ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 4293 359308 359078 2026-04-18T06:25:47Z Vishwanatha Badikana 38 /* ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲು */ 359308 wikitext text/x-wiki '''ತುಳು''' ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ), [[ಬೇಶ]](ಮೇ-ಜೂನ್), [[ಕಾರ್ತೆಲ್]](ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ), [[ಆಟಿ]](ಜುಲೈ-ಆಗೋಸ್ಟು), [[ಸೋಣ]](ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ, ನಿರ್ನಾಲೊ(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್‌/ಬೊಂತೆಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್), [[ಜಾರ್ದೆ]](ನವೆಂಬರ–ದಸಂಬರ), ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ, ಪೊಣ್ಣಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ (ಜನವರಿ ವರ್ಷಾರಂಭ-ಫೆಬ್ರವರಿ), ಮಾಯಿ(ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್), [[ಸುಗ್ಗಿ]] (ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್). ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು. '''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. [[ಪಗ್ಗು]]ಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. '''ತುಳು ತಿಂಗೊಲು'''ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |ಚೈತ್ರ-ವೈಶಾಖ ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |ವೈಶಾಖ-ಜೇಷ್ಠ ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |ಆಶಾಡ-ಶ್ರಾವಣ ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |ಶ್ರಾವಣ-ಬಾದ್ರಪದ ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |ಬಾದ್ರಪದ-ಅಶ್ವಿಜ ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |ಅಶ್ವಿಜ-ಕಾರ್ತಿಕ ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |ಕಾರ್ತಿಕ-ಮಾರ್ಗಶಿರ ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |ಪುಷ್ಯ-ಮಾಘ ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |ಪಾಲ್ಗುಣ-ಚೈತ್ರ ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> * ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. * ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || ಬೇಸ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] || |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] || || || |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲಮಾನೊದ ವಿವರೊ == {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ರುತು !! ತಿಂಗೊಲುಲು |- | 01|| ವಸಂತ || ಚೈತ್ರಾ-ವೈಶಾಖ |- | 02|| ಗ್ರೀಷ್ಮ || ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ |- | 03|| ವರ್ಷ || ಶ್ರಾವಣ-ಭಾದ್ರಪದ |- | 04|| ಶರತ್ || ಅಶ್ವಯುಜ-ಕಾರ್ತೀಕ |- | 05|| ಹೇಮಂತ || ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ |- | 06|| ಶಿಶಿರ || ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ |} == ಬುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೊ == ತುಳುವೆರೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಡು ಮೂಜಿ ವಿದೊ. ಬೆನ್ನಿನ್ ಆಯಾ ತಿಂಗುಲುದ ಕಾಲೊದ ನೆಲೆಟ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಕಾಲೊಗು ತಕ್ಕಂದಿನ ಬಿದಿಕ್ಕುಲಿತ್ತೊ. ಪೊಸ ಕಾಲೊ ಬನ್ನಗ ಆ ಬಿದೆಕ್ಕುಲು ನಾಶ ಆತೊ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್, ನೀರಂಬಟೆ, ಕಯಮ್ಮೆ. {| class="wikitable" |+ ವರ್ಸೊದ ಬುಲೆಕುಲು |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ಬುಲೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಕಾಲ |- | 01 || ಏನೆಲ್|| ಪಗ್ಗು, ಬೇಷ, ಕಾರ್ತಿಯೊಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲೊ || ಮರಿಯಾಲೊ |- | 02|| ಸುಗ್ಗಿ||ಬೊಂತ್ಯೊಲು, ಜಾರ್ತೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ || ಚಳಿಗಾಲೊ |- | 03|| ಕೊಳಕೆ|| ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ || ಅರೆಗಾಲೊ |} ==ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು== *https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/%3C/ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] 14hqxeizqizlcrkr3k77mj4gwtbrs2q 359309 359308 2026-04-18T06:30:29Z Vishwanatha Badikana 38 /* ಬುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೊ */ 359309 wikitext text/x-wiki '''ತುಳು''' ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ), [[ಬೇಶ]](ಮೇ-ಜೂನ್), [[ಕಾರ್ತೆಲ್]](ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ), [[ಆಟಿ]](ಜುಲೈ-ಆಗೋಸ್ಟು), [[ಸೋಣ]](ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ, ನಿರ್ನಾಲೊ(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್‌/ಬೊಂತೆಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್), [[ಜಾರ್ದೆ]](ನವೆಂಬರ–ದಸಂಬರ), ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ, ಪೊಣ್ಣಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ (ಜನವರಿ ವರ್ಷಾರಂಭ-ಫೆಬ್ರವರಿ), ಮಾಯಿ(ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್), [[ಸುಗ್ಗಿ]] (ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್). ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು. '''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. [[ಪಗ್ಗು]]ಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. '''ತುಳು ತಿಂಗೊಲು'''ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |ಚೈತ್ರ-ವೈಶಾಖ ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |ವೈಶಾಖ-ಜೇಷ್ಠ ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |ಆಶಾಡ-ಶ್ರಾವಣ ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |ಶ್ರಾವಣ-ಬಾದ್ರಪದ ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |ಬಾದ್ರಪದ-ಅಶ್ವಿಜ ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |ಅಶ್ವಿಜ-ಕಾರ್ತಿಕ ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |ಕಾರ್ತಿಕ-ಮಾರ್ಗಶಿರ ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |ಪುಷ್ಯ-ಮಾಘ ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |ಪಾಲ್ಗುಣ-ಚೈತ್ರ ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> * ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. * ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || ಬೇಸ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] || |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] || || || |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲಮಾನೊದ ವಿವರೊ == {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ರುತು !! ತಿಂಗೊಲುಲು |- | 01|| ವಸಂತ || ಚೈತ್ರಾ-ವೈಶಾಖ |- | 02|| ಗ್ರೀಷ್ಮ || ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ |- | 03|| ವರ್ಷ || ಶ್ರಾವಣ-ಭಾದ್ರಪದ |- | 04|| ಶರತ್ || ಅಶ್ವಯುಜ-ಕಾರ್ತೀಕ |- | 05|| ಹೇಮಂತ || ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ |- | 06|| ಶಿಶಿರ || ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ |} == ಬುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೊ == ತುಳುವೆರೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಡು [[ಮೂಜಿ]] ವಿದೊ. ಬೆನ್ನಿನ್ ಆಯಾ ತಿಂಗುಲುದ ಕಾಲೊದ ನೆಲೆಟ್ [[ಬಿತ್ತ್]] ಪಾಡ್ದ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಕಾಲೊಗು ತಕ್ಕಂದಿನ ಬಿದಿಕ್ಕುಲಿತ್ತೊ. ಪೊಸ ಕಾಲೊ ಬನ್ನಗ ಆ [[ಬಿದೆ]]ಕ್ಕುಲು ನಾಶ ಆತೊ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ನೀರಂಬಟೆ]], [[ಕಯಮ್ಮೆ]]. {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ಬುಲೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಕಾಲ |- | 01 || [[ಏನೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪಗ್ಗು]], [[ಬೇಸ|ಬೇಷ]], [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತಿಯೊಲ್]], [[ಆಟಿ]], [[ಸೋಣೊ]], [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] || [[ಮರಿಯಾಲೊ]] |- | 02|| [[ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ]] ||[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]], [[ಜಾರ್ತೆ]], [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || [[ಚಳಿಗಾಲೊ]] |- | 03|| [[ಕೊಳಕೆ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪೊನ್ನಿ]], [[ಮಾಯಿ]], [[ಸುಗ್ಗಿ]] || [[ಅರೆಗಾಲೊ]] |} ==ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು== *https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/%3C/ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] ro96ane9ni8r9mq5xjws8q0n5tt0j5w 359310 359309 2026-04-18T07:15:14Z Vishwanatha Badikana 38 /* ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು */ 359310 wikitext text/x-wiki '''ತುಳು''' ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ), [[ಬೇಶ]](ಮೇ-ಜೂನ್), [[ಕಾರ್ತೆಲ್]](ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ), [[ಆಟಿ]](ಜುಲೈ-ಆಗೋಸ್ಟು), [[ಸೋಣ]](ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ, ನಿರ್ನಾಲೊ(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್‌/ಬೊಂತೆಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್), [[ಜಾರ್ದೆ]](ನವೆಂಬರ–ದಸಂಬರ), ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ, ಪೊಣ್ಣಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ (ಜನವರಿ ವರ್ಷಾರಂಭ-ಫೆಬ್ರವರಿ), ಮಾಯಿ(ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್), [[ಸುಗ್ಗಿ]] (ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್). ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು. '''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. [[ಪಗ್ಗು]]ಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. '''ತುಳು ತಿಂಗೊಲು'''ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |ಚೈತ್ರ-ವೈಶಾಖ ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |ವೈಶಾಖ-ಜೇಷ್ಠ ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |ಆಶಾಡ-ಶ್ರಾವಣ ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |ಶ್ರಾವಣ-ಬಾದ್ರಪದ ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |ಬಾದ್ರಪದ-ಅಶ್ವಿಜ ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |ಅಶ್ವಿಜ-ಕಾರ್ತಿಕ ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |ಕಾರ್ತಿಕ-ಮಾರ್ಗಶಿರ ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |ಪುಷ್ಯ-ಮಾಘ ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |ಪಾಲ್ಗುಣ-ಚೈತ್ರ ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> * ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. * ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || [[ಬೇಸ]]/ಬೇಸ್ಯ, ಬೇಸ್ಯೊ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] ||ಬೇಸದ ಬೆಪ್ಪುಡು ಊರುಮಾತ ಉರಿಪೋಂಡು || ಕೊರ್ಪಿಂಚಿ ಜೇವು ಸುಗ್ಗಿಪಗ್ಗುಡು ಕೊರ್ದು ಪೋತುಂಡು, ಮಾರಿಂಚಿ ಎರು ಬೇಸ್ಯದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಮಾರ್ದ್ ಪೋತುಂಡು |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] || || || |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲಮಾನೊದ ವಿವರೊ == {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ರುತು !! ತಿಂಗೊಲುಲು |- | 01|| ವಸಂತ || ಚೈತ್ರಾ-ವೈಶಾಖ |- | 02|| ಗ್ರೀಷ್ಮ || ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ |- | 03|| ವರ್ಷ || ಶ್ರಾವಣ-ಭಾದ್ರಪದ |- | 04|| ಶರತ್ || ಅಶ್ವಯುಜ-ಕಾರ್ತೀಕ |- | 05|| ಹೇಮಂತ || ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ |- | 06|| ಶಿಶಿರ || ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ |} == ಬುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೊ == ತುಳುವೆರೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಡು [[ಮೂಜಿ]] ವಿದೊ. ಬೆನ್ನಿನ್ ಆಯಾ ತಿಂಗುಲುದ ಕಾಲೊದ ನೆಲೆಟ್ [[ಬಿತ್ತ್]] ಪಾಡ್ದ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಕಾಲೊಗು ತಕ್ಕಂದಿನ ಬಿದಿಕ್ಕುಲಿತ್ತೊ. ಪೊಸ ಕಾಲೊ ಬನ್ನಗ ಆ [[ಬಿದೆ]]ಕ್ಕುಲು ನಾಶ ಆತೊ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ನೀರಂಬಟೆ]], [[ಕಯಮ್ಮೆ]]. {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ಬುಲೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಕಾಲ |- | 01 || [[ಏನೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪಗ್ಗು]], [[ಬೇಸ|ಬೇಷ]], [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತಿಯೊಲ್]], [[ಆಟಿ]], [[ಸೋಣೊ]], [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] || [[ಮರಿಯಾಲೊ]] |- | 02|| [[ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ]] ||[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]], [[ಜಾರ್ತೆ]], [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || [[ಚಳಿಗಾಲೊ]] |- | 03|| [[ಕೊಳಕೆ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪೊನ್ನಿ]], [[ಮಾಯಿ]], [[ಸುಗ್ಗಿ]] || [[ಅರೆಗಾಲೊ]] |} ==ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು== *https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/%3C/ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] 7emfdzx57zu3tib1ddggl30s62b6clx 359311 359310 2026-04-18T07:27:53Z Vishwanatha Badikana 38 /* ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು */ 359311 wikitext text/x-wiki '''ತುಳು''' ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ), [[ಬೇಶ]](ಮೇ-ಜೂನ್), [[ಕಾರ್ತೆಲ್]](ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ), [[ಆಟಿ]](ಜುಲೈ-ಆಗೋಸ್ಟು), [[ಸೋಣ]](ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ, ನಿರ್ನಾಲೊ(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್‌/ಬೊಂತೆಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್), [[ಜಾರ್ದೆ]](ನವೆಂಬರ–ದಸಂಬರ), ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ, ಪೊಣ್ಣಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ (ಜನವರಿ ವರ್ಷಾರಂಭ-ಫೆಬ್ರವರಿ), ಮಾಯಿ(ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್), [[ಸುಗ್ಗಿ]] (ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್). ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು. '''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. [[ಪಗ್ಗು]]ಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. '''ತುಳು ತಿಂಗೊಲು'''ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |ಚೈತ್ರ-ವೈಶಾಖ ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |ವೈಶಾಖ-ಜೇಷ್ಠ ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |ಆಶಾಡ-ಶ್ರಾವಣ ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |ಶ್ರಾವಣ-ಬಾದ್ರಪದ ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |ಬಾದ್ರಪದ-ಅಶ್ವಿಜ ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |ಅಶ್ವಿಜ-ಕಾರ್ತಿಕ ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |ಕಾರ್ತಿಕ-ಮಾರ್ಗಶಿರ ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |ಪುಷ್ಯ-ಮಾಘ ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |ಪಾಲ್ಗುಣ-ಚೈತ್ರ ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> * ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. * ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || [[ಬೇಸ]]/ಬೇಸ್ಯ, ಬೇಸ್ಯೊ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] ||ಬೇಸದ ಬೆಪ್ಪುಡು ಊರುಮಾತ ಉರಿಪೋಂಡು || ಕೊರ್ಪಿಂಚಿ ಜೇವು ಸುಗ್ಗಿಪಗ್ಗುಡು ಕೊರ್ದು ಪೋತುಂಡು, ಮಾರಿಂಚಿ ಎರು ಬೇಸ್ಯದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಮಾರ್ದ್ ಪೋತುಂಡು |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || [[ಗುರುಕಾರ್ನೆರ್‌]]ಗ್ ಬಲಸುನೆ || || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]]/ಬೊಂತೆಲ್/ಬೊಂತ್ಯೆಲ್ || [[ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ]] [[ಪರ್ಬೊ|ಕೊಡಿ ಪರ್ಬೊ]] || ಬೊಂತೆಲ್ ಸುಗ್ಗಿಗ್ ಬಿತ್ತೊನುಲ ಗೊಂತುದ ಪರ್ಬೊನು ಮಲ್ತೊನುಲ || ಬೋತೆಲ್ದ ಅಮಾಸೆಗ್ ಕೊಡಿಪರ್ಬೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್<ref>{{cite book |last1=U. P. |first1=Upadhyaya |title=TULU LEXICON VOL.FIVE |date=1997 |Page:2399 |publisher=Rashtrakavi Govind Pai Samshodhana Kendra |location=M.G.M College Udupi, 576102, Karnataka, India |edition=First}}</ref> |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲಮಾನೊದ ವಿವರೊ == {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ರುತು !! ತಿಂಗೊಲುಲು |- | 01|| ವಸಂತ || ಚೈತ್ರಾ-ವೈಶಾಖ |- | 02|| ಗ್ರೀಷ್ಮ || ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ |- | 03|| ವರ್ಷ || ಶ್ರಾವಣ-ಭಾದ್ರಪದ |- | 04|| ಶರತ್ || ಅಶ್ವಯುಜ-ಕಾರ್ತೀಕ |- | 05|| ಹೇಮಂತ || ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ |- | 06|| ಶಿಶಿರ || ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ |} == ಬುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೊ == ತುಳುವೆರೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಡು [[ಮೂಜಿ]] ವಿದೊ. ಬೆನ್ನಿನ್ ಆಯಾ ತಿಂಗುಲುದ ಕಾಲೊದ ನೆಲೆಟ್ [[ಬಿತ್ತ್]] ಪಾಡ್ದ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಕಾಲೊಗು ತಕ್ಕಂದಿನ ಬಿದಿಕ್ಕುಲಿತ್ತೊ. ಪೊಸ ಕಾಲೊ ಬನ್ನಗ ಆ [[ಬಿದೆ]]ಕ್ಕುಲು ನಾಶ ಆತೊ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ನೀರಂಬಟೆ]], [[ಕಯಮ್ಮೆ]]. {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ಬುಲೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಕಾಲ |- | 01 || [[ಏನೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪಗ್ಗು]], [[ಬೇಸ|ಬೇಷ]], [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತಿಯೊಲ್]], [[ಆಟಿ]], [[ಸೋಣೊ]], [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] || [[ಮರಿಯಾಲೊ]] |- | 02|| [[ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ]] ||[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]], [[ಜಾರ್ತೆ]], [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || [[ಚಳಿಗಾಲೊ]] |- | 03|| [[ಕೊಳಕೆ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪೊನ್ನಿ]], [[ಮಾಯಿ]], [[ಸುಗ್ಗಿ]] || [[ಅರೆಗಾಲೊ]] |} ==ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು== *https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/%3C/ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] kpv5kdxaaa7psyj4t319wlwpotk882v 359312 359311 2026-04-18T07:32:55Z Vishwanatha Badikana 38 /* ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು */ 359312 wikitext text/x-wiki '''ತುಳು''' ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ (ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ), [[ಬೇಶ]](ಮೇ-ಜೂನ್), [[ಕಾರ್ತೆಲ್]](ಜೂನ್ - ಜುಲಾಯಿ), [[ಆಟಿ]](ಜುಲೈ-ಆಗೋಸ್ಟು), [[ಸೋಣ]](ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ, ನಿರ್ನಾಲೊ(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್‌/ಬೊಂತೆಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್), [[ಜಾರ್ದೆ]](ನವೆಂಬರ–ದಸಂಬರ), ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್-ಜನವರಿ, ಪೊಣ್ಣಿ/ಪುಯಿಂತೆಲ್ (ಜನವರಿ ವರ್ಷಾರಂಭ-ಫೆಬ್ರವರಿ), ಮಾಯಿ(ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್), [[ಸುಗ್ಗಿ]] (ಮಾರ್ಚ್-ಎಪ್ರಿಲ್). ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು. '''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. [[ಪಗ್ಗು]]ಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. '''ತುಳು ತಿಂಗೊಲು'''ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |ಚೈತ್ರ-ವೈಶಾಖ ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |ವೈಶಾಖ-ಜೇಷ್ಠ ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |ಆಶಾಡ-ಶ್ರಾವಣ ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |ಶ್ರಾವಣ-ಬಾದ್ರಪದ ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |ಬಾದ್ರಪದ-ಅಶ್ವಿಜ ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |ಅಶ್ವಿಜ-ಕಾರ್ತಿಕ ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |ಕಾರ್ತಿಕ-ಮಾರ್ಗಶಿರ ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |ಪುಷ್ಯ-ಮಾಘ ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |ಪಾಲ್ಗುಣ-ಚೈತ್ರ ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> * ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. * ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || [[ಬೇಸ]]/ಬೇಸ್ಯ, ಬೇಸ್ಯೊ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] ||ಬೇಸದ ಬೆಪ್ಪುಡು ಊರುಮಾತ ಉರಿಪೋಂಡು || ಕೊರ್ಪಿಂಚಿ ಜೇವು ಸುಗ್ಗಿಪಗ್ಗುಡು ಕೊರ್ದು ಪೋತುಂಡು, ಮಾರಿಂಚಿ ಎರು ಬೇಸ್ಯದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಮಾರ್ದ್ ಪೋತುಂಡು |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || [[ಗುರುಕಾರ್ನೆರ್‌]]ಗ್ ಬಲಸುನೆ || || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]]/ಬೊಂತೆಲ್/ಬೊಂತ್ಯೆಲ್<ref>{{cite book |last1=U. P. |first1=Upadhyaya |title=TULU LEXICON VOL.FIVE |date=1997 |Page:2399 |publisher=Rashtrakavi Govind Pai Samshodhana Kendra |location=[[:en:Mahatma Gandhi Memorial College|M.G.M College]] Udupi, 576102, Karnataka, India |edition=First}}</ref> || [[ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ]] [[ಪರ್ಬೊ|ಕೊಡಿ ಪರ್ಬೊ]] || ಬೊಂತೆಲ್ ಸುಗ್ಗಿಗ್ ಬಿತ್ತೊನುಲ ಗೊಂತುದ ಪರ್ಬೊನು ಮಲ್ತೊನುಲ || ಬೋತೆಲ್ದ ಅಮಾಸೆಗ್ ಕೊಡಿಪರ್ಬೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲಮಾನೊದ ವಿವರೊ == {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ರುತು !! ತಿಂಗೊಲುಲು |- | 01|| ವಸಂತ || ಚೈತ್ರಾ-ವೈಶಾಖ |- | 02|| ಗ್ರೀಷ್ಮ || ಜೇಷ್ಠ-ಆಶಾಡ |- | 03|| ವರ್ಷ || ಶ್ರಾವಣ-ಭಾದ್ರಪದ |- | 04|| ಶರತ್ || ಅಶ್ವಯುಜ-ಕಾರ್ತೀಕ |- | 05|| ಹೇಮಂತ || ಮಾರ್ಗಶಿರ-ಪುಷ್ಯ |- | 06|| ಶಿಶಿರ || ಮಾಘ-ಪಾಲ್ಗುಣ |} == ಬುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೊ == ತುಳುವೆರೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊಡು [[ಮೂಜಿ]] ವಿದೊ. ಬೆನ್ನಿನ್ ಆಯಾ ತಿಂಗುಲುದ ಕಾಲೊದ ನೆಲೆಟ್ [[ಬಿತ್ತ್]] ಪಾಡ್ದ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಕಾಲೊಗು ತಕ್ಕಂದಿನ ಬಿದಿಕ್ಕುಲಿತ್ತೊ. ಪೊಸ ಕಾಲೊ ಬನ್ನಗ ಆ [[ಬಿದೆ]]ಕ್ಕುಲು ನಾಶ ಆತೊ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ನೀರಂಬಟೆ]], [[ಕಯಮ್ಮೆ]]. {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ !! ಬುಲೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಕಾಲ |- | 01 || [[ಏನೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪಗ್ಗು]], [[ಬೇಸ|ಬೇಷ]], [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತಿಯೊಲ್]], [[ಆಟಿ]], [[ಸೋಣೊ]], [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] || [[ಮರಿಯಾಲೊ]] |- | 02|| [[ಸುಗ್ಗಿ ಬೇಸಾಯೊ]] ||[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]], [[ಜಾರ್ತೆ]], [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || [[ಚಳಿಗಾಲೊ]] |- | 03|| [[ಕೊಳಕೆ ಬೇಸಾಯೊ]] || [[ಪೊನ್ನಿ]], [[ಮಾಯಿ]], [[ಸುಗ್ಗಿ]] || [[ಅರೆಗಾಲೊ]] |} ==ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು== *https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/%3C/ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] nvlz2r9bdgn4rqv2wsqfalorwursefv 0 4425 359289 359069 2026-04-17T17:51:33Z Vishwanatha Badikana 38 359289 wikitext text/x-wiki '''ಪಗ್ಗು''' ತುಲುವೆರೆನ ಸುರೂತ ತಿಂಗೊಲು. ಸುಗ್ಗಿಡ್ ಕೊಯಿಲ್ ಮುಗಿತ್ತ್ ಪಗ್ಗುಡು ಪೊಸ ಬೆನ್ನಿದ ಆರಂಭೊ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಗೊಲು. ತುಳು ತುಳುನಾಡದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಎಪ್ರಿಲ್-[[ಮೇ]], ಬೇಶ (ಮೇ - [[ಜೂನ್]]), ಕಾರ್ತೆಲ್ (ಜೂನ್ - [[ಜುಲಾಯಿ]]), ಆಟಿ(ಜುಲೈ - [[ಆಗೋಸ್ಟು]]), ಸೋಣ(ಆಗಸ್ಟ್ - [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ]]), ನಿರ್ನಾಲೊ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ - [[ಅಕ್ಟೋಬರ]]), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್[ಬೊಂತೆಲ್](ಅಕ್ಟೋಬರ್ - [[ನವೆಂಬರ್]]), ಜಾರ್ದೆ<nowiki>[</nowiki>[[ನವೆಂಬರ]] – [[ದಸಂಬರ]]], ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್ - [[ಜನವರಿ]]), ಪೊಣ್ಣಿ,ಪುಯಿಂತೆಲ್<nowiki>[</nowiki>[[ಜನವರಿ]] [ವರ್ಷಾರಂಭ]-[[ಫೆಬ್ರವರಿ]]], ಮಾಯಿ[ಫೆಬ್ರವರಿ - [[ಮಾರ್ಚ್]]], ಸುಗ್ಗಿ[ಮಾರ್ಚ್ - [[ಎಪ್ರಿಲ್]]]. ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು.'''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. ಪಗ್ಗುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. [[ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು|ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]]ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |Chaitra– Vaiśākha ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |Vaiśākha–Jyaiṣṭha ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |Jyaiṣṭha–Āṣāḍha ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |Āṣāḍha–Śrāvaṇa ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |Śravana–Bhādrapada ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |Bhādrapada–Aśvina ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |Aśvina–Kārtika ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |Kārtika–Mārgaśīrṣa ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |Mārgaśīrṣa–Pauṣa ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |Pauṣa/Taiṣya-Māgha ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |Māgha–Phālguna ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |Phālguna–Chaitra ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲುದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || ಬೇಸ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] || |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] || || || |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. == ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲು == *ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. *ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] 5gyfou51j021t3xswhjhjl1xbfp7xkl 359306 359289 2026-04-18T06:23:10Z Vishwanatha Badikana 38 359306 wikitext text/x-wiki '''ಪಗ್ಗು''' ತುಲುವೆರೆನ ಸುರೂತ ತಿಂಗೊಲು. ಸುಗ್ಗಿಡ್ ಕೊಯಿಲ್ ಮುಗಿತ್ತ್ ಪಗ್ಗುಡು ಪೊಸ ಬೆನ್ನಿದ ಆರಂಭೊ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಗೊಲು. ತುಳು ತುಳುನಾಡದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಎಪ್ರಿಲ್-[[ಮೇ]], ಬೇಶ (ಮೇ - [[ಜೂನ್]]), ಕಾರ್ತೆಲ್ (ಜೂನ್ - [[ಜುಲಾಯಿ]]), ಆಟಿ(ಜುಲೈ - [[ಆಗೋಸ್ಟು]]), ಸೋಣ(ಆಗಸ್ಟ್ - [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ]]), ನಿರ್ನಾಲೊ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ - [[ಅಕ್ಟೋಬರ]]), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್[ಬೊಂತೆಲ್](ಅಕ್ಟೋಬರ್ - [[ನವೆಂಬರ್]]), ಜಾರ್ದೆ<nowiki>[</nowiki>[[ನವೆಂಬರ]] – [[ದಸಂಬರ]]], ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್ - [[ಜನವರಿ]]), ಪೊಣ್ಣಿ,ಪುಯಿಂತೆಲ್<nowiki>[</nowiki>[[ಜನವರಿ]] [ವರ್ಷಾರಂಭ]-[[ಫೆಬ್ರವರಿ]]], ಮಾಯಿ[ಫೆಬ್ರವರಿ - [[ಮಾರ್ಚ್]]], ಸುಗ್ಗಿ[ಮಾರ್ಚ್ - [[ಎಪ್ರಿಲ್]]]. ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು.'''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. ಪಗ್ಗುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. [[ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು|ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]]ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |Chaitra– Vaiśākha ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |Vaiśākha–Jyaiṣṭha ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |Jyaiṣṭha–Āṣāḍha ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |Āṣāḍha–Śrāvaṇa ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |Śravana–Bhādrapada ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |Bhādrapada–Aśvina ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |Aśvina–Kārtika ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |Kārtika–Mārgaśīrṣa ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |Mārgaśīrṣa–Pauṣa ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |Pauṣa/Taiṣya-Māgha ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |Māgha–Phālguna ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |Phālguna–Chaitra ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲುದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> * ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. * ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || ಬೇಸ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] || |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] || || || |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] 2ycg5wdfcxz9edi8u9r18fk33dlwr77 359307 359306 2026-04-18T06:23:50Z Vishwanatha Badikana 38 /* ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲುದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು */ 359307 wikitext text/x-wiki '''ಪಗ್ಗು''' ತುಲುವೆರೆನ ಸುರೂತ ತಿಂಗೊಲು. ಸುಗ್ಗಿಡ್ ಕೊಯಿಲ್ ಮುಗಿತ್ತ್ ಪಗ್ಗುಡು ಪೊಸ ಬೆನ್ನಿದ ಆರಂಭೊ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಗೊಲು. ತುಳು ತುಳುನಾಡದ ಜನೊಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಬಾಸೆ. ತುಳುವೆರೆನ ತಿಂಗೊಲುದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದಕ್ಲೆ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಭಾರತೀಯೆರ್ ಜನವರಿಡ್ದ್ ದಶಂಬರೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುನು ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ತುಳುವೆರೆಗೆ ತಿಂಗೊಳು ಸುರುವಾಪುನೆನೆ ಪಗ್ಗುಡ್ದು. ನಮ್ಮ ಸಾಲೆದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊಡು ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗೊಲಾಪುಂಡು. ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅರ್ದೊಡು ಪಗ್ಗು ಮುಗಿಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಎಪ್ರಿಲ್-[[ಮೇ]], ಬೇಶ (ಮೇ - [[ಜೂನ್]]), ಕಾರ್ತೆಲ್ (ಜೂನ್ - [[ಜುಲಾಯಿ]]), ಆಟಿ(ಜುಲೈ - [[ಆಗೋಸ್ಟು]]), ಸೋಣ(ಆಗಸ್ಟ್ - [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ]]), ನಿರ್ನಾಲೊ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ - [[ಅಕ್ಟೋಬರ]]), ಬೊಂತ್ಯೊಲ್[ಬೊಂತೆಲ್](ಅಕ್ಟೋಬರ್ - [[ನವೆಂಬರ್]]), ಜಾರ್ದೆ<nowiki>[</nowiki>[[ನವೆಂಬರ]] – [[ದಸಂಬರ]]], ಪೆರಾರ್ದೆ(ಡಿಸೆಂಬರ್ - [[ಜನವರಿ]]), ಪೊಣ್ಣಿ,ಪುಯಿಂತೆಲ್<nowiki>[</nowiki>[[ಜನವರಿ]] [ವರ್ಷಾರಂಭ]-[[ಫೆಬ್ರವರಿ]]], ಮಾಯಿ[ಫೆಬ್ರವರಿ - [[ಮಾರ್ಚ್]]], ಸುಗ್ಗಿ[ಮಾರ್ಚ್ - [[ಎಪ್ರಿಲ್]]]. ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆಗ್ 12 ತಿಂಗೊಲು.'''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ಬಿಸು]]''' ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಒರ್ಸೊ ಸುರು. ರಡ್ಡನೇ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ. ಈ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊ '''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]'''. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊ ಸುರು ಆಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಒರ್ಸೊಗಟ್ಟಲೆ ಕುಲ್ಲುದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಡುಗು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಪತ್ತ್ ಪನಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅನುಭವೊದ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಲೆಕ್ಕ. ಈ ವರ್ಸೊ ಪತ್ತನಾಜೆ ಉಂದೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲುದ 24 ತಾರೀಕ್ಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಗ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]] ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು. ಪಗ್ಗುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು. [[ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲು|ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]]ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.