vya Afrika Mashariki.
Kuhusu uvukaji wa mto, hapo awali watu walitegemea vivuko vya kienyeji na pantoni (pontoons) katika maeneo ya Kasenga na Chembe ambapo mto una upana wa mita 400 lakini huongezeka hadi kilomita 1 wakati wa mafuriko. Ili kurahisisha usafiri, daraja la kwanza kubwa linaloitwa Daraja la Luapula lenye urefu wa kilomita 2.5 lilijengwa mnamo mwaka 1983 kwenye barabara ya Samfya-Serenje. Baadaye, serikali ilikamilisha ujenzi wa daraja la pili la kisasa, Daraja la Chembe lenye urefu wa mita 320 mnamo mwaka 2008, ambalo liliondoa kabisa hitaji la kutumia kivuko cha zamani cha pantoni na kurahisisha usafirishaji wa mizigo kati ya Zambia na Kongo DR.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Mito ya Zambia]]
[[Jamii:Mito ya Afrika]]
[[Jamii:AWC 2026]]
8ttq1mx0uupkhvlbkb5utd5jt8ce39j
1572993
1572373
2026-06-14T10:41:44Z
Anuary Rajabu
45588
1572993
wikitext
text/x-wiki
[[File:Luvua - Luapula - Chambeshi River DRC.svg|thumb|[[Ramani]] inayoonyesha mfumo wa Mto Luapula (sehemu iliyowekwa [[nyekundu|rangi nyekundu]]) katikati ya vyanzo vya [[Mto Kongo]].]]
'''Mto Luapula''' ni [[mto]] uliopo upande wa [[magharibi]] wa [[Afrika ya Kati]] unaotiririka kuelekea [[kaskazini]], na ni sehemu ya mfumo mkuu wa [[beseni]] la [[Mto Kongo]].<ref name="Pourtier">Pourtier, Roland and Sautter, Gilles François. "Congo River". Encyclopedia Britannica, 19 Feb. 2024, https://www.britannica.com/place/Congo-River. Accessed 8 March 2024</ref> Mto huu unaanza katika maeneo ya kostra na mabwawa ya [[Ziwa Bangweulu]] nchini [[Zambia]], ambayo yanalishwa na [[Mto Chambeshi]] ambao unatambuliwa kama chanzo cha mbali zaidi cha mfumo mzima wa Mto Congo. Luapula unatiririka kuelekea magharibi na kisha kaskazini, ambapo unaunda sehemu kubwa ya mpaka wa kimataifa kati ya Zambia na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] kabla ya kuingia kwenye [[Ziwa Mwero]]. Mto huu umeupatia jina lake [[Mkoa wa Luapula]] uliopo nchini Zambia.<ref name="ITM">Terracarta/International Travel Maps, Vancouver Canada: "Zambia, 2nd edition", 2000</ref>
== Ukubwa wa mto na vyanzo ==
Mto Luapula unatoa maji yake kutoka kwenye mabwawa makubwa ya Bangweulu ambako Mto Chambeshi unaishia. Kihistoria, hakuna njia moja ya wazi inayounganisha mito hii na ziwa hilo, bali kuna mtandao tata wa mifereji inayobadilika, rasi, na mabwawa, hali iliyomtatiza hata mvumbuzi [[David Livingstone]] ambaye alifariki dunia akichunguza eneo hili huku moja ya matendo yake ya mwisho ikiwa ni kumuhoji Chifu Chitambo kuhusu uelekeo wa Mto Luapula.<ref name="Blaikie">Blaikie, William Garden (1880): ''The Personal Life Of David Livingstone''. Project Gutenberg Ebook #13262, release date: August 23, 2004.</ref><ref name="DL">David Livingstone and Horace Waller (ed.): ''The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death''. Two volumes, John Murray, 1874.</ref> Picha za setilaiti zinaonyesha kuwa mto huu unajichuja kutoka kwenye uoto mnene wa kijani kabla ya kuanza mtiririko wake thabiti.
[[Faili:Mweru-Luapula.jpg|thumb|Picha ya [[satelaiti]] ya NASA inaonyesha mfumo wa maji wa Mto Luapula, [[delta]] yake katika [[Ziwa Mweru]], na [[Mto Luvua]], ambapo maji yanawakilishwa kwa rangi nyeusi.]]
Chini ya mabwawa ya Bangweulu, Luapula inatiririka katika umbo la upinde kuelekea kusini-magharibi kisha inageuka kaskazini-magharibi na kaskazini. Katika mwendo wake, mto huu una maporomoko kadhaa ya maji, ikiwemo maporomoko maarufu ya Mambilima yaliyopo karibu na barabara kuu.<ref name="ITM" /> Eneo lingine lisilojulikana sana ni Tangwa, umbali wa kilomita 40 kusini, ambapo mto umemomonyoa milima ya miamba na kutengeneza mapango makubwa, matao, na mawe makubwa yanayosawazisha yenyewe yanayoitwa 'God's Corn Bin'.<ref name="Lammond">William Lammond: "The Luapula Valley" The Northern Rhodesia Journal, Vol 2 No 5 (1954), pp50−55. Accessed 16 December 2017.</ref>
== Bonde na mabwawa ya Luapula ==
Kuanzia kwenye Daraja la Chembe hadi kufika Ziwa Mweru, Bonde la Luapula lina urefu wa kilomita 300 na lina idadi kubwa ya wakazi wa vijijini ikilinganishwa na maeneo ya nyanda za juu. Sehemu ya mwisho ya mto huu yenye urefu wa kilomita 100 kabla ya kuingia ziwani imeundwa na mabwawa makubwa yenye upana wa kilomita 30, yakichukua eneo la kilomita za mraba 2,500. Ndani ya dharura hii ya mabwawa, kuna visiwa kadhaa vinavyokaliwa na watu, vikiwemo visiwa vitatu upande wa Zambia kama vile Kisiwa cha Chisenga, na vinne upande wa Kongo DR ambavyo vina rasi kubwa kama rasi ya Mofwe.
Mabwawa haya yana sifa ya kuwa na matandiko makubwa ya mimea ya mafunjo (papyrus) yanayoelea, ambayo mara kwa mara huziba mifereji midogo na kubadilisha maumbo ya rasi, ingawa njia kuu ya mto inabaki wazi ikiwa na upana wa mita 400. Mazingira haya ni makazi makubwa ya [[mamba]] na [[kiboko]] ambao ni hatari kwa wavuvi na wasafiri. Katika kipindi cha masika, maeneo yote ya kostra na mabwawa ya Luapula yanaweza kufikia ukubwa wa kilomita za mraba 4,000, na kihistoria yalikuwa makazi ya makundi makubwa ya wanyama aina ya nswala maji (lechwe na sitatunga), ingawa uwindaji uliokithiri umepunguza idadi yao kwa kiasi kikubwa.
== Makazi ya watu na historia ==
Utajiri wa maliasili katika bonde la chini la Luapula, ikiwa ni pamoja na uvuvi na ardhi yenye rutuba, uliwavutia wavamizi wa kabila la Lunda chini ya kiongozi wao Mwata Kazembe waliohamia na kuweka makazi yao hapa mnamo mwaka 1750. Makao makuu yao yapo Mwansabombwe pembezoni mwa mabwawa. Eneo hili pia lilivutia wafanyabiashara wa Kiarabu na wauzaji watumwa kutoka [[Zanzibar]], pamoja na wafanyabiashara wa Kireno kutoka [[Msumbiji]] wakati wa karne ya 18 na 19.
Mnamo mwaka 1867, [[David Livingstone]] alikuwa Mwingereza wa kwanza kufika katika eneo hili wakati akitafuta vyanzo vya [[Mto Nile]]. Mwata Kazembe ndiye aliyekuwa wa kwanza kumfahamisha Livingstone kuwa Mto Luapula unaunganisha mifumo ya mito ya Chambeshi, Bangweulu na Lualaba, ingawa Livingstone aliamini kimakosa kuwa Mto Lualaba ulitiririka kuelekea Mto Nile badala ya Mto Congo.<ref name="DL" /> Baadaye, bonde hili lilivutia wamisionari wa kwanza wa Kikristo waliojenga vituo vya afya na shule kuanzia miaka ya 1890, na kuchangia katika ujenzi wa nyumba imara za matofali ya kuchoma bondeni humo.<ref>Bwalya S Chuba: "Mbeleshi in a history of the London Missionary Society", Pula Press, Gaborone (2000).</ref>
== Usafiri na madaraja ==
Kabla ya kuwepo kwa usafiri wa barabara, watu walitumia mitumbwi kusafiri kati ya Ziwa Bangweulu na Ziwa Mweru.<ref name="DL" /> Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, mtandao wa mitumbwi zaidi ya 1,800 ulitumiwa na majeshi kusafirisha zana za kivita kupitia mto huu kwa ajili ya mapambano ya Vita vya Afrika Mashariki.
Kuhusu uvukaji wa mto, hapo awali watu walitegemea vivuko vya kienyeji na pantoni (pontoons) katika maeneo ya Kasenga na Chembe ambapo mto una upana wa mita 400 lakini huongezeka hadi kilomita 1 wakati wa mafuriko. Ili kurahisisha usafiri, daraja la kwanza kubwa linaloitwa Daraja la Luapula lenye urefu wa kilomita 2.5 lilijengwa mnamo mwaka 1983 kwenye barabara ya Samfya-Serenje. Baadaye, serikali ilikamilisha ujenzi wa daraja la pili la kisasa, Daraja la Chembe lenye urefu wa mita 320 mnamo mwaka 2008, ambalo liliondoa kabisa hitaji la kutumia kivuko cha zamani cha pantoni na kurahisisha usafirishaji wa mizigo kati ya Zambia na Kongo DR.
==Tazama pia==
* [[Orodha ya mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Mito ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Mito ya Zambia]]
[[Jamii:Mito ya Afrika]]
[[Jamii:AWC 2026]]
5tk0i6mil8nwqrxfeteytwvy72l9ihm
Tendo la kishujaa
0
240898
1572366
2026-06-13T12:10:38Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Shujaa]]
1572366
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[shujaa]]
6nxbyxpcobkgsakhrspje42zvb49eak
Ziwa Bangweulu
0
240899
1572370
2026-06-13T12:25:07Z
Laylah26
89982
Kuanzisha makala
1572370
wikitext
text/x-wiki
[[File:Local people on Lake Bangweulu.jpg|thumb|Wenyeji wakiwa kando ya [[fukwe]] za Ziwa Bangweulu nchini [[Zambia]]]]
'''Ziwa Bangweulu''', ni [[ziwa]] la majisafi lililopo upande wa [[kaskazini]] mwa nchini [[Zambia]]. Mfumo wa Bangweulu ni miongoni mwa mifumo mikubwa zaidi ya ardhi oevu (''wetlands'') duniani, ukijumuisha Ziwa Bangweulu lenyewe, maeneo yale ya mabwawa ya Bangweulu, na nyanda za chini zinazofurika maji.<ref name=Spectrum>Camerapix: ''Spectrum Guide to Zambia.'' Camerapix International Publishing, Nairobi, 1996.</ref> Mfumo huu upo katika [[beseni]] ya juu ya [[Mto Congo]] na unaenea katika eneo tambarare kabisa lenye mwinuko wa [[mita]] 1,140 juu ya usawa wa bahari, huku ukienea hadi [[mkoa]] wa Luapula na [[Mkoa wa Kaskazini (Zambia)|Mkoa wa Kaskazini]] nchini Zambia. Eneo hili lina umuhimu mkubwa sana kwa uchumi na [[bioanuwai]] ya kaskazini mwa Zambia, pamoja na maisha ya ndege katika ukanda mzima wa mkoa huo.<ref name="Ramsar">Halls, A.J. (ed.), 1997. "Wetlands, Biodiversity and the Ramsar Convention: The Role of the Convention on Wetlands in the Conservation and Wise Use of Biodiversity". Ramsar Convention Bureau, Gland, Switzerland</ref>
[[Faili:Lake Bangweulu.svg|thumb|[[Ramani]] ikionyesha Ziwa Bangweulu (rangi nyekundu) na mifumo ya [[Kongo (mto)|Mto Congo]]]]
Sehemu ya maji ya wazi ya Ziwa Bangweulu ina urefu wa [[kilomita]] 75 na upana wa hadi kilomita 40, huku ikiwa na eneo la kudumu la maji lenye ukubwa wa [[Kilomita ya mraba|kilomita za mraba]] 3,000. Eneo hili huongezeka na kufikia hadi kilomita za mraba 15,000 wakati mabwawa na nyanda za nyasi zinazozunguka ziwa hilo zinapofurika kuelekea mwisho wa msimu wa mvua mnamo mwezi Mei. Ziwa hili ni la kina kifupi sana, likiwa na wastani wa kina cha mita 4 tu<ref name="Google">Google Earth (http://earth.google.com) accessed 31 January 2007.</ref><ref name="ILEC">[https://web.archive.org/web/20070930014508/http://www.ilec.or.jp/database/afr/dsafr021.html ILEC Data Summary: Lake Bangweulu.] Website accessed 30 January 2007</ref> na kina cha juu kabisa kinachofikia mita 10.<ref name="LakeNet">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20040326163313/http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8572 Lake Profile: Bangweulu.]}} Accessed 8 September 2021.</ref> Mfumo mzima unalishwa na takribani mito kumi na saba, ambapo [[Mto Chambeshi]] (ambao ndio chanzo kikuu cha asili cha Mto Congo) ndio mto mkubwa zaidi unaoingiza maji, wakati [[Mto Luapula]] ndio mto pekee unaotoa maji nje ya ziwa hili.<ref name="Spectrum" />
== Historia ==
Kabla ya kufika kwa Wazungu, ziwa hili lilikuwa likijulikana kupitia taarifa za viongozi wa wenyeji kama vile Chifu Kazembe na wafanyabiashara wa [[Waswahili]]. Wakati mwingine liliitwa 'Ziwa Bemba' kutokana na jina la kabila kubwa la eneo hilo la Wa-Bemba. Mnamo mwaka 1868, mpelelezi na mmisionari [[David Livingstone]] alikuwa Mzungu wa kwanza kuliona ziwa hili upande wa kaskazini. Miaka michache baadaye, msafara wake wa mwisho ulikwama katika mabwawa haya kutokana na msururu wa mifereji inayobadilika, wakati akijitahidi kugundua mito inayongia na kutoka ziwani. Livingstone alifariki dunia mwaka 1873 katika kijiji cha Chifu Chitambo kilichopo ukingoni mwa nyanda za mafuriko za kusini, umbali wa kilomita 100 kutoka ziwani, mahali ambapo sasa pamejengwa Kumbukumbu ya Livingstone.<ref name="Livingstone">[[David Livingstone]] and [[Horace Waller (activist)|Horace Waller]] (ed.): ''The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death''. Two volumes, John Murray, 1874.</ref>
Uharaka wa kutaka kudhibiti utajiri wa uvuvi na wanyamapori wa Bangweulu ulimfanya Mfalme Leopold II wa Ubelgiji insisted, wakati wa majadiliano ya mipaka kati ya Dola Huru ya Kongo na Waingereza wa Rhodesia ya Kaskazini, kupata ukanda wa ardhi uliofika hadi Bangweulu kutoka Katanga. Hatua hii ilisababisha kuwepo kwa rasi ya ardhi ya Kongo (Congo Pedicle) inayopenya ndani ya maeneo ya Zambia. Umisheni wa kwanza wa Kikristo katika ukanda wa Bangweulu ulianzishwa mapema miaka ya 1900 chini ya uongozi wa Askofu Joseph Dupont wa shirika la Kikatoliki la "White Fathers".
== Makazi ya watu na uchumi ==
Maeneo yanayozunguka ziwa hili yanakaliwa na makabila mbalimbali yakiwemo kabila la Bisa, Wa-Bemba, Unga, Kabende, Ngumbo, na BenaMukulu, ambapo wote wanazungumza [[Kibemba]]. Ziwa hili linategemewa kwa kiasi kikubwa kwa ajili ya sekta ya uvuvi wa msimu ambayo inainua sana idadi ya watu wakati wa msimu wa uvuvi. Samaki wakubwa aina ya kambale na sato huvuliwa kwa wingi na kusafirishwa kwenda maeneo mengine ya nchi ikiwemo ukanda wa migodi wa Copperbelt.
Mji mkubwa zaidi uliopo kando ya ziwa hili ni Samfya, uliopo ukingo wa kusini-magharibi, ambao ndio kituo kikuu cha usafiri wa barabara na majini, utalii, pamoja na kuwa makao makuu ya utawala wa Wilaya ya Samfya inayochukua takribani robo tatu ya ziwa na mabwawa yake. Wilaya nyingine zinazogusa ziwa hili ni pamoja na Wilaya ya Chilubi ambayo makao makuu yake yapo kwenye Kisiwa cha Chilubi, na Wilaya ya Luwingu inayoligusa ziwa upande wa kaskazini katika mji wa Nsombo.
== Uhifadhi ==
Kutokana na umuhimu wake kiikolojia, maeneo ya mabwawa ya Bangweulu yaliwekwa kwenye orodha ya maeneo ya mkataba wa Ramsar tangu tarehe 28 Agosti 1991 kama ardhi oevu yenye umuhimu wa kimataifa. Mfumo wa mabwawa hufanya kazi kama mdhibiti wa mafuriko ya kila mwaka kuelekea Mto Luapula kwa kuachia maji polepole kupitia maziwa madogo na mifereji mingi, na hivyo kuzuia bonde la Luapula kufurika kupita kiasi wakati wa msimu wa mvua.
Hata hivyo, mfumo huu unakabiliwa na changamoto za kimazingira na shinikizo kubwa la kibinadamu. Katika miaka ya nyuma, kulikuwa na mipango ya makampuni ya kibinafsi kujenga mabomba ya gesi ya asili yaliyotakiwa kupita katikati ya ziwa hilo na kuhusisha kukausha sehemu ya ziwa, lakini mipango hiyo ilipingwa vikali na wenyeji pamoja na wanaharakati wa mazingira hadi ikafutwa. Uhifadhi wa viumbe hai adimu, kama vile mnyama aina ya "black lechwe" (antelope adimu wa majini) na ndege wa kipekee, unasalia kuwa kipaumbele kikubwa ili kulinda ikolojia hii ya kipekee barani [[Afrika]].
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Maziwa ya Zambia]]
[[Jamii:Maziwa ya Afrika]]
[[Jamii:AWC 2026]]
971mqeqpksdb5jkyky1iw6d826rbz0x
1572372
1572370
2026-06-13T12:26:18Z
Laylah26
89982
1572372
wikitext
text/x-wiki
[[File:Local people on Lake Bangweulu.jpg|thumb|Wenyeji wakiwa kando ya [[fukwe]] za Ziwa Bangweulu nchini [[Zambia]]]]
'''Ziwa Bangweulu''', ni [[ziwa]] la majisafi lililopo upande wa [[kaskazini]] mwa nchini [[Zambia]]. Mfumo wa Bangweulu ni miongoni mwa mifumo mikubwa zaidi ya ardhi oevu (''wetlands'') duniani, ukijumuisha Ziwa Bangweulu lenyewe, maeneo yale ya mabwawa ya Bangweulu, na nyanda za chini zinazofurika maji.<ref name=Spectrum>Camerapix: ''Spectrum Guide to Zambia.'' Camerapix International Publishing, Nairobi, 1996.</ref> Mfumo huu upo katika [[beseni]] ya juu ya [[Mto Congo]] na unaenea katika eneo tambarare kabisa lenye mwinuko wa [[mita]] 1,140 juu ya usawa wa bahari, huku ukienea hadi [[mkoa]] wa Luapula na [[Mkoa wa Kaskazini (Zambia)|Mkoa wa Kaskazini]] nchini Zambia. Eneo hili lina umuhimu mkubwa sana kwa uchumi na [[bioanuwai]] ya kaskazini mwa Zambia, pamoja na maisha ya ndege katika ukanda mzima wa mkoa huo.<ref name="Ramsar">Halls, A.J. (ed.), 1997. "Wetlands, Biodiversity and the Ramsar Convention: The Role of the Convention on Wetlands in the Conservation and Wise Use of Biodiversity". Ramsar Convention Bureau, Gland, Switzerland</ref>
Sehemu ya maji ya wazi ya Ziwa Bangweulu ina urefu wa [[kilomita]] 75 na upana wa hadi kilomita 40, huku ikiwa na eneo la kudumu la maji lenye ukubwa wa [[Kilomita ya mraba|kilomita za mraba]] 3,000. Eneo hili huongezeka na kufikia hadi kilomita za mraba 15,000 wakati mabwawa na nyanda za nyasi zinazozunguka ziwa hilo zinapofurika kuelekea mwisho wa msimu wa mvua mnamo mwezi Mei. Ziwa hili ni la kina kifupi sana, likiwa na wastani wa kina cha mita 4 tu<ref name="Google">Google Earth (http://earth.google.com) accessed 31 January 2007.</ref><ref name="ILEC">[https://web.archive.org/web/20070930014508/http://www.ilec.or.jp/database/afr/dsafr021.html ILEC Data Summary: Lake Bangweulu.] Website accessed 30 January 2007</ref> na kina cha juu kabisa kinachofikia mita 10.<ref name="LakeNet">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20040326163313/http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8572 Lake Profile: Bangweulu.]}} Accessed 8 September 2021.</ref> Mfumo mzima unalishwa na takribani mito kumi na saba, ambapo [[Mto Chambeshi]] (ambao ndio chanzo kikuu cha asili cha Mto Congo) ndio mto mkubwa zaidi unaoingiza maji, wakati [[Mto Luapula]] ndio mto pekee unaotoa maji nje ya ziwa hili.<ref name="Spectrum" />
== Historia ==
[[Faili:Lake Bangweulu.svg|thumb|[[Ramani]] ikionyesha Ziwa Bangweulu (rangi nyekundu) na mifumo ya [[Kongo (mto)|Mto Congo]]]]
Kabla ya kufika kwa Wazungu, ziwa hili lilikuwa likijulikana kupitia taarifa za viongozi wa wenyeji kama vile Chifu Kazembe na wafanyabiashara wa [[Waswahili]]. Wakati mwingine liliitwa 'Ziwa Bemba' kutokana na jina la kabila kubwa la eneo hilo la Wa-Bemba. Mnamo mwaka 1868, mpelelezi na mmisionari [[David Livingstone]] alikuwa Mzungu wa kwanza kuliona ziwa hili upande wa kaskazini. Miaka michache baadaye, msafara wake wa mwisho ulikwama katika mabwawa haya kutokana na msururu wa mifereji inayobadilika, wakati akijitahidi kugundua mito inayongia na kutoka ziwani. Livingstone alifariki dunia mwaka 1873 katika kijiji cha Chifu Chitambo kilichopo ukingoni mwa nyanda za mafuriko za kusini, umbali wa kilomita 100 kutoka ziwani, mahali ambapo sasa pamejengwa Kumbukumbu ya Livingstone.<ref name="Livingstone">[[David Livingstone]] and [[Horace Waller (activist)|Horace Waller]] (ed.): ''The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death''. Two volumes, John Murray, 1874.</ref>
Uharaka wa kutaka kudhibiti utajiri wa uvuvi na wanyamapori wa Bangweulu ulimfanya Mfalme Leopold II wa Ubelgiji insisted, wakati wa majadiliano ya mipaka kati ya Dola Huru ya Kongo na Waingereza wa Rhodesia ya Kaskazini, kupata ukanda wa ardhi uliofika hadi Bangweulu kutoka Katanga. Hatua hii ilisababisha kuwepo kwa rasi ya ardhi ya Kongo (Congo Pedicle) inayopenya ndani ya maeneo ya Zambia. Umisheni wa kwanza wa Kikristo katika ukanda wa Bangweulu ulianzishwa mapema miaka ya 1900 chini ya uongozi wa Askofu Joseph Dupont wa shirika la Kikatoliki la "White Fathers".
== Makazi ya watu na uchumi ==
Maeneo yanayozunguka ziwa hili yanakaliwa na makabila mbalimbali yakiwemo kabila la Bisa, Wa-Bemba, Unga, Kabende, Ngumbo, na BenaMukulu, ambapo wote wanazungumza [[Kibemba]]. Ziwa hili linategemewa kwa kiasi kikubwa kwa ajili ya sekta ya uvuvi wa msimu ambayo inainua sana idadi ya watu wakati wa msimu wa uvuvi. Samaki wakubwa aina ya kambale na sato huvuliwa kwa wingi na kusafirishwa kwenda maeneo mengine ya nchi ikiwemo ukanda wa migodi wa Copperbelt.
Mji mkubwa zaidi uliopo kando ya ziwa hili ni Samfya, uliopo ukingo wa kusini-magharibi, ambao ndio kituo kikuu cha usafiri wa barabara na majini, utalii, pamoja na kuwa makao makuu ya utawala wa Wilaya ya Samfya inayochukua takribani robo tatu ya ziwa na mabwawa yake. Wilaya nyingine zinazogusa ziwa hili ni pamoja na Wilaya ya Chilubi ambayo makao makuu yake yapo kwenye Kisiwa cha Chilubi, na Wilaya ya Luwingu inayoligusa ziwa upande wa kaskazini katika mji wa Nsombo.
== Uhifadhi ==
Kutokana na umuhimu wake kiikolojia, maeneo ya mabwawa ya Bangweulu yaliwekwa kwenye orodha ya maeneo ya mkataba wa Ramsar tangu tarehe 28 Agosti 1991 kama ardhi oevu yenye umuhimu wa kimataifa. Mfumo wa mabwawa hufanya kazi kama mdhibiti wa mafuriko ya kila mwaka kuelekea Mto Luapula kwa kuachia maji polepole kupitia maziwa madogo na mifereji mingi, na hivyo kuzuia bonde la Luapula kufurika kupita kiasi wakati wa msimu wa mvua.
Hata hivyo, mfumo huu unakabiliwa na changamoto za kimazingira na shinikizo kubwa la kibinadamu. Katika miaka ya nyuma, kulikuwa na mipango ya makampuni ya kibinafsi kujenga mabomba ya gesi ya asili yaliyotakiwa kupita katikati ya ziwa hilo na kuhusisha kukausha sehemu ya ziwa, lakini mipango hiyo ilipingwa vikali na wenyeji pamoja na wanaharakati wa mazingira hadi ikafutwa. Uhifadhi wa viumbe hai adimu, kama vile mnyama aina ya "black lechwe" (antelope adimu wa majini) na ndege wa kipekee, unasalia kuwa kipaumbele kikubwa ili kulinda ikolojia hii ya kipekee barani [[Afrika]].
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Maziwa ya Zambia]]
[[Jamii:Maziwa ya Afrika]]
[[Jamii:AWC 2026]]
8g6pgx4gvhb35rxcym8ojg7lboj4npi
1572374
1572372
2026-06-13T12:31:40Z
Riccardo Riccioni
452
1572374
wikitext
text/x-wiki
[[File:Local people on Lake Bangweulu.jpg|thumb|Wenyeji wakiwa kando ya [[fukwe]] za Ziwa Bangweulu nchini [[Zambia]]]]
'''Ziwa Bangweulu''' ni [[ziwa]] la [[maji baridi]] lililopo upande wa [[kaskazini]] mwa nchini [[Zambia]]. Mfumo wa Bangweulu ni miongoni mwa mifumo mikubwa zaidi ya ardhi oevu (''wetlands'') duniani, ukijumuisha Ziwa Bangweulu lenyewe, maeneo yale ya mabwawa ya Bangweulu, na nyanda za chini zinazofurika maji.<ref name=Spectrum>Camerapix: ''Spectrum Guide to Zambia.'' Camerapix International Publishing, Nairobi, 1996.</ref> Mfumo huu upo katika [[beseni]] la juu la [[Mto Kongo]] na unaenea katika eneo tambarare kabisa lenye mwinuko wa [[mita]] 1,140 juu ya usawa wa bahari, huku ukienea hadi [[mkoa]] wa Luapula na [[Mkoa wa Kaskazini (Zambia)|Mkoa wa Kaskazini]] nchini Zambia. Eneo hili lina umuhimu mkubwa sana kwa uchumi na [[bioanuwai]] ya kaskazini mwa Zambia, pamoja na maisha ya ndege katika ukanda mzima wa mkoa huo.<ref name="Ramsar">Halls, A.J. (ed.), 1997. "Wetlands, Biodiversity and the Ramsar Convention: The Role of the Convention on Wetlands in the Conservation and Wise Use of Biodiversity". Ramsar Convention Bureau, Gland, Switzerland</ref>
Sehemu ya maji ya wazi ya Ziwa Bangweulu ina urefu wa [[kilomita]] 75 na upana wa hadi kilomita 40, huku ikiwa na eneo la kudumu la maji lenye ukubwa wa [[Kilomita ya mraba|kilomita za mraba]] 3,000. Eneo hili huongezeka na kufikia hadi kilomita za mraba 15,000 wakati mabwawa na nyanda za nyasi zinazozunguka ziwa hilo zinapofurika kuelekea mwisho wa msimu wa mvua mnamo mwezi Mei. Ziwa hili ni la kina kifupi sana, likiwa na wastani wa kina cha mita 4 tu<ref name="Google">Google Earth (http://earth.google.com) accessed 31 January 2007.</ref><ref name="ILEC">[https://web.archive.org/web/20070930014508/http://www.ilec.or.jp/database/afr/dsafr021.html ILEC Data Summary: Lake Bangweulu.] Website accessed 30 January 2007</ref> na kina cha juu kabisa kinachofikia mita 10.<ref name="LakeNet">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20040326163313/http://www.worldlakes.org/lakedetails.asp?lakeid=8572 Lake Profile: Bangweulu.]}} Accessed 8 September 2021.</ref> Mfumo mzima unalishwa na takribani mito kumi na saba, ambapo [[Mto Chambeshi]] (ambao ndio chanzo kikuu cha asili cha Mto Congo) ndio mto mkubwa zaidi unaoingiza maji, wakati [[Mto Luapula]] ndio mto pekee unaotoa maji nje ya ziwa hili.<ref name="Spectrum" />
== Historia ==
[[Faili:Lake Bangweulu.svg|thumb|[[Ramani]] ikionyesha Ziwa Bangweulu (rangi nyekundu) na mifumo ya [[Kongo (mto)|Mto Congo]]]]
Kabla ya kufika kwa Wazungu, ziwa hili lilikuwa likijulikana kupitia taarifa za viongozi wa wenyeji kama vile Chifu Kazembe na wafanyabiashara wa [[Waswahili]]. Wakati mwingine liliitwa 'Ziwa Bemba' kutokana na jina la kabila kubwa la eneo hilo la Wa-Bemba. Mnamo mwaka 1868, mpelelezi na mmisionari [[David Livingstone]] alikuwa Mzungu wa kwanza kuliona ziwa hili upande wa kaskazini. Miaka michache baadaye, msafara wake wa mwisho ulikwama katika mabwawa haya kutokana na msururu wa mifereji inayobadilika, wakati akijitahidi kugundua mito inayongia na kutoka ziwani. Livingstone alifariki dunia mwaka 1873 katika kijiji cha Chifu Chitambo kilichopo ukingoni mwa nyanda za mafuriko za kusini, umbali wa kilomita 100 kutoka ziwani, mahali ambapo sasa pamejengwa Kumbukumbu ya Livingstone.<ref name="Livingstone">[[David Livingstone]] and [[Horace Waller (activist)|Horace Waller]] (ed.): ''The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death''. Two volumes, John Murray, 1874.</ref>
Uharaka wa kutaka kudhibiti utajiri wa uvuvi na wanyamapori wa Bangweulu ulimfanya Mfalme Leopold II wa Ubelgiji insisted, wakati wa majadiliano ya mipaka kati ya Dola Huru ya Kongo na Waingereza wa Rhodesia ya Kaskazini, kupata ukanda wa ardhi uliofika hadi Bangweulu kutoka Katanga. Hatua hii ilisababisha kuwepo kwa rasi ya ardhi ya Kongo (Congo Pedicle) inayopenya ndani ya maeneo ya Zambia. Umisheni wa kwanza wa Kikristo katika ukanda wa Bangweulu ulianzishwa mapema miaka ya 1900 chini ya uongozi wa Askofu Joseph Dupont wa shirika la Kikatoliki la "White Fathers".
== Makazi ya watu na uchumi ==
Maeneo yanayozunguka ziwa hili yanakaliwa na makabila mbalimbali yakiwemo kabila la Bisa, Wa-Bemba, Unga, Kabende, Ngumbo, na BenaMukulu, ambapo wote wanazungumza [[Kibemba]]. Ziwa hili linategemewa kwa kiasi kikubwa kwa ajili ya sekta ya uvuvi wa msimu ambayo inainua sana idadi ya watu wakati wa msimu wa uvuvi. Samaki wakubwa aina ya kambale na sato huvuliwa kwa wingi na kusafirishwa kwenda maeneo mengine ya nchi ikiwemo ukanda wa migodi wa Copperbelt.
Mji mkubwa zaidi uliopo kando ya ziwa hili ni Samfya, uliopo ukingo wa kusini-magharibi, ambao ndio kituo kikuu cha usafiri wa barabara na majini, utalii, pamoja na kuwa makao makuu ya utawala wa Wilaya ya Samfya inayochukua takribani robo tatu ya ziwa na mabwawa yake. Wilaya nyingine zinazogusa ziwa hili ni pamoja na Wilaya ya Chilubi ambayo makao makuu yake yapo kwenye Kisiwa cha Chilubi, na Wilaya ya Luwingu inayoligusa ziwa upande wa kaskazini katika mji wa Nsombo.
== Uhifadhi ==
Kutokana na umuhimu wake kiikolojia, maeneo ya mabwawa ya Bangweulu yaliwekwa kwenye orodha ya maeneo ya mkataba wa Ramsar tangu tarehe 28 Agosti 1991 kama ardhi oevu yenye umuhimu wa kimataifa. Mfumo wa mabwawa hufanya kazi kama mdhibiti wa mafuriko ya kila mwaka kuelekea Mto Luapula kwa kuachia maji polepole kupitia maziwa madogo na mifereji mingi, na hivyo kuzuia bonde la Luapula kufurika kupita kiasi wakati wa msimu wa mvua.
Hata hivyo, mfumo huu unakabiliwa na changamoto za kimazingira na shinikizo kubwa la kibinadamu. Katika miaka ya nyuma, kulikuwa na mipango ya makampuni ya kibinafsi kujenga mabomba ya gesi ya asili yaliyotakiwa kupita katikati ya ziwa hilo na kuhusisha kukausha sehemu ya ziwa, lakini mipango hiyo ilipingwa vikali na wenyeji pamoja na wanaharakati wa mazingira hadi ikafutwa. Uhifadhi wa viumbe hai adimu, kama vile mnyama aina ya "black lechwe" (antelope adimu wa majini) na ndege wa kipekee, unasalia kuwa kipaumbele kikubwa ili kulinda ikolojia hii ya kipekee barani [[Afrika]].
== Marejeo ==
{{Marejeo}}
[[Jamii:Maziwa ya Zambia]]
[[Jamii:Mto Kongo]]
[[Jamii:AWC 2026]]
d9dluo1lp28smwiz4xbonjn0oa6w7yl
Barua ya Barnaba
0
240900
1572378
2026-06-13T12:58:40Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[File:Sinaiticus text.jpg|thumb|upright=1.6|Codex Sinaiticus ikiwa na Barua ya Barnaba chini ya kichwa ΒΑΡΝΑΒΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ, kuanzia Quire 91, folio 2r, col. 2.<ref>[http://www.codexsinaiticus.org/en/manuscript.aspx?=Submit Reproduction of Codex Sinaiticus with GO TO (Barnabas)].</ref>]] '''Barua ya Barnaba''' (kwa [[Kigiriki]]: Βαρναβᾶ Ἐπιστολή) ni [[waraka]] wa [[Ukristo|Kikristo]] ulioandikwa kwa Kigiriki kati ya [[miaka]] [...'
1572378
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sinaiticus text.jpg|thumb|upright=1.6|Codex Sinaiticus ikiwa na Barua ya Barnaba chini ya kichwa ΒΑΡΝΑΒΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ, kuanzia Quire 91, folio 2r, col. 2.<ref>[http://www.codexsinaiticus.org/en/manuscript.aspx?=Submit Reproduction of Codex Sinaiticus with GO TO (Barnabas)].</ref>]]
'''Barua ya Barnaba''' (kwa [[Kigiriki]]: Βαρναβᾶ Ἐπιστολή) ni [[waraka]] wa [[Ukristo|Kikristo]] ulioandikwa kwa Kigiriki kati ya [[miaka]] [[70]] na [[135]] [[Baada ya Kristo|BK]]<ref>{{Cite web |last=Fowler |first=Kimberley |date=2016-06-07 |title=Epistle of Barnabas 16.1-5 |url=https://www.judaism-and-rome.org/epistle-barnabas-161-5 |access-date=2024-11-14 |website=www.judaism-and-rome.org |language=en}}</ref><ref name="EB1911">{{cite EB1911|wstitle=Barnabas |volume= 03 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Biblical literature – Hermeneutics, Interpretation, Exegesis |url=https://www.britannica.com/topic/biblical-literature/Types-of-biblical-hermeneutics#ref598322 |access-date=2024-11-14 |website=www.britannica.com |publisher=Britannica |language=en}}</ref>. Inapatikana nzima katika [[Codex Sinaiticus]], ambamo imepangwa mwishoni mwa [[Agano Jipya]], baada ya [[Kitabu cha Ufunuo]] na kabla ya [[Mchungaji (kitabu)|Mchungaji]] cha [[Herma]]. Nafasi hiyo inathibitishwa kuwa baadhi waliona ni [[kitabu]] cha [[Biblia ya Kikristo]]<ref>Lookadoo, ''The Epistle of Barnabas: A Commentary'', 11.</ref>, lakini baadhi walikataa <ref>J. B. Burger, "L'Enigme de Barnabas," pp. 180–193; and {{ill|Simon Tugwell|qid=Q93230954}}, ''The Apostolic Fathers'', p. 44; et al.</ref>. Hatimaye msimamo huo wa pili ulishinda hivi kwamba kitabu kinahesabiwa tu kati ya [[Mababu wa Kitume]].
[[Mtaalamu|Wataalamu]] karibu wote leo wanakanusha kwamba [[mwandishi]] wake ni kweli [[Mtume Barnaba]] na wengi wanadhani iliandikwa [[Aleksandria]], [[Misri]]<ref>[[Johannes Quasten]], [[iarchive:QuastenPatrologyVol14/page/n51|''Patrology'' (Christian Classics) vol. 1, p. 89]].</ref><ref>Aune (2003), p. 72.</ref>.
== Tanbihi ==
{{reflist}}
== Marejeo ==
* L. W. Barnard, "The 'Epistle of Barnabas' and Its Contemporary Setting" In Wolfgang Haase and Hildegard Temporini (eds.), [[Aufstieg und Niedergang der römischen Welt]], . Vol. 27.1, Berlin, Germany, Walter de Gruyter, 1993, pp. 159–207.
* Jonathon Lookadoo, ''The Epistle of Barnabas: A Commentary'', Eugene, Oregon, Cascade, 2022.
== Viungo vya nje ==
* [https://early.xpian.info/eng/barnabas.html An extensive list of English translations of the Letter of Barnabas]
* [https://www.ccel.org/l/lake/fathers/barnabas_a.htm Greek text of the Epistle of Barnabas]
* [http://www.earlychristianwritings.com/barnabas.html Early Christian Writings:] Epistle of Barnabas; e-texts of translations and introductions
*''[https://books.google.com/books?id=cDUmSgAACAAJ The Epistle of Barnabas: Its Quotations and Their Sources],'' [[Robert A. Kraft]]
* [https://www.biblicalaudio.com/barnabas.htm Biblicalaudio Letter of Barnabas], 2012 Translation & Audio Version
* [https://www.catholicculture.org/commentary/so-called-letter-barnabas/ The So-Called Letter of Barnabas], free audiobook at Catholicculture.org
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
hboycp9a4ei5bvt0vg4m961jrtv2coj
1572685
1572378
2026-06-14T05:30:59Z
Gayle-Bot
78697
Bot: fixed references and maintenance
1572685
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sinaiticus text.jpg|thumb|upright=1.6|Codex Sinaiticus ikiwa na Barua ya Barnaba chini ya kichwa ΒΑΡΝΑΒΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ, kuanzia Quire 91, folio 2r, col. 2.<ref>[http://www.codexsinaiticus.org/en/manuscript.aspx?=Submit Reproduction of Codex Sinaiticus with GO TO (Barnabas)].</ref>]]
'''Barua ya Barnaba''' (kwa [[Kigiriki]]: Βαρναβᾶ Ἐπιστολή) ni [[waraka]] wa [[Ukristo|Kikristo]] ulioandikwa kwa Kigiriki kati ya [[miaka]] [[70]] na [[135]] [[Baada ya Kristo|BK]]<ref>{{Cite web |last=Fowler |first=Kimberley |date=2016-06-07 |title=Epistle of Barnabas 16.1-5 |url=https://www.judaism-and-rome.org/epistle-barnabas-161-5 |access-date=2024-11-14 |website=www.judaism-and-rome.org |language=en}}</ref><ref name="EB1911">{{cite EB1911|wstitle=Barnabas |volume= 03 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Biblical literature – Hermeneutics, Interpretation, Exegesis |url=https://www.britannica.com/topic/biblical-literature/Types-of-biblical-hermeneutics#ref598322 |access-date=2024-11-14 |website=www.britannica.com |publisher=Britannica |language=en}}</ref>. Inapatikana nzima katika [[Codex Sinaiticus]], ambamo imepangwa mwishoni mwa [[Agano Jipya]], baada ya [[Kitabu cha Ufunuo]] na kabla ya [[Mchungaji (kitabu)|Mchungaji]] cha [[Herma]]. Nafasi hiyo inathibitishwa kuwa baadhi waliona ni [[kitabu]] cha [[Biblia ya Kikristo]]<ref>Lookadoo, ''The Epistle of Barnabas: A Commentary'', 11.</ref>, lakini baadhi walikataa <ref>J. B. Burger, "L'Enigme de Barnabas," pp. 180–193; and {{ill|Simon Tugwell|qid=Q93230954}}, ''The Apostolic Fathers'', p. 44; et al.</ref>. Hatimaye msimamo huo wa pili ulishinda hivi kwamba kitabu kinahesabiwa tu kati ya [[Mababu wa Kitume]].
[[Mtaalamu|Wataalamu]] karibu wote leo wanakanusha kwamba [[mwandishi]] wake ni kweli [[Mtume Barnaba]] na wengi wanadhani iliandikwa [[Aleksandria]], [[Misri]]<ref>[[Johannes Quasten]], [[iarchive:QuastenPatrologyVol14/page/n51|''Patrology'' (Christian Classics) vol. 1, p. 89]].</ref><ref>Aune (2003), p. 72.</ref>.
== Marejeo ==
{{reflist}}
== Marejeo ==
* L. W. Barnard, "The 'Epistle of Barnabas' and Its Contemporary Setting" In Wolfgang Haase and Hildegard Temporini (eds.), [[Aufstieg und Niedergang der römischen Welt]], . Vol. 27.1, Berlin, Germany, Walter de Gruyter, 1993, pp. 159–207.
* Jonathon Lookadoo, ''The Epistle of Barnabas: A Commentary'', Eugene, Oregon, Cascade, 2022.
== Viungo vya nje ==
* [https://early.xpian.info/eng/barnabas.html An extensive list of English translations of the Letter of Barnabas]
* [https://www.ccel.org/l/lake/fathers/barnabas_a.htm Greek text of the Epistle of Barnabas]
* [http://www.earlychristianwritings.com/barnabas.html Early Christian Writings:] Epistle of Barnabas; e-texts of translations and introductions
*''[https://books.google.com/books?id=cDUmSgAACAAJ The Epistle of Barnabas: Its Quotations and Their Sources],'' [[Robert A. Kraft]]
* [https://www.biblicalaudio.com/barnabas.htm Biblicalaudio Letter of Barnabas], 2012 Translation & Audio Version
* [https://www.catholicculture.org/commentary/so-called-letter-barnabas/ The So-Called Letter of Barnabas], free audiobook at Catholicculture.org
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
1w836x1qnn4a4p492p9z5wysxmk28bp
Kifodini cha Polikarpo
0
240901
1572381
2026-06-13T13:15:25Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[File:St_Polycarp-ApollinareNuovoRavenna.JPG|thumb|Mt. Polikarpo katika [[mozaiki]] za [[Ravenna]], [[Italia]].]] '''''Kifodini cha Polikarpo''''' ni [[kitabu]] cha [[karne ya 2]] kinachosimulia tukio hilo ambapo [[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]], [[askofu]] wa [[İzmir|Smirna]], alichomwa [[moto]] akiwa hai mbele ya [[umati]] uliokusanyika katika [[uwanja wa michezo]] wa [[mji]] huo [[mwaka]] [[155]] [[Baada ya Kristo|BK]]. Upande mmoja kina mtindo wa ...'
1572381
wikitext
text/x-wiki
[[File:St_Polycarp-ApollinareNuovoRavenna.JPG|thumb|Mt. Polikarpo katika [[mozaiki]] za [[Ravenna]], [[Italia]].]]
'''''Kifodini cha Polikarpo''''' ni [[kitabu]] cha [[karne ya 2]] kinachosimulia tukio hilo ambapo [[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]], [[askofu]] wa [[İzmir|Smirna]], alichomwa [[moto]] akiwa hai mbele ya [[umati]] uliokusanyika katika [[uwanja wa michezo]] wa [[mji]] huo [[mwaka]] [[155]] [[Baada ya Kristo|BK]]. Upande mmoja kina mtindo wa [[barua]], upande mwingine wa [[kumbukumbu]] za [[mahakama]]. Ni [[ushahidi]] wa kwanza kuandikwa nje ya [[Agano Jipya]] kuhusu [[Mfiadini|kifodini]] cha [[Ukristo|Kikristo]]{{sfn|Encyclopaedia Britannica|2018|ref=EBMartPol}}.
==Tazama pia==
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
==Tanbihi==
{{Reflist}}
==Marejeo==
* {{citation
|url=https://www.britannica.com/topic/Martyrdom-of-Polycarp
|title=Martyrdom of Polycarp
|publisher=Encyclopaedia Britannica
|year=2018
|access-date=23 November 2018
|ref=EBMartPol}}
* Bobichon, Philippe, ''La plus ancienne littérature martyriale'' in ''Histoire de la littérature grecque chrétienne, t. II/5 : De Paul apôtre à Irénée de Lyon'', B. Pouderon and E. Norelli (dir.), Paris, Cerf, 2013, pp. 619–647 [https://www.academia.edu/7280302/_La_plus_ancienne_litt%C3%A9rature_martyriale_ online]
* {{cite book |last1=Foster |first1=Paul |first2=Sara |last2=Parvis |author2-link=Sara Parvis |title=Writings of the Apostolic Fathers |location=London |publisher=Continuum International |date=2007}}
* Hartog, Paul, ''Polycarp's Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp. Introduction, Text, and Commentary'', New York, Oxford University Press, 2013.
* {{cite book |last1=Jefford |first1=Clayton |first2=Kenneth |last2=Harder |first3=Louis |last3=Amezaga |title=Reading the Apostolic Fathers: An Introduction |location=Peabody, Massachusetts |publisher=Hendrickson Publishers |date=1996 |isbn=9781565631540}}
* {{cite journal |last=Moss |first=Candida R. |title=On the Dating of Polycarp: Rethinking the Place of the Martyrdom of Polycarp in the History of Christianity |journal=Early Christianity |volume=1 |number=4 |date=2010 |pages=539–574|doi=10.1628/186870310793597051 }}
* {{cite journal |last=Moss |first=Candida R. |title=Nailing Down and Tying Up: Lessons in Intertextual Impossibility from the Martyrdom of Polycarp |journal=Vigiliae Christianae |volume=66 |date=2012 |pages=1–20}}
* {{cite book |last=Pratscher |first=Wilhelm |title=The Apostolic Fathers: An Introduction |location=New York |publisher=T&T Clark |date=2007}}
* Sailors, Timothy B. {{citation |title=Bryn Mawr Classical Review: Review of ''The Apostolic Fathers: Greek Texts and English Translations'' |work=Bryn Mawr Classical Review |url=http://bmcr.brynmawr.edu/2009/2009-07-08.html |accessdate=21 May 2023}}
* {{Cite journal |title=An Early Church Slavonic Translation of the Martyrdom of St Polycarp": Three Decades Later |journal=Analecta Bollandiana |url=https://www.researchgate.net/publication/288067126 |last=Khomych |first=Taras |issue=2 |volume=130 |pages=294–302 |doi=10.1484/J.ABOL.5.101802 |year=2012}}
==Viungo vya nje==
* [http://early.xpian.info/eng/martyrdomofpolycarp.html An extensive catalogue of English translations of The Martyrdom of Polycarp]
* [http://www.biblicalaudio.com/polycarp.htm Letter & Martyrdom of Polycarp: 2012 Translation with Audio Drama] at biblicalaudio
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:vitabu]]
[[Jamii:Fasihi ya Kigiriki]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
a46sa1vu7sw92qmd0mkr3vsg97iw5vx
1572408
1572381
2026-06-13T16:46:09Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1572408
wikitext
text/x-wiki
[[File:St_Polycarp-ApollinareNuovoRavenna.JPG|thumb|Mt. Polikarpo katika [[mozaiki]] za [[Ravenna]], [[Italia]].]]
'''''Kifodini cha Polikarpo''''' ni [[kitabu]] cha [[karne ya 2]] kinachosimulia tukio hilo ambapo [[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]], [[askofu]] wa [[İzmir|Smirna]], alichomwa [[moto]] akiwa hai mbele ya [[umati]] uliokusanyika katika [[uwanja wa michezo]] wa [[mji]] huo [[mwaka]] [[155]] [[Baada ya Kristo|BK]]. Upande mmoja kina mtindo wa [[barua]], upande mwingine wa [[kumbukumbu]] za [[mahakama]]. Ni [[ushahidi]] wa kwanza kuandikwa nje ya [[Agano Jipya]] kuhusu [[Mfiadini|kifodini]] cha [[Ukristo|Kikristo]]{{sfn|Encyclopaedia Britannica|2018|ref=EBMartPol}}.
