p’iyuw misuw ru sraral nqu gaga nniqun Tayal 泰雅族今昔吃食習慣的變化

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tay">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipidia</sitename>
    <dbname>taywiki</dbname>
    <base>https://tay.wikipedia.org/wiki/T%E2%80%99ringan_na_zzngayan</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">kin iniptnaq</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">spkayal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">cinzyuwaw</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">spkayal cinzyuwaw</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikibitia</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">spkayal Wikibitia</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">biru’ na zayzyuwaw</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">spkayal squ biru’ na zayzyuwaw</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">mediawiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">spkayal qu mediawiki</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">panmwo</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">spkayal sa panmwo</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">sni sa pinraw nya smbbaq</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">spkayal sa sni sa pinraw nya smbbaq</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">zyuwaw na</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">spkayal sa zyuwaw na</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">模組</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">模組討論</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>p’iyuw misuw ru sraral nqu gaga nniqun Tayal 泰雅族今昔吃食習慣的變化</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3447</id>
    <revision>
      <id>64839</id>
      <parentid>64786</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seku300228</username>
        <id>1609</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5377" sha1="nutmvbsye7fjj57pqna5cw7g98dvfg5" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.</text>
      <sha1>nutmvbsye7fjj57pqna5cw7g98dvfg5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64840</id>
      <parentid>64839</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seku300228</username>
        <id>1609</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5843" sha1="gzlkn7h8a2g6n2ghocq394b17hnlbdm" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.</text>
      <sha1>gzlkn7h8a2g6n2ghocq394b17hnlbdm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64841</id>
      <parentid>64840</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seku300228</username>
        <id>1609</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6349" sha1="mloy4xehpu6azkh2ynfia9gmaaoar1n" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。</text>
      <sha1>mloy4xehpu6azkh2ynfia9gmaaoar1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64842</id>
      <parentid>64841</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seku300228</username>
        <id>1609</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6933" sha1="mzkv0d2zrqqqcnrtxkj0o1qv8pfyplq" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。</text>
      <sha1>mzkv0d2zrqqqcnrtxkj0o1qv8pfyplq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64843</id>
      <parentid>64842</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seku300228</username>
        <id>1609</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7328" sha1="sttsnaiymba7jmzahckknaa5xgkcfsh" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。</text>
      <sha1>sttsnaiymba7jmzahckknaa5xgkcfsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64844</id>
      <parentid>64843</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7694" sha1="1bfdwmak16lbdygwni4dwe6sbe9ux52" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起再掛在圍小米田的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」</text>
      <sha1>1bfdwmak16lbdygwni4dwe6sbe9ux52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64845</id>
      <parentid>64844</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7697" sha1="4e125s0idivlfdugvuttgabm3e59a8v" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內，裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起再掛在圍小米田的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」</text>
      <sha1>4e125s0idivlfdugvuttgabm3e59a8v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64846</id>
      <parentid>64845</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7703" sha1="mp03nqdvygsrvrfege6547y11kn2ik6" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內，裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起，再掛在小米田周圍的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」</text>
      <sha1>mp03nqdvygsrvrfege6547y11kn2ik6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64847</id>
      <parentid>64846</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7945" sha1="bd62ohsvma6zbn8vwzhew40fadv3wok" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內，裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起，再掛在小米田周圍的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」

我們所有的祭典，如：祖靈祭、播種祭、摘穗祭都與小米有密切的關係。小米收穫時，將這些結穗一捆一捆的曬在大太陽下，曬乾後收進倉庫保存，祇拿取需要食用的以臼搗殼及糠。</text>
      <sha1>bd62ohsvma6zbn8vwzhew40fadv3wok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64848</id>
      <parentid>64847</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7945" sha1="ih98llsone7tlvaxvqmwz9nx20rbw2o" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內，裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起，再掛在小米田周圍的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」

我們所有的祭典，如：祖靈祭、播種祭、摘穗祭都與小米有密切的關係。小米收穫時，將這些結穗一捆一捆的曬在大太陽下，曬乾後收進倉庫保存，只拿取需要食用的以臼搗殼及糠。</text>
      <sha1>ih98llsone7tlvaxvqmwz9nx20rbw2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64849</id>
      <parentid>64848</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8221" sha1="oqm2ypq6srr2feuqzy3mynty87brznl" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內，裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起，再掛在小米田周圍的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」