<ref>http://web.archive.org/save/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms</ref> == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> == ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ == ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನತ್ತಾನಿ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರೂತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್‍ದ+ಉದ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಪೆಟ್ಯೆದ ಬಾಕ್ಲ್ ದೆಪ್ಪುಜೆರ್. ಎರೆಗ್‍ಲಾ ದುಡ್ಡು, ಬಿತ್ತ್, ಇಂಚ ದಾಲಾ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆದಾನಿ ಕಾಸ್ ಕೊರಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಇಡೀ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಕರ್ಚಾಪುಂಡುದು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿ ಏತಾಂಡಲಾ ಉಲಯಿ ಪೆಟ್ಟ್‍ದ ದಿನೊ. ಅಂಚನೇ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಗ್‍ಲಾ ತಿಂಗೊಲ್ದುದ್ಯೆ ಎಡ್ಡೆತ್ತ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. {| class="wikitable" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |Chaitra– Vaiśākha ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |Vaiśākha–Jyaiṣṭha ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |Jyaiṣṭha–Āṣāḍha ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |Āṣāḍha–Śrāvaṇa ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |Śravana–Bhādrapada ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |Bhādrapada–Aśvina ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |Aśvina–Kārtika ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |Kārtika–Mārgaśīrṣa ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |Mārgaśīrṣa–Pauṣa ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |Pauṣa/Taiṣya-Māgha ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |Māgha–Phālguna ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |Phālguna–Chaitra ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತುಳುವೆರೆ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುನ ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆದಿನೊಕ್ಲೆನ ವಿವರೊ. <ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> * ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಇತ್ತೆ ಎಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಇಂಚನೇ ಉಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪುನ ಜಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊ. ಗಾಳಿ, ಮೆಂಚಿ, ತೆಡಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾರಿ ಬೋಲ್ಲೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪ ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇದ್ದಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್. * ತುಳು ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆ, ನೇಮ-ನೆರಿ, ಕೋಲೊ, ತಂಬಿಲ, ಅಗೆಲ್, ಆಟೊ, ನಾಟಕ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಇಸೇಸೊ ಉಚ್ಚಯೊನು ಉಂತಾವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ ಮಾತ್ರೊ. ಆಟೊದಕ್ಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಬನ್ನೊ ಬಿಚ್ಚಾವೆರ್. ಬೂತೊ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಗಗ್ಗರೊ ಗಿಚ್ಚುವೆರ್. ಊರುದ ದೈವ, ಇಲ್ಲದ ದೈವ, ಕುಟುಮೊದ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಮ್ಮನೊ ಪೂರಾ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿಗ್ ಕೈದ್. {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು !! [[ಗಾದೆಲು]] !! ನುಡಿಕಟ್ಟುಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ || || ಪಗ್ಗುಡೆ ಎರು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡತೊನ್‌ಲ, ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ನೇಜಿನ್ ಪಾಡೊನ್‌ಲ |- | ೦೨ || ಬೇಸ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] || |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ || || |- | ೦೪ || [[ಆಟಿ]] || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ || ಆಟಿದ ಬರ್ಸೊ ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು || |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ || || |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || || || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] || || || |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || || || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || || || |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]] || |- || | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]] || || |} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] j14wixuvd523apvp1sn7kc5ho1bbtc0 828 5084 359299 219688 2026-04-18T02:24:50Z en>Santiago Claudio 0 Sync with sandbox per edit request 359299 Scribunto text/plain -- This module provides configuration data for [[Module:Protection banner]]. return { -------------------------------------------------------------------------------- -- -- BANNER DATA -- -------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- Banner data consists of six fields: -- * text - the main protection text that appears at the top of protection -- banners. -- * explanation - the text that appears below the main protection text, used -- to explain the details of the protection. -- * tooltip - the tooltip text you see when you move the mouse over a small -- padlock icon. -- * link - the page that the small padlock icon links to. -- * alt - the alt text for the small padlock icon. This is also used as tooltip -- text for the large protection banners. -- * image - the padlock image used in both protection banners and small padlock -- icons. -- -- The module checks in three separate tables to find a value for each field. -- First it checks the banners table, which has values specific to the reason -- for the page being protected. Then the module checks the defaultBanners -- table, which has values specific to each protection level. Finally, the -- module checks the masterBanner table, which holds data for protection -- templates to use if no data has been found in the previous two tables. -- -- The values in the banner data can take parameters. These are specified -- using ${TEXTLIKETHIS} (a dollar sign preceding a parameter name -- enclosed in curly braces). -- -- Available parameters: -- -- ${CURRENTVERSION} - a link to the page history or the move log, with the -- display message "current-version-edit-display" or -- "current-version-move-display". -- -- ${EDITREQUEST} - a link to create an edit request for the current page. -- -- ${EXPLANATIONBLURB} - an explanation blurb, e.g. "Please discuss any changes -- on the talk page; you may submit a request to ask an administrator to make -- an edit if it is minor or supported by consensus." -- -- ${IMAGELINK} - a link to set the image to, depending on the protection -- action and protection level. -- -- ${INTROBLURB} - the PROTECTIONBLURB parameter, plus the expiry if an expiry -- is set. E.g. "Editing of this page by new or unregistered users is currently -- disabled until dd Month YYYY." -- -- ${INTROFRAGMENT} - the same as ${INTROBLURB}, but without final punctuation -- so that it can be used in run-on sentences. -- -- ${PAGETYPE} - the type of the page, e.g. "article" or "template". -- Defined in the cfg.pagetypes table. -- -- ${PROTECTIONBLURB} - a blurb explaining the protection level of the page, e.g. -- "Editing of this page by new or unregistered users is currently disabled" -- -- ${PROTECTIONDATE} - the protection date, if it has been supplied to the -- template. -- -- ${PROTECTIONLEVEL} - the protection level, e.g. "fully protected" or -- "semi-protected". -- -- ${PROTECTIONLOG} - a link to the protection log or the pending changes log, -- depending on the protection action. -- -- ${TALKPAGE} - a link to the talk page. If a section is specified, links -- straight to that talk page section. -- -- ${TOOLTIPBLURB} - uses the PAGETYPE, PROTECTIONTYPE and EXPIRY parameters to -- create a blurb like "This template is semi-protected", or "This article is -- move-protected until DD Month YYYY". -- -- ${VANDAL} - links for the specified username (or the root page name) -- using Module:Vandal-m. -- -- Functions -- -- For advanced users, it is possible to use Lua functions instead of strings -- in the banner config tables. Using functions gives flexibility that is not -- possible just by using parameters. Functions take two arguments, the -- protection object and the template arguments, and they must output a string. -- -- For example: -- -- text = function (protectionObj, args) -- if protectionObj.level == 'autoconfirmed' then -- return 'foo' -- else -- return 'bar' -- end -- end -- -- Some protection object properties and methods that may be useful: -- protectionObj.action - the protection action -- protectionObj.level - the protection level -- protectionObj.reason - the protection reason -- protectionObj.expiry - the expiry. Nil if unset, the string "indef" if set -- to indefinite, and the protection time in unix time if temporary. -- protectionObj.protectionDate - the protection date in unix time, or nil if -- unspecified. -- protectionObj.bannerConfig - the banner config found by the module. Beware -- of editing the config field used by the function, as it could create an -- infinite loop. -- protectionObj:isProtected - returns a boolean showing whether the page is -- protected. -- protectionObj:isTemporary - returns a boolean showing whether the expiry is -- temporary. -- protectionObj:isIncorrect - returns a boolean showing whether the protection -- template is incorrect. --]] -- The master banner data, used if no values have been found in banners or -- defaultBanners. masterBanner = { text = '${INTROBLURB}', explanation = '${EXPLANATIONBLURB}', tooltip = '${TOOLTIPBLURB}', link = '${IMAGELINK}', alt = 'Page ${PROTECTIONLEVEL}' }, -- The default banner data. This holds banner data for different protection -- levels. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. defaultBanners = { edit = {}, move = {}, autoreview = { default = { alt = 'Page protected with pending changes', tooltip = 'All edits by unregistered and new users are subject to review prior to becoming visible to unregistered users', image = 'Pending-protection-shackle.svg' } }, upload = {} }, -- The banner data. This holds banner data for different protection reasons. -- In fact, the reasons specified in this table control which reasons are -- valid inputs to the first positional parameter. -- -- There is also a non-standard "description" field that can be used for items -- in this table. This is a description of the protection reason for use in the -- module documentation. -- -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. banners = { edit = { blp = { description = 'For pages protected to promote compliance with the' .. ' [[Wikipedia:Biographies of living persons' .. '|biographies of living persons]] policy', text = '${INTROFRAGMENT} to promote compliance with' .. ' [[Wikipedia:Biographies of living persons' .. "|Wikipedia's&nbsp;policy on&nbsp;the&nbsp;biographies" .. ' of&nbsp;living&nbsp;people]].', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} to promote compliance with the policy on' .. ' biographies of living persons', }, deceased = { description = 'For user pages of Wikipedia users who are deceased', text = '${INTROFRAGMENT} to prevent vandalism of a deceased' .. ' Wikipedian\'s user page.' .. ' A family member who wishes to edit this user page can use this' .. ' user\'s ${TALKPAGE} or submit a request to [[Wikipedia:VRT|the' .. ' Volunteer Response Team]].', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} because this Wikipedian is deceased' }, dmca = { description = 'For pages protected by the Wikimedia Foundation' .. ' due to [[Digital Millennium Copyright Act]] takedown requests', explanation = function (protectionObj, args) local ret = 'Pursuant to a rights owner notice under the Digital' .. ' Millennium Copyright Act (DMCA) regarding some content' .. ' in this article, the Wikimedia Foundation acted under' .. ' applicable law and took down and restricted the content' .. ' in question.' if args.notice then ret = ret .. ' A copy of the received notice can be found here: ' .. args.notice .. '.' end ret = ret .. ' For more information, including websites discussing' .. ' how to file a counter-notice, please see' .. " [[Wikipedia:Office actions]] and the article's ${TALKPAGE}." .. "'''Do not remove this template from the article until the" .. " restrictions are withdrawn'''." return ret end, image = 'Office-protection-shackle.svg', link = 'Wikipedia:Protection policy#office', }, dispute = { description = 'For pages protected due to editing disputes', text = function (protectionObj, args) -- Find the value of "disputes". local display = 'disputes' local disputes if args.section then disputes = string.format( '[[%s:%s#%s|%s]]', mw.site.namespaces[protectionObj.title.namespace].talk.name, protectionObj.title.text, args.section, display ) else disputes = display end -- Make the blurb, depending on the expiry. local msg if type(protectionObj.expiry) == 'number' then msg = '${INTROFRAGMENT} or until editing %s have been resolved.' else msg = '${INTROFRAGMENT} until editing %s have been resolved.' end return string.format(msg, disputes) end, explanation = "This protection is '''not''' an endorsement of the" .. ' ${CURRENTVERSION}. ${EXPLANATIONBLURB}', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} due to editing disputes', }, ecp = { description = 'For articles in topic areas authorized by' .. ' [[Wikipedia:Arbitration Committee|ArbCom]] or' .. ' meets the criteria for community use', alt = 'Extended-protected ${PAGETYPE}', }, mainpage = { description = 'For pages protected for being displayed on the [[Main Page]]', text = 'This file is currently' .. ' [[Wikipedia:This page is protected|protected]] from' .. ' editing because it is currently or will soon be displayed' .. ' on the [[Main Page]].', explanation = 'Images on the Main Page are protected due to their high' .. ' visibility. Please discuss any necessary changes on the ${TALKPAGE}.' .. '<br /><span style="font-size:90%;">' .. "'''Administrators:''' Once this image is definitely off the Main Page," .. ' please unprotect this file, or reduce to semi-protection,' .. ' as appropriate.</span>', }, office = { description = 'For pages protected by the Wikimedia Foundation', text = function (protectionObj, args) local ret = 'This ${PAGETYPE} is currently under the' .. ' scrutiny of the' .. ' [[Wikipedia:Office actions|Wikimedia Foundation Office]]' .. ' and is protected.' if protectionObj.protectionDate then ret = ret .. ' It has been protected since ${PROTECTIONDATE}.' end return ret end, explanation = "If you can edit this page, please discuss all changes and" .. " additions on the ${TALKPAGE} first. '''Do not remove protection from this" .. " page unless you are authorized by the Wikimedia Foundation to do" .. " so.'''", image = 'Office-protection-shackle.svg', link = 'Wikipedia:Protection policy#office', }, reset = { description = 'For pages protected by the Wikimedia Foundation and' .. ' "reset" to a bare-bones version', text = 'This ${PAGETYPE} is currently under the' .. ' scrutiny of the' .. ' [[Wikipedia:Office actions|Wikimedia Foundation Office]]' .. ' and is protected.', explanation = function (protectionObj, args) local ret = '' if protectionObj.protectionDate then ret = ret .. 'On ${PROTECTIONDATE} this ${PAGETYPE} was' else ret = ret .. 'This ${PAGETYPE} has been' end ret = ret .. ' reduced to a' .. ' simplified, "bare bones" version so that it may be completely' .. ' rewritten to ensure it meets the policies of' .. ' [[WP:NPOV|Neutral Point of View]] and [[WP:V|Verifiability]].' .. ' Standard Wikipedia policies will apply to its rewriting—which' .. ' will eventually be open to all editors—and will be strictly' .. ' enforced. The ${PAGETYPE} has been ${PROTECTIONLEVEL} while' .. ' it is being rebuilt.\n\n' .. 'Any insertion of material directly from' .. ' pre-protection revisions of the ${PAGETYPE} will be removed, as' .. ' will any material added to the ${PAGETYPE} that is not properly' .. ' sourced. The associated talk page(s) were also cleared on the' .. " same date.\n\n" .. "If you can edit this page, please discuss all changes and" .. " additions on the ${TALKPAGE} first. '''Do not override" .. " this action, and do not remove protection from this page," .. " unless you are authorized by the Wikimedia Foundation" .. " to do so. No editor may remove this notice.'''" return ret end, image = 'Office-protection-shackle.svg', link = 'Wikipedia:Protection policy#office', }, sock = { description = 'For pages protected due to' .. ' [[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]]', text = '${INTROFRAGMENT} to prevent [[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppets]] of' .. ' [[Wikipedia:Blocking policy|blocked]] or' .. ' [[Wikipedia:Banning policy|banned users]]' .. ' from editing it.', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} to prevent sock puppets of blocked or banned users from' .. ' editing it', }, template = { description = 'For [[Wikipedia:High-risk templates|high-risk]]' .. ' templates and Lua modules', text = 'This is a permanently [[Wikipedia:Protection policy|protected]] ${PAGETYPE},' .. ' as it is [[Wikipedia:High-risk templates|high-risk]].', explanation = 'Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you may' .. ' ${EDITREQUEST} to ask an' .. ' [[Wikipedia:Administrators|administrator]] or' .. ' [[Wikipedia:Template editor|template editor]] to make an edit if' .. ' it is [[Help:Minor edit#When to mark an edit as a minor edit' .. '|uncontroversial]] or supported by' .. ' [[Wikipedia:Consensus|consensus]]. You can also' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection|request]] that the page be' .. ' unprotected.', tooltip = 'This high-risk ${PAGETYPE} is permanently ${PROTECTIONLEVEL}' .. ' to prevent vandalism', alt = 'Permanently protected ${PAGETYPE}', }, usertalk = { description = 'For pages protected against disruptive edits by a' .. ' particular user', text = '${INTROFRAGMENT} to prevent ${VANDAL} from using it to make disruptive edits,' .. ' such as abusing the' .. ' &#123;&#123;[[Template:unblock|unblock]]&#125;&#125; template.', explanation = 'If you cannot edit this user talk page and you need to' .. ' make a change or leave a message, you can' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for edits to a protected page' .. '|request an edit]],' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]],' .. ' [[Special:Userlogin|log in]],' .. ' or [[Special:UserLogin/signup|create an account]].', }, vandalism = { description = 'For pages protected against' .. ' [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]]', text = '${INTROFRAGMENT} due to [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]].', explanation = function (protectionObj, args) local ret = '' if protectionObj.level == 'sysop' then ret = ret .. "This protection is '''not''' an endorsement of the" .. ' ${CURRENTVERSION}. ' end return ret .. '${EXPLANATIONBLURB}' end, tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} due to vandalism', } }, move = { dispute = { description = 'For pages protected against page moves due to' .. ' disputes over the page title', explanation = "This protection is '''not''' an endorsement of the" .. ' ${CURRENTVERSION}. ${EXPLANATIONBLURB}', image = 'Move-protection-shackle.svg' }, vandalism = { description = 'For pages protected against' .. ' [[Wikipedia:Vandalism#Page-move vandalism' .. ' |page-move vandalism]]' } }, autoreview = {}, upload = {} }, -------------------------------------------------------------------------------- -- -- GENERAL DATA TABLES -- -------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection blurbs -------------------------------------------------------------------------------- -- This table produces the protection blurbs available with the -- ${PROTECTIONBLURB} parameter. It is sorted by protection action and -- protection level, and is checked by the module in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level -- 3. "edit" protection action, default protection level -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. protectionBlurbs = { edit = { default = 'This ${PAGETYPE} is currently [[Wikipedia:Protection policy#full|' .. 'protected]] from editing', templateeditor = 'This ${PAGETYPE} is currently [[Wikipedia:Protection policy#template' .. '|protected]] from editing', autoconfirmed = 'Editing of this ${PAGETYPE} by [[Wikipedia:User access' .. ' levels#New users|new]] or [[Wikipedia:User access levels#Unregistered' .. ' users|unregistered]] users is currently [[Wikipedia:Protection' .. ' policy#semi|disabled]]', extendedconfirmed = 'This ${PAGETYPE} is currently under [[Wikipedia:Protection' .. ' policy#extended|extended confirmed protection]]', }, move = { default = 'This ${PAGETYPE} is currently [[Wikipedia:Protection policy#Move' .. ' protection|protected]] from [[Help:Moving a page|page moves]]' }, autoreview = { default = 'All edits made to this ${PAGETYPE} by' .. ' [[Wikipedia:User access levels#New users|new]] or' .. ' [[Wikipedia:User access levels#Unregistered users|unregistered]]' .. ' users are currently' .. ' [[Wikipedia:Pending changes|subject to review]]' }, upload = { default = 'Uploading new versions of this ${PAGETYPE} is currently disabled' } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Explanation blurbs -------------------------------------------------------------------------------- -- This table produces the explanation blurbs available with the -- ${EXPLANATIONBLURB} parameter. It is sorted by protection action, -- protection level, and whether the page is a talk page or not. If the page is -- a talk page it will have a talk key of "talk"; otherwise it will have a talk -- key of "subject". The table is checked in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level, page's talk key -- 2. page's protection action, page's protection level, default talk key -- 3. page's protection action, default protection level, page's talk key -- 4. page's protection action, default protection level, default talk key -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. explanationBlurbs = { edit = { autoconfirmed = { subject = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details. If you' .. ' cannot edit this ${PAGETYPE} and you wish to make a change, you can' .. ' ${EDITREQUEST}, discuss changes on the ${TALKPAGE},' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]], [[Special:Userlogin|log in]], or' .. ' [[Special:UserLogin/signup|create an account]].', default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details. If you' .. ' cannot edit this ${PAGETYPE} and you wish to make a change, you can' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]], [[Special:Userlogin|log in]], or' .. ' [[Special:UserLogin/signup|create an account]].', }, extendedconfirmed = { default = 'Extended confirmed protection prevents edits from all unregistered editors' .. ' and registered users with fewer than 30 days tenure and 500 edits.' .. ' The [[Wikipedia:Protection policy#extended|policy on community use]]' .. ' specifies that extended confirmed protection can be applied to combat' .. ' disruption, if semi-protection has proven to be ineffective.' .. ' Extended confirmed protection may also be applied to enforce' .. ' [[Wikipedia:Arbitration Committee|arbitration sanctions]].' .. ' Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you may' .. ' ${EDITREQUEST} to ask for uncontroversial changes supported by' .. ' [[Wikipedia:Consensus|consensus]].' }, default = { subject = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you' .. ' may ${EDITREQUEST} to ask an' .. ' [[Wikipedia:Administrators|administrator]] to make an edit if it' .. ' is [[Help:Minor edit#When to mark an edit as a minor edit' .. '|uncontroversial]] or supported by [[Wikipedia:Consensus' .. '|consensus]]. You may also [[Wikipedia:Requests for' .. ' page protection#Current requests for reduction in protection level' .. '|request]] that this page be unprotected.', default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' You may [[Wikipedia:Requests for page' .. ' protection#Current requests for edits to a protected page|request an' .. ' edit]] to this page, or [[Wikipedia:Requests for' .. ' page protection#Current requests for reduction in protection level' .. '|ask]] for it to be unprotected.' } }, move = { default = { subject = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' The page may still be edited but cannot be moved' .. ' until unprotected. Please discuss any suggested moves on the' .. ' ${TALKPAGE} or at [[Wikipedia:Requested moves]]. You can also' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection|request]] that the page be' .. ' unprotected.', default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' The page may still be edited but cannot be moved' .. ' until unprotected. Please discuss any suggested moves at' .. ' [[Wikipedia:Requested moves]]. You can also' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection|request]] that the page be' .. ' unprotected.' } }, autoreview = { default = { default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' Edits to this ${PAGETYPE} by new and unregistered users' .. ' will not be visible to readers until they are accepted by' .. ' a reviewer. To avoid the need for your edits to be' .. ' reviewed, you may' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]], [[Special:Userlogin|log in]], or' .. ' [[Special:UserLogin/signup|create an account]].' }, }, upload = { default = { default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' The page may still be edited but new versions of the file' .. ' cannot be uploaded until it is unprotected. You can' .. ' request that a new version be uploaded by using a' .. ' [[Wikipedia:Edit requests|protected edit request]], or you' .. ' can [[Wikipedia:Requests for page protection|request]]' .. ' that the file be unprotected.' } } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection levels -------------------------------------------------------------------------------- -- This table provides the data for the ${PROTECTIONLEVEL} parameter, which -- produces a short label for different protection levels. It is sorted by -- protection action and protection level, and is checked in the following -- order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level -- 3. "edit" protection action, default protection level -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. protectionLevels = { edit = { default = 'protected', templateeditor = 'template-protected', extendedconfirmed = 'extended-confirmed-protected', autoconfirmed = 'semi-protected', }, move = { default = 'move-protected' }, autoreview = { }, upload = { default = 'upload-protected' } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Images -------------------------------------------------------------------------------- -- This table lists different padlock images for each protection action and -- protection level. It is used if an image is not specified in any of the -- banner data tables, and if the page does not satisfy the conditions for using -- the ['image-filename-indef'] image. It is checked in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level images = { edit = { default = 'Full-protection-shackle.svg', templateeditor = 'Template-protection-shackle.svg', extendedconfirmed = 'Extended-protection-shackle.svg', autoconfirmed = 'Semi-protection-shackle.svg' }, move = { default = 'Move-protection-shackle.svg', }, autoreview = { default = 'Pending-protection-shackle.svg' }, upload = { default = 'Upload-protection-shackle.svg' } }, -- Pages with a reason specified in this table will show the special "indef" -- padlock, defined in the 'image-filename-indef' message, if no expiry is set. indefImageReasons = { template = true }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Image links -------------------------------------------------------------------------------- -- This table provides the data for the ${IMAGELINK} parameter, which gets -- the image link for small padlock icons based on the page's protection action -- and protection level. It is checked in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level -- 3. "edit" protection action, default protection level -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. imageLinks = { edit = { default = 'Wikipedia:Protection policy#full', templateeditor = 'Wikipedia:Protection policy#template', extendedconfirmed = 'Wikipedia:Protection policy#extended', autoconfirmed = 'Wikipedia:Protection policy#semi' }, move = { default = 'Wikipedia:Protection policy#move' }, autoreview = { default = 'Wikipedia:Protection policy#pending' }, upload = { default = 'Wikipedia:Protection policy#upload' } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Padlock indicator names -------------------------------------------------------------------------------- -- This table provides the "name" attribute for the <indicator> extension tag -- with which small padlock icons are generated. All indicator tags on a page -- are displayed in alphabetical order based on this attribute, and with -- indicator tags with duplicate names, the last tag on the page wins. -- The attribute is chosen based on the protection action; table keys must be a -- protection action name or the string "default". padlockIndicatorNames = { autoreview = 'pp-autoreview', default = 'pp-default' }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection categories -------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- The protection categories are stored in the protectionCategories table. -- Keys to this table are made up of the following strings: -- -- 1. the expiry date -- 2. the namespace -- 3. the protection reason (e.g. "dispute" or "vandalism") -- 4. the protection level (e.g. "sysop" or "autoconfirmed") -- 5. the action (e.g. "edit" or "move") -- -- When the module looks up a category in the table, first it will will check to -- see a key exists that corresponds to all five parameters. For example, a -- user page semi-protected from vandalism for two weeks would have the key -- "temp-user-vandalism-autoconfirmed-edit". If no match is found, the module -- changes the first part of the key to "all" and checks the table again. It -- keeps checking increasingly generic key combinations until it finds the -- field, or until it reaches the key "all-all-all-all-all". -- -- The module uses a binary matrix to determine the order in which to search. -- This is best demonstrated by a table. In this table, the "0" values -- represent "all", and the "1" values represent the original data (e.g. -- "indef" or "file" or "vandalism"). -- -- expiry namespace reason level action -- order -- 1 1 1 1 1 1 -- 2 0 1 1 1 1 -- 3 1 0 1 1 1 -- 4 0 0 1 1 1 -- 5 1 1 0 1 1 -- 6 0 1 0 1 1 -- 7 1 0 0 1 1 -- 8 0 0 0 1 1 -- 9 1 1 1 0 1 -- 10 0 1 1 0 1 -- 11 1 0 1 0 1 -- 12 0 0 1 0 1 -- 13 1 1 0 0 1 -- 14 0 1 0 0 1 -- 15 1 0 0 0 1 -- 16 0 0 0 0 1 -- 17 1 1 1 1 0 -- 18 0 1 1 1 0 -- 19 1 0 1 1 0 -- 20 0 0 1 1 0 -- 21 1 1 0 1 0 -- 22 0 1 0 1 0 -- 23 1 0 0 1 0 -- 24 0 0 0 1 0 -- 25 1 1 1 0 0 -- 26 0 1 1 0 0 -- 27 1 0 1 0 0 -- 28 0 0 1 0 0 -- 29 1 1 0 0 0 -- 30 0 1 0 0 0 -- 31 1 0 0 0 0 -- 32 0 0 0 0 0 -- -- In this scheme the action has the highest priority, as it is the last -- to change, and the expiry has the least priority, as it changes the most. -- The priorities of the expiry, the protection level and the action are -- fixed, but the priorities of the reason and the namespace can be swapped -- through the use of the cfg.bannerDataNamespaceHasPriority table. --]] -- If the reason specified to the template is listed in this table, -- namespace data will take priority over reason data in the protectionCategories -- table. reasonsWithNamespacePriority = { vandalism = true, }, -- The string to use as a namespace key for the protectionCategories table for each -- namespace number. categoryNamespaceKeys = { [ 2] = 'user', [ 3] = 'user', [ 4] = 'project', [ 6] = 'file', [ 8] = 'mediawiki', [ 10] = 'template', [ 12] = 'project', [ 14] = 'category', [100] = 'portal', [828] = 'module', }, protectionCategories = { ['all|all|all|all|all'] = 'Wikipedia fully protected pages', ['all|all|office|all|all'] = 'Wikipedia Office-protected pages', ['all|all|reset|all|all'] = 'Wikipedia Office-protected pages', ['all|all|dmca|all|all'] = 'Wikipedia Office-protected pages', ['all|all|mainpage|all|all'] = 'Wikipedia fully protected main page files', ['all|all|all|extendedconfirmed|all'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected pages', ['all|all|ecp|extendedconfirmed|all'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected pages', ['all|template|all|all|edit'] = 'Wikipedia fully protected templates', ['all|all|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected pages', ['indef|all|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia indefinitely semi-protected pages', ['all|all|blp|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia indefinitely semi-protected biographies of living people', ['temp|all|blp|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia temporarily semi-protected biographies of living people', ['all|all|dispute|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia pages semi-protected due to dispute', ['all|all|sock|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia pages semi-protected from banned users', ['all|all|vandalism|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia pages semi-protected against vandalism', ['all|category|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected categories', ['all|file|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected files', ['all|portal|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected portals', ['all|project|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected project pages', ['all|talk|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected talk pages', ['all|template|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected templates', ['all|user|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected user and user talk pages', ['all|all|all|templateeditor|move'] = 'Wikipedia template-protected pages other than templates and modules', ['all|all|all|templateeditor|edit'] = 'Wikipedia template-protected pages other than templates and modules', ['all|template|all|templateeditor|edit'] = 'Wikipedia template-protected templates', ['all|template|all|templateeditor|move'] = 'Wikipedia template-protected templates', -- move-protected templates ['all|all|blp|sysop|edit'] = 'Wikipedia indefinitely protected biographies of living people', ['temp|all|blp|sysop|edit'] = 'Wikipedia temporarily protected biographies of living people', ['all|all|dispute|sysop|edit'] = 'Wikipedia pages protected due to dispute', ['all|all|sock|sysop|edit'] = 'Wikipedia pages protected from banned users', ['all|all|vandalism|sysop|edit'] = 'Wikipedia pages protected against vandalism', ['all|category|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected categories', ['all|file|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected files', ['all|project|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected project pages', ['all|talk|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected talk pages', ['all|template|all|extendedconfirmed|edit'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected templates', ['all|template|all|extendedconfirmed|move'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected templates', ['all|template|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected templates', ['all|user|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected user and user talk pages', ['all|module|all|all|edit'] = 'Wikipedia fully protected modules', ['all|module|all|templateeditor|edit'] = 'Wikipedia template-protected modules', ['all|module|all|extendedconfirmed|edit'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected modules', ['all|module|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected modules', ['all|all|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected pages', ['indef|all|all|sysop|move'] = 'Wikipedia indefinitely move-protected pages', ['all|all|dispute|sysop|move'] = 'Wikipedia pages move-protected due to dispute', ['all|all|vandalism|sysop|move'] = 'Wikipedia pages move-protected due to vandalism', ['all|portal|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected portals', ['all|project|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected project pages', ['all|talk|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected talk pages', ['all|template|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected templates', ['all|user|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected user and user talk pages', ['all|all|all|autoconfirmed|autoreview'] = 'Wikipedia pending changes protected pages', ['all|file|all|all|upload'] = 'Wikipedia upload-protected files', }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Expiry category config -------------------------------------------------------------------------------- -- This table configures the expiry category behaviour for each protection -- action. -- * If set to true, setting that action will always categorise the page if -- an expiry parameter is not set. -- * If set to false, setting that action will never categorise the page. -- * If set to nil, the module will categorise the page if: -- 1) an expiry parameter is not set, and -- 2) a reason is provided, and -- 3) the specified reason is not blacklisted in the reasonsWithoutExpiryCheck -- table. expiryCheckActions = { edit = nil, move = false, autoreview = true, upload = false }, reasonsWithoutExpiryCheck = { blp = true, template = true, }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Pagetypes -------------------------------------------------------------------------------- -- This table produces the page types available with the ${PAGETYPE} parameter. -- Keys are namespace numbers, or the string "default" for the default value. pagetypes = { [0] = 'article', [6] = 'file', [10] = 'template', [14] = 'category', [828] = 'module', default = 'page' }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Strings marking indefinite protection -------------------------------------------------------------------------------- -- This table contains values passed to the expiry parameter that mean the page -- is protected indefinitely. indefStrings = { ['indef'] = true, ['indefinite'] = true, ['indefinitely'] = true, ['infinite'] = true, }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Group hierarchy -------------------------------------------------------------------------------- -- This table maps each group to all groups that have a superset of the original -- group's page editing permissions. hierarchy = { sysop = {}, reviewer = {'sysop'}, filemover = {'sysop'}, templateeditor = {'sysop'}, extendedconfirmed = {'sysop'}, autoconfirmed = {'reviewer', 'filemover', 'templateeditor', 'extendedconfirmed'}, user = {'autoconfirmed'}, ['*'] = {'user'} }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Wrapper templates and their default arguments -------------------------------------------------------------------------------- -- This table contains wrapper templates used with the module, and their -- default arguments. Templates specified in this table should contain the -- following invocation, and no other template content: -- -- {{#invoke:Protection banner|main}} -- -- If other content is desired, it can be added between -- <noinclude>...</noinclude> tags. -- -- When a user calls one of these wrapper templates, they will use the -- default arguments automatically. However, users can override any of the -- arguments. wrappers = { ['Template:Pp'] = {}, ['Template:Protection padlock'] = {}, ['Template:Pp-extended'] = {'ecp'}, ['Template:Pp-blp'] = {'blp'}, -- we don't need Template:Pp-create ['Template:Pp-dispute'] = {'dispute'}, ['Template:Pp-main-page'] = {'mainpage'}, ['Template:Pp-move'] = {action = 'move', catonly = 'yes'}, ['Template:Pp-move-dispute'] = {'dispute', action = 'move', catonly = 'yes'}, -- we don't need Template:Pp-move-indef ['Template:Pp-move-vandalism'] = {'vandalism', action = 'move', catonly = 'yes'}, ['Template:Pp-office'] = {'office'}, ['Template:Pp-office-dmca'] = {'dmca'}, ['Template:Pp-pc'] = {action = 'autoreview', small = true}, ['Template:Pp-pc1'] = {action = 'autoreview', small = true}, ['Template:Pp-reset'] = {'reset'}, ['Template:Pp-semi-indef'] = {small = true}, ['Template:Pp-sock'] = {'sock'}, ['Template:Pp-template'] = {'template', small = true}, ['Template:Pp-upload'] = {action = 'upload'}, ['Template:Pp-usertalk'] = {'usertalk'}, ['Template:Pp-vandalism'] = {'vandalism'}, }, -------------------------------------------------------------------------------- -- -- MESSAGES -- -------------------------------------------------------------------------------- msg = { -------------------------------------------------------------------------------- -- Intro blurb and intro fragment -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages specify what is produced by the ${INTROBLURB} and -- ${INTROFRAGMENT} parameters. If the protection is temporary they use the -- intro-blurb-expiry or intro-fragment-expiry, and if not they use -- intro-blurb-noexpiry or intro-fragment-noexpiry. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['intro-blurb-expiry'] = '${PROTECTIONBLURB} until ${EXPIRY}.', ['intro-blurb-noexpiry'] = '${PROTECTIONBLURB}.', ['intro-fragment-expiry'] = '${PROTECTIONBLURB} until ${EXPIRY},', ['intro-fragment-noexpiry'] = '${PROTECTIONBLURB}', -------------------------------------------------------------------------------- -- Tooltip blurb -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages specify what is produced by the ${TOOLTIPBLURB} parameter. -- If the protection is temporary the tooltip-blurb-expiry message is used, and -- if not the tooltip-blurb-noexpiry message is used. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['tooltip-blurb-expiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL} until ${EXPIRY}.', ['tooltip-blurb-noexpiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL}.', ['tooltip-fragment-expiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL} until ${EXPIRY},', ['tooltip-fragment-noexpiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL}', -------------------------------------------------------------------------------- -- Special explanation blurb -------------------------------------------------------------------------------- -- An explanation blurb for pages that cannot be unprotected, e.g. for pages -- in the MediaWiki namespace. -- It is possible to use banner parameters in this message. ['explanation-blurb-nounprotect'] = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you' .. ' may ${EDITREQUEST} to ask an' .. ' [[Wikipedia:Administrators|administrator]] to make an edit if it' .. ' is [[Help:Minor edit#When to mark an edit as a minor edit' .. '|uncontroversial]] or supported by [[Wikipedia:Consensus' .. '|consensus]].', -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection log display values -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages determine the display values for the protection log link -- or the pending changes log link produced by the ${PROTECTIONLOG} parameter. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['protection-log-display'] = 'protection log', ['pc-log-display'] = 'pending changes log', -------------------------------------------------------------------------------- -- Current version display values -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages determine the display values for the page history link -- or the move log link produced by the ${CURRENTVERSION} parameter. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['current-version-move-display'] = 'current title', ['current-version-edit-display'] = 'current version', -------------------------------------------------------------------------------- -- Talk page -------------------------------------------------------------------------------- -- This message determines the display value of the talk page link produced -- with the ${TALKPAGE} parameter. -- It is possible to use banner parameters in this message. ['talk-page-link-display'] = 'talk page', -------------------------------------------------------------------------------- -- Edit requests -------------------------------------------------------------------------------- -- This message determines the display value of the edit request link produced -- with the ${EDITREQUEST} parameter. -- It is possible to use banner parameters in this message. ['edit-request-display'] = 'submit an edit request', -------------------------------------------------------------------------------- -- Expiry date format -------------------------------------------------------------------------------- -- This is the format for the blurb expiry date. It should be valid input for -- the first parameter of the #time parser function. ['expiry-date-format'] = 'F j, Y "at" H:i e', -------------------------------------------------------------------------------- -- Tracking categories -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages determine which tracking categories the module outputs. ['tracking-category-incorrect'] = 'Wikipedia pages with incorrect protection templates', ['tracking-category-template'] = 'Wikipedia template-protected pages other than templates and modules', -------------------------------------------------------------------------------- -- Images -------------------------------------------------------------------------------- -- These are images that are not defined by their protection action and protection level. ['image-filename-indef'] = 'Full-protection-shackle.svg', ['image-filename-default'] = 'Transparent.gif', -------------------------------------------------------------------------------- -- End messages -------------------------------------------------------------------------------- } -------------------------------------------------------------------------------- -- End configuration -------------------------------------------------------------------------------- } g4f6dkimoikv05ulbf832zu7omkf2fc 359300 359299 2026-04-18T05:11:52Z ChiK 1136 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Protection_banner/config]] 359299 Scribunto text/plain -- This module provides configuration data for [[Module:Protection banner]]. return { -------------------------------------------------------------------------------- -- -- BANNER DATA -- -------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- Banner data consists of six fields: -- * text - the main protection text that appears at the top of protection -- banners. -- * explanation - the text that appears below the main protection text, used -- to explain the details of the protection. -- * tooltip - the tooltip text you see when you move the mouse over a small -- padlock icon. -- * link - the page that the small padlock icon links to. -- * alt - the alt text for the small padlock icon. This is also used as tooltip -- text for the large protection banners. -- * image - the padlock image used in both protection banners and small padlock -- icons. -- -- The module checks in three separate tables to find a value for each field. -- First it checks the banners table, which has values specific to the reason -- for the page being protected. Then the module checks the defaultBanners -- table, which has values specific to each protection level. Finally, the -- module checks the masterBanner table, which holds data for protection -- templates to use if no data has been found in the previous two tables. -- -- The values in the banner data can take parameters. These are specified -- using ${TEXTLIKETHIS} (a dollar sign preceding a parameter name -- enclosed in curly braces). -- -- Available parameters: -- -- ${CURRENTVERSION} - a link to the page history or the move log, with the -- display message "current-version-edit-display" or -- "current-version-move-display". -- -- ${EDITREQUEST} - a link to create an edit request for the current page. -- -- ${EXPLANATIONBLURB} - an explanation blurb, e.g. "Please discuss any changes -- on the talk page; you may submit a request to ask an administrator to make -- an edit if it is minor or supported by consensus." -- -- ${IMAGELINK} - a link to set the image to, depending on the protection -- action and protection level. -- -- ${INTROBLURB} - the PROTECTIONBLURB parameter, plus the expiry if an expiry -- is set. E.g. "Editing of this page by new or unregistered users is currently -- disabled until dd Month YYYY." -- -- ${INTROFRAGMENT} - the same as ${INTROBLURB}, but without final punctuation -- so that it can be used in run-on sentences. -- -- ${PAGETYPE} - the type of the page, e.g. "article" or "template". -- Defined in the cfg.pagetypes table. -- -- ${PROTECTIONBLURB} - a blurb explaining the protection level of the page, e.g. -- "Editing of this page by new or unregistered users is currently disabled" -- -- ${PROTECTIONDATE} - the protection date, if it has been supplied to the -- template. -- -- ${PROTECTIONLEVEL} - the protection level, e.g. "fully protected" or -- "semi-protected". -- -- ${PROTECTIONLOG} - a link to the protection log or the pending changes log, -- depending on the protection action. -- -- ${TALKPAGE} - a link to the talk page. If a section is specified, links -- straight to that talk page section. -- -- ${TOOLTIPBLURB} - uses the PAGETYPE, PROTECTIONTYPE and EXPIRY parameters to -- create a blurb like "This template is semi-protected", or "This article is -- move-protected until DD Month YYYY". -- -- ${VANDAL} - links for the specified username (or the root page name) -- using Module:Vandal-m. -- -- Functions -- -- For advanced users, it is possible to use Lua functions instead of strings -- in the banner config tables. Using functions gives flexibility that is not -- possible just by using parameters. Functions take two arguments, the -- protection object and the template arguments, and they must output a string. -- -- For example: -- -- text = function (protectionObj, args) -- if protectionObj.level == 'autoconfirmed' then -- return 'foo' -- else -- return 'bar' -- end -- end -- -- Some protection object properties and methods that may be useful: -- protectionObj.action - the protection action -- protectionObj.level - the protection level -- protectionObj.reason - the protection reason -- protectionObj.expiry - the expiry. Nil if unset, the string "indef" if set -- to indefinite, and the protection time in unix time if temporary. -- protectionObj.protectionDate - the protection date in unix time, or nil if -- unspecified. -- protectionObj.bannerConfig - the banner config found by the module. Beware -- of editing the config field used by the function, as it could create an -- infinite loop. -- protectionObj:isProtected - returns a boolean showing whether the page is -- protected. -- protectionObj:isTemporary - returns a boolean showing whether the expiry is -- temporary. -- protectionObj:isIncorrect - returns a boolean showing whether the protection -- template is incorrect. --]] -- The master banner data, used if no values have been found in banners or -- defaultBanners. masterBanner = { text = '${INTROBLURB}', explanation = '${EXPLANATIONBLURB}', tooltip = '${TOOLTIPBLURB}', link = '${IMAGELINK}', alt = 'Page ${PROTECTIONLEVEL}' }, -- The default banner data. This holds banner data for different protection -- levels. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. defaultBanners = { edit = {}, move = {}, autoreview = { default = { alt = 'Page protected with pending changes', tooltip = 'All edits by unregistered and new users are subject to review prior to becoming visible to unregistered users', image = 'Pending-protection-shackle.svg' } }, upload = {} }, -- The banner data. This holds banner data for different protection reasons. -- In fact, the reasons specified in this table control which reasons are -- valid inputs to the first positional parameter. -- -- There is also a non-standard "description" field that can be used for items -- in this table. This is a description of the protection reason for use in the -- module documentation. -- -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. banners = { edit = { blp = { description = 'For pages protected to promote compliance with the' .. ' [[Wikipedia:Biographies of living persons' .. '|biographies of living persons]] policy', text = '${INTROFRAGMENT} to promote compliance with' .. ' [[Wikipedia:Biographies of living persons' .. "|Wikipedia's&nbsp;policy on&nbsp;the&nbsp;biographies" .. ' of&nbsp;living&nbsp;people]].', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} to promote compliance with the policy on' .. ' biographies of living persons', }, deceased = { description = 'For user pages of Wikipedia users who are deceased', text = '${INTROFRAGMENT} to prevent vandalism of a deceased' .. ' Wikipedian\'s user page.' .. ' A family member who wishes to edit this user page can use this' .. ' user\'s ${TALKPAGE} or submit a request to [[Wikipedia:VRT|the' .. ' Volunteer Response Team]].', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} because this Wikipedian is deceased' }, dmca = { description = 'For pages protected by the Wikimedia Foundation' .. ' due to [[Digital Millennium Copyright Act]] takedown requests', explanation = function (protectionObj, args) local ret = 'Pursuant to a rights owner notice under the Digital' .. ' Millennium Copyright Act (DMCA) regarding some content' .. ' in this article, the Wikimedia Foundation acted under' .. ' applicable law and took down and restricted the content' .. ' in question.' if args.notice then ret = ret .. ' A copy of the received notice can be found here: ' .. args.notice .. '.' end ret = ret .. ' For more information, including websites discussing' .. ' how to file a counter-notice, please see' .. " [[Wikipedia:Office actions]] and the article's ${TALKPAGE}." .. "'''Do not remove this template from the article until the" .. " restrictions are withdrawn'''." return ret end, image = 'Office-protection-shackle.svg', link = 'Wikipedia:Protection policy#office', }, dispute = { description = 'For pages protected due to editing disputes', text = function (protectionObj, args) -- Find the value of "disputes". local display = 'disputes' local disputes if args.section then disputes = string.format( '[[%s:%s#%s|%s]]', mw.site.namespaces[protectionObj.title.namespace].talk.name, protectionObj.title.text, args.section, display ) else disputes = display end -- Make the blurb, depending on the expiry. local msg if type(protectionObj.expiry) == 'number' then msg = '${INTROFRAGMENT} or until editing %s have been resolved.' else msg = '${INTROFRAGMENT} until editing %s have been resolved.' end return string.format(msg, disputes) end, explanation = "This protection is '''not''' an endorsement of the" .. ' ${CURRENTVERSION}. ${EXPLANATIONBLURB}', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} due to editing disputes', }, ecp = { description = 'For articles in topic areas authorized by' .. ' [[Wikipedia:Arbitration Committee|ArbCom]] or' .. ' meets the criteria for community use', alt = 'Extended-protected ${PAGETYPE}', }, mainpage = { description = 'For pages protected for being displayed on the [[Main Page]]', text = 'This file is currently' .. ' [[Wikipedia:This page is protected|protected]] from' .. ' editing because it is currently or will soon be displayed' .. ' on the [[Main Page]].', explanation = 'Images on the Main Page are protected due to their high' .. ' visibility. Please discuss any necessary changes on the ${TALKPAGE}.' .. '<br /><span style="font-size:90%;">' .. "'''Administrators:''' Once this image is definitely off the Main Page," .. ' please unprotect this file, or reduce to semi-protection,' .. ' as appropriate.