==Tazama pia==
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
==Tanbihi==
{{Reflist}}
==Marejeo==
* {{citation
|url=https://www.britannica.com/topic/Martyrdom-of-Polycarp
|title=Martyrdom of Polycarp
|publisher=Encyclopaedia Britannica
|year=2018
|access-date=23 November 2018
|ref=EBMartPol}}
* Bobichon, Philippe, ''La plus ancienne littérature martyriale'' in ''Histoire de la littérature grecque chrétienne, t. II/5 : De Paul apôtre à Irénée de Lyon'', B. Pouderon and E. Norelli (dir.), Paris, Cerf, 2013, pp. 619–647 [https://www.academia.edu/7280302/_La_plus_ancienne_litt%C3%A9rature_martyriale_ online]
* {{cite book |last1=Foster |first1=Paul |first2=Sara |last2=Parvis |author2-link=Sara Parvis |title=Writings of the Apostolic Fathers |location=London |publisher=Continuum International |date=2007}}
* Hartog, Paul, ''Polycarp's Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp. Introduction, Text, and Commentary'', New York, Oxford University Press, 2013.
* {{cite book |last1=Jefford |first1=Clayton |first2=Kenneth |last2=Harder |first3=Louis |last3=Amezaga |title=Reading the Apostolic Fathers: An Introduction |location=Peabody, Massachusetts |publisher=Hendrickson Publishers |date=1996 |isbn=9781565631540}}
* {{cite journal |last=Moss |first=Candida R. |title=On the Dating of Polycarp: Rethinking the Place of the Martyrdom of Polycarp in the History of Christianity |journal=Early Christianity |volume=1 |number=4 |date=2010 |pages=539–574|doi=10.1628/186870310793597051 }}
* {{cite journal |last=Moss |first=Candida R. |title=Nailing Down and Tying Up: Lessons in Intertextual Impossibility from the Martyrdom of Polycarp |journal=Vigiliae Christianae |volume=66 |date=2012 |pages=1–20}}
* {{cite book |last=Pratscher |first=Wilhelm |title=The Apostolic Fathers: An Introduction |location=New York |publisher=T&T Clark |date=2007}}
* Sailors, Timothy B. {{citation |title=Bryn Mawr Classical Review: Review of ''The Apostolic Fathers: Greek Texts and English Translations'' |work=Bryn Mawr Classical Review |url=http://bmcr.brynmawr.edu/2009/2009-07-08.html |accessdate=21 May 2023}}
* {{Rejea jarida |title=An Early Church Slavonic Translation of the Martyrdom of St Polycarp": Three Decades Later |journal=Analecta Bollandiana |url=https://www.researchgate.net/publication/288067126 |last=Khomych |first=Taras |issue=2 |volume=130 |pages=294–302 |doi=10.1484/J.ABOL.5.101802 |year=2012}}
==Viungo vya nje==
* [http://early.xpian.info/eng/martyrdomofpolycarp.html An extensive catalogue of English translations of The Martyrdom of Polycarp]
* [http://www.biblicalaudio.com/polycarp.htm Letter & Martyrdom of Polycarp: 2012 Translation with Audio Drama] at biblicalaudio
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:vitabu]]
[[Jamii:Fasihi ya Kigiriki]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
mrlhoxg24ta6s0cftn0m7e0g0592g0u
Barua ya Polikarpo
0
240902
1572383
2026-06-13T13:27:32Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Barua ya Polikarpo''' ni [[maandishi]] ya [[karne ya 2]]<ref name="hartog"/><ref>[http://www.earlychristianwritings.com/polycarp.html ''Early Christian Writings'' on Polycarp. Raymond Brown (''Introduction to the New Testament,'' 1997) p. 665 estimates 120-30. ]</ref><ref name="harrison">{{cite book |last=Harrison |first=Pearcy N. |year=1936 |title=Polycarp's Two Epistles to the Philippians |url=https://books.google.com/books?id=iRk9AAAAIAAJ |publisher=...'
1572383
wikitext
text/x-wiki
'''Barua ya Polikarpo''' ni [[maandishi]] ya [[karne ya 2]]<ref name="hartog"/><ref>[http://www.earlychristianwritings.com/polycarp.html ''Early Christian Writings'' on Polycarp. Raymond Brown (''Introduction to the New Testament,'' 1997) p. 665 estimates 120-30. ]</ref><ref name="harrison">{{cite book |last=Harrison |first=Pearcy N. |year=1936 |title=Polycarp's Two Epistles to the Philippians |url=https://books.google.com/books?id=iRk9AAAAIAAJ |publisher=Cambridge University Press |pages=15ff }}</ref> ya huyo [[askofu]] wa [[İzmir|Smirna]] (leo nchini [[Uturuki]])<ref name="hartog">{{cite book |last=Hartog |first=Paul |year=2013 |title=Polycarp's Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp |url=https://books.google.com/books?id=eZkRAAAAQBAJ |location=United Kingdom |publisher=Oxford University Press |pages=26–34 |isbn=978-0-19-922839-3 }}</ref> kwa [[Ukristo|Wakristo]] wa [[Filipi]] ([[Ugiriki]])<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/12219b.htm Catholic Encyclopedia: St Polycarp]</ref>. [[Barua]] nyingine zote za [[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]] zimepotea<ref name= "Lake">[[Kirsopp Lake|Lake, K.]], [http://www.earlychristianwritings.com/polycarp-intro.html ''The Apostolic Fathers''] Volume 1. (London: Heinemann, 1912), pp. 280-281.</ref>.
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo==
* Paul Hartog, ''Polycarp's Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp. Introduction, Text, and Commentary'', New York, Oxford University Press, 2013.
* C. C. Richardson (ed.) ''Early Christian Fathers''. Philadelphia. Westminster. 1953. reprinted Macmillan 1970.
==Viungo vya nje==
{{wikisource|Epistle of Polycarp to the Philippians}}
* [http://early.xpian.info/eng/polycarptothephilippians.html An extensive list of English translations of ''Polycarp to the Philippians'']
* [http://www.ccel.org/l/lake/fathers/polycarp-philippians.htm Greek text of the ''Epistle of Polycarp to the Philippians'']
* [http://www.earlychristianwritings.com/polycarp.html ''Early Christian Writings'' on Polycarp]
* Rick Brannan's translation of Kirsopp Lake's Greek text of Polycarp's epistle to the Philippians. [https://www.agape-biblia.org/literatura/PolycarpToPhilippians.pdf]
* [http://www.biblicalaudio.com/polycarp.htm Letter to the Philippians: 2012 Translation & Audio Version]
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:fasihi ya Kigiriki]]
[[Jamii:mababu wa Kanisa]]
qf8gxfqurz9bm55887rhh58drjy2pcu
1572384
1572383
2026-06-13T13:29:35Z
Riccardo Riccioni
452
1572384
wikitext
text/x-wiki
[[File:St_Polycarp-ApollinareNuovoRavenna.JPG|thumb|Mt. Polikarpo katika [[mozaiki]] za [[Ravenna]], [[Italia]].]]
'''Barua ya Polikarpo''' ni [[maandishi]] ya [[karne ya 2]]<ref name="hartog"/><ref>[http://www.earlychristianwritings.com/polycarp.html ''Early Christian Writings'' on Polycarp. Raymond Brown (''Introduction to the New Testament,'' 1997) p. 665 estimates 120-30. ]</ref><ref name="harrison">{{cite book |last=Harrison |first=Pearcy N. |year=1936 |title=Polycarp's Two Epistles to the Philippians |url=https://books.google.com/books?id=iRk9AAAAIAAJ |publisher=Cambridge University Press |pages=15ff }}</ref> ya huyo [[askofu]] wa [[İzmir|Smirna]] (leo nchini [[Uturuki]])<ref name="hartog">{{cite book |last=Hartog |first=Paul |year=2013 |title=Polycarp's Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp |url=https://books.google.com/books?id=eZkRAAAAQBAJ |location=United Kingdom |publisher=Oxford University Press |pages=26–34 |isbn=978-0-19-922839-3 }}</ref> kwa [[Ukristo|Wakristo]] wa [[Filipi]] ([[Ugiriki]])<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/12219b.htm Catholic Encyclopedia: St Polycarp]</ref>. [[Barua]] nyingine zote za [[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]] zimepotea<ref name= "Lake">[[Kirsopp Lake|Lake, K.]], [http://www.earlychristianwritings.com/polycarp-intro.html ''The Apostolic Fathers''] Volume 1. (London: Heinemann, 1912), pp. 280-281.</ref>.
==Tazama pia==
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
==Tanbihi==
{{reflist}}
==Marejeo==
* Paul Hartog, ''Polycarp's Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp. Introduction, Text, and Commentary'', New York, Oxford University Press, 2013.
* C. C. Richardson (ed.) ''Early Christian Fathers''. Philadelphia. Westminster. 1953. reprinted Macmillan 1970.
==Viungo vya nje==
{{wikisource|Epistle of Polycarp to the Philippians}}
* [http://early.xpian.info/eng/polycarptothephilippians.html An extensive list of English translations of ''Polycarp to the Philippians'']
* [http://www.ccel.org/l/lake/fathers/polycarp-philippians.htm Greek text of the ''Epistle of Polycarp to the Philippians'']
* [http://www.earlychristianwritings.com/polycarp.html ''Early Christian Writings'' on Polycarp]
* Rick Brannan's translation of Kirsopp Lake's Greek text of Polycarp's epistle to the Philippians. [https://www.agape-biblia.org/literatura/PolycarpToPhilippians.pdf]
* [http://www.biblicalaudio.com/polycarp.htm Letter to the Philippians: 2012 Translation & Audio Version]
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:fasihi ya Kigiriki]]
[[Jamii:mababu wa Kanisa]]
jsa9icnbi0o5ebqvnk777oc7qo6phi7
Barua kwa Diogneto
0
240903
1572385
2026-06-13T13:36:30Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Barua kwa Diogneto''' (kwa [[Kigiriki]]: Πρὸς Διόγνητον Ἐπιστολή) ni [[maandishi]] ya [[Ukristo|Kikristo]] ya [[karne ya 2]]<ref>{{Citation | first = Cyril C. | last = Richardson | title = Early Christian Fathers | year = 1953 | pages = 206–10}}.</ref><ref>{{Citation | first = Richard A Jr | last = Norris | contribution = The Apologists | editor1-first = Frances | editor1-last = Young | editor2-first = Lewis | editor2-last = Ayr...'
1572385
wikitext
text/x-wiki
'''Barua kwa Diogneto''' (kwa [[Kigiriki]]: Πρὸς Διόγνητον Ἐπιστολή) ni [[maandishi]] ya [[Ukristo|Kikristo]] ya [[karne ya 2]]<ref>{{Citation | first = Cyril C. | last = Richardson | title = Early Christian Fathers | year = 1953 | pages = 206–10}}.</ref><ref>{{Citation | first = Richard A Jr | last = Norris | contribution = The Apologists | editor1-first = Frances | editor1-last = Young | editor2-first = Lewis | editor2-last = Ayres | editor3-first = Andrew | editor3-last = Louth | title = The Cambridge History of Early Christian Literature | year = 2004 | page = 43 | url = https://archive.org/details/the-cambridge-history-of-early-christian-literature-2008/page/n71/mode/2up}}.</ref> yenye lengo la kueleza na [[Utetezi wa Ukristo|kutetea]] [[imani]] hiyo mpya.
== Tanbihi ==
<references />
== Marejeo ==
* Crowe, Brandon D. 2011 "O Sweet Exchange! The Soteriological Significance of the Incarnation in the Epistle to Diognetus". ''Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche'' 102, no. 1: 96–109.
* Foster, Paul 2007. "The Epistle to Diognetus". ''Expository Times'' 118, no. 4: 162–68.
* Jefford, Clayton N. 2013 ''The Epistle to Diognetus (with Fragments of Quadratus): Introduction, Text and Commentary''. ''Oxford Apostolic Fathers'' series. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19921274-3}}
* Lienhard, Joseph T. 1970 "Christology of the Epistle to Diognetus". ''Vigiliae Christianae'' 24, no. 4: 280–89.
* Lona, Horacio E. 2001 ''"An Diognet", Übersetzt und erklärt'', ed. by N. Brox, K. Niederwimmer, H. E. Lona, F. R. Prostmeier, and J. Ulrich. ''Kommentar zu frühchristlichen Apologeten'' series, KfA, Vol. 8. Verlag Herder: Freiburg u.a. {{ISBN |3-451-27679-8}}
* Nielsen, Charles Merritt 1970. "Epistle to Diognetus: Its Date and Relationship to Marcion". ''Anglican Theological Review'' 52, no. 2: 77–91.
== Viungo vya nje ==
{{wikiquote}}
{{Wikisource|Epistle to Diognetus}}
*[http://www.ccel.org/l/lake/fathers/diognetus.htm Greek text of ''Epistle to Diognetus'']
*[http://www.earlychristianwritings.com/diognetus.html Early Christian Writings:] ''Epistle of Mathetes to Diognetus'' e-text and commentaries
*[http://st-takla.org/books/pauline-todary/diognetus/index.html Arabic text of ''Epistle to Diognetus''] - [http://st-takla.org/books/fr-athnasius-fahmy/diognetus/index.html Another Arabic translation]
*[https://www.catholicculture.org/commentary/letter-to-diognetus/ Letter to Diognetus] Free audiobook at Catholicculture.org
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:fasihi ya Kigiriki]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
n9vk00ajolek7b8ceqrieflmgi5sw1g
1572387
1572385
2026-06-13T13:41:41Z
Riccardo Riccioni
452
1572387
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Cole_Thomas_Interior_of_the_Colosseum_Rome_1832.jpg|thumb|Undani wa [[Koloseo]], [[uwanja wa michezo]] wa [[Roma ya Kale]], ambamo [[Ukristo|Wakristo]] wengi [[mfiadini|waliuawa]] katika [[dhuluma]] ya [[Dola la Roma]] [[Mateso ya Wakristo|dhidi yao]]. [[Mchoro]] wa [[mwaka]] [[1832]].]]
'''Barua kwa Diogneto''' (kwa [[Kigiriki]]: Πρὸς Διόγνητον Ἐπιστολή) ni [[maandishi]] ya [[Ukristo|Kikristo]] ya [[karne ya 2]]<ref>{{Citation | first = Cyril C. | last = Richardson | title = Early Christian Fathers | year = 1953 | pages = 206–10}}.</ref><ref>{{Citation | first = Richard A Jr | last = Norris | contribution = The Apologists | editor1-first = Frances | editor1-last = Young | editor2-first = Lewis | editor2-last = Ayres | editor3-first = Andrew | editor3-last = Louth | title = The Cambridge History of Early Christian Literature | year = 2004 | page = 43 | url = https://archive.org/details/the-cambridge-history-of-early-christian-literature-2008/page/n71/mode/2up}}.</ref> yenye lengo la kueleza na [[Utetezi wa Ukristo|kutetea]] [[imani]] hiyo mpya.
==Tazama pia==
* [[Utetezi wa Ukristo]]
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
== Tanbihi ==
<references />
== Marejeo ==
* Crowe, Brandon D. 2011 "O Sweet Exchange! The Soteriological Significance of the Incarnation in the Epistle to Diognetus". ''Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche'' 102, no. 1: 96–109.
* Foster, Paul 2007. "The Epistle to Diognetus". ''Expository Times'' 118, no. 4: 162–68.
* Jefford, Clayton N. 2013 ''The Epistle to Diognetus (with Fragments of Quadratus): Introduction, Text and Commentary''. ''Oxford Apostolic Fathers'' series. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19921274-3}}
* Lienhard, Joseph T. 1970 "Christology of the Epistle to Diognetus". ''Vigiliae Christianae'' 24, no. 4: 280–89.
* Lona, Horacio E. 2001 ''"An Diognet", Übersetzt und erklärt'', ed. by N. Brox, K. Niederwimmer, H. E. Lona, F. R. Prostmeier, and J. Ulrich. ''Kommentar zu frühchristlichen Apologeten'' series, KfA, Vol. 8. Verlag Herder: Freiburg u.a. {{ISBN |3-451-27679-8}}
* Nielsen, Charles Merritt 1970. "Epistle to Diognetus: Its Date and Relationship to Marcion". ''Anglican Theological Review'' 52, no. 2: 77–91.
== Viungo vya nje ==
{{wikiquote}}
{{Wikisource|Epistle to Diognetus}}
*[http://www.ccel.org/l/lake/fathers/diognetus.htm Greek text of ''Epistle to Diognetus'']
*[http://www.earlychristianwritings.com/diognetus.html Early Christian Writings:] ''Epistle of Mathetes to Diognetus'' e-text and commentaries
*[http://st-takla.org/books/pauline-todary/diognetus/index.html Arabic text of ''Epistle to Diognetus''] - [http://st-takla.org/books/fr-athnasius-fahmy/diognetus/index.html Another Arabic translation]
*[https://www.catholicculture.org/commentary/letter-to-diognetus/ Letter to Diognetus] Free audiobook at Catholicculture.org
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:fasihi ya Kigiriki]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
r03y803obth1jpolqn44qqsle4zghft
1572395
1572387
2026-06-13T14:11:58Z
Riccardo Riccioni
452
1572395
wikitext
text/x-wiki
[[Picha:Cole_Thomas_Interior_of_the_Colosseum_Rome_1832.jpg|thumb|Undani wa [[Koloseo]], [[uwanja wa michezo]] wa [[Roma ya Kale]], ambamo [[Ukristo|Wakristo]] wengi [[mfiadini|waliuawa]] katika [[dhuluma]] ya [[Dola la Roma]] [[Mateso ya Wakristo|dhidi yao]]. [[Mchoro]] wa [[mwaka]] [[1832]].]]
'''Barua kwa Diogneto''' (kwa [[Kigiriki]]: Πρὸς Διόγνητον Ἐπιστολή) ni [[maandishi]] ya [[Ukristo|Kikristo]] ya [[karne ya 2]]<ref>{{Citation | first = Cyril C. | last = Richardson | title = Early Christian Fathers | year = 1953 | pages = 206–10}}.</ref><ref>{{Citation | first = Richard A Jr | last = Norris | contribution = The Apologists | editor1-first = Frances | editor1-last = Young | editor2-first = Lewis | editor2-last = Ayres | editor3-first = Andrew | editor3-last = Louth | title = The Cambridge History of Early Christian Literature | year = 2004 | page = 43 | url = https://archive.org/details/the-cambridge-history-of-early-christian-literature-2008/page/n71/mode/2up}}.</ref> yenye lengo la kueleza na [[Utetezi wa Ukristo|kutetea]] [[imani]] hiyo mpya, kwanza kwa [[Dini za jadi|Mpagani]] Diogneto aliyemuuliza [[mwandishi]] maswali yafuatayo:
#[[Mungu]] wa [[Wakristo]] ni yupi?
#Ikoje [[dini]] yao inayowawezesha kupuuzia kabisa [[dunia]] na [[Mauti|kifo]]?
#Inatofautiana vipi na dini ya [[Ugiriki ya Kale|Wagiriki]] na ile ya [[Wayahudi]]?
#Ikiwa ndiyo dini ya kweli, imekuwaje ilichelewa hivi kupatikana [[ulimwengu|ulimwenguni]]?
Wengi wanasifu [[ufasaha]] na [[usanii]] wa [[hoja]] za majibu.
==Tazama pia==
* [[Utetezi wa Ukristo]]
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
== Tanbihi ==
<references />
== Marejeo ==
* Crowe, Brandon D. 2011 "O Sweet Exchange! The Soteriological Significance of the Incarnation in the Epistle to Diognetus". ''Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche'' 102, no. 1: 96–109.
* Foster, Paul 2007. "The Epistle to Diognetus". ''Expository Times'' 118, no. 4: 162–68.
* Jefford, Clayton N. 2013 ''The Epistle to Diognetus (with Fragments of Quadratus): Introduction, Text and Commentary''. ''Oxford Apostolic Fathers'' series. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19921274-3}}
* Lienhard, Joseph T. 1970 "Christology of the Epistle to Diognetus". ''Vigiliae Christianae'' 24, no. 4: 280–89.
* Lona, Horacio E. 2001 ''"An Diognet", Übersetzt und erklärt'', ed. by N. Brox, K. Niederwimmer, H. E. Lona, F. R. Prostmeier, and J. Ulrich. ''Kommentar zu frühchristlichen Apologeten'' series, KfA, Vol. 8. Verlag Herder: Freiburg u.a. {{ISBN |3-451-27679-8}}
* Nielsen, Charles Merritt 1970. "Epistle to Diognetus: Its Date and Relationship to Marcion". ''Anglican Theological Review'' 52, no. 2: 77–91.
== Viungo vya nje ==
{{wikiquote}}
{{Wikisource|Epistle to Diognetus}}
*[http://www.ccel.org/l/lake/fathers/diognetus.htm Greek text of ''Epistle to Diognetus'']
*[http://www.earlychristianwritings.com/diognetus.html Early Christian Writings:] ''Epistle of Mathetes to Diognetus'' e-text and commentaries
*[http://st-takla.org/books/pauline-todary/diognetus/index.html Arabic text of ''Epistle to Diognetus''] - [http://st-takla.org/books/fr-athnasius-fahmy/diognetus/index.html Another Arabic translation]
*[https://www.catholicculture.org/commentary/letter-to-diognetus/ Letter to Diognetus] Free audiobook at Catholicculture.org
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:fasihi ya Kigiriki]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
hq88t5dliw6m733mf4w0ek6da3ke98h
Kambi ya Wakimbizi Katumba
0
240904
1572386
2026-06-13T13:36:39Z
SciFusion
76137
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1325231960|Katumba Refugee Camp]]"
1572386
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi ya Wakimbizi Katumba''' ni kambi ya wakimbizi iliyopo Tanzania Wilaya ya Mpanda mkoani Katavi. Ilianzishwa mwaka 1972 kwa lengo la kupokea raia wa Burundi waliokuwa wakikimbia mauaji ya kimbari yaliyofanywa na serikali ya Burundi dhidi ya raia wa kabila la Hutu wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Burundi. Katumba ni moja kati ya makazi ya wakimbizi ya zamani zaidi na makubwa zaidi barani Afrika.[2][3][4][5]
== Historia ==
== Miundombinu ==
Kambi hii ina miundombinu ya kukidhi mahitaji ya wakimbizi. Tangu mwaka 1974, jumla ya wakimbizi 84,000 wamepewa makazi katika vijiji ishirini na tisa katika makazi ya Katumba karibu na Mpanda. Makazi hayo yana shule za msingi 24, shule moja ya sekondari na shule moja ya ufundi, zote zikitumiwa na wakimbizi pamoja na raia wa Tanzania. Kuna vituo viwili vya afya, zahanati sita, visima viwili hadi sita kwa kila kijiji na chama kimoja cha ushirika, pia kuna kituo cha kutibu kipindupindu ambacho kilianzishwa kukabiliana na mlipuko wa magonjwa kwenye kambi ya wakimbizi.
== Marejeleo ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
* ↑ Eveline, Wolfcarius; Edwin, Seleli (16 Septemba 2009). "Repatriation of 1972 Burundian Refugees hits 50,000 Mark".
* ↑ Kuch, Amelia (29 Agosti 2019). "Tanzania wants Burundian refugees sent home. But they face big challenges". ''The Conversation''. Ilitujwa mnamo 10 Desemba 2023.
* 1 2 3 "Africa's biggest refugee camps | Africa Facts". 24 Novemba 2017. Ilitunzwa kutoka ya asili mnamo 10 Desemba 2023. Ilitujwa mnamo 10 Desemba 2023.
* 1 2 UNHCR, UNHCR (22 Aprili 1999). "FROM OFFERS OF CITIZENSHIP TO INCREASED HOSTILITY". ''www.hrw.org''. Ilitujwa mnamo 10 Desemba 2023.
* ↑ "4 of the Most Resourceful Refugee Camps in Africa". ''Sonoma County Gazette''. 13 Juni 2017. Ilitujwa mnamo 10 Desemba 2023.
* ↑ Anele, Uzonna (18 Aprili 2017). "Top 7 Largest Refugee Camps In Africa 2023". ''TalkAfricana''. Ilitujwa mnamo 10 Desemba 2023.
* 1 2 "Tanzania: Katumba Refugee Camp". ''prezi.com''. Ilitujwa mnamo 10 Desemba 2023.
qne7jcp1zyfx1s2rw7cjtraukchrdsp
1572389
1572386
2026-06-13T13:46:12Z
Riccardo Riccioni
452
1572389
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi ya Wakimbizi Katumba''' ni kambi ya wakimbizi iliyopo [[wilaya ya Nsimbo]], [[mkoa wa Katavi]], [[Tanzania]]. Ilianzishwa mwaka 1972 kwa lengo la kupokea raia wa Burundi waliokuwa wakikimbia mauaji ya kimbari yaliyofanywa na serikali ya Burundi dhidi ya raia wa kabila la Wahutu wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Burundi. Katumba ni moja kati ya makazi ya wakimbizi ya zamani zaidi na makubwa zaidi barani Afrika.
== Historia ==
== Miundombinu ==
Kambi hii ina miundombinu ya kukidhi mahitaji ya wakimbizi. Tangu mwaka 1974, jumla ya wakimbizi 84,000 wamepewa makazi katika vijiji ishirini na tisa katika makazi ya Katumba karibu na Mpanda. Makazi hayo yana shule za msingi 24, shule moja ya sekondari na shule moja ya ufundi, zote zikitumiwa na wakimbizi pamoja na raia wa Tanzania. Kuna vituo viwili vya afya, zahanati sita, visima viwili hadi sita kwa kila kijiji na chama kimoja cha ushirika, pia kuna kituo cha kutibu kipindupindu ambacho kilianzishwa kukabiliana na mlipuko wa magonjwa kwenye kambi ya wakimbizi.
== Marejeo ==
[[Jamii:wilaya ya Nsimbo]]
ic9gvnjvi2l3q045hnyrlw8xkdgizzq
1572390
1572389
2026-06-13T13:48:38Z
Riccardo Riccioni
452
1572390
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi ya Wakimbizi Katumba''' ni kambi ya wakimbizi iliyopo [[kata]] ya [[Katumba (Nsimbo)|Katumba]], [[wilaya ya Nsimbo]], [[mkoa wa Katavi]], [[Tanzania]]. Ilianzishwa mwaka 1972 kwa lengo la kupokea raia wa Burundi waliokuwa wakikimbia mauaji ya kimbari yaliyofanywa na serikali ya Burundi dhidi ya raia wa kabila la Wahutu wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Burundi. Katumba ni moja kati ya makazi ya wakimbizi ya zamani zaidi na makubwa zaidi barani Afrika.
== Miundombinu ==
Kambi hii ina miundombinu ya kukidhi mahitaji ya wakimbizi. Tangu mwaka 1974, jumla ya wakimbizi 84,000 wamepewa makazi katika vijiji ishirini na tisa katika makazi ya Katumba karibu na Mpanda. Makazi hayo yana shule za msingi 24, shule moja ya sekondari na shule moja ya ufundi, zote zikitumiwa na wakimbizi pamoja na raia wa Tanzania. Kuna vituo viwili vya afya, zahanati sita, visima viwili hadi sita kwa kila kijiji na chama kimoja cha ushirika, pia kuna kituo cha kutibu kipindupindu ambacho kilianzishwa kukabiliana na mlipuko wa magonjwa kwenye kambi ya wakimbizi.
== Marejeo ==
{{mbegu-jio-katavi}}
[[Jamii:wilaya ya Nsimbo]]
6dy4qfpl2c523gpjyhk3n6r57b0uali
Wikipedia:Wiki for Refugees
4
240905
1572417
2026-06-13T18:40:44Z
Muddyb
379
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Wiki for Refugees ni kampeni ya uhariri wa Wikipedia inayolenga kuboresha, kupanua na kuunda makala kuhusu wakimbizi, uhamiaji wa kulazimishwa, kambi za wakimbizi na masuala ya haki za binadamu. Kampeni hii huwaleta pamoja wachangiaji kutoka sehemu mbalimbali duniani ili kuongeza maarifa ya wazi na ya kuaminika kuhusu hali ya wakimbizi duniani.''' Kampeni ya ''Wiki for Refugees 2026'' itafanyika kuanzia tarehe '''3 Juni hadi tarehe 3 Julai 2026''', iki...'
1572417
wikitext
text/x-wiki
'''Wiki for Refugees ni kampeni ya uhariri wa Wikipedia inayolenga kuboresha, kupanua na kuunda makala kuhusu wakimbizi, uhamiaji wa kulazimishwa, kambi za wakimbizi na masuala ya haki za binadamu. Kampeni hii huwaleta pamoja wachangiaji kutoka sehemu mbalimbali duniani ili kuongeza maarifa ya wazi na ya kuaminika kuhusu hali ya wakimbizi duniani.'''
Kampeni ya ''Wiki for Refugees 2026'' itafanyika kuanzia tarehe '''3 Juni hadi tarehe 3 Julai 2026''', ikiwa ni sehemu ya juhudi za kimataifa za kuongeza uwakilishi wa mada za wakimbizi katika Wikipedia, hususan katika lugha mbalimbali ikiwemo Wikipedia ya Kiswahili.
Katika Wikipedia ya Kiswahili (SWWP), maudhui yatakayoundwa na kuboreshwa katika kampeni hii yanajumuisha:
* Wasifu wa wakimbizi na watu waliolazimika kuhama makazi yao kutokana na migogoro, vita au mateso
* Makala kuhusu kambi za wakimbizi na makazi ya muda kwa wakimbizi
* Mashirika ya kibinadamu yanayohudumia wakimbizi kama UNHCR na mashirika yasiyo ya kiserikali
* Historia na chanzo cha migogoro inayosababisha uhamiaji wa wakimbizi
* Sera za uhamiaji na hifadhi katika nchi mbalimbali
* Changamoto za kijamii, kiuchumi na kiafya zinazowakabili wakimbizi
Lengo kuu la kampeni hii ni kupunguza pengo la maarifa kuhusu wakimbizi katika lugha ya Kiswahili na kuhakikisha taarifa sahihi, za kisasa na za kuaminika zinapatikana kwa jamii ya wasomaji wa Wikipedia.
{| class="wikitable sortable"
|+ Orodha ya Wakimbizi Mashuhuri 300 Ulimwenguni
|-
! # !! Jina (Kiswahili) !! Kiungo cha enwiki !! Fani / Sababu ya Umaarufu !! Nchi Aliyotoka
|-
| 1 || [[Albert Einstein]] || [[:en:Albert Einstein|Albert Einstein]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Ujerumani
|-
| 2 || [[Sergey Brin]] || [[:en:Sergey Brin|Sergey Brin]] || Teknolojia (Mwanzilishi wa Google) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 3 || [[Sigmund Freud]] || [[:en:Sigmund Freud|Sigmund Freud]] || Sayansi (Mwanasaikolojia) || Austria
|-
| 4 || [[Enrico Fermi]] || [[:en:Enrico Fermi|Enrico Fermi]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Italia
|-
| 5 || [[Andrew Grove]] || [[:en:Andrew Grove|Andrew Grove]] || Teknolojia (Mkurugenzi wa Intel) || Hungary
|-
| 6 || [[Stephanie Shirley]] || [[:en:Stephanie Shirley|Stephanie Shirley]] || Teknolojia na Hisani || Ujerumani
|-
| 7 || [[Carl Djerassi]] || [[:en:Carl Djerassi|Carl Djerassi]] || Sayansi (Mwanakemia) || Austria
|-
| 8 || [[Hans Adolf Krebs]] || [[:en:Hans Adolf Krebs|Hans Adolf Krebs]] || Sayansi (Mwanabiolojia) || Ujerumani
|-
| 9 || [[Max Born]] || [[:en:Max Born|Max Born]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Ujerumani
|-
| 10 || [[Victor Weisskopf]] || [[:en:Victor Weisskopf|Victor Weisskopf]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Austria
|-
| 11 || [[Lise Meitner]] || [[:en:Lise Meitner|Lise Meitner]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Ujerumani
|-
| 12 || [[Ernst Chain]] || [[:en:Ernst Chain|Ernst Chain]] || Sayansi (Mwanabiolojia) || Ujerumani
|-
| 13 || [[Leo Szilard]] || [[:en:Leo Szilard|Leo Szilard]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Hungary
|-
| 14 || [[Edward Teller]] || [[:en:Edward Teller|Edward Teller]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Hungary
|-
| 15 || [[John von Neumann]] || [[:en:John von Neumann|John von Neumann]] || Sayansi (Mwanahisabati) || Hungary
|-
| 16 || [[Eugene Wigner]] || [[:en:Eugene Wigner|Eugene Wigner]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Hungary
|-
| 17 || [[Salvador Luria]] || [[:en:Salvador Luria|Salvador Luria]] || Sayansi (Mwanabiolojia) || Italia
|-
| 18 || [[Otto Fritz Meyerhof]] || [[:en:Otto Fritz Meyerhof|Otto Fritz Meyerhof]] || Sayansi (Mtabibu) || Ujerumani
|-
| 19 || [[Gerty Cori]] || [[:en:Gerty Cori|Gerty Cori]] || Sayansi (Mtabibu) || Prague (Jamhuri ya Cheki)
|-
| 20 || [[Felix Bloch]] || [[:en:Felix Bloch|Felix Bloch]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Switzerland
|-
| 21 || [[Freddie Mercury]] || [[:en:Freddie Mercury|Freddie Mercury]] || Muziki (Mwimbaji wa Queen) || Zanzibar (Tanzania)
|-
| 22 || [[Rita Ora]] || [[:en:Rita Ora|Rita Ora]] || Muziki (Mwimbaji) || Kosovo
|-
| 23 || [[Wyclef Jean]] || [[:en:Wyclef Jean|Wyclef Jean]] || Muziki (Mwanamuziki) || Haiti
|-
| 24 || [[Marlene Dietrich]] || [[:en:Marlene Dietrich|Marlene Dietrich]] || Burudani (Muigizaji) || Ujerumani
|-
| 25 || [[Mila Kunis]] || [[:en:Mila Kunis|Mila Kunis]] || Burudani (Muigizaji) || Ukraine
|-
| 26 || [[K'naan]] || [[:en:K'naan|K'naan]] || Muziki (Rapa) || Somalia
|-
| 27 || [[Regina Spektor]] || [[:en:Regina Spektor|Regina Spektor]] || Muziki (Mwimbaji) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 28 || [[Gloria Estefan]] || [[:en:Gloria Estefan|Gloria Estefan]] || Muziki (Mwimbaji) || Cuba
|-
| 29 || [[Andy García]] || [[:en:Andy García|Andy García]] || Burudani (Muigizaji) || Cuba
|-
| 30 || [[Gene Simmons]] || [[:en:Gene Simmons|Gene Simmons]] || Muziki (Mwanamuziki wa KISS) || Israel
|-
| 31 || [[Béla Bartók]] || [[:en:Béla Bartók|Béla Bartók]] || Muziki (Mtunzi) || Hungary
|-
| 32 || [[M.I.A. (rapper)]] || [[:en:M.I.A. (rapper)|M.I.A. (rapper)]] || Muziki (Mwimbaji) || Sri Lanka
|-
| 33 || [[Arnold Schoenberg]] || [[:en:Arnold Schoenberg|Arnold Schoenberg]] || Muziki (Mtunzi) || Austria
|-
| 34 || [[Billy Wilder]] || [[:en:Billy Wilder|Billy Wilder]] || Burudani (Mwongozaji Filamu) || Austria-Hungary
|-
| 35 || [[Milton Nascimento]] || [[:en:Milton Nascimento|Milton Nascimento]] || Muziki (Mwanamuziki) || Brazil
|-
| 36 || [[Miriam Makeba]] || [[:en:Miriam Makeba|Miriam Makeba]] || Muziki na Harakati || Afrika Kusini
|-
| 37 || [[Hugh Masekela]] || [[:en:Hugh Masekela|Hugh Masekela]] || Muziki (Jazz) || Afrika Kusini
|-
| 38 || [[Aleksandr Solzhenitsyn]] || [[:en:Aleksandr Solzhenitsyn|Aleksandr Solzhenitsyn]] || Fasihi (Mwandishi) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 39 || [[Miloš Forman]] || [[:en:Miloš Forman|Miloš Forman]] || Burudani (Mwongozaji Filamu) || Czechoslovakia
|-
| 40 || [[Chipo Chung]] || [[:en:Chipo Chung|Chipo Chung]] || Burudani (Muigizaji) || Tanzania (Uraia wa Zimbabwe)
|-
| 41 || [[Iman (model)]] || [[:en:Iman (model)|Iman (model)]] || Mitindo (Mwanamitindo) || Somalia
|-
| 42 || [[Alexei Sayle]] || [[:en:Alexei Sayle|Alexei Sayle]] || Burudani (Mchekeshaji) || Uingereza
|-
| 43 || [[Victor Hugo]] || [[:en:Victor Hugo|Victor Hugo]] || Fasihi (Mwandishi) || Ufaransa
|-
| 44 || [[Marc Chagall]] || [[:en:Marc Chagall|Marc Chagall]] || Sanaa (Mchoraji) || Belarus
|-
| 45 || [[Judith Kerr]] || [[:en:Judith Kerr|Judith Kerr]] || Fasihi (Mwandishi wa Watoto) || Ujerumani
|-
| 46 || [[Vladimir Nabokov]] || [[:en:Vladimir Nabokov|Vladimir Nabokov]] || Fasihi (Mwandishi) || Urusi
|-
| 47 || [[Bertolt Brecht]] || [[:en:Bertolt Brecht|Bertolt Brecht]] || Fasihi (Mwandishi wa Michezo) || Ujerumani
|-
| 48 || [[Thomas Mann]] || [[:en:Thomas Mann|Thomas Mann]] || Fasihi (Mwandishi) || Ujerumani
|-
| 49 || [[Isabel Allende]] || [[:en:Isabel Allende|Isabel Allende]] || Fasihi (Mwandishi) || Chile
|-
| 50 || [[Milan Kundera]] || [[:en:Milan Kundera|Milan Kundera]] || Fasihi (Mwandishi) || Czechoslovakia
|-
| 51 || [[Loung Ung]] || [[:en:Loung Ung|Loung Ung]] || Fasihi na Harakati || Cambodia
|-
| 52 || [[Reinaldo Arenas]] || [[:en:Reinaldo Arenas|Reinaldo Arenas]] || Fasihi (Mwandishi na Mshairi) || Cuba
|-
| 53 || [[Lucian Freud]] || [[:en:Lucian Freud|Lucian Freud]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 54 || [[Piet Mondrian]] || [[:en:Piet Mondrian|Piet Mondrian]] || Sanaa (Mchoraji) || Uholanzi
|-
| 55 || [[Frank Auerbach]] || [[:en:Frank Auerbach|Frank Auerbach]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 56 || [[Eva Hoffman]] || [[:en:Eva Hoffman|Eva Hoffman]] || Uandishi wa Habari || Poland
|-
| 57 || [[Joseph Conrad]] || [[:en:Joseph Conrad|Joseph Conrad]] || Fasihi (Mwandishi) || Poland
|-
| 58 || [[Hannah Arendt]] || [[:en:Hannah Arendt|Hannah Arendt]] || Falsafa na Siasa || Ujerumani
|-
| 59 || [[Elie Wiesel]] || [[:en:Elie Wiesel|Elie Wiesel]] || Fasihi na Amani || Romania
|-
| 60 || [[Art Spiegelman]] || [[:en:Art Spiegelman|Art Spiegelman]] || Sanaa (Mchoraji Vibonzo) || Sweden
|-
| 61 || [[Madeleine Albright]] || [[:en:Madeleine Albright|Madeleine Albright]] || Siasa (Waziri wa Mambo ya Nje) || Czechoslovakia
|-
| 62 || [[14th Dalai Lama]] || [[:en:14th Dalai Lama|14th Dalai Lama]] || Kiongozi wa Kiroho || Tibet
|-
| 63 || [[Henry Kissinger]] || [[:en:Henry Kissinger|Henry Kissinger]] || Siasa (Waziri wa Mambo ya Nje) || Ujerumani
|-
| 64 || [[John Shalikashvili]] || [[:en:John Shalikashvili|John Shalikashvili]] || Jeshi (Jenerali wa Marekani) || Poland
|-
| 65 || [[Michaëlle Jean]] || [[:en:Michaëlle Jean|Michaëlle Jean]] || Siasa (Gavana Mkuu wa Canada) || Haiti
|-
| 66 || [[Ilhan Omar]] || [[:en:Ilhan Omar|Ilhan Omar]] || Siasa (Mbunge wa Marekani) || Somalia
|-
| 67 || [[Alf Dubs, Baron Dubs]] || [[:en:Alf Dubs, Baron Dubs|Alf Dubs, Baron Dubs]] || Siasa (Mwanasiasa Uingereza) || Czechoslovakia
|-
| 68 || [[Karl Marx]] || [[:en:Karl Marx|Karl Marx]] || Falsafa na Siasa || Ujerumani
|-
| 69 || [[Thabo Mbeki]] || [[:en:Thabo Mbeki|Thabo Mbeki]] || Siasa (Rais wa Afrika Kusini) || Afrika Kusini
|-
| 70 || [[Oliver Tambo]] || [[:en:Oliver Tambo|Oliver Tambo]] || Siasa na Harakati || Afrika Kusini
|-
| 71 || [[Benazir Bhutto]] || [[:en:Benazir Bhutto|Benazir Bhutto]] || Siasa (Waziri Mkuu) || Pakistan
|-
| 72 || [[Rigoberta Menchú]] || [[:en:Rigoberta Menchú|Rigoberta Menchú]] || Harakati za Amani || Guatemala
|-
| 73 || [[Reuven Feuerstein]] || [[:en:Reuven Feuerstein|Reuven Feuerstein]] || Sayansi (Mwanasaikolojia) || Romania
|-
| 74 || [[Adrienne Clarkson]] || [[:en:Adrienne Clarkson|Adrienne Clarkson]] || Siasa (Gavana Mkuu wa Canada) || Hong Kong
|-
| 75 || [[Abdirahman Ahmed Ali Tuur]] || [[:en:Abdirahman Ahmed Ali Tuur|Abdirahman Ahmed Ali Tuur]] || Siasa (Rais wa Somaliland) || Somalia
|-
| 76 || [[Ayaan Hirsi Ali]] || [[:en:Ayaan Hirsi Ali|Ayaan Hirsi Ali]] || Siasa na Uandishi || Somalia
|-
| 77 || [[Vaira Vīķe-Freiberga]] || [[:en:Vaira Vīķe-Freiberga|Vaira Vīķe-Freiberga]] || Siasa (Rais wa Latvia) || Latvia
|-
| 78 || [[Luis Muñoz Marín]] || [[:en:Luis Muñoz Marín|Luis Muñoz Marín]] || Siasa (Gavana wa Puerto Rico) || Puerto Rico
|-
| 79 || [[Alexander Kerensky]] || [[:en:Alexander Kerensky|Alexander Kerensky]] || Siasa (Kiongozi wa Urusi) || Urusi
|-
| 80 || [[Kgalema Motlanthe]] || [[:en:Kgalema Motlanthe|Kgalema Motlanthe]] || Siasa (Rais wa Afrika Kusini) || Afrika Kusini
|-
| 81 || [[Luol Deng]] || [[:en:Luol Deng|Luol Deng]] || Michezo (Mpira wa Kikapu) || Sudan Kusini
|-
| 82 || [[Luka Modrić]] || [[:en:Luka Modrić|Luka Modrić]] || Michezo (Soka) || Croatia
|-
| 83 || [[Victor Moses]] || [[:en:Victor Moses|Victor Moses]] || Michezo (Soka) || Nigeria
|-
| 84 || [[Alphonso Davies]] || [[:en:Alphonso Davies|Alphonso Davies]] || Michezo (Soka) || Liberia
|-
| 85 || [[Dejan Lovren]] || [[:en:Dejan Lovren|Dejan Lovren]] || Michezo (Soka) || Bosnia na Herzegovina
|-
| 86 || [[Eduardo da Silva]] || [[:en:Eduardo da Silva|Eduardo da Silva]] || Michezo (Soka) || Brazil
|-
| 87 || [[Fabrice Muamba]] || [[:en:Fabrice Muamba|Fabrice Muamba]] || Michezo (Soka) || Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
|-
| 88 || [[Meb Keflezighi]] || [[:en:Meb Keflezighi|Meb Keflezighi]] || Michezo (Mwanariadha) || Eritrea
|-
| 89 || [[Yusra Mardini]] || [[:en:Yusra Mardini|Yusra Mardini]] || Michezo (Mwogeleaji) || Syria
|-
| 90 || [[Fiona May]] || [[:en:Fiona May|Fiona May]] || Michezo (Mwanariadha) || Uingereza
|-
| 91 || [[Xherdan Shaqiri]] || [[:en:Xherdan Shaqiri|Xherdan Shaqiri]] || Michezo (Soka) || Kosovo
|-
|-
| 92 || [[Granit Xhaka]] || [[:en:Granit Xhaka|Granit Xhaka]] || Michezo (Soka) || Kosovo
|-
| 93 || [[Christian Benteke]] || [[:en:Christian Benteke|Christian Benteke]] || Michezo (Soka) || Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
|-
| 94 || [[Romelu Lukaku]] || [[:en:Romelu Lukaku|Romelu Lukaku]] || Michezo (Soka) || Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
|-
| 95 || [[Saido Berahino]] || [[:en:Saido Berahino|Saido Berahino]] || Michezo (Soka) || Burundi
|-
| 96 || [[Nadia Nadim]] || [[:en:Nadia Nadim|Nadia Nadim]] || Michezo (Soka) || Afghanistan
|-
| 97 || [[Yago Lamela]] || [[:en:Yago Lamela|Yago Lamela]] || Michezo (Mwanariadha) || Uhispania
|-
| 98 || [[Guor Marial]] || [[:en:Guor Marial|Guor Marial]] || Michezo (Mwanariadha) || Sudan Kusini
|-
| 99 || [[Lopez Lomong]] || [[:en:Lopez Lomong|Lopez Lomong]] || Michezo (Mwanariadha) || Sudan Kusini
|-
| 100 || [[Garry Kasparov]] || [[:en:Garry Kasparov|Garry Kasparov]] || Michezo (Mchezaji wa Sataranji) || Azerbaijan
|-
| 101 || [[Khaled Hosseini]] || [[:en:Khaled Hosseini|Khaled Hosseini]] || Fasihi (Mwandishi wa ''The Kite Runner'') || Afghanistan
|-
| 102 || [[Michael Marks]] || [[:en:Michael Marks|Michael Marks]] || Biashara (Mwanzilishi wa Marks & Spencer) || Belarus
|-
| 103 || [[Montague Burton]] || [[:en:Montague Burton|Montague Burton]] || Biashara (Mwanzilishi wa Burton Retail) || Lithuania
|-
| 104 || [[John Houblon]] || [[:en:John Houblon|John Houblon]] || Uchumi (Gavana wa Kwanza wa Benki ya England) || Ufaransa
|-
| 105 || [[Mikhail Baryshnikov]] || [[:en:Mikhail Baryshnikov|Mikhail Baryshnikov]] || Sanaa (Mnenguaji wa Ballet) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 106 || [[Nadia Comăneci]] || [[:en:Nadia Comăneci|Nadia Comăneci]] || Michezo (Mcheza Jojire wa Olimpiki) || Romania
|-
| 107 || [[Peter Drucker]] || [[:en:Peter Drucker|Peter Drucker]] || Elimu (Mshauri wa Usimamizi) || Austria
|-
| 108 || [[Walter Gropius]] || [[:en:Walter Gropius|Walter Gropius]] || Ujenzi (Mbunifu wa Majengo wa Bauhaus) || Ujerumani
|-
| 109 || [[Roberto Goizueta]] || [[:en:Roberto Goizueta|Roberto Goizueta]] || Biashara (Mkurugenzi Mkuu wa Coca-Cola) || Cuba
|-
| 110 || [[Hans Bethe]] || [[:en:Hans Bethe|Hans Bethe]] || Sayansi (Mwanafizikia wa Tuzo ya Nobel) || Ujerumani
|-
| 111 || [[George Grosz]] || [[:en:George Grosz|George Grosz]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 112 || [[Max Ernst]] || [[:en:Max Ernst|Max Ernst]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 113 || [[Lion Feuchtwanger]] || [[:en:Lion Feuchtwanger|Lion Feuchtwanger]] || Fasihi (Mwandishi wa Riwaya) || Ujerumani
|-
| 114 || [[W. Michael Blumenthal]] || [[:en:W. Michael Blumenthal|W. Michael Blumenthal]] || Siasa (Waziri wa Fedha wa Marekani) || Ujerumani
|-
| 115 || [[Claude Lévi-Strauss]] || [[:en:Claude Lévi-Strauss|Claude Lévi-Strauss]] || Sayansi (Mwanaanthropolojia) || Ufaransa
|-
| 116 || [[Karl Popper]] || [[:en:Karl Popper|Karl Popper]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Sayansi) || Austria
|-
| 117 || [[Ernest Gellner]] || [[:en:Ernest Gellner|Ernest Gellner]] || Falsafa (Mwanafalsafa na Mwanasosholojia) || Czechoslovakia
|-
| 118 || [[Stefan Körner]] || [[:en:Stefan Körner|Stefan Körner]] || Falsafa (Mwanafalsafa) || Czechoslovakia
|-
| 119 || [[Anna Freud]] || [[:en:Anna Freud|Anna Freud]] || Sayansi (Mwanasaikolojia wa Watoto) || Austria
|-
| 120 || [[Isaac Abravanel]] || [[:en:Isaac Abravanel|Isaac Abravanel]] || Siasa na Dini (Kiongozi wa Kiyahudi) || Ureno
|-
| 121 || [[Leo Baeck]] || [[:en:Leo Baeck|Leo Baeck]] || Dini (Rabi na Mwanateolojia) || Ujerumani
|-
| 122 || [[Assata Shakur]] || [[:en:Assata Shakur|Assata Shakur]] || Harakati (Mwanaharakati wa Black Panther) || Marekani
|-
| 123 || [[Nury Turkel]] || [[:en:Nury Turkel|Nury Turkel]] || Sheria (Mwanaharakati wa Haki za Uyghur) || China
|-
| 124 || [[Kofi Annan]] || [[:en:Kofi Annan|Kofi Annan]] || Siasa (Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa) || Ghana
|-
| 125 || [[Taslima Nasrin]] || [[:en:Taslima Nasrin|Taslima Nasrin]] || Uandishi na Harakati za Haki za Wanawake || Bangladesh
|-
| 126 || [[Alija Izetbegović]] || [[:en:Alija Izetbegović|Alija Izetbegović]] || Siasa (Rais wa Kwanza wa Bosnia) || Bosnia na Herzegovina
|-
| 127 || [[Majid Naficy]] || [[:en:Majid Naficy|Majid Naficy]] || Fasihi (Mshairi) || Iran
|-
| 128 || [[Ryszard Kapuściński]] || [[:en:Ryszard Kapuściński|Ryszard Kapuściński]] || Uandishi wa Habari || Belarus
|-
| 129 || [[Elena Bonner]] || [[:en:Elena Bonner|Elena Bonner]] || Harakati za Haki za Binadamu || Umoja wa Kisovieti
|-
| 130 || [[Natan Sharansky]] || [[:en:Natan Sharansky|Natan Sharansky]] || Siasa na Harakati || Umoja wa Kisovieti
|-
| 131 || [[Ai Weiwei]] || [[:en:Ai Weiwei|Ai Weiwei]] || Sanaa (Msanii na Mwanaharakati) || China
|-
| 132 || [[Marina Lewycka]] || [[:en:Marina Lewycka|Marina Lewycka]] || Fasihi (Mwandishi wa Riwaya) || Ujerumani (Wazazi wa Ukraine)
|-
| 133 || [[Imre Kertész]] || [[:en:Imre Kertész|Imre Kertész]] || Fasihi (Mshindi wa Tuzo ya Nobel) || Hungary
|-
| 134 || [[Eliezer Goldberg]] || [[:en:Eliezer Goldberg|Eliezer Goldberg]] || Sheria (Jaji wa Mahakama Kuu) || Israel
|-
| 135 || [[George Soros]] || [[:en:George Soros|George Soros]] || Fedha na Hisani (Mfadhili) || Hungary
|-
| 136 || [[Arthur Koestler]] || [[:en:Arthur Koestler|Arthur Koestler]] || Fasihi (Mwandishi wa Habari) || Hungary
|-
| 137 || [[Stefan Zweig]] || [[:en:Stefan Zweig|Stefan Zweig]] || Fasihi (Mwandishi wa Riwaya) || Austria
|-
| 138 || [[Joseph Roth]] || [[:en:Joseph Roth|Joseph Roth]] || Fasihi (Mwandishi) || Austria-Hungary
|-
| 139 || [[Paul Celan]] || [[:en:Paul Celan|Paul Celan]] || Fasihi (Mshairi wa lugha ya Kijerumani) || Romania
|-
| 140 || [[Nelly Sachs]] || [[:en:Nelly Sachs|Nelly Sachs]] || Fasihi (Mshairi wa Tuzo ya Nobel) || Ujerumani
|-
| 141 || [[Manubhai Madhvani]] || [[:en:Manubhai Madhvani|Manubhai Madhvani]] || Biashara (Mfanyabiashara Mkuu) || Uganda
|-
| 142 || [[Sudha Murty]] || [[:en:Sudha Murty|Sudha Murty]] || Fasihi na Hisani || India
|-
| 143 || [[Shirin Ebadi]] || [[:en:Shirin Ebadi|Shirin Ebadi]] || Sheria (Mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani) || Iran
|-
| 144 || [[Akbar Ganji]] || [[:en:Akbar Ganji|Akbar Ganji]] || Uandishi wa Habari na Harakati || Iran
|-
| 145 || [[Abdolkarim Soroush]] || [[:en:Abdolkarim Soroush|Abdolkarim Soroush]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Kiislamu) || Iran
|-
| 146 || [[Azar Nafisi]] || [[:en:Azar Nafisi|Azar Nafisi]] || Elimu (Mwandishi wa ''Reading Lolita in Tehran'') || Iran
|-
| 147 || [[Marjane Satrapi]] || [[:en:Marjane Satrapi|Marjane Satrapi]] || Sanaa (Mwandishi wa Vitabu vya Vibonzo) || Iran
|-
| 148 || [[Bahman Ghobadi]] || [[:en:Bahman Ghobadi|Bahman Ghobadi]] || Burudani (Mwongozaji wa Filamu) || Iran
|-
| 149 || [[Mohsen Makhmalbaf]] || [[:en:Mohsen Makhmalbaf|Mohsen Makhmalbaf]] || Burudani (Mwongozaji wa Filamu) || Iran
|-
| 150 || [[Reza Deghati]] || [[:en:Reza Deghati|Reza Deghati]] || Sanaa (Mpiga Picha wa Habari) || Iran
|-
| 151 || [[Christo]] || [[:en:Christo|Christo]] || Sanaa (Msanii na Mbunifu wa Mazingira) || Bulgaria
|-
| 152 || [[Georgi Markov]] || [[:en:Georgi Markov|Georgi Markov]] || Fasihi (Mwandishi wa Michezo ya Kuigiza) || Bulgaria
|-
| 153 || [[Vasil Levski]] || [[:en:Vasil Levski|Vasil Levski]] || Harakati (Shujaa wa Kitaifa) || Bulgaria
|-
| 154 || [[Hristo Botev]] || [[:en:Hristo Botev|Hristo Botev]] || Fasihi (Mshairi na Mwanaharakati) || Bulgaria
|-
| 155 || [[Lajos Kossuth]] || [[:en:Lajos Kossuth|Lajos Kossuth]] || Siasa (Gavana-Rais wa Hungary) || Hungary
|-
| 156 || [[Ferenc Puskás]] || [[:en:Ferenc Puskás|Ferenc Puskás]] || Michezo (Mchezaji Nguli wa Soka) || Hungary
|-
| 157 || [[Sándor Kocsis]] || [[:en:Sándor Kocsis|Sándor Kocsis]] || Michezo (Mchezaji wa Soka) || Hungary
|-
| 158 || [[László Kubala]] || [[:en:László Kubala|László Kubala]] || Michezo (Mchezaji wa Soka) || Hungary
|-
| 159 || [[Béla Guttmann]] || [[:en:Béla Guttmann|Béla Guttmann]] || Michezo (Kocha wa Soka) || Hungary
|-
| 160 || [[Agnes Keleti]] || [[:en:Agnes Keleti|Agnes Keleti]] || Michezo (Mshindi wa Dhahabu ya Olimpiki) || Hungary
|-
| 161 || [[Polgar sisters]] || [[:en:Polgar sisters|Polgar sisters]] || Michezo (Wachezaji wa Sataranji) || Hungary
|-
| 162 || [[Victor Vasarely]] || [[:en:Victor Vasarely|Victor Vasarely]] || Sanaa (Mchoraji wa Op Art) || Hungary
|-
| 163 || [[Robert Capa]] || [[:en:Robert Capa|Robert Capa]] || Sanaa (Mpiga Picha wa Vita) || Hungary
|-
| 164 || [[Andre Kertesz]] || [[:en:Andre Kertesz|Andre Kertesz]] || Sanaa (Mpiga Picha) || Hungary
|-
| 165 || [[Brassaï]] || [[:en:Brassaï|Brassaï]] || Sanaa (Mpiga Picha na Mchoraji) || Romania (Asili ya Hungary)
|-
| 166 || [[Arthur Adamov]] || [[:en:Arthur Adamov|Arthur Adamov]] || Fasihi (Mwandishi wa Michezo ya Kuigiza) || Urusi
|-
| 167 || [[Marc Bloch]] || [[:en:Marc Bloch|Marc Bloch]] || Elimu (Mwanahistoria) || Ufaransa
|-
| 168 || [[Fernand Braudel]] || [[:en:Fernand Braudel|Fernand Braudel]] || Elimu (Mwanahistoria) || Ufaransa
|-
| 169 || [[Raymond Aron]] || [[:en:Raymond Aron|Raymond Aron]] || Falsafa na Sosholojia || Ufaransa
|-
| 170 || [[Jean-Paul Sartre]] || [[:en:Jean-Paul Sartre|Jean-Paul Sartre]] || Falsafa na Fasihi || Ufaransa
|-
| 171 || [[Albert Camus]] || [[:en:Albert Camus|Albert Camus]] || Fasihi (Mwandishi wa Tuzo ya Nobel) || Algeria
|-
| 172 || [[Frantz Fanon]] || [[:en:Frantz Fanon|Frantz Fanon]] || Siasa na Tiba (Mwanasaikolojia) || Martinique
|-
| 173 || [[Jacques Derrida]] || [[:en:Jacques Derrida|Jacques Derrida]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Deconstruction) || Algeria
|-
| 174 || [[Hélène Cixous]] || [[:en:Hélène Cixous|Hélène Cixous]] || Fasihi na Nadharia ya Ufeministi || Algeria
|-
| 175 || [[Louis Althusser]] || [[:en:Louis Althusser|Louis Althusser]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Kimarx) || Algeria
|-
| 176 || [[Pierre Bourdieu]] || [[:en:Pierre Bourdieu|Pierre Bourdieu]] || Elimu (Mwanasosholojia) || Ufaransa
|-
| 177 || [[Michel Foucault]] || [[:en:Michel Foucault|Michel Foucault]] || Falsafa na Mwanahistoria || Ufaransa
|-
| 178 || [[Dadaab]] || [[:en:Dadaab|Dadaab]] || Kambi ya wakimbizi || Kenya
|-
| 179 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Kakuma]] || [[:en:Kakuma Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Kakuma]] || Kambi ya wakimbizi || Kenya
|-
| 180 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Nyarugusu]] || [[:en:Nyarugusu Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Nyarugusu]] || Kambi ya wakimbizi || Tanzania
|-
| 181 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Nduta]] || [[:en:Nduta Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Nduta]] || Kambi ya wakimbizi || Tanzania
|-
| 182 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Mtendeli]] || [[:en:Mtendeli refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Mtendeli]] || Kambi ya wakimbizi || Tanzania
|-
| 183 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Kutupalong]] || [[:en:Kutupalong refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Kutupalong]] || Kambi ya wakimbizi || Bangladesh
|-
| 184 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Nayapara]] || [[:en:Nayapara refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Nayapara]] || Kambi ya wakimbizi || Bangladesh
|-
| 185 || [[Makazi ya Wakimbizi ya Bidi Bidi]] || [[:en:Bidi Bidi Refugee Settlement|Makazi ya Wakimbizi ya Bidi Bidi]] || Makazi ya wakimbizi || Uganda
|-
| 186 || [[Makazi ya Wakimbizi ya Nakivale]] || [[:en:Nakivale Refugee Settlement|Makazi ya Wakimbizi ya Nakivale]] || Makazi ya wakimbizi || Uganda
|-
| 187 || [[Makazi ya Wakimbizi ya Kyangwali]] || [[:en:Kyangwali Refugee Settlement|Makazi ya Wakimbizi ya Kyangwali]] || Makazi ya wakimbizi || Uganda
|-
| 188 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Zaatari]] || [[:en:Zaatari refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Zaatari]] || Kambi ya wakimbizi || Jordan
|-
| 189 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Azraq]] || [[:en:Azraq refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Azraq]] || Kambi ya wakimbizi || Jordan
|-
| 190 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Moria]] || [[:en:Moria Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Moria]] || Kambi ya wakimbizi || Ugiriki
|-
| 191 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Mae La]] || [[:en:Mae La refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Mae La]] || Kambi ya wakimbizi || Thailand
|-
| 192 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Kiziba]] || [[:en:Kiziba refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Kiziba]] || Kambi ya wakimbizi || Rwanda
|-
| 193 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Mahama]] || [[:en:Mahama Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Mahama]] || Kambi ya wakimbizi || Rwanda
|-
| 194 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Gihembe]] || [[:en:Gihembe Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Gihembe]] || Kambi ya wakimbizi || Rwanda
|-
| 195 || [[Kambi ya Wakimbizi ya M'Bera]] || [[:en:M'Bera Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya M'Bera]] || Kambi ya wakimbizi || Mauritania
|-
| 196 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Lusenda]] || [[:en:Lusenda Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Lusenda]] || Kambi ya wakimbizi || DRC
|-
| 197 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Dzaleka]] || [[:en:Dzaleka refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Dzaleka]] || Kambi ya wakimbizi || Malawi
|-
| 198 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Itang]] || [[:en:Itang refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Itang]] || Kambi ya wakimbizi || Ethiopia
|-
| 199 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Hart Sheik]] || [[:en:Hart Sheik refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Hart Sheik]] || Kambi ya wakimbizi || Ethiopia
|-
| 200 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Jabalia]] || [[:en:Jabalia refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Jabalia]] || Kambi ya wakimbizi || Palestina
|}
7yxzvmqb21r9gjtp2bgkpcapqpg6z23
1572927
1572417
2026-06-14T07:14:39Z
Riccardo Riccioni
452
1572927
wikitext
text/x-wiki
'''Wiki for Refugees ni kampeni ya uhariri wa Wikipedia inayolenga kuboresha, kupanua na kuunda makala kuhusu wakimbizi, uhamiaji wa kulazimishwa, kambi za wakimbizi na masuala ya haki za binadamu. Kampeni hii huwaleta pamoja wachangiaji kutoka sehemu mbalimbali duniani ili kuongeza maarifa ya wazi na ya kuaminika kuhusu hali ya wakimbizi duniani.'''