我們所有的祭典，如：祖靈祭、播種祭、摘穗祭都與小米有密切的關係。小米收穫時，將這些結穗一捆一捆的曬在大太陽下，曬乾後收進倉庫保存，只拿取需要食用的以臼搗殼及糠。

近年雖有部分部落與耆老和有心人士復育小米文化，小米在我們30、40年代的飲食生活裡有深刻的印象與記憶。現在的復育小米，各人認為會有文化象徵與教育的意義，還不致於會成為生活中的必須品與依賴。</text>
      <sha1>oqm2ypq6srr2feuqzy3mynty87brznl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64850</id>
      <parentid>64849</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8221" sha1="pe3b1ckpu5so8ljofsahpz0ux3ennxf" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內，裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起，再掛在小米田周圍的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」

我們所有的祭典，如：祖靈祭、播種祭、摘穗祭都與小米有密切的關係。小米收穫時，將這些結穗一捆一捆的曬在大太陽下，曬乾後收進倉庫保存，只拿取需要食用的以臼搗殼及糠。

近年雖有部分部落與耆老和有心人士復育小米文化，小米在我們30、40年代的飲食生活裡有深刻的印象與記憶。現在的復育小米，個人認為會有文化象徵與教育的意義，還不致於會成為生活中的必須品與依賴。</text>
      <sha1>pe3b1ckpu5so8ljofsahpz0ux3ennxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>64851</id>
      <parentid>64850</parentid>
      <timestamp>2026-04-16T01:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reko871031</username>
        <id>1314</id>
      </contributor>
      <comment>/* 泰雅族傳統文化 */</comment>
      <origin>64851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8604" sha1="d8z4njvz946oea3nup7zibeirachn7h" xml:space="preserve">== '''泰雅族傳統文化''' ==
pincyakan ta Tayal ini llamu qqaya ru hoqil lga yasa la. yan tahuk, skulu, suling, tatah, tmami nqu pcyakan.s’agal cyugal tunux srxun ta hka. tbali nanak qaya puyan ta.s’umuk qlcing ini ga abaw gayaw. lalaw ru buli hmobing qsinuw,qulih ru ramat tbihi. maniq ta ita tayal si agal qba. nbuw qwaw, ayang ru uba ga shaw ta skway ru qhzi.ini ulu cimu ru magal bway pring tcimu ta. hmobing knutan lgan kyahil ru si thki qsya’ syun cimu niqun la.

maki uzi smkzyak qsinuw ini ga tmami tmmyan ru skun ta.

qnxan ta mrhuw sraral hiya ga mqumah mnayang ru hriq hngawan lga mhung brusa ru qbuyang. pqmahan kinmhgan Tayal ga gmluw ta qmisan ru 'bagan mqumah. ringun mnayang sa 1~7 byacing. 7~8 byacing lga lmom la.mnayang lozi qu 8~12 byacing. 11~12 byacing lmom ta lozi. miyan qani binkgan qnxan ta tayal.mqumah qani ga zyaw ta kwara mlikuy ki kneril. maki’ balay gaga qmes ta mnayang ru kluh. qnxan kinbhgan tayal mita kayal.

mtzyaw ru mgluw zyaw mqumah mizil qmes. qani ga maki’ nanak gaga sqmes mqmahan. ringun kayal bkgun ga yan sm’atu mnayang, sm’atu, sinbabaw gmahing, t’aring kmluh, pt’gaga n’qya, smku khu, smyus.

wahan basu qu tuqi北橫lga, wal si mn_gyut ungat qu qmayah trakis. piyang nniqun ta trakis ru sehuy uzi ga, ’yugun ta maniq mami pagay slaq.ginaw ta qnxan wal si p’iyuw uzi. ungat trakis lga mskongat pizil kmluh. kbalay qwaw ru gobun lmuhuw uzi ga sblus la. minkahul trakis m’ubuy ita squ rhzyal ru gaga binkesan. hekil trakis hmngu walu ga shhya s’inu qniqan maku trang laqi saku.

knbaq maku cipok saku hga, maki syaw llyung qmayah trakis na yutas Yumin. squzi i gasil kwara takan ru kukang. tkron sazing ini ga cyugal tekuy na btunux ru sqeway sa syaw ru babaw na qmayah trakis. skaki’ ta syaw qmayah shuluy ta qutux takan lga wal si kang kang smyang hngyang qu takan ru kukang. spgyay ta mwah matuk trakis pzit. “baha hmswa’ trakis ga stngi niqun ita Tayal.” muci sqani kmal yutas maku Yumin.