</span>', }, office = { description = 'For pages protected by the Wikimedia Foundation', text = function (protectionObj, args) local ret = 'This ${PAGETYPE} is currently under the' .. ' scrutiny of the' .. ' [[Wikipedia:Office actions|Wikimedia Foundation Office]]' .. ' and is protected.' if protectionObj.protectionDate then ret = ret .. ' It has been protected since ${PROTECTIONDATE}.' end return ret end, explanation = "If you can edit this page, please discuss all changes and" .. " additions on the ${TALKPAGE} first. '''Do not remove protection from this" .. " page unless you are authorized by the Wikimedia Foundation to do" .. " so.'''", image = 'Office-protection-shackle.svg', link = 'Wikipedia:Protection policy#office', }, reset = { description = 'For pages protected by the Wikimedia Foundation and' .. ' "reset" to a bare-bones version', text = 'This ${PAGETYPE} is currently under the' .. ' scrutiny of the' .. ' [[Wikipedia:Office actions|Wikimedia Foundation Office]]' .. ' and is protected.', explanation = function (protectionObj, args) local ret = '' if protectionObj.protectionDate then ret = ret .. 'On ${PROTECTIONDATE} this ${PAGETYPE} was' else ret = ret .. 'This ${PAGETYPE} has been' end ret = ret .. ' reduced to a' .. ' simplified, "bare bones" version so that it may be completely' .. ' rewritten to ensure it meets the policies of' .. ' [[WP:NPOV|Neutral Point of View]] and [[WP:V|Verifiability]].' .. ' Standard Wikipedia policies will apply to its rewriting—which' .. ' will eventually be open to all editors—and will be strictly' .. ' enforced. The ${PAGETYPE} has been ${PROTECTIONLEVEL} while' .. ' it is being rebuilt.\n\n' .. 'Any insertion of material directly from' .. ' pre-protection revisions of the ${PAGETYPE} will be removed, as' .. ' will any material added to the ${PAGETYPE} that is not properly' .. ' sourced. The associated talk page(s) were also cleared on the' .. " same date.\n\n" .. "If you can edit this page, please discuss all changes and" .. " additions on the ${TALKPAGE} first. '''Do not override" .. " this action, and do not remove protection from this page," .. " unless you are authorized by the Wikimedia Foundation" .. " to do so. No editor may remove this notice.'''" return ret end, image = 'Office-protection-shackle.svg', link = 'Wikipedia:Protection policy#office', }, sock = { description = 'For pages protected due to' .. ' [[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppetry]]', text = '${INTROFRAGMENT} to prevent [[Wikipedia:Sock puppetry|sock puppets]] of' .. ' [[Wikipedia:Blocking policy|blocked]] or' .. ' [[Wikipedia:Banning policy|banned users]]' .. ' from editing it.', tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} to prevent sock puppets of blocked or banned users from' .. ' editing it', }, template = { description = 'For [[Wikipedia:High-risk templates|high-risk]]' .. ' templates and Lua modules', text = 'This is a permanently [[Wikipedia:Protection policy|protected]] ${PAGETYPE},' .. ' as it is [[Wikipedia:High-risk templates|high-risk]].', explanation = 'Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you may' .. ' ${EDITREQUEST} to ask an' .. ' [[Wikipedia:Administrators|administrator]] or' .. ' [[Wikipedia:Template editor|template editor]] to make an edit if' .. ' it is [[Help:Minor edit#When to mark an edit as a minor edit' .. '|uncontroversial]] or supported by' .. ' [[Wikipedia:Consensus|consensus]]. You can also' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection|request]] that the page be' .. ' unprotected.', tooltip = 'This high-risk ${PAGETYPE} is permanently ${PROTECTIONLEVEL}' .. ' to prevent vandalism', alt = 'Permanently protected ${PAGETYPE}', }, usertalk = { description = 'For pages protected against disruptive edits by a' .. ' particular user', text = '${INTROFRAGMENT} to prevent ${VANDAL} from using it to make disruptive edits,' .. ' such as abusing the' .. ' &#123;&#123;[[Template:unblock|unblock]]&#125;&#125; template.', explanation = 'If you cannot edit this user talk page and you need to' .. ' make a change or leave a message, you can' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for edits to a protected page' .. '|request an edit]],' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]],' .. ' [[Special:Userlogin|log in]],' .. ' or [[Special:UserLogin/signup|create an account]].', }, vandalism = { description = 'For pages protected against' .. ' [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]]', text = '${INTROFRAGMENT} due to [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]].', explanation = function (protectionObj, args) local ret = '' if protectionObj.level == 'sysop' then ret = ret .. "This protection is '''not''' an endorsement of the" .. ' ${CURRENTVERSION}. ' end return ret .. '${EXPLANATIONBLURB}' end, tooltip = '${TOOLTIPFRAGMENT} due to vandalism', } }, move = { dispute = { description = 'For pages protected against page moves due to' .. ' disputes over the page title', explanation = "This protection is '''not''' an endorsement of the" .. ' ${CURRENTVERSION}. ${EXPLANATIONBLURB}', image = 'Move-protection-shackle.svg' }, vandalism = { description = 'For pages protected against' .. ' [[Wikipedia:Vandalism#Page-move vandalism' .. ' |page-move vandalism]]' } }, autoreview = {}, upload = {} }, -------------------------------------------------------------------------------- -- -- GENERAL DATA TABLES -- -------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection blurbs -------------------------------------------------------------------------------- -- This table produces the protection blurbs available with the -- ${PROTECTIONBLURB} parameter. It is sorted by protection action and -- protection level, and is checked by the module in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level -- 3. "edit" protection action, default protection level -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. protectionBlurbs = { edit = { default = 'This ${PAGETYPE} is currently [[Wikipedia:Protection policy#full|' .. 'protected]] from editing', templateeditor = 'This ${PAGETYPE} is currently [[Wikipedia:Protection policy#template' .. '|protected]] from editing', autoconfirmed = 'Editing of this ${PAGETYPE} by [[Wikipedia:User access' .. ' levels#New users|new]] or [[Wikipedia:User access levels#Unregistered' .. ' users|unregistered]] users is currently [[Wikipedia:Protection' .. ' policy#semi|disabled]]', extendedconfirmed = 'This ${PAGETYPE} is currently under [[Wikipedia:Protection' .. ' policy#extended|extended confirmed protection]]', }, move = { default = 'This ${PAGETYPE} is currently [[Wikipedia:Protection policy#Move' .. ' protection|protected]] from [[Help:Moving a page|page moves]]' }, autoreview = { default = 'All edits made to this ${PAGETYPE} by' .. ' [[Wikipedia:User access levels#New users|new]] or' .. ' [[Wikipedia:User access levels#Unregistered users|unregistered]]' .. ' users are currently' .. ' [[Wikipedia:Pending changes|subject to review]]' }, upload = { default = 'Uploading new versions of this ${PAGETYPE} is currently disabled' } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Explanation blurbs -------------------------------------------------------------------------------- -- This table produces the explanation blurbs available with the -- ${EXPLANATIONBLURB} parameter. It is sorted by protection action, -- protection level, and whether the page is a talk page or not. If the page is -- a talk page it will have a talk key of "talk"; otherwise it will have a talk -- key of "subject". The table is checked in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level, page's talk key -- 2. page's protection action, page's protection level, default talk key -- 3. page's protection action, default protection level, page's talk key -- 4. page's protection action, default protection level, default talk key -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. explanationBlurbs = { edit = { autoconfirmed = { subject = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details. If you' .. ' cannot edit this ${PAGETYPE} and you wish to make a change, you can' .. ' ${EDITREQUEST}, discuss changes on the ${TALKPAGE},' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]], [[Special:Userlogin|log in]], or' .. ' [[Special:UserLogin/signup|create an account]].', default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details. If you' .. ' cannot edit this ${PAGETYPE} and you wish to make a change, you can' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]], [[Special:Userlogin|log in]], or' .. ' [[Special:UserLogin/signup|create an account]].', }, extendedconfirmed = { default = 'Extended confirmed protection prevents edits from all unregistered editors' .. ' and registered users with fewer than 30 days tenure and 500 edits.' .. ' The [[Wikipedia:Protection policy#extended|policy on community use]]' .. ' specifies that extended confirmed protection can be applied to combat' .. ' disruption, if semi-protection has proven to be ineffective.' .. ' Extended confirmed protection may also be applied to enforce' .. ' [[Wikipedia:Arbitration Committee|arbitration sanctions]].' .. ' Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you may' .. ' ${EDITREQUEST} to ask for uncontroversial changes supported by' .. ' [[Wikipedia:Consensus|consensus]].' }, default = { subject = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you' .. ' may ${EDITREQUEST} to ask an' .. ' [[Wikipedia:Administrators|administrator]] to make an edit if it' .. ' is [[Help:Minor edit#When to mark an edit as a minor edit' .. '|uncontroversial]] or supported by [[Wikipedia:Consensus' .. '|consensus]]. You may also [[Wikipedia:Requests for' .. ' page protection#Current requests for reduction in protection level' .. '|request]] that this page be unprotected.', default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' You may [[Wikipedia:Requests for page' .. ' protection#Current requests for edits to a protected page|request an' .. ' edit]] to this page, or [[Wikipedia:Requests for' .. ' page protection#Current requests for reduction in protection level' .. '|ask]] for it to be unprotected.' } }, move = { default = { subject = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' The page may still be edited but cannot be moved' .. ' until unprotected. Please discuss any suggested moves on the' .. ' ${TALKPAGE} or at [[Wikipedia:Requested moves]]. You can also' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection|request]] that the page be' .. ' unprotected.', default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' The page may still be edited but cannot be moved' .. ' until unprotected. Please discuss any suggested moves at' .. ' [[Wikipedia:Requested moves]]. You can also' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection|request]] that the page be' .. ' unprotected.' } }, autoreview = { default = { default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' Edits to this ${PAGETYPE} by new and unregistered users' .. ' will not be visible to readers until they are accepted by' .. ' a reviewer. To avoid the need for your edits to be' .. ' reviewed, you may' .. ' [[Wikipedia:Requests for page protection' .. '#Current requests for reduction in protection level' .. '|request unprotection]], [[Special:Userlogin|log in]], or' .. ' [[Special:UserLogin/signup|create an account]].' }, }, upload = { default = { default = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' The page may still be edited but new versions of the file' .. ' cannot be uploaded until it is unprotected. You can' .. ' request that a new version be uploaded by using a' .. ' [[Wikipedia:Edit requests|protected edit request]], or you' .. ' can [[Wikipedia:Requests for page protection|request]]' .. ' that the file be unprotected.' } } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection levels -------------------------------------------------------------------------------- -- This table provides the data for the ${PROTECTIONLEVEL} parameter, which -- produces a short label for different protection levels. It is sorted by -- protection action and protection level, and is checked in the following -- order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level -- 3. "edit" protection action, default protection level -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. protectionLevels = { edit = { default = 'protected', templateeditor = 'template-protected', extendedconfirmed = 'extended-confirmed-protected', autoconfirmed = 'semi-protected', }, move = { default = 'move-protected' }, autoreview = { }, upload = { default = 'upload-protected' } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Images -------------------------------------------------------------------------------- -- This table lists different padlock images for each protection action and -- protection level. It is used if an image is not specified in any of the -- banner data tables, and if the page does not satisfy the conditions for using -- the ['image-filename-indef'] image. It is checked in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level images = { edit = { default = 'Full-protection-shackle.svg', templateeditor = 'Template-protection-shackle.svg', extendedconfirmed = 'Extended-protection-shackle.svg', autoconfirmed = 'Semi-protection-shackle.svg' }, move = { default = 'Move-protection-shackle.svg', }, autoreview = { default = 'Pending-protection-shackle.svg' }, upload = { default = 'Upload-protection-shackle.svg' } }, -- Pages with a reason specified in this table will show the special "indef" -- padlock, defined in the 'image-filename-indef' message, if no expiry is set. indefImageReasons = { template = true }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Image links -------------------------------------------------------------------------------- -- This table provides the data for the ${IMAGELINK} parameter, which gets -- the image link for small padlock icons based on the page's protection action -- and protection level. It is checked in the following order: -- 1. page's protection action, page's protection level -- 2. page's protection action, default protection level -- 3. "edit" protection action, default protection level -- -- It is possible to use banner parameters inside this table. -- *required* - this table needs edit, move, autoreview and upload subtables. imageLinks = { edit = { default = 'Wikipedia:Protection policy#full', templateeditor = 'Wikipedia:Protection policy#template', extendedconfirmed = 'Wikipedia:Protection policy#extended', autoconfirmed = 'Wikipedia:Protection policy#semi' }, move = { default = 'Wikipedia:Protection policy#move' }, autoreview = { default = 'Wikipedia:Protection policy#pending' }, upload = { default = 'Wikipedia:Protection policy#upload' } }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Padlock indicator names -------------------------------------------------------------------------------- -- This table provides the "name" attribute for the <indicator> extension tag -- with which small padlock icons are generated. All indicator tags on a page -- are displayed in alphabetical order based on this attribute, and with -- indicator tags with duplicate names, the last tag on the page wins. -- The attribute is chosen based on the protection action; table keys must be a -- protection action name or the string "default". padlockIndicatorNames = { autoreview = 'pp-autoreview', default = 'pp-default' }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection categories -------------------------------------------------------------------------------- --[[ -- The protection categories are stored in the protectionCategories table. -- Keys to this table are made up of the following strings: -- -- 1. the expiry date -- 2. the namespace -- 3. the protection reason (e.g. "dispute" or "vandalism") -- 4. the protection level (e.g. "sysop" or "autoconfirmed") -- 5. the action (e.g. "edit" or "move") -- -- When the module looks up a category in the table, first it will will check to -- see a key exists that corresponds to all five parameters. For example, a -- user page semi-protected from vandalism for two weeks would have the key -- "temp-user-vandalism-autoconfirmed-edit". If no match is found, the module -- changes the first part of the key to "all" and checks the table again. It -- keeps checking increasingly generic key combinations until it finds the -- field, or until it reaches the key "all-all-all-all-all". -- -- The module uses a binary matrix to determine the order in which to search. -- This is best demonstrated by a table. In this table, the "0" values -- represent "all", and the "1" values represent the original data (e.g. -- "indef" or "file" or "vandalism"). -- -- expiry namespace reason level action -- order -- 1 1 1 1 1 1 -- 2 0 1 1 1 1 -- 3 1 0 1 1 1 -- 4 0 0 1 1 1 -- 5 1 1 0 1 1 -- 6 0 1 0 1 1 -- 7 1 0 0 1 1 -- 8 0 0 0 1 1 -- 9 1 1 1 0 1 -- 10 0 1 1 0 1 -- 11 1 0 1 0 1 -- 12 0 0 1 0 1 -- 13 1 1 0 0 1 -- 14 0 1 0 0 1 -- 15 1 0 0 0 1 -- 16 0 0 0 0 1 -- 17 1 1 1 1 0 -- 18 0 1 1 1 0 -- 19 1 0 1 1 0 -- 20 0 0 1 1 0 -- 21 1 1 0 1 0 -- 22 0 1 0 1 0 -- 23 1 0 0 1 0 -- 24 0 0 0 1 0 -- 25 1 1 1 0 0 -- 26 0 1 1 0 0 -- 27 1 0 1 0 0 -- 28 0 0 1 0 0 -- 29 1 1 0 0 0 -- 30 0 1 0 0 0 -- 31 1 0 0 0 0 -- 32 0 0 0 0 0 -- -- In this scheme the action has the highest priority, as it is the last -- to change, and the expiry has the least priority, as it changes the most. -- The priorities of the expiry, the protection level and the action are -- fixed, but the priorities of the reason and the namespace can be swapped -- through the use of the cfg.bannerDataNamespaceHasPriority table. --]] -- If the reason specified to the template is listed in this table, -- namespace data will take priority over reason data in the protectionCategories -- table. reasonsWithNamespacePriority = { vandalism = true, }, -- The string to use as a namespace key for the protectionCategories table for each -- namespace number. categoryNamespaceKeys = { [ 2] = 'user', [ 3] = 'user', [ 4] = 'project', [ 6] = 'file', [ 8] = 'mediawiki', [ 10] = 'template', [ 12] = 'project', [ 14] = 'category', [100] = 'portal', [828] = 'module', }, protectionCategories = { ['all|all|all|all|all'] = 'Wikipedia fully protected pages', ['all|all|office|all|all'] = 'Wikipedia Office-protected pages', ['all|all|reset|all|all'] = 'Wikipedia Office-protected pages', ['all|all|dmca|all|all'] = 'Wikipedia Office-protected pages', ['all|all|mainpage|all|all'] = 'Wikipedia fully protected main page files', ['all|all|all|extendedconfirmed|all'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected pages', ['all|all|ecp|extendedconfirmed|all'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected pages', ['all|template|all|all|edit'] = 'Wikipedia fully protected templates', ['all|all|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected pages', ['indef|all|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia indefinitely semi-protected pages', ['all|all|blp|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia indefinitely semi-protected biographies of living people', ['temp|all|blp|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia temporarily semi-protected biographies of living people', ['all|all|dispute|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia pages semi-protected due to dispute', ['all|all|sock|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia pages semi-protected from banned users', ['all|all|vandalism|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia pages semi-protected against vandalism', ['all|category|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected categories', ['all|file|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected files', ['all|portal|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected portals', ['all|project|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected project pages', ['all|talk|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected talk pages', ['all|template|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected templates', ['all|user|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected user and user talk pages', ['all|all|all|templateeditor|move'] = 'Wikipedia template-protected pages other than templates and modules', ['all|all|all|templateeditor|edit'] = 'Wikipedia template-protected pages other than templates and modules', ['all|template|all|templateeditor|edit'] = 'Wikipedia template-protected templates', ['all|template|all|templateeditor|move'] = 'Wikipedia template-protected templates', -- move-protected templates ['all|all|blp|sysop|edit'] = 'Wikipedia indefinitely protected biographies of living people', ['temp|all|blp|sysop|edit'] = 'Wikipedia temporarily protected biographies of living people', ['all|all|dispute|sysop|edit'] = 'Wikipedia pages protected due to dispute', ['all|all|sock|sysop|edit'] = 'Wikipedia pages protected from banned users', ['all|all|vandalism|sysop|edit'] = 'Wikipedia pages protected against vandalism', ['all|category|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected categories', ['all|file|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected files', ['all|project|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected project pages', ['all|talk|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected talk pages', ['all|template|all|extendedconfirmed|edit'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected templates', ['all|template|all|extendedconfirmed|move'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected templates', ['all|template|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected templates', ['all|user|all|sysop|edit'] = 'Wikipedia fully protected user and user talk pages', ['all|module|all|all|edit'] = 'Wikipedia fully protected modules', ['all|module|all|templateeditor|edit'] = 'Wikipedia template-protected modules', ['all|module|all|extendedconfirmed|edit'] = 'Wikipedia extended-confirmed-protected modules', ['all|module|all|autoconfirmed|edit'] = 'Wikipedia semi-protected modules', ['all|all|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected pages', ['indef|all|all|sysop|move'] = 'Wikipedia indefinitely move-protected pages', ['all|all|dispute|sysop|move'] = 'Wikipedia pages move-protected due to dispute', ['all|all|vandalism|sysop|move'] = 'Wikipedia pages move-protected due to vandalism', ['all|portal|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected portals', ['all|project|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected project pages', ['all|talk|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected talk pages', ['all|template|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected templates', ['all|user|all|sysop|move'] = 'Wikipedia move-protected user and user talk pages', ['all|all|all|autoconfirmed|autoreview'] = 'Wikipedia pending changes protected pages', ['all|file|all|all|upload'] = 'Wikipedia upload-protected files', }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Expiry category config -------------------------------------------------------------------------------- -- This table configures the expiry category behaviour for each protection -- action. -- * If set to true, setting that action will always categorise the page if -- an expiry parameter is not set. -- * If set to false, setting that action will never categorise the page. -- * If set to nil, the module will categorise the page if: -- 1) an expiry parameter is not set, and -- 2) a reason is provided, and -- 3) the specified reason is not blacklisted in the reasonsWithoutExpiryCheck -- table. expiryCheckActions = { edit = nil, move = false, autoreview = true, upload = false }, reasonsWithoutExpiryCheck = { blp = true, template = true, }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Pagetypes -------------------------------------------------------------------------------- -- This table produces the page types available with the ${PAGETYPE} parameter. -- Keys are namespace numbers, or the string "default" for the default value. pagetypes = { [0] = 'article', [6] = 'file', [10] = 'template', [14] = 'category', [828] = 'module', default = 'page' }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Strings marking indefinite protection -------------------------------------------------------------------------------- -- This table contains values passed to the expiry parameter that mean the page -- is protected indefinitely. indefStrings = { ['indef'] = true, ['indefinite'] = true, ['indefinitely'] = true, ['infinite'] = true, }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Group hierarchy -------------------------------------------------------------------------------- -- This table maps each group to all groups that have a superset of the original -- group's page editing permissions. hierarchy = { sysop = {}, reviewer = {'sysop'}, filemover = {'sysop'}, templateeditor = {'sysop'}, extendedconfirmed = {'sysop'}, autoconfirmed = {'reviewer', 'filemover', 'templateeditor', 'extendedconfirmed'}, user = {'autoconfirmed'}, ['*'] = {'user'} }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Wrapper templates and their default arguments -------------------------------------------------------------------------------- -- This table contains wrapper templates used with the module, and their -- default arguments. Templates specified in this table should contain the -- following invocation, and no other template content: -- -- {{#invoke:Protection banner|main}} -- -- If other content is desired, it can be added between -- <noinclude>...</noinclude> tags. -- -- When a user calls one of these wrapper templates, they will use the -- default arguments automatically. However, users can override any of the -- arguments. wrappers = { ['Template:Pp'] = {}, ['Template:Protection padlock'] = {}, ['Template:Pp-extended'] = {'ecp'}, ['Template:Pp-blp'] = {'blp'}, -- we don't need Template:Pp-create ['Template:Pp-dispute'] = {'dispute'}, ['Template:Pp-main-page'] = {'mainpage'}, ['Template:Pp-move'] = {action = 'move', catonly = 'yes'}, ['Template:Pp-move-dispute'] = {'dispute', action = 'move', catonly = 'yes'}, -- we don't need Template:Pp-move-indef ['Template:Pp-move-vandalism'] = {'vandalism', action = 'move', catonly = 'yes'}, ['Template:Pp-office'] = {'office'}, ['Template:Pp-office-dmca'] = {'dmca'}, ['Template:Pp-pc'] = {action = 'autoreview', small = true}, ['Template:Pp-pc1'] = {action = 'autoreview', small = true}, ['Template:Pp-reset'] = {'reset'}, ['Template:Pp-semi-indef'] = {small = true}, ['Template:Pp-sock'] = {'sock'}, ['Template:Pp-template'] = {'template', small = true}, ['Template:Pp-upload'] = {action = 'upload'}, ['Template:Pp-usertalk'] = {'usertalk'}, ['Template:Pp-vandalism'] = {'vandalism'}, }, -------------------------------------------------------------------------------- -- -- MESSAGES -- -------------------------------------------------------------------------------- msg = { -------------------------------------------------------------------------------- -- Intro blurb and intro fragment -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages specify what is produced by the ${INTROBLURB} and -- ${INTROFRAGMENT} parameters. If the protection is temporary they use the -- intro-blurb-expiry or intro-fragment-expiry, and if not they use -- intro-blurb-noexpiry or intro-fragment-noexpiry. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['intro-blurb-expiry'] = '${PROTECTIONBLURB} until ${EXPIRY}.', ['intro-blurb-noexpiry'] = '${PROTECTIONBLURB}.', ['intro-fragment-expiry'] = '${PROTECTIONBLURB} until ${EXPIRY},', ['intro-fragment-noexpiry'] = '${PROTECTIONBLURB}', -------------------------------------------------------------------------------- -- Tooltip blurb -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages specify what is produced by the ${TOOLTIPBLURB} parameter. -- If the protection is temporary the tooltip-blurb-expiry message is used, and -- if not the tooltip-blurb-noexpiry message is used. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['tooltip-blurb-expiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL} until ${EXPIRY}.', ['tooltip-blurb-noexpiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL}.', ['tooltip-fragment-expiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL} until ${EXPIRY},', ['tooltip-fragment-noexpiry'] = 'This ${PAGETYPE} is ${PROTECTIONLEVEL}', -------------------------------------------------------------------------------- -- Special explanation blurb -------------------------------------------------------------------------------- -- An explanation blurb for pages that cannot be unprotected, e.g. for pages -- in the MediaWiki namespace. -- It is possible to use banner parameters in this message. ['explanation-blurb-nounprotect'] = 'See the [[Wikipedia:Protection policy|' .. 'protection policy]] and ${PROTECTIONLOG} for more details.' .. ' Please discuss any changes on the ${TALKPAGE}; you' .. ' may ${EDITREQUEST} to ask an' .. ' [[Wikipedia:Administrators|administrator]] to make an edit if it' .. ' is [[Help:Minor edit#When to mark an edit as a minor edit' .. '|uncontroversial]] or supported by [[Wikipedia:Consensus' .. '|consensus]].', -------------------------------------------------------------------------------- -- Protection log display values -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages determine the display values for the protection log link -- or the pending changes log link produced by the ${PROTECTIONLOG} parameter. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['protection-log-display'] = 'protection log', ['pc-log-display'] = 'pending changes log', -------------------------------------------------------------------------------- -- Current version display values -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages determine the display values for the page history link -- or the move log link produced by the ${CURRENTVERSION} parameter. -- It is possible to use banner parameters in these messages. ['current-version-move-display'] = 'current title', ['current-version-edit-display'] = 'current version', -------------------------------------------------------------------------------- -- Talk page -------------------------------------------------------------------------------- -- This message determines the display value of the talk page link produced -- with the ${TALKPAGE} parameter. -- It is possible to use banner parameters in this message. ['talk-page-link-display'] = 'talk page', -------------------------------------------------------------------------------- -- Edit requests -------------------------------------------------------------------------------- -- This message determines the display value of the edit request link produced -- with the ${EDITREQUEST} parameter. -- It is possible to use banner parameters in this message. ['edit-request-display'] = 'submit an edit request', -------------------------------------------------------------------------------- -- Expiry date format -------------------------------------------------------------------------------- -- This is the format for the blurb expiry date. It should be valid input for -- the first parameter of the #time parser function. ['expiry-date-format'] = 'F j, Y "at" H:i e', -------------------------------------------------------------------------------- -- Tracking categories -------------------------------------------------------------------------------- -- These messages determine which tracking categories the module outputs. ['tracking-category-incorrect'] = 'Wikipedia pages with incorrect protection templates', ['tracking-category-template'] = 'Wikipedia template-protected pages other than templates and modules', -------------------------------------------------------------------------------- -- Images -------------------------------------------------------------------------------- -- These are images that are not defined by their protection action and protection level. ['image-filename-indef'] = 'Full-protection-shackle.svg', ['image-filename-default'] = 'Transparent.gif', -------------------------------------------------------------------------------- -- End messages -------------------------------------------------------------------------------- } -------------------------------------------------------------------------------- -- End configuration -------------------------------------------------------------------------------- } g4f6dkimoikv05ulbf832zu7omkf2fc 8 5086 359287 233786 2026-04-17T12:11:29Z ChiK 1136 synced to en 359287 javascript text/javascript /* jshint smarttabs:true, loopfunc:true, forin:false */ /* global mw, $ */ // TODO: make autodate an option in the CiteTemplate object, not a preference // Global object // TODO: // * Remove this once the page is moved to a module 'ext.gadget.refToolbarDialogs' depending on 'ext.gadget.refToolbarBase' if (typeof CiteTB === 'undefined') { var CiteTB = { "Templates": {}, // All templates "Options": {}, // Global options "UserOptions": {}, // User options "DefaultOptions": {}, // Script defaults "ErrorChecks": {} // Error check functions }; } // TODO: Move this to [[MediaWiki:Gadget-refToolbarDialogs.css]] and add it to the definition of module 'ext.gadget.refToolbarDialogs' mw.util.addCSS(".cite-form-td {" + "height: 0 !important;" + "padding: 0.1em !important;" + "}"); // Default options, these mainly exist so the script won't break if a new option is added CiteTB.DefaultOptions = { "date format": "<year>-<zmonth>-<zdate>", "autodate fields": [], "months": ['Jan', 'Feb', 'Mar', 'Apr', 'May', 'Jun', 'Jul', 'Aug', 'Sep', 'Oct', 'Nov', 'Dec'], "modal": true, "autoparse": false, "expandtemplates": false }; // Get an option - user settings override global which override defaults CiteTB.getOption = function (opt) { if (CiteTB.UserOptions[opt] !== undefined) { return CiteTB.UserOptions[opt]; } else if (CiteTB.Options[opt] !== undefined) { return CiteTB.Options[opt]; } return CiteTB.DefaultOptions[opt]; }; CiteTB.init = function () { /* Main stuff, build the actual toolbar structure * 1. get the template list, make the dropdown list and set up the template dialog boxes * 2. actually build the toolbar: * * A section for cites * ** dropdown for the templates (previously defined) * ** button for named refs with a dialog box * ** button for errorcheck * 3. add the whole thing to the main toolbar */ if (typeof $('div[rel=cites]')[0] !== 'undefined') { // Mystery IE bug workaround return; } $('head').trigger('reftoolbarbase'); var $target = $('#wpTextbox1'); var temlist = {}; for (var t in CiteTB.Templates) { var tem = CiteTB.Templates[t]; var sform = CiteTB.escStr(tem.shortform); var actionobj = { type: 'dialog', module: 'cite-dialog-' + sform }; var dialogobj = {}; dialogobj['cite-dialog-' + sform] = { resizeme: false, title: mw.message('cite-dialog-' + sform), id: 'citetoolbar-' + sform, init: function () { }, html: tem.getInitial(), dialog: { width: 680, open: function () { $(this).html(CiteTB.getOpenTemplate().getForm()); /** @param {jQuery.Event} e */ $('.cite-prev-parse').on('click', function (e) { e.preventDefault(); CiteTB.prevParseClick(); }); }, buttons: { 'cite-form-submit': function () { var ref = CiteTB.getRef(false, true); $(this).dialog('close'); $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction($(this).data('context'), { type: 'encapsulate', options: { post: ref } }, $(this)); }, 'cite-form-showhide': CiteTB.showHideExtra, 'cite-refpreview': function () { var ref = CiteTB.getRef(false, false); var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-" + CiteTB.escStr(template.shortform)); div.find('.cite-preview-label').show(); div.find('.cite-ref-preview').text(ref).show(); if (CiteTB.getOption('autoparse')) { CiteTB.prevParseClick(); } else { div.find('.cite-prev-parse').show(); div.find('.cite-prev-parsed-label').hide(); div.find('.cite-preview-parsed').html(''); } }, 'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function () { $(this).dialog('close'); }, 'cite-form-reset': function () { CiteTB.resetForm(); } } } }; try { $target.wikiEditor('addDialog', dialogobj); } catch (e) { // TypeError: range is null } //if (!CiteTB.getOption('modal')) { //$('#citetoolbar-'+sform).dialog('option', 'modal', false); //} temlist[sform] = {label: tem.templatename, action: actionobj}; } var refsection = { 'sections': { 'cites': { type: 'toolbar', label: mw.msg('cite-section-label'), groups: { 'template': { tools: { 'template': { type: 'select', label: mw.msg('cite-template-list'), list: temlist } } }, 'namedrefs': { label: mw.msg('cite-named-refs-label'), tools: { 'nrefs': { type: 'button', action: { type: 'dialog', module: 'cite-toolbar-namedrefs' }, icon: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Nuvola_clipboard_lined.svg/22px-Nuvola_clipboard_lined.svg.png', section: 'cites', group: 'namedrefs', label: mw.msg('cite-named-refs-button') } } }, 'errorcheck': { label: mw.msg('cite-errorcheck-label'), tools: { 'echeck': { type: 'button', action: { type: 'dialog', module: 'cite-toolbar-errorcheck' }, icon: '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Nuvola_apps_korganizer-NO.png/22px-Nuvola_apps_korganizer-NO.png', section: 'cites', group: 'errorcheck', label: mw.msg('cite-errorcheck-button') } } } } } } }; var defaultdialogs = { 'cite-toolbar-errorcheck': { title: mw.message('cite-errorcheck-label'), id: 'citetoolbar-errorcheck', resizeme: false, init: function () { }, html: '<div id="cite-namedref-loading">' + '<img src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif" />' + '&nbsp;' + mw.messages.get('cite-loading') + '</div>', dialog: { width: 550, open: function () { CiteTB.loadRefs(); }, buttons: { 'cite-errorcheck-submit': function () { var errorchecks = $("input[name='cite-err-test']:checked"); var errors = []; for (var i = 0; i < errorchecks.length; i++) { errors = errors.concat(CiteTB.ErrorChecks[$(errorchecks[i]).val()].run()); } CiteTB.displayErrors(errors); $(this).dialog('close'); }, 'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function () { $(this).dialog('close'); } } } }, 'cite-toolbar-namedrefs': { title: mw.message('cite-named-refs-title'), resizeme: false, id: 'citetoolbar-namedrefs', html: '<div id="cite-namedref-loading">' + '<img src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Loading.gif" />' + '&nbsp;' + mw.messages.get('cite-loading') + '</div>', init: function () { }, dialog: { width: 550, open: function () { CiteTB.loadRefs(); }, buttons: { 'cite-form-submit': function () { var refname = $("#cite-namedref-select").val(); if (refname === '') { return; } $(this).dialog('close'); $.wikiEditor.modules.toolbar.fn.doAction($(this).data('context'), { type: 'encapsulate', options: { post: CiteTB.getNamedRef(refname, true) } }, $(this)); }, 'wikieditor-toolbar-tool-link-cancel': function () { $(this).dialog('close'); } } } } }; try { $target.wikiEditor('addDialog', defaultdialogs); } catch (e) { // error occurred setting up wikieditor. } $('#citetoolbar-namedrefs').off('dialogopen'); if (!CiteTB.getOption('modal')) { //$('#citetoolbar-namedrefs').dialog('option', 'modal', false); //$('#citetoolbar-errorcheck').dialog('option', 'modal', false); mw.util.addCSS(".ui-widget-overlay {" + "display:none !important;" + "}"); } try { $target.wikiEditor('addToToolbar', refsection); } catch (e) { // error occurred setting up wikieditor. } }; // Load local data - messages, cite templates, etc. $(document).ready(function () { mw.loader.load('/w/index.php?title=MediaWiki:RefToolbarMessages-en.js&action=raw&ctype=text/javascript'); }); // Setup the main object CiteTB.mainRefList = []; CiteTB.refsLoaded = false; // REF FUNCTIONS // Actually assemble a ref from user input CiteTB.getRef = function (inneronly, forinsert) { var i, j, g, group; var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var templatename = template.templatename; var res = ''; var refobj = {'shorttag': false}; if (!inneronly) { group = $('#cite-' + CiteTB.escStr(template.shortform) + '-group').val(); var refname = $('#cite-' + CiteTB.escStr(template.shortform) + '-name').val(); res += '<ref'; if (refname) { refname = $.trim(refname); res += ' name=' + CiteTB.getQuotedString(refname); refobj.refname = refname; } if (group) { group = $.trim(group); res += ' group=' + CiteTB.getQuotedString(group); refobj.refgroup = group; } res += '>'; } var content = '{{' + templatename; for (g in template.incrementables) { group = template.incrementables[g]; for (i = 1; i <= group.val; i++) { for (j = 0; j < group.fields.length; j++) { var fieldname = group.fields[j].field; var fieldid = fieldname.replace('<N>', i.toString()); var field = $('#cite-' + CiteTB.escStr(template.shortform) + '-' + fieldid).val(); if (field) { content += ' |' + fieldid + '='; content += $.trim(field); } } } } for (i = 0; i < template.basic.length; i++) { if (template.basic[i].increment_group) { continue; } var fieldname = template.basic[i].field; var field = $('#cite-' + CiteTB.escStr(template.shortform) + '-' + fieldname).val(); if (field) { content += ' |' + fieldname + '='; content += $.trim(field); } } if ($('#cite-form-status').val() !== 'closed') { for (i = 0; i < template.extra.length; i++) { if (template.extra[i].increment_group) { continue; } var fieldname = template.extra[i].field; var field = $('#cite-' + CiteTB.escStr(template.shortform) + '-' + fieldname).val(); if (field) { content += ' |' + fieldname + '='; content += $.trim(field); } } } content += '}}'; res += content; refobj.content = content; if (!inneronly) { res += '</ref>'; } if (forinsert) { CiteTB.mainRefList.push(refobj); } return res; }; // Make a reference to a named ref CiteTB.getNamedRef = function (refname, forinsert) { if (forinsert) { CiteTB.mainRefList.push({'shorttag': true, 'refname': refname}); } return '<ref name=' + CiteTB.getQuotedString(refname) + ' />'; }; // Function to load the ref list CiteTB.loadRefs = function () { if (CiteTB.refsLoaded) { return; } CiteTB.getPageText(CiteTB.loadRefsInternal); }; // Function that actually loads the list from the page text CiteTB.loadRefsInternal = function (text) { // What this does: extract first name/group extract second name/group shorttag inner content var refsregex = /< *ref(?: +(name|group) *= *(?:"([^"]*?)"|'([^']*?)'|([^ '"\/\>]*?)) *)? *(?: +(name|group) *= *(?:"([^"]*?)"|'([^']*?)'|([^ '"\/\>]*?)) *)? *(?:\/ *>|>((?:.|\n)*?)< *\/ *ref *>)/gim; // This should work regardless of the quoting used for names/groups and for linebreaks in the inner content while (true) { var ref = refsregex.exec(text); if (ref === null) { break; } var refobj = {}; if (ref[9]) { // Content + short tag check //alert('"'+ref[9]+'"'); refobj.content = ref[9]; refobj.shorttag = false; } else { refobj.shorttag = true; } if (ref[1] !== '') { // First name/group if (ref[2]) { refobj['ref' + ref[1]] = ref[2]; } else if (ref[3]) { refobj['ref' + ref[1]] = ref[3]; } else { refobj['ref' + ref[1]] = ref[4]; } } if (ref[5] !== '') { // Second name/group if (ref[6]) { refobj['ref' + ref[5]] = ref[6]; } else if (ref[7]) { refobj['ref' + ref[5]] = ref[7]; } else { refobj['ref' + ref[5]] = ref[8]; } } CiteTB.mainRefList.push(refobj); } CiteTB.refsLoaded = true; CiteTB.setupErrorCheck(); CiteTB.setupNamedRefs(); }; // AJAX FUNCTIONS // Parse some wikitext and hand it off to a callback function CiteTB.parse = function (text, callback) { $.post(mw.util.wikiScript('api'), {action: 'parse', title: mw.config.get('wgPageName'), text: text, prop: 'text', format: 'json'}, function (data) { var html = data.parse.text['*']; callback(html); }, 'json' ); }; // Use the API to expand templates on some text CiteTB.expandtemplates = function (text, callback) { $.post(mw.util.wikiScript('api'), {action: 'expandtemplates', title: mw.config.get('wgPageName'), text: text, format: 'json'}, function (data) { var restext = data.expandtemplates['*']; callback(restext); }, 'json' ); }; // Function to get the page text CiteTB.getPageText = function (callback) { var section = $("input[name='wpSection']").val(); if (section !== '') { var postdata = { action: 'query', prop: 'revisions', rvprop: 'content', pageids: mw.config.get('wgArticleId'), format: 'json' }; if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) { postdata.rvexpandtemplates = '1'; } $.get(mw.util.wikiScript('api'), postdata, function (data) { var pagetext = data.query.pages[mw.config.get('wgArticleId').toString()].revisions[0]['*']; callback(pagetext); }, 'json' ); } else { if (CiteTB.getOption('expandtemplates')) { CiteTB.expandtemplates($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text(), callback); } else { callback($('#wpTextbox1').wikiEditor('getContents').text()); } } }; // Safe version of decodeURIComponent() that doesn't throw exceptions. // If the native decodeURIComponent() threw an exception, the original string will be returned. CiteTB.safeDecodeURIComponent = function (s) { try { s = decodeURIComponent(s); } catch (e) { } return s; }; // Autofill a template from an ID (ISBN, DOI, PMID, URL) CiteTB.initAutofill = function () { var elemid = $(this).attr('id'); var res = /^cite\-auto\-(.*?)\-(.*)\-(.*)$/.exec(elemid); var tem = res[1]; var field = res[2]; var autotype = res[3]; var id = $('#cite-' + tem + '-' + field).val(); if (!id) { return false; } var url = '//reftoolbar.toolforge.org/lookup.php?'; // Citoid expects minimally encoded input, so do some speculative decoding here to avoid // 404 fetches. https://phabricator.wikimedia.org/T146539 id = CiteTB.safeDecodeURIComponent(id); url += autotype + '=' + encodeURIComponent(id); url += '&template=' + encodeURIComponent(tem); var s = document.createElement('script'); s.setAttribute('src', url); s.setAttribute('type', 'text/javascript'); document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(s); return false; }; // Callback for autofill // TODO: Autofill the URL, at least for DOI CiteTB.autoFill = function (data, template, type) { var cl = 'cite-' + template + '-'; var i, j, coauthors; $('.' + cl + 'title').val(data.title); // Fill in authors if (data.authors && data.authors.length > 0) { if ($('.' + cl + 'last-incr-1').length != 0) { var classes = $('.' + cl + 'last-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/); var group = false; var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/; for (var c = 0; c < classes.length; c++) { if (patt.exec(classes[c])) { group = patt.exec(classes[c])[1]; break; } } $('.' + cl + 'last-incr-1').val(data.authors[0][0]); $('.' + cl + 'first-incr-1').val(data.authors[0][1]); elemid = '#cite-incr-' + template + '-' + group; for (var i = 2; i < data.authors.length + 1; i++) { $(elemid).click(); $('.' + cl + 'last-incr-' + i.toString()).val(data.authors[i - 1][0]); $('.' + cl + 'first-incr-' + i.toString()).val(data.authors[i - 1][1]); } } else if ($('.' + cl + 'author-incr-1').length != 0) { var classes = $('.' + cl + 'author-incr-1').eq(0).attr('class').split(/\s+/); var group = false; var patt = /cite-[^-]*?-incr-(.*)/ for (var c = 0; c < classes.length; c++) { if (patt.exec(classes[c])) { group = patt.exec(classes[c])[1]; break; } } $('.' + cl + 'author-incr-1').val(data.authors[0].join(', ')); elemid = '#cite-incr-' + template + '-' + group; for (var i = 2; i < data.authors.length + 1; i++) { $(elemid).click(); $('.' + cl + 'author-incr-' + i.toString()).val(data.authors[i - 1].join(', ')); } } else if ($('.' + cl + 'last1').length != 0) { for (i = 0; data.authors && i < data.authors.length; i++) { if ($('.' + cl + 'last' + (i + 1)).length) { $('.' + cl + 'last' + (i + 1)).val(data.authors[i][0]); $('.' + cl + 'first' + (i + 1)).val(data.authors[i][1]); } else { coauthors = []; for (j = i; j < data.authors.length; j++) { coauthors.push(data.authors[j].join(', ')); } $('.' + cl + 'coauthors').val(coauthors.join('; ')); break; } } } else if ($('.' + cl + 'author1').length !== 0) { for (i = 0; data.authors && i < data.authors.length; i++) { if ($('.' + cl + 'author' + (i + 1)).length) { $('.' + cl + 'author' + (i + 1)).val(data.authors[i].join(', ')); } else { coauthors = []; for (j = i; j < data.authors.length; j++) { coauthors.push(data.authors[j].join(', ')); } $('.' + cl + 'coauthors').val(coauthors.join('; ')); break; } } } else { var authors = []; for (i = 0; data.authors && i < data.authors.length; i++) { authors.push(data.authors[i].join(', ')); } $('.' + cl + 'authors').val(authors.join('; ')); } } // Format partial dates of the format YYYY-MM, YYYY-MM-XX, or YYYY-MM-DD correctly if (data.date) { try { var DT = new Date(data.date); if (/^\d{4}-\d{2}(-XX)?$/i.test(data.date)) { data.date = data.date.replace('-XX', ''); $('.' + cl + 'date').val(CiteTB.formatDate(DT, false, true)); } else if (/^\d{4}-\d{2}-\d{2}?/i.test(data.date)) { $('.' + cl + 'date').val(CiteTB.formatDate(DT, true, true)); } else { $('.' + cl + 'date').val(data.date); } } catch (e) { } } else { $('.' + cl + 'date').val(data.date); } if (type === 'pmid' || type === 'doi') { $('.' + cl + 'journal').val(data.journal); $('.' + cl + 'volume').val(data.volume); $('.' + cl + 'issue').val(data.issue); $('.' + cl + 'pages').val(data.pages); if (type === 'pmid' && data.doi) { $('.' + cl + 'doi').val(data.doi); } } else if (type === 'isbn') { $('.' + cl + 'publisher').val(data.publisher); $('.' + cl + 'location').val(data.location); $('.' + cl + 'edition').val(data.edition); } else if (type === 'url') { $('.' + cl + 'journal').val(data.journal); $('.' + cl + 'volume').val(data.volume); $('.' + cl + 'issue').val(data.issue); $('.' + cl + 'pages').val(data.pages); $('.' + cl + 'publisher').val(data.publisher); $('.' + cl + 'edition').val(data.edition); $('.' + cl + 'isbn').val(data.isbn); $('.' + cl + 'issn').val(data.issn); $('.' + cl + 'doi').val(data.doi); // "en-US" isn't a valid value for the language parameter if (data.language && data.language !== 'en-US' && data.language !== 'en-GB') { $('.' + cl + 'language').val(data.language); } $('.' + cl + 'chapter').val(data.chapter); } }; // FORM DIALOG FUNCTIONS // Add new incrementable fields CiteTB.incrementFields = function () { template = CiteTB.getOpenTemplate(); var currentrow = $(this).parents('tr')[0]; $(this).prev().css('width', '100%'); $(this).detach(); var elemid = $(this).attr('id'); var res = /^cite\-incr\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid); group = res[2]; increments = template.incrementables[group]; fields = increments.fields; incrval = increments.val + 1; template.incrementables[group].val += 1; trs = template.makeFormInner(fields, false); trs.reverse(); for (var i = 0; i < trs.length; i++) { $(currentrow).after(trs[i]); } }; // fill the accessdate param with the current date CiteTB.fillAccessdate = function () { var elemid = $(this).attr('id'); var res = /^cite\-date\-(.*?)\-(.*)$/.exec(elemid); var id = res[1]; var field = res[2]; var DT = new Date(); var datestr = CiteTB.formatDate(DT); $('#cite-' + id + '-' + field).val(datestr); return false; }; CiteTB.formatDate = function (DT, useday, usemonth) { if (typeof useday == "undefined") { useday = true; } if (typeof usemonth == "undefined") { usemonth = true; } var datestr = CiteTB.getOption('date format'); var zmonth = ''; var month = DT.getUTCMonth() + 1; if (month < 10) { zmonth = "0" + month.toString(); } else { zmonth = month.toString(); } month = month.toString(); var zdate = ''; var date = DT.getUTCDate(); if (date < 10) { zdate = "0" + date.toString(); } else { zdate = date.toString(); } date = date.toString(); if (useday) { datestr = datestr.replace('<date>', date); datestr = datestr.replace('<zdate>', zdate); } else { datestr = datestr.replace('<date>', ''); datestr = datestr.replace('<zdate>', ''); } if (usemonth) { datestr = datestr.replace('<month>', month); datestr = datestr.replace('<zmonth>', zmonth); datestr = datestr.replace('<monthname>', CiteTB.getOption('months')[DT.getUTCMonth()]); } else { datestr = datestr.replace('<month>', ''); datestr = datestr.replace('<zmonth>', ''); datestr = datestr.replace('<monthname>', ''); } datestr = datestr.replace('<year>', DT.getUTCFullYear().toString()); return datestr.replace(/^[ \/\-\,\.]*(.*?)[ \/\-\,\.]