Kampeni ya ''Wiki for Refugees 2026'' itafanyika kuanzia tarehe '''3 Juni hadi tarehe 3 Julai 2026''', ikiwa ni sehemu ya juhudi za kimataifa za kuongeza uwakilishi wa mada za wakimbizi katika Wikipedia, hususan katika lugha mbalimbali ikiwemo Wikipedia ya Kiswahili.
Katika Wikipedia ya Kiswahili (SWWP), maudhui yatakayoundwa na kuboreshwa katika kampeni hii yanajumuisha:
* Wasifu wa wakimbizi na watu waliolazimika kuhama makazi yao kutokana na migogoro, vita au mateso
* Makala kuhusu kambi za wakimbizi na makazi ya muda kwa wakimbizi
* Mashirika ya kibinadamu yanayohudumia wakimbizi kama UNHCR na mashirika yasiyo ya kiserikali
* Historia na chanzo cha migogoro inayosababisha uhamiaji wa wakimbizi
* Sera za uhamiaji na hifadhi katika nchi mbalimbali
* Changamoto za kijamii, kiuchumi na kiafya zinazowakabili wakimbizi
Lengo kuu la kampeni hii ni kupunguza pengo la maarifa kuhusu wakimbizi katika lugha ya Kiswahili na kuhakikisha taarifa sahihi, za kisasa na za kuaminika zinapatikana kwa jamii ya wasomaji wa Wikipedia.
{| class="wikitable sortable"
|+ Orodha ya Wakimbizi Mashuhuri 300 Ulimwenguni
|-
! # !! Jina (Kiswahili) !! Kiungo cha enwiki !! Fani / Sababu ya Umaarufu !! Nchi Aliyotoka
|-
| 1 || [[Albert Einstein]] || [[:en:Albert Einstein|Albert Einstein]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Ujerumani
|-
| 2 || [[Sergey Brin]] || [[:en:Sergey Brin|Sergey Brin]] || Teknolojia (Mwanzilishi wa Google) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 3 || [[Sigmund Freud]] || [[:en:Sigmund Freud|Sigmund Freud]] || Sayansi (Mwanasaikolojia) || Austria
|-
| 4 || [[Enrico Fermi]] || [[:en:Enrico Fermi|Enrico Fermi]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Italia
|-
| 5 || [[Andrew Grove]] || [[:en:Andrew Grove|Andrew Grove]] || Teknolojia (Mkurugenzi wa Intel) || Hungary
|-
| 6 || [[Stephanie Shirley]] || [[:en:Stephanie Shirley|Stephanie Shirley]] || Teknolojia na Hisani || Ujerumani
|-
| 7 || [[Carl Djerassi]] || [[:en:Carl Djerassi|Carl Djerassi]] || Sayansi (Mwanakemia) || Austria
|-
| 8 || [[Hans Adolf Krebs]] || [[:en:Hans Adolf Krebs|Hans Adolf Krebs]] || Sayansi (Mwanabiolojia) || Ujerumani
|-
| 9 || [[Max Born]] || [[:en:Max Born|Max Born]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Ujerumani
|-
| 10 || [[Victor Weisskopf]] || [[:en:Victor Weisskopf|Victor Weisskopf]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Austria
|-
| 11 || [[Lise Meitner]] || [[:en:Lise Meitner|Lise Meitner]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Ujerumani
|-
| 12 || [[Ernst Chain]] || [[:en:Ernst Chain|Ernst Chain]] || Sayansi (Mwanabiolojia) || Ujerumani
|-
| 13 || [[Leo Szilard]] || [[:en:Leo Szilard|Leo Szilard]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Hungary
|-
| 14 || [[Edward Teller]] || [[:en:Edward Teller|Edward Teller]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Hungary
|-
| 15 || [[John von Neumann]] || [[:en:John von Neumann|John von Neumann]] || Sayansi (Mwanahisabati) || Hungary
|-
| 16 || [[Eugene Wigner]] || [[:en:Eugene Wigner|Eugene Wigner]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Hungary
|-
| 17 || [[Salvador Luria]] || [[:en:Salvador Luria|Salvador Luria]] || Sayansi (Mwanabiolojia) || Italia
|-
| 18 || [[Otto Fritz Meyerhof]] || [[:en:Otto Fritz Meyerhof|Otto Fritz Meyerhof]] || Sayansi (Mtabibu) || Ujerumani
|-
| 19 || [[Gerty Cori]] || [[:en:Gerty Cori|Gerty Cori]] || Sayansi (Mtabibu) || Prague (Jamhuri ya Cheki)
|-
| 20 || [[Felix Bloch]] || [[:en:Felix Bloch|Felix Bloch]] || Sayansi (Mwanafizikia) || Switzerland
|-
| 21 || [[Freddie Mercury]] || [[:en:Freddie Mercury|Freddie Mercury]] || Muziki (Mwimbaji wa Queen) || Zanzibar (Tanzania)
|-
| 22 || [[Rita Ora]] || [[:en:Rita Ora|Rita Ora]] || Muziki (Mwimbaji) || Kosovo
|-
| 23 || [[Wyclef Jean]] || [[:en:Wyclef Jean|Wyclef Jean]] || Muziki (Mwanamuziki) || Haiti
|-
| 24 || [[Marlene Dietrich]] || [[:en:Marlene Dietrich|Marlene Dietrich]] || Burudani (Muigizaji) || Ujerumani
|-
| 25 || [[Mila Kunis]] || [[:en:Mila Kunis|Mila Kunis]] || Burudani (Muigizaji) || Ukraine
|-
| 26 || [[K'naan]] || [[:en:K'naan|K'naan]] || Muziki (Rapa) || Somalia
|-
| 27 || [[Regina Spektor]] || [[:en:Regina Spektor|Regina Spektor]] || Muziki (Mwimbaji) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 28 || [[Gloria Estefan]] || [[:en:Gloria Estefan|Gloria Estefan]] || Muziki (Mwimbaji) || Cuba
|-
| 29 || [[Andy García]] || [[:en:Andy García|Andy García]] || Burudani (Muigizaji) || Cuba
|-
| 30 || [[Gene Simmons]] || [[:en:Gene Simmons|Gene Simmons]] || Muziki (Mwanamuziki wa KISS) || Israel
|-
| 31 || [[Béla Bartók]] || [[:en:Béla Bartók|Béla Bartók]] || Muziki (Mtunzi) || Hungary
|-
| 32 || [[M.I.A. (rapa)]] || [[:en:M.I.A. (rapper)|M.I.A. (rapa)]] || Muziki (Mwimbaji) || Sri Lanka
|-
| 33 || [[Arnold Schoenberg]] || [[:en:Arnold Schoenberg|Arnold Schoenberg]] || Muziki (Mtunzi) || Austria
|-
| 34 || [[Billy Wilder]] || [[:en:Billy Wilder|Billy Wilder]] || Burudani (Mwongozaji Filamu) || Austria-Hungary
|-
| 35 || [[Milton Nascimento]] || [[:en:Milton Nascimento|Milton Nascimento]] || Muziki (Mwanamuziki) || Brazil
|-
| 36 || [[Miriam Makeba]] || [[:en:Miriam Makeba|Miriam Makeba]] || Muziki na Harakati || Afrika Kusini
|-
| 37 || [[Hugh Masekela]] || [[:en:Hugh Masekela|Hugh Masekela]] || Muziki (Jazz) || Afrika Kusini
|-
| 38 || [[Aleksandr Solzhenitsyn]] || [[:en:Aleksandr Solzhenitsyn|Aleksandr Solzhenitsyn]] || Fasihi (Mwandishi) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 39 || [[Miloš Forman]] || [[:en:Miloš Forman|Miloš Forman]] || Burudani (Mwongozaji Filamu) || Czechoslovakia
|-
| 40 || [[Chipo Chung]] || [[:en:Chipo Chung|Chipo Chung]] || Burudani (Muigizaji) || Tanzania (Uraia wa Zimbabwe)
|-
| 41 || [[Iman (mwanamitindo)]] || [[:en:Iman (model)|Iman (mwanamitindo)]] || Mitindo (Mwanamitindo) || Somalia
|-
| 42 || [[Alexei Sayle]] || [[:en:Alexei Sayle|Alexei Sayle]] || Burudani (Mchekeshaji) || Uingereza
|-
| 43 || [[Victor Hugo]] || [[:en:Victor Hugo|Victor Hugo]] || Fasihi (Mwandishi) || Ufaransa
|-
| 44 || [[Marc Chagall]] || [[:en:Marc Chagall|Marc Chagall]] || Sanaa (Mchoraji) || Belarus
|-
| 45 || [[Judith Kerr]] || [[:en:Judith Kerr|Judith Kerr]] || Fasihi (Mwandishi wa Watoto) || Ujerumani
|-
| 46 || [[Vladimir Nabokov]] || [[:en:Vladimir Nabokov|Vladimir Nabokov]] || Fasihi (Mwandishi) || Urusi
|-
| 47 || [[Bertolt Brecht]] || [[:en:Bertolt Brecht|Bertolt Brecht]] || Fasihi (Mwandishi wa Michezo) || Ujerumani
|-
| 48 || [[Thomas Mann]] || [[:en:Thomas Mann|Thomas Mann]] || Fasihi (Mwandishi) || Ujerumani
|-
| 49 || [[Isabel Allende]] || [[:en:Isabel Allende|Isabel Allende]] || Fasihi (Mwandishi) || Chile
|-
| 50 || [[Milan Kundera]] || [[:en:Milan Kundera|Milan Kundera]] || Fasihi (Mwandishi) || Czechoslovakia
|-
| 51 || [[Loung Ung]] || [[:en:Loung Ung|Loung Ung]] || Fasihi na Harakati || Cambodia
|-
| 52 || [[Reinaldo Arenas]] || [[:en:Reinaldo Arenas|Reinaldo Arenas]] || Fasihi (Mwandishi na Mshairi) || Cuba
|-
| 53 || [[Lucian Freud]] || [[:en:Lucian Freud|Lucian Freud]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 54 || [[Piet Mondrian]] || [[:en:Piet Mondrian|Piet Mondrian]] || Sanaa (Mchoraji) || Uholanzi
|-
| 55 || [[Frank Auerbach]] || [[:en:Frank Auerbach|Frank Auerbach]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 56 || [[Eva Hoffman]] || [[:en:Eva Hoffman|Eva Hoffman]] || Uandishi wa Habari || Poland
|-
| 57 || [[Joseph Conrad]] || [[:en:Joseph Conrad|Joseph Conrad]] || Fasihi (Mwandishi) || Poland
|-
| 58 || [[Hannah Arendt]] || [[:en:Hannah Arendt|Hannah Arendt]] || Falsafa na Siasa || Ujerumani
|-
| 59 || [[Elie Wiesel]] || [[:en:Elie Wiesel|Elie Wiesel]] || Fasihi na Amani || Romania
|-
| 60 || [[Art Spiegelman]] || [[:en:Art Spiegelman|Art Spiegelman]] || Sanaa (Mchoraji Vibonzo) || Sweden
|-
| 61 || [[Madeleine Albright]] || [[:en:Madeleine Albright|Madeleine Albright]] || Siasa (Waziri wa Mambo ya Nje) || Czechoslovakia
|-
| 62 || [[Dalai Lama wa 14]] || [[:en:14th Dalai Lama|Dalai Lama wa 14]] || Kiongozi wa Kiroho || Tibet
|-
| 63 || [[Henry Kissinger]] || [[:en:Henry Kissinger|Henry Kissinger]] || Siasa (Waziri wa Mambo ya Nje) || Ujerumani
|-
| 64 || [[John Shalikashvili]] || [[:en:John Shalikashvili|John Shalikashvili]] || Jeshi (Jenerali wa Marekani) || Poland
|-
| 65 || [[Michaëlle Jean]] || [[:en:Michaëlle Jean|Michaëlle Jean]] || Siasa (Gavana Mkuu wa Canada) || Haiti
|-
| 66 || [[Ilhan Omar]] || [[:en:Ilhan Omar|Ilhan Omar]] || Siasa (Mbunge wa Marekani) || Somalia
|-
| 67 || [[Alf Dubs]] || [[:en:Alf Dubs, Baron Dubs|Alf Dubs]] || Siasa (Mwanasiasa Uingereza) || Czechoslovakia
|-
| 68 || [[Karl Marx]] || [[:en:Karl Marx|Karl Marx]] || Falsafa na Siasa || Ujerumani
|-
| 69 || [[Thabo Mbeki]] || [[:en:Thabo Mbeki|Thabo Mbeki]] || Siasa (Rais wa Afrika Kusini) || Afrika Kusini
|-
| 70 || [[Oliver Tambo]] || [[:en:Oliver Tambo|Oliver Tambo]] || Siasa na Harakati || Afrika Kusini
|-
| 71 || [[Benazir Bhutto]] || [[:en:Benazir Bhutto|Benazir Bhutto]] || Siasa (Waziri Mkuu) || Pakistan
|-
| 72 || [[Rigoberta Menchú]] || [[:en:Rigoberta Menchú|Rigoberta Menchú]] || Harakati za Amani || Guatemala
|-
| 73 || [[Reuven Feuerstein]] || [[:en:Reuven Feuerstein|Reuven Feuerstein]] || Sayansi (Mwanasaikolojia) || Romania
|-
| 74 || [[Adrienne Clarkson]] || [[:en:Adrienne Clarkson|Adrienne Clarkson]] || Siasa (Gavana Mkuu wa Canada) || Hong Kong
|-
| 75 || [[Abdirahman Ahmed Ali Tuur]] || [[:en:Abdirahman Ahmed Ali Tuur|Abdirahman Ahmed Ali Tuur]] || Siasa (Rais wa Somaliland) || Somalia
|-
| 76 || [[Ayaan Hirsi Ali]] || [[:en:Ayaan Hirsi Ali|Ayaan Hirsi Ali]] || Siasa na Uandishi || Somalia
|-
| 77 || [[Vaira Vīķe-Freiberga]] || [[:en:Vaira Vīķe-Freiberga|Vaira Vīķe-Freiberga]] || Siasa (Rais wa Latvia) || Latvia
|-
| 78 || [[Luis Muñoz Marín]] || [[:en:Luis Muñoz Marín|Luis Muñoz Marín]] || Siasa (Gavana wa Puerto Rico) || Puerto Rico
|-
| 79 || [[Alexander Kerensky]] || [[:en:Alexander Kerensky|Alexander Kerensky]] || Siasa (Kiongozi wa Urusi) || Urusi
|-
| 80 || [[Kgalema Motlanthe]] || [[:en:Kgalema Motlanthe|Kgalema Motlanthe]] || Siasa (Rais wa Afrika Kusini) || Afrika Kusini
|-
| 81 || [[Luol Deng]] || [[:en:Luol Deng|Luol Deng]] || Michezo (Mpira wa Kikapu) || Sudan Kusini
|-
| 82 || [[Luka Modrić]] || [[:en:Luka Modrić|Luka Modrić]] || Michezo (Soka) || Croatia
|-
| 83 || [[Victor Moses]] || [[:en:Victor Moses|Victor Moses]] || Michezo (Soka) || Nigeria
|-
| 84 || [[Alphonso Davies]] || [[:en:Alphonso Davies|Alphonso Davies]] || Michezo (Soka) || Liberia
|-
| 85 || [[Dejan Lovren]] || [[:en:Dejan Lovren|Dejan Lovren]] || Michezo (Soka) || Bosnia na Herzegovina
|-
| 86 || [[Eduardo da Silva]] || [[:en:Eduardo da Silva|Eduardo da Silva]] || Michezo (Soka) || Brazil
|-
| 87 || [[Fabrice Muamba]] || [[:en:Fabrice Muamba|Fabrice Muamba]] || Michezo (Soka) || Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
|-
| 88 || [[Meb Keflezighi]] || [[:en:Meb Keflezighi|Meb Keflezighi]] || Michezo (Mwanariadha) || Eritrea
|-
| 89 || [[Yusra Mardini]] || [[:en:Yusra Mardini|Yusra Mardini]] || Michezo (Mwogeleaji) || Syria
|-
| 90 || [[Fiona May]] || [[:en:Fiona May|Fiona May]] || Michezo (Mwanariadha) || Uingereza
|-
| 91 || [[Xherdan Shaqiri]] || [[:en:Xherdan Shaqiri|Xherdan Shaqiri]] || Michezo (Soka) || Kosovo
|-
|-
| 92 || [[Granit Xhaka]] || [[:en:Granit Xhaka|Granit Xhaka]] || Michezo (Soka) || Kosovo
|-
| 93 || [[Christian Benteke]] || [[:en:Christian Benteke|Christian Benteke]] || Michezo (Soka) || Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
|-
| 94 || [[Romelu Lukaku]] || [[:en:Romelu Lukaku|Romelu Lukaku]] || Michezo (Soka) || Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
|-
| 95 || [[Saido Berahino]] || [[:en:Saido Berahino|Saido Berahino]] || Michezo (Soka) || Burundi
|-
| 96 || [[Nadia Nadim]] || [[:en:Nadia Nadim|Nadia Nadim]] || Michezo (Soka) || Afghanistan
|-
| 97 || [[Yago Lamela]] || [[:en:Yago Lamela|Yago Lamela]] || Michezo (Mwanariadha) || Uhispania
|-
| 98 || [[Guor Marial]] || [[:en:Guor Marial|Guor Marial]] || Michezo (Mwanariadha) || Sudan Kusini
|-
| 99 || [[Lopez Lomong]] || [[:en:Lopez Lomong|Lopez Lomong]] || Michezo (Mwanariadha) || Sudan Kusini
|-
| 100 || [[Garry Kasparov]] || [[:en:Garry Kasparov|Garry Kasparov]] || Michezo (Mchezaji wa Sataranji) || Azerbaijan
|-
| 101 || [[Khaled Hosseini]] || [[:en:Khaled Hosseini|Khaled Hosseini]] || Fasihi (Mwandishi wa ''The Kite Runner'') || Afghanistan
|-
| 102 || [[Michael Marks]] || [[:en:Michael Marks|Michael Marks]] || Biashara (Mwanzilishi wa Marks & Spencer) || Belarus
|-
| 103 || [[Montague Burton]] || [[:en:Montague Burton|Montague Burton]] || Biashara (Mwanzilishi wa Burton Retail) || Lithuania
|-
| 104 || [[John Houblon]] || [[:en:John Houblon|John Houblon]] || Uchumi (Gavana wa Kwanza wa Benki ya England) || Ufaransa
|-
| 105 || [[Mikhail Baryshnikov]] || [[:en:Mikhail Baryshnikov|Mikhail Baryshnikov]] || Sanaa (Mnenguaji wa Ballet) || Umoja wa Kisovieti
|-
| 106 || [[Nadia Comăneci]] || [[:en:Nadia Comăneci|Nadia Comăneci]] || Michezo (Mcheza Jojire wa Olimpiki) || Romania
|-
| 107 || [[Peter Drucker]] || [[:en:Peter Drucker|Peter Drucker]] || Elimu (Mshauri wa Usimamizi) || Austria
|-
| 108 || [[Walter Gropius]] || [[:en:Walter Gropius|Walter Gropius]] || Ujenzi (Mbunifu wa Majengo wa Bauhaus) || Ujerumani
|-
| 109 || [[Roberto Goizueta]] || [[:en:Roberto Goizueta|Roberto Goizueta]] || Biashara (Mkurugenzi Mkuu wa Coca-Cola) || Cuba
|-
| 110 || [[Hans Bethe]] || [[:en:Hans Bethe|Hans Bethe]] || Sayansi (Mwanafizikia wa Tuzo ya Nobel) || Ujerumani
|-
| 111 || [[George Grosz]] || [[:en:George Grosz|George Grosz]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 112 || [[Max Ernst]] || [[:en:Max Ernst|Max Ernst]] || Sanaa (Mchoraji) || Ujerumani
|-
| 113 || [[Lion Feuchtwanger]] || [[:en:Lion Feuchtwanger|Lion Feuchtwanger]] || Fasihi (Mwandishi wa Riwaya) || Ujerumani
|-
| 114 || [[W. Michael Blumenthal]] || [[:en:W. Michael Blumenthal|W. Michael Blumenthal]] || Siasa (Waziri wa Fedha wa Marekani) || Ujerumani
|-
| 115 || [[Claude Lévi-Strauss]] || [[:en:Claude Lévi-Strauss|Claude Lévi-Strauss]] || Sayansi (Mwanaanthropolojia) || Ufaransa
|-
| 116 || [[Karl Popper]] || [[:en:Karl Popper|Karl Popper]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Sayansi) || Austria
|-
| 117 || [[Ernest Gellner]] || [[:en:Ernest Gellner|Ernest Gellner]] || Falsafa (Mwanafalsafa na Mwanasosholojia) || Czechoslovakia
|-
| 118 || [[Stefan Körner]] || [[:en:Stefan Körner|Stefan Körner]] || Falsafa (Mwanafalsafa) || Czechoslovakia
|-
| 119 || [[Anna Freud]] || [[:en:Anna Freud|Anna Freud]] || Sayansi (Mwanasaikolojia wa Watoto) || Austria
|-
| 120 || [[Isaac Abravanel]] || [[:en:Isaac Abravanel|Isaac Abravanel]] || Siasa na Dini (Kiongozi wa Kiyahudi) || Ureno
|-
| 121 || [[Leo Baeck]] || [[:en:Leo Baeck|Leo Baeck]] || Dini (Rabi na Mwanateolojia) || Ujerumani
|-
| 122 || [[Assata Shakur]] || [[:en:Assata Shakur|Assata Shakur]] || Harakati (Mwanaharakati wa Black Panther) || Marekani
|-
| 123 || [[Nury Turkel]] || [[:en:Nury Turkel|Nury Turkel]] || Sheria (Mwanaharakati wa Haki za Uyghur) || China
|-
| 124 || [[Kofi Annan]] || [[:en:Kofi Annan|Kofi Annan]] || Siasa (Katibu Mkuu wa zamani wa Umoja wa Mataifa) || Ghana
|-
| 125 || [[Taslima Nasrin]] || [[:en:Taslima Nasrin|Taslima Nasrin]] || Uandishi na Harakati za Haki za Wanawake || Bangladesh
|-
| 126 || [[Alija Izetbegović]] || [[:en:Alija Izetbegović|Alija Izetbegović]] || Siasa (Rais wa Kwanza wa Bosnia) || Bosnia na Herzegovina
|-
| 127 || [[Majid Naficy]] || [[:en:Majid Naficy|Majid Naficy]] || Fasihi (Mshairi) || Iran
|-
| 128 || [[Ryszard Kapuściński]] || [[:en:Ryszard Kapuściński|Ryszard Kapuściński]] || Uandishi wa Habari || Belarus
|-
| 129 || [[Elena Bonner]] || [[:en:Elena Bonner|Elena Bonner]] || Harakati za Haki za Binadamu || Umoja wa Kisovieti
|-
| 130 || [[Natan Sharansky]] || [[:en:Natan Sharansky|Natan Sharansky]] || Siasa na Harakati || Umoja wa Kisovieti
|-
| 131 || [[Ai Weiwei]] || [[:en:Ai Weiwei|Ai Weiwei]] || Sanaa (Msanii na Mwanaharakati) || China
|-
| 132 || [[Marina Lewycka]] || [[:en:Marina Lewycka|Marina Lewycka]] || Fasihi (Mwandishi wa Riwaya) || Ujerumani (Wazazi wa Ukraine)
|-
| 133 || [[Imre Kertész]] || [[:en:Imre Kertész|Imre Kertész]] || Fasihi (Mshindi wa Tuzo ya Nobel) || Hungary
|-
| 134 || [[Eliezer Goldberg]] || [[:en:Eliezer Goldberg|Eliezer Goldberg]] || Sheria (Jaji wa Mahakama Kuu) || Israel
|-
| 135 || [[George Soros]] || [[:en:George Soros|George Soros]] || Fedha na Hisani (Mfadhili) || Hungary
|-
| 136 || [[Arthur Koestler]] || [[:en:Arthur Koestler|Arthur Koestler]] || Fasihi (Mwandishi wa Habari) || Hungary
|-
| 137 || [[Stefan Zweig]] || [[:en:Stefan Zweig|Stefan Zweig]] || Fasihi (Mwandishi wa Riwaya) || Austria
|-
| 138 || [[Joseph Roth]] || [[:en:Joseph Roth|Joseph Roth]] || Fasihi (Mwandishi) || Austria-Hungary
|-
| 139 || [[Paul Celan]] || [[:en:Paul Celan|Paul Celan]] || Fasihi (Mshairi wa lugha ya Kijerumani) || Romania
|-
| 140 || [[Nelly Sachs]] || [[:en:Nelly Sachs|Nelly Sachs]] || Fasihi (Mshairi wa Tuzo ya Nobel) || Ujerumani
|-
| 141 || [[Manubhai Madhvani]] || [[:en:Manubhai Madhvani|Manubhai Madhvani]] || Biashara (Mfanyabiashara Mkuu) || Uganda
|-
| 142 || [[Sudha Murty]] || [[:en:Sudha Murty|Sudha Murty]] || Fasihi na Hisani || India
|-
| 143 || [[Shirin Ebadi]] || [[:en:Shirin Ebadi|Shirin Ebadi]] || Sheria (Mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani) || Iran
|-
| 144 || [[Akbar Ganji]] || [[:en:Akbar Ganji|Akbar Ganji]] || Uandishi wa Habari na Harakati || Iran
|-
| 145 || [[Abdolkarim Soroush]] || [[:en:Abdolkarim Soroush|Abdolkarim Soroush]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Kiislamu) || Iran
|-
| 146 || [[Azar Nafisi]] || [[:en:Azar Nafisi|Azar Nafisi]] || Elimu (Mwandishi wa ''Reading Lolita in Tehran'') || Iran
|-
| 147 || [[Marjane Satrapi]] || [[:en:Marjane Satrapi|Marjane Satrapi]] || Sanaa (Mwandishi wa Vitabu vya Vibonzo) || Iran
|-
| 148 || [[Bahman Ghobadi]] || [[:en:Bahman Ghobadi|Bahman Ghobadi]] || Burudani (Mwongozaji wa Filamu) || Iran
|-
| 149 || [[Mohsen Makhmalbaf]] || [[:en:Mohsen Makhmalbaf|Mohsen Makhmalbaf]] || Burudani (Mwongozaji wa Filamu) || Iran
|-
| 150 || [[Reza Deghati]] || [[:en:Reza Deghati|Reza Deghati]] || Sanaa (Mpiga Picha wa Habari) || Iran
|-
| 151 || [[Christo]] || [[:en:Christo|Christo]] || Sanaa (Msanii na Mbunifu wa Mazingira) || Bulgaria
|-
| 152 || [[Georgi Markov]] || [[:en:Georgi Markov|Georgi Markov]] || Fasihi (Mwandishi wa Michezo ya Kuigiza) || Bulgaria
|-
| 153 || [[Vasil Levski]] || [[:en:Vasil Levski|Vasil Levski]] || Harakati (Shujaa wa Kitaifa) || Bulgaria
|-
| 154 || [[Hristo Botev]] || [[:en:Hristo Botev|Hristo Botev]] || Fasihi (Mshairi na Mwanaharakati) || Bulgaria
|-
| 155 || [[Lajos Kossuth]] || [[:en:Lajos Kossuth|Lajos Kossuth]] || Siasa (Gavana-Rais wa Hungary) || Hungary
|-
| 156 || [[Ferenc Puskás]] || [[:en:Ferenc Puskás|Ferenc Puskás]] || Michezo (Mchezaji Nguli wa Soka) || Hungary
|-
| 157 || [[Sándor Kocsis]] || [[:en:Sándor Kocsis|Sándor Kocsis]] || Michezo (Mchezaji wa Soka) || Hungary
|-
| 158 || [[László Kubala]] || [[:en:László Kubala|László Kubala]] || Michezo (Mchezaji wa Soka) || Hungary
|-
| 159 || [[Béla Guttmann]] || [[:en:Béla Guttmann|Béla Guttmann]] || Michezo (Kocha wa Soka) || Hungary
|-
| 160 || [[Agnes Keleti]] || [[:en:Agnes Keleti|Agnes Keleti]] || Michezo (Mshindi wa Dhahabu ya Olimpiki) || Hungary
|-
| 161 || [[Polgar sisters]] || [[:en:Polgar sisters|Polgar sisters]] || Michezo (Wachezaji wa Sataranji) || Hungary
|-
| 162 || [[Victor Vasarely]] || [[:en:Victor Vasarely|Victor Vasarely]] || Sanaa (Mchoraji wa Op Art) || Hungary
|-
| 163 || [[Robert Capa]] || [[:en:Robert Capa|Robert Capa]] || Sanaa (Mpiga Picha wa Vita) || Hungary
|-
| 164 || [[Andre Kertesz]] || [[:en:Andre Kertesz|Andre Kertesz]] || Sanaa (Mpiga Picha) || Hungary
|-
| 165 || [[Brassaï]] || [[:en:Brassaï|Brassaï]] || Sanaa (Mpiga Picha na Mchoraji) || Romania (Asili ya Hungary)
|-
| 166 || [[Arthur Adamov]] || [[:en:Arthur Adamov|Arthur Adamov]] || Fasihi (Mwandishi wa Michezo ya Kuigiza) || Urusi
|-
| 167 || [[Marc Bloch]] || [[:en:Marc Bloch|Marc Bloch]] || Elimu (Mwanahistoria) || Ufaransa
|-
| 168 || [[Fernand Braudel]] || [[:en:Fernand Braudel|Fernand Braudel]] || Elimu (Mwanahistoria) || Ufaransa
|-
| 169 || [[Raymond Aron]] || [[:en:Raymond Aron|Raymond Aron]] || Falsafa na Sosholojia || Ufaransa
|-
| 170 || [[Jean-Paul Sartre]] || [[:en:Jean-Paul Sartre|Jean-Paul Sartre]] || Falsafa na Fasihi || Ufaransa
|-
| 171 || [[Albert Camus]] || [[:en:Albert Camus|Albert Camus]] || Fasihi (Mwandishi wa Tuzo ya Nobel) || Algeria
|-
| 172 || [[Frantz Fanon]] || [[:en:Frantz Fanon|Frantz Fanon]] || Siasa na Tiba (Mwanasaikolojia) || Martinique
|-
| 173 || [[Jacques Derrida]] || [[:en:Jacques Derrida|Jacques Derrida]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Deconstruction) || Algeria
|-
| 174 || [[Hélène Cixous]] || [[:en:Hélène Cixous|Hélène Cixous]] || Fasihi na Nadharia ya Ufeministi || Algeria
|-
| 175 || [[Louis Althusser]] || [[:en:Louis Althusser|Louis Althusser]] || Falsafa (Mwanafalsafa wa Kimarx) || Algeria
|-
| 176 || [[Pierre Bourdieu]] || [[:en:Pierre Bourdieu|Pierre Bourdieu]] || Elimu (Mwanasosholojia) || Ufaransa
|-
| 177 || [[Michel Foucault]] || [[:en:Michel Foucault|Michel Foucault]] || Falsafa na Mwanahistoria || Ufaransa
|-
| 178 || [[Dadaab]] || [[:en:Dadaab|Dadaab]] || Kambi ya wakimbizi || Kenya
|-
| 179 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Kakuma]] || [[:en:Kakuma Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Kakuma]] || Kambi ya wakimbizi || Kenya
|-
| 180 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Nyarugusu]] || [[:en:Nyarugusu Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Nyarugusu]] || Kambi ya wakimbizi || Tanzania
|-
| 181 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Nduta]] || [[:en:Nduta Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Nduta]] || Kambi ya wakimbizi || Tanzania
|-
| 182 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Mtendeli]] || [[:en:Mtendeli refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Mtendeli]] || Kambi ya wakimbizi || Tanzania
|-
| 183 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Kutupalong]] || [[:en:Kutupalong refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Kutupalong]] || Kambi ya wakimbizi || Bangladesh
|-
| 184 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Nayapara]] || [[:en:Nayapara refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Nayapara]] || Kambi ya wakimbizi || Bangladesh
|-
| 185 || [[Makazi ya Wakimbizi ya Bidi Bidi]] || [[:en:Bidi Bidi Refugee Settlement|Makazi ya Wakimbizi ya Bidi Bidi]] || Makazi ya wakimbizi || Uganda
|-
| 186 || [[Makazi ya Wakimbizi ya Nakivale]] || [[:en:Nakivale Refugee Settlement|Makazi ya Wakimbizi ya Nakivale]] || Makazi ya wakimbizi || Uganda
|-
| 187 || [[Makazi ya Wakimbizi ya Kyangwali]] || [[:en:Kyangwali Refugee Settlement|Makazi ya Wakimbizi ya Kyangwali]] || Makazi ya wakimbizi || Uganda
|-
| 188 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Zaatari]] || [[:en:Zaatari refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Zaatari]] || Kambi ya wakimbizi || Jordan
|-
| 189 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Azraq]] || [[:en:Azraq refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Azraq]] || Kambi ya wakimbizi || Jordan
|-
| 190 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Moria]] || [[:en:Moria Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Moria]] || Kambi ya wakimbizi || Ugiriki
|-
| 191 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Mae La]] || [[:en:Mae La refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Mae La]] || Kambi ya wakimbizi || Thailand
|-
| 192 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Kiziba]] || [[:en:Kiziba refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Kiziba]] || Kambi ya wakimbizi || Rwanda
|-
| 193 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Mahama]] || [[:en:Mahama Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Mahama]] || Kambi ya wakimbizi || Rwanda
|-
| 194 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Gihembe]] || [[:en:Gihembe Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Gihembe]] || Kambi ya wakimbizi || Rwanda
|-
| 195 || [[Kambi ya Wakimbizi ya M'Bera]] || [[:en:M'Bera Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya M'Bera]] || Kambi ya wakimbizi || Mauritania
|-
| 196 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Lusenda]] || [[:en:Lusenda Refugee Camp|Kambi ya Wakimbizi ya Lusenda]] || Kambi ya wakimbizi || DRC
|-
| 197 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Dzaleka]] || [[:en:Dzaleka refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Dzaleka]] || Kambi ya wakimbizi || Malawi
|-
| 198 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Itang]] || [[:en:Itang refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Itang]] || Kambi ya wakimbizi || Ethiopia
|-
| 199 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Hart Sheik]] || [[:en:Hart Sheik refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Hart Sheik]] || Kambi ya wakimbizi || Ethiopia
|-
| 200 || [[Kambi ya Wakimbizi ya Jabalia]] || [[:en:Jabalia refugee camp|Kambi ya Wakimbizi ya Jabalia]] || Kambi ya wakimbizi || Palestina
|}
huzgj2xqyswst475ooxu8log9muremg
Kambi za wakimbizi wa Palestina
0
240906
1572418
2026-06-13T19:35:39Z
Said Mfaume
68307
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kambi za wakimbizi wa Palestina''' zilianzishwa kwa mara ya kwanza ili kuwahifadhi [[Wapalestina]] waliokimbia makazi yao kutokana na kufukuzwa na kukimbia kwa Wapalestina mnamo 1948 wakati wa [[Vita vya Palestina vya 1948]].<ref>{{cite web |title= Israel-Palestine war: A brief history of refugee camps in Gaza |url= https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-brief-history-refugee-camps-gaza |website=Middle East Eye |date=19 December 2023 |l...'
1572418
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi za wakimbizi wa Palestina''' zilianzishwa kwa mara ya kwanza ili kuwahifadhi [[Wapalestina]] waliokimbia makazi yao kutokana na kufukuzwa na kukimbia kwa Wapalestina mnamo 1948 wakati wa [[Vita vya Palestina vya 1948]].<ref>{{cite web |title= Israel-Palestine war: A brief history of refugee camps in Gaza |url= https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-brief-history-refugee-camps-gaza |website=Middle East Eye |date=19 December 2023 |last=MacDonald|first=Alex |access-date=17 June 2025}}</ref> Kambi hizo zilianzishwa na [[UNRWA|Shirika la Umoja wa Mataifa la Misaada na Utoaji wa Kazi kwa Wakimbizi wa Palestina]] (UNRWA) nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]]. Wimbi lililofuata la wakimbizi wa Palestina lilitokea wakati wa [[Naksa]] baada ya [[Vita vya Siku Sita]] mnamo 1967.<ref>[[UNWRA]], [https://www.unrwa.org/etemplate.php%3Fid%3D86 Palestine refugees]</ref>
Kuna jumla ya kambi 68 za wakimbizi wa Palestina, kambi 58 rasmi na kambi 10 zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019>[https://www.un.org/unispal/document/unrwa-annual-operational-report-2019-for-the-reporting-period-01-january-31-december-2019/ UNRWA Annual Operational report 2019 for the Reporting period 01 January – 31 December 2019], kurasa 168-169, "Infrastructure and Camp Improvement Statistics"</ref> ambapo kumi kati yake zilianzishwa baada ya Vita vya Siku Sita wakati nyingine zote zilianzishwa kati ya mwaka 1948 hadi miaka ya 1950.