kwara qmes ta ga, miyan smyus, sm’atu, t’aring kmluh ringun squ trakis kwara. kluhun ta trakis qutux qutux bhlan pgyan wagi. kzyay lga skun zik khu. galun cikay trakis ssxu’ sqaniq.

misuw qani qalang bnkis ki mrkyas. nyux msbah muhi trakis.30, 40 kawas htgan tayal ga, ini nha zngi hazi qniqan nha trakis. mtbah muhi trakis soni. knan mnglung ga, aw ini mcbaq gaga inkyasan nanak. iyat hazi thoyay piyang sqaniq mtngi ktu hiya.

sraral hga si ga muhi trakis yasa maki’ skalay ta qwaw ru nbun ta qwaw. bhuyaw qu nuhi ta trakis ga, yasa maki’ thay nya skalay ta qwaw. ini balay ptnaq kluhun ta qutux qutux kayal. nanu yasa iyat balay kinqeri na zyaw qu kbalay qwaw qani. ini kpira knalay nya ru cinhriq kinhmit balay. qwaw trakis si ga qmes smyus yasa pnbun. ini ga magal giqas kneril pnbun ta lpyung.

gyahan qwaw trakis lga, sbazi tgalu utux binkesan. qutux qhzi squnan pssyuw mnbuw ru pglengun mqwas lmuhuw qu lpyung. yasa baqun squ msgamil puqing kinholan nha. kahul qalang rhzyal ru lalu lpyung. yasa baqun ’buyan puqing ramu ru iyuw cinngasal smyuk lmuhuw la. si kssyuw lmuhuw mlhaw qutux bingi tehuk slwan. ini ktnaq misuw qani. cyux sobeh ru khway biran na “bicyu”. sinbilan gaga lmuhuw pssyuw nbuw qwaw sraral ga iyat balay son nqu “qwaw piru” hyuci pnbun.

lahang Taywan Kokumin sebu lga, mn_gyut hoyaw qnxan ssquliq. bicyu ru tbaku mzyup qalang uzi. kahul wahan qwaw sqani wal klokah mheriq gaga qnxan qalang. maki’ ppongan ke ga, qutux yuyut bicyu pyugun qutux lituk slaq ma. bleqi mnglung sinbilan binkesan nqu qwaw trakis ga, skaki’ kinbahan qani wal m’iyuw ksokan nya la. pnbu qwaw na misuw ungat pngsa gaga binkesan ta la.

qniqan Tayal sraral squ qwow trakis, kuni trakis, mami takan, kuni guquh payat qani. skayal cikay pinklayan nya.

一、qwow trakis, qaya kbalay qwow ga trakis nqlay, banan, sumun. tnaq klayan nha. misuw ungat hazi trakis hiya la. qwow sumun ktan ta kryax la ru plquy hazi hiya. mhebung cikay qu qwow trakis hiya. muci sqani kbalay,

1.agal tamul.

2.thkun hoqil mami ru lwani ltu qsya’ ru sawan pkzyay.

3.si tamul p’imaw.

4.tkron yuyut wakun blaq mumuk. kya 7 ryax lga baqun nbuw la.

二、kuni trakis, mbul bwax trakis smka ryax lga tkron zik kulu ru psklwan. mhoqil mami lga skon si zik qongu tmapaq. tpaqan squ rngil na kuni tapaq ana ga ini trngil g’nux blaq balay niqun.

三、mami takan,

   qqaya nya, sumun qutux smka tncin. mpuw takan. mpuw abaw guquh. klayan,

1.mbuw bwax sumun payat spung. 

2.qwaxan takan ruma ru tkron bwax sumun kya pitux ksu’un nya. 3.kron qsya’ ptnaq sumun su’un nya ru s’agal abaw guquh s’utun ngqwaq takan.

4.pshyu srxun zik kluban. ringu tltu qsya’ tmahuk kya patul spung. 

5.niqun ga pkon squ tgaliq na takan. qopun takan lga yasa si niqi kya sabu laban takan uzi.

四、kuni guquh,

   qqaya nya, bwax sumun (ini ga trakis) qutux tncing. guquh magal abaw guquh magal gasing khi sazing klayan, 

1. qtaban hkuy payat qu abaw guquh. thkun kilux qsya’ ru yupun zik kilux qsya’ qu abaw tehuk qrqul mhnuk abaw lga qwaxan tltu qsya’ sawan la.