*$/g, "$1"); // Cleanup any dangling spaces or connectors that might result from omitting date/month }; // Function called after the ref list is loaded, to actually set the contents of the named ref dialog // Until the list is loaded, its just a "Loading" placeholder CiteTB.setupNamedRefs = function () { var names = [], i; for (i = 0; i < CiteTB.mainRefList.length; i++) { if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag && CiteTB.mainRefList[i].refname) { names.push(CiteTB.mainRefList[i]); } } var stuff = $('<div>'); $('#citetoolbar-namedrefs').html(stuff); if (names.length === 0) { stuff.html(mw.messages.get('cite-no-namedrefs')); } else { stuff.html(mw.messages.get('cite-namedrefs-intro')); var select = $('<select id="cite-namedref-select">'); select.append($('<option value="" />').text(mw.messages.get('cite-named-refs-dropdown'))); for (i = 0; i < names.length; i++) { select.append($('<option />').text(names[i].refname)); } stuff.after(select); select.before('<br />'); var prevlabel = $('<div id="cite-nref-preview-label" style="display:none;" />').html(mw.messages.get('cite-raw-preview')); select.after(prevlabel); prevlabel.before("<br /><br />"); prevlabel.after('<div id="cite-namedref-preview" style="padding:0.5em; font-size:110%" />'); var parselabel = $('<span id="cite-parsed-label" style="display:none;" />').html(mw.messages.get('cite-parsed-label')); $('#cite-namedref-preview').after(parselabel); parselabel.after('<div id="cite-namedref-parsed" style="padding-bottom:0.5em; font-size:110%" />'); var link = $('<a href="#" id="cite-nref-parse" style="margin:0 1em 0 1em; display:none; color:darkblue" />'); link.html(mw.messages.get('cite-form-parse')); $('#cite-namedref-parsed').after(link); $("#cite-namedref-select").on('change', CiteTB.namedRefSelectClick); $('#cite-nref-parse').on('click', CiteTB.nrefParseClick); } }; // Function to get the errorcheck form HTML CiteTB.setupErrorCheck = function () { var form = $('<div id="cite-errorcheck-heading" />').html(mw.messages.get('cite-errorcheck-heading')); var ul = $("<ul id='cite-errcheck-list' />"); var test; for (var t in CiteTB.ErrorChecks) { test = CiteTB.ErrorChecks[t]; ul.append(test.getRow()); } form.append(ul); $('#citetoolbar-errorcheck').html(form); }; // Callback function for parsed preview CiteTB.fillNrefPreview = function (parsed) { $('#cite-parsed-label').show(); $('#cite-namedref-parsed').html(parsed); }; // Click handler for the named-ref parsed preview CiteTB.nrefParseClick = function () { var choice = $("#cite-namedref-select").val(); if (choice === '') { $('#cite-parsed-label').hide(); $('#cite-namedref-parsed').text(''); return false; } $('#cite-nref-parse').hide(); for (var i = 0; i < CiteTB.mainRefList.length; i++) { if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag && CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) { CiteTB.parse(CiteTB.mainRefList[i].content, CiteTB.fillNrefPreview); return false; } } }; // Click handler for the named-ref dropdown CiteTB.lastnamedrefchoice = ''; CiteTB.namedRefSelectClick = function () { var choice = $("#cite-namedref-select").val(); if (CiteTB.lastnamedrefchoice == choice) { return; } CiteTB.lastnamedrefchoice = choice; $('#cite-parsed-label').hide(); $('#cite-namedref-parsed').text(''); if (choice === '') { $('#cite-nref-preview-label').hide(); $('#cite-namedref-preview').text(''); $('#cite-nref-parse').hide(); return; } for (var i = 0; i < CiteTB.mainRefList.length; i++) { if (!CiteTB.mainRefList[i].shorttag && CiteTB.mainRefList[i].refname == choice) { $('#cite-nref-preview-label').show(); $('#cite-namedref-preview').text(CiteTB.mainRefList[i].content); if (CiteTB.getOption('autoparse')) { CiteTB.nrefParseClick(); } else { $('#cite-nref-parse').show(); } } } }; // callback function for parsed preview CiteTB.fillTemplatePreview = function (text) { var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-" + CiteTB.escStr(template.shortform)); div.find('.cite-prev-parsed-label').show(); div.find('.cite-preview-parsed').html(text); }; // Click handler for template parsed preview CiteTB.prevParseClick = function () { var ref = CiteTB.getRef(true, false); var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-" + CiteTB.escStr(template.shortform)); div.find('.cite-prev-parse').hide(); CiteTB.parse(ref, CiteTB.fillTemplatePreview); }; // Show/hide the extra fields in the dialog box CiteTB.showHideExtra = function () { var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-" + CiteTB.escStr(template.shortform)); var setting = div.find(".cite-form-status").val(); if (setting === 'closed') { div.find(".cite-form-status").val('open'); div.find('.cite-extra-fields').show(1, function () { // jQuery adds "display:block", which screws things up div.find('.cite-extra-fields').attr('style', 'width:100%; background-color:transparent;'); }); } else { div.find(".cite-form-status").val('closed'); div.find('.cite-extra-fields').hide(); } }; // Resets form fields and previews CiteTB.resetForm = function () { var template = CiteTB.getOpenTemplate(); var div = $("#citetoolbar-" + CiteTB.escStr(template.shortform)); div.html(template.getForm()); }; // STRING UTILITY FUNCTIONS // Returns a string quoted as necessary for name/group attributes CiteTB.getQuotedString = function (s) { var sq = /\'/.test(s); // single quotes var dq = /\"/.test(s); // double quotes if (!sq && !dq) { // Always quotes for non-latin alphabet return '"' + s + '"'; } else if (!dq) { // Can use double quotes return '"' + s + '"'; } else if (!sq) { // Can use single quotes return "'" + s + "'"; } else { // Has double and single quotes s = s.replace(/\"/g, '\''); return '"' + s + '"'; } }; // Fix up strings for output - capitalize first char, replace underscores with spaces CiteTB.fixStr = function (s) { s = s.slice(0, 1).toUpperCase() + s.slice(1); s = s.replace('_', ' '); return s; }; // Escape spaces and quotes for use in HTML classes/ids CiteTB.escStr = function (s) { return s.replace(' ', '-').replace("'", "\'").replace('"', '\"'); }; // MISC FUNCTIONS // Determine which template form is open, and get the template object for it CiteTB.getOpenTemplate = function () { var dialogs = $(".ui-dialog-content.ui-widget-content:visible"); var templatename = $(dialogs[0]).find(".cite-template").val(); return CiteTB.Templates[templatename]; }; // Display the report for the error checks CiteTB.displayErrors = function (errors) { $('#cite-err-report').remove(); var table = $('<table id="cite-err-report" style="width:100%; border:1px solid #A9A9A9; background-color:#FFEFD5; padding:0.25em; margin-top:0.5em" />'); $('#editpage-copywarn').before(table); var tr; var tr1 = $('<tr style="width:100%" />'); var th1 = $('<th style="width:60%; font-size:110%" />').html(mw.messages.get('cite-err-report-heading')); var th2 = $('<th style="text-align:right; width:40%" />'); var im = $('<img />').attr('src', '//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Gtk-stop.svg/20px-Gtk-stop.svg.png'); im.attr('alt', mw.messages.get('cite-err-report-close')).attr('title', mw.messages.get('cite-err-report-close')); var ad = $('<a id="cite-err-check-close" />').attr('href', '#'); ad.append(im); th2.append(ad); tr1.append(th1).append(th2); table.append(tr1); $('#cite-err-check-close').on('click', function () { $('#cite-err-report').remove(); }); if (errors.length === 0) { tr = $('<tr style="width:100%;" />'); var td = $('<td style="text-align:center; margin:1.5px;" />').html(mw.messages.get('cite-err-report-empty')); tr.append(td); table.append(tr); return; } for (var e in errors) { var err = errors[e]; tr = $('<tr style="width:100%;" />'); var td1 = $('<td style="border: 1px solid black; margin:1.5px; width:60%" />').html(err.err); var td2 = $('<td style="border: 1px solid black; margin:1.5px; width:40%" />').html(mw.messages.get(err.msg)); tr.append(td1).append(td2); table.append(tr); } }; 91la7qnh1g1zx588og0jh9tkjw6z7rb 8 5087 359286 60748 2026-04-17T12:06:41Z ChiK 1136 359286 javascript text/javascript mw.log.warn( '[[w:tcy:MediaWiki:RefToolbarBase.js]] was moved to [[w:tcy:MediaWiki:Gadget-refToolbarBase.js]].' ); mw.loader.load( 'https://tcy.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-refToolbarBase.js&action=raw&ctype=text/javascript' ); bdgsp2a9m3xqzt6p9xigyqu1izv1akc 10 24268 359303 351857 2026-04-18T05:13:05Z ChiK 1136 359303 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{{noanchor|no}}}|yes|<!--nothing-->|<span id="{{anchorencode:{{{1}}}}}"></span>}}<span class="plainlinks nourlexpansion lx">[[:{{encodefirst|{{ucfirst:{{{1|ಲೇಕನೊ}}}}}}}]] ([[Special:EditPage/{{{1}}}|edit]]&nbsp;&#124; [[Talk:{{{1}}}|talk]]&nbsp;&#124; [[Special:PageHistory/{{{1}}}|history]]<span class="sysop-show">&nbsp;&#124; [[Special:ProtectPage/{{{1}}}|protect]]&nbsp;&#124; [[Special:DeletePage/{{{1}}}|delete]]</span>&nbsp;&#124; [{{fullurl:Special:WhatLinksHere/{{{1}}}|limit=999}} links]&nbsp;&#124; [{{fullurl:{{{1}}}|action=watch}} watch]&nbsp;&#124; [{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode:{{{1}}}}}}} logs]&nbsp;&#124; [https://tools.wmflabs.org/pageviews?pages={{urlencode:{{encodefirst|{{{1}}}}}|WIKI}}&project=en.wikipedia.org views])</span><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> hupyvm7wh4o2dsu0o6m5l0kd7my4y2g 0 25272 359288 359095 2026-04-17T12:43:43Z Vishwanatha Badikana 38 359288 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ಒಳದನಿ | image = File:Oladani.png | image_size = | caption = ಪುಸ್ತಕ ಮುಖಪುಟ | author = ಡಾ.ಮೀನಾಕ್ಷಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ | title_orig = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | series = | subject = ಕವನ ಸಂಕಲನ | genre = | publisher = ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶನ, ಮಂಗಳೂರು | pub_date = ೨೦೧೨ | english_pub_date = | media_type = ಮುದ್ರಣ | pages = | isbn = | oclc = | preceded_by = | followed_by = }} '''ಒಳದನಿ''' ಕವಯತ್ರಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಆರ್ ಬರೆಯಿನ ಕಬಿತೆದ ಸಂಕಲನ. ಈ ಕೃತಿನ್ ಮಂಗಳೂರಿದ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=ಮೀನಾಕ್ಷಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಒಳದನಿ, ೨೦೧೨, ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶನ, ಮಂಗಳೂರು}}</ref> == ಕೃತಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಈ ಪುಸ್ತಕ ಒಂಜಿ ಕಬಿತೆದ ಸಂಕಲನ . ಕವಯತ್ರಿ ನ ರಡ್ಡನೇ ಕವನ ಸಂಕಲನ. ಉಂದು ಕವಯತ್ರಿನ ಅವೇತೋ ಅನುಭವ,ವಿಚಾರೊಲು, ಚಿಂತನೆಲು,ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಉಡಲ್‌ಡ್ ಮೂಡಿನ್ಂಚಿನ ಭಾವನೆಲೆದ ದನಿಯೆ ಈ ಒಳದನಿ.ಒಂದು ಒಂಜಿ ಸ್ರೀ ಪರ ಕಬಿತೆ ಪಂದ್ ವೇಣುಗೋಪಲ ಕಾಸರಗೋಡು ಪನ್ಪೆರ್. == ಪ್ರತಿ ಬೊಕ್ಕ ಲಭ್ಯತೆ == ಈ ಕೃತಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯೊನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಡ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್‌ದೆರ್. ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಯೋಜನೆದ ಅಡಿಟ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್ ಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಸೂಕ್ತ ಅನುಮತಿ ಇಪ್ಪುನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕೃತಿದ ಪ್ರತಿನ್ ತಿರ್ತ್‌ದ ಲಿಂಕ್‌ದ ಮೂಲಕ ತೂವೊಲಿ: * [[:s:tcy:ಒಳದನಿ|ಒಳದನಿ - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್]] * [[:s:tcy:ಪರಿವಿಡಿ:ಒಳದನಿ.pdf|ಪರಿವಿಡಿ]] == ಉಂದೆನ್ ತೂಲೆ == * [[ ಸಾಹಿತ್ಯ , ಸಂಸ್ಕ್ರ್‌ತಿ,ಕಲೆ,ಸಂಘಟನೆ]] * [[ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್]] == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ [https://kn.wikisource.org/wiki/ಒಳದನಿ -ಕವನ ಸಂಕಲನ] == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> [[Category:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು]] [[Category:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀ ವಾದ ಬೊಕ್ಕೊ ಜಾನಪದ ೨೦೨೬]] j8oqdakb530bywf3ezno9l05prko1bd 0 25356 359305 357580 2026-04-18T05:31:19Z CommonsDelinker 412 Removing [[:c:File:Sadhguru,_Manju_Warrier_&_Shashi_Kumar_at_KLF_2017.jpg|Sadhguru,_Manju_Warrier_&_Shashi_Kumar_at_KLF_2017.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 10 April 2026. 359305 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ | image = Sadhguru, Manju Warrier & Shashi Kumar at KLF 2017 (cropped)2.jpg }} '''ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್''' ( ʋaːɾjər ; ಜನನ ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮/೧೯೭೯) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಆದ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ದಾಖಲೆ ಏಳು ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಪಡೆಯಿನಾರ್. <ref>{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html|title=Manju Warrier, Nayanthara, Jyothika: Female stars are marching to a different, but no less successful, beat|date=9 September 2017|work=Firstpost|access-date=27 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528052146/https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html|archive-date=28 May 2018}}</ref> ವಾರಿಯರ್ ''ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಮ್'' (೧೯೯೫) ಚಿತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ''ತೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಮ್'' (೧೯೯೬), ''ಸಲ್ಲಾಪಂ'' (೧೯೯೬), ''ಈ ಪುಝಯಮ್ ಕದನ್ನು'' (೧೯೯೬), ''ಆರಾಮ್ ತಂಪುರನ್'' (೧೯೯೭) ಬೊಕ್ಕ ಸಮ್ಮರ್ ಇನ್ ಬೆತ್ಲೆಹೆಮ್ (೧೯೯೮) ಅರೆನ ಮುಖ್ಯ ಚಿತ್ರೊಲು. <ref>{{Cite web|url=http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm|title=Rahman bags 12th Filmfare award|publisher=Pvv.ntnu.no|accessdate=19 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020130651/http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm|archivedate=20 October 2013}}</ref> ೧೯೯೮ಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ನಟನೆಡ್ದ್ ವಿರಾಮ ದೆತೊನುವೆರ್. ವಾರಿಯರ್ ಸಿನಿಮಾಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿನ ಚಿತ್ರ ''ಹೌ ಓಲ್ಡ್ ಆರ್ ಯು?'' (೨೦೧೪). <ref>{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/How-Old-Are-You-is-not-Manju-Warriers-real-life-story/articleshow/35395851.cms|title=How Old Are You is not Manju Warriers real life|last=Vilakudy|first=Rajaneesh|date=20 May 2014|work=[[Bangalore Mirror]]|access-date=12 January 2015}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Roshith|first=Sivalakshmi|date=5 December 2013|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/How-Old-Are-You-Unveiling-the-Male-Female-Bond/2013/12/05/article1927850.ece#.UzM3-vl5P_E|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131208043700/http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/How-Old-Are-You-Unveiling-the-Male-Female-Bond/2013/12/05/article1927850.ece?#.UzM3-vl5P_E|archivedate=8 December 2013|title=How Old Are You: Unveiling the Male-Female Bond|website=The New Indian Express|accessdate=12 June 2014}}</ref> == ಸುರುತ ಜೀವನ == ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ 10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978/1979 ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡುದ]] ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ನಾಗೇರ್ಕೋಯಿಲ್ ಡ್ ಮಲಯಾಳಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್. <ref name="Asianet_Jul2018">{{Cite news|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-birthday-unknown-facts|title=Manju Warrier is not a Keralite by birth, 8 unknown facts about the actress|last=N. M.|first=Lakshmi|date=2 July 2018|work=[[Asianet News]]|access-date=1 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501162519/https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-birthday-unknown-facts|archive-date=1 May 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Thank You. But it's not my birthday today:Manju Warrier|url=http://www.sify.com/movies/thank-you-but-it-s-not-my-birthday-today-manju-warrier-news-malayalam-plcp2Efhidefh.html|website=[[Sify]]|accessdate=1 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180501162826/http://www.sify.com/movies/thank-you-but-it-s-not-my-birthday-today-manju-warrier-news-malayalam-plcp2Efhidefh.html|archivedate=1 May 2018}}</ref> <ref name="Asianet_Sep2020">{{Cite news|url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/happy-birthday-manju-warrier-we-bet-you-didn-t-know-these-facts-about-your-favourite-star-snj-qgfnkb#image1|title=Happy birthday Manju Warrier: We bet you didn't know these facts about your favourite star|date=10 September 2020|work=Asianet|access-date=1 May 2022|language=en}}</ref> ಅರೆನ ಕುಟುಮ ಮೂಲತಃ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುಲ್ಲು ಗ್ರಾಮದಕುಲು. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/manju-warrier-lesser-known-facts/photostory/48858651.cms|title=Manju Warrier: Lesser known facts|work=The Times of India|access-date=17 July 2021}}</ref>ವಾರಿಯರ್ ನ ಅಪ್ಪೆ, ಟಿವಿ ಮಾಧವನ್, ಶಕ್ತಿ ಫೈನಾನ್ಸ್ ನಾಗೆರ್ಕೋಯಿಲ್ ಕಚೇರಿಡ್ ಲೆಕ್ಕಿಗ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆ, ಗಿರಿಜಾ ( ತಿರುವಿಲ್ವಾಮಾಲಾ ಡ್ದ್), ಒರಿ ಗೃಹಿಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಲೆಗ್ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಅಣ್ಣೆ ಉಲ್ಲೆರ್, ಮಧು ವಾರಿಯಾರ್, ಆರ್ ಒರಿ ನಟೆ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್.ವಾರಿಯರ್ ನಗರ್ಕೋಯಿಲ್ ಡ್ ಸಿಎಸ್ಐ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಓದೊಂದಿತ್ತೆರ್. <ref name="Asianet_Sep2020" /> ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಬಡ್ತಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಅಕುಲು ಕೇರಳೊಗು ವಾಪಸ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ನೆಲೆಯಾಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿನ್ಮಯ ವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಣ್ಣೂರುದ ಚೌವ್ವ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ ಓದೊಂದಿತ್ತೆರ್. <ref>{{Cite news|url=http://newsable.asianetnews.com/kerala/manju-warrier-udaharanam-sujatha-ramaleela|title=Manju Warrier reveals why she supported Dileep starrer Ramaleela|date=15 October 2017|work=Asianet News Network Pvt Ltd|access-date=29 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229232136/http://newsable.asianetnews.com/kerala/manju-warrier-udaharanam-sujatha-ramaleela|archive-date=29 December 2017|agency=Asianet News|language=en}}</ref> == ಕೆಲಸ == === ಸುರುತ ಬೇಲೆ, ಮುನ್ನಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ಸು (೧೯೯೫-೧೯೯೯) === ಮಂಜು ಸುರುಕು ಒಂಜಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸೀರಿಯಲ್ ''ಮೊಹರವಂ'' ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್, ಉಂದು ದೂರದರ್ಶನೊಡು ಪ್ರಸಾರ ಆಂಡ್. <ref>{{Cite web|trans_title=Praveena, cinema and business|url=http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/220/12|language=ml|publisher=mangalamvarika.com|accessdate=17 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151118165050/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/220/12|archivedate=18 November 2015}}</ref> ೧೭ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ''ಸಾಕ್ಷ್ಯಂ'' (೧೯೯೫) ಸಿನಿಮಾಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-opens-up-about-her-first-movie-sakshyam/articleshow/76297485.cms|title=Manju Warrier opens up about her first movie 'Sakshyam'|website=The Times of India|date=10 June 2020|accessdate=25 May 2021}}</ref> ಒಂಜಿ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ''ಸಲ್ಲಾಪಂ'' (೧೯೯೬) ಸಿನಿಮಾಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ದಿಲೀಪ್ ನ್ ಸಹ-ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಆರ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-would-have-died-had-it-not-been-for-this-man|title=Manju Warrier had almost died while filming Sallapam|accessdate=6 December 2021|website=Asianet}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lohitadas-knew-that-manju-warrier-would-be-his-ideal-radha-in-sallapam-sundar-das/articleshow/78055781.cms|title=Lohitadas knew that Manju Warrier would be his ideal Radha in Sallapam: Sundar Das|last=George|first=Anjana|date=11 September 2020|work=The Times of India|access-date=25 May 2021}}</ref> ಈ ಉದ್ಯಮೊಡು ಅರೆನ ಸುರುತ ಕೆಲಸ 3 ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಆಂಡಲಾ, ಮಂಜು 20 ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ <ref>{{Cite web|date=30 July 2016|title=How Manju Warrier's career graph shows there is no expiry date on the actor's potential|url=http://www.thenewsminute.com/article/how-manju-warriers-career-graph-shows-there-no-expiry-date-actors-potential-47364|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170808232434/http://www.thenewsminute.com/article/how-manju-warriers-career-graph-shows-there-no-expiry-date-actors-potential-47364|archivedate=8 August 2017}}</ref> ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅವು ಅರೆಗ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ''ಕನ್ನೆಜುತಿ ಪೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟು'' (೧೯೯೯) ಚಿತ್ರೊಡು ಅರೆನ ಅಭಿನಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಗ್ ತೀರ್ಪುಗಾರೆರೆನ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. <ref name="Awards">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-manju-warrier-here-are-five-popular-characters-of-the-actress/articleshow/78029968.cms|title=Happy Birthday Manju Warrier! Here are five popular characters of the actress|first=Deepa|last=Soman|website=[[The Times of India]]|date=10 September 2020|accessdate=6 December 2021}}</ref> ಈ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ ಅರೆನ ಬೇತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರೊಲು: ''ಆರಾಮ್ ತಂಪುರನ್'' (೧೯೯೭) ಬೊಕ್ಕ ''ಕನ್ಮದಂ'' (೧೯೯೮) ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ ನೊಟ್ಟುಗು, <ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/manju-warrier-club-fm-interview-aaram-thampuran-movie-mohanlal-1.4432084|website=മാതൃഭൂമി|title=അന്ന് അമ്പലത്തില്‍ നിന്നും ഇറങ്ങി വരുന്ന സീനെടുക്കുന്ന ദിവസമാണ് എനിക്ക് 18 തികഞ്ഞത്|date=10 January 2020|accessdate=25 May 2021|language=ml}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Awards" /> ''ಈ ಪುಝಯಮ್ ಕದನ್ನು'' ಬೊಕ್ಕ ''ಕುಡಮಟ್ಟಮ್'' ಅರೆನ ಇತ್ತೆದ ಮಾಜಿ ಗಂಡ ದಿಲೀಪ್ ನೊಟ್ಟುಗು, ''ಕಲಿಯತ್ತಮ್'' (೧೯೯೭), ''ಸಮ್ಮರ್ ಇನ್ ಬೆಥ್ಲೆಹೆಮ್ (೧೯೮೮)'' ''ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಣಾಂಗ (೧೯೮೯)'' ''ಪಾತ್ರಾಮ್'' (೧೯೯೯) ಸುರೇಶ್ ಗೋಪಿ ನೊಟ್ಟುಗು, ಬೊಕ್ಕ ''ದಿಲ್ಲಿವಾಳ ರಾಜಕುಮಾರನ್'' (೧೯೯೬), ''ಕಲಿವೀಡು (೧೯೯೬)'', ''ತೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ'' (೧೯೯೬), ''ಇರತ್ತಕುಟ್ಟಿಲುಡೆ ಆಚನ್ (೧೯೯೭)'' ಬೊಕ್ಕ ''ಕೃಷ್ಣಗುಡಿಯಿಲ್ ಒರು ಪ್ರಾಣಾಯಕಲತು'' (೧೯೯೭) ಜಯರಾಮ್ ನೊಟ್ಟುಗು. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-manju-warrier-6-career-defining-moments-of-the-lady-superstar/etphotostory/71063777.cms|website=The Times of India|title=Happy Birthday, Manju Warrier: 6 Career Defining Moments Of The 'Lady Superstar'|date=10 September 2019|accessdate=25 May 2021}}</ref> <ref name="Firstpost">{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/from-sallapam-to-rani-padmini-how-manju-warrier-made-a-successful-comeback-to-regain-malayalam-superstar-status-6276421.html|title=From Sallapam to Rani Padmini, how Manju Warrier made a successful comeback to regain Malayalam superstar status|website=First Post|date=17 March 2019|accessdate=6 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/manju-warrier-venu-on-carbon-movie-fahadh-faasil-fahad-fazil-daya-movie-1.2588201|website=മാതൃഭൂമി|title=മഞ്ജുവിന് വേണ്ടി സ്‌ക്രിപ്റ്റ് എഴുതിയിരുന്ന ഒരു കാലം ഉണ്ടായിരുന്നു|date=8 February 2018|accessdate=25 May 2021|language=ml}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೮ಡ್, ಮಂಜು ಎಂಟಿ ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಚಿತ್ರೊಡು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, <nowiki><i id="mwyA">ದಯಾ</i></nowiki> ಉಂದು ಕೆಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ''ಈ ಪುಝಯೂಮ್ ಕದನ್ನು (೧೯೯೬)'' ಚಿತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪನ್ಪಿನ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. <ref name="kerala.state.film.awards.1991–99">{{Cite web|title=State Film Awards (1991–99)|url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards3.htm|publisher=[[Kerala State Chalachitra Academy]]|accessdate=26 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303234157/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards3.htm|archivedate=3 March 2016}}</ref> ಮಂಜು 1996ಡ್ ''ಈ ಪುಝಾಯೂಮ್ ಕಡನ್ನು'', 1997ಡ್ ''ಆರಂ ತಂಪುರನ್'' ಬೊಕ್ಕ ''ಕಾಳಿಯತ್ತಮ್'', 1998ಡ್ ''ಕನ್ಮಡಂ'' ಬೊಕ್ಕ 1999ಡ್ ''ಪಾತ್ರಮ್'' ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಸತತ ನಾಲ್ ಸರ್ತಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಅರೆನ ಬಹುತೇಕ ಸಿನಿಮಾಲು ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಿತ್ತೆ, ''ಆರಮ್ ತಂಪುರನ್'' ಬೊಕ್ಕ ''ಪಥ್ರಾಮ್'' ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ೧೯೯೬ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೯೯ಡ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಗಳಸಾಯಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾಲು ಆದಿತ್ತೆ. <ref>{{Cite web|url=https://topmovierankings.com/mollywood/highest-box-office-grossing-malayalam-movies|title=Highest Box Office Grossing Malayalam Movies by Year: Don't Miss It!|date=2 July 2023|accessdate=23 March 2026|archivedate=18 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230518111759/https://topmovierankings.com/mollywood/highest-box-office-grossing-malayalam-movies|url-status=dead}}</ref> ಸಿನಿಮಾಡ್ದ್ ಸಬ್ಬಾಟಿಕಲ್ ದೆತೊನುನ ದುಂಬು ಅರೆನ ಕಡೆತ ಸಿನಿಮಾ ''ಕನ್ನೆಜುತಿ ಪೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟು'' . <ref name="auto2">{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/happy-birthday-lady-superstar-best-movies-of-manju-warrier-1.5989854|title=Happy Birthday lady superstar, best movies of Manju Warrier|date=10 September 2021|website=Mathrubhumi|accessdate=6 December 2021|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206054251/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/happy-birthday-lady-superstar-best-movies-of-manju-warrier-1.5989854}}</ref> <ref name="Firstpost"/> <ref name="Awards"/> === ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಪಿರ ಬರ್ಲೆ (೨೦೧೨-೨೦೧೪) === ದಿಲೀಪ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜು ಸಿನಿಮಾಡ್ದ್ ವಿರಾಮ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪, ೨೦೧೨ಡ್, ನೂದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆನ ಎದುರುಡು ಗುರುವಾಯೂರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡತಿನ ನವರಾತ್ರಿ ನೃತ ಮಂಡಪಂ ಡ್ ಕುಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯ ಪಠಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಂಜು ವೇದಿಕೆಗ್ ಬತ್ತೆರ್.[e][2] ಜುಲೈ ೨೦೧೩ಡ್, ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಕಲ್ಯಾಣ ಜ್ಯುವೆಲರ್ಸ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ಜಾಹೀರಾತುಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅದೇ ಜಾಹೀರಾತು ಚಿತ್ರದ ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಲೆಡ್ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಅಕ್ಕಿನೆನಿ, ಪ್ರಭು ಗಣೇಸನ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/this-is-my-second-birth/articleshow/21459180.cms|title='˜This is my second birth'|date=15 July 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.theindianreader.com/index.php/keralanews/30-keralam/2013-07-15-10-57-51.html|title=മഞ്ജു വാര്യര് ക്യാമറക്കുമുന്നില് തിരിച്ചെത്തി|website=The Indian Reader|accessdate=15 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130719200413/http://www.theindianreader.com/index.php/keralanews/30-keralam/2013-07-15-10-57-51.html|archivedate=19 July 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.theindianreader.com/index.php/keralanews/30-keralam/manju-warror-return-to-cinema.html|title=മലയാള സിനിമാ ആസ്വാദകര് ക്ക് ഇനി ആശ്വാസ നെടുവീര് പ്പിടാം, മഞ്ചു വാര്യരുടെ രണ്ടാമൂഴത്തിന് തുടക്കമായി|website=The Indian Reader|accessdate=16 July 2013}}{{Dead link|date=September 2017}}</ref> ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾಹೀರಾತುಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ವೇದಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/after-15-years-manju-warrier-is-back-on-stage/articleshow/40010177.cms#:~:text=Actress%20Manju%20Warrier%20had%20made,first%20dance%20performance%20to%20Singapore|title=After 15 years, Manju Warrier is back on stage|date=10 August 2014|work=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/aishwarya-rai-bachchan-and-manju-warrier-teaming-up-for-an-ad/articleshow/23032444.cms|title=Aishwarya Rai Bachchan and Manju Warrier teaming up for an ad?|date=25 September 2013|work=The Times of India}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಆರ್ ''ಸಲ್ಲಾಪಂ'' ಪನ್ಪಿ ಪುಸ್ತಕೊನು ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್ ಉಂದು "ಅರೆನ ಜೀವನದ ನೆಂಪುಲೆನ ಸರಣಿ". <ref>{{Cite web|title=Manju's 'Sallapam'|website=The New Indian Express|date=5 October 2013|accessdate=21 August 2016|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Manjus-Sallapam/2013/10/05/article1820137.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821214207/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Manjus-Sallapam/2013/10/05/article1820137.ece|archivedate=21 August 2016}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-shabana-asmi-and-kim-ki-duk-for-iffk/articleshow/26573431.cms|title=Manju Warrier, Shabana Asmi and Kim Ki duk for IFFK|date=29 November 2013|work=The Times of India}}</ref> ಆರ್ 15 ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 2014ಡ್ ರೊಸ್ಶನ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ನ ''ಹೌ ಓಲ್ಡ್ ಆರ್ ಯು ಡ್ದ್ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ತನ್ನ ಮಸ್ತ್ ನಿರೀಕ್ಷೆಡ್ ಪಿರ ಬತ್ತೆರ್.'' . <ref name="auto">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/return-of-the-heroine/article6020886.ece|title=Return of the heroine|last=C|first=Sharika|date=18 May 2014|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704160816/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/return-of-the-heroine/article6020886.ece|archive-date=4 July 2014}}</ref> === ವೃತ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ (೨೦೧೫-ಇತ್ತೆದ) === ಮಂಜುನ ದುಂಬುದ ಸಿನಿಮಾ ಸತ್ಯಾನ್ ಆಂತಿಕಾಡ್ ನ ''ಎನ್ನಮ್ ಎಪ್ಪೊಜುಮ್'' ಆದುಂಡು, ಉಂದು 17 ವರ್ಸೊದ ಅಂತರೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಅರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/after-35-flops-year-two-malayalam-films-finally-show-some-promise-20906|title=After 35 flops this year, two Malayalam films finally show some promise|date=31 March 2015|website=The News Minute}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ರಿಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಆಶಿಕ್ ಅಬುನ ''ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ'' ಅರೆನ ದುಂಬುದ ಯೋಜನೆ. ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಗೆಂದಿಜ್ಜಿಂಡಲಾ, ಉಂದು ಪೊಣ್ಣು ಸ್ನೇಹೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಿನಿಮಾದ 'ಅಂಡರ್ ರೇಟೆಡ್ ರತ್ನ' ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೊಂಡುಂಡು. <ref>{{Cite web|url=https://pinklungi.com/rani-padmini-an-underwatched-gem/|title=Rani Padmini: An Underwatched Gem – PinkLungi|date=12 December 2019}}</ref> ವರ್ಷದ ಕೊನೆತ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ''ಜೋ ಅಂಡ್ ದ ಬಾಯ್'' ಡ್ ಆರ್ ಒರಿ ಆನಿಮೇಟರ್ ಆದ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್. 2016ಡ್, ಆರ್ ರಾಜೇಶ್ ಪಿಳ್ಳೈನ ''ವೆತ್ತಾಹ್'', <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vettah/movie-review/51176594.cms|title=Vettah Movie Review|work=The Times of India}}</ref> ''ಕರಿಂಕುನ್ನಂ 6's'' ಬೊಕ್ಕ ಶಕುಂತಲಾ, ಒಂಜಿ ನಾಟಕ <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/The-eternal-charm-of-Shakuntalam/article14500897.ece|title=The eternal charm of Shakuntalam|last=Nampoothiri|first=Hareesh N.