Ni thuluthi moja tu ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi hizo za wakimbizi.<ref name=UNWRA2004table3/> Wengi wao wamejumuika kijamii na kiuchumi nje ya kambi.<ref name=Hanafi/> Wengi wanaishi katika maeneo ya kijiografia yaliyo jirani na kambi hizo.<ref>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 29, 34, 35</ref>
Idadi ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa iliongezeka kutoka 750,000 mnamo 1950 hadi kufikia takriban milioni 5 mnamo 2013.<ref name="WhoWeAre">{{cite web |url=http://www.unrwa.org/who-we-are |title=Who We Are - UNRWA |publisher=[[United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East|UNRWA]] |access-date=8 January 2014}}</ref>
== Historia ==
<gallery mode="packed" heights="180px">
File:Nahr al-Bared refugee camp 1952.webp|[[Kambi ya wakimbizi ya Nahr al-Bared]] nchini Lebanon, 1952
File:Shatila - street view (3).jpg|[[Kambi ya wakimbizi ya Shatila]] pembezoni mwa mji wa [[Beirut]] mnamo 2019
</gallery>
=== Wajibu wa UNRWA ===
Mamlaka ya UNRWA ni kutoa misaada kwa wakimbizi wa Palestina, ikiwa ni pamoja na fursa ya kupata huduma katika kambi zake za wakimbizi. Kwa malengo haya, shirika hilo linawatafsiri wakimbizi wa Palestina kama "watu ambao makazi yao ya kawaida yalikuwa Palestina wakati wa kipindi cha tarehe 1 Juni 1946 hadi 15 Mei 1948, na ambao walipoteza nyumba na njia zao za kujipatia riziki kutokana na mgogoro wa 1948."<ref name="WhoWeAre"/>
UNRWA pia hutoa misaada kwa uzao wa upande wa baba wa wakimbizi hao, pamoja na watoto wao walioasiliwa kisheria.<ref name="WhoWeAre"/>
[[File:ShufatCampJuly142023 05.jpg|thumb|[[Kambi ya Shu'fat]] katika mji wa [[Yerusalemu]], 2023. Eneo rasmi la kambi hiyo liko katikati ya picha na lina sifa ya majengo ya ghorofa chache; pande zote mbili za kambi hiyo kuna vitongoji vya ziada vya Wapalestina vilivyo ng'ambo ya [[Ukuta wa Israeli wa Ukingo wa Magharibi]] (unaoonekana chini ya picha), ambapo majengo yake ni marefu zaidi.]]
[[File:Nabatieh Camp before and after.jpg|thumb|right|[[Kambi ya wakimbizi ya Nabatieh]] kabla na baada ya kuharibiwa na jeshi la Israeli mnamo 1974]]
Ili kambi itambuliwe na UNRWA, lazima kuwepo na makubaliano kati ya serikali mwenyeji na UNRWA yanayosimamia matumizi ya kambi hiyo. UNRWA yenyewe haiendeshi kambi yoyote, haina mamlaka ya kipolisi wala wajibu wa kiutawala, bali inatoa tu huduma ndani ya kambi. UNRWA inatambua vituo katika kambi 58 zilizoteuliwa kama kambi za wakimbizi nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]], na pia hutoa huduma katika maeneo mengine ambapo idadi kubwa ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaishi nje ya kambi zinazotambuliwa. UNRWA pia ilitua misaada kwa Wayahudi waliokimbishwa makazi yao ndani ya [[Israeli]] kufuatia mgogoro wa 1948 hadi serikali ya Israeli ilipochukua jukumu la kuwahudumia mnamo 1952. Kambi za wakimbizi zilibadilika kutoka miji ya mahema hadi kuwa safu za nyumba za vitalu vya zege na kisha kuwa vitongoji duni vya mijini (ghettos) ambavyo havitofautiani na mazingira yanayovizunguka (kimsingi vikawa maeneo ya maendeleo ya mijini ndani ya miji iliyopo au vikiwa vyenyewe), ambavyo vinahifadhi takriban thuluthi moja ya wakimbizi wote wa Palestina waliosajiliwa.
Ufadhili wa shughuli za UNRWA unatokana karibu mzima na michango ya hiari kutoka kwa nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa. UNRWA pia hupokea kiasi fulani cha fedha kutoka kwenye Bajeti ya Kawaida ya Umoja wa Mataifa, ambayo hutumiwa zaidi kwa ajili ya gharama za wafanyakazi wa kimataifa.<ref name="WhoWeAre"/>
== Orodha ya kambi ==
Kambi hizi zimegawanywa katika maeneo matano:
* Ukingo wa Gaza: [[Ukingo wa Gaza]] una kambi nane rasmi na hauna kambi isiyo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 1,221,110.
* Ukingo wa Magharibi: [[Ukingo wa Magharibi]] una kambi 19 rasmi na kambi nne zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 741,409.
* Syria: [[Syria]] ina kambi tisa rasmi na kambi tatu zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 499,189.
* Lebanon: Kuna kambi 12 rasmi na hakuna kambi isiyo rasmi nchini [[Lebanon]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 448,599.
* Yordani: Kuna kambi 10 rasmi na kambi tatu zisizo rasmi nchini [[Yordani]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 2,034,641.
{| class="wikitable sortable"
! Jina !! Kuanzishwa !! Mahali !! Hali !! Majira nukta !! data-sort-type="number" | Idadi ya Watu !! data-sort-type=number | Eneo (km<sup>2</sup>) !! data-sort-type=number | Msongamano (watu/km<sup>2</sup>) !! Maoni !! Marejeo
|-
! [[Yarmouk Camp|Kambi ya Yarmouk]]
| 1957 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|33|28|27|N|36|18|11|E|region:SY}} || n.a. || 2.1 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kikubwa (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 160,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/yarmouk-unofficial-camp UNRWA Yarmouk Camp]</ref>
|-
! [[Rafah Camp|Kambi ya Rafah]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|16|58.87|N|34|15|11.52|E|region:PS}} || 125,304 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/rafah-camp UNRWA Rafah Camp]</ref>
|-
! [[Baqa'a refugee camp|Kambi ya Baqa'a]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|04|25|N|35|50|35|E|region:JO}} || 119,000 || 1.4 || 85,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/baqaa-camp UNRWA Baqa'a refugee camp]</ref>
|-
! [[Jabalia refugee camp|Kambi ya Jabalia]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|32|20.81|N|34|29|57.63|E|region:PS}} || 113,990 || 1.4 || 81,421 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/jabalia-camp UNRWA Jabalia Camp]</ref>
|-
! [[Khan Yunis refugee camp|Kambi ya Khan Yunis]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|21|3|N|34|17|18|E|region:PS}} || 87,816 || 0.549 || 159,956 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/khan-younis-camp UNRWA Khan Yunis Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (khan-younis-camp) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060227195322/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |archive-date=27 February 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Al-Shati refugee camp|Kambi ya Al-Shati]] (Kambi ya Pwani)
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|31|55.91|N|34|26|43.42|E|region:PS}} || 85,628 || 0.52 || 164,669 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/beach-camp UNRWA Al-Shati Camp]</ref>
|-
! [[Nuseirat refugee camp|Kambi ya Nuseirat]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|51.56|N|34|23|34.35|E|region:PS}} || 80,194 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/nuseirat-camp UNRWA Nuseirat Camp]</ref>
|-
! [[Ain al-Hilweh|Kambi ya Ain al-Hilweh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|37|N|35|22|41|E|region:TH}} || 59,660 || 0.3 || 198,867 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/ein-el-hilweh-camp UNRWA Ain al-Hilweh]</ref><ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.nyidanmark.dk/-/media/Files/US/Landerapporter/Factfindingmission_Lebanon_1998.pdf?la=en-GB&hash=E4C43FEDE9F92ED581945E636DD2B84B01FEB97E |title=Report on fact-finding mission to Lebanon 2 – 18 May 1998 |date=1 June 1998 |website=newtodenmark.dk |publisher=The [[Danish Immigration Service]] |format=PDF |access-date=27 April 2020}}</ref>
|-
! [[Al-Wehdat refugee camp|Kambi ya Al-Wehdat]] (Kambi Mpya ya Amman)
| 1955 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|55|35|N|35|56|18|E|region:JO}} || 57,000 || 0.48 || 118,750 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/amman-new-camp UNRWA Al-Wehdat refugee camp]</ref>
|-
! [[Marka refugee camp|Kambi ya Marka]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|00|33|N|36|01|14|E|type:city_region:JO}} || 53,000 || 0.92 || 57,609 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/marka-camp UNRWA Marka refugee camp]</ref>
|-
! [[Jaramana Camp|Kambi ya Jaramana]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|29|N|36|21|E|region:SY}} || 49,000 || 0.03 || 1,633,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/jaramana-camp UNRWA Jaramana]</ref>
|-
! [[Latakia Camp|Kambi ya Latakia]]
| 1955–6 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|35|30|28|N|35|47|45|E|type:landmark_region:SY}} || 47,400 || 0.22 || 215,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/latakia-unofficial-camp UNRWA Latakia Camp]</ref>
|-
! [[Bureij|Kambi ya Bureij]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|22.31|N|34|24|10.58|E|region:PS}} || 43,330 || 0.529 || 81,909 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/bureij-camp UNRWA Bureij]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (bureij) |work=UNRWA |access-date=July 8, 2020 |archive-date=June 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070624022059/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |url-status=dead }}</ref>
|-
! [[Rashidieh|Kambi ya Rashidieh]]
| 1963 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|14|12.12|N|35|13|5.16|E}} || 34,584 || 0.25 || 138,336 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/rashidieh-camp UNRWA Rashidieh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Jabal el-Hussein camp|Kambi ya Jabal el-Hussein]]
| 1952 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|57|52|N|35|54|23|E|type:edu}} || 32,000 || 0.42 || 76,190 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jabal-el-hussein-camp UNRWA Al-Abdali]</ref>
|-
! [[Maghazi refugee camp|Kambi ya Maghazi]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|16.89|N|34|23|07.35|E|region:PS}} || 31,329 || 0.6 || 52,215 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/maghazi-camp UNRWA Maghazi (camp)]</ref>
|-
! [[Jerash camp|Kambi ya Jerash]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|16|20.21|N|35|53|29.03|E|region:JO,inline}} || 29,000 || 0.75 || 38,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jerash-camp UNRWA Jerash]</ref>
|-
! [[Irbid camp|Kambi ya Irbid]]
| 1951 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|33|0|N|35|51|0|E|region:JO_type:city(292040)}} || 28,000 || 0.24 || 116,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/irbid-camp UNRWA Irbid]</ref>
|-
! [[Balata Camp|Kambi ya Balata]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|12|N|35|17|E}} || 27,000 || 0.25 || 108,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/balata-camp UNRWA Balata]</ref>
|-
! [[Deir al-Balah Camp|Kambi ya Deir al-Balah]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|33|N|34|20|26|E|region:PS}} || 25,569 || 0.16 || 159,806 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/deir-el-balah-camp UNRWA Deir al-Balah Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (deirelbalah) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060131073053/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |archive-date=31 January 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Husn Camp|Kambi ya Husn]] (Kambi ya Shahidi Azmi el-Mufti)
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|28|30|N|35|54|18|E|region:JO}} || 25,000 || 0.77 || 32,468 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/husn-camp UNRWA Husn Camp]</ref>
|-
! [[Burj el-Shamali#Palestinian Refugee Camp|Kambi ya Burj el-Shamali]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|15|47|N|35|14|20|E}} || 24,929 || 0.134 || 186,037 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-shemali-camp UNRWA Burj el-Shemali]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Shu'fat Camp|Kambi ya Shu'fat]]
| 1965 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|48|44|N| 35|14|47|E|source:wikidata}} || 24,000 || 0.2 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/shufat-camp UNRWA Shu'fat camp]</ref>
|-
! [[Qabr Essit|Kambi ya Qabr Essit]]
| 1967 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|50|N|36|20|10|E|region:SY}} || 23,700 || 0.02 || 1,185,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/qabr-essit-camp UNRWA Qabr Essit]</ref>
|-
! [[Tulkarm Camp|Kambi ya Tulkarm]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|18|51|N|35|2|4|E}} || 21,500 || 0.18 || 119,444 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/tulkarm-camp UNRWA Tulkarm Camp]</ref>
|-
! [[Beddawi refugee camp|Kambi ya Beddawi]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|27|0.64|N|35|52|9.17|E}} || 21,252 || 0.2 || 106,260 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/beddawi-camp UNRWA Beddawi refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Zarqa Camp|Kambi ya Zarqa]]
| 1949 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|05|N|36|06|E}} || 20,000 || 0.18 || 111,111 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/zarqa-camp UNRWA Zarqa]</ref>
|-
! [[Bourj el-Barajneh camp|Kambi ya Bourj el-Barajneh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|50|54|N|35|30|12|E|region:LB}} || 19,539 || 0.104 || 187,875 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-barajneh-camp UNRWA Bourj el-Barajneh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Souf Camp|Kambi ya Souf]]
| 1967 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|18|30|N|35|53|7.37|E|type:city_region:IL}} || 19,000 || 0.5 || 38,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/souf-camp UNRWA Souf Camp]</ref>
|-
! [[Askar Camp|Kambi ya Askar]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|11.51|N|35|17|50.77|E|region:PS}} || 18,500 || 0.119 || 155,462 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/askar-camp UNRWA Askar (camp)]</ref>
|-
! [[Neirab camp|Kambi ya Al-Nayrab]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|36|10|32|N|37|13|40|E|region:SY}} || 18,000 || 0.15 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/neirab-camp UNRWA Al-Nayrab]</ref>
|-
! [[Dheisheh|Kambi ya Dheisheh]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|41|38.47|N|35|11|02.96|E|region:PS}} || 15,000 || 0.33 || 45,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/dheisheh-camp UNRWA Dheisheh]</ref>
|-
! [[Qalandia Camp|Kambi ya Qalandia]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 14,800 || 0.42 || 35,238 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/kalandia-camp UNRWA Kalandia Camp]</ref>
|-
! [[Al-Hassan camp|Kambi ya Al-Hassan]]
| 1967 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|31|57|27|N| 35|58|19|E|region:PS}} || 14,068 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18">[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 30-33</ref><ref>{{cite web |title=Palestinian Refugees and Displaced Camps in Jordan: Prince Hassan Camp |url=https://dpa.gov.jo/EN/ListDetails/Palestinian_Refugees_And_Displaced_Camps_in_Jordan/2095/12 |website=dpa.gov.jo |access-date=2 January 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=al-Husseini |first1=Jalal |title=The Evolution of the Palestinian Refugee Camps in Jordan. Between Logics of Exclusion and Integration |url=https://books.openedition.org/ifpo/1742?lang=en |series=Villes, practices urbaines et construction nationale en Jordanie |publisher=Presses de l’Ifpo |access-date=2 January 2024 |pages=181–204 |language=en |date=13 February 2013|isbn=978-2-35159-315-8 }}</ref>
|-
! [[Jenin refugee camp|Kambi ya Jenin]]
| 1953 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|27|41|N|35|17|11|E}} || 14,000 || 0.42 || 33,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jenin-camp UNRWA Jenin Camp]</ref>
|-
! [[Jalazone|Kambi ya Jalazone]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|07.15|N|35|12|41.58|E|region:PS}} || 13,000 || 0.253 || 51,383 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jalazone-camp UNRWA Jalazone]</ref>
|-
! [[Al-Sabinah camp|Kambi ya Al-Sabinah]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|2|N|36|17|8|E|region:SY}} || 13,000 || 0.03 || 433,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/sbeineh-camp UNRWA Al-Sabinah]</ref>
|-
! [[Homs Camp|Kambi ya Homs]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|34|42|30.29|N|36|42|26.62|E|region:SY_type:city}} || 13,000 || 0.15 || 86,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/homs-camp UNRWA Homs Camp]</ref>
|-
! [[Khan Dannun camp|Kambi ya Khan Danoun]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 12,650 || 0.03 || 421,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-dunoun-camp UNRWA Khan Dannun]</ref>
|-
! [[Al-Buss refugee camp|Kambi ya El Buss]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|16|21|N|35|12|36|E}} || 12,281 || 0.08 || 153,513 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/el-buss-camp UNRWA El-Buss refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Al-Arroub (camp)|Kambi ya Al-Arroub]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|37|23.18|N|35|08|12.19|E|region:PS}} || 12,000 || 0.24 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/arroub-camp UNRWA Al-Arroub (camp)]</ref>
|-
! [[Khan al-Shih camp|Kambi ya Khan al-Shih]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|33|21|30|N|36|6|26|E|region:SY}} || 12,000 || 0.69 || 17,391 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-eshieh-camp UNRWA Khan al-Shih]</ref>
|-
! [[Shatila refugee camp|Kambi ya Shatila]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|51|46|N|35|29|54|E|region:LB_type:city(2000000)}} || 10,849 || 0.04 || 271,225 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/shatila-camp UNRWA Shatila refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Nur Shams|Kambi ya Nur Shams]]
| 1952 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|19|07.36|N|35|03|31.63|E|region:PS}} || 10,500 || 0.21 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/nur-shams-camp UNRWA Nur Shams, Tulkarm]</ref>
|-
! [[Daraa camp|Kambi ya Daraa]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|32|37|N|36|6|E|region:SY}} || 10,500 || 1.3 || 8,077 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/deraa-camp UNRWA Deraa]</ref>
|-
! [[Fawwar, Hebron|Kambi ya Fawwar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|28|46.45|N|35|03|52.93|E|region:PS}} || 9,500 || 0.27 || 35,185 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fawwar-camp UNRWA Fawwar, Hebron]</ref>
|-
! [[Wavel refugee camp|Kambi ya Wavel]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|59|56.27|N|36|11|35.46|E|type:city}} || 9,460 || 0.043 || 220,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/wavel-camp UNRWA Wavel]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Hama camp|Kambi ya Hama]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|35|08|N|36|45|E|region:SY}} || 9,000 || 0.06 || 150,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/hama-camp UNRWA Hama]</ref>
|-
! [[Aqabat Jaber|Kambi ya Aqabat Jaber]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|50|17.00|N|35|26|30.20|E|region:PS}} || 8,600 || 1.67 || 5,150 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aqbat-jabr-camp UNRWA Aqabat Jaber]</ref>
|-
! [[Madaba Camp|Kambi ya Madaba]]
| 1956 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord| 31|42|41|N| 35|47|15|E |region:PS}} || 8,597 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Far'a|Kambi ya Far'a]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|17|38.35|N|35|20|39.74|E|region:PS}} || 8,500 || 0.26 || 32,692 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fara-camp UNRWA Far'a]</ref>
|-
! [[Talbieh Camp|Kambi ya Talbieh]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|42|19|N|35|56|57|E|region:JO}} || 8,000 || 0.13 || 61,538 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/talbieh-camp UNRWA Talbieh Camp]</ref>
|-
! [[Ein Beit al-Ma'|Kambi ya Ein Beit al-Ma']] (Kambi Na. 1)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|48.91|N|35|14|58.42|E|region:PS}} || 7,500 || 0.045 || 166,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/camp-no-1-camp UNRWA Ein Beit al-Ma']</ref>
|-
! [[Sokhna camp|Kambi ya Sokhna]]
| 1969 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|32|7|59|N| 36|4|20|E|region:PS}} || 7,424 || n.a. || n.a. || wakati mwingine huandikwa kama 'Sakhna' au 'Sukhna' || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Al-Am'ari|Kambi ya Al-Am'ari]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|53|38.60|N|35|12|41.52|E|region:PS}} || 7,000 || 0.096 || 72,917 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/amari-camp UNRWA Am'ari]</ref>
|-
! [[Ein Al-Tal|Kambi ya Ein Al-Tal]] (pia inajulikana kama kambi ya Handarat)
| 1962 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|36|17|34.84|N|37|9|24.86|E}} || n.a. || 0.16 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kibaya (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 7,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/ein-el-tal-unofficial-camp UNRWA Ein el Tal]</ref>
|-
! [[Nahr al-Bared refugee camp|Kambi ya Nahr al-Bared]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|30|47|N|35|57|40|E|region:LB_type:city}} || 5,857 || 0.198 || 29,581 || Imejengwa upya, hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 27,000 || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/nahr-el-bared-camp UNRWA Nahr al-Bared]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Mieh Mieh refugee camp|Kambi ya Mieh Mieh]]
| 1954 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|30|N|35|23|29|E|region:TH}} || 5,747 || 0.054 || 106,426 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mieh-mieh-camp UNRWA Mieh Mieh refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Aida Camp|Kambi ya Aida]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|43|10.34|N|35|11|56.31|E|region:PS}} || 5,500 || 0.071 || 77,465 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aida-camp UNRWA Aida (camp)]</ref>
|-
! [[Dbayeh camp|Kambi ya Dbayeh]]
| 1956 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|54|N|35|34|E}} || 4,591 || 0.084 || 54,655 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/dbayeh-camp UNRWA Dbayeh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Ein es-Sultan camp|Kambi ya Ein es-Sultan]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|52|40.24|N|35|26|46.24|E|region:PS}} || 3,800 || 0.87 || 4,368 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/ein-el-sultan-camp UNRWA Ein as-Sultan]</ref>
|-
! [['Azza|Kambi ya 'Azza]] (Beit Jibrin)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|42|54.78|N|35|12|07.61|E|region:PS}} || 2,900 || 0.027 || 107,407 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/beit-jibrin-camp UNRWA 'Azza]</ref>
|-
! [[Deir 'Ammar Camp|Kambi ya Deir 'Ammar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|57.22|N|35|05|55.98|E|region:PS}} || 2,500 || 0.162 || 15,432 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/deir-ammar-camp UNRWA Deir 'Ammar Camp]</ref>
|-
! [[Qaddura|Kambi ya Qaddura]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord|31|54|3.32|N|35|12|21.18|E|region:PS}} || 1,558 || n.a. || n.a. || || <ref>{{Cite web |url=http://vprofile.arij.org/ramallah/pdfs/factsheet/Qaddura%20Camp_vp_en.pdf |title=Qaddura camp profile |website=vprofile.arij.org}}</ref>
|-
! [[Mar Elias refugee camp|Kambi ya Mar Elias]]
| 1952 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|52|38|N|35|29|19|E|region:LB_type:landmark}} || 725 || 0.0054 || 134,259 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mar-elias-camp UNRWA Mar Elias refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Silwad Camp|Kambi ya Silwad]]
| 1971 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi ||{{coord|31|58|5|N| 35|15|41|E|region:PS}} || 462 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Abu Shukheidim|Kambi ya Abu Shukheidim]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || || n.a. || n.a. || n.a. || Mji wa Abu Shukhaydam unaonekana kwenye ramani ukiwa takriban maili 1 Kusini Magharibi mwa [[Birzeit]] || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Birzeit camp|Kambi ya Birzeit]] (As-Saqaeif)
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord| 31|58|12|N |35|12|01|E|region:PS}}<!--Inakadiria, kutoka google maps-->
|| n.a. || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/><ref>{{cite web |title=مخيم بير زيت |trans-title=Bir Zeit camp |url=https://palcamps.net/ar/camp/84 |website=palcamps.net |access-date=4 January 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104005840/https://palcamps.net/ar/camp/84 |url-status=dead }}</ref>
|}
== Takwimu za idadi ya watu ==
Mabadiliko ya idadi ya wakimbizi wa Palestina yanaonyeshwa hapa chini:<ref name=UNWRA2004table2>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 2: Distribution of registered population (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi>Ḥanafī, Sārī [https://www.semanticscholar.org/paper/Palestinian-Refugee-Camps-in-the-Arab-East%3A-in-of-Ḥanafī/5fe726e0243501808d403ebb2fb230e5a1b45ba3 "Palestinian Refugee Camps in the Arab East: Governmentalities in Search of Legitimacy."] (2010), ukurasa wa 6</ref><ref name=BADIL>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], ukurasa wa 30</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Enzi !! 1950 !! 1960 !! 1970 !! 1980 !! 1990 !! 2000 !! 2004 !! 2009 !! 2018
|-
! [[Yordani]]
| 506,200 || 613,743 || 506,038 || 716,372 || 929,097 || 1,570,192 || 1,758,274 || 1,951,603 || 2,242,579
|-
! [[Lebanon]]
| 127,600 || 136,561 || 175,958 || 226,554 || 302,049 || 376,472 || 396,890 || 422,188 || 475,075
|-
! [[Syria]]
| 82,194 || 115,043 || 158,717 || 209,362 || 280,731 || 383,199 || 417,346 || 461,897 || 560,139
|-
! [[Ukingo wa Magharibi]]
| – || – || 272,692 || 324,035 || 414,298 || 583,009 || 675,670 || 762,820 || 846,465
|-
! [[Ukingo wa Gaza]]
| 198,227 || 255,542 || 311,814 || 367,995 || 496,339 || 824,622 || 938,531 || 1,073,303 || 1,421,282
|-
! Jumla ya wakimbizi waliosajiliwa
| 914,221 || 1,120,889 || 1,425,219 || 1,844,318 || 2,422,514 || 3,737,494 || 4,186,711 || 4,671,811 || 5,545,540
|}
Idadi ya wakimbizi wa Palestina wanaoishi ndani ya maeneo ya kiutendaji yaliyosajiliwa na UNRWA inaonyeshwa hapa chini, ikijumuisha wale wanaoishi makambini na wale wanaoishi nje ya kambi:<ref name=UNWRA2004table3>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 3: Number and distribution of special hardship cases (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi/><ref name=BADIL/>
{| class="wikitable sortable"
! Mwaka !! Watu waliosajiliwa (wakimbizi na wengineo) !! Wakimbizi waliosajiliwa makambini !! % ya wakimbizi waliosajiliwa makambini
|-
| 1953 || 870,158 || 300,785 || 34.6
|-
| 1955 || 912,425 || 351,532 || 38.5
|-
| 1960 || 1,136,487 || 409,223 || 36.0
|-
| 1965 || 1,300,117 || 508,042 || 39.1
|-
| 1970 || 1,445,022 || 500,985 || 34.7
|-
| 1975 || 1,652,436 || 551,643 || 33.4
|-
| 1980 || 1,863,162 || 613,149 || 32.9
|-
| 1985 || 2,119,862 || 805,482 || 38.0
|-
| 1990 || 2,466,516 || 697,709 || 28.3
|-
| 1995 || 3,246,044 || 1,007,375 || 31.0
|-
| 2000 || 3,806,055 || 1,227,954 || 32.3
|-
| 2005 || 4,283,892 || 1,265,987 || 29.6
|-
| 2010 || 4,966,664 || 1,452,790 || 29.3
|-
| 2015 || 5,741,480 || 1,632,876 || 28.4
|-
| 2018 || 6,171,793 || 1,728,409 || 28.0
|}
Jedwali hapa chini linaonyesha idadi ya wakimbizi waliosajiliwa, watu wengine waliosajiliwa, na wakimbizi wanaoishi makambini mnamo mwaka 2018.<ref>{{Cite web |url=https://unrwa.es/wp-content/uploads/2019/10/unrwa_in_figures_2019_eng_sep_2019_final.pdf |title=UNRWA in Figures 2019 |website=unrwa.es}}</ref> Ufafanuzi wa UNRWA kuhusu "Watu Wengine Waliosajiliwa" unamaanisha "wale ambao, wakati wa usajili wa awali hawakukidhi vigezo vyote vya UNRWA vya ukimbizi wa Palestina, lakini walionekana kupata hasara kubwa na/au shida kwa sababu zinazohusiana na mzozo wa 1948 nchini Palestina; pia inajumuisha watu ambao ni wanachama wa familia za watu wengine waliosajiliwa."<ref>[https://www.unrwa.org/sites/default/files/content/resources/aor_2019_eng.pdf UNRWA Annual Operational Report 2019]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kipengele !! Yordani !! Lebanon !! Syria !! Ukingo wa Magharibi !! Ukingo wa Gaza !! Jumla
|-
| Wakimbizi waliosajiliwa || 2,242,579 || 475,075 || 560,139 || 846,465 || 1,421,282 || 5,545,540
|-
| Watu wengine waliosajiliwa || 133,902 || 58,810 || 83,003 || 201,525 || 149,013 || 626,253
|-
| Jumla ya watu waliosajiliwa || 2,376,481 || 533,885 || 643,142 || 1,047,990 || 1,570,295 || 6,171,793
|-
| Wakimbizi wanaoishi ndani ya mipaka rasmi ya kambi || 412,054 || 270,614 || 194,993 || 256,758 || 593,990 || 1,728,409
|-
| % ya wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi || 18.4% || 57.0% || 34.8% || 30.3% || 41.8% || 31.2%
|}
==Marejeo==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book |author1=Are Knudsen |author2=Sari Hanafi |title=Palestinian Refugees: Identity, Space and Place in the Levan t|url=https://books.google.com/books?id=QlIuCgAAQBAJ&pg=PA3 |date=5 November 2010 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-88334-7 |pages=3–}}
==Viungo vya nje==
{{Commons category|Palestinian refugee camps}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170207104159/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-lebanon/fmo018.pdf |title=Palestinian Refugees in Lebanon |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170810020055/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-syria/fmo017.pdf |title=Palestinian Refugees in Syria |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170828015322/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-jordan/fmo025.pdf |title=Palestinian Refugees in Jordan |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://www.worldpoliticsreview.com/as-rebuilding-begins-at-lebanons-nahr-al-bared-displaced-refugees-eager-to-return/ |title=As rebuilding begins at Lebanon's nahr al bared, displaced refugees are eager to return |website= |author1=William Wheeler |author2=Don Duncan |work=World Politics Review |date=11 March 2008}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20141218042328/http://alray.ps/en/index.php?act=post&id=2581#.VJJWxy7P32c |title=UN refugee agency unveils Palestinian archive |website=alray.ps |via=web.archive.org}}
{{Palestine topics}}
{{Palestinian refugee camps}}{{ whole Gaza Strip }}
[[Jamii:Wiki for Refugees 2026]]
[[Category:Kambi za wakimbizi wa Palestina|*]]
7lac3wuawvy3hd16ftaovnwqt0bsubh
1572423
1572418
2026-06-13T21:34:06Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced.
1572423
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi za wakimbizi wa Palestina''' zilianzishwa kwa mara ya kwanza ili kuwahifadhi [[Wapalestina]] waliokimbia makazi yao kutokana na kufukuzwa na kukimbia kwa Wapalestina mnamo 1948 wakati wa [[Vita vya Palestina vya 1948]].<ref>{{cite web |title= Israel-Palestine war: A brief history of refugee camps in Gaza |url= https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-brief-history-refugee-camps-gaza |website=Middle East Eye |date=19 December 2023 |last=MacDonald|first=Alex |access-date=17 June 2025}}</ref> Kambi hizo zilianzishwa na [[UNRWA|Shirika la Umoja wa Mataifa la Misaada na Utoaji wa Kazi kwa Wakimbizi wa Palestina]] (UNRWA) nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]]. Wimbi lililofuata la wakimbizi wa Palestina lilitokea wakati wa [[Naksa]] baada ya [[Vita vya Siku Sita]] mnamo 1967.<ref>[[UNWRA]], [https://www.unrwa.org/etemplate.php%3Fid%3D86 Palestine refugees]</ref>
Kuna jumla ya kambi 68 za wakimbizi wa Palestina, kambi 58 rasmi na kambi 10 zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019>[https://www.un.org/unispal/document/unrwa-annual-operational-report-2019-for-the-reporting-period-01-january-31-december-2019/ UNRWA Annual Operational report 2019 for the Reporting period 01 January – 31 December 2019], kurasa 168-169, "Infrastructure and Camp Improvement Statistics"</ref> ambapo kumi kati yake zilianzishwa baada ya Vita vya Siku Sita wakati nyingine zote zilianzishwa kati ya mwaka 1948 hadi miaka ya 1950.
Ni thuluthi moja tu ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi hizo za wakimbizi.<ref name=UNWRA2004table3/> Wengi wao wamejumuika kijamii na kiuchumi nje ya kambi.<ref name=Hanafi/> Wengi wanaishi katika maeneo ya kijiografia yaliyo jirani na kambi hizo.<ref>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 29, 34, 35</ref>
Idadi ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa iliongezeka kutoka 750,000 mnamo 1950 hadi kufikia takriban milioni 5 mnamo 2013.<ref name="WhoWeAre">{{cite web |url=http://www.unrwa.org/who-we-are |title=Who We Are - UNRWA |publisher=[[United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East|UNRWA]] |access-date=8 January 2014}}</ref>
== Historia ==
<gallery mode="packed" heights="180px">
File:Nahr al-Bared refugee camp 1952.webp|[[Kambi ya wakimbizi ya Nahr al-Bared]] nchini Lebanon, 1952
File:Shatila - street view (3).jpg|[[Kambi ya wakimbizi ya Shatila]] pembezoni mwa mji wa [[Beirut]] mnamo 2019
</gallery>
=== Wajibu wa UNRWA ===
Mamlaka ya UNRWA ni kutoa misaada kwa wakimbizi wa Palestina, ikiwa ni pamoja na fursa ya kupata huduma katika kambi zake za wakimbizi. Kwa malengo haya, shirika hilo linawatafsiri wakimbizi wa Palestina kama "watu ambao makazi yao ya kawaida yalikuwa Palestina wakati wa kipindi cha tarehe 1 Juni 1946 hadi 15 Mei 1948, na ambao walipoteza nyumba na njia zao za kujipatia riziki kutokana na mgogoro wa 1948."<ref name="WhoWeAre"/>
UNRWA pia hutoa misaada kwa uzao wa upande wa baba wa wakimbizi hao, pamoja na watoto wao walioasiliwa kisheria.<ref name="WhoWeAre"/>
[[File:ShufatCampJuly142023 05.jpg|thumb|[[Kambi ya Shu'fat]] katika mji wa [[Yerusalemu]], 2023. Eneo rasmi la kambi hiyo liko katikati ya picha na lina sifa ya majengo ya ghorofa chache; pande zote mbili za kambi hiyo kuna vitongoji vya ziada vya Wapalestina vilivyo ng'ambo ya [[Ukuta wa Israeli wa Ukingo wa Magharibi]] (unaoonekana chini ya picha), ambapo majengo yake ni marefu zaidi.]]
[[File:Nabatieh Camp before and after.jpg|thumb|right|[[Kambi ya wakimbizi ya Nabatieh]] kabla na baada ya kuharibiwa na jeshi la Israeli mnamo 1974]]
Ili kambi itambuliwe na UNRWA, lazima kuwepo na makubaliano kati ya serikali mwenyeji na UNRWA yanayosimamia matumizi ya kambi hiyo. UNRWA yenyewe haiendeshi kambi yoyote, haina mamlaka ya kipolisi wala wajibu wa kiutawala, bali inatoa tu huduma ndani ya kambi. UNRWA inatambua vituo katika kambi 58 zilizoteuliwa kama kambi za wakimbizi nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]], na pia hutoa huduma katika maeneo mengine ambapo idadi kubwa ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaishi nje ya kambi zinazotambuliwa. UNRWA pia ilitua misaada kwa Wayahudi waliokimbishwa makazi yao ndani ya [[Israeli]] kufuatia mgogoro wa 1948 hadi serikali ya Israeli ilipochukua jukumu la kuwahudumia mnamo 1952. Kambi za wakimbizi zilibadilika kutoka miji ya mahema hadi kuwa safu za nyumba za vitalu vya zege na kisha kuwa vitongoji duni vya mijini (ghettos) ambavyo havitofautiani na mazingira yanayovizunguka (kimsingi vikawa maeneo ya maendeleo ya mijini ndani ya miji iliyopo au vikiwa vyenyewe), ambavyo vinahifadhi takriban thuluthi moja ya wakimbizi wote wa Palestina waliosajiliwa.
Ufadhili wa shughuli za UNRWA unatokana karibu mzima na michango ya hiari kutoka kwa nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa. UNRWA pia hupokea kiasi fulani cha fedha kutoka kwenye Bajeti ya Kawaida ya Umoja wa Mataifa, ambayo hutumiwa zaidi kwa ajili ya gharama za wafanyakazi wa kimataifa.<ref name="WhoWeAre"/>
== Orodha ya kambi ==
Kambi hizi zimegawanywa katika maeneo matano:
* Ukingo wa Gaza: [[Ukingo wa Gaza]] una kambi nane rasmi na hauna kambi isiyo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 1,221,110.
* Ukingo wa Magharibi: [[Ukingo wa Magharibi]] una kambi 19 rasmi na kambi nne zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 741,409.
* Syria: [[Syria]] ina kambi tisa rasmi na kambi tatu zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 499,189.
* Lebanon: Kuna kambi 12 rasmi na hakuna kambi isiyo rasmi nchini [[Lebanon]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 448,599.
* Yordani: Kuna kambi 10 rasmi na kambi tatu zisizo rasmi nchini [[Yordani]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 2,034,641.
{| class="wikitable sortable"
! Jina !! Kuanzishwa !! Mahali !! Hali !! Majira nukta !! data-sort-type="number" | Idadi ya Watu !! data-sort-type=number | Eneo (km<sup>2</sup>) !! data-sort-type=number | Msongamano (watu/km<sup>2</sup>) !! Maoni !! Marejeo
|-
! [[Yarmouk Camp|Kambi ya Yarmouk]]
| 1957 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|33|28|27|N|36|18|11|E|region:SY}} || n.a. || 2.1 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kikubwa (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 160,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/yarmouk-unofficial-camp UNRWA Yarmouk Camp]</ref>
|-
! [[Rafah Camp|Kambi ya Rafah]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|16|58.87|N|34|15|11.52|E|region:PS}} || 125,304 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/rafah-camp UNRWA Rafah Camp]</ref>
|-
! [[Baqa'a refugee camp|Kambi ya Baqa'a]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|04|25|N|35|50|35|E|region:JO}} || 119,000 || 1.4 || 85,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/baqaa-camp UNRWA Baqa'a refugee camp]</ref>
|-
! [[Jabalia refugee camp|Kambi ya Jabalia]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|32|20.81|N|34|29|57.63|E|region:PS}} || 113,990 || 1.4 || 81,421 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/jabalia-camp UNRWA Jabalia Camp]</ref>
|-
! [[Khan Yunis refugee camp|Kambi ya Khan Yunis]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|21|3|N|34|17|18|E|region:PS}} || 87,816 || 0.549 || 159,956 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/khan-younis-camp UNRWA Khan Yunis Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (khan-younis-camp) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060227195322/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |archive-date=27 February 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Al-Shati refugee camp|Kambi ya Al-Shati]] (Kambi ya Pwani)
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|31|55.91|N|34|26|43.42|E|region:PS}} || 85,628 || 0.52 || 164,669 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/beach-camp UNRWA Al-Shati Camp]</ref>
|-
! [[Nuseirat refugee camp|Kambi ya Nuseirat]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|51.56|N|34|23|34.35|E|region:PS}} || 80,194 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/nuseirat-camp UNRWA Nuseirat Camp]</ref>
|-
! [[Ain al-Hilweh|Kambi ya Ain al-Hilweh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|37|N|35|22|41|E|region:TH}} || 59,660 || 0.3 || 198,867 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/ein-el-hilweh-camp UNRWA Ain al-Hilweh]</ref><ref name=":0">{{Rejea tovuti |url=https://www.nyidanmark.dk/-/media/Files/US/Landerapporter/Factfindingmission_Lebanon_1998.pdf?la=en-GB&hash=E4C43FEDE9F92ED581945E636DD2B84B01FEB97E |title=Report on fact-finding mission to Lebanon 2 – 18 May 1998 |date=1 June 1998 |website=newtodenmark.dk |publisher=The [[Danish Immigration Service]] |format=PDF |access-date=27 April 2020}}</ref>
|-
! [[Al-Wehdat refugee camp|Kambi ya Al-Wehdat]] (Kambi Mpya ya Amman)
| 1955 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|55|35|N|35|56|18|E|region:JO}} || 57,000 || 0.48 || 118,750 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/amman-new-camp UNRWA Al-Wehdat refugee camp]</ref>
|-
! [[Marka refugee camp|Kambi ya Marka]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|00|33|N|36|01|14|E|type:city_region:JO}} || 53,000 || 0.92 || 57,609 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/marka-camp UNRWA Marka refugee camp]</ref>
|-
! [[Jaramana Camp|Kambi ya Jaramana]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|29|N|36|21|E|region:SY}} || 49,000 || 0.03 || 1,633,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/jaramana-camp UNRWA Jaramana]</ref>
|-
! [[Latakia Camp|Kambi ya Latakia]]
| 1955–6 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|35|30|28|N|35|47|45|E|type:landmark_region:SY}} || 47,400 || 0.22 || 215,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/latakia-unofficial-camp UNRWA Latakia Camp]</ref>
|-
! [[Bureij|Kambi ya Bureij]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|22.31|N|34|24|10.58|E|region:PS}} || 43,330 || 0.529 || 81,909 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/bureij-camp UNRWA Bureij]</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (bureij) |work=UNRWA |access-date=July 8, 2020 |archive-date=June 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070624022059/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |url-status=dead }}</ref>
|-
! [[Rashidieh|Kambi ya Rashidieh]]
| 1963 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|14|12.12|N|35|13|5.16|E}} || 34,584 || 0.25 || 138,336 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/rashidieh-camp UNRWA Rashidieh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Jabal el-Hussein camp|Kambi ya Jabal el-Hussein]]
| 1952 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|57|52|N|35|54|23|E|type:edu}} || 32,000 || 0.42 || 76,190 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jabal-el-hussein-camp UNRWA Al-Abdali]</ref>
|-
! [[Maghazi refugee camp|Kambi ya Maghazi]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|16.89|N|34|23|07.35|E|region:PS}} || 31,329 || 0.6 || 52,215 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/maghazi-camp UNRWA Maghazi (camp)]</ref>
|-
! [[Jerash camp|Kambi ya Jerash]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|16|20.21|N|35|53|29.03|E|region:JO,inline}} || 29,000 || 0.75 || 38,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jerash-camp UNRWA Jerash]</ref>
|-
! [[Irbid camp|Kambi ya Irbid]]
| 1951 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|33|0|N|35|51|0|E|region:JO_type:city(292040)}} || 28,000 || 0.24 || 116,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/irbid-camp UNRWA Irbid]</ref>
|-
! [[Balata Camp|Kambi ya Balata]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|12|N|35|17|E}} || 27,000 || 0.25 || 108,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/balata-camp UNRWA Balata]</ref>
|-
! [[Deir al-Balah Camp|Kambi ya Deir al-Balah]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|33|N|34|20|26|E|region:PS}} || 25,569 || 0.16 || 159,806 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/deir-el-balah-camp UNRWA Deir al-Balah Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (deirelbalah) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060131073053/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |archive-date=31 January 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Husn Camp|Kambi ya Husn]] (Kambi ya Shahidi Azmi el-Mufti)
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|28|30|N|35|54|18|E|region:JO}} || 25,000 || 0.77 || 32,468 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/husn-camp UNRWA Husn Camp]</ref>
|-
! [[Burj el-Shamali#Palestinian Refugee Camp|Kambi ya Burj el-Shamali]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|15|47|N|35|14|20|E}} || 24,929 || 0.134 || 186,037 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-shemali-camp UNRWA Burj el-Shemali]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Shu'fat Camp|Kambi ya Shu'fat]]
| 1965 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|48|44|N| 35|14|47|E|source:wikidata}} || 24,000 || 0.2 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/shufat-camp UNRWA Shu'fat camp]</ref>
|-
! [[Qabr Essit|Kambi ya Qabr Essit]]
| 1967 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|50|N|36|20|10|E|region:SY}} || 23,700 || 0.02 || 1,185,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/qabr-essit-camp UNRWA Qabr Essit]</ref>
|-
! [[Tulkarm Camp|Kambi ya Tulkarm]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|18|51|N|35|2|4|E}} || 21,500 || 0.18 || 119,444 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/tulkarm-camp UNRWA Tulkarm Camp]</ref>
|-
! [[Beddawi refugee camp|Kambi ya Beddawi]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|27|0.64|N|35|52|9.17|E}} || 21,252 || 0.2 || 106,260 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/beddawi-camp UNRWA Beddawi refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Zarqa Camp|Kambi ya Zarqa]]
| 1949 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|05|N|36|06|E}} || 20,000 || 0.18 || 111,111 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/zarqa-camp UNRWA Zarqa]</ref>
|-
! [[Bourj el-Barajneh camp|Kambi ya Bourj el-Barajneh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|50|54|N|35|30|12|E|region:LB}} || 19,539 || 0.104 || 187,875 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-barajneh-camp UNRWA Bourj el-Barajneh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Souf Camp|Kambi ya Souf]]
| 1967 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|18|30|N|35|53|7.37|E|type:city_region:IL}} || 19,000 || 0.5 || 38,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/souf-camp UNRWA Souf Camp]</ref>
|-
! [[Askar Camp|Kambi ya Askar]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|11.51|N|35|17|50.77|E|region:PS}} || 18,500 || 0.119 || 155,462 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/askar-camp UNRWA Askar (camp)]</ref>
|-
! [[Neirab camp|Kambi ya Al-Nayrab]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|36|10|32|N|37|13|40|E|region:SY}} || 18,000 || 0.15 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/neirab-camp UNRWA Al-Nayrab]</ref>
|-
! [[Dheisheh|Kambi ya Dheisheh]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|41|38.47|N|35|11|02.96|E|region:PS}} || 15,000 || 0.33 || 45,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/dheisheh-camp UNRWA Dheisheh]</ref>
|-
! [[Qalandia Camp|Kambi ya Qalandia]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 14,800 || 0.42 || 35,238 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/kalandia-camp UNRWA Kalandia Camp]</ref>
|-
! [[Al-Hassan camp|Kambi ya Al-Hassan]]
| 1967 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|31|57|27|N| 35|58|19|E|region:PS}} || 14,068 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18">[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 30-33</ref><ref>{{cite web |title=Palestinian Refugees and Displaced Camps in Jordan: Prince Hassan Camp |url=https://dpa.gov.jo/EN/ListDetails/Palestinian_Refugees_And_Displaced_Camps_in_Jordan/2095/12 |website=dpa.gov.jo |access-date=2 January 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=al-Husseini |first1=Jalal |title=The Evolution of the Palestinian Refugee Camps in Jordan. Between Logics of Exclusion and Integration |url=https://books.openedition.org/ifpo/1742?lang=en |series=Villes, practices urbaines et construction nationale en Jordanie |publisher=Presses de l’Ifpo |access-date=2 January 2024 |pages=181–204 |language=en |date=13 February 2013|isbn=978-2-35159-315-8 }}</ref>
|-
! [[Jenin refugee camp|Kambi ya Jenin]]
| 1953 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|27|41|N|35|17|11|E}} || 14,000 || 0.42 || 33,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jenin-camp UNRWA Jenin Camp]</ref>
|-
! [[Jalazone|Kambi ya Jalazone]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|07.15|N|35|12|41.58|E|region:PS}} || 13,000 || 0.253 || 51,383 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jalazone-camp UNRWA Jalazone]</ref>
|-
! [[Al-Sabinah camp|Kambi ya Al-Sabinah]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|2|N|36|17|8|E|region:SY}} || 13,000 || 0.03 || 433,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/sbeineh-camp UNRWA Al-Sabinah]</ref>
|-
! [[Homs Camp|Kambi ya Homs]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|34|42|30.29|N|36|42|26.62|E|region:SY_type:city}} || 13,000 || 0.15 || 86,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/homs-camp UNRWA Homs Camp]</ref>
|-
! [[Khan Dannun camp|Kambi ya Khan Danoun]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 12,650 || 0.03 || 421,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-dunoun-camp UNRWA Khan Dannun]</ref>
|-
! [[Al-Buss refugee camp|Kambi ya El Buss]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|16|21|N|35|12|36|E}} || 12,281 || 0.08 || 153,513 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/el-buss-camp UNRWA El-Buss refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Al-Arroub (camp)|Kambi ya Al-Arroub]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|37|23.18|N|35|08|12.19|E|region:PS}} || 12,000 || 0.24 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/arroub-camp UNRWA Al-Arroub (camp)]</ref>
|-
! [[Khan al-Shih camp|Kambi ya Khan al-Shih]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|33|21|30|N|36|6|26|E|region:SY}} || 12,000 || 0.69 || 17,391 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-eshieh-camp UNRWA Khan al-Shih]</ref>
|-
! [[Shatila refugee camp|Kambi ya Shatila]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|51|46|N|35|29|54|E|region:LB_type:city(2000000)}} || 10,849 || 0.04 || 271,225 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/shatila-camp UNRWA Shatila refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Nur Shams|Kambi ya Nur Shams]]
| 1952 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|19|07.36|N|35|03|31.63|E|region:PS}} || 10,500 || 0.21 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/nur-shams-camp UNRWA Nur Shams, Tulkarm]</ref>
|-
! [[Daraa camp|Kambi ya Daraa]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|32|37|N|36|6|E|region:SY}} || 10,500 || 1.3 || 8,077 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/deraa-camp UNRWA Deraa]</ref>
|-
! [[Fawwar, Hebron|Kambi ya Fawwar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|28|46.45|N|35|03|52.93|E|region:PS}} || 9,500 || 0.27 || 35,185 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fawwar-camp UNRWA Fawwar, Hebron]</ref>
|-
! [[Wavel refugee camp|Kambi ya Wavel]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|59|56.27|N|36|11|35.46|E|type:city}} || 9,460 || 0.043 || 220,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/wavel-camp UNRWA Wavel]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Hama camp|Kambi ya Hama]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|35|08|N|36|45|E|region:SY}} || 9,000 || 0.06 || 150,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/hama-camp UNRWA Hama]</ref>
|-
! [[Aqabat Jaber|Kambi ya Aqabat Jaber]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|50|17.00|N|35|26|30.20|E|region:PS}} || 8,600 || 1.67 || 5,150 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aqbat-jabr-camp UNRWA Aqabat Jaber]</ref>
|-
! [[Madaba Camp|Kambi ya Madaba]]
| 1956 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord| 31|42|41|N| 35|47|15|E |region:PS}} || 8,597 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Far'a|Kambi ya Far'a]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|17|38.35|N|35|20|39.74|E|region:PS}} || 8,500 || 0.26 || 32,692 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fara-camp UNRWA Far'a]</ref>
|-
! [[Talbieh Camp|Kambi ya Talbieh]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|42|19|N|35|56|57|E|region:JO}} || 8,000 || 0.13 || 61,538 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/talbieh-camp UNRWA Talbieh Camp]</ref>
|-
! [[Ein Beit al-Ma'|Kambi ya Ein Beit al-Ma']] (Kambi Na. 1)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|48.91|N|35|14|58.42|E|region:PS}} || 7,500 || 0.045 || 166,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/camp-no-1-camp UNRWA Ein Beit al-Ma']</ref>
|-
! [[Sokhna camp|Kambi ya Sokhna]]
| 1969 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|32|7|59|N| 36|4|20|E|region:PS}} || 7,424 || n.a. || n.a. || wakati mwingine huandikwa kama 'Sakhna' au 'Sukhna' || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Al-Am'ari|Kambi ya Al-Am'ari]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|53|38.60|N|35|12|41.52|E|region:PS}} || 7,000 || 0.096 || 72,917 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/amari-camp UNRWA Am'ari]</ref>
|-
! [[Ein Al-Tal|Kambi ya Ein Al-Tal]] (pia inajulikana kama kambi ya Handarat)
| 1962 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|36|17|34.84|N|37|9|24.86|E}} || n.a. || 0.16 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kibaya (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 7,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/ein-el-tal-unofficial-camp UNRWA Ein el Tal]</ref>
|-
! [[Nahr al-Bared refugee camp|Kambi ya Nahr al-Bared]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|30|47|N|35|57|40|E|region:LB_type:city}} || 5,857 || 0.198 || 29,581 || Imejengwa upya, hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 27,000 || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/nahr-el-bared-camp UNRWA Nahr al-Bared]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Mieh Mieh refugee camp|Kambi ya Mieh Mieh]]
| 1954 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|30|N|35|23|29|E|region:TH}} || 5,747 || 0.054 || 106,426 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mieh-mieh-camp UNRWA Mieh Mieh refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Aida Camp|Kambi ya Aida]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|43|10.34|N|35|11|56.31|E|region:PS}} || 5,500 || 0.071 || 77,465 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aida-camp UNRWA Aida (camp)]</ref>
|-
! [[Dbayeh camp|Kambi ya Dbayeh]]
| 1956 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|54|N|35|34|E}} || 4,591 || 0.084 || 54,655 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/dbayeh-camp UNRWA Dbayeh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Ein es-Sultan camp|Kambi ya Ein es-Sultan]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|52|40.24|N|35|26|46.24|E|region:PS}} || 3,800 || 0.87 || 4,368 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/ein-el-sultan-camp UNRWA Ein as-Sultan]</ref>
|-
! [['Azza|Kambi ya 'Azza]] (Beit Jibrin)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|42|54.78|N|35|12|07.61|E|region:PS}} || 2,900 || 0.027 || 107,407 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/beit-jibrin-camp UNRWA 'Azza]</ref>
|-
! [[Deir 'Ammar Camp|Kambi ya Deir 'Ammar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|57.22|N|35|05|55.98|E|region:PS}} || 2,500 || 0.162 || 15,432 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/deir-ammar-camp UNRWA Deir 'Ammar Camp]</ref>
|-
! [[Qaddura|Kambi ya Qaddura]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord|31|54|3.32|N|35|12|21.18|E|region:PS}} || 1,558 || n.a. || n.a. || || <ref>{{Rejea tovuti |url=http://vprofile.arij.org/ramallah/pdfs/factsheet/Qaddura%20Camp_vp_en.pdf |title=Qaddura camp profile |website=vprofile.arij.org}}</ref>
|-
! [[Mar Elias refugee camp|Kambi ya Mar Elias]]
| 1952 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|52|38|N|35|29|19|E|region:LB_type:landmark}} || 725 || 0.0054 || 134,259 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mar-elias-camp UNRWA Mar Elias refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Silwad Camp|Kambi ya Silwad]]
| 1971 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi ||{{coord|31|58|5|N| 35|15|41|E|region:PS}} || 462 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Abu Shukheidim|Kambi ya Abu Shukheidim]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || || n.a. || n.a. || n.a. || Mji wa Abu Shukhaydam unaonekana kwenye ramani ukiwa takriban maili 1 Kusini Magharibi mwa [[Birzeit]] || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Birzeit camp|Kambi ya Birzeit]] (As-Saqaeif)
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord| 31|58|12|N |35|12|01|E|region:PS}}<!--Inakadiria, kutoka google maps-->
|| n.a. || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/><ref>{{cite web |title=مخيم بير زيت |trans-title=Bir Zeit camp |url=https://palcamps.net/ar/camp/84 |website=palcamps.net |access-date=4 January 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104005840/https://palcamps.net/ar/camp/84 |url-status=dead }}</ref>
|}
== Takwimu za idadi ya watu ==
Mabadiliko ya idadi ya wakimbizi wa Palestina yanaonyeshwa hapa chini:<ref name=UNWRA2004table2>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 2: Distribution of registered population (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi>Ḥanafī, Sārī [https://www.semanticscholar.org/paper/Palestinian-Refugee-Camps-in-the-Arab-East%3A-in-of-Ḥanafī/5fe726e0243501808d403ebb2fb230e5a1b45ba3 "Palestinian Refugee Camps in the Arab East: Governmentalities in Search of Legitimacy."] (2010), ukurasa wa 6</ref><ref name=BADIL>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], ukurasa wa 30</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Enzi !! 1950 !! 1960 !! 1970 !! 1980 !! 1990 !! 2000 !! 2004 !! 2009 !! 2018
|-
! [[Yordani]]
| 506,200 || 613,743 || 506,038 || 716,372 || 929,097 || 1,570,192 || 1,758,274 || 1,951,603 || 2,242,579
|-
! [[Lebanon]]
| 127,600 || 136,561 || 175,958 || 226,554 || 302,049 || 376,472 || 396,890 || 422,188 || 475,075
|-
! [[Syria]]
| 82,194 || 115,043 || 158,717 || 209,362 || 280,731 || 383,199 || 417,346 || 461,897 || 560,139
|-
! [[Ukingo wa Magharibi]]
| – || – || 272,692 || 324,035 || 414,298 || 583,009 || 675,670 || 762,820 || 846,465
|-
! [[Ukingo wa Gaza]]
| 198,227 || 255,542 || 311,814 || 367,995 || 496,339 || 824,622 || 938,531 || 1,073,303 || 1,421,282
|-
! Jumla ya wakimbizi waliosajiliwa
| 914,221 || 1,120,889 || 1,425,219 || 1,844,318 || 2,422,514 || 3,737,494 || 4,186,711 || 4,671,811 || 5,545,540
|}
Idadi ya wakimbizi wa Palestina wanaoishi ndani ya maeneo ya kiutendaji yaliyosajiliwa na UNRWA inaonyeshwa hapa chini, ikijumuisha wale wanaoishi makambini na wale wanaoishi nje ya kambi:<ref name=UNWRA2004table3>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 3: Number and distribution of special hardship cases (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi/><ref name=BADIL/>
{| class="wikitable sortable"
! Mwaka !! Watu waliosajiliwa (wakimbizi na wengineo) !! Wakimbizi waliosajiliwa makambini !! % ya wakimbizi waliosajiliwa makambini
|-
| 1953 || 870,158 || 300,785 || 34.6
|-
| 1955 || 912,425 || 351,532 || 38.5
|-
| 1960 || 1,136,487 || 409,223 || 36.0
|-
| 1965 || 1,300,117 || 508,042 || 39.1
|-
| 1970 || 1,445,022 || 500,985 || 34.7
|-
| 1975 || 1,652,436 || 551,643 || 33.4
|-
| 1980 || 1,863,162 || 613,149 || 32.9
|-
| 1985 || 2,119,862 || 805,482 || 38.0
|-
| 1990 || 2,466,516 || 697,709 || 28.3
|-
| 1995 || 3,246,044 || 1,007,375 || 31.0
|-
| 2000 || 3,806,055 || 1,227,954 || 32.3
|-
| 2005 || 4,283,892 || 1,265,987 || 29.6
|-
| 2010 || 4,966,664 || 1,452,790 || 29.3
|-
| 2015 || 5,741,480 || 1,632,876 || 28.4
|-
| 2018 || 6,171,793 || 1,728,409 || 28.0
|}
Jedwali hapa chini linaonyesha idadi ya wakimbizi waliosajiliwa, watu wengine waliosajiliwa, na wakimbizi wanaoishi makambini mnamo mwaka 2018.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://unrwa.es/wp-content/uploads/2019/10/unrwa_in_figures_2019_eng_sep_2019_final.pdf |title=UNRWA in Figures 2019 |website=unrwa.es}}</ref> Ufafanuzi wa UNRWA kuhusu "Watu Wengine Waliosajiliwa" unamaanisha "wale ambao, wakati wa usajili wa awali hawakukidhi vigezo vyote vya UNRWA vya ukimbizi wa Palestina, lakini walionekana kupata hasara kubwa na/au shida kwa sababu zinazohusiana na mzozo wa 1948 nchini Palestina; pia inajumuisha watu ambao ni wanachama wa familia za watu wengine waliosajiliwa."<ref>[https://www.unrwa.org/sites/default/files/content/resources/aor_2019_eng.pdf UNRWA Annual Operational Report 2019]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kipengele !! Yordani !! Lebanon !! Syria !! Ukingo wa Magharibi !! Ukingo wa Gaza !! Jumla
|-
| Wakimbizi waliosajiliwa || 2,242,579 || 475,075 || 560,139 || 846,465 || 1,421,282 || 5,545,540
|-
| Watu wengine waliosajiliwa || 133,902 || 58,810 || 83,003 || 201,525 || 149,013 || 626,253
|-
| Jumla ya watu waliosajiliwa || 2,376,481 || 533,885 || 643,142 || 1,047,990 || 1,570,295 || 6,171,793
|-
| Wakimbizi wanaoishi ndani ya mipaka rasmi ya kambi || 412,054 || 270,614 || 194,993 || 256,758 || 593,990 || 1,728,409
|-
| % ya wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi || 18.4% || 57.0% || 34.8% || 30.3% || 41.8% || 31.2%
|}
==Marejeo==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book |author1=Are Knudsen |author2=Sari Hanafi |title=Palestinian Refugees: Identity, Space and Place in the Levan t|url=https://books.google.com/books?id=QlIuCgAAQBAJ&pg=PA3 |date=5 November 2010 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-88334-7 |pages=3–}}
==Viungo vya nje==
{{Commons category|Palestinian refugee camps}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170207104159/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-lebanon/fmo018.pdf |title=Palestinian Refugees in Lebanon |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170810020055/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-syria/fmo017.pdf |title=Palestinian Refugees in Syria |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170828015322/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-jordan/fmo025.pdf |title=Palestinian Refugees in Jordan |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://www.worldpoliticsreview.com/as-rebuilding-begins-at-lebanons-nahr-al-bared-displaced-refugees-eager-to-return/ |title=As rebuilding begins at Lebanon's nahr al bared, displaced refugees are eager to return |website= |author1=William Wheeler |author2=Don Duncan |work=World Politics Review |date=11 March 2008}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20141218042328/http://alray.ps/en/index.php?act=post&id=2581#.VJJWxy7P32c |title=UN refugee agency unveils Palestinian archive |website=alray.ps |via=web.archive.org}}
{{Palestine topics}}
{{Palestinian refugee camps}}{{ whole Gaza Strip }}
[[Jamii:Wiki for Refugees 2026]]
[[Category:Kambi za wakimbizi wa Palestina|*]]
i4g4bqa6i3ttvvqcfoy8163jai3uy9y
1572928
1572423
2026-06-14T07:16:43Z
Riccardo Riccioni
452
/* Viungo vya nje */
1572928
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi za wakimbizi wa Palestina''' zilianzishwa kwa mara ya kwanza ili kuwahifadhi [[Wapalestina]] waliokimbia makazi yao kutokana na kufukuzwa na kukimbia kwa Wapalestina mnamo 1948 wakati wa [[Vita vya Palestina vya 1948]].<ref>{{cite web |title= Israel-Palestine war: A brief history of refugee camps in Gaza |url= https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-brief-history-refugee-camps-gaza |website=Middle East Eye |date=19 December 2023 |last=MacDonald|first=Alex |access-date=17 June 2025}}</ref> Kambi hizo zilianzishwa na [[UNRWA|Shirika la Umoja wa Mataifa la Misaada na Utoaji wa Kazi kwa Wakimbizi wa Palestina]] (UNRWA) nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]]. Wimbi lililofuata la wakimbizi wa Palestina lilitokea wakati wa [[Naksa]] baada ya [[Vita vya Siku Sita]] mnamo 1967.<ref>[[UNWRA]], [https://www.unrwa.org/etemplate.php%3Fid%3D86 Palestine refugees]</ref>
Kuna jumla ya kambi 68 za wakimbizi wa Palestina, kambi 58 rasmi na kambi 10 zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019>[https://www.un.org/unispal/document/unrwa-annual-operational-report-2019-for-the-reporting-period-01-january-31-december-2019/ UNRWA Annual Operational report 2019 for the Reporting period 01 January – 31 December 2019], kurasa 168-169, "Infrastructure and Camp Improvement Statistics"</ref> ambapo kumi kati yake zilianzishwa baada ya Vita vya Siku Sita wakati nyingine zote zilianzishwa kati ya mwaka 1948 hadi miaka ya 1950.