2. mbuw bwax sumun (ini ga trakis) payat spung.

3. sawan qpuxan bwax sumun (ini ga trakis) ru tkron zzik kulu. sklwan patul spung.

4.hoqil sumun (ini ga trakis) ru s’imaw squ tnapaq guquh. klayan magal qnapan.

5.magal qutux qnapan sbun qyupun zik abaw guquh ru bhlan gasing skuluk sklwan pusal spung lga yasa la.

6.galun pinsklwan kuni guquh ru hbingun knutan. qzyuq walu maniq ini ga pgluw tana, maqaw, qurip mani uzi.

ktan ta payat qnaniq Tayal iyat ptngi ktu nanak. qnahaw su ptnaqun smi inlungan ggluw, syunaw gaga snbil binkesan ru mngungu ksayux cinbwanan. yan “qwow trakis” ga piyang bbazi smyus ru pslkotas. tgalu utux bhuyaw ru mizil pyaran yaqih utux. “plaw maniq qalang” kyan mqutux inlungan qalang ru pngsa pkrraw ggluw. qani qu kinbhgan gaga qniqan Tayal.

我族傳統的烹調簡易器具少而煮熟就好，以煮、蒸、燒烤、炭烤、醃漬等料理方式。爐灶以三塊石頭豎立砌起，炊具僅圓底鍋一個，木製鍋蓋或以芋葉覆蓋。以刀切肉，小刀切魚和蔬菜。族人用餐直接用手從鍋中抓來食用，酒、湯、粥類食物，則以瓠杯、竹杯舀來喝。族人不易得鹽，常以鹽膚木鹽果代替鹽。獸肉連皮帶骨切成大塊，水煮加鹽食用；也會做成燻肉或醃漬儲存備用。

古昔我們族人的生活步驟就是農耕作息中帶有狩獵活動。族人傳統農作依季節施作分冷天、熱天。通常1~7月為上半年開墾期，7~8月間即可焚燒。8~12月為下半年開墾期，11~12月間做焚燒的作息時序。農耕為男女皆須從事，播種、收穫都有一定的祭祀祖靈儀式。族人傳統生活隨季節運轉而衍生許多與農耕有關的祭儀，都有一定的行事規範，並發展出各種農事祭儀，依時序可分開墾祭、播種祭、拔草祭、摘穗祭、試新米、入倉、祖靈祭等祭儀。

自從有水稻與北橫公路通車後，部落的小米田愈漸消失，族人的主食也從小米、芋薯和旱稻轉變成水稻白米之後，族人的生活習慣也為之改變，沒了小米，收穫祭失去了原意，釀酒文化與飲酒吟唱古調也失了原味。「小米」建立族人與土地和文化的連結，沾蜂蜜的小米粑是我兒時味蕾的甜蜜回憶。

記得兒時溪邊外公Yumin的小米田，用竹鈸及各式各樣的罐頭罐子內，裝二、三塊小石頭或二個罐子串一起，再掛在小米田周圍的繩子上，在小米田一角拉竹鈸帶動罐子碰撞及竹鈸開合擊打發出啪啪的聲響，以趕跑來吃食小米的麻雀。我外公Yumin說：「小米是填飽我們泰雅族的主食。」

我們所有的祭典，如：祖靈祭、播種祭、摘穗祭都與小米有密切的關係。小米收穫時，將這些結穗一捆一捆的曬在大太陽下，曬乾後收進倉庫保存，只拿取需要食用的以臼搗殼及糠。

近年雖有部分部落與耆老和有心人士復育小米文化，小米在我們30、40年代的飲食生活裡有深刻的印象與記憶。現在的復育小米，個人認為會有文化象徵與教育的意義，還不致於會成為生活中的必須品與依賴。

在以前的時候，要喝的酒必須拿自己種的小米來釀製，且小米要豐收，才能拿部分來釀酒。不過，小米的收穫量，每一年都不一樣。因此，釀造小米酒是很不容易的事，數量極有限，相當的珍貴。小米酒只有在祭儀時用做sbaziy祭祖的飲料，或者結婚時和貴賓來訪時才會看得到的待客飲品。</text>
      <sha1>d8z4njvz946oea3nup7zibeirachn7h</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>