|date=21 July 2016|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221001239/http://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/The-eternal-charm-of-Shakuntalam/article14500897.ece|archive-date=21 December 2016}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/art-and-culture/manju-warrier-mezmerizes-ananthapuri-as-shakuntala.html|title=Manju Warrier mezmerizes Ananthapuri as Kavalam's Shakuntala|website=OnManorama}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/when-manju-breathed-life-into-shakuntala/articleshow/53285340.cms|title=When Manju breathed life into Shakuntala|date=20 July 2016|work=The Times of India}}</ref> ತೋಜಾಯೆರ್. 2017ಡ್, ವಾರಿಯರ್ ಗ್ ''ಸಿ/ಒ ಸೈರಾ ಬಾನು'', <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/c/o-sairabanu/movie-review/57687567.cms|title=C/O Sairabanu Movie Review|work=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/co-saira-banu-movie-review-manju-warrier-lends-warmth-to-a-relevant-but-patchy-film-3342310.html|title=C/O Saira Banu movie review: Manju Warrier lends warmth to a relevant but patchy film|date=19 March 2017}}</ref> ''ವಿಲನ್'', ಬೊಕ್ಕ ಉದಹಾರನಂ ಸುಜಾತಾ ಇತ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/udaharanam-sujatha-movie-review-manju-warrier-is-a-rockstar-of-this-nil-battey-sannata-remake-4121491.html|title=Udaharanam Sujatha movie review: Manju Warrier is a rockstar of this Nil Battey Sannata remake|date=8 October 2017}}</ref> ೨೦೧೮ಡ್, ಮಂಜು ಕಮಲಾ ಸುರಯ್ಯ ಬಯೋಪಿಕ್ ''ಆಮಿ'' ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/going-out/movie-reviews/aami-film-review-manju-warrier-gives-powerful-performance-1.2185045|title='Aami' film review: Manju Warrier gives powerful performance|website=Gulf News|date=9 March 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/aami-movie-review-manju-warrier-star-rating-5057458/|title=Aami movie review: Manju Warrier delivers a knockout performance in Kamala Das biopic|date=9 February 2018}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಅರೆನ ದುಂಬುದ ಸಿನಿಮಾ ಪಂಡ ಸಂಗೀತ-ಪ್ರಣಯ-ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ''ಮೋಹನ್ಲಾಲ್'', ಉಂದೆಟ್ ಅರೆನ್ ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ ನ ಡೈ-ಹಾರ್ಡ್ ಅಭಿಮಾನಿ ಆದ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಸಿನಿಮಾಗ್ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಲು ಬತ್ತ್ಂಡಲಾ, ನಟಿ ತನ್ನ ಕಾಮಿಕ್ ಟೈಮಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ 'ಹುಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿ ಎಂಚ ಬದುಕುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಸಿರಾಡುವೆರ್' ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/going-out/movie-reviews/mohanlal-film-review-manju-warrier-comedy-is-a-tedious-watch-1.2212195|title='Mohanlal' film review: Manju Warrier comedy is a tedious watch|date=26 April 2018}}</ref> ಈ ವರ್ಷದ ಅರೆನ ಅಂತಿಮ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಸ್ತ್-ಹೈಪ್ಡ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ನಾಟಕ ಒಡಿಯನ್, ಉಂದೆಟ್ ಕೇರಳ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಚಿತ್ರೊಗು ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೊಗು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ದಿನೊತ ಸಂಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಈ ಸಿನಿಮಾ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಲೆಗ್ ತೆರೆಯೊಂಡು, ಆಂಡ ವಾರಿಯರ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಭಾ ಆದ್ ಒಂಜೇ ರೀತಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಯಿನೆಕ್ ಮೆಚ್ಚಿಯೆರ್ 'ಅರೆನ ಭಾಗ್ಯ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೊಗು ಪುಟ್ಟುನ ಕ್ಷಣೊಡು ಬರೆಯೆರ್ ಪಂದ್ ಯಾಪಲ ಗೊತ್ತುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬರೆತಿನ ಶಬ್ದೊನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಲ್ಪುನ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ನ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಲೆಪ್ಪುಂಡು.' <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/odiyan-movie-review-mohanlals-transformed-physique-manju-warrier-are-usps-of-a-reasonably-watchable-mytho-fantasy-5730951.html|title=Odiyan movie review: Mohanlal's transformed physique, Manju Warrier are USPs of a reasonably watchable mytho-fantasy|date=14 December 2018|website=Firstpost}}</ref> 2019ಡ್ ಅರೆನ ಸುರುತ ಬಿಡುಗಡೆ ''ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರ'' ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಂಜುಷಾ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ತನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆಡ್ ಬರೆಯೆರ್, "ಒರಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕನ ದುಃಖಿತ ಮಗೆ ಆದ್ ಮಲಯಾಳಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ನ್ ತೂಯೆರೆ, ಆರ್ ಅರೆನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ರಾಜಕೀಯ ಸಜ್ಜುಡು ರಾಜಕೀಯ ಶೂನ್ಯತೆನ್ ಬುಡ್ದು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಸೈಪೆರ್, ಉಂದು ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನ. ವಾರಿಯರ್ ಒರಿ ತೊಂದರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಮ್ಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಿ ಆದ್ - ಅರೆನ ಕುಟುಂಬದ ರಹಸ್ಯೊಲೆನ ತಂತಿನ್ ತೆರಿಪಾವುನವು - ಅರೆನ ಕುಟುಂಬದ ಸುತ್ತುಲು ಮನಸ್ಸ್ ಮುರಿಪುನವು. ಸೀಮಿತ ಪರದೆದ ಸಮಯೊಡು, ಆರ್ ದುರ್ಬಲತೆ ಬೊಕ್ಕ ಶಕ್ತಿದ ಮಾದರಿ ಆದ್ ತೋಜುಂಡು - ಅರೆನ ಅಭಿನಯದ ಶಕ್ತಿದ ಸೂಚನೆ." <ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/lucifer-review-strictly-for-mohanlal-fans-1.62967751|title='Lucifer' review: Strictly for Mohanlal fans|website=Gulf News|date=28 March 2019}}</ref> <ref name="award:asianet">{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/mohanlal-and-manju-warrier-got-best-actor-awards-in-siima-awards-2019-qzolvd|title=മോഹന്‍ലാല്‍ നടന്‍, മഞ്ജു വാര്യര്‍ നടി, ലിജോ സംവിധായകന്‍; സൈമ അവാര്‍ഡ്‍സ് 2019 പ്രഖ്യാപിച്ചു|trans_title=Mohanlal actor, Manju Warrier actress, Lijo director; SIMA Awards 2019 announced|date=19 September 2021|accessdate=19 September 2021|website=Asianet News|language=ml}}</ref> ''ಲೂಸಿಫರ್'' ₹200 ಕೋಟಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಸುರುತ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಆಂಡ್, <ref>{{Cite web|date=4 June 2019|title=Mohanlal's Lucifer storms into Rs 200 crore club, first for Malayalam cinema|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mohanlal-s-lucifer-storms-into-rs-200-crore-club-first-for-malayalam-cinema/story-vTm7JXaAdz0FWFTllE4n2I.html|accessdate=16 July 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆ ಮೂಜಿನೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಗಳಸಾಯಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಆತ್ಂಡ್. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಧನುಷ್ ನ ಎದುರು ವೇತ್ರಿಮಾರನ್ ನ ''ಅಸುರನ್'' ಡ್ [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] ಚಿತ್ರೊಡು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಶ್ರೀಧರ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಫಸ್ಟ್ಪೋಸ್ಟ್ ಗ್ ತನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆಡ್ ಅರೆನ ಅಭಿನಯೊನು 'ತೀವ್ರ' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. "ಮಂಜು, ಧನುಷ್ ನ ಪತ್ನಿ ಆದ್, ತಮಿಳು ಭಾಷೆಡ್ ಸೆನ್ಸೇಶನಲ್ ಡೆಬ್ಯೂ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಲೆನ ಕೋಪ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಕಣ್ಣೀರ್ ಡ್ ಒದ್ದೆ ಆಯಿನವು ನಿಕುಲು ಅನುಭವಿಸೊಲಿ." <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/asuran-movie-review-dhanush-manju-warrier-deliver-intense-performances-in-vetrimarans-riveting-drama-7451241.html|title=Asuran movie review: Dhanush, Manju Warrier deliver intense performances in Vetrimaran's riveting drama|date=4 October 2019}}</ref> ಈ ವರ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಬಿಡುಗಡೆಡ್ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ರೊಶನ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ನೊಟ್ಟುಗು ರಿವೆಂಜ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರತಿ ಪೂವಂಕೋಜಿ ಗ್ ಸಹಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಸರ್ವಾನುಮತೊಡು ಅಲೆನ ಪರದೆದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿನಯೊನು ಮೆಚ್ಚಿಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/prathi-poovankozhi-movie-review-manju-warrier-and-a-brilliantly-beautiful-rage-make-up-for-scanty-confused-writing-7899481.html|title=Prathi Poovankozhi movie review: Manju Warrier and a brilliantly beautiful rage make up for scanty, confused writing|date=13 January 2020}}</ref> ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಗ್ ತನ್ನ ವಿಮರ್ಶೆಡ್, ವಿಶಾಲ್ ಮೆನನ್ ಗಮನಿಸಯೆರ್, "..ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ತನ್ನ ರಡ್ಡನೆ ಬರ್ಪಿನಗ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್ಜೆರ್ ಪಂದ್ ಏರೆಗ್ಲಾ ತೋಜಿಂಡ, ಅಸುರನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಪ್ರತಿ ಪೂವಂಕೋಜಿನ್ ತೋಜಾಲೆ, ಅಲೆನಲೆಕ ಏರೆಗ್ಲಾ ಕೋಪ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುಲೆ." ಪೊಣ್ಣುಲು ದಾದ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ವಹಿಸೊಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಕಲ್ಪನೆಲೆನ್ ತಪ್ಪಾವುನ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಚಿತ್ರಣೊಗು, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ನ್ ''ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ 'ಅಡಚಣೆಕಾರೆ' ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್.'' <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/filmcompanion/videos/fc-disruptors-2020/697118800909367/|title=FC Disruptors 2020 &#124; For her portrayals of bold, brave women on screen who defy the notions of what roles women can play, Manju Warrier is one of our #FCDisruptors2020 (Oct... &#124; By Film Companion &#124; Facebook|website=www.facebook.com}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ಡ್, ವಾರಿಯರ್ ''ಅಮೃಕಿ ಪಂಡಿತ್'' ಚಿತ್ರೊಗು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಆರ್. ಮಾಧವನ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಅರೆನ [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]] ಚಿತ್ರೀಕರಣ. <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-make-bollywood-debut-ameriki-pandit-madhavan-144983|title=Manju Warrier to make Bollywood debut in 'Ameriki Pandit' with Madhavan|date=10 March 2021|work=The News Minute|access-date=8 May 2022|language=en}}</ref> 2021ಡ್, ಆರ್ ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿನೊಟ್ಟುಗು ದಿ ''ಪ್ರೀಸ್ಟ್'' ಸಿನಿಮಾಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 2022ಡ್, ಮಂಜು 20 ವರ್ಸೊದ ಅಂತರೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ''ಲಲಿತಾಂ ಸುಂದರಂ'' ಮೂಲಕ ಬಿಜು ಮೆನನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2020/02/06/madhu-warrier-directorial-debut-lalitham-sundaram.html|title=Madhu Warrier's directorial debut titled Lalitham Sundaram|date=6 February 2020|work=Manorama|access-date=8 May 2022}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == [[ಫೈಲ್:Dileep_manju.jpg|thumb|ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ತನ್ನ ಅಪಗದ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿ ದಿಲೀಪ್ ನೊಟ್ಟುಗು 2010ಡ್ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಗು ಹಾಜರಾತಿನ]] ೧೯೯೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦ ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ ಆಳುವ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಮಂಜು ನಟ ದಿಲೀಪ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ದುಂಬುದ ಜೋಡಿಗ್ ಒರಿ ಮಗೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಕುಲು 2014ಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನೊಗು ಅರ್ಜಿ ಕೊರ್ಯೆರ್ <ref>{{Cite news|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/07/11/manju-warrier-to-move-court-for-custody-of-daughter-meenakshi.html|title=Manju to move court for custody of daughter Meenakshi|date=11 July 2017|work=OnManorama|access-date=29 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229231527/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/07/11/manju-warrier-to-move-court-for-custody-of-daughter-meenakshi.html|archive-date=29 December 2017|agency=Manorama News Online}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-deposes-court-sticks-her-statement-about-dileep-119106|title=Manju deposes in court, sticks to her statement about Dileep|date=28 February 2020|work=The News Minute|access-date=20 February 2021|language=en|quote="I divorced Dileep in 2015 and the extramarital relationship between him and Kavya was the reason behind it"}}</ref> ಜನವರಿ 2015ಡ್ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊಡು ವಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-releases-her-book-sallapam-20601|title=Manju Warrier releases her book Sallapam|website=the newsminute.com|accessdate=2 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702202228/https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-releases-her-book-sallapam-20601|archivedate=2 July 2018|date=21 November 2014}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/I-am-living-for-my-daughter-says-Dileep/articleshow/30456694.cms|title=I am living for my daughter: says Dileep|work=The Times of India|access-date=9 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160908011851/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/I-am-living-for-my-daughter-says-Dileep/articleshow/30456694.cms|archive-date=8 September 2016}}</ref> ಮಂಜು ಇತ್ತೆ ತ್ರಿಶೂರುದ ಪುಲ್ಲುಡು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/dileep-and-meenakshi-visit-manju-warrier-s-house-in-thrissur-pa59st|title=Dileep and Meenakshi visit Manju Warrier's house in Thrissur|work=Asianet News Network Pvt Ltd|access-date=23 November 2020|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/no-manju-warrier-has-not-quit-wcc-yet/articleshow/64842884.cms|title=No, Manju Warrier has not quit WCC yet|date=3 July 2018|work=The Times of India|access-date=24 May 2022|language=en}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮೊಡು == ಮಂಜುನ ಪಾತ್ರೊಲು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣು ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುನ ಮಸ್ತ್ ಪಟ್ಟಿಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು. <ref>{{Cite web|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/15-powerful-female-characters-from-mollywood-to-inspire-you|title=15 powerful female characters from Mollywood to Inspire You|accessdate=27 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702202228/https://newsable.asianetnews.com/entertainment/15-powerful-female-characters-from-mollywood-to-inspire-you|archivedate=2 July 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.scoopwhoop.com/powerful-female-characters-malayalam-films/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180528133532/https://www.scoopwhoop.com/powerful-female-characters-malayalam-films/|title=15 Powerful Female Characters in Malayalam Films That Are Slowly Breaking Stereotypes|first=Shalin|last=Jacob|date=1 August 2017|archivedate=28 May 2018|website=ScoopWhoop}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.fwdlife.in/5-unconventional-female-characters-in-malayalam-movies|title=5 Unconventional Female Characters in Malayalam Movies|accessdate=27 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606230515/http://www.fwdlife.in/5-unconventional-female-characters-in-malayalam-movies|archivedate=6 June 2017|date=27 May 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html|title=Manju Warrier, Nayanthara, Jyothika: Female stars are marching to a different, but no less successful, beat|accessdate=27 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180528052146/https://www.firstpost.com/entertainment/manju-warrier-nayanthara-jyothika-female-stars-are-marching-to-a-different-but-no-less-successful-beat-4025507.html|archivedate=28 May 2018|date=9 September 2017}}</ref> ಮೇರ್ ಮಲಯಾಳಂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಳ ಪಡೆಯಿನ ನಟಿಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/southcinema/manju-warrier-to-nayanthara-top-7-highest-paid-malayalam-actresses/ar-AA1uYSHs|title=Manju Warrier to Nayanthara: Top 7 highest-paid Malayalam actresses|work=MSN|access-date=21 January 2025|publisher=Asianet News}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thedailyjagran.com/trending/list-of-top-10-highest-paid-malayalam-actresses-and-their-net-worth-nayanthara-anupama-parameswaran-keerthy-suresh-and-others-10219820|title=Top 10 highest paid Malayalam actresses and their net worth|work=[[Jagran]]|access-date=25 February 2025}}</ref> ಮೇರ್ ಗೀತಾ ಪದ್ಮಕುಮಾರ್ನ ಕೈತಲ್ದ್ ಈ ಕಲೆನ್ ಕಲ್ತೊಂದು ವೃತ್ತಿಪರ ಕೂಚಿಪುಡಿ ನರ್ತಕಿಲಾ ಅಂದ್. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/for-the-joy-of-dance/article5609057.ece|title=For the joy of dance|last=G. S. Paul|date=13 May 2016|work=[[The Hindu]]|access-date=19 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407030322/http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/for-the-joy-of-dance/article5609057.ece|archive-date=7 April 2014|location=Thiruvananthapuram}}</ref> ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಲಿಕೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. [[ನವರಾತ್ರಿ]] ನೃತ್ಯೋತ್ಸವದ ಭಾಗವಾದ್ 2012ಡ್ [[ಗುರುವಾಯುರ್|ಗುರುವಾಯೂರುಡ್]] ಆರ್ ವೇದಿಕೆಗ್ ಪಿರ ಬರ್ಪೆರ್. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/queen-of-hearts/article4319964.ece|title=Queen of HEARTS|last=Shilpa Nair Anand|date=18 January 2013|work=[[The Hindu]]|access-date=20 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20130902051158/http://www.thehindu.com/features/cinema/queen-of-hearts/article4319964.ece|archive-date=2 September 2013}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ending-speculations-actor-manju-warrier-says-she-has-no-political-ambitions-74040|title=Ending speculations, actor Manju Warrier says she has no political ambitions|accessdate=27 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180702202228/https://www.thenewsminute.com/article/ending-speculations-actor-manju-warrier-says-she-has-no-political-ambitions-74040|archivedate=2 July 2018|date=2 January 2018}}</ref> ಮೇರ್ 2014ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಚಿಪುಡಿ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯಿನ ಸುರುತ ವ್ಯಕ್ತಿ. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/sangeeta-nataka-akademi-honours-manju-warrier/articleshow/49337372.cms|title=Sangeeta Nataka Akademi honours Manju Warrier|last=Asha Prakash|date=13 October 2015|work=[[The Times of India]]|access-date=26 February 2023}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.keralaculture.org/dance-a-ksna/466|title=Kerala Sangeetha Nataka Akademi Award: Dance|publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala|accessdate=26 February 2023}}</ref> ಸಿನಿಮಾಲೆನ್ ಬುಡ್ದು, ಆರ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಜ್ಯುವೆಲರ್ಸ್, <ref>{{Cite web|title=Throwback to Kalyan Jewellers' Brand Ambassador Manju Warrier's top 5 iconic avatars|url=https://thedailybrunch.com/2020/09/16/throwback-to-kalyan-jewellers-brand-ambassador-manju-warriers-top-5-iconic-avatars/|accessdate=6 August 2023|website=The Daily Brunch|date=16 September 2020}}</ref> ಸೋನಿ ಇಂಡಿಯಾ, <ref>{{Cite web|url=http://www.sony.co.in/pressrelease/asset/618878/section/productpressreleases|title=Sony Announces Attractive Consumer Promotion Offers for Onam : Product Press Releases : Sony India|website=Sony India|accessdate=8 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170808184317/http://www.sony.co.in/pressrelease/asset/618878/section/productpressreleases|archivedate=8 August 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://fwdbusiness.com/2017/07/celebrate-onam-sony/|title=Celebrate this Onam with Sony • FWD Business|website=FWD Business|date=31 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170808200115/http://fwdbusiness.com/2017/07/celebrate-onam-sony/|archivedate=8 August 2017}}</ref> ಲಸಾಗು ಕೋಚಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್, ಮೈಜಿ, <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/myg-ropes-in-manju-warrier-as-brand-ambassador-alongside-mohanlal/article37951794.ece|title=myG ropes in Manju Warrier as brand ambassador alongside Mohanlal|date=14 December 2021|work=Business Line|access-date=6 August 2023}}</ref> ಉಜಾಲಾ ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್, <ref>{{Cite web|title=PRESENTATION Q4FY22 & FY22|url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/Attachhis/34b634a2-cdb3-4b49-aa82-8ae7f304bd84.pdf|website=BSE India|publisher=Jyothi Labs|date=24 May 2022|accessdate=6 August 2023}}</ref> ಕಿಚನ್ ಟ್ರೆಷರ್ಸ್, ಅಜಿನೋರಾ <ref>{{Cite news|url=https://www.twentyfournews.com/2022/05/08/manju-warrier-ajinorah-brand-ambassador.html|title=ഐഇഎൽടിഎസ് പരിശീലനം നൽകുന്ന രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വിദ്യാഭ്യാസ ശൃംഖലകളിലൊന്നായ അജിനോറയ്ക്ക് ഇനി മഞ്ജു വാര്യരുടെ മുഖമുദ്ര|date=8 May 2022|work=24 News|access-date=6 August 2023}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ಕೆಎಲ್ ಎಂ ಆಕ್ಸಿವಾ ದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಲೈಫ್ ಬೊಯ್, ಮೆರಿಬಾಯ್ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ಸ್, ಧಾತ್ರಿ ಇಂಚಿನ ಜಾಹೀರಾತುಲೆಡ್ ಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬೈದೆರ್. ಝೀ ಕೆರಳಂ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಚಾನೆಲ್ ದ ಸುರುತ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://orissadiary.com/zee-keralam-welcomes-manju-warrier-as-their-brand-ambassador/|title=ZEE Keralam welcomes Manju Warrier as their Brand Ambassador|date=20 September 2021|work=Orissa Diary|access-date=5 August 2023}}</ref> ರಾಜ್ಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಮಿಷನ್, <ref>{{Cite news|url=https://literacymissionkerala.org/en/manju-warrier-to-become-goodwill-ambassador-of-state-literacy-mission/|title=Manju Warrier to become goodwill ambassador of State Literacy Mission|date=17 August 2018|work=Missionkerala.org|access-date=6 August 2023}}</ref> ಶೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ, <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/actress-manju-warrier-brand-ambassador-for-she-taxi-113111200847_1.html|title=Actress Manju Warrier brand ambassador for 'She Taxi'|date=12 November 2013|work=Business Standard|access-date=6 August 2023|agency=IANS}}</ref> ಕುಡುಂಬಾಶ್ರೀನ ಜೈವಿಕ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆ ( ''ಹೌ ಓಲ್ಡ್ ಆರ್ ಯು'' ಡ್ ಅರೆನ ಪಾತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಿನವು), <ref name="auto1">{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/jul/05/manju-warrier-made-kudumbashree-brand-ambassador-632149.html|title=Manju Warrier Made Kudumbashree Brand Ambassador|date=5 July 2014|work=The New Indian Express|access-date=6 August 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/manju-to-be-face-of-horticorp/articleshow/57088559.cms|title=Manju Warrier to be face of Horticorp|last=Joseph|first=Salim|date=11 February 2017|work=The Times of India|access-date=6 August 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/warrier-made-goodwill-ambassador-for-govts-dev-projects-460397-2015-09-06|title=Warrier made goodwill ambassador for govts dev projects|date=6 September 2015|work=India Today|access-date=6 August 2023|agency=PTI|language=en}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಲೆ == === ನಟಿಯಾದ್ === {{Pending films key}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+List of Manju Warrier film credits ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Language ! class="unsortable" scope="col" |Notes ! class="unsortable" scope="col" |Ref. |- |1995 ! align="left" scope="row" |''Sakshyam'' |Smitha | rowspan="34" |[[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|Malayalam]] | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-opens-up-about-her-first-movie-sakshyam/articleshow/76297485.cms|title=Manju Warrier opens up about her first movie 'Sakshyam'|website=[[The Times of India]]|date=10 June 2020|accessdate=25 May 2021}}</ref> |- | rowspan="5" |1996 ! align="left" scope="row" |''Sallapam'' |Radha | |<ref>{{Cite web|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/manju-warrier-would-have-died-had-it-not-been-for-this-man|title=Manju Warrier had almost died while filming Sallapam|accessdate=6 December 2021|website=Asianet}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Thooval Kottaram'' |Devaprabha Varma | |<ref name="MB">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/features/sathyan-anthikkad-about-manju-warrier-thoovalkottaram-irattakuttikalude-achan-ennum-eppozhum-movie-1.5223807|website=മാതൃഭൂമി|title='അഭിനയമായാലും നൃത്തമായാലും വാശികയറിയാല്‍ മഞ്ജുവിനെ തോല്‍പ്പിക്കാന്‍ ആര്‍ക്കുമാവില്ല'|date=21 November 2020|first=സത്യന്‍|last=അന്തിക്കാട്|accessdate=25 May 2021|language=ml}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Dilliwala Rajakumaran'' |Maya | |<ref name="KPT">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-manju-warrier-6-career-defining-moments-of-the-lady-superstar/etphotostory/71063777.cms|website=[[The Times of India]]|title=Happy Birthday, Manju Warrier: 6 Career Defining Moments Of The 'Lady Superstar'|date=10 September 2019|accessdate=25 May 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Kaliveedu'' |Mridula | |<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/arrogant-wife-please-adjust-how-malayalam-cinema-has-portrayed-divorce-107581|website=The News Minute|date=21 August 2019|title=Arrogant wife, please adjust: How Malayalam cinema has portrayed divorce|last=Cris|accessdate=25 May 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Ee Puzhayum Kadannu'' |Anjali | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-valentines-day-5-malayalam-movie-characters-that-you-cant-help-but-fall-in-love-with/etphotostory/80899613.cms|title=Happy Valentine's Day: 5 Malayalam Movie Characters That You Can't Help But Fall In Love With|website=[[The Times of India]]|date=14 February 2021|accessdate=25 May 2021}}</ref> <br /><br /><ref name="kerala.state.film.awards.1991–99"/> <br /><br /><ref>{{Cite web|url=http://www.filmfare.com:80/site/october97/south3e.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/19991103180423/http://www.filmfare.com/site/october97/south3e.htm|archivedate=3 November 1999|title=Filmfare – South Special|date=3 November 1999|accessdate=16 December 2019}}</ref> |- | rowspan="7" |1997 ! align="left" scope="row" |''Kudamattam'' |Gauri | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/hbd-manju-warrier-promising-upcoming-movies-of-the-superstar/photostory/86089825.cms|title=HBD Manju Warrier: Promising upcoming movies of the superstar|date=10 September 2021|website=[[The Times of India]]|accessdate=6 December 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Irattakuttikalude Achan'' |Anupama | |<ref name="Firstpost"/> |- ! align="left" scope="row" |''Krishnagudiyil Oru Pranayakalathu'' |Meenakshi | |<ref>{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/feb/05/biju-menon-manju-warrier-reunite-for-lalitham-sundaram-16904.html|title=Biju Menon and Manju Warrier Reunites in Lalitham Sundaram after 20 years|work=Cinema Express|access-date=6 December 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Kaliyattam'' |Thaamara | |<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/kaliyattam-joji-list-malayalam-adaptations-shakespeare-147349|title=From 'Kaliyattam' to 'Joji': A list of Malayalam adaptations of Shakespeare|website=The News Minute|date=17 April 2021|accessdate=6 December 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Sammanam'' |Rajalakshmi | |<ref name="TOI">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lohitadas-knew-that-manju-warrier-would-be-his-ideal-radha-in-sallapam-sundar-das/articleshow/78055781.cms|title=Lohitadas knew that Manju Warrier would be his ideal Radha in Sallapam: Sundar Das|first=Anjana|last=George|date=11 September 2020|accessdate=25 May 2021|website=[[The Times of India]]}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Aaraam Thampuran'' |Unnimaya | |<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/manju-warrier-club-fm-interview-aaram-thampuran-movie-mohanlal-1.4432084|website=മാതൃഭൂമി|title='അന്ന് അമ്പലത്തില്‍ നിന്നും ഇറങ്ങി വരുന്ന സീനെടുക്കുന്ന ദിവസമാണ് എനിക്ക് 18 തികഞ്ഞത്'|date=10 January 2020|accessdate=25 May 2021|language=ml}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <br /><br /><ref name="Awards"/> |- ! align="left" scope="row" |''Innalekalillaathe'' |Beena | |<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.samayam.com/malayalam-cinema/celebrity-news/poornima-indrajith-shares-a-throwback-pic-with-manju-warrier/articleshow/83568915.cms|trans_title=Watch this, warriors! Poornima's question to Manju Warrier! Fans asked when they got together in the film!