Ni thuluthi moja tu ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi hizo za wakimbizi.<ref name=UNWRA2004table3/> Wengi wao wamejumuika kijamii na kiuchumi nje ya kambi.<ref name=Hanafi/> Wengi wanaishi katika maeneo ya kijiografia yaliyo jirani na kambi hizo.<ref>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 29, 34, 35</ref>
Idadi ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa iliongezeka kutoka 750,000 mnamo 1950 hadi kufikia takriban milioni 5 mnamo 2013.<ref name="WhoWeAre">{{cite web |url=http://www.unrwa.org/who-we-are |title=Who We Are - UNRWA |publisher=[[United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East|UNRWA]] |access-date=8 January 2014}}</ref>
== Historia ==
<gallery mode="packed" heights="180px">
File:Nahr al-Bared refugee camp 1952.webp|[[Kambi ya wakimbizi ya Nahr al-Bared]] nchini Lebanon, 1952
File:Shatila - street view (3).jpg|[[Kambi ya wakimbizi ya Shatila]] pembezoni mwa mji wa [[Beirut]] mnamo 2019
</gallery>
=== Wajibu wa UNRWA ===
Mamlaka ya UNRWA ni kutoa misaada kwa wakimbizi wa Palestina, ikiwa ni pamoja na fursa ya kupata huduma katika kambi zake za wakimbizi. Kwa malengo haya, shirika hilo linawatafsiri wakimbizi wa Palestina kama "watu ambao makazi yao ya kawaida yalikuwa Palestina wakati wa kipindi cha tarehe 1 Juni 1946 hadi 15 Mei 1948, na ambao walipoteza nyumba na njia zao za kujipatia riziki kutokana na mgogoro wa 1948."<ref name="WhoWeAre"/>
UNRWA pia hutoa misaada kwa uzao wa upande wa baba wa wakimbizi hao, pamoja na watoto wao walioasiliwa kisheria.<ref name="WhoWeAre"/>
[[File:ShufatCampJuly142023 05.jpg|thumb|[[Kambi ya Shu'fat]] katika mji wa [[Yerusalemu]], 2023. Eneo rasmi la kambi hiyo liko katikati ya picha na lina sifa ya majengo ya ghorofa chache; pande zote mbili za kambi hiyo kuna vitongoji vya ziada vya Wapalestina vilivyo ng'ambo ya [[Ukuta wa Israeli wa Ukingo wa Magharibi]] (unaoonekana chini ya picha), ambapo majengo yake ni marefu zaidi.]]
[[File:Nabatieh Camp before and after.jpg|thumb|right|[[Kambi ya wakimbizi ya Nabatieh]] kabla na baada ya kuharibiwa na jeshi la Israeli mnamo 1974]]
Ili kambi itambuliwe na UNRWA, lazima kuwepo na makubaliano kati ya serikali mwenyeji na UNRWA yanayosimamia matumizi ya kambi hiyo. UNRWA yenyewe haiendeshi kambi yoyote, haina mamlaka ya kipolisi wala wajibu wa kiutawala, bali inatoa tu huduma ndani ya kambi. UNRWA inatambua vituo katika kambi 58 zilizoteuliwa kama kambi za wakimbizi nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]], na pia hutoa huduma katika maeneo mengine ambapo idadi kubwa ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaishi nje ya kambi zinazotambuliwa. UNRWA pia ilitua misaada kwa Wayahudi waliokimbishwa makazi yao ndani ya [[Israeli]] kufuatia mgogoro wa 1948 hadi serikali ya Israeli ilipochukua jukumu la kuwahudumia mnamo 1952. Kambi za wakimbizi zilibadilika kutoka miji ya mahema hadi kuwa safu za nyumba za vitalu vya zege na kisha kuwa vitongoji duni vya mijini (ghettos) ambavyo havitofautiani na mazingira yanayovizunguka (kimsingi vikawa maeneo ya maendeleo ya mijini ndani ya miji iliyopo au vikiwa vyenyewe), ambavyo vinahifadhi takriban thuluthi moja ya wakimbizi wote wa Palestina waliosajiliwa.
Ufadhili wa shughuli za UNRWA unatokana karibu mzima na michango ya hiari kutoka kwa nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa. UNRWA pia hupokea kiasi fulani cha fedha kutoka kwenye Bajeti ya Kawaida ya Umoja wa Mataifa, ambayo hutumiwa zaidi kwa ajili ya gharama za wafanyakazi wa kimataifa.<ref name="WhoWeAre"/>
== Orodha ya kambi ==
Kambi hizi zimegawanywa katika maeneo matano:
* Ukingo wa Gaza: [[Ukingo wa Gaza]] una kambi nane rasmi na hauna kambi isiyo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 1,221,110.
* Ukingo wa Magharibi: [[Ukingo wa Magharibi]] una kambi 19 rasmi na kambi nne zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 741,409.
* Syria: [[Syria]] ina kambi tisa rasmi na kambi tatu zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 499,189.
* Lebanon: Kuna kambi 12 rasmi na hakuna kambi isiyo rasmi nchini [[Lebanon]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 448,599.
* Yordani: Kuna kambi 10 rasmi na kambi tatu zisizo rasmi nchini [[Yordani]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 2,034,641.
{| class="wikitable sortable"
! Jina !! Kuanzishwa !! Mahali !! Hali !! Majira nukta !! data-sort-type="number" | Idadi ya Watu !! data-sort-type=number | Eneo (km<sup>2</sup>) !! data-sort-type=number | Msongamano (watu/km<sup>2</sup>) !! Maoni !! Marejeo
|-
! [[Yarmouk Camp|Kambi ya Yarmouk]]
| 1957 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|33|28|27|N|36|18|11|E|region:SY}} || n.a. || 2.1 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kikubwa (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 160,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/yarmouk-unofficial-camp UNRWA Yarmouk Camp]</ref>
|-
! [[Rafah Camp|Kambi ya Rafah]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|16|58.87|N|34|15|11.52|E|region:PS}} || 125,304 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/rafah-camp UNRWA Rafah Camp]</ref>
|-
! [[Baqa'a refugee camp|Kambi ya Baqa'a]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|04|25|N|35|50|35|E|region:JO}} || 119,000 || 1.4 || 85,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/baqaa-camp UNRWA Baqa'a refugee camp]</ref>
|-
! [[Jabalia refugee camp|Kambi ya Jabalia]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|32|20.81|N|34|29|57.63|E|region:PS}} || 113,990 || 1.4 || 81,421 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/jabalia-camp UNRWA Jabalia Camp]</ref>
|-
! [[Khan Yunis refugee camp|Kambi ya Khan Yunis]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|21|3|N|34|17|18|E|region:PS}} || 87,816 || 0.549 || 159,956 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/khan-younis-camp UNRWA Khan Yunis Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (khan-younis-camp) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060227195322/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |archive-date=27 February 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Al-Shati refugee camp|Kambi ya Al-Shati]] (Kambi ya Pwani)
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|31|55.91|N|34|26|43.42|E|region:PS}} || 85,628 || 0.52 || 164,669 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/beach-camp UNRWA Al-Shati Camp]</ref>
|-
! [[Nuseirat refugee camp|Kambi ya Nuseirat]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|51.56|N|34|23|34.35|E|region:PS}} || 80,194 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/nuseirat-camp UNRWA Nuseirat Camp]</ref>
|-
! [[Ain al-Hilweh|Kambi ya Ain al-Hilweh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|37|N|35|22|41|E|region:TH}} || 59,660 || 0.3 || 198,867 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/ein-el-hilweh-camp UNRWA Ain al-Hilweh]</ref><ref name=":0">{{Rejea tovuti |url=https://www.nyidanmark.dk/-/media/Files/US/Landerapporter/Factfindingmission_Lebanon_1998.pdf?la=en-GB&hash=E4C43FEDE9F92ED581945E636DD2B84B01FEB97E |title=Report on fact-finding mission to Lebanon 2 – 18 May 1998 |date=1 June 1998 |website=newtodenmark.dk |publisher=The [[Danish Immigration Service]] |format=PDF |access-date=27 April 2020}}</ref>
|-
! [[Al-Wehdat refugee camp|Kambi ya Al-Wehdat]] (Kambi Mpya ya Amman)
| 1955 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|55|35|N|35|56|18|E|region:JO}} || 57,000 || 0.48 || 118,750 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/amman-new-camp UNRWA Al-Wehdat refugee camp]</ref>
|-
! [[Marka refugee camp|Kambi ya Marka]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|00|33|N|36|01|14|E|type:city_region:JO}} || 53,000 || 0.92 || 57,609 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/marka-camp UNRWA Marka refugee camp]</ref>
|-
! [[Jaramana Camp|Kambi ya Jaramana]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|29|N|36|21|E|region:SY}} || 49,000 || 0.03 || 1,633,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/jaramana-camp UNRWA Jaramana]</ref>
|-
! [[Latakia Camp|Kambi ya Latakia]]
| 1955–6 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|35|30|28|N|35|47|45|E|type:landmark_region:SY}} || 47,400 || 0.22 || 215,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/latakia-unofficial-camp UNRWA Latakia Camp]</ref>
|-
! [[Bureij|Kambi ya Bureij]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|22.31|N|34|24|10.58|E|region:PS}} || 43,330 || 0.529 || 81,909 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/bureij-camp UNRWA Bureij]</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (bureij) |work=UNRWA |access-date=July 8, 2020 |archive-date=June 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070624022059/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |url-status=dead }}</ref>
|-
! [[Rashidieh|Kambi ya Rashidieh]]
| 1963 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|14|12.12|N|35|13|5.16|E}} || 34,584 || 0.25 || 138,336 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/rashidieh-camp UNRWA Rashidieh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Jabal el-Hussein camp|Kambi ya Jabal el-Hussein]]
| 1952 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|57|52|N|35|54|23|E|type:edu}} || 32,000 || 0.42 || 76,190 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jabal-el-hussein-camp UNRWA Al-Abdali]</ref>
|-
! [[Maghazi refugee camp|Kambi ya Maghazi]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|16.89|N|34|23|07.35|E|region:PS}} || 31,329 || 0.6 || 52,215 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/maghazi-camp UNRWA Maghazi (camp)]</ref>
|-
! [[Jerash camp|Kambi ya Jerash]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|16|20.21|N|35|53|29.03|E|region:JO,inline}} || 29,000 || 0.75 || 38,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jerash-camp UNRWA Jerash]</ref>
|-
! [[Irbid camp|Kambi ya Irbid]]
| 1951 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|33|0|N|35|51|0|E|region:JO_type:city(292040)}} || 28,000 || 0.24 || 116,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/irbid-camp UNRWA Irbid]</ref>
|-
! [[Balata Camp|Kambi ya Balata]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|12|N|35|17|E}} || 27,000 || 0.25 || 108,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/balata-camp UNRWA Balata]</ref>
|-
! [[Deir al-Balah Camp|Kambi ya Deir al-Balah]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|33|N|34|20|26|E|region:PS}} || 25,569 || 0.16 || 159,806 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/deir-el-balah-camp UNRWA Deir al-Balah Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (deirelbalah) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060131073053/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |archive-date=31 January 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Husn Camp|Kambi ya Husn]] (Kambi ya Shahidi Azmi el-Mufti)
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|28|30|N|35|54|18|E|region:JO}} || 25,000 || 0.77 || 32,468 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/husn-camp UNRWA Husn Camp]</ref>
|-
! [[Burj el-Shamali#Palestinian Refugee Camp|Kambi ya Burj el-Shamali]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|15|47|N|35|14|20|E}} || 24,929 || 0.134 || 186,037 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-shemali-camp UNRWA Burj el-Shemali]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Shu'fat Camp|Kambi ya Shu'fat]]
| 1965 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|48|44|N| 35|14|47|E|source:wikidata}} || 24,000 || 0.2 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/shufat-camp UNRWA Shu'fat camp]</ref>
|-
! [[Qabr Essit|Kambi ya Qabr Essit]]
| 1967 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|50|N|36|20|10|E|region:SY}} || 23,700 || 0.02 || 1,185,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/qabr-essit-camp UNRWA Qabr Essit]</ref>
|-
! [[Tulkarm Camp|Kambi ya Tulkarm]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|18|51|N|35|2|4|E}} || 21,500 || 0.18 || 119,444 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/tulkarm-camp UNRWA Tulkarm Camp]</ref>
|-
! [[Beddawi refugee camp|Kambi ya Beddawi]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|27|0.64|N|35|52|9.17|E}} || 21,252 || 0.2 || 106,260 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/beddawi-camp UNRWA Beddawi refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Zarqa Camp|Kambi ya Zarqa]]
| 1949 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|05|N|36|06|E}} || 20,000 || 0.18 || 111,111 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/zarqa-camp UNRWA Zarqa]</ref>
|-
! [[Bourj el-Barajneh camp|Kambi ya Bourj el-Barajneh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|50|54|N|35|30|12|E|region:LB}} || 19,539 || 0.104 || 187,875 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-barajneh-camp UNRWA Bourj el-Barajneh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Souf Camp|Kambi ya Souf]]
| 1967 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|18|30|N|35|53|7.37|E|type:city_region:IL}} || 19,000 || 0.5 || 38,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/souf-camp UNRWA Souf Camp]</ref>
|-
! [[Askar Camp|Kambi ya Askar]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|11.51|N|35|17|50.77|E|region:PS}} || 18,500 || 0.119 || 155,462 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/askar-camp UNRWA Askar (camp)]</ref>
|-
! [[Neirab camp|Kambi ya Al-Nayrab]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|36|10|32|N|37|13|40|E|region:SY}} || 18,000 || 0.15 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/neirab-camp UNRWA Al-Nayrab]</ref>
|-
! [[Dheisheh|Kambi ya Dheisheh]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|41|38.47|N|35|11|02.96|E|region:PS}} || 15,000 || 0.33 || 45,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/dheisheh-camp UNRWA Dheisheh]</ref>
|-
! [[Qalandia Camp|Kambi ya Qalandia]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 14,800 || 0.42 || 35,238 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/kalandia-camp UNRWA Kalandia Camp]</ref>
|-
! [[Al-Hassan camp|Kambi ya Al-Hassan]]
| 1967 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|31|57|27|N| 35|58|19|E|region:PS}} || 14,068 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18">[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 30-33</ref><ref>{{cite web |title=Palestinian Refugees and Displaced Camps in Jordan: Prince Hassan Camp |url=https://dpa.gov.jo/EN/ListDetails/Palestinian_Refugees_And_Displaced_Camps_in_Jordan/2095/12 |website=dpa.gov.jo |access-date=2 January 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=al-Husseini |first1=Jalal |title=The Evolution of the Palestinian Refugee Camps in Jordan. Between Logics of Exclusion and Integration |url=https://books.openedition.org/ifpo/1742?lang=en |series=Villes, practices urbaines et construction nationale en Jordanie |publisher=Presses de l’Ifpo |access-date=2 January 2024 |pages=181–204 |language=en |date=13 February 2013|isbn=978-2-35159-315-8 }}</ref>
|-
! [[Jenin refugee camp|Kambi ya Jenin]]
| 1953 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|27|41|N|35|17|11|E}} || 14,000 || 0.42 || 33,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jenin-camp UNRWA Jenin Camp]</ref>
|-
! [[Jalazone|Kambi ya Jalazone]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|07.15|N|35|12|41.58|E|region:PS}} || 13,000 || 0.253 || 51,383 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jalazone-camp UNRWA Jalazone]</ref>
|-
! [[Al-Sabinah camp|Kambi ya Al-Sabinah]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|2|N|36|17|8|E|region:SY}} || 13,000 || 0.03 || 433,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/sbeineh-camp UNRWA Al-Sabinah]</ref>
|-
! [[Homs Camp|Kambi ya Homs]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|34|42|30.29|N|36|42|26.62|E|region:SY_type:city}} || 13,000 || 0.15 || 86,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/homs-camp UNRWA Homs Camp]</ref>
|-
! [[Khan Dannun camp|Kambi ya Khan Danoun]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 12,650 || 0.03 || 421,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-dunoun-camp UNRWA Khan Dannun]</ref>
|-
! [[Al-Buss refugee camp|Kambi ya El Buss]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|16|21|N|35|12|36|E}} || 12,281 || 0.08 || 153,513 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/el-buss-camp UNRWA El-Buss refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Al-Arroub (camp)|Kambi ya Al-Arroub]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|37|23.18|N|35|08|12.19|E|region:PS}} || 12,000 || 0.24 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/arroub-camp UNRWA Al-Arroub (camp)]</ref>
|-
! [[Khan al-Shih camp|Kambi ya Khan al-Shih]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|33|21|30|N|36|6|26|E|region:SY}} || 12,000 || 0.69 || 17,391 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-eshieh-camp UNRWA Khan al-Shih]</ref>
|-
! [[Shatila refugee camp|Kambi ya Shatila]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|51|46|N|35|29|54|E|region:LB_type:city(2000000)}} || 10,849 || 0.04 || 271,225 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/shatila-camp UNRWA Shatila refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Nur Shams|Kambi ya Nur Shams]]
| 1952 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|19|07.36|N|35|03|31.63|E|region:PS}} || 10,500 || 0.21 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/nur-shams-camp UNRWA Nur Shams, Tulkarm]</ref>
|-
! [[Daraa camp|Kambi ya Daraa]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|32|37|N|36|6|E|region:SY}} || 10,500 || 1.3 || 8,077 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/deraa-camp UNRWA Deraa]</ref>
|-
! [[Fawwar, Hebron|Kambi ya Fawwar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|28|46.45|N|35|03|52.93|E|region:PS}} || 9,500 || 0.27 || 35,185 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fawwar-camp UNRWA Fawwar, Hebron]</ref>
|-
! [[Wavel refugee camp|Kambi ya Wavel]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|59|56.27|N|36|11|35.46|E|type:city}} || 9,460 || 0.043 || 220,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/wavel-camp UNRWA Wavel]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Hama camp|Kambi ya Hama]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|35|08|N|36|45|E|region:SY}} || 9,000 || 0.06 || 150,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/hama-camp UNRWA Hama]</ref>
|-
! [[Aqabat Jaber|Kambi ya Aqabat Jaber]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|50|17.00|N|35|26|30.20|E|region:PS}} || 8,600 || 1.67 || 5,150 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aqbat-jabr-camp UNRWA Aqabat Jaber]</ref>
|-
! [[Madaba Camp|Kambi ya Madaba]]
| 1956 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord| 31|42|41|N| 35|47|15|E |region:PS}} || 8,597 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Far'a|Kambi ya Far'a]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|17|38.35|N|35|20|39.74|E|region:PS}} || 8,500 || 0.26 || 32,692 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fara-camp UNRWA Far'a]</ref>
|-
! [[Talbieh Camp|Kambi ya Talbieh]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|42|19|N|35|56|57|E|region:JO}} || 8,000 || 0.13 || 61,538 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/talbieh-camp UNRWA Talbieh Camp]</ref>
|-
! [[Ein Beit al-Ma'|Kambi ya Ein Beit al-Ma']] (Kambi Na. 1)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|48.91|N|35|14|58.42|E|region:PS}} || 7,500 || 0.045 || 166,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/camp-no-1-camp UNRWA Ein Beit al-Ma']</ref>
|-
! [[Sokhna camp|Kambi ya Sokhna]]
| 1969 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|32|7|59|N| 36|4|20|E|region:PS}} || 7,424 || n.a. || n.a. || wakati mwingine huandikwa kama 'Sakhna' au 'Sukhna' || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Al-Am'ari|Kambi ya Al-Am'ari]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|53|38.60|N|35|12|41.52|E|region:PS}} || 7,000 || 0.096 || 72,917 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/amari-camp UNRWA Am'ari]</ref>
|-
! [[Ein Al-Tal|Kambi ya Ein Al-Tal]] (pia inajulikana kama kambi ya Handarat)
| 1962 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|36|17|34.84|N|37|9|24.86|E}} || n.a. || 0.16 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kibaya (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 7,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/ein-el-tal-unofficial-camp UNRWA Ein el Tal]</ref>
|-
! [[Nahr al-Bared refugee camp|Kambi ya Nahr al-Bared]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|30|47|N|35|57|40|E|region:LB_type:city}} || 5,857 || 0.198 || 29,581 || Imejengwa upya, hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 27,000 || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/nahr-el-bared-camp UNRWA Nahr al-Bared]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Mieh Mieh refugee camp|Kambi ya Mieh Mieh]]
| 1954 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|30|N|35|23|29|E|region:TH}} || 5,747 || 0.054 || 106,426 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mieh-mieh-camp UNRWA Mieh Mieh refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Aida Camp|Kambi ya Aida]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|43|10.34|N|35|11|56.31|E|region:PS}} || 5,500 || 0.071 || 77,465 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aida-camp UNRWA Aida (camp)]</ref>
|-
! [[Dbayeh camp|Kambi ya Dbayeh]]
| 1956 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|54|N|35|34|E}} || 4,591 || 0.084 || 54,655 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/dbayeh-camp UNRWA Dbayeh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Ein es-Sultan camp|Kambi ya Ein es-Sultan]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|52|40.24|N|35|26|46.24|E|region:PS}} || 3,800 || 0.87 || 4,368 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/ein-el-sultan-camp UNRWA Ein as-Sultan]</ref>
|-
! [['Azza|Kambi ya 'Azza]] (Beit Jibrin)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|42|54.78|N|35|12|07.61|E|region:PS}} || 2,900 || 0.027 || 107,407 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/beit-jibrin-camp UNRWA 'Azza]</ref>
|-
! [[Deir 'Ammar Camp|Kambi ya Deir 'Ammar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|57.22|N|35|05|55.98|E|region:PS}} || 2,500 || 0.162 || 15,432 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/deir-ammar-camp UNRWA Deir 'Ammar Camp]</ref>
|-
! [[Qaddura|Kambi ya Qaddura]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord|31|54|3.32|N|35|12|21.18|E|region:PS}} || 1,558 || n.a. || n.a. || || <ref>{{Rejea tovuti |url=http://vprofile.arij.org/ramallah/pdfs/factsheet/Qaddura%20Camp_vp_en.pdf |title=Qaddura camp profile |website=vprofile.arij.org}}</ref>
|-
! [[Mar Elias refugee camp|Kambi ya Mar Elias]]
| 1952 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|52|38|N|35|29|19|E|region:LB_type:landmark}} || 725 || 0.0054 || 134,259 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mar-elias-camp UNRWA Mar Elias refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Silwad Camp|Kambi ya Silwad]]
| 1971 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi ||{{coord|31|58|5|N| 35|15|41|E|region:PS}} || 462 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Abu Shukheidim|Kambi ya Abu Shukheidim]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || || n.a. || n.a. || n.a. || Mji wa Abu Shukhaydam unaonekana kwenye ramani ukiwa takriban maili 1 Kusini Magharibi mwa [[Birzeit]] || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Birzeit camp|Kambi ya Birzeit]] (As-Saqaeif)
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord| 31|58|12|N |35|12|01|E|region:PS}}<!--Inakadiria, kutoka google maps-->
|| n.a. || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/><ref>{{cite web |title=مخيم بير زيت |trans-title=Bir Zeit camp |url=https://palcamps.net/ar/camp/84 |website=palcamps.net |access-date=4 January 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104005840/https://palcamps.net/ar/camp/84 |url-status=dead }}</ref>
|}
== Takwimu za idadi ya watu ==
Mabadiliko ya idadi ya wakimbizi wa Palestina yanaonyeshwa hapa chini:<ref name=UNWRA2004table2>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 2: Distribution of registered population (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi>Ḥanafī, Sārī [https://www.semanticscholar.org/paper/Palestinian-Refugee-Camps-in-the-Arab-East%3A-in-of-Ḥanafī/5fe726e0243501808d403ebb2fb230e5a1b45ba3 "Palestinian Refugee Camps in the Arab East: Governmentalities in Search of Legitimacy."] (2010), ukurasa wa 6</ref><ref name=BADIL>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], ukurasa wa 30</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Enzi !! 1950 !! 1960 !! 1970 !! 1980 !! 1990 !! 2000 !! 2004 !! 2009 !! 2018
|-
! [[Yordani]]
| 506,200 || 613,743 || 506,038 || 716,372 || 929,097 || 1,570,192 || 1,758,274 || 1,951,603 || 2,242,579
|-
! [[Lebanon]]
| 127,600 || 136,561 || 175,958 || 226,554 || 302,049 || 376,472 || 396,890 || 422,188 || 475,075
|-
! [[Syria]]
| 82,194 || 115,043 || 158,717 || 209,362 || 280,731 || 383,199 || 417,346 || 461,897 || 560,139
|-
! [[Ukingo wa Magharibi]]
| – || – || 272,692 || 324,035 || 414,298 || 583,009 || 675,670 || 762,820 || 846,465
|-
! [[Ukingo wa Gaza]]
| 198,227 || 255,542 || 311,814 || 367,995 || 496,339 || 824,622 || 938,531 || 1,073,303 || 1,421,282
|-
! Jumla ya wakimbizi waliosajiliwa
| 914,221 || 1,120,889 || 1,425,219 || 1,844,318 || 2,422,514 || 3,737,494 || 4,186,711 || 4,671,811 || 5,545,540
|}
Idadi ya wakimbizi wa Palestina wanaoishi ndani ya maeneo ya kiutendaji yaliyosajiliwa na UNRWA inaonyeshwa hapa chini, ikijumuisha wale wanaoishi makambini na wale wanaoishi nje ya kambi:<ref name=UNWRA2004table3>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 3: Number and distribution of special hardship cases (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi/><ref name=BADIL/>
{| class="wikitable sortable"
! Mwaka !! Watu waliosajiliwa (wakimbizi na wengineo) !! Wakimbizi waliosajiliwa makambini !! % ya wakimbizi waliosajiliwa makambini
|-
| 1953 || 870,158 || 300,785 || 34.6
|-
| 1955 || 912,425 || 351,532 || 38.5
|-
| 1960 || 1,136,487 || 409,223 || 36.0
|-
| 1965 || 1,300,117 || 508,042 || 39.1
|-
| 1970 || 1,445,022 || 500,985 || 34.7
|-
| 1975 || 1,652,436 || 551,643 || 33.4
|-
| 1980 || 1,863,162 || 613,149 || 32.9
|-
| 1985 || 2,119,862 || 805,482 || 38.0
|-
| 1990 || 2,466,516 || 697,709 || 28.3
|-
| 1995 || 3,246,044 || 1,007,375 || 31.0
|-
| 2000 || 3,806,055 || 1,227,954 || 32.3
|-
| 2005 || 4,283,892 || 1,265,987 || 29.6
|-
| 2010 || 4,966,664 || 1,452,790 || 29.3
|-
| 2015 || 5,741,480 || 1,632,876 || 28.4
|-
| 2018 || 6,171,793 || 1,728,409 || 28.0
|}
Jedwali hapa chini linaonyesha idadi ya wakimbizi waliosajiliwa, watu wengine waliosajiliwa, na wakimbizi wanaoishi makambini mnamo mwaka 2018.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://unrwa.es/wp-content/uploads/2019/10/unrwa_in_figures_2019_eng_sep_2019_final.pdf |title=UNRWA in Figures 2019 |website=unrwa.es}}</ref> Ufafanuzi wa UNRWA kuhusu "Watu Wengine Waliosajiliwa" unamaanisha "wale ambao, wakati wa usajili wa awali hawakukidhi vigezo vyote vya UNRWA vya ukimbizi wa Palestina, lakini walionekana kupata hasara kubwa na/au shida kwa sababu zinazohusiana na mzozo wa 1948 nchini Palestina; pia inajumuisha watu ambao ni wanachama wa familia za watu wengine waliosajiliwa."<ref>[https://www.unrwa.org/sites/default/files/content/resources/aor_2019_eng.pdf UNRWA Annual Operational Report 2019]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kipengele !! Yordani !! Lebanon !! Syria !! Ukingo wa Magharibi !! Ukingo wa Gaza !! Jumla
|-
| Wakimbizi waliosajiliwa || 2,242,579 || 475,075 || 560,139 || 846,465 || 1,421,282 || 5,545,540
|-
| Watu wengine waliosajiliwa || 133,902 || 58,810 || 83,003 || 201,525 || 149,013 || 626,253
|-
| Jumla ya watu waliosajiliwa || 2,376,481 || 533,885 || 643,142 || 1,047,990 || 1,570,295 || 6,171,793
|-
| Wakimbizi wanaoishi ndani ya mipaka rasmi ya kambi || 412,054 || 270,614 || 194,993 || 256,758 || 593,990 || 1,728,409
|-
| % ya wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi || 18.4% || 57.0% || 34.8% || 30.3% || 41.8% || 31.2%
|}
==Marejeo==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book |author1=Are Knudsen |author2=Sari Hanafi |title=Palestinian Refugees: Identity, Space and Place in the Levan t|url=https://books.google.com/books?id=QlIuCgAAQBAJ&pg=PA3 |date=5 November 2010 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-88334-7 |pages=3–}}
==Viungo vya nje==
{{Commons category|Palestinian refugee camps}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170207104159/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-lebanon/fmo018.pdf |title=Palestinian Refugees in Lebanon |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170810020055/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-syria/fmo017.pdf |title=Palestinian Refugees in Syria |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170828015322/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-jordan/fmo025.pdf |title=Palestinian Refugees in Jordan |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://www.worldpoliticsreview.com/as-rebuilding-begins-at-lebanons-nahr-al-bared-displaced-refugees-eager-to-return/ |title=As rebuilding begins at Lebanon's nahr al bared, displaced refugees are eager to return |website= |author1=William Wheeler |author2=Don Duncan |work=World Politics Review |date=11 March 2008}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20141218042328/http://alray.ps/en/index.php?act=post&id=2581#.VJJWxy7P32c |title=UN refugee agency unveils Palestinian archive |website=alray.ps |via=web.archive.org}}
[[Jamii:Wiki for Refugees 2026]]
[[Jamii:Kambi za wakimbizi wa Palestina|*]]
[[Jamii:Historia ya Palestina]]
1i237zo9km0tra24u1hy6dboc2ybew7
1572931
1572928
2026-06-14T07:19:27Z
Riccardo Riccioni
452
1572931
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi za wakimbizi wa Palestina''' zilianzishwa kwa mara ya kwanza ili kuwahifadhi [[Wapalestina]] waliokimbia makazi yao kwa kufukuzwa na kukimbia kwa hiari nchi yao wakati wa [[Vita vya Palestina vya 1948]].<ref>{{cite web |title= Israel-Palestine war: A brief history of refugee camps in Gaza |url= https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-brief-history-refugee-camps-gaza |website=Middle East Eye |date=19 December 2023 |last=MacDonald|first=Alex |access-date=17 June 2025}}</ref> Kambi hizo zilianzishwa na [[UNRWA|Shirika la Umoja wa Mataifa la Misaada na Utoaji wa Kazi kwa Wakimbizi wa Palestina]] (UNRWA) nchini [[Yordani]], [[Lebanoni]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]]. Wimbi lililofuata la wakimbizi wa Palestina lilitokea wakati wa [[Naksa]] baada ya [[Vita vya Siku Sita]] mnamo 1967.<ref>[[UNWRA]], [https://www.unrwa.org/etemplate.php%3Fid%3D86 Palestine refugees]</ref>
Kuna jumla ya kambi 68 za wakimbizi wa Palestina, kambi 58 rasmi na kambi 10 zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019>[https://www.un.org/unispal/document/unrwa-annual-operational-report-2019-for-the-reporting-period-01-january-31-december-2019/ UNRWA Annual Operational report 2019 for the Reporting period 01 January – 31 December 2019], kurasa 168-169, "Infrastructure and Camp Improvement Statistics"</ref> ambapo kumi kati yake zilianzishwa baada ya Vita vya Siku Sita wakati nyingine zote zilianzishwa kati ya mwaka 1948 hadi miaka ya 1950.
Ni thuluthi moja tu ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi hizo za wakimbizi.<ref name=UNWRA2004table3/> Wengi wao wamejumuika kijamii na kiuchumi nje ya kambi.<ref name=Hanafi/> Wengi wanaishi katika maeneo ya kijiografia yaliyo jirani na kambi hizo.<ref>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 29, 34, 35</ref>
Idadi ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa iliongezeka kutoka 750,000 mnamo 1950 hadi kufikia takriban milioni 5 mnamo 2013.<ref name="WhoWeAre">{{cite web |url=http://www.unrwa.org/who-we-are |title=Who We Are - UNRWA |publisher=[[United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East|UNRWA]] |access-date=8 January 2014}}</ref>
== Historia ==
<gallery mode="packed" heights="180px">
File:Nahr al-Bared refugee camp 1952.webp|[[Kambi ya wakimbizi ya Nahr al-Bared]] nchini Lebanon, 1952
File:Shatila - street view (3).jpg|[[Kambi ya wakimbizi ya Shatila]] pembezoni mwa mji wa [[Beirut]] mnamo 2019
</gallery>
=== Wajibu wa UNRWA ===
Mamlaka ya UNRWA ni kutoa misaada kwa wakimbizi wa Palestina, ikiwa ni pamoja na fursa ya kupata huduma katika kambi zake za wakimbizi. Kwa malengo haya, shirika hilo linawatafsiri wakimbizi wa Palestina kama "watu ambao makazi yao ya kawaida yalikuwa Palestina wakati wa kipindi cha tarehe 1 Juni 1946 hadi 15 Mei 1948, na ambao walipoteza nyumba na njia zao za kujipatia riziki kutokana na mgogoro wa 1948."<ref name="WhoWeAre"/>
UNRWA pia hutoa misaada kwa uzao wa upande wa baba wa wakimbizi hao, pamoja na watoto wao walioasiliwa kisheria.<ref name="WhoWeAre"/>
[[File:ShufatCampJuly142023 05.jpg|thumb|[[Kambi ya Shu'fat]] katika mji wa [[Yerusalemu]], 2023. Eneo rasmi la kambi hiyo liko katikati ya picha na lina sifa ya majengo ya ghorofa chache; pande zote mbili za kambi hiyo kuna vitongoji vya ziada vya Wapalestina vilivyo ng'ambo ya [[Ukuta wa Israeli wa Ukingo wa Magharibi]] (unaoonekana chini ya picha), ambapo majengo yake ni marefu zaidi.]]
[[File:Nabatieh Camp before and after.jpg|thumb|right|[[Kambi ya wakimbizi ya Nabatieh]] kabla na baada ya kuharibiwa na jeshi la Israeli mnamo 1974]]
Ili kambi itambuliwe na UNRWA, lazima kuwepo na makubaliano kati ya serikali mwenyeji na UNRWA yanayosimamia matumizi ya kambi hiyo. UNRWA yenyewe haiendeshi kambi yoyote, haina mamlaka ya kipolisi wala wajibu wa kiutawala, bali inatoa tu huduma ndani ya kambi. UNRWA inatambua vituo katika kambi 58 zilizoteuliwa kama kambi za wakimbizi nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]], na pia hutoa huduma katika maeneo mengine ambapo idadi kubwa ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaishi nje ya kambi zinazotambuliwa. UNRWA pia ilitua misaada kwa Wayahudi waliokimbishwa makazi yao ndani ya [[Israeli]] kufuatia mgogoro wa 1948 hadi serikali ya Israeli ilipochukua jukumu la kuwahudumia mnamo 1952. Kambi za wakimbizi zilibadilika kutoka miji ya mahema hadi kuwa safu za nyumba za vitalu vya zege na kisha kuwa vitongoji duni vya mijini (ghettos) ambavyo havitofautiani na mazingira yanayovizunguka (kimsingi vikawa maeneo ya maendeleo ya mijini ndani ya miji iliyopo au vikiwa vyenyewe), ambavyo vinahifadhi takriban thuluthi moja ya wakimbizi wote wa Palestina waliosajiliwa.
Ufadhili wa shughuli za UNRWA unatokana karibu mzima na michango ya hiari kutoka kwa nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa. UNRWA pia hupokea kiasi fulani cha fedha kutoka kwenye Bajeti ya Kawaida ya Umoja wa Mataifa, ambayo hutumiwa zaidi kwa ajili ya gharama za wafanyakazi wa kimataifa.<ref name="WhoWeAre"/>
== Orodha ya kambi ==
Kambi hizi zimegawanywa katika maeneo matano:
* Ukingo wa Gaza: [[Ukingo wa Gaza]] una kambi nane rasmi na hauna kambi isiyo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 1,221,110.
* Ukingo wa Magharibi: [[Ukingo wa Magharibi]] una kambi 19 rasmi na kambi nne zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 741,409.
* Syria: [[Syria]] ina kambi tisa rasmi na kambi tatu zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 499,189.
* Lebanon: Kuna kambi 12 rasmi na hakuna kambi isiyo rasmi nchini [[Lebanon]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 448,599.
* Yordani: Kuna kambi 10 rasmi na kambi tatu zisizo rasmi nchini [[Yordani]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 2,034,641.
{| class="wikitable sortable"
! Jina !! Kuanzishwa !! Mahali !! Hali !! Majira nukta !! data-sort-type="number" | Idadi ya Watu !! data-sort-type=number | Eneo (km<sup>2</sup>) !! data-sort-type=number | Msongamano (watu/km<sup>2</sup>) !! Maoni !! Marejeo
|-
! [[Yarmouk Camp|Kambi ya Yarmouk]]
| 1957 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|33|28|27|N|36|18|11|E|region:SY}} || n.a. || 2.1 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kikubwa (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 160,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/yarmouk-unofficial-camp UNRWA Yarmouk Camp]</ref>
|-
! [[Rafah Camp|Kambi ya Rafah]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|16|58.87|N|34|15|11.52|E|region:PS}} || 125,304 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/rafah-camp UNRWA Rafah Camp]</ref>
|-
! [[Baqa'a refugee camp|Kambi ya Baqa'a]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|04|25|N|35|50|35|E|region:JO}} || 119,000 || 1.4 || 85,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/baqaa-camp UNRWA Baqa'a refugee camp]</ref>
|-
! [[Jabalia refugee camp|Kambi ya Jabalia]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|32|20.81|N|34|29|57.63|E|region:PS}} || 113,990 || 1.4 || 81,421 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/jabalia-camp UNRWA Jabalia Camp]</ref>
|-
! [[Khan Yunis refugee camp|Kambi ya Khan Yunis]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|21|3|N|34|17|18|E|region:PS}} || 87,816 || 0.549 || 159,956 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/khan-younis-camp UNRWA Khan Yunis Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (khan-younis-camp) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060227195322/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |archive-date=27 February 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Al-Shati refugee camp|Kambi ya Al-Shati]] (Kambi ya Pwani)
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|31|55.91|N|34|26|43.42|E|region:PS}} || 85,628 || 0.52 || 164,669 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/beach-camp UNRWA Al-Shati Camp]</ref>
|-
! [[Nuseirat refugee camp|Kambi ya Nuseirat]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|51.56|N|34|23|34.35|E|region:PS}} || 80,194 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/nuseirat-camp UNRWA Nuseirat Camp]</ref>
|-
! [[Ain al-Hilweh|Kambi ya Ain al-Hilweh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|37|N|35|22|41|E|region:TH}} || 59,660 || 0.3 || 198,867 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/ein-el-hilweh-camp UNRWA Ain al-Hilweh]</ref><ref name=":0">{{Rejea tovuti |url=https://www.nyidanmark.dk/-/media/Files/US/Landerapporter/Factfindingmission_Lebanon_1998.pdf?la=en-GB&hash=E4C43FEDE9F92ED581945E636DD2B84B01FEB97E |title=Report on fact-finding mission to Lebanon 2 – 18 May 1998 |date=1 June 1998 |website=newtodenmark.dk |publisher=The [[Danish Immigration Service]] |format=PDF |access-date=27 April 2020}}</ref>
|-
! [[Al-Wehdat refugee camp|Kambi ya Al-Wehdat]] (Kambi Mpya ya Amman)
| 1955 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|55|35|N|35|56|18|E|region:JO}} || 57,000 || 0.48 || 118,750 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/amman-new-camp UNRWA Al-Wehdat refugee camp]</ref>
|-
! [[Marka refugee camp|Kambi ya Marka]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|00|33|N|36|01|14|E|type:city_region:JO}} || 53,000 || 0.92 || 57,609 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/marka-camp UNRWA Marka refugee camp]</ref>
|-
! [[Jaramana Camp|Kambi ya Jaramana]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|29|N|36|21|E|region:SY}} || 49,000 || 0.03 || 1,633,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/jaramana-camp UNRWA Jaramana]</ref>
|-
! [[Latakia Camp|Kambi ya Latakia]]
| 1955–6 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|35|30|28|N|35|47|45|E|type:landmark_region:SY}} || 47,400 || 0.22 || 215,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/latakia-unofficial-camp UNRWA Latakia Camp]</ref>
|-
! [[Bureij|Kambi ya Bureij]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|22.31|N|34|24|10.58|E|region:PS}} || 43,330 || 0.529 || 81,909 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/bureij-camp UNRWA Bureij]</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (bureij) |work=UNRWA |access-date=July 8, 2020 |archive-date=June 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070624022059/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |url-status=dead }}</ref>
|-
! [[Rashidieh|Kambi ya Rashidieh]]
| 1963 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|14|12.12|N|35|13|5.16|E}} || 34,584 || 0.25 || 138,336 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/rashidieh-camp UNRWA Rashidieh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Jabal el-Hussein camp|Kambi ya Jabal el-Hussein]]
| 1952 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|57|52|N|35|54|23|E|type:edu}} || 32,000 || 0.42 || 76,190 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jabal-el-hussein-camp UNRWA Al-Abdali]</ref>
|-
! [[Maghazi refugee camp|Kambi ya Maghazi]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|16.89|N|34|23|07.35|E|region:PS}} || 31,329 || 0.6 || 52,215 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/maghazi-camp UNRWA Maghazi (camp)]</ref>
|-
! [[Jerash camp|Kambi ya Jerash]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|16|20.21|N|35|53|29.03|E|region:JO,inline}} || 29,000 || 0.75 || 38,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jerash-camp UNRWA Jerash]</ref>
|-
! [[Irbid camp|Kambi ya Irbid]]
| 1951 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|33|0|N|35|51|0|E|region:JO_type:city(292040)}} || 28,000 || 0.24 || 116,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/irbid-camp UNRWA Irbid]</ref>
|-
! [[Balata Camp|Kambi ya Balata]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|12|N|35|17|E}} || 27,000 || 0.25 || 108,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/balata-camp UNRWA Balata]</ref>
|-
! [[Deir al-Balah Camp|Kambi ya Deir al-Balah]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|33|N|34|20|26|E|region:PS}} || 25,569 || 0.16 || 159,806 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/deir-el-balah-camp UNRWA Deir al-Balah Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (deirelbalah) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060131073053/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |archive-date=31 January 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Husn Camp|Kambi ya Husn]] (Kambi ya Shahidi Azmi el-Mufti)
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|28|30|N|35|54|18|E|region:JO}} || 25,000 || 0.77 || 32,468 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/husn-camp UNRWA Husn Camp]</ref>
|-
! [[Burj el-Shamali#Palestinian Refugee Camp|Kambi ya Burj el-Shamali]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|15|47|N|35|14|20|E}} || 24,929 || 0.134 || 186,037 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-shemali-camp UNRWA Burj el-Shemali]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Shu'fat Camp|Kambi ya Shu'fat]]
| 1965 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|48|44|N| 35|14|47|E|source:wikidata}} || 24,000 || 0.2 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/shufat-camp UNRWA Shu'fat camp]</ref>
|-
! [[Qabr Essit|Kambi ya Qabr Essit]]
| 1967 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|50|N|36|20|10|E|region:SY}} || 23,700 || 0.02 || 1,185,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/qabr-essit-camp UNRWA Qabr Essit]</ref>
|-
! [[Tulkarm Camp|Kambi ya Tulkarm]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|18|51|N|35|2|4|E}} || 21,500 || 0.18 || 119,444 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/tulkarm-camp UNRWA Tulkarm Camp]</ref>
|-
! [[Beddawi refugee camp|Kambi ya Beddawi]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|27|0.64|N|35|52|9.17|E}} || 21,252 || 0.2 || 106,260 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/beddawi-camp UNRWA Beddawi refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Zarqa Camp|Kambi ya Zarqa]]
| 1949 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|05|N|36|06|E}} || 20,000 || 0.18 || 111,111 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/zarqa-camp UNRWA Zarqa]</ref>
|-
! [[Bourj el-Barajneh camp|Kambi ya Bourj el-Barajneh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|50|54|N|35|30|12|E|region:LB}} || 19,539 || 0.104 || 187,875 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-barajneh-camp UNRWA Bourj el-Barajneh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Souf Camp|Kambi ya Souf]]
| 1967 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|18|30|N|35|53|7.37|E|type:city_region:IL}} || 19,000 || 0.5 || 38,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/souf-camp UNRWA Souf Camp]</ref>
|-
! [[Askar Camp|Kambi ya Askar]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|11.51|N|35|17|50.77|E|region:PS}} || 18,500 || 0.119 || 155,462 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/askar-camp UNRWA Askar (camp)]</ref>
|-
! [[Neirab camp|Kambi ya Al-Nayrab]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|36|10|32|N|37|13|40|E|region:SY}} || 18,000 || 0.15 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/neirab-camp UNRWA Al-Nayrab]</ref>
|-
! [[Dheisheh|Kambi ya Dheisheh]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|41|38.47|N|35|11|02.96|E|region:PS}} || 15,000 || 0.33 || 45,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/dheisheh-camp UNRWA Dheisheh]</ref>
|-
! [[Qalandia Camp|Kambi ya Qalandia]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 14,800 || 0.42 || 35,238 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/kalandia-camp UNRWA Kalandia Camp]</ref>
|-
! [[Al-Hassan camp|Kambi ya Al-Hassan]]
| 1967 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|31|57|27|N| 35|58|19|E|region:PS}} || 14,068 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18">[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 30-33</ref><ref>{{cite web |title=Palestinian Refugees and Displaced Camps in Jordan: Prince Hassan Camp |url=https://dpa.gov.jo/EN/ListDetails/Palestinian_Refugees_And_Displaced_Camps_in_Jordan/2095/12 |website=dpa.gov.jo |access-date=2 January 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=al-Husseini |first1=Jalal |title=The Evolution of the Palestinian Refugee Camps in Jordan. Between Logics of Exclusion and Integration |url=https://books.openedition.org/ifpo/1742?lang=en |series=Villes, practices urbaines et construction nationale en Jordanie |publisher=Presses de l’Ifpo |access-date=2 January 2024 |pages=181–204 |language=en |date=13 February 2013|isbn=978-2-35159-315-8 }}</ref>
|-
! [[Jenin refugee camp|Kambi ya Jenin]]
| 1953 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|27|41|N|35|17|11|E}} || 14,000 || 0.42 || 33,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jenin-camp UNRWA Jenin Camp]</ref>
|-
! [[Jalazone|Kambi ya Jalazone]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|07.15|N|35|12|41.58|E|region:PS}} || 13,000 || 0.253 || 51,383 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jalazone-camp UNRWA Jalazone]</ref>
|-
! [[Al-Sabinah camp|Kambi ya Al-Sabinah]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|2|N|36|17|8|E|region:SY}} || 13,000 || 0.03 || 433,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/sbeineh-camp UNRWA Al-Sabinah]</ref>
|-
! [[Homs Camp|Kambi ya Homs]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|34|42|30.29|N|36|42|26.62|E|region:SY_type:city}} || 13,000 || 0.15 || 86,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/homs-camp UNRWA Homs Camp]</ref>
|-
! [[Khan Dannun camp|Kambi ya Khan Danoun]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 12,650 || 0.03 || 421,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-dunoun-camp UNRWA Khan Dannun]</ref>
|-
! [[Al-Buss refugee camp|Kambi ya El Buss]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|16|21|N|35|12|36|E}} || 12,281 || 0.08 || 153,513 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/el-buss-camp UNRWA El-Buss refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Al-Arroub (camp)|Kambi ya Al-Arroub]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|37|23.18|N|35|08|12.19|E|region:PS}} || 12,000 || 0.24 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/arroub-camp UNRWA Al-Arroub (camp)]</ref>
|-
! [[Khan al-Shih camp|Kambi ya Khan al-Shih]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|33|21|30|N|36|6|26|E|region:SY}} || 12,000 || 0.69 || 17,391 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-eshieh-camp UNRWA Khan al-Shih]</ref>
|-
! [[Shatila refugee camp|Kambi ya Shatila]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|51|46|N|35|29|54|E|region:LB_type:city(2000000)}} || 10,849 || 0.04 || 271,225 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/shatila-camp UNRWA Shatila refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Nur Shams|Kambi ya Nur Shams]]
| 1952 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|19|07.36|N|35|03|31.63|E|region:PS}} || 10,500 || 0.21 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/nur-shams-camp UNRWA Nur Shams, Tulkarm]</ref>
|-
! [[Daraa camp|Kambi ya Daraa]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|32|37|N|36|6|E|region:SY}} || 10,500 || 1.3 || 8,077 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/deraa-camp UNRWA Deraa]</ref>
|-
! [[Fawwar, Hebron|Kambi ya Fawwar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|28|46.45|N|35|03|52.93|E|region:PS}} || 9,500 || 0.27 || 35,185 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fawwar-camp UNRWA Fawwar, Hebron]</ref>
|-
! [[Wavel refugee camp|Kambi ya Wavel]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|59|56.27|N|36|11|35.46|E|type:city}} || 9,460 || 0.043 || 220,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/wavel-camp UNRWA Wavel]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Hama camp|Kambi ya Hama]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|35|08|N|36|45|E|region:SY}} || 9,000 || 0.06 || 150,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/hama-camp UNRWA Hama]</ref>
|-
! [[Aqabat Jaber|Kambi ya Aqabat Jaber]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|50|17.00|N|35|26|30.20|E|region:PS}} || 8,600 || 1.67 || 5,150 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aqbat-jabr-camp UNRWA Aqabat Jaber]</ref>
|-
! [[Madaba Camp|Kambi ya Madaba]]
| 1956 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord| 31|42|41|N| 35|47|15|E |region:PS}} || 8,597 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Far'a|Kambi ya Far'a]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|17|38.35|N|35|20|39.74|E|region:PS}} || 8,500 || 0.26 || 32,692 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fara-camp UNRWA Far'a]</ref>
|-
! [[Talbieh Camp|Kambi ya Talbieh]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|42|19|N|35|56|57|E|region:JO}} || 8,000 || 0.13 || 61,538 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/talbieh-camp UNRWA Talbieh Camp]</ref>
|-
! [[Ein Beit al-Ma'|Kambi ya Ein Beit al-Ma']] (Kambi Na. 1)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|48.91|N|35|14|58.42|E|region:PS}} || 7,500 || 0.045 || 166,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/camp-no-1-camp UNRWA Ein Beit al-Ma']</ref>
|-
! [[Sokhna camp|Kambi ya Sokhna]]
| 1969 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|32|7|59|N| 36|4|20|E|region:PS}} || 7,424 || n.a. || n.a. || wakati mwingine huandikwa kama 'Sakhna' au 'Sukhna' || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Al-Am'ari|Kambi ya Al-Am'ari]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|53|38.60|N|35|12|41.52|E|region:PS}} || 7,000 || 0.096 || 72,917 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/amari-camp UNRWA Am'ari]</ref>
|-
! [[Ein Al-Tal|Kambi ya Ein Al-Tal]] (pia inajulikana kama kambi ya Handarat)
| 1962 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|36|17|34.84|N|37|9|24.86|E}} || n.a. || 0.16 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kibaya (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 7,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/ein-el-tal-unofficial-camp UNRWA Ein el Tal]</ref>
|-
! [[Nahr al-Bared refugee camp|Kambi ya Nahr al-Bared]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|30|47|N|35|57|40|E|region:LB_type:city}} || 5,857 || 0.198 || 29,581 || Imejengwa upya, hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 27,000 || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/nahr-el-bared-camp UNRWA Nahr al-Bared]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Mieh Mieh refugee camp|Kambi ya Mieh Mieh]]
| 1954 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|30|N|35|23|29|E|region:TH}} || 5,747 || 0.054 || 106,426 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mieh-mieh-camp UNRWA Mieh Mieh refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Aida Camp|Kambi ya Aida]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|43|10.34|N|35|11|56.31|E|region:PS}} || 5,500 || 0.071 || 77,465 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aida-camp UNRWA Aida (camp)]</ref>
|-
! [[Dbayeh camp|Kambi ya Dbayeh]]
| 1956 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|54|N|35|34|E}} || 4,591 || 0.084 || 54,655 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/dbayeh-camp UNRWA Dbayeh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Ein es-Sultan camp|Kambi ya Ein es-Sultan]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|52|40.24|N|35|26|46.24|E|region:PS}} || 3,800 || 0.87 || 4,368 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/ein-el-sultan-camp UNRWA Ein as-Sultan]</ref>
|-
! [['Azza|Kambi ya 'Azza]] (Beit Jibrin)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|42|54.78|N|35|12|07.61|E|region:PS}} || 2,900 || 0.027 || 107,407 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/beit-jibrin-camp UNRWA 'Azza]</ref>
|-
! [[Deir 'Ammar Camp|Kambi ya Deir 'Ammar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|57.22|N|35|05|55.98|E|region:PS}} || 2,500 || 0.162 || 15,432 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/deir-ammar-camp UNRWA Deir 'Ammar Camp]</ref>
|-
! [[Qaddura|Kambi ya Qaddura]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord|31|54|3.32|N|35|12|21.18|E|region:PS}} || 1,558 || n.a. || n.a. || || <ref>{{Rejea tovuti |url=http://vprofile.arij.org/ramallah/pdfs/factsheet/Qaddura%20Camp_vp_en.pdf |title=Qaddura camp profile |website=vprofile.arij.org}}</ref>
|-
! [[Mar Elias refugee camp|Kambi ya Mar Elias]]
| 1952 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|52|38|N|35|29|19|E|region:LB_type:landmark}} || 725 || 0.0054 || 134,259 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mar-elias-camp UNRWA Mar Elias refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Silwad Camp|Kambi ya Silwad]]
| 1971 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi ||{{coord|31|58|5|N| 35|15|41|E|region:PS}} || 462 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Abu Shukheidim|Kambi ya Abu Shukheidim]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || || n.a. || n.a. || n.a. || Mji wa Abu Shukhaydam unaonekana kwenye ramani ukiwa takriban maili 1 Kusini Magharibi mwa [[Birzeit]] || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Birzeit camp|Kambi ya Birzeit]] (As-Saqaeif)
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord| 31|58|12|N |35|12|01|E|region:PS}}<!--Inakadiria, kutoka google maps-->
|| n.a. || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/><ref>{{cite web |title=مخيم بير زيت |trans-title=Bir Zeit camp |url=https://palcamps.net/ar/camp/84 |website=palcamps.net |access-date=4 January 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104005840/https://palcamps.net/ar/camp/84 |url-status=dead }}</ref>
|}
== Takwimu za idadi ya watu ==
Mabadiliko ya idadi ya wakimbizi wa Palestina yanaonyeshwa hapa chini:<ref name=UNWRA2004table2>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 2: Distribution of registered population (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi>Ḥanafī, Sārī [https://www.semanticscholar.org/paper/Palestinian-Refugee-Camps-in-the-Arab-East%3A-in-of-Ḥanafī/5fe726e0243501808d403ebb2fb230e5a1b45ba3 "Palestinian Refugee Camps in the Arab East: Governmentalities in Search of Legitimacy."] (2010), ukurasa wa 6</ref><ref name=BADIL>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], ukurasa wa 30</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Enzi !! 1950 !! 1960 !! 1970 !! 1980 !! 1990 !! 2000 !! 2004 !! 2009 !! 2018
|-
! [[Yordani]]
| 506,200 || 613,743 || 506,038 || 716,372 || 929,097 || 1,570,192 || 1,758,274 || 1,951,603 || 2,242,579
|-
! [[Lebanon]]
| 127,600 || 136,561 || 175,958 || 226,554 || 302,049 || 376,472 || 396,890 || 422,188 || 475,075
|-
! [[Syria]]
| 82,194 || 115,043 || 158,717 || 209,362 || 280,731 || 383,199 || 417,346 || 461,897 || 560,139
|-
! [[Ukingo wa Magharibi]]
| – || – || 272,692 || 324,035 || 414,298 || 583,009 || 675,670 || 762,820 || 846,465
|-
! [[Ukingo wa Gaza]]
| 198,227 || 255,542 || 311,814 || 367,995 || 496,339 || 824,622 || 938,531 || 1,073,303 || 1,421,282
|-
! Jumla ya wakimbizi waliosajiliwa
| 914,221 || 1,120,889 || 1,425,219 || 1,844,318 || 2,422,514 || 3,737,494 || 4,186,711 || 4,671,811 || 5,545,540
|}
Idadi ya wakimbizi wa Palestina wanaoishi ndani ya maeneo ya kiutendaji yaliyosajiliwa na UNRWA inaonyeshwa hapa chini, ikijumuisha wale wanaoishi makambini na wale wanaoishi nje ya kambi:<ref name=UNWRA2004table3>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 3: Number and distribution of special hardship cases (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi/><ref name=BADIL/>
{| class="wikitable sortable"
! Mwaka !! Watu waliosajiliwa (wakimbizi na wengineo) !! Wakimbizi waliosajiliwa makambini !! % ya wakimbizi waliosajiliwa makambini
|-
| 1953 || 870,158 || 300,785 || 34.6
|-
| 1955 || 912,425 || 351,532 || 38.5
|-
| 1960 || 1,136,487 || 409,223 || 36.0
|-
| 1965 || 1,300,117 || 508,042 || 39.1
|-
| 1970 || 1,445,022 || 500,985 || 34.7
|-
| 1975 || 1,652,436 || 551,643 || 33.4
|-
| 1980 || 1,863,162 || 613,149 || 32.9
|-
| 1985 || 2,119,862 || 805,482 || 38.0
|-
| 1990 || 2,466,516 || 697,709 || 28.3
|-
| 1995 || 3,246,044 || 1,007,375 || 31.0
|-
| 2000 || 3,806,055 || 1,227,954 || 32.3
|-
| 2005 || 4,283,892 || 1,265,987 || 29.6
|-
| 2010 || 4,966,664 || 1,452,790 || 29.3
|-
| 2015 || 5,741,480 || 1,632,876 || 28.4
|-
| 2018 || 6,171,793 || 1,728,409 || 28.0
|}
Jedwali hapa chini linaonyesha idadi ya wakimbizi waliosajiliwa, watu wengine waliosajiliwa, na wakimbizi wanaoishi makambini mnamo mwaka 2018.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://unrwa.es/wp-content/uploads/2019/10/unrwa_in_figures_2019_eng_sep_2019_final.pdf |title=UNRWA in Figures 2019 |website=unrwa.es}}</ref> Ufafanuzi wa UNRWA kuhusu "Watu Wengine Waliosajiliwa" unamaanisha "wale ambao, wakati wa usajili wa awali hawakukidhi vigezo vyote vya UNRWA vya ukimbizi wa Palestina, lakini walionekana kupata hasara kubwa na/au shida kwa sababu zinazohusiana na mzozo wa 1948 nchini Palestina; pia inajumuisha watu ambao ni wanachama wa familia za watu wengine waliosajiliwa."<ref>[https://www.unrwa.org/sites/default/files/content/resources/aor_2019_eng.pdf UNRWA Annual Operational Report 2019]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kipengele !! Yordani !! Lebanon !! Syria !! Ukingo wa Magharibi !! Ukingo wa Gaza !! Jumla
|-
| Wakimbizi waliosajiliwa || 2,242,579 || 475,075 || 560,139 || 846,465 || 1,421,282 || 5,545,540
|-
| Watu wengine waliosajiliwa || 133,902 || 58,810 || 83,003 || 201,525 || 149,013 || 626,253
|-
| Jumla ya watu waliosajiliwa || 2,376,481 || 533,885 || 643,142 || 1,047,990 || 1,570,295 || 6,171,793
|-
| Wakimbizi wanaoishi ndani ya mipaka rasmi ya kambi || 412,054 || 270,614 || 194,993 || 256,758 || 593,990 || 1,728,409
|-
| % ya wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi || 18.4% || 57.0% || 34.8% || 30.3% || 41.8% || 31.2%
|}
==Marejeo==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book |author1=Are Knudsen |author2=Sari Hanafi |title=Palestinian Refugees: Identity, Space and Place in the Levan t|url=https://books.google.com/books?id=QlIuCgAAQBAJ&pg=PA3 |date=5 November 2010 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-88334-7 |pages=3–}}
==Viungo vya nje==
{{Commons category|Palestinian refugee camps}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170207104159/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-lebanon/fmo018.pdf |title=Palestinian Refugees in Lebanon |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170810020055/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-syria/fmo017.pdf |title=Palestinian Refugees in Syria |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20170828015322/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-jordan/fmo025.pdf |title=Palestinian Refugees in Jordan |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org}}
* {{cite web |url=https://www.worldpoliticsreview.com/as-rebuilding-begins-at-lebanons-nahr-al-bared-displaced-refugees-eager-to-return/ |title=As rebuilding begins at Lebanon's nahr al bared, displaced refugees are eager to return |website= |author1=William Wheeler |author2=Don Duncan |work=World Politics Review |date=11 March 2008}}
* {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20141218042328/http://alray.ps/en/index.php?act=post&id=2581#.VJJWxy7P32c |title=UN refugee agency unveils Palestinian archive |website=alray.ps |via=web.archive.org}}
[[Jamii:Wiki for Refugees 2026]]
[[Jamii:Kambi za wakimbizi wa Palestina|*]]
[[Jamii:Historia ya Palestina]]
6mze86sgy6l11mtdkksc716y52uefxs
1573003
1572931
2026-06-14T11:04:24Z
InternetArchiveBot
41439
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1573003
wikitext
text/x-wiki
'''Kambi za wakimbizi wa Palestina''' zilianzishwa kwa mara ya kwanza ili kuwahifadhi [[Wapalestina]] waliokimbia makazi yao kwa kufukuzwa na kukimbia kwa hiari nchi yao wakati wa [[Vita vya Palestina vya 1948]].<ref>{{cite web |title= Israel-Palestine war: A brief history of refugee camps in Gaza |url= https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-brief-history-refugee-camps-gaza |website=Middle East Eye |date=19 December 2023 |last=MacDonald|first=Alex |access-date=17 June 2025}}</ref> Kambi hizo zilianzishwa na [[UNRWA|Shirika la Umoja wa Mataifa la Misaada na Utoaji wa Kazi kwa Wakimbizi wa Palestina]] (UNRWA) nchini [[Yordani]], [[Lebanoni]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]]. Wimbi lililofuata la wakimbizi wa Palestina lilitokea wakati wa [[Naksa]] baada ya [[Vita vya Siku Sita]] mnamo 1967.<ref>[[UNWRA]], [https://www.unrwa.org/etemplate.php%3Fid%3D86 Palestine refugees]</ref>
Kuna jumla ya kambi 68 za wakimbizi wa Palestina, kambi 58 rasmi na kambi 10 zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019>[https://www.un.org/unispal/document/unrwa-annual-operational-report-2019-for-the-reporting-period-01-january-31-december-2019/ UNRWA Annual Operational report 2019 for the Reporting period 01 January – 31 December 2019], kurasa 168-169, "Infrastructure and Camp Improvement Statistics"</ref> ambapo kumi kati yake zilianzishwa baada ya Vita vya Siku Sita wakati nyingine zote zilianzishwa kati ya mwaka 1948 hadi miaka ya 1950.
Ni thuluthi moja tu ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi hizo za wakimbizi.<ref name=UNWRA2004table3/> Wengi wao wamejumuika kijamii na kiuchumi nje ya kambi.<ref name=Hanafi/> Wengi wanaishi katika maeneo ya kijiografia yaliyo jirani na kambi hizo.<ref>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 29, 34, 35</ref>
Idadi ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa iliongezeka kutoka 750,000 mnamo 1950 hadi kufikia takriban milioni 5 mnamo 2013.<ref name="WhoWeAre">{{cite web |url=http://www.unrwa.org/who-we-are |title=Who We Are - UNRWA |publisher=[[United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East|UNRWA]] |access-date=8 January 2014}}</ref>
== Historia ==
<gallery mode="packed" heights="180px">
File:Nahr al-Bared refugee camp 1952.webp|[[Kambi ya wakimbizi ya Nahr al-Bared]] nchini Lebanon, 1952
File:Shatila - street view (3).jpg|[[Kambi ya wakimbizi ya Shatila]] pembezoni mwa mji wa [[Beirut]] mnamo 2019
</gallery>
=== Wajibu wa UNRWA ===
Mamlaka ya UNRWA ni kutoa misaada kwa wakimbizi wa Palestina, ikiwa ni pamoja na fursa ya kupata huduma katika kambi zake za wakimbizi. Kwa malengo haya, shirika hilo linawatafsiri wakimbizi wa Palestina kama "watu ambao makazi yao ya kawaida yalikuwa Palestina wakati wa kipindi cha tarehe 1 Juni 1946 hadi 15 Mei 1948, na ambao walipoteza nyumba na njia zao za kujipatia riziki kutokana na mgogoro wa 1948."<ref name="WhoWeAre"/>
UNRWA pia hutoa misaada kwa uzao wa upande wa baba wa wakimbizi hao, pamoja na watoto wao walioasiliwa kisheria.<ref name="WhoWeAre"/>
[[File:ShufatCampJuly142023 05.jpg|thumb|[[Kambi ya Shu'fat]] katika mji wa [[Yerusalemu]], 2023. Eneo rasmi la kambi hiyo liko katikati ya picha na lina sifa ya majengo ya ghorofa chache; pande zote mbili za kambi hiyo kuna vitongoji vya ziada vya Wapalestina vilivyo ng'ambo ya [[Ukuta wa Israeli wa Ukingo wa Magharibi]] (unaoonekana chini ya picha), ambapo majengo yake ni marefu zaidi.]]
[[File:Nabatieh Camp before and after.jpg|thumb|right|[[Kambi ya wakimbizi ya Nabatieh]] kabla na baada ya kuharibiwa na jeshi la Israeli mnamo 1974]]
Ili kambi itambuliwe na UNRWA, lazima kuwepo na makubaliano kati ya serikali mwenyeji na UNRWA yanayosimamia matumizi ya kambi hiyo. UNRWA yenyewe haiendeshi kambi yoyote, haina mamlaka ya kipolisi wala wajibu wa kiutawala, bali inatoa tu huduma ndani ya kambi. UNRWA inatambua vituo katika kambi 58 zilizoteuliwa kama kambi za wakimbizi nchini [[Yordani]], [[Lebanon]], [[Syria]], [[Ukingo wa Magharibi]] na [[Ukingo wa Gaza]], na pia hutoa huduma katika maeneo mengine ambapo idadi kubwa ya wakimbizi wa Palestina waliosajiliwa wanaishi nje ya kambi zinazotambuliwa. UNRWA pia ilitua misaada kwa Wayahudi waliokimbishwa makazi yao ndani ya [[Israeli]] kufuatia mgogoro wa 1948 hadi serikali ya Israeli ilipochukua jukumu la kuwahudumia mnamo 1952. Kambi za wakimbizi zilibadilika kutoka miji ya mahema hadi kuwa safu za nyumba za vitalu vya zege na kisha kuwa vitongoji duni vya mijini (ghettos) ambavyo havitofautiani na mazingira yanayovizunguka (kimsingi vikawa maeneo ya maendeleo ya mijini ndani ya miji iliyopo au vikiwa vyenyewe), ambavyo vinahifadhi takriban thuluthi moja ya wakimbizi wote wa Palestina waliosajiliwa.
Ufadhili wa shughuli za UNRWA unatokana karibu mzima na michango ya hiari kutoka kwa nchi wanachama wa Umoja wa Mataifa. UNRWA pia hupokea kiasi fulani cha fedha kutoka kwenye Bajeti ya Kawaida ya Umoja wa Mataifa, ambayo hutumiwa zaidi kwa ajili ya gharama za wafanyakazi wa kimataifa.<ref name="WhoWeAre"/>
== Orodha ya kambi ==
Kambi hizi zimegawanywa katika maeneo matano:
* Ukingo wa Gaza: [[Ukingo wa Gaza]] una kambi nane rasmi na hauna kambi isiyo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 1,221,110.
* Ukingo wa Magharibi: [[Ukingo wa Magharibi]] una kambi 19 rasmi na kambi nne zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na una wakimbizi waliosajiliwa 741,409.
* Syria: [[Syria]] ina kambi tisa rasmi na kambi tatu zisizo rasmi,<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 499,189.
* Lebanon: Kuna kambi 12 rasmi na hakuna kambi isiyo rasmi nchini [[Lebanon]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 448,599.
* Yordani: Kuna kambi 10 rasmi na kambi tatu zisizo rasmi nchini [[Yordani]],<ref name=UNRWA2019/> na ina wakimbizi waliosajiliwa 2,034,641.
{| class="wikitable sortable"
! Jina !! Kuanzishwa !! Mahali !! Hali !! Majira nukta !! data-sort-type="number" | Idadi ya Watu !! data-sort-type=number | Eneo (km<sup>2</sup>) !! data-sort-type=number | Msongamano (watu/km<sup>2</sup>) !! Maoni !! Marejeo
|-
! [[Yarmouk Camp|Kambi ya Yarmouk]]
| 1957 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|33|28|27|N|36|18|11|E|region:SY}} || n.a. || 2.1 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kikubwa (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 160,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/yarmouk-unofficial-camp UNRWA Yarmouk Camp]</ref>
|-
! [[Rafah Camp|Kambi ya Rafah]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|16|58.87|N|34|15|11.52|E|region:PS}} || 125,304 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/rafah-camp UNRWA Rafah Camp]</ref>
|-
! [[Baqa'a refugee camp|Kambi ya Baqa'a]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|04|25|N|35|50|35|E|region:JO}} || 119,000 || 1.4 || 85,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/baqaa-camp UNRWA Baqa'a refugee camp]</ref>
|-
! [[Jabalia refugee camp|Kambi ya Jabalia]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|32|20.81|N|34|29|57.63|E|region:PS}} || 113,990 || 1.4 || 81,421 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/jabalia-camp UNRWA Jabalia Camp]</ref>
|-
! [[Khan Yunis refugee camp|Kambi ya Khan Yunis]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|21|3|N|34|17|18|E|region:PS}} || 87,816 || 0.549 || 159,956 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/khan-younis-camp UNRWA Khan Yunis Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (khan-younis-camp) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060227195322/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/khanyounis.html |archive-date=27 February 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Al-Shati refugee camp|Kambi ya Al-Shati]] (Kambi ya Pwani)
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|31|55.91|N|34|26|43.42|E|region:PS}} || 85,628 || 0.52 || 164,669 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/beach-camp UNRWA Al-Shati Camp]</ref>
|-
! [[Nuseirat refugee camp|Kambi ya Nuseirat]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|51.56|N|34|23|34.35|E|region:PS}} || 80,194 || n.a. || n.a. || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/nuseirat-camp UNRWA Nuseirat Camp]</ref>
|-
! [[Ain al-Hilweh|Kambi ya Ain al-Hilweh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|37|N|35|22|41|E|region:TH}} || 59,660 || 0.3 || 198,867 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/ein-el-hilweh-camp UNRWA Ain al-Hilweh]</ref><ref name=":0">{{Rejea tovuti |url=https://www.nyidanmark.dk/-/media/Files/US/Landerapporter/Factfindingmission_Lebanon_1998.pdf?la=en-GB&hash=E4C43FEDE9F92ED581945E636DD2B84B01FEB97E |title=Report on fact-finding mission to Lebanon 2 – 18 May 1998 |date=1 June 1998 |website=newtodenmark.dk |publisher=The [[Danish Immigration Service]] |format=PDF |access-date=27 April 2020}}</ref>
|-
! [[Al-Wehdat refugee camp|Kambi ya Al-Wehdat]] (Kambi Mpya ya Amman)
| 1955 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|55|35|N|35|56|18|E|region:JO}} || 57,000 || 0.48 || 118,750 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/amman-new-camp UNRWA Al-Wehdat refugee camp]</ref>
|-
! [[Marka refugee camp|Kambi ya Marka]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|00|33|N|36|01|14|E|type:city_region:JO}} || 53,000 || 0.92 || 57,609 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/marka-camp UNRWA Marka refugee camp]</ref>
|-
! [[Jaramana Camp|Kambi ya Jaramana]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|29|N|36|21|E|region:SY}} || 49,000 || 0.03 || 1,633,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/jaramana-camp UNRWA Jaramana]</ref>
|-
! [[Latakia Camp|Kambi ya Latakia]]
| 1955–6 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|35|30|28|N|35|47|45|E|type:landmark_region:SY}} || 47,400 || 0.22 || 215,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/latakia-unofficial-camp UNRWA Latakia Camp]</ref>
|-
! [[Bureij|Kambi ya Bureij]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|26|22.31|N|34|24|10.58|E|region:PS}} || 43,330 || 0.529 || 81,909 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/bureij-camp UNRWA Bureij]</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (bureij) |work=UNRWA |access-date=July 8, 2020 |archive-date=June 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070624022059/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/bureij.html |url-status=dead }}</ref>
|-
! [[Rashidieh|Kambi ya Rashidieh]]
| 1963 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|14|12.12|N|35|13|5.16|E}} || 34,584 || 0.25 || 138,336 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/rashidieh-camp UNRWA Rashidieh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Jabal el-Hussein camp|Kambi ya Jabal el-Hussein]]
| 1952 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|57|52|N|35|54|23|E|type:edu}} || 32,000 || 0.42 || 76,190 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jabal-el-hussein-camp UNRWA Al-Abdali]</ref>
|-
! [[Maghazi refugee camp|Kambi ya Maghazi]]
| 1949 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|16.89|N|34|23|07.35|E|region:PS}} || 31,329 || 0.6 || 52,215 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/maghazi-camp UNRWA Maghazi (camp)]</ref>
|-
! [[Jerash camp|Kambi ya Jerash]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|16|20.21|N|35|53|29.03|E|region:JO,inline}} || 29,000 || 0.75 || 38,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/jerash-camp UNRWA Jerash]</ref>
|-
! [[Irbid camp|Kambi ya Irbid]]
| 1951 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|33|0|N|35|51|0|E|region:JO_type:city(292040)}} || 28,000 || 0.24 || 116,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/irbid-camp UNRWA Irbid]</ref>
|-
! [[Balata Camp|Kambi ya Balata]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|12|N|35|17|E}} || 27,000 || 0.25 || 108,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/balata-camp UNRWA Balata]</ref>
|-
! [[Deir al-Balah Camp|Kambi ya Deir al-Balah]]
| 1948 || Ukingo wa Gaza || UNRWA || {{coord|31|25|33|N|34|20|26|E|region:PS}} || 25,569 || 0.16 || 159,806 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip/deir-el-balah-camp UNRWA Deir al-Balah Camp]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |title=UNRWA: Refugee camp profiles: Gaza field office (deirelbalah) |website=www.un.org |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060131073053/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza/deirelbalah.html |archive-date=31 January 2006 |url-status=dead}}</ref>
|-
! [[Husn Camp|Kambi ya Husn]] (Kambi ya Shahidi Azmi el-Mufti)
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|28|30|N|35|54|18|E|region:JO}} || 25,000 || 0.77 || 32,468 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/husn-camp UNRWA Husn Camp]</ref>
|-
! [[Burj el-Shamali#Palestinian Refugee Camp|Kambi ya Burj el-Shamali]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|15|47|N|35|14|20|E}} || 24,929 || 0.134 || 186,037 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-shemali-camp UNRWA Burj el-Shemali]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Shu'fat Camp|Kambi ya Shu'fat]]
| 1965 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|48|44|N| 35|14|47|E|source:wikidata}} || 24,000 || 0.2 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/shufat-camp UNRWA Shu'fat camp]</ref>
|-
! [[Qabr Essit|Kambi ya Qabr Essit]]
| 1967 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|50|N|36|20|10|E|region:SY}} || 23,700 || 0.02 || 1,185,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/qabr-essit-camp UNRWA Qabr Essit]</ref>
|-
! [[Tulkarm Camp|Kambi ya Tulkarm]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|18|51|N|35|2|4|E}} || 21,500 || 0.18 || 119,444 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/tulkarm-camp UNRWA Tulkarm Camp]</ref>
|-
! [[Beddawi refugee camp|Kambi ya Beddawi]]
| 1955 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|27|0.64|N|35|52|9.17|E}} || 21,252 || 0.2 || 106,260 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/beddawi-camp UNRWA Beddawi refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Zarqa Camp|Kambi ya Zarqa]]
| 1949 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|05|N|36|06|E}} || 20,000 || 0.18 || 111,111 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/zarqa-camp UNRWA Zarqa]</ref>
|-
! [[Bourj el-Barajneh camp|Kambi ya Bourj el-Barajneh]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|50|54|N|35|30|12|E|region:LB}} || 19,539 || 0.104 || 187,875 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/burj-barajneh-camp UNRWA Bourj el-Barajneh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Souf Camp|Kambi ya Souf]]
| 1967 || Yordani || UNRWA || {{coord|32|18|30|N|35|53|7.37|E|type:city_region:IL}} || 19,000 || 0.5 || 38,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/souf-camp UNRWA Souf Camp]</ref>
|-
! [[Askar Camp|Kambi ya Askar]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|11.51|N|35|17|50.77|E|region:PS}} || 18,500 || 0.119 || 155,462 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/askar-camp UNRWA Askar (camp)]</ref>
|-
! [[Neirab camp|Kambi ya Al-Nayrab]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|36|10|32|N|37|13|40|E|region:SY}} || 18,000 || 0.15 || 120,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/neirab-camp UNRWA Al-Nayrab]</ref>
|-
! [[Dheisheh|Kambi ya Dheisheh]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|41|38.47|N|35|11|02.96|E|region:PS}} || 15,000 || 0.33 || 45,455 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/dheisheh-camp UNRWA Dheisheh]</ref>
|-
! [[Qalandia Camp|Kambi ya Qalandia]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 14,800 || 0.42 || 35,238 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/kalandia-camp UNRWA Kalandia Camp]</ref>
|-
! [[Al-Hassan camp|Kambi ya Al-Hassan]]
| 1967 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|31|57|27|N| 35|58|19|E|region:PS}} || 14,068 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18">[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], kurasa 30-33</ref><ref>{{cite web |title=Palestinian Refugees and Displaced Camps in Jordan: Prince Hassan Camp |url=https://dpa.gov.jo/EN/ListDetails/Palestinian_Refugees_And_Displaced_Camps_in_Jordan/2095/12 |website=dpa.gov.jo |access-date=2 January 2024}}</ref><ref>{{cite book |last1=al-Husseini |first1=Jalal |title=The Evolution of the Palestinian Refugee Camps in Jordan. Between Logics of Exclusion and Integration |url=https://books.openedition.org/ifpo/1742?lang=en |series=Villes, practices urbaines et construction nationale en Jordanie |publisher=Presses de l’Ifpo |access-date=2 January 2024 |pages=181–204 |language=en |date=13 February 2013|isbn=978-2-35159-315-8 }}</ref>
|-
! [[Jenin refugee camp|Kambi ya Jenin]]
| 1953 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|27|41|N|35|17|11|E}} || 14,000 || 0.42 || 33,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jenin-camp UNRWA Jenin Camp]</ref>
|-
! [[Jalazone|Kambi ya Jalazone]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|07.15|N|35|12|41.58|E|region:PS}} || 13,000 || 0.253 || 51,383 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/jalazone-camp UNRWA Jalazone]</ref>
|-
! [[Al-Sabinah camp|Kambi ya Al-Sabinah]]
| 1948 || Syria || UNRWA || {{coord|33|26|2|N|36|17|8|E|region:SY}} || 13,000 || 0.03 || 433,333 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/sbeineh-camp UNRWA Al-Sabinah]</ref>
|-
! [[Homs Camp|Kambi ya Homs]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|34|42|30.29|N|36|42|26.62|E|region:SY_type:city}} || 13,000 || 0.15 || 86,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/homs-camp UNRWA Homs Camp]</ref>
|-
! [[Khan Dannun camp|Kambi ya Khan Danoun]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|33|19|55|N|36|19|56|E|region:SY}} || 12,650 || 0.03 || 421,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-dunoun-camp UNRWA Khan Dannun]</ref>
|-
! [[Al-Buss refugee camp|Kambi ya El Buss]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|16|21|N|35|12|36|E}} || 12,281 || 0.08 || 153,513 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/el-buss-camp UNRWA El-Buss refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Al-Arroub (camp)|Kambi ya Al-Arroub]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|37|23.18|N|35|08|12.19|E|region:PS}} || 12,000 || 0.24 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/arroub-camp UNRWA Al-Arroub (camp)]</ref>
|-
! [[Khan al-Shih camp|Kambi ya Khan al-Shih]]
| 1949 || Syria || UNRWA || {{coord|33|21|30|N|36|6|26|E|region:SY}} || 12,000 || 0.69 || 17,391 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/khan-eshieh-camp UNRWA Khan al-Shih]</ref>
|-
! [[Shatila refugee camp|Kambi ya Shatila]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|51|46|N|35|29|54|E|region:LB_type:city(2000000)}} || 10,849 || 0.04 || 271,225 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/shatila-camp UNRWA Shatila refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Nur Shams|Kambi ya Nur Shams]]
| 1952 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|19|07.36|N|35|03|31.63|E|region:PS}} || 10,500 || 0.21 || 50,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/nur-shams-camp UNRWA Nur Shams, Tulkarm]</ref>
|-
! [[Daraa camp|Kambi ya Daraa]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|32|37|N|36|6|E|region:SY}} || 10,500 || 1.3 || 8,077 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/deraa-camp UNRWA Deraa]</ref>
|-
! [[Fawwar, Hebron|Kambi ya Fawwar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|28|46.45|N|35|03|52.93|E|region:PS}} || 9,500 || 0.27 || 35,185 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fawwar-camp UNRWA Fawwar, Hebron]</ref>
|-
! [[Wavel refugee camp|Kambi ya Wavel]]
| 1948 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|59|56.27|N|36|11|35.46|E|type:city}} || 9,460 || 0.043 || 220,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/wavel-camp UNRWA Wavel]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Hama camp|Kambi ya Hama]]
| 1950 || Syria || UNRWA || {{coord|35|08|N|36|45|E|region:SY}} || 9,000 || 0.06 || 150,000 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/hama-camp UNRWA Hama]</ref>
|-
! [[Aqabat Jaber|Kambi ya Aqabat Jaber]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|50|17.00|N|35|26|30.20|E|region:PS}} || 8,600 || 1.67 || 5,150 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aqbat-jabr-camp UNRWA Aqabat Jaber]</ref>
|-
! [[Madaba Camp|Kambi ya Madaba]]
| 1956 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord| 31|42|41|N| 35|47|15|E |region:PS}} || 8,597 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Far'a|Kambi ya Far'a]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|17|38.35|N|35|20|39.74|E|region:PS}} || 8,500 || 0.26 || 32,692 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/fara-camp UNRWA Far'a]</ref>
|-
! [[Talbieh Camp|Kambi ya Talbieh]]
| 1968 || Yordani || UNRWA || {{coord|31|42|19|N|35|56|57|E|region:JO}} || 8,000 || 0.13 || 61,538 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan/talbieh-camp UNRWA Talbieh Camp]</ref>
|-
! [[Ein Beit al-Ma'|Kambi ya Ein Beit al-Ma']] (Kambi Na. 1)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|32|13|48.91|N|35|14|58.42|E|region:PS}} || 7,500 || 0.045 || 166,667 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/camp-no-1-camp UNRWA Ein Beit al-Ma']</ref>
|-
! [[Sokhna camp|Kambi ya Sokhna]]
| 1969 || Yordani || Isiyo rasmi || {{coord|32|7|59|N| 36|4|20|E|region:PS}} || 7,424 || n.a. || n.a. || wakati mwingine huandikwa kama 'Sakhna' au 'Sukhna' || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Al-Am'ari|Kambi ya Al-Am'ari]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|53|38.60|N|35|12|41.52|E|region:PS}} || 7,000 || 0.096 || 72,917 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/amari-camp UNRWA Am'ari]</ref>
|-
! [[Ein Al-Tal|Kambi ya Ein Al-Tal]] (pia inajulikana kama kambi ya Handarat)
| 1962 || Syria || Isiyo rasmi || {{coord|36|17|34.84|N|37|9|24.86|E}} || n.a. || 0.16 || n.a. || Imeharibiwa kwa kiasi kibaya (hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 7,000) || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/syria/ein-el-tal-unofficial-camp UNRWA Ein el Tal]</ref>
|-
! [[Nahr al-Bared refugee camp|Kambi ya Nahr al-Bared]]
| 1949 || Lebanon || UNRWA || {{coord|34|30|47|N|35|57|40|E|region:LB_type:city}} || 5,857 || 0.198 || 29,581 || Imejengwa upya, hapo awali ilikuwa na idadi ya watu 27,000 || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/nahr-el-bared-camp UNRWA Nahr al-Bared]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Mieh Mieh refugee camp|Kambi ya Mieh Mieh]]
| 1954 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|32|30|N|35|23|29|E|region:TH}} || 5,747 || 0.054 || 106,426 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mieh-mieh-camp UNRWA Mieh Mieh refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Aida Camp|Kambi ya Aida]]
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|43|10.34|N|35|11|56.31|E|region:PS}} || 5,500 || 0.071 || 77,465 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/aida-camp UNRWA Aida (camp)]</ref>
|-
! [[Dbayeh camp|Kambi ya Dbayeh]]
| 1956 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|54|N|35|34|E}} || 4,591 || 0.084 || 54,655 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/dbayeh-camp UNRWA Dbayeh]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Ein es-Sultan camp|Kambi ya Ein es-Sultan]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|52|40.24|N|35|26|46.24|E|region:PS}} || 3,800 || 0.87 || 4,368 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/ein-el-sultan-camp UNRWA Ein as-Sultan]</ref>
|-
! [['Azza|Kambi ya 'Azza]] (Beit Jibrin)
| 1950 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|42|54.78|N|35|12|07.61|E|region:PS}} || 2,900 || 0.027 || 107,407 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/beit-jibrin-camp UNRWA 'Azza]</ref>
|-
! [[Deir 'Ammar Camp|Kambi ya Deir 'Ammar]]
| 1949 || Ukingo wa Magharibi || UNRWA || {{coord|31|57|57.22|N|35|05|55.98|E|region:PS}} || 2,500 || 0.162 || 15,432 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/west-bank/deir-ammar-camp UNRWA Deir 'Ammar Camp]</ref>
|-
! [[Qaddura|Kambi ya Qaddura]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord|31|54|3.32|N|35|12|21.18|E|region:PS}} || 1,558 || n.a. || n.a. || || <ref>{{Rejea tovuti |url=http://vprofile.arij.org/ramallah/pdfs/factsheet/Qaddura%20Camp_vp_en.pdf |title=Qaddura camp profile |website=vprofile.arij.org}}</ref>
|-
! [[Mar Elias refugee camp|Kambi ya Mar Elias]]
| 1952 || Lebanon || UNRWA || {{coord|33|52|38|N|35|29|19|E|region:LB_type:landmark}} || 725 || 0.0054 || 134,259 || || <ref>[https://www.unrwa.org/where-we-work/lebanon/mar-elias-camp UNRWA Mar Elias refugee camp]</ref><ref name=":0" />
|-
! [[Silwad Camp|Kambi ya Silwad]]
| 1971 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi ||{{coord|31|58|5|N| 35|15|41|E|region:PS}} || 462 || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Abu Shukheidim|Kambi ya Abu Shukheidim]]
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || || n.a. || n.a. || n.a. || Mji wa Abu Shukhaydam unaonekana kwenye ramani ukiwa takriban maili 1 Kusini Magharibi mwa [[Birzeit]] || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/>
|-
! [[Birzeit camp|Kambi ya Birzeit]] (As-Saqaeif)
| 1948 || Ukingo wa Magharibi || Isiyo rasmi || {{coord| 31|58|12|N |35|12|01|E|region:PS}}<!--Inakadiria, kutoka google maps-->
|| n.a. || n.a. || n.a. || || <ref name="BADIL Refugee Survey 2016-18"/><ref>{{cite web |title=مخيم بير زيت |trans-title=Bir Zeit camp |url=https://palcamps.net/ar/camp/84 |website=palcamps.net |access-date=4 January 2024 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104005840/https://palcamps.net/ar/camp/84 |url-status=dead }}</ref>
|}
== Takwimu za idadi ya watu ==
Mabadiliko ya idadi ya wakimbizi wa Palestina yanaonyeshwa hapa chini:<ref name=UNWRA2004table2>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 2: Distribution of registered population (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi>Ḥanafī, Sārī [https://www.semanticscholar.org/paper/Palestinian-Refugee-Camps-in-the-Arab-East%3A-in-of-Ḥanafī/5fe726e0243501808d403ebb2fb230e5a1b45ba3 "Palestinian Refugee Camps in the Arab East: Governmentalities in Search of Legitimacy."] (2010), ukurasa wa 6</ref><ref name=BADIL>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/survey2016-2018-eng.pdf BADIL Refugee Survey 2016-18], ukurasa wa 30</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Enzi !! 1950 !! 1960 !! 1970 !! 1980 !! 1990 !! 2000 !! 2004 !! 2009 !! 2018
|-
! [[Yordani]]
| 506,200 || 613,743 || 506,038 || 716,372 || 929,097 || 1,570,192 || 1,758,274 || 1,951,603 || 2,242,579
|-
! [[Lebanon]]
| 127,600 || 136,561 || 175,958 || 226,554 || 302,049 || 376,472 || 396,890 || 422,188 || 475,075
|-
! [[Syria]]
| 82,194 || 115,043 || 158,717 || 209,362 || 280,731 || 383,199 || 417,346 || 461,897 || 560,139
|-
! [[Ukingo wa Magharibi]]
| – || – || 272,692 || 324,035 || 414,298 || 583,009 || 675,670 || 762,820 || 846,465
|-
! [[Ukingo wa Gaza]]
| 198,227 || 255,542 || 311,814 || 367,995 || 496,339 || 824,622 || 938,531 || 1,073,303 || 1,421,282
|-
! Jumla ya wakimbizi waliosajiliwa
| 914,221 || 1,120,889 || 1,425,219 || 1,844,318 || 2,422,514 || 3,737,494 || 4,186,711 || 4,671,811 || 5,545,540
|}
Idadi ya wakimbizi wa Palestina wanaoishi ndani ya maeneo ya kiutendaji yaliyosajiliwa na UNRWA inaonyeshwa hapa chini, ikijumuisha wale wanaoishi makambini na wale wanaoishi nje ya kambi:<ref name=UNWRA2004table3>[https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178659/ Report of the Commissioner-General of the United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, 1 July 2003-30 June 2004, Supplement No. 13 (A/59/13)] Jedwali la 3: Number and distribution of special hardship cases (kama ilivyokuwa tarehe 30 Juni 2004)</ref><ref name=Hanafi/><ref name=BADIL/>
{| class="wikitable sortable"
! Mwaka !! Watu waliosajiliwa (wakimbizi na wengineo) !! Wakimbizi waliosajiliwa makambini !! % ya wakimbizi waliosajiliwa makambini
|-
| 1953 || 870,158 || 300,785 || 34.6
|-
| 1955 || 912,425 || 351,532 || 38.5
|-
| 1960 || 1,136,487 || 409,223 || 36.0
|-
| 1965 || 1,300,117 || 508,042 || 39.1
|-
| 1970 || 1,445,022 || 500,985 || 34.7
|-
| 1975 || 1,652,436 || 551,643 || 33.4
|-
| 1980 || 1,863,162 || 613,149 || 32.9
|-
| 1985 || 2,119,862 || 805,482 || 38.0
|-
| 1990 || 2,466,516 || 697,709 || 28.3
|-
| 1995 || 3,246,044 || 1,007,375 || 31.0
|-
| 2000 || 3,806,055 || 1,227,954 || 32.3
|-
| 2005 || 4,283,892 || 1,265,987 || 29.6
|-
| 2010 || 4,966,664 || 1,452,790 || 29.3
|-
| 2015 || 5,741,480 || 1,632,876 || 28.4
|-
| 2018 || 6,171,793 || 1,728,409 || 28.0
|}
Jedwali hapa chini linaonyesha idadi ya wakimbizi waliosajiliwa, watu wengine waliosajiliwa, na wakimbizi wanaoishi makambini mnamo mwaka 2018.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://unrwa.es/wp-content/uploads/2019/10/unrwa_in_figures_2019_eng_sep_2019_final.pdf |title=UNRWA in Figures 2019 |website=unrwa.es}}</ref> Ufafanuzi wa UNRWA kuhusu "Watu Wengine Waliosajiliwa" unamaanisha "wale ambao, wakati wa usajili wa awali hawakukidhi vigezo vyote vya UNRWA vya ukimbizi wa Palestina, lakini walionekana kupata hasara kubwa na/au shida kwa sababu zinazohusiana na mzozo wa 1948 nchini Palestina; pia inajumuisha watu ambao ni wanachama wa familia za watu wengine waliosajiliwa."<ref>[https://www.unrwa.org/sites/default/files/content/resources/aor_2019_eng.pdf UNRWA Annual Operational Report 2019]</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Kipengele !! Yordani !! Lebanon !! Syria !! Ukingo wa Magharibi !! Ukingo wa Gaza !! Jumla
|-
| Wakimbizi waliosajiliwa || 2,242,579 || 475,075 || 560,139 || 846,465 || 1,421,282 || 5,545,540
|-
| Watu wengine waliosajiliwa || 133,902 || 58,810 || 83,003 || 201,525 || 149,013 || 626,253
|-
| Jumla ya watu waliosajiliwa || 2,376,481 || 533,885 || 643,142 || 1,047,990 || 1,570,295 || 6,171,793
|-
| Wakimbizi wanaoishi ndani ya mipaka rasmi ya kambi || 412,054 || 270,614 || 194,993 || 256,758 || 593,990 || 1,728,409
|-
| % ya wanaoishi ndani ya mipaka ya kambi || 18.4% || 57.0% || 34.8% || 30.3% || 41.8% || 31.2%
|}
==Marejeo==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book |author1=Are Knudsen |author2=Sari Hanafi |title=Palestinian Refugees: Identity, Space and Place in the Levan t|url=https://books.google.com/books?id=QlIuCgAAQBAJ&pg=PA3 |date=5 November 2010 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-88334-7 |pages=3–}}
==Viungo vya nje==
{{Commons category|Palestinian refugee camps}}
* {{cite web |url=http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-lebanon/fmo018.pdf |title=Palestinian Refugees in Lebanon |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org |accessdate=2026-06-13 |archive-date=2017-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207104159/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-lebanon/fmo018.pdf |url-status=dead }}
* {{cite web |url=http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-syria/fmo017.pdf |title=Palestinian Refugees in Syria |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org |accessdate=2026-06-13 |archive-date=2017-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810020055/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-syria/fmo017.pdf |url-status=dead }}
* {{cite web |url=http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-jordan/fmo025.pdf |title=Palestinian Refugees in Jordan |website=www.forcedmigration.org |via=web.archive.org |accessdate=2026-06-13 |archive-date=2017-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828015322/http://www.forcedmigration.org/research-resources/expert-guides/palestinian-refugees-in-jordan/fmo025.pdf |url-status=dead }}
* {{cite web |url=https://www.worldpoliticsreview.com/as-rebuilding-begins-at-lebanons-nahr-al-bared-displaced-refugees-eager-to-return/ |title=As rebuilding begins at Lebanon's nahr al bared, displaced refugees are eager to return |website= |author1=William Wheeler |author2=Don Duncan |work=World Politics Review |date=11 March 2008}}
* {{cite web |url=http://alray.ps/en/index.php?act=post&id=2581 |title=UN refugee agency unveils Palestinian archive |website=alray.ps |via=web.archive.org |accessdate=2026-06-13 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215430/http://alray.ps/en/index.php?act=post&id=2581 |url-status=dead }}
[[Jamii:Wiki for Refugees 2026]]
[[Jamii:Kambi za wakimbizi wa Palestina|*]]
[[Jamii:Historia ya Palestina]]
5eme3l6v5cujvgwh6a9pg6vn7q0vffg
Majadiliano:Wasafwa
1
240907
1572734
2026-06-14T05:39:02Z
Gaston Mwaselela
90235
/* UHUSIANO WA WASAFWA NA WANYAKYUSA */ mjadala mpya
1572734
wikitext
text/x-wiki
== UHUSIANO WA WASAFWA NA WANYAKYUSA ==
Wasafwa na Wanyakyusa kiasili ni ndugu, walitoka sehemu moja huko Afrika Magharibi nchi ya Cameroon wakapita nchini Congo,Zambia na kuja Tanzania, lakini kwa hapa Tanzania wa walitokea Mahenge,Malinyi Morogoro wakipita mkoani Dodoma (Ugogo), Wakaja maeneo ya Njombe maeneo ya Makete (Ukinga) na kufika milima ya Rungwe Mbeya, Wakatawanyika maeneo mbali mbali mkoani Mbeya.
Kwa sehemu kubwa maneno ya kisafwa na kinyakyusa yanaenda na kufanana kwa kutamka na yakiwa na maana sawa sawa. Msafwa na mnyakyusa wanaelewana katika maongezi yao.
Makabila haya mawili yanaunasaba wa ndani kabisa kutoka walikotoka huko majina ya koo zao yanaendana wote majina ya mwanzo yanaanza na neno "Mwa" Mfano: Mwaselela, Mwakatumbula, Mwabukusi, Mwamunyange, Mwalyego, Mwanshinga, Mwakimaghe, Mwampashi. Lakini pia popote alipo Msafwa lazima utamkuta Mnyakyusa, na wanaona sana wao kwa wao kwa sehemu kubwa.
Kwanini Wanaitwa Wasafwa- kiasili kabila wasafwa ni watu shupavu sana na wapambanaji wa vita kwa kutumia fimbo. Katika mapambano yao yote walipokuwa wanapita walikua hodari sana wakitumia fimbo, kitendo hicho kiliwashangaza wapinzani wao na kushangaa kwa nini hawafi. Na hapo ndipo lilipozaliwa jina la WASAFWA (SAFWA) ikiwa na maana HAFI au HAWAFI
Maana ya jina la Mkoa wa Mbeya linatokana na neno CHUMVI kwa Kisafwa IVHEYA (Wakoloni wa mwanzo na wahindi walishindwa kutamka neno VHEYA wakawa wanaita Mbeya. Na kwa nini VHEYA(MBEYA)
Kihistoria wasafwa walikua wanaenda mbeya mji maeneo ya Uhindini na Sokomatola, Uzungu kwenda kununua chumvi, kupeleka mazao kuuza na kununua chumvi (Kwa kisafwa IVHEYA), ikawa sasa ni maarufu kwamba wanaenda kwenye Chumvi (VHEYA au IVHEYA) au wakiulizwa mmetoka wapi wanasema tumetoka kwenye Chumvi (VHEYA). Ikazoeleka hivo kwa miaka mingi, wazungu wakawa wakikutana nao wakiwauliza wakawa wanasema VHEYA, kutoka na kushindwa kwa rafudhi ya kutamka neno VHEYA kwa mzungu wao wakawa wanatamka MBEYA. HAPO NDIPO NENO MBEYA LIKAZALIWA NA KUWA RASMI. '''[[Mtumiaji:Gaston Mwaselela|Gaston Mwaselela]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Gaston Mwaselela|majadiliano]])''' 05:39, 14 Juni 2026 (UTC)
jp5ufj7kcucrzks5nl99e2286mrkbfq
1572822
1572734
2026-06-14T05:53:35Z
Gaston Mwaselela
90235
/* WASAFWA KABILA PEKEE LILILO ZAA MAKABILA MENGI ZAIDI */ mjadala mpya
1572822
wikitext
text/x-wiki
== UHUSIANO WA WASAFWA NA WANYAKYUSA ==
Wasafwa na Wanyakyusa kiasili ni ndugu, walitoka sehemu moja huko Afrika Magharibi nchi ya Cameroon wakapita nchini Congo,Zambia na kuja Tanzania, lakini kwa hapa Tanzania wa walitokea Mahenge,Malinyi Morogoro wakipita mkoani Dodoma (Ugogo), Wakaja maeneo ya Njombe maeneo ya Makete (Ukinga) na kufika milima ya Rungwe Mbeya, Wakatawanyika maeneo mbali mbali mkoani Mbeya.
Kwa sehemu kubwa maneno ya kisafwa na kinyakyusa yanaenda na kufanana kwa kutamka na yakiwa na maana sawa sawa. Msafwa na mnyakyusa wanaelewana katika maongezi yao.
Makabila haya mawili yanaunasaba wa ndani kabisa kutoka walikotoka huko majina ya koo zao yanaendana wote majina ya mwanzo yanaanza na neno "Mwa" Mfano: Mwaselela, Mwakatumbula, Mwabukusi, Mwamunyange, Mwalyego, Mwanshinga, Mwakimaghe, Mwampashi. Lakini pia popote alipo Msafwa lazima utamkuta Mnyakyusa, na wanaona sana wao kwa wao kwa sehemu kubwa.
Kwanini Wanaitwa Wasafwa- kiasili kabila wasafwa ni watu shupavu sana na wapambanaji wa vita kwa kutumia fimbo. Katika mapambano yao yote walipokuwa wanapita walikua hodari sana wakitumia fimbo, kitendo hicho kiliwashangaza wapinzani wao na kushangaa kwa nini hawafi. Na hapo ndipo lilipozaliwa jina la WASAFWA (SAFWA) ikiwa na maana HAFI au HAWAFI
Maana ya jina la Mkoa wa Mbeya linatokana na neno CHUMVI kwa Kisafwa IVHEYA (Wakoloni wa mwanzo na wahindi walishindwa kutamka neno VHEYA wakawa wanaita Mbeya. Na kwa nini VHEYA(MBEYA)
Kihistoria wasafwa walikua wanaenda mbeya mji maeneo ya Uhindini na Sokomatola, Uzungu kwenda kununua chumvi, kupeleka mazao kuuza na kununua chumvi (Kwa kisafwa IVHEYA), ikawa sasa ni maarufu kwamba wanaenda kwenye Chumvi (VHEYA au IVHEYA) au wakiulizwa mmetoka wapi wanasema tumetoka kwenye Chumvi (VHEYA). Ikazoeleka hivo kwa miaka mingi, wazungu wakawa wakikutana nao wakiwauliza wakawa wanasema VHEYA, kutoka na kushindwa kwa rafudhi ya kutamka neno VHEYA kwa mzungu wao wakawa wanatamka MBEYA. HAPO NDIPO NENO MBEYA LIKAZALIWA NA KUWA RASMI. '''[[Mtumiaji:Gaston Mwaselela|Gaston Mwaselela]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Gaston Mwaselela|majadiliano]])''' 05:39, 14 Juni 2026 (UTC)
== WASAFWA KABILA PEKEE LILILO ZAA MAKABILA MENGI ZAIDI ==
Kabila la wasafwa ndio kabila peke lililo zaa makabila mengi zaidi, ama kwa lugha nyepesi limetoa mabila mengine.
Wasafwa wamezaa kabila la
# Wanyiha(Wengi wanapatika Mbozi) mkoani Songwe (Zamani ilikua sehemu ya Mkoa wa Mbeya)
# Wamalila (Wapo maeneo ya Umalila na Mbalizi)
# Wambwila (Wapo maeneo ya Igoma-Mbeya vijijini na maeneo ya Rungwe)
# Wabungu (Wanapatikana Maeneo ya Chunya)
# Wasangu (Maeneo ya Inyala,Itewe,Igurusi,Usangu,mswiswi)
'''[[Mtumiaji:Gaston Mwaselela|Gaston Mwaselela]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Gaston Mwaselela|majadiliano]])''' 05:53, 14 Juni 2026 (UTC)
1zlmk9j1cj7oyoj7bx9w4kizmklqu5n
Kigezo:Mbegu-jio-Ghana
10
240908
1572917
2026-06-14T06:44:54Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| style="font-size:90%; width: 65%; padding: 3px; margin: 0 auto;" class=toccolours |- | [[Picha:Flag map of Ghana.svg|40px| ]] |Makala hii kuhusu maeneo ya [[Ghana]] bado ni '''mbegu'''. <br> Je unajua kitu kuhusu '''{{FULLPAGENAME}}''' kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? <br />Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? <br />Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa [{{SERVER}}/...'
1572917
wikitext
text/x-wiki
{| style="font-size:90%; width: 65%; padding: 3px; margin: 0 auto;" class=toccolours
|-
| [[Picha:Flag map of Ghana.svg|40px| ]]
|Makala hii kuhusu maeneo ya [[Ghana]] bado ni '''mbegu'''. <br> Je unajua kitu kuhusu '''{{FULLPAGENAME}}''' kama historia yake, biashara, taasisi zilizopo, watu au utamaduni? <br />Labda unaona habari katika wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? <br />Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa [{{SERVER}}/w/index.php?stub&title={{FULLPAGENAMEE}}&action=edit kuihariri na kuongeza habari]''.
|}[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana<noinclude>| </noinclude>]]
<noinclude>
[[Jamii:Vigezo vya Ghana]]
</noinclude><noinclude>
[[Jamii:Vigezo vya mbegu za jiografia|Ghana]]
</noinclude>
8sgjddnb5az2nr5o26msecuwkbnjlk5
Agrumatue
0
240909
1572918
2026-06-14T06:49:15Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Agrumatue''' ni mto unaopatikana katika eneo la Mashariki ya Juu nchini Ghana.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sfQnDwAAQBAJ&pg=PA39|title=Evaluation des ressources en eau du bassin de la Volta. In French|last=Marloes|first=Mul|last2=E|first2=Obuobie|last3=R|first3=Appoh|last4=K|first4=Kankam-Yeboah|last5=E|first5=Bekoe-Obeng|last6=B|first6=Amisigo|last7=Y|first7=Logah, F.|last8=B|first8=Ghansah|last9=Matthew|first9=McCartney|date=2...'
1572918
wikitext
text/x-wiki
'''Agrumatue''' ni mto unaopatikana katika eneo la Mashariki ya Juu nchini Ghana.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sfQnDwAAQBAJ&pg=PA39|title=Evaluation des ressources en eau du bassin de la Volta. In French|last=Marloes|first=Mul|last2=E|first2=Obuobie|last3=R|first3=Appoh|last4=K|first4=Kankam-Yeboah|last5=E|first5=Bekoe-Obeng|last6=B|first6=Amisigo|last7=Y|first7=Logah, F.|last8=B|first8=Ghansah|last9=Matthew|first9=McCartney|date=2015-05-01|publisher=International Water Management Institute (IWMI)|isbn=978-92-9090-832-6|language=fr}}</ref> Mto huu unapita kati ya miji ya Bolgatanga na Zuarungu, na pia hutumika kama mpaka wa kiutawala kati ya Wilaya ya [[Manispaa]] ya Bolgatanga na Wilaya ya Bolgatanga Mashariki. Barabara kuu ya N11 huvuka mto huu.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jH19CwAAQBAJ&pg=PA37|title=Water Resources Assessment of the Volta River Basin|last=Obuobie|first=Marloes Mul, Emmanuel|last2=Appoh|first2=Richard|last3=Yeboah|first3=Kwabena Kankam-|last4=Bekoe-Obeng|first4=Emmanuel|last5=Amisigo|first5=Barnabas|last6=Logah|first6=Frederick Yaw|last7=Ghansah|first7=Benjamin|last8=McCartney|first8=Matthew|date=2015-02-01|publisher=International Water Management Institute (IWMI)|isbn=978-92-9090-829-6|language=en}}</ref>
Katika kipindi cha kiangazi, mto Agrumatue hukauka na maji hupungua kwa kiasi kikubwa. Hata hivyo, karibu na mji wa Bolgatanga kuna bwawa lililojengwa kwenye mto huo ambalo huhifadhi sehemu ya maji [[mwaka]] mzima. Kutokana na uwepo wa bwawa hilo, shughuli za [[kilimo]] kama umwagiliaji huendelea kufanyika hata wakati wa [[kiangazi]], jambo linalosaidia uzalishaji wa mazao katika eneo hilo.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
1lu1tin3xavb5ubnhe4zgv96066ytif
Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana
14
240910
1572919
2026-06-14T06:53:33Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Mbegu za jiografia nchi kwa nchi]] [[Jamii:Jiografia ya Ghana]] [[Jamii:Mbegu za jiografia ya Afrika]] [[Jamii:Mbegu za Ghana]]'
1572919
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Mbegu za jiografia nchi kwa nchi]]
[[Jamii:Jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Afrika]]
[[Jamii:Mbegu za Ghana]]
h2q6v58w96gz3oj22cyfofkcm9kl8c6
1572920
1572919
2026-06-14T06:54:30Z
Don Malya
61486
1572920
wikitext
text/x-wiki
[[Jamii:Mbegu za jiografia nchi kwa nchi]]
[[Jamii:Jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Afrika]]
ho6wytld656itgwcbm9bjh5l28shxx3
Mto Amisa
0
240911
1572922
2026-06-14T07:01:04Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mto Amisa''' (pia hujulikana kama Ochi Amisa, Okyi-Amisa, Eminsa Ɔkye na Eminsa Okye) unaanzia na kupita katika Mkoa wa Kati wa [[Ghana]]. Mto huu hupitia mji wa Mankessim na hatimaye kumwaga maji yake katika Rasi ya Amisa (Amisa Lagoon), kabla ya kuingia katika Ghuba ya Guinea kusini mwa Suprudu, karibu na Saltpond. == Jiografia == Bonde la Mto Amisa lina ukubwa wa takribani [[kilomita]] za mraba 15,576. Kufikia mwaka 2007, eneo hili lilikuwa na mson...'
1572922
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Amisa''' (pia hujulikana kama Ochi Amisa, Okyi-Amisa, Eminsa Ɔkye na Eminsa Okye) unaanzia na kupita katika Mkoa wa Kati wa [[Ghana]]. Mto huu hupitia mji wa Mankessim na hatimaye kumwaga maji yake katika Rasi ya Amisa (Amisa Lagoon), kabla ya kuingia katika Ghuba ya Guinea kusini mwa Suprudu, karibu na Saltpond.
== Jiografia ==
Bonde la Mto Amisa lina ukubwa wa takribani [[kilomita]] za mraba 15,576. Kufikia mwaka 2007, eneo hili lilikuwa na msongamano mdogo wa watu ikilinganishwa na mabonde ya [[mito]] jirani, likiwa na wastani wa wakazi 150 kwa kilomita ya mraba. Eneo la mtiririko wa maji wa mto huu ni kilomita za mraba 1,368, na mwaka 1998 kiwango chake cha wastani cha mtiririko wa maji kwa mwaka kilikadiriwa kuwa mita za ujazo 12.8 kwa sekunde. Mto huu unatambulika kwa kuwa na maeneo makubwa ya ardhi oevu (wetlands) pamoja na njia pana ya kuingilia maji kutoka baharini.
== Uchumi ==
Mto Amisa ni mojawapo ya vyanzo tisa muhimu vya maji safi ya kunywa katika Mkoa wa Kati wa Ghana, ambapo mfumo wa uzalishaji na [[usambazaji]] wa maji upo katika eneo la Baifikrom Headworks. Pia una mchango mkubwa katika umwagiliaji wa shughuli za kilimo.<ref>{{Cite journal |last=OPOKU-ANKOMAH |first=Y. |last2=FORSON |first2=M. A. |date=1998-10-01 |title=Assessing surface water resources of the Southwestern and Coastal basin systems of Ghana |url=https://doi.org/10.1080/02626669809492169 |journal=Hydrological Sciences Journal |volume=43 |issue=5 |pages=733–740 |doi=10.1080/02626669809492169 |issn=0262-6667}}</ref> Rasi ya Amisa yenye ukubwa wa kilomita za mraba 2.1 inahusishwa na uzalishaji wa [[chumvi]] na shughuli za uvuvi, ambazo ni muhimu kwa uchumi wa wakazi wa eneo hilo.
== Utamaduni ==
Mto Amisa hulisha moja ya mabwawa mawili makubwa yaliyopo katika msitu [[mtakatifu]] wa jadi wa Nananom Pow, linalojulikana kama Bwawa la Atsendu. Eneo hili lina umuhimu wa kitamaduni na kiroho kwa [[jamii]] za wenyeji.<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/akweesi-and-the-fall-of-nananom-pow-1979|title=Akweesi And The Fall Of Nananom Pɔw|last=John Brandford Crayner|date=1970}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
khuwn7e7oi3n9zbmxm6ait117x276by
1572997
1572922
2026-06-14T10:57:33Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1572997
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Amisa''' (pia hujulikana kama Ochi Amisa, Okyi-Amisa, Eminsa Ɔkye na Eminsa Okye) unaanzia na kupita katika Mkoa wa Kati wa [[Ghana]]. Mto huu hupitia mji wa Mankessim na hatimaye kumwaga maji yake katika Rasi ya Amisa (Amisa Lagoon), kabla ya kuingia katika Ghuba ya Guinea kusini mwa Suprudu, karibu na Saltpond.
== Jiografia ==
Bonde la Mto Amisa lina ukubwa wa takribani [[kilomita]] za mraba 15,576. Kufikia mwaka 2007, eneo hili lilikuwa na msongamano mdogo wa watu ikilinganishwa na mabonde ya [[mito]] jirani, likiwa na wastani wa wakazi 150 kwa kilomita ya mraba. Eneo la mtiririko wa maji wa mto huu ni kilomita za mraba 1,368, na mwaka 1998 kiwango chake cha wastani cha mtiririko wa maji kwa mwaka kilikadiriwa kuwa mita za ujazo 12.8 kwa sekunde. Mto huu unatambulika kwa kuwa na maeneo makubwa ya ardhi oevu (wetlands) pamoja na njia pana ya kuingilia maji kutoka baharini.
== Uchumi ==
Mto Amisa ni mojawapo ya vyanzo tisa muhimu vya maji safi ya kunywa katika Mkoa wa Kati wa Ghana, ambapo mfumo wa uzalishaji na [[usambazaji]] wa maji upo katika eneo la Baifikrom Headworks. Pia una mchango mkubwa katika umwagiliaji wa shughuli za kilimo.<ref>{{Rejea jarida |last=OPOKU-ANKOMAH |first=Y. |last2=FORSON |first2=M. A. |date=1998-10-01 |title=Assessing surface water resources of the Southwestern and Coastal basin systems of Ghana |url=https://doi.org/10.1080/02626669809492169 |journal=Hydrological Sciences Journal |volume=43 |issue=5 |pages=733–740 |doi=10.1080/02626669809492169 |issn=0262-6667}}</ref> Rasi ya Amisa yenye ukubwa wa kilomita za mraba 2.1 inahusishwa na uzalishaji wa [[chumvi]] na shughuli za uvuvi, ambazo ni muhimu kwa uchumi wa wakazi wa eneo hilo.
== Utamaduni ==
Mto Amisa hulisha moja ya mabwawa mawili makubwa yaliyopo katika msitu [[mtakatifu]] wa jadi wa Nananom Pow, linalojulikana kama Bwawa la Atsendu. Eneo hili lina umuhimu wa kitamaduni na kiroho kwa [[jamii]] za wenyeji.<ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/akweesi-and-the-fall-of-nananom-pow-1979|title=Akweesi And The Fall Of Nananom Pɔw|last=John Brandford Crayner|date=1970}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
i0w7dnijz6o0tutjpqrle8wbu3dglaf
Angongwi
0
240912
1572923
2026-06-14T07:04:08Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mto Angongwi''' ni mto unaopatikana nchini [[Ghana]], katika sehemu ya kusini-mashariki ya nchi hiyo, takribani [[kilomita]] 100 kaskazini mwa Accra. Mto huu humwaga [[maji]] yake katika Mto Volta, kabla ya Volta kuingia katika Ghuba ya Guinea.<ref>{{Cite web|title=GeoNames.org|url=http://www.geonames.org/2304615/angongwi.html|work=www.geonames.org|accessdate=2026-06-14}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-jio-Ghana}} [[Jamii:AWC 2026]] Jamii...'
1572923
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Angongwi''' ni mto unaopatikana nchini [[Ghana]], katika sehemu ya kusini-mashariki ya nchi hiyo, takribani [[kilomita]] 100 kaskazini mwa Accra. Mto huu humwaga [[maji]] yake katika Mto Volta, kabla ya Volta kuingia katika Ghuba ya Guinea.<ref>{{Cite web|title=GeoNames.org|url=http://www.geonames.org/2304615/angongwi.html|work=www.geonames.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
0c0ptl7wpzme0wo2388fcro402buqq4
Mto Ankobra
0
240913
1572926
2026-06-14T07:14:16Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Mto Ankobra ni mto uliopo kusini-magharibi mwa [[Ghana]]. Mto huu unaanzia kaskazini-mashariki mwa Wiawso na hutiririka kwa umbali wa takribani [[kilomita]] 190 kuelekea kusini hadi Ghuba ya Guinea. Huingia baharini karibu kilomita 60 magharibi mwa mji wa Takoradi.<ref>{{Cite web|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref> Karibu na mdomo wa mto huu kuna mabaki ya Fo...'
1572926
wikitext
text/x-wiki
Mto Ankobra ni mto uliopo kusini-magharibi mwa [[Ghana]]. Mto huu unaanzia kaskazini-mashariki mwa Wiawso na hutiririka kwa umbali wa takribani [[kilomita]] 190 kuelekea kusini hadi Ghuba ya Guinea. Huingia baharini karibu kilomita 60 magharibi mwa mji wa Takoradi.<ref>{{Cite web|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref> Karibu na mdomo wa mto huu kuna mabaki ya Fort Elize Carthago, kituo cha biashara cha Waholanzi kilichoachwa mwaka 1711.
Mto Ankobra hupokea [[maji]] kutoka Mto Nini. Meli ndogo zinaweza kusafiri ndani ya mto huu kwa umbali wa takribani kilomita 80 kutoka mdomoni, huku sehemu za juu za mto zikiwa na maporomoko na mikondo mikali ya maji. Kutokana na uwezo wake wa maji, mapendekezo mbalimbali ya miradi ya kuzalisha umeme wa maji yamewahi kutolewa kwa sehemu za juu za mto huo.
Mwaka 2003, viwango vya zebaki (mercury) na arseniki viliripotiwa kupatikana katika [[Bonde]] la Mto Ankobra kutokana na shughuli za uchimbaji wa dhahabu katika eneo hilo. Uchafuzi huu ulizua wasiwasi kuhusu athari zake kwa mazingira, viumbe wa majini na afya ya jamii zinazotegemea maji ya mto huo.
Mto Ankobra ni muhimu kwa shughuli za [[uvuvi]], usafiri wa ndani na maisha ya jamii zinazouzunguka, huku ukichangia pia katika mifumo ya ikolojia ya pwani ya kusini-magharibi mwa Ghana.<ref>{{Cite journal |last=Asare-Donkor |first=Noah Kyame |last2=Adimado |first2=Anthony Apeke |date=2016-02-01 |title=Influence of mining related activities on levels of mercury in water, sediment and fish from the Ankobra and Tano River basins in South Western Ghana |url=https://doi.org/10.1186/s40068-016-0055-4 |journal=Environmental Systems Research |language=en |volume=5 |issue=1 |pages=5 |doi=10.1186/s40068-016-0055-4 |issn=2193-2697}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
fc78avhoikumajl120i31z8rb4k9p2c
1572932
1572926
2026-06-14T07:23:30Z
Riccardo Riccioni
452
1572932
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Ankobra''' ni [[mto]] uliopo kusini-magharibi mwa [[Ghana]]. Mto huu unaanzia kaskazini-mashariki mwa Wiawso na hutiririka kwa umbali wa takribani [[kilomita]] 190 kuelekea kusini hadi Ghuba ya Guinea. Huingia baharini karibu kilomita 60 magharibi mwa mji wa Takoradi.<ref>{{Cite web|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref> Karibu na mdomo wa mto huu kuna mabaki ya Fort Elize Carthago, kituo cha biashara cha Waholanzi kilichoachwa mwaka 1711.
Mto Ankobra hupokea [[maji]] kutoka Mto Nini. Meli ndogo zinaweza kusafiri ndani ya mto huu kwa umbali wa takribani kilomita 80 kutoka mdomoni, huku sehemu za juu za mto zikiwa na maporomoko na mikondo mikali ya maji. Kutokana na uwezo wake wa maji, mapendekezo mbalimbali ya miradi ya kuzalisha umeme wa maji yamewahi kutolewa kwa sehemu za juu za mto huo.
Mwaka 2003, viwango vya zebaki na arseniki viliripotiwa kupatikana katika [[Bonde]] la Mto Ankobra kutokana na shughuli za uchimbaji wa dhahabu katika eneo hilo. Uchafuzi huu ulizua wasiwasi kuhusu athari zake kwa mazingira, viumbe wa majini na afya ya jamii zinazotegemea maji ya mto huo.
Mto Ankobra ni muhimu kwa shughuli za [[uvuvi]], usafiri wa ndani na maisha ya jamii zinazouzunguka, huku ukichangia pia katika mifumo ya ikolojia ya pwani ya kusini-magharibi mwa Ghana.<ref>{{Cite journal |last=Asare-Donkor |first=Noah Kyame |last2=Adimado |first2=Anthony Apeke |date=2016-02-01 |title=Influence of mining related activities on levels of mercury in water, sediment and fish from the Ankobra and Tano River basins in South Western Ghana |url=https://doi.org/10.1186/s40068-016-0055-4 |journal=Environmental Systems Research |language=en |volume=5 |issue=1 |pages=5 |doi=10.1186/s40068-016-0055-4 |issn=2193-2697}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
e93lpa7evofbc9hnxzwnzb96f6x3q2d
1572998
1572932
2026-06-14T10:57:43Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1572998
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Ankobra''' ni [[mto]] uliopo kusini-magharibi mwa [[Ghana]]. Mto huu unaanzia kaskazini-mashariki mwa Wiawso na hutiririka kwa umbali wa takribani [[kilomita]] 190 kuelekea kusini hadi Ghuba ya Guinea. Huingia baharini karibu kilomita 60 magharibi mwa mji wa Takoradi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref> Karibu na mdomo wa mto huu kuna mabaki ya Fort Elize Carthago, kituo cha biashara cha Waholanzi kilichoachwa mwaka 1711.
Mto Ankobra hupokea [[maji]] kutoka Mto Nini. Meli ndogo zinaweza kusafiri ndani ya mto huu kwa umbali wa takribani kilomita 80 kutoka mdomoni, huku sehemu za juu za mto zikiwa na maporomoko na mikondo mikali ya maji. Kutokana na uwezo wake wa maji, mapendekezo mbalimbali ya miradi ya kuzalisha umeme wa maji yamewahi kutolewa kwa sehemu za juu za mto huo.
Mwaka 2003, viwango vya zebaki na arseniki viliripotiwa kupatikana katika [[Bonde]] la Mto Ankobra kutokana na shughuli za uchimbaji wa dhahabu katika eneo hilo. Uchafuzi huu ulizua wasiwasi kuhusu athari zake kwa mazingira, viumbe wa majini na afya ya jamii zinazotegemea maji ya mto huo.
Mto Ankobra ni muhimu kwa shughuli za [[uvuvi]], usafiri wa ndani na maisha ya jamii zinazouzunguka, huku ukichangia pia katika mifumo ya ikolojia ya pwani ya kusini-magharibi mwa Ghana.<ref>{{Rejea jarida |last=Asare-Donkor |first=Noah Kyame |last2=Adimado |first2=Anthony Apeke |date=2016-02-01 |title=Influence of mining related activities on levels of mercury in water, sediment and fish from the Ankobra and Tano River basins in South Western Ghana |url=https://doi.org/10.1186/s40068-016-0055-4 |journal=Environmental Systems Research |language=en |volume=5 |issue=1 |pages=5 |doi=10.1186/s40068-016-0055-4 |issn=2193-2697}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
03srmjo9it16thmixgbltms3dp5hzyh
Mto Anum
0
240914
1572929
2026-06-14T07:16:58Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mto Anum''' ni mto uliopo nchini [[Ghana]]. Sehemu ya eneo lililo kati ya [[Mto]] Anum na Mto Pra linajumuisha Hifadhi ya [[Msitu]] ya Pra Anum (Pra Anum Forest Reserve),<ref>{{Cite web|title=Making sure you're not a bot!|url=https://nai.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:272720|work=nai.diva-portal.org|accessdate=2026-06-14}}</ref> ambayo ni mojawapo ya maeneo muhimu ya uhifadhi wa misitu na viumbe hai nchini humo.<ref>{{Cite book|url=https://b...'
1572929
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Anum''' ni mto uliopo nchini [[Ghana]]. Sehemu ya eneo lililo kati ya [[Mto]] Anum na Mto Pra linajumuisha Hifadhi ya [[Msitu]] ya Pra Anum (Pra Anum Forest Reserve),<ref>{{Cite web|title=Making sure you're not a bot!|url=https://nai.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:272720|work=nai.diva-portal.org|accessdate=2026-06-14}}</ref> ambayo ni mojawapo ya maeneo muhimu ya uhifadhi wa misitu na viumbe hai nchini humo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xbdBAAAAYAAJ|title=Ghana: An Official Handbook|date=1977|publisher=Ghana Information Services Department|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
agzygw46qqb224db49sjh0557mgixxh
1572999
1572929
2026-06-14T10:57:50Z
Anuary Rajabu
45588
1572999
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Anum''' ni [[mto]] uliopo nchini [[Ghana]]. Sehemu ya eneo lililo kati ya [[Mto Anum]] na [[Mto Pra]] linajumuisha Hifadhi ya [[Msitu]] wa Pra Anum (''Pra Anum Forest Reserve''),<ref>{{Cite web|title=Making sure you're not a bot!|url=https://nai.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:272720|work=nai.diva-portal.org|accessdate=2026-06-14}}</ref> ambayo ni mojawapo ya maeneo muhimu ya uhifadhi wa misitu na viumbe hai nchini humo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xbdBAAAAYAAJ|title=Ghana: An Official Handbook|date=1977|publisher=Ghana Information Services Department|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
lqu51p113jyu14grn6gflj7pi817vyc
1573002
1572999
2026-06-14T10:58:38Z
Anuary Rajabu
45588
1573002
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Anum''' ni [[mto]] uliopo nchini [[Ghana]]. Sehemu ya eneo lililo kati ya Mto Anum na [[Mto Pra]] linajumuisha Hifadhi ya [[Msitu]] wa Pra Anum (''Pra Anum Forest Reserve''),<ref>{{Cite web|title=Making sure you're not a bot!|url=https://nai.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:272720|work=nai.diva-portal.org|accessdate=2026-06-14}}</ref> ambayo ni mojawapo ya maeneo muhimu ya uhifadhi wa misitu na viumbe hai nchini humo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xbdBAAAAYAAJ|title=Ghana: An Official Handbook|date=1977|publisher=Ghana Information Services Department|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
dh5bwux3gus3zrs7l97eegf2epwj1ld
1573007
1573002
2026-06-14T11:46:04Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced.
1573007
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Anum''' ni [[mto]] uliopo nchini [[Ghana]]. Sehemu ya eneo lililo kati ya Mto Anum na [[Mto Pra]] linajumuisha Hifadhi ya [[Msitu]] wa Pra Anum (''Pra Anum Forest Reserve''),<ref>{{Rejea tovuti|title=Making sure you're not a bot!|url=https://nai.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:272720|work=nai.diva-portal.org|accessdate=2026-06-14}}</ref> ambayo ni mojawapo ya maeneo muhimu ya uhifadhi wa misitu na viumbe hai nchini humo.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=xbdBAAAAYAAJ|title=Ghana: An Official Handbook|date=1977|publisher=Ghana Information Services Department|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
ldcdfp4z64lt01spmp63vhep3ulcbrx
Wapalestina
0
240915
1572930
2026-06-14T07:17:41Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Palestina]]
1572930
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[Palestina]]
0cqb0jourks00gkusrcpqis9q8lj0uc
Tenzi za Solomoni
0
240916
1572936
2026-06-14T07:46:31Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''''Tenzi za Solomoni''''' ni mkusanyo wa [[tenzi]] 24 zilizosambazwa kwa [[jina]] la [[mfalme]] wa [[Israeli]] [[Solomoni]], [[Mtoto|mwana]] wa [[Daudi (Biblia)|Daudi]], aliyeishi [[karne ya 10 KK]]<ref>[[John Emerton|J. A. Emerton]], "The Odes of Solomon" in [[Hedley Sparks|H. F. D. Sparks]], ed., ''The Apocryphal Old Testament'', Volume 1 (Clarendon, 1984), pp. 684–685: "from very early days the Odes were ascribed to Solomon" but "No claim to Solomon...'
1572936
wikitext
text/x-wiki
'''''Tenzi za Solomoni''''' ni mkusanyo wa [[tenzi]] 24 zilizosambazwa kwa [[jina]] la [[mfalme]] wa [[Israeli]] [[Solomoni]], [[Mtoto|mwana]] wa [[Daudi (Biblia)|Daudi]], aliyeishi [[karne ya 10 KK]]<ref>[[John Emerton|J. A. Emerton]], "The Odes of Solomon" in [[Hedley Sparks|H. F. D. Sparks]], ed., ''The Apocryphal Old Testament'', Volume 1 (Clarendon, 1984), pp. 684–685: "from very early days the Odes were ascribed to Solomon" but "No claim to Solomonic authorship is made in the text".</ref>. Kumbe [[Mtaalamu|wataalamu]] wengi leo wanadhani zilitungwa na [[Ukristo|Mkristo]] [[Wakristo wa Kiyahudi|wa Kiyahudi]] kwa [[Kiaramu]]<ref>J. R. Harris, A. Mingana, A. Vööbus, J. A. Emerton, and James H. Charlesworth</ref> (au kwa [[Kigiriki]]<ref>W. Frankenburg, "Das Verständnis der Oden Salomos", ''Beihefte zur Zeitschrift für die alttenstamentliche Wissenschaft'' 21 (Giessen, 1911).</ref>) [[Mwaka|miaka]] [[70]]-[[125]] [[Baada ya Kristo|BK]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Odes of Solomon |url=https://www.earlyjewishwritings.com/odessolomon.html |access-date=2024-03-26 |website=www.earlyjewishwritings.com}}</ref><ref name=":2" /> sehemu za [[Syria]], labda kwa ajili ya kuimbwa wakati wa [[Liturgia|liturujia]]<ref>Bernard, JH (1912). "The Odes of Solomon" in Texts and Studies VIII.</ref> .
[[Maandishi]] hayo yanaonyesha uhusiano na yale ya [[Waeseni]] na [[Injili ya Yohane]]<ref name=":2">{{Cite web |title=Odes of Solomon |url=http://www.earlychristianwritings.com/odes.html |access-date=2022-04-01 |website=www.earlychristianwritings.com}}</ref><ref name="James H 19772">[[James H. Charlesworth|Charlesworth, James H]] (1977). ''The Odes of Solomon''. Missoula, Montana: Scholars Press. {{ISBN|0-89130-202-6}}.</ref><ref name=":3">{{Cite book |last=Charlesworth |first=James H. |url=https://books.google.com/books?id=ZujYAAAAMAAJ&dq=Odes+of+Solomon+docetism&pg=PA184 |title=Critical Reflections on the Odes of Solomon |date=1998 |publisher=Sheffield Academic Press |isbn=978-1-85075-660-6 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Charlesworth |first1=James H. |url=https://books.google.com/books?id=ATBjAwAAQBAJ&dq=Odes+of+Solomon+Essene&pg=PA109 |title=Sacra Scriptura: How "Non-Canonical" Texts Functioned in Early Judaism and Early Christianity |last2=McDonald |first2=Lee Martin |date=2014-04-24 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-0-567-29668-9 |language=en}}</ref><ref name=":1" />. Zilitumiwa na [[Ignas wa Antiokia]]<ref>R. M. Grant (1944). "The Odes of Solomon and the Church of Antioch", ''Journal of Biblical Literature'' 63, pp. 363–97.</ref><ref>V. Corwin, ''St. Ignatius and Christianity in Antioch'', Yale Publications in Religion 1 (New Haven: Yale UP, 1960), pp. 71–80.</ref>, pia labda na [[Yustino mfiadini|Yustino]] na [[Mtakatifu Ireneo|Ireneo]]<ref>{{Cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/pdf/27900527.pdf |access-date=2022-04-10 |journal=The Monist|jstor=27900527 |title=The Disciples of John and the Odes of Solomon |last1=Smith |first1=Preserved |year=1915 |volume=25 |issue=2 |pages=161–199 |doi=10.5840/monist191525235 }}</ref>.
==Tanbihi==
{{Reflist}}
==Vyanzo==
* Bernard, JH (1912). "The Odes of Solomon" in ''Texts and Studies VIII''.
* Charlesworth, James H (1977). ''The Odes of Solomon''. Missoula, Montana: Scholars Press. {{ISBN|0-89130-202-6}}.
* Franzmann, M (1991). ''The Odes of Solomon: Analysis of the Poetical Structure and Form''. Göttingen.
* Harris, JR and A Mingana (1916, 1920). ''The Odes and Psalms of Solomon'' in 2 vols. Manchester.
* Vleugels, Gie. ''The Odes of Solomon: Syriac Text and English Translation with Text Critical and Explanatory Notes''. MŌRĀN ETH’Ō 41. Kottayam: St. Ephrem Ecumenical Research Institute, 2016.
==Marejeo==
* Chadwick, H (1970). "Some reflections on the character and theology of the Odes of Solomon" in ''Kyriakon: Festschrift für J Quasten'' vol. 1, ed. P Granfield and JA Jungmann.
* Drijvers, Han Jan Willem (1984). ''East of Antioch: Studies in Early Syriac Christianity''. Aldershot: Ashgate Variorum Reprints. {{ISBN|0-86078-146-1}}.
* Pierce, Mark (1984). "Themes in the Odes of Solomon and other early Christian writings and their baptismal character" in ''Ephemerides Liturgicae XCVIII''.
* Vleugels, Gie (2011). "The Destruction of the Second Temple in the Odes of Solomon", in: ''Das heilige Herz der Tora'' Festschrift für Hendrik Koorevaar, ed. Siegbert Riecker and Julius Steinberg, Aachen: Shaker Verlag. {{ISBN|978-3-8440-0584-4}}, 303-310
==Viungo vya nje==
{{Wikisource|Odes of Solomon}}
* Zinner, Samuel and Mattison, Mark M., [https://www.nuhra.net/nuhra-2021 "The Odes of Solomon: The Nuhra Version"] (2021) ([[public domain]]; [[s:Odes of Solomon|Wikisource text]])
* Harris, J. Rendel [https://archive.org/details/TheOdesAndPsalmsOfSolomon "The Odes and Psalms of Solomon: Published from the Syriac Version"] 2nd ed. 1911
* Harris, J. Rendel and Mingana [https://archive.org/details/odespsalmsofsolo01harruoft "The Odes and Psalms of Solomon" vol. 1: the text], 1916 (facsimiles of Syriac and Latin manuscripts)
* Harris, J. Rendel and Mingana [https://archive.org/details/odesandpsalmsso01librgoog "The Odes and Psalms of Solomon" vol. 2: the translation], 1920 (no copiable text, but much smaller filesize)
* Harris, J. Rendel and Mingana [https://archive.org/details/odespsalmsofsolo02harruoft "The Odes and Psalms of Solomon" vol. 2: the translation], 1920 (copiable text from [[Optical character recognition|OCR]], but very large filesize)
* Brahmachari Prangopal (aka. Simeon Goldstein) [https://web.archive.org/web/20120414215755/http://www.atmajyoti.org/ch_odes_solomon_TEXT.asp "The Odes of Solomon: Introduction and Translation"]
* Charlesworth, James (Translator). "The Odes of Solomon." [http://www.earlychristianwritings.com/text/odes.html Early Christian Writings].
* Charlesworth, James (Translator). "The Odes of Solomon" [https://web.archive.org/web/20130426084421/http://users.misericordia.edu/davies/thomas/odes.htm Archived from misericordia.edu].
* J.B. Lightfoot or R.H. Charles, translator [https://web.archive.org/web/20120115032226/http://www.goodnewsinc.org/othbooks/odesolmn.html "The Odes of Solomon"] 1913 in Rutherford Hayes Platt "The lost books of the Bible and The forgotten books of Eden." (Collins-World Publishers, 1926).
* Jackson H. Snyder II [http://www.jacksonsnyder.com/arc/2009/Shalome-080809.pdf "The Odes of Shalomé: Ancient Netzari Songs of Extraterrestrial Love"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180729092021/http://www.jacksonsnyder.com/arc/2009/Shalome-080809.pdf |date=2018-07-29 }} (Snyder is a messianic Jewish Christian author)
* {{cite EB1911|wstitle=Solomon, Odes of |volume=25 |page=365 |short=x}}
* [https://archive.org/search.php?query=subject%3A%22Odes%20of%20Solomon%22 Internet Archive Search]
* ''[https://www.earlychristianwritings.com/odes.html Odes of Solomon in Early Christian Writings]''
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:Vitabu]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
gn2e9njgmnonhs07axng3wq1yp5gn7u
1572939
1572936
2026-06-14T07:48:11Z
Riccardo Riccioni
452
1572939
wikitext
text/x-wiki
'''''Tenzi za Solomoni''''' ni mkusanyo wa [[tenzi]] 24 zilizosambazwa kwa [[jina]] la [[mfalme]] wa [[Israeli]] [[Solomoni]], [[Mtoto|mwana]] wa [[Daudi (Biblia)|Daudi]], aliyeishi [[karne ya 10 KK]]<ref>[[John Emerton|J. A. Emerton]], "The Odes of Solomon" in [[Hedley Sparks|H. F. D. Sparks]], ed., ''The Apocryphal Old Testament'', Volume 1 (Clarendon, 1984), pp. 684–685: "from very early days the Odes were ascribed to Solomon" but "No claim to Solomonic authorship is made in the text".</ref>. Kumbe [[Mtaalamu|wataalamu]] wengi leo wanadhani zilitungwa na [[Ukristo|Mkristo]] [[Wakristo wa Kiyahudi|wa Kiyahudi]] kwa [[Kiaramu]]<ref>J. R. Harris, A. Mingana, A. Vööbus, J. A. Emerton, and James H. Charlesworth</ref> (au kwa [[Kigiriki]]<ref>W. Frankenburg, "Das Verständnis der Oden Salomos", ''Beihefte zur Zeitschrift für die alttenstamentliche Wissenschaft'' 21 (Giessen, 1911).</ref>) [[Mwaka|miaka]] [[70]]-[[125]] [[Baada ya Kristo|BK]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Odes of Solomon |url=https://www.earlyjewishwritings.com/odessolomon.html |access-date=2024-03-26 |website=www.earlyjewishwritings.com}}</ref><ref name=":2" /> sehemu za [[Syria]], labda kwa ajili ya kuimbwa wakati wa [[Liturgia|liturujia]]<ref>Bernard, JH (1912). "The Odes of Solomon" in Texts and Studies VIII.</ref> .
[[Maandishi]] hayo yanaonyesha uhusiano na yale ya [[Waeseni]] na [[Injili ya Yohane]]<ref name=":2">{{Cite web |title=Odes of Solomon |url=http://www.earlychristianwritings.com/odes.html |access-date=2022-04-01 |website=www.earlychristianwritings.com}}</ref><ref name="James H 19772">[[James H. Charlesworth|Charlesworth, James H]] (1977). ''The Odes of Solomon''. Missoula, Montana: Scholars Press. {{ISBN|0-89130-202-6}}.</ref><ref name=":3">{{Cite book |last=Charlesworth |first=James H. |url=https://books.google.com/books?id=ZujYAAAAMAAJ&dq=Odes+of+Solomon+docetism&pg=PA184 |title=Critical Reflections on the Odes of Solomon |date=1998 |publisher=Sheffield Academic Press |isbn=978-1-85075-660-6 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Charlesworth |first1=James H. |url=https://books.google.com/books?id=ATBjAwAAQBAJ&dq=Odes+of+Solomon+Essene&pg=PA109 |title=Sacra Scriptura: How "Non-Canonical" Texts Functioned in Early Judaism and Early Christianity |last2=McDonald |first2=Lee Martin |date=2014-04-24 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-0-567-29668-9 |language=en}}</ref><ref name=":1" />. Zilitumiwa na [[Ignas wa Antiokia]]<ref>R. M. Grant (1944). "The Odes of Solomon and the Church of Antioch", ''Journal of Biblical Literature'' 63, pp. 363–97.</ref><ref>V. Corwin, ''St. Ignatius and Christianity in Antioch'', Yale Publications in Religion 1 (New Haven: Yale UP, 1960), pp. 71–80.</ref>, pia labda na [[Yustino mfiadini|Yustino]] na [[Mtakatifu Ireneo|Ireneo]]<ref>{{Cite journal |url=https://www.jstor.org/stable/pdf/27900527.pdf |access-date=2022-04-10 |journal=The Monist|jstor=27900527 |title=The Disciples of John and the Odes of Solomon |last1=Smith |first1=Preserved |year=1915 |volume=25 |issue=2 |pages=161–199 |doi=10.5840/monist191525235 }}</ref>.
==Tazama pia==
* [[Mababu wa Kitume]]
* [[Babu wa Kanisa|Mababu wa Kanisa]]
==Tanbihi==
{{Reflist}}
==Vyanzo==
* Bernard, JH (1912). "The Odes of Solomon" in ''Texts and Studies VIII''.
* Charlesworth, James H (1977). ''The Odes of Solomon''. Missoula, Montana: Scholars Press. {{ISBN|0-89130-202-6}}.
* Franzmann, M (1991). ''The Odes of Solomon: Analysis of the Poetical Structure and Form''. Göttingen.
* Harris, JR and A Mingana (1916, 1920). ''The Odes and Psalms of Solomon'' in 2 vols. Manchester.
* Vleugels, Gie. ''The Odes of Solomon: Syriac Text and English Translation with Text Critical and Explanatory Notes''. MŌRĀN ETH’Ō 41. Kottayam: St. Ephrem Ecumenical Research Institute, 2016.
==Marejeo==
* Chadwick, H (1970). "Some reflections on the character and theology of the Odes of Solomon" in ''Kyriakon: Festschrift für J Quasten'' vol. 1, ed. P Granfield and JA Jungmann.
* Drijvers, Han Jan Willem (1984). ''East of Antioch: Studies in Early Syriac Christianity''. Aldershot: Ashgate Variorum Reprints. {{ISBN|0-86078-146-1}}.
* Pierce, Mark (1984). "Themes in the Odes of Solomon and other early Christian writings and their baptismal character" in ''Ephemerides Liturgicae XCVIII''.
* Vleugels, Gie (2011). "The Destruction of the Second Temple in the Odes of Solomon", in: ''Das heilige Herz der Tora'' Festschrift für Hendrik Koorevaar, ed. Siegbert Riecker and Julius Steinberg, Aachen: Shaker Verlag. {{ISBN|978-3-8440-0584-4}}, 303-310
==Viungo vya nje==
{{Wikisource|Odes of Solomon}}
* Zinner, Samuel and Mattison, Mark M., [https://www.nuhra.net/nuhra-2021 "The Odes of Solomon: The Nuhra Version"] (2021) ([[public domain]]; [[s:Odes of Solomon|Wikisource text]])
* Harris, J. Rendel [https://archive.org/details/TheOdesAndPsalmsOfSolomon "The Odes and Psalms of Solomon: Published from the Syriac Version"] 2nd ed. 1911
* Harris, J. Rendel and Mingana [https://archive.org/details/odespsalmsofsolo01harruoft "The Odes and Psalms of Solomon" vol. 1: the text], 1916 (facsimiles of Syriac and Latin manuscripts)
* Harris, J. Rendel and Mingana [https://archive.org/details/odesandpsalmsso01librgoog "The Odes and Psalms of Solomon" vol. 2: the translation], 1920 (no copiable text, but much smaller filesize)
* Harris, J. Rendel and Mingana [https://archive.org/details/odespsalmsofsolo02harruoft "The Odes and Psalms of Solomon" vol. 2: the translation], 1920 (copiable text from [[Optical character recognition|OCR]], but very large filesize)
* Brahmachari Prangopal (aka. Simeon Goldstein) [https://web.archive.org/web/20120414215755/http://www.atmajyoti.org/ch_odes_solomon_TEXT.asp "The Odes of Solomon: Introduction and Translation"]
* Charlesworth, James (Translator). "The Odes of Solomon." [http://www.earlychristianwritings.com/text/odes.html Early Christian Writings].
* Charlesworth, James (Translator). "The Odes of Solomon" [https://web.archive.org/web/20130426084421/http://users.misericordia.edu/davies/thomas/odes.htm Archived from misericordia.edu].
* J.B. Lightfoot or R.H. Charles, translator [https://web.archive.org/web/20120115032226/http://www.goodnewsinc.org/othbooks/odesolmn.html "The Odes of Solomon"] 1913 in Rutherford Hayes Platt "The lost books of the Bible and The forgotten books of Eden." (Collins-World Publishers, 1926).
* Jackson H. Snyder II [http://www.jacksonsnyder.com/arc/2009/Shalome-080809.pdf "The Odes of Shalomé: Ancient Netzari Songs of Extraterrestrial Love"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180729092021/http://www.jacksonsnyder.com/arc/2009/Shalome-080809.pdf |date=2018-07-29 }} (Snyder is a messianic Jewish Christian author)
* {{cite EB1911|wstitle=Solomon, Odes of |volume=25 |page=365 |short=x}}
* [https://archive.org/search.php?query=subject%3A%22Odes%20of%20Solomon%22 Internet Archive Search]
* ''[https://www.earlychristianwritings.com/odes.html Odes of Solomon in Early Christian Writings]''
{{mbegu-kitabu}}
[[Jamii:Vitabu]]
[[Jamii:Mababu wa Kanisa]]
oaa9xlgi0kshtzo58zlftskzcyanawy
Mto Atakora
0
240917
1572938
2026-06-14T07:47:59Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Mto|jina=Mto Atakora|picha=Hippotragus1.JPG|maelezo_ya_picha=Kundi la swala karibu na mto Atakora. Mmoja anainamia kunywa maji.|nchi=Ghana|mdomo=Ziwa Volta}} '''Mto Atakora''' ni mto unaopatikana nchini [[Ghana]] na ni moja ya mito inayomwaga [[maji]] yake katika Ziwa Volta. Mto huu hutiririka kwa umbali wa takribani kilomita 60 kuelekea [[mashariki]] kabla ya kuingia katika ziwa hilo.<ref>{{Cite web|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countr...'
1572938
wikitext
text/x-wiki
{{Mto|jina=Mto Atakora|picha=Hippotragus1.JPG|maelezo_ya_picha=Kundi la swala karibu na mto Atakora. Mmoja anainamia kunywa maji.|nchi=Ghana|mdomo=Ziwa Volta}}
'''Mto Atakora''' ni mto unaopatikana nchini [[Ghana]] na ni moja ya mito inayomwaga [[maji]] yake katika Ziwa Volta. Mto huu hutiririka kwa umbali wa takribani kilomita 60 kuelekea [[mashariki]] kabla ya kuingia katika ziwa hilo.<ref>{{Cite web|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
4oy3k6umctzrfp1nm1a9ktc59hv7o4p
1573000
1572938
2026-06-14T10:58:12Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced.
1573000
wikitext
text/x-wiki
{{Mto|jina=Mto Atakora|picha=Hippotragus1.JPG|maelezo_ya_picha=Kundi la swala karibu na mto Atakora. Mmoja anainamia kunywa maji.|nchi=Ghana|mdomo=Ziwa Volta}}
'''Mto Atakora''' ni mto unaopatikana nchini [[Ghana]] na ni moja ya mito inayomwaga [[maji]] yake katika Ziwa Volta. Mto huu hutiririka kwa umbali wa takribani kilomita 60 kuelekea [[mashariki]] kabla ya kuingia katika ziwa hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
i6czawad3rxkccsdjgii7gr9130vt3i
Barua ya kwanza ya Klementi
0
240918
1572940
2026-06-14T07:50:25Z
Riccardo Riccioni
452
Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Waraka wa kwanza wa Klementi]]
1572940
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[waraka wa kwanza wa Klementi]]
007nkaopah0f7t5p0jdedtcyu0kluyq
Mto Ayensu
0
240919
1572944
2026-06-14T08:01:37Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mto Ayensu''' ni mto uliopo nchini [[Ghana]].<ref>{{Cite web|title=DCE launches River Basin Afforestation to sustain water|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/economy/artikel.php?ID=42788|work=www.ghanaweb.com|accessdate=2026-06-14}}</ref> Humwaga maji yake katika Rasi ya Ouiba (Ouiba Lagoon) na umezungukwa na maeneo ya [[ardhi]] oevu ya Winneba.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&pg=PA365|title=A Directory of Afric...'
1572944
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Ayensu''' ni mto uliopo nchini [[Ghana]].<ref>{{Cite web|title=DCE launches River Basin Afforestation to sustain water|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/economy/artikel.php?ID=42788|work=www.ghanaweb.com|accessdate=2026-06-14}}</ref> Humwaga maji yake katika Rasi ya Ouiba (Ouiba Lagoon) na umezungukwa na maeneo ya [[ardhi]] oevu ya Winneba.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&pg=PA365|title=A Directory of African Wetlands|last=Hughes|first=R. H.|date=1992|publisher=IUCN|isbn=978-2-88032-949-5|language=en}}</ref>
Mapema mwaka 1939 kulikuwa na mipango ya kujenga [[daraja]] kwenye mto huu karibu na Jahadzi. Kijiolojia, [[miamba]] ya Ayensuadzi-Brusheng Quartz Schists hupatikana katika eneo la mto huu.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=NJQRAAAAIAAJ|title=Bulletin|last=Survey|first=Ghana Geological|date=1958|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
b7sdt30g5iu6envmgocjckl64h2xpd4
1573001
1572944
2026-06-14T10:58:30Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1573001
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Ayensu''' ni mto uliopo nchini [[Ghana]].<ref>{{Rejea tovuti|title=DCE launches River Basin Afforestation to sustain water|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/economy/artikel.php?ID=42788|work=www.ghanaweb.com|accessdate=2026-06-14}}</ref> Humwaga maji yake katika Rasi ya Ouiba (Ouiba Lagoon) na umezungukwa na maeneo ya [[ardhi]] oevu ya Winneba.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&pg=PA365|title=A Directory of African Wetlands|last=Hughes|first=R. H.|date=1992|publisher=IUCN|isbn=978-2-88032-949-5|language=en}}</ref>
Mapema mwaka 1939 kulikuwa na mipango ya kujenga [[daraja]] kwenye mto huu karibu na Jahadzi. Kijiolojia, [[miamba]] ya Ayensuadzi-Brusheng Quartz Schists hupatikana katika eneo la mto huu.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=NJQRAAAAIAAJ|title=Bulletin|last=Survey|first=Ghana Geological|date=1958|language=en}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
q3gck1j93ksi5kh2a0du691gkmb7gbh
Mto Bia
0
240920
1572946
2026-06-14T08:10:30Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mto Bia''' ni mto unaopatikana hasa nchini [[Ghana]] na hutiririka kupitia Ghana na Côte d’Ivoire (Ivory Coast),<ref>{{Cite web|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref> kabla ya kumwaga [[maji]] yake katika Rasi ya Aby (Aby Lagoon) kwenye mpaka wa Ghana na Côte d’Ivoire. Bwawa la kuzalisha umeme wa maji lilijengwa kwenye Mto Bia katika Ayamé mwaka 1959,...'
1572946
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Bia''' ni mto unaopatikana hasa nchini [[Ghana]] na hutiririka kupitia Ghana na Côte d’Ivoire (Ivory Coast),<ref>{{Cite web|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref> kabla ya kumwaga [[maji]] yake katika Rasi ya Aby (Aby Lagoon) kwenye mpaka wa Ghana na Côte d’Ivoire.
Bwawa la kuzalisha umeme wa maji lilijengwa kwenye Mto Bia katika Ayamé mwaka 1959, na kusababisha kuundwa kwa Ziwa Ayamé.<ref>{{Cite web|title=Fish assemblages in the Bia river-lake system (south-eastern Ivory Coast): A self-organizing map approach|url=https://www.lrrd.org/lrrd25/1/kona25013.htm|work=www.lrrd.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
Mto Bia ni mojawapo ya mito ya kuvuka mipaka katika [[Afrika Magharibi]]. Chanzo chake ni katika nyanda za juu zenye misitu nchini Ghana, karibu na mji wa Wamfie katika Mkoa wa Brong, kwenye mwinuko wa takribani mita 306 juu ya usawa wa [[bahari]].<ref>{{Cite web|title=Source book for the inland fishery resources of Africa Vol. 2|url=https://www.fao.org/4/t0360e/T0360E05.htm|work=www.fao.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
Mto Bia una mchango mkubwa katika [[ikolojia]] na uchumi wa Afrika, ukiwa njia muhimu ya kupitisha maji katika eneo la uhifadhi la Bia magharibi mwa Ghana, hususan katika maeneo ya Sefwi, Aowin na Suaman. Mto huu unasaidia kuhifadhi mazingira ya misitu, viumbe hai na shughuli mbalimbali za kiuchumi zinazotegemea rasilimali za maji.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
ja5ffhiekjn20s0jbkr33pn8hm6kmso
1573008
1572946
2026-06-14T11:46:35Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1573008
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Bia''' ni mto unaopatikana hasa nchini [[Ghana]] na hutiririka kupitia Ghana na Côte d’Ivoire (Ivory Coast),<ref>{{Rejea tovuti|title=Ghana - Rivers and Lakes|url=https://www.countrystudies.us/ghana/30.htm|work=www.countrystudies.us|accessdate=2026-06-14}}</ref> kabla ya kumwaga [[maji]] yake katika Rasi ya Aby (Aby Lagoon) kwenye mpaka wa Ghana na Côte d’Ivoire.
Bwawa la kuzalisha umeme wa maji lilijengwa kwenye Mto Bia katika Ayamé mwaka 1959, na kusababisha kuundwa kwa Ziwa Ayamé.<ref>{{Rejea tovuti|title=Fish assemblages in the Bia river-lake system (south-eastern Ivory Coast): A self-organizing map approach|url=https://www.lrrd.org/lrrd25/1/kona25013.htm|work=www.lrrd.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
Mto Bia ni mojawapo ya mito ya kuvuka mipaka katika [[Afrika Magharibi]]. Chanzo chake ni katika nyanda za juu zenye misitu nchini Ghana, karibu na mji wa Wamfie katika Mkoa wa Brong, kwenye mwinuko wa takribani mita 306 juu ya usawa wa [[bahari]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Source book for the inland fishery resources of Africa Vol. 2|url=https://www.fao.org/4/t0360e/T0360E05.htm|work=www.fao.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
Mto Bia una mchango mkubwa katika [[ikolojia]] na uchumi wa Afrika, ukiwa njia muhimu ya kupitisha maji katika eneo la uhifadhi la Bia magharibi mwa Ghana, hususan katika maeneo ya Sefwi, Aowin na Suaman. Mto huu unasaidia kuhifadhi mazingira ya misitu, viumbe hai na shughuli mbalimbali za kiuchumi zinazotegemea rasilimali za maji.
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
jks4hfiq98tv737eidfccsw006swkjs
Mto Black Volta
0
240921
1572947
2026-06-14T08:17:03Z
Don Malya
61486
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mto Black Volta''' (pia hujulikana kama Mouhoun au Volta noire kwa Kifaransa)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FBXya_-FfJAC&q=nakanbe+volta&pg=PA27|title=Modelling Riverflow in the Volta Basin of West Africa: A Data-driven Framework|last=Amisigo|first=Barnabas Akurigo|date=2005|publisher=Cuvillier Verlag|isbn=978-3-86537-701-2|language=en}}</ref> ni mojawapo ya sehemu kuu za mfumo wa Mto Volta. Mto huu hutiririka kwa takribani ki...'
1572947
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Black Volta''' (pia hujulikana kama Mouhoun au Volta noire kwa Kifaransa)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FBXya_-FfJAC&q=nakanbe+volta&pg=PA27|title=Modelling Riverflow in the Volta Basin of West Africa: A Data-driven Framework|last=Amisigo|first=Barnabas Akurigo|date=2005|publisher=Cuvillier Verlag|isbn=978-3-86537-701-2|language=en}}</ref> ni mojawapo ya sehemu kuu za mfumo wa Mto Volta.
Mto huu hutiririka kwa takribani [[kilomita]] 1,352 kupitia [[Burkina Faso]] hadi kuungana na Mto White Volta nchini Ghana, katika eneo la Dagbon, ambalo ni sehemu ya juu ya Ziwa Volta. Black Volta ni mojawapo ya mito mitatu mikuu inayounda mfumo wa Volta, mingine ikiwa White Volta na Red Volta.<ref>{{Cite web|title=Upper Volta (Burkina Faso, 1959-1984)|url=https://www.fotw.info/flags/bf_uv.html|work=www.fotw.info|accessdate=2026-06-14}}</ref>
Chanzo cha Mto Black Volta kiko katika Mkoa wa Cascades nchini Burkina Faso, karibu na Mlima Tenakourou, ambao ndio sehemu ya juu zaidi ya nchi hiyo. Kadiri unavyotiririka chini, mto huu huunda sehemu ya mpaka kati ya Ghana na Burkina Faso, na baadaye kati ya Côte d’Ivoire na [[Ghana]]. Ndani ya Ghana, mto huu pia huunda mpaka kati ya Mkoa wa Savannah na Mkoa wa Bono.
Katika eneo la Ghana, kwenye Mto Black Volta kuna Bwawa la Bui (Bui Dam), ambalo ni kituo cha kuzalisha [[umeme]] wa maji. Bwawa hili liko kusini kidogo mwa Hifadhi ya Taifa ya Bui (Bui National Park), na mto huo hupita kupitia hifadhi hiyo, na kuigawa katika sehemu mbili.<ref>{{Cite web|title=Ghana Wildlife, Wildlife Division Ghana, Wildlife in Ghana, National Parks in Ghana, ghana wildlife sanctuary, List of Parks in Ghan|url=http://ghanawildlife.org/bui.html|work=ghanawildlife.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
apxjnt0wiw1p9lddaaffttfu0lyljqa
1572948
1572947
2026-06-14T08:25:24Z
Don Malya
61486
1572948
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Volta Nyeusi''' (pia hujulikana kama Mouhoun au Volta noire kwa Kifaransa)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FBXya_-FfJAC&q=nakanbe+volta&pg=PA27|title=Modelling Riverflow in the Volta Basin of West Africa: A Data-driven Framework|last=Amisigo|first=Barnabas Akurigo|date=2005|publisher=Cuvillier Verlag|isbn=978-3-86537-701-2|language=en}}</ref> ni mojawapo ya sehemu kuu za mfumo wa Mto Volta.
Mto huu hutiririka kwa takribani [[kilomita]] 1,352 kupitia [[Burkina Faso]] hadi kuungana na Mto Volta Nyeupe nchini Ghana, katika eneo la Dagbon, ambalo ni sehemu ya juu ya Ziwa Volta. Volta Nyeusi ni mojawapo ya mito mitatu mikuu inayounda mfumo wa Volta, mingine ikiwa Volta Nyeupe na Volta Nyekundu.<ref>{{Cite web|title=Upper Volta (Burkina Faso, 1959-1984)|url=https://www.fotw.info/flags/bf_uv.html|work=www.fotw.info|accessdate=2026-06-14}}</ref>
Chanzo cha Mto Volta Nyeusi kiko katika Mkoa wa Cascades nchini Burkina Faso, karibu na Mlima Tenakourou, ambao ndio sehemu ya juu zaidi ya nchi hiyo. Kadiri unavyotiririka chini, mto huu huunda sehemu ya mpaka kati ya Ghana na Burkina Faso, na baadaye kati ya Côte d’Ivoire na [[Ghana]]. Ndani ya Ghana, mto huu pia huunda mpaka kati ya Mkoa wa Savannah na Mkoa wa Bono.
Katika eneo la Ghana, kwenye Mto Volta Nyeusi kuna Bwawa la Bui (Bui Dam), ambalo ni kituo cha kuzalisha [[umeme]] wa maji. Bwawa hili liko kusini kidogo mwa Hifadhi ya Taifa ya Bui (Bui National Park), na mto huo hupita kupitia hifadhi hiyo, na kuigawa katika sehemu mbili.<ref>{{Cite web|title=Ghana Wildlife, Wildlife Division Ghana, Wildlife in Ghana, National Parks in Ghana, ghana wildlife sanctuary, List of Parks in Ghan|url=http://ghanawildlife.org/bui.html|work=ghanawildlife.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
o1yre7ofdiplpbquc9rpxbqz5fmgc6p
1573009
1572948
2026-06-14T11:46:45Z
Gayle-Bot
78697
#2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced.
1573009
wikitext
text/x-wiki
'''Mto Volta Nyeusi''' (pia hujulikana kama Mouhoun au Volta noire kwa Kifaransa)<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=FBXya_-FfJAC&q=nakanbe+volta&pg=PA27|title=Modelling Riverflow in the Volta Basin of West Africa: A Data-driven Framework|last=Amisigo|first=Barnabas Akurigo|date=2005|publisher=Cuvillier Verlag|isbn=978-3-86537-701-2|language=en}}</ref> ni mojawapo ya sehemu kuu za mfumo wa Mto Volta.
Mto huu hutiririka kwa takribani [[kilomita]] 1,352 kupitia [[Burkina Faso]] hadi kuungana na Mto Volta Nyeupe nchini Ghana, katika eneo la Dagbon, ambalo ni sehemu ya juu ya Ziwa Volta. Volta Nyeusi ni mojawapo ya mito mitatu mikuu inayounda mfumo wa Volta, mingine ikiwa Volta Nyeupe na Volta Nyekundu.<ref>{{Rejea tovuti|title=Upper Volta (Burkina Faso, 1959-1984)|url=https://www.fotw.info/flags/bf_uv.html|work=www.fotw.info|accessdate=2026-06-14}}</ref>
Chanzo cha Mto Volta Nyeusi kiko katika Mkoa wa Cascades nchini Burkina Faso, karibu na Mlima Tenakourou, ambao ndio sehemu ya juu zaidi ya nchi hiyo. Kadiri unavyotiririka chini, mto huu huunda sehemu ya mpaka kati ya Ghana na Burkina Faso, na baadaye kati ya Côte d’Ivoire na [[Ghana]]. Ndani ya Ghana, mto huu pia huunda mpaka kati ya Mkoa wa Savannah na Mkoa wa Bono.
Katika eneo la Ghana, kwenye Mto Volta Nyeusi kuna Bwawa la Bui (Bui Dam), ambalo ni kituo cha kuzalisha [[umeme]] wa maji. Bwawa hili liko kusini kidogo mwa Hifadhi ya Taifa ya Bui (Bui National Park), na mto huo hupita kupitia hifadhi hiyo, na kuigawa katika sehemu mbili.<ref>{{Rejea tovuti|title=Ghana Wildlife, Wildlife Division Ghana, Wildlife in Ghana, National Parks in Ghana, ghana wildlife sanctuary, List of Parks in Ghan|url=http://ghanawildlife.org/bui.html|work=ghanawildlife.org|accessdate=2026-06-14}}</ref>
== Marejeo ==
<references />
{{Mbegu-jio-Ghana}}
[[Jamii:Mito ya Ghana]]
[[Jamii:AWC 2026]]
[[Jamii:Mbegu za jiografia ya Ghana]]
7dlr5x7fynh4piiuenj396pfteucnca
Andrew Grove
0
240922
1572952
2026-06-14T09:29:39Z
Bycashtz
81318
Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox_Person | jina = Andrew Grove | jina_halisi = Gróf András István<ref name=Grove/> | picha = Intel_Inside_(3607903903) (cropped).jpg | ukubwawapicha = 200px | maelezo_ya_picha = Grove mwaka 2009 | tarehe_ya_kuzaliwa = {{Birth date|1936|09|02}} | mahala_pa_kuzaliwa = Budapest, Ufalme wa Hungaria | tarehe_ya_kifo = {{Death date and age|2016|03|21|1936|09|02}} | mahala_pa_kifo = Los Altos, California...'
1572952
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_Person
| jina = Andrew Grove
| jina_halisi = Gróf András István<ref name=Grove/>
| picha = Intel_Inside_(3607903903) (cropped).jpg
| ukubwawapicha = 200px
| maelezo_ya_picha = Grove mwaka 2009
| tarehe_ya_kuzaliwa = {{Birth date|1936|09|02}}
| mahala_pa_kuzaliwa = Budapest, Ufalme wa Hungaria
| tarehe_ya_kifo = {{Death date and age|2016|03|21|1936|09|02}}
| mahala_pa_kifo = Los Altos, California, Marekani
| elimu = Chuo cha Jiji la New York (Shahada ya Sayansi)<br>Chuo Kikuu cha California, Berkeley (PhD)
| anajulikana_kwa = Afisa Mtendaji Mkuu wa tatu wa Intel Corporation, afisa wa kwanza wa uendeshaji na mfanyakazi wa tatu, 1968
| mtangulizi = Gordon Moore
| mrithi = Craig Barrett
| kazi_mahususi = Kitabu cha chuo: ''Physics and Technology of Semiconductor Devices'' (1967)<br>Kitabu cha usimamizi: ''Only the Paranoid Survive'' (1996)
| tuzo = Tuzo ya J. J. Ebers (1974)<br>''Time'' Mtu wa Mwaka, 1997<br>Jarida la ''Chief Executive'', Afisa Mtendaji Mkuu wa Mwaka, 1997
| kazi = Mfanyabiashara, mhandisi, mshauri wa ngazi ya juu
| mwenzi = Eva Kastan (1958–kifo)
| watoto = 2<ref>[https://www.bbc.com/news/technology-35221693 "Former Intel chief Andrew Grove dies aged 79"] ''BBC'', Machi 22, 2016.</ref>
}}
'''Andrew '''"'''Andy'''"''' Stephen Grove''' (alizaliwa 2 Septemba 1936 – 21 Machi 2016) alikuwa mfanyabiashara na mhandisi Mmarekani mwenye asili ya nchi ya Hungaria ambaye alihudumu kama Afisa Mtendaji Mkuu (CEO) wa tatu wa [[Intel|Intel Corporation.]] Aliondoka Hungaria wakati wa mapinduzi ya mwaka 1956 akiwa na umri wa miaka 20 pekee na kuhamia nchini Marekani, ambako alimalizia masomo yake. Alikuwa mfanyakazi wa tatu kuajiriwa na hatimaye Afisa Mtendaji Mkuu wa tatu wa "ntel", akibadilisha kampuni hiyo kuwa kampuni kubwa zaidi duniani.<ref name="Bloomberg">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com |title=Andrew Grove |date=2016 |website=Bloomberg.com |access-date=Juni 14, 2026}}</ref>
Kutokana na kazi yake ndani ya Intel, pamoja na vitabu na makala zake za kitaalamu, Grove alikuwa na ushawishi mkubwa katika viwanda vya utengenezaji wa vifaa vya kielektroniki duniani kote.<ref name="nyt2001">{{cite news |last=Gaither |first=Chris |title=Intel's Former Chief Speaks Out on Innovation |url=https://www.nytimes.com |access-date=Juni 14, 2026 |work=The New York Times |date=Novemba 12, 2001}}</ref> Mnamo mwaka 1997, jarida la ''Time'' lilimchagua kama mtu hodari, kwa kuwa mtu aliyechangia zaidi ukuaji wa kustaajabisha wa nguvu na uwezo wa ubunifu wa chipu za kompyuta .<ref name="NYT">{{cite news |title=Andrew S. Grove, Intel Chief, Dies at 79 |url=https://www.nytimes.com |work=The New York Times |date=Machi 21, 2016 |access-date=Juni 14, 2026}}</ref><ref name="TimeMOTY">{{cite magazine |title=Man of the Year: Andrew Grove |url=https://time.com |magazine=Time |date=Desemba 29, 1997 |access-date=Juni 14, 2026}}</ref> Chanzo kimoja kinabainisha kuwa kwa mafanikio yake ndani ya Intel pekee, anastahili nafasi sawa na viongozi wakuu wa biashara wa karne ya 20.<ref name="Movers">{{cite book |title=Movers and Shakers: the 100 Most Influential Figures in Modern Business |publisher=Basic Books |year=2003 |pages=205–207}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1936]]
[[Jamii:Waliofariki 2016]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Wiki for Refugees 2026]]
5cwtmsl6qutt6sspn77pup96n0ji6oi
1572988
1572952
2026-06-14T10:08:06Z
Anuary Rajabu
45588
1572988
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_Person
| jina = Andrew Grove
| jina_halisi = Gróf András István<ref name=Grove/>
| picha = Intel_Inside_(3607903903) (cropped).jpg
| ukubwawapicha = 200px
| maelezo_ya_picha = Grove mwaka 2009
| tarehe_ya_kuzaliwa = {{Birth date|1936|09|02}}
| mahala_pa_kuzaliwa = Budapest, Ufalme wa Hungaria
| tarehe_ya_kifo = {{Death date and age|2016|03|21|1936|09|02}}
| mahala_pa_kifo = Los Altos, California, Marekani
| elimu = Chuo cha Jiji la New York (Shahada ya Sayansi)<br>Chuo Kikuu cha California, Berkeley (PhD)
| anajulikana_kwa = Afisa Mtendaji Mkuu wa tatu wa Intel Corporation, afisa wa kwanza wa uendeshaji na mfanyakazi wa tatu, 1968
| mtangulizi = Gordon Moore
| mrithi = Craig Barrett
| kazi_mahususi = Kitabu cha chuo: ''Physics and Technology of Semiconductor Devices'' (1967)<br>Kitabu cha usimamizi: ''Only the Paranoid Survive'' (1996)
| tuzo = Tuzo ya J. J. Ebers (1974)<br>''Time'' Mtu wa Mwaka, 1997<br>Jarida la ''Chief Executive'', Afisa Mtendaji Mkuu wa Mwaka, 1997
| kazi = Mfanyabiashara, mhandisi, mshauri wa ngazi ya juu
| mwenzi = Eva Kastan (1958–kifo)
| watoto = 2<ref>[https://www.bbc.com/news/technology-35221693 "Former Intel chief Andrew Grove dies aged 79"] ''BBC'', Machi 22, 2016.</ref>
}}
'''Andrew '''"'''Andy'''"''' Stephen Grove''' ( [[2 Septemba]] 1936 – [[21 Machi]] 2016) alikuwa mfanyabiashara na mhandisi Mmarekani mwenye asili ya nchi ya Hungaria ambaye alihudumu kama Afisa Mtendaji Mkuu (CEO) wa tatu wa [[Intel|Intel Corporation.]] Aliondoka Hungaria wakati wa mapinduzi ya mwaka 1956 akiwa na umri wa miaka 20 pekee na kuhamia nchini Marekani, ambako alimalizia masomo yake. Alikuwa mfanyakazi wa tatu kuajiriwa na hatimaye Afisa Mtendaji Mkuu wa tatu wa "ntel", akibadilisha kampuni hiyo kuwa kampuni kubwa zaidi duniani.<ref name="Bloomberg">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com |title=Andrew Grove |date=2016 |website=Bloomberg.com |access-date=Juni 14, 2026}}</ref>
Kutokana na kazi yake ndani ya Intel, pamoja na vitabu na makala zake za kitaalamu, Grove alikuwa na ushawishi mkubwa katika viwanda vya utengenezaji wa vifaa vya kielektroniki duniani kote.<ref name="nyt2001">{{cite news |last=Gaither |first=Chris |title=Intel's Former Chief Speaks Out on Innovation |url=https://www.nytimes.com |access-date=Juni 14, 2026 |work=The New York Times |date=Novemba 12, 2001}}</ref> Mnamo mwaka 1997, jarida la ''Time'' lilimchagua kama mtu hodari, kwa kuwa mtu aliyechangia zaidi ukuaji wa kustaajabisha wa nguvu na uwezo wa ubunifu wa chipu za kompyuta .<ref name="NYT">{{cite news |title=Andrew S. Grove, Intel Chief, Dies at 79 |url=https://www.nytimes.com |work=The New York Times |date=Machi 21, 2016 |access-date=Juni 14, 2026}}</ref><ref name="TimeMOTY">{{cite magazine |title=Man of the Year: Andrew Grove |url=https://time.com |magazine=Time |date=Desemba 29, 1997 |access-date=Juni 14, 2026}}</ref> Chanzo kimoja kinabainisha kuwa kwa mafanikio yake ndani ya Intel pekee, anastahili nafasi sawa na viongozi wakuu wa biashara wa karne ya 20.<ref name="Movers">{{cite book |title=Movers and Shakers: the 100 Most Influential Figures in Modern Business |publisher=Basic Books |year=2003 |pages=205–207}}</ref>
== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1936]]
[[Jamii:Waliofariki 2016]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]
[[Jamii:Wiki for Refugees 2026]]
ctm8g4ntru66qhczgz2chwxywga2ud8
Majadiliano ya mtumiaji:Berniter
3
240923
1572955
2026-06-14T09:48:15Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572955
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 14 Juni 2026 (UTC)
ceubf4uzikl8yg8qgmcs2i6e13ug47s
Majadiliano ya mtumiaji:IBRAHIMU GUNGU
3
240924
1572956
2026-06-14T09:48:25Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572956
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 14 Juni 2026 (UTC)
ceubf4uzikl8yg8qgmcs2i6e13ug47s
Majadiliano ya mtumiaji:Issa zairo
3
240925
1572957
2026-06-14T09:48:35Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572957
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 14 Juni 2026 (UTC)
ceubf4uzikl8yg8qgmcs2i6e13ug47s
Majadiliano ya mtumiaji:Xl4 off
3
240926
1572958
2026-06-14T09:48:45Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572958
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 14 Juni 2026 (UTC)
ceubf4uzikl8yg8qgmcs2i6e13ug47s
Majadiliano ya mtumiaji:Gaston Mwaselela
3
240927
1572959
2026-06-14T09:48:55Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572959
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 14 Juni 2026 (UTC)
ceubf4uzikl8yg8qgmcs2i6e13ug47s
Majadiliano ya mtumiaji:Saraodembo
3
240928
1572960
2026-06-14T09:49:05Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572960
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 14 Juni 2026 (UTC)
k0x2phl935cfcfx690o6h05kln4cq1v
Majadiliano ya mtumiaji:Sky365
3
240929
1572961
2026-06-14T09:49:15Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572961
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 14 Juni 2026 (UTC)
k0x2phl935cfcfx690o6h05kln4cq1v
Majadiliano ya mtumiaji:Marcel tallyboy
3
240930
1572962
2026-06-14T09:49:25Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572962
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 14 Juni 2026 (UTC)
k0x2phl935cfcfx690o6h05kln4cq1v
Majadiliano ya mtumiaji:AGARITO ALLAN
3
240931
1572963
2026-06-14T09:49:35Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572963
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 14 Juni 2026 (UTC)
k0x2phl935cfcfx690o6h05kln4cq1v
Majadiliano ya mtumiaji:Jayyyhearttt
3
240932
1572964
2026-06-14T09:49:45Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572964
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 14 Juni 2026 (UTC)
k0x2phl935cfcfx690o6h05kln4cq1v
Majadiliano ya mtumiaji:Dennis Madeya
3
240933
1572965
2026-06-14T09:49:55Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572965
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 14 Juni 2026 (UTC)
k0x2phl935cfcfx690o6h05kln4cq1v
Majadiliano ya mtumiaji:Kelvin kdb
3
240934
1572966
2026-06-14T09:50:05Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572966
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 14 Juni 2026 (UTC)
gnl6bd9zirllr2cc6hfz4f26k40z0wl
Majadiliano ya mtumiaji:Thelo
3
240935
1572967
2026-06-14T09:50:15Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572967
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 14 Juni 2026 (UTC)
gnl6bd9zirllr2cc6hfz4f26k40z0wl
Majadiliano ya mtumiaji:Abby Masaburi
3
240936
1572968
2026-06-14T09:50:25Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572968
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 14 Juni 2026 (UTC)
gnl6bd9zirllr2cc6hfz4f26k40z0wl
Majadiliano ya mtumiaji:Omuhunguzi
3
240937
1572969
2026-06-14T09:50:35Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572969
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 14 Juni 2026 (UTC)
gnl6bd9zirllr2cc6hfz4f26k40z0wl
Majadiliano ya mtumiaji:Chise95
3
240938
1572970
2026-06-14T09:50:45Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572970
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 14 Juni 2026 (UTC)
gnl6bd9zirllr2cc6hfz4f26k40z0wl
Majadiliano ya mtumiaji:Saphinta
3
240939
1572971
2026-06-14T09:50:55Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572971
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 14 Juni 2026 (UTC)
gnl6bd9zirllr2cc6hfz4f26k40z0wl
Majadiliano ya mtumiaji:Mike Seems
3
240940
1572972
2026-06-14T09:51:05Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572972
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 14 Juni 2026 (UTC)
00tp84soefohf4qihuat5jblbhwlojk
Majadiliano ya mtumiaji:Warioba, Nyakaba Nchama
3
240941
1572973
2026-06-14T09:51:15Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572973
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 14 Juni 2026 (UTC)
00tp84soefohf4qihuat5jblbhwlojk
Majadiliano ya mtumiaji:JonathaniJ
3
240942
1572974
2026-06-14T09:51:25Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572974
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 14 Juni 2026 (UTC)
00tp84soefohf4qihuat5jblbhwlojk
Majadiliano ya mtumiaji:Mbuguangugi
3
240943
1572975
2026-06-14T09:51:35Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572975
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 14 Juni 2026 (UTC)
00tp84soefohf4qihuat5jblbhwlojk
Majadiliano ya mtumiaji:LINKMAN
3
240944
1572976
2026-06-14T09:51:45Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572976
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 14 Juni 2026 (UTC)
00tp84soefohf4qihuat5jblbhwlojk
Majadiliano ya mtumiaji:7-hD
3
240945
1572977
2026-06-14T09:51:55Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572977
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 14 Juni 2026 (UTC)
00tp84soefohf4qihuat5jblbhwlojk
Majadiliano ya mtumiaji:Ibrahim Stephano
3
240946
1572978
2026-06-14T09:52:05Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572978
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 14 Juni 2026 (UTC)
jtfacjy3ltzpkpuj5s3vdlso6hd6jgz
Majadiliano ya mtumiaji:RuSSO
3
240947
1572979
2026-06-14T09:52:15Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572979
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 14 Juni 2026 (UTC)
jtfacjy3ltzpkpuj5s3vdlso6hd6jgz
Majadiliano ya mtumiaji:NDAHIMANA FRANK PORTER
3
240948
1572980
2026-06-14T09:52:25Z
AmmarBot
81277
Karibu
1572980
wikitext
text/x-wiki
<div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%">
<p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p>
Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine.
Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto.
Kwa mawili matatu labda tazama:<br>
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]]
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small>
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small>
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi.
<big>'''Ujue miiko:'''</big>
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]].
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo).
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!
<p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p>
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]].
And, please:
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising.
* do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
</div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 14 Juni 2026 (UTC)
jtfacjy3ltzpkpuj5s3vdlso6hd6jgz
Ziwa la kwato
0
240949
1572984
2026-06-14T10:03:54Z
Anuary Rajabu
45588
Anuary Rajabu alihamisha ukurasa wa [[Ziwa la kwato]] hadi [[Ziwa la oksibo]]
1572984
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ziwa la oksibo]]
pr32tjr0x25sqznvh07yozxyo2k31f2
Majadiliano:Ziwa la kwato
1
240950
1572986
2026-06-14T10:03:54Z
Anuary Rajabu
45588
Anuary Rajabu alihamisha ukurasa wa [[Majadiliano:Ziwa la kwato]] hadi [[Majadiliano:Ziwa la oksibo]]
1572986
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Majadiliano:Ziwa la oksibo]]
ekhs01f5ntgmw8y1v9rfk6mi5vgd4fx
Ssenkaali Joseph
0
240951
1572990
2026-06-14T10:16:13Z
Mike Seems
90215
/* */ New page
1572990
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Ssenkaali Joseph
| birth_date = {{circa|1999}} <!-- Umri wa miaka 27 mnamo 2026 -->
| birth_place = Lukaya Town Council, Kalungu District, Uganda
| nationality = Uganda
| occupation = Mpromota wa burudani, mjasiriamali, Mkurugenzi Mtendaji wa Ssenkaali Promotions
| known_for = Kuanzisha The Showing Awards, kuunganisha tasnia ya burudani ya Uganda na Dubai
}}
'''Ssenkaali Joseph''', anayejulikana pia kama '''Promota Ssenkaali Joseph Kampala''', ni mpromota wa burudani na mjasiriamali kutoka Uganda. Akiwa na umri wa miaka 27 (mnamo 2026), amejijenga kama mmoja wa vijana wanaounganisha tasnia ya burudani ya Uganda na jamii za diaspora hasa katika Dubai, Falme za Kiarabu.<ref name="edge">{{cite web |url=https://edge.ug/joseph-ssenkaali-promoter-connecting-ugandas-entertainment-industry-to-dubai/ |title=Joseph Ssenkaali: promoter connecting Uganda’s entertainment industry to Dubai |publisher=Edge.ug |date=30 Mei 2026 |access-date=14 Juni 2026}}</ref><ref name="tma">{{cite web |url=https://www.tmafrica.co.ug/news/ssenkaali-joseph-ugandan-promoter-building-entertainment-links-between-kampala-and-dubai |title=Ssenkaali Joseph: Ugandan Promoter Building Entertainment Links Between Kampala and Dubai |publisher=Torch Media Africa |date=29 Mei 2026 |access-date=14 Juni 2026}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Ssenkaali Joseph alizaliwa katika Lukaya Town Council, Wilaya ya Kalungu, mkoa wa Greater Masaka, Uganda. Alisoma katika Shule ya Msingi ya Kamuwunga na baadaye akaenda Shule ya Sekondari ya Mpeera. Kukua katika eneo lenye utamaduni na muziki mkali kuliwasha shauku yake katika biashara ya burudani tangu umri mdogo.<ref name="edge" /><ref name="tma" />
== Kazi ==
Joseph ni mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji (CEO) wa '''Ssenkaali Promotions''', kampuni inayohusika na usimamizi wa wasanii, ukuzaji wa muziki, upangaji wa matukio, uuzaji wa kidijitali, utunzi wa nyimbo, kubuni chapa (branding), na huduma za uuzaji na mauzo. Kampuni hiyo inazingatia kuwagundua na kuwainua wasanii wanaoibuka na waliopo katika tasnia ya Uganda.<ref name="examiner">{{cite web |url=https://examiner.co.ug/news/article/promoter-ssenkaali-josephthe-visionary-behind-showing-awards/ |title=Promoter Ssenkaali Joseph: The Visionary Behind Showing Awards |publisher=The Black Examiner |date=25 Agosti 2025 |access-date=14 Juni 2026}}</ref><ref name="tma" />
Amezingatia sana kuimarisha uhusiano wa burudani kati ya Uganda na Dubai, ambapo jamii ya Wauganda na Waafrika Mashariki inakua. Kupitia kampuni yake, amepanga matukio ya muziki, maonyesho, na kampeni za kukuza ambazo zinawapa wasanii wa Uganda fursa ya kutumbuiza mbele ya hadhira ya kimataifa na kujenga mitandao na diaspora.<ref name="edge" /><ref name="tma" />
=== The Showing Awards ===
Mnamo 2024, Joseph alianzisha '''The Showing Awards''', jukwaa la kutunza mafanikio katika burudani, muziki, ujasiriamali, na ubunifu. Tuzo hizi hufanyika katika Uganda na Dubai na zimekuwa jukwaa la kuunganisha wasanii, wapromota, wafanyabiashara, na jamii ya diaspora. Tuzo zinatambua talanta na tabia njema ya washiriki.<ref name="edge" /><ref name="examiner" /><ref name="tma" />
== Athari na maono ==
Kazi yake inaonyesha mabadiliko katika tasnia ya burudani ya Uganda ambapo vijana wanatumia mitandao ya kidijitali na mitandao ya diaspora ili kuunda fursa za kimataifa. Yeye hugawanya wakati wake kati ya Uganda na Falme za Kiarabu ili kuendeleza daraja la kitamaduni na kiuchumi kati ya Kampala na Dubai.<ref name="edge" /><ref name="tma" />
== Marejeleo ==
{{reflist}}
== Viungo vya nje ==
* [https://www.facebook.com/promotassenkaalijoseph/ Promota Ssenkaali Joseph Kampala] kwenye Facebook
6ya9ewyia4lx78jx27een733im9l5g4
1572991
1572990
2026-06-14T10:19:22Z
Mike Seems
90215
/* */ Infobox
1572991
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Ssenkaali Joseph
| birth_date = {{circa|1999}} <!-- Umri wa miaka 27 mnamo 2026 -->
| birth_place = Lukaya Town Council, Kalungu District, Uganda
| nationality = Uganda
| occupation = Mpromota wa burudani, mjasiriamali, Mkurugenzi Mtendaji wa Ssenkaali Promotions
| known_for = Kuanzisha The Showing Awards, kuunganisha tasnia ya burudani ya Uganda na Dubai
|jina la kuzaliwa=Ssenkaali Joseph|utaifa=Ugandan|uraia=Uganda|kazi yake=Promoter (music)|asasi=Showing Awards}}
'''Ssenkaali Joseph''', anayejulikana pia kama '''Promota Ssenkaali Joseph Kampala''', ni mpromota wa burudani na mjasiriamali kutoka Uganda. Akiwa na umri wa miaka 27 (mnamo 2026), amejijenga kama mmoja wa vijana wanaounganisha tasnia ya burudani ya Uganda na jamii za diaspora hasa katika Dubai, Falme za Kiarabu.<ref name="edge">{{cite web |url=https://edge.ug/joseph-ssenkaali-promoter-connecting-ugandas-entertainment-industry-to-dubai/ |title=Joseph Ssenkaali: promoter connecting Uganda’s entertainment industry to Dubai |publisher=Edge.ug |date=30 Mei 2026 |access-date=14 Juni 2026}}</ref><ref name="tma">{{cite web |url=https://www.tmafrica.co.ug/news/ssenkaali-joseph-ugandan-promoter-building-entertainment-links-between-kampala-and-dubai |title=Ssenkaali Joseph: Ugandan Promoter Building Entertainment Links Between Kampala and Dubai |publisher=Torch Media Africa |date=29 Mei 2026 |access-date=14 Juni 2026}}</ref>
== Maisha ya awali ==
Ssenkaali Joseph alizaliwa katika Lukaya Town Council, Wilaya ya Kalungu, mkoa wa Greater Masaka, Uganda. Alisoma katika Shule ya Msingi ya Kamuwunga na baadaye akaenda Shule ya Sekondari ya Mpeera. Kukua katika eneo lenye utamaduni na muziki mkali kuliwasha shauku yake katika biashara ya burudani tangu umri mdogo.<ref name="edge" /><ref name="tma" />
== Kazi ==
Joseph ni mwanzilishi na Mkurugenzi Mtendaji (CEO) wa '''Ssenkaali Promotions''', kampuni inayohusika na usimamizi wa wasanii, ukuzaji wa muziki, upangaji wa matukio, uuzaji wa kidijitali, utunzi wa nyimbo, kubuni chapa (branding), na huduma za uuzaji na mauzo. Kampuni hiyo inazingatia kuwagundua na kuwainua wasanii wanaoibuka na waliopo katika tasnia ya Uganda.<ref name="examiner">{{cite web |url=https://examiner.co.ug/news/article/promoter-ssenkaali-josephthe-visionary-behind-showing-awards/ |title=Promoter Ssenkaali Joseph: The Visionary Behind Showing Awards |publisher=The Black Examiner |date=25 Agosti 2025 |access-date=14 Juni 2026}}</ref><ref name="tma" />
Amezingatia sana kuimarisha uhusiano wa burudani kati ya Uganda na Dubai, ambapo jamii ya Wauganda na Waafrika Mashariki inakua. Kupitia kampuni yake, amepanga matukio ya muziki, maonyesho, na kampeni za kukuza ambazo zinawapa wasanii wa Uganda fursa ya kutumbuiza mbele ya hadhira ya kimataifa na kujenga mitandao na diaspora.<ref name="edge" /><ref name="tma" />
=== The Showing Awards ===
Mnamo 2024, Joseph alianzisha '''The Showing Awards''', jukwaa la kutunza mafanikio katika burudani, muziki, ujasiriamali, na ubunifu. Tuzo hizi hufanyika katika Uganda na Dubai na zimekuwa jukwaa la kuunganisha wasanii, wapromota, wafanyabiashara, na jamii ya diaspora. Tuzo zinatambua talanta na tabia njema ya washiriki.<ref name="edge" /><ref name="examiner" /><ref name="tma" />
== Athari na maono ==
Kazi yake inaonyesha mabadiliko katika tasnia ya burudani ya Uganda ambapo vijana wanatumia mitandao ya kidijitali na mitandao ya diaspora ili kuunda fursa za kimataifa. Yeye hugawanya wakati wake kati ya Uganda na Falme za Kiarabu ili kuendeleza daraja la kitamaduni na kiuchumi kati ya Kampala na Dubai.<ref name="edge" /><ref name="tma" />
== Marejeleo ==
{{reflist}}
== Viungo vya nje ==
* [https://www.facebook.com/promotassenkaalijoseph/ Promota Ssenkaali Joseph Kampala] kwenye Facebook
ofm5dkby03ppnwg5ukck2gd9038hrva