|date=16 June 2021|accessdate=14 July 2021|website=Malayalam.samayam|publisher=Times of India|language=ml}}</ref> |- | rowspan="5" |1998 ! align="left" scope="row" |''Pranayavarnangal'' |Aarathi Nair | |<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-walks-down-memory-lane-revisits-hostel-after-22-years-1.4471203|website=Mathrubhumi|title=Manju Warrier walks down memory lane, revisits 'hostel' after 22 years|date=24 January 2020|accessdate=25 May 2021|language=en|archivedate=28 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220128060412/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-walks-down-memory-lane-revisits-hostel-after-22-years-1.4471203}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Daya'' |Daya / Sumuru / Sameer | |<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/manju-warrier-venu-on-carbon-movie-fahadh-faasil-fahad-fazil-daya-movie-1.2588201|website=മാതൃഭൂമി|title='മഞ്ജുവിന് വേണ്ടി സ്‌ക്രിപ്റ്റ് എഴുതിയിരുന്ന ഒരു കാലം ഉണ്ടായിരുന്നു'|date=8 February 2018|accessdate=25 May 2021|language=ml}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Kanmadam'' |Bhanumathi | |<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/entertainment/manju-warrier-interview-asuran-dhanush-kanmadam-303221/|title='കന്മദ'ത്തിലെ ഭാനുമതിയല്ലേ ഇത് എന്ന് ആരാധകര്‍, അല്ല ഇതാള് വേറെയെന്ന് മഞ്ജു|website=Indian Express|date=3 October 2019|language=en-US|accessdate=6 December 2021}}</ref> <br /><br /><ref name="Awards" /> |- ! align="left" scope="row" |''Summer in Bethlehem'' |Abhirami/Amy | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/manju-warriers-photos-shared-by-makeup-man-get-the-fans-talking/articleshow/75174755.cms|title=Manju Warrier's photos shared by makeup man get the fans talking|website=The Times of India|date=16 April 2020|accessdate=6 December 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Thirakalkkappuram'' |Seetha | |<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BBdUSLi2PfM&themeRefresh=1|title=Thirakalkkappuram Malayalam full movie &#124; തിരകൾക്കപ്പുറം &#124; Suresh Gopi &#124; Manju Warrier|website=YouTube|date=3 October 2015}}</ref> |- | rowspan="2" |1999 ! align="left" scope="row" |''Pathram'' |Devika Shekhar | |<ref>{{Cite web|url=http://www.pvv.ntnu.no/~kailasan/news/rahman_bags_12th_filmfare_award.htm|title=Rahman bags 12th Filmfare award|accessdate=23 September 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Kannezhuthi Pottum Thottu'' |Bhadra | |<ref name="auto2"/> <br /><br /><ref name="46thawardPDF">{{Cite web|url=https://www.dff.gov.in/images/Documents/71_46thNfacatalogue.pdf|title=46th National Film Awards|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|accessdate=27 March 2022}}</ref> |- |2014 ! align="left" scope="row" |''How Old Are You?'' |Nirupama Rajeev | |<ref>{{Cite web|title=Return of the heroine|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/return-of-the-heroine/article6020886.ecel|first=Sharika|last=C|date=18 May 2014|accessdate=6 December 2021|website=[[The Hindu]]}}</ref> <br /><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare}}</ref> |- | rowspan="3" |2015 ! align="left" scope="row" |''Ennum Eppozhum'' |Adv. Deepa | |<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/mohanlal-manju-to-team-up-for-sathyan-anthikad-film/article6286900.ece|title=Mohanlal, Manju to team up|last=P. K. Ajith Kumar|date=6 August 2014|work=[[The Hindu]]}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Rani Padmini'' |Padmini | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Rani-Padmini-is-a-visual-treat-Manju/articleshow/49411621.cms|title=Rani Padmini is a visual treat: Manju|last=Anjana George|date=16 October 2015|work=[[The Times of India]]|access-date=23 October 2015}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Jo and the Boy '' |Jo / Joan Mary John | |<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/rojin-thomas-on-his-new-movie-jo-and-the-boy/article8021682.ece|title=Rojin and the movies|date=23 December 2015|work=The Hindu|access-date=15 August 2024}}</ref> |- | rowspan="3" |2016 ! align="left" scope="row" |''Paavada'' |Babu's fiancé |Cameo appearance |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/anoop-suggested-manju-warrier-for-pavada/articleshow/51513584.cms|title=Anoop suggested Manju Warrier for Pavada|last=Sidhardhan|first=Sanjith|work=[[The Times of India]]|access-date=26 May 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Vettah'' |Commissioner Sribala IPS | |<ref>{{Cite news|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/vettah-movie-review-rajesh-pillai-manju-warrier-indrajith.html|title='Vettah': Redefining crime drama|last=Rajesh|first=G|date=27 February 2016|work=OnManorama|access-date=7 October 2024}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Karinkunnam 6's'' |Vandana Aby | |<ref>{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/report/review-karinkunnam-6s-is-a-decent-watch/20160708.htm|title=Review: Karinkunnam 6s is a decent watch|last=Palicha|first=Paresh C.|date=8 July 2016|work=Rediff|access-date=7 October 2024}}</ref> |- | rowspan="3" |2017 ! align="left" scope="row" |''C/O Saira Banu'' |Saira Banu | |<ref name="release">{{Cite news|url=http://www.thenewsminute.com/article/amala-manju-warrier-starrer-co-saira-banu-ready-release-57511|title=Amala-Manju Warrier starrer 'C/o Saira Banu' ready for release|last=Digital Native|date=20 February 2017|work=[[The News Minute]]|access-date=5 March 2017}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Udaharanam Sujatha '' |Sujatha Krishnan | |<ref>{{Cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-has-high-hopes-udaharanam-sujatha-62791|title=Manju Warrier has high hopes from 'Udaharanam Sujatha'|date=29 May 2017}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Villain'' |Dr. Neelima Mathew | |<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/manju-in-villain/article17439322.ece|title=Manju in Villain|date=10 March 2017|work=[[The Hindu]]|access-date=23 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215152104/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/manju-in-villain/article17439322.ece|archive-date=15 December 2017}}</ref> |- | rowspan="3" |2018 ! align="left" scope="row" |''Aami'' |Kamala Surayya | |<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/180217/manju-warrier-a-better-performer-than-vidya-balan-kamal.html|title=Manju Warrier a better performer than Vidya Balan: Kamal|last=Ramasubramanian|first=Uma|date=18 February 2017|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=16 January 2018|language=en}}</ref> <br /><br /><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/66th-yamaha-fascino-filmfare-awards-south-complete-winners-list-malayalam/articleshow/72920655.cms|title=66th Yamaha Fascino Filmfare Awards South: Complete winners' list (Malayalam)|work=The Times of India|access-date=22 December 2019|language=en}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Mohanlal'' |Meenakshi / Meenukutty | |<ref>{{Cite news|url=http://english.manoramaonline.com/ACP/entertainment/entertainment-news/manju-warrier-as-mohanlal-fan-in-mohanlal-movie.html|title=Manju Warrier as a Mohanlal fan in 'Mohanlal'|last=Vijayan|first=Lekshmi|date=30 December 2016|work=[[Malayala Manorama]]|access-date=4 March 2018}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Odiyan'' |Prabha | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-to-flaunt-three-looks-in-odiyan/articleshow/62473783.cms|title=Manju Warrier to flaunt three looks in Odiyan|last=Sidhardhan|first=Sanjith|date=13 January 2018|work=[[The Times of India]]|access-date=17 November 2018}}</ref> |- | rowspan="3" |2019 ! align="left" scope="row" |''Lucifer'' |Priyadharshini Ramdas | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/meet-jhanvi-from-prithviraj-directorial-lucifer/articleshow/68370504.cms|title=Meet Jhanvi from Prithviraj directorial 'Lucifer'!|date=12 March 2019|work=[[The Times of India]]|access-date=18 March 2019|agency=Times News Network}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Asuran'' |Pachaiyammal Sivasaami |[[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|Tamil]] | |<ref name="Asuran">{{Cite web|title=Asuran: Manju Warrier makes her Kollywood debut opposite Dhanush|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/asuran-manju-warrier-makes-her-kollywood-debut-opposite-dhanush-1436305-2019-01-22|website=[[India Today]]|date=22 January 2019}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Prathi Poovankozhi'' |Madhuri | rowspan="8" |Malayalam | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prathi-poovankozhi-trailer-manju-warrier-impresses-with-her-bold-avatar/articleshow/72328160.cms|title='Prathi Poovankozhi' Trailer: Manju Warrier impresses with her bold avatar|date=2 December 2019|website=The Times of India|language=en|accessdate=9 December 2019}}</ref> |- |2020 ! align="left" scope="row" |''Kayattam'' |Maya |Also co-producer |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warriers-kayattam-to-be-released-online-for-free-director-sanalkumar-sasidharan-announces/articleshow/117477797.cms|title=Manju Warrier's 'Kayattam' to be released online for free, director Sanalkumar Sasidharan announces|date=23 January 2025|work=The Times of India|access-date=2 February 2025|issn=0971-8257}}</ref> |- | rowspan="3" |2021 ! align="left" scope="row" |''The Priest'' |Susan | |<ref>{{Cite web|last=Features|first=CE|title=Mammootty-Manju Warrier film titled The Priest|website=[[Cinema Express]]|date=13 January 2020|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/jan/13/mammootty-manju-warrier-film-titled-the-priest-16506.html|accessdate=1 March 2020}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Chathur Mukham'' |Thejaswini |Also producer |<ref>{{Cite news|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/interview/movie-1.5585626|title=I want to produce good movies: Manju Warrier|date=11 April 2022|work=English Mathrubhumi News|access-date=22 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|date=13 January 2021|title=Manju Warrier's first horror thriller 'Chathurmukham' to hit theatres|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-s-first-horror-thriller-chathurmukham-to-hit-theatres-in-february-movie-1.5354951|website=[[Mathrubhumi]]|accessdate=26 May 2021|archivedate=24 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124041557/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/manju-warrier-s-first-horror-thriller-chathurmukham-to-hit-theatres-in-february-movie-1.5354951}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Marakkar: Arabikadalinte Simham'' |Subaida | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warriers-look-in-marakkar-arabikadalinte-simham-reminds-one-of-daya/articleshow/67686499.cms|title=Manju Warrier's look in Marakkar: Arabikadalinte Simham reminds one of Daya|last=George|first=Anjana|date=25 January 2019|work=[[The Times of India]]|access-date=19 August 2019}}</ref> |- | rowspan="3" |2022 ! align="left" scope="row" |''Lalitham Sundaram'' |Annie Mary Das |Also producer |<ref>{{Cite news|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2022/03/08/trailer-madhu-warrier-directorial-lalitham-sundaram-biju-menon-manju-warrier.html|title=Trailer of Madhu Warrier's directorial debut 'Lalitham Sundaram' is out|date=8 March 2022|work=OnManorama|access-date=22 June 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/producer-manju-warrier-graces-the-puja-of-lalitham-sundharam/articleshow/74210463.cms|title=Producer Manju Warrier graces the puja of 'Lalitham Sundaram'|date=19 February 2020|work=The Times Of India|access-date=23 June 2021}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Meri Awas Suno'' |Dr. Reshmi Padath | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-jayasurya-starrer-meri-awas-suno-gets-an-ott-release-date/articleshow/92387124.cms|title=Manju Warrier – Jayasurya starrer 'Meri Awas Suno' gets an OTT release date|date=22 June 2022|work=The Times Of India|access-date=23 June 2022}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Jack N' Jill'' |Parvathy |Partially reshot in Tamil as ''Centimeter'' |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-starrer-jack-n-jill-gets-a-release-date/articleshow/91494069.cms|title=Manju Warrier starrer Jack N' Jill gets a release date.|date=11 May 2022|work=[[The Times Of India]]|access-date=23 June 2022}}</ref> |- | rowspan="3" |2023 ! scope="row" |''Thunivu'' |Kanmani |Tamil | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/ak-61-will-be-a-pan-indian-release-manju-warrier-joins-the-cast/articleshow/92411169.cms|title='AK 61' will be a pan-Indian release; Manju Warrier joins the shoot|date=23 June 2022|work=The Times Of India|access-date=23 June 2022}}</ref> |- ! scope="row" |''Ayisha'' |Ayisha |Malayalam<br /><br />[[ಅರಬ್ಬಿ ಬಾಸೆ|Arabic]] |Bilingual film |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-to-star-in-a-malayalam-arabic-bilingual-ayisha/articleshow/86089760.cms|title=Manju Warrier to star in a Malayalam-Arabic bilingual, 'Ayisha'|last=Soman|first=Deepa|date=10 September 2021|work=[[The Times of India]]|access-date=23 March 2024}}</ref> |- ! scope="row" |''Vellari Pattanam'' |K.P Sunandha | rowspan="2" |Malayalam | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-and-soubin-shahir-vellarikka-pattanam-kickstarted-with-muhurat-puja/articleshow/87617437.cms|title=Manju Warrier and Soubin Shahir 'Vellarikka Pattanam' kickstarted with muhurat puja|date=10 November 2021|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- | rowspan="3" |2024 ! scope="row" |''Footage'' |The mysterious woman | |<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/movies/manju-warrier-starts-shooting-for-footage-pics-inside-7886641.html|title=Manju Warrier Starts Shooting For Footage, Pics Inside|date=22 May 2023|work=News18|access-date=30 October 2023}}</ref> |- ! scope="row" |''Vettaiyan'' |Thara Athiyan | rowspan="2" |Tamil | |<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/rajinikanths-look-in-thalaivar-170-revealed-in-pooja-ceremony-photos-8968379/lite/|title=Rajinikanth's look in Thalaivar 170 revealed in pooja ceremony photos|date=4 October 2023|work=Indian Express|access-date=6 October 2023}}</ref> |- ! scope="row" |''Viduthalai Part 2'' |Mahalakshmi | |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vetri-maaran-reveals-why-viduthalai-part-2-got-delayed/articleshow/106061368.cms|title=Vetri Maaran reveals why 'Viduthalai Part 2' got delayed|date=17 December 2023|work=The Times of India|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 ! scope="row" |''L2: Empuraan'' |Priyadarshini Ramdas | rowspan="2" |Malayalam | |<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/l2-empuraan-as-prithviraj-and-mohanlal-start-shooting-fans-call-it-the-biggest-mollywood-cinema-23312732|title=L2- Empuraan: As Prithviraj and Mohanlal start shooting, fans call it the 'biggest Mollywood cinema'|date=5 October 2023|work=Mid Day|access-date=6 October 2023}}</ref> |- ! scope="row" |''Aaro — Someone'' |Visitor |Short film |<ref>{{Cite news|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Nov/14/ranjiths-short-film-aaro-someone-produced-by-mammoottykampany-gets-streaming-release-date|title=Ranjith's short film Aaro – Someone, produced by MammoottyKampany, gets streaming release date|date=14 November 2025|work=Cinema Express|access-date=16 November 2025}}</ref> |- | rowspan="3" |TBA ! scope="row" {{pending film|''Mr. X''|italic=no}} |TBA |Tamil |Post-production |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/heres-how-manju-warrier-came-on-board-for-mr-x-reveals-director-manu-anand-exclusive/articleshow/101188100.cms|title=Here's how Manju Warrier came on board for 'Mr.X', reveals director Manu Anand- Exclusive!|last=Praveenkumar|first=K|date=22 June 2023|work=The Times of India|access-date=28 June 2023}}</ref> |- ! scope=row {{pending film|''Nere Chovva''|italic=no}} |TBA |[[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|Malayalam]] |Filming |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-and-kunchacko-boban-announce-new-film-nere-chovva-motion-poster-revealed-watch/articleshow/128348583.cms|website=The News Minute|accessdate=16 February 2026|title=Manju Warrier and Kunchacko Boban announce new film ‘Nere Chovva’; motion poster revealed - Watch|date=15 February 2026}}</ref> |- ! scope=row {{pending film|''Ameriki Pandit''|italic=no}} |Shubha |[[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|Hindi]] |Filming |<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/manju-warrier-make-bollywood-debut-ameriki-pandit-madhavan-144983|website=The News Minute|accessdate=10 October 2021|title=Manju Warrier to make Bollywood debut in 'Ameriki Pandit' with Madhavan|date=10 March 2021}}</ref> |- |} === ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದೆ ಆದ್ === {| class="wikitable sortable" |+List of Manju Warrier film dubbing credits ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Character ! scope="col" |Language ! class="unsortable" scope="col" |Notes |- |2016 |''Girls'' |Narrator |Malayalam<br /><br />Tamil |Bilingual Film |- |2023 |''Alone'' |Yamuna |Malayalam |<ref>{{Cite web|title=Alone Movie Review: A daring experiment that becomes a tiring experience|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2023/jan/26/alone-movie-review-a-daring-experiment-that-becomes-a-tiring-experience-39301.html|accessdate=29 January 2023|website=[[Cinema Express]]|date=26 January 2023|language=en}}</ref> |- |} == ಡಿಸ್ಕೊಗ್ರಫಿ == {| class="wikitable sortable" |+ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ನ ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಪದ್ಯ ! scope="col" | ಚಿತ್ರ/ಆಲ್ಬಮ್ ! scope="col" | ಭಾಷೆ ! scope="col" | ಸಹ-ಗಾಯಕೆರ್ ! scope="col" | ಸಾಹಿತ್ಯ ! scope="col" | ಸಂಯೋಜಕೆರ್ ! class="unsortable" scope="col" | Ref. |- | rowspan="2" | ೧೯೯೮ | "ವೇಜಂಬಲ್ ಮಮಝ" | rowspan="2" | ''ಚಿಂಗಾಪೂವು'' (ಆಲ್ಬಮ್) | rowspan="6" | ಮಲಯಾಳ | ಮೋಹನ್ಲಾಲ್ | rowspan="2" | ಬಿಚ್ಚು ತಿರುಮಲ | rowspan="2" | ಬರ್ನಿ-ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ | rowspan="2" | <ref>{{Cite web|url=https://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Vezhambal-Mamazha/HFgfST96XF4|title=Vezhambal Mamazha (Full Song) – Manju Warrier, Mohanlal – Download or Listen Free|date=12 March 1998|accessdate=28 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728210912/https://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Vezhambal-Mamazha/HFgfST96XF4|archivedate=28 July 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Pakal-Kinakkal/Lx8OVy0GdQA|title=Pakal Kinakkal (Full Song) – Manju Warrier – Download or Listen Free – Saavn|date=12 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170729014508/https://www.saavn.com/s/song/malayalam/Chingapoovu---Onam-Songs/Pakal-Kinakkal/Lx8OVy0GdQA|archivedate=29 July 2017}}</ref> |- | "ಪಾಕಲ್ ಕಿನಕ್ಕಲ್" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪಾಡ್ದನ |- | ೧೯೯೯ | "ಚೆಂಬಾಜುಕ್ಕ". | ''ಕನ್ನೆಜುತಿ ಪೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟು'' | ಕಾಲಭವನ ಮಣಿ ಡಾ.ಕೆ.ಜೆ.ಯೇಸುದಾಸ್ | ಕಾವಳಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕೆರ್ | ಎಂ.ಜಿ.ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-to-priya-prakash-varrier-m-town-actresses-who-are-also-incredible-playback-singers/etphotostory/75452833.cms|title=Manju Warrier To Priya Prakash Varrier: M-Town Actresses Who Are Also Incredible Playback Singers|date=29 April 2020|work=The Times Of India|access-date=29 December 2021}}</ref> |- | ೨೦೧೫ | "ದೂ ದೋ ದೋ" | ''ಜೋ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಾಲೆ'' | ಸನೂಪ್ ಸಂತೋಷ್ |<nowiki> ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮ|</nowiki> | ರಾಹುಲ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್ | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manju-warrier-sings-a-manglish-song/articleshow/49921632.cms|title=Manju Warrier sings a 'Manglish' song|date=26 November 2015|work=The Times Of India|access-date=29 December 2021}}</ref> |- | ೨೦೧೬ | ''"ಸ್ವಂತಾನ ಗೀತಮ್"'' | ''ಕೇರಳ ಕ್ಯಾನ್'' (ತೋಜಾ) ಮನೋರಮಾ ಸುದ್ದಿ | ಕೋರಸ್ | ಹರಿನಾರಾಯಣನ್ | ರತೀಶ್ ವೇಗಾ | <ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-manju-warrier-sings-kerala-can-campaign-cancer-awareness-96241|title=Watch: Manju Warrier sings for Kerala Can, campaign for cancer awareness|date=5 February 2019|work=The News Minute|access-date=29 December 2021}}</ref> |- | rowspan="3" | ೨೦೨೨ | rowspan="2" | "ಕಿಮ್ ಕಿಮ್" | ''ಜ್ಯಾಕ್ ಎನ್ ಜಿಲ್'' | rowspan="3" | ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪಾಡ್ದನ | ಬಿ ಕೆ ಹರಿನಾರಾಯಣನ್ | rowspan="2" | ರಾಮ್ ಸುರೇಂದರ್ | rowspan="2" | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kim-kim-song-crooned-by-manju-warrier-to-release-today/articleshow/79443132.cms|title='Kim Kim' song crooned by Manju Warrier to release today!|date=27 November 2020|work=The Times Of India|access-date=29 December 2021}}</ref> |- | ''ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್'' '''(ಡಿ)''' | ತಮಿಳು | ಲಲಿತಾನಂದ |- | "ಇಸ್ಥಾಕೊ" | ''ಕಯ್ಯಟ್ಟಂ'' | ಮಲಯಾಳ | ರತೀಶ್ ಈಟ್ಟಿಲ್ಲಂ, ದೇವನ್ ನಾರಾಯಣನ್, ಆಸ್ತಾ ಗುಪ್ತ, ಸನಾಲ್ ಕುಮಾರ್ ಸಸಿಂದ್ರನ್ | ರತೀಶ್ ಈಟಿಲ್ಲಂ | <ref>{{Cite news|url=https://www.asianetnews.com/music/artist-manju-warrier-kayattam-movie-song-out-now-qyk0i3|title=കിം കിമ്മിന് പിന്നാലെ 'ഇസ്ത്തക്കോ'യുമായി മഞ്ജു വാര്യര്‍; 'കയറ്റ'ത്തിലെ ആദ്യ ഗാനം|date=28 August 2021|work=Asianet News|access-date=29 December 2021}}</ref> |- | ೨೦೨೩ | "ಕಸೆತನ್ ಕಡವುಳದ" (ವಿಡಿಯೋ ಆವೃತ್ತಿ) | ''ತುನಿವು'' | ತಮಿಳು | ವೈಸಾಘ್, ಘಿಬ್ರಾನ್ | ವೈಸಾಘ್ | ಘಿಬ್ರಾನ್ | <ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/manju-warrier-turns-playback-singer-for-ajith-s-thunivu-1.8083746|title=Manju Warrier turns playback singer for Ajith's 'Thunivu'|website=English Mathrubhumi|date=27 November 2022}}</ref> |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲು == == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್ ಲು == * Manju Warrier at IMDb * Manju Warrier on Twitter * Manju Warrier on Telegram {{FilmfareMalayalamBestActress}}{{Filmfare Critics Award for Best Actress – Malayalam}}{{KeralaStateAwardForBestActress}}{{National Film Award Special Mention feature film}}{{Authority control}} [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] 0gbxea3pouttwt4117k7mbyr0ik6hrb 0 26746 359290 359081 2026-04-18T04:11:26Z Vishwanatha Badikana 38 359290 wikitext text/x-wiki {{under construction}} [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBikos">Bikos, Konstantin. [https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html "The Islamic Calendar"]. ''timeanddate.com''. Archived from [https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html the original] on 28-02-2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved 28-02-2023</span>.</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="">Check date values in: <code class="cs1-code">&#x7C;access-date=</code> and <code class="cs1-code">&#x7C;archive-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</span> [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]]</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBikos">Bikos, Konstantin. [https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html "The Islamic Calendar"]. ''timeanddate.com''. Archived from [https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html the original] on 28-02-2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved 28-02-2023</span>.</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="">Check date values in: <code class="cs1-code">&#x7C;access-date=</code> and <code class="cs1-code">&#x7C;archive-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</span> [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]]</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ru7z35p6oi9bgx6i4g2lq4n7mqdz49m 359291 359290 2026-04-18T04:12:03Z Vishwanatha Badikana 38 359291 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBikos">Bikos, Konstantin. [https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html "The Islamic Calendar"]. ''timeanddate.com''. Archived from [https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html the original] on 28-02-2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved 28-02-2023</span>.</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="">Check date values in: <code class="cs1-code">&#x7C;access-date=</code> and <code class="cs1-code">&#x7C;archive-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</span> [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]]</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBikos">Bikos, Konstantin. [https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html "The Islamic Calendar"]. ''timeanddate.com''. Archived from [https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html the original] on 28-02-2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved 28-02-2023</span>.</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="">Check date values in: <code class="cs1-code">&#x7C;access-date=</code> and <code class="cs1-code">&#x7C;archive-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</span> [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]]</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> qqshmlzsc2658t8d79megi6ukhyjj5x 359292 359291 2026-04-18T04:13:15Z Vishwanatha Badikana 38 359292 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{cite web |title=How Does the Hijri Calendar Work? |url=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBikos">Bikos, Konstantin. [https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html "The Islamic Calendar"]. ''timeanddate.com''. Archived from [https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html the original] on 28-02-2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved 28-02-2023</span>.</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="">Check date values in: <code class="cs1-code">&#x7C;access-date=</code> and <code class="cs1-code">&#x7C;archive-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</span> [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]]</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBikos">Bikos, Konstantin. [https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html "The Islamic Calendar"]. ''timeanddate.com''. Archived from [https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html the original] on 28-02-2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved 28-02-2023</span>.</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="">Check date values in: <code class="cs1-code">&#x7C;access-date=</code> and <code class="cs1-code">&#x7C;archive-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</span> [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]]</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> bmphx1hy4yi3pzdvfvo6no4cse68s5l 359293 359292 2026-04-18T04:15:17Z Vishwanatha Badikana 38 /* ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು */ 359293 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{cite web |title=How Does the Hijri Calendar Work? |url=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Islamic Calendar 2025 {{!}} Hijri Dates - Banbury Madni Masjid |url=https://banburymadnimasjid.com/islamic-months/?gad_source=1&gad_campaignid=23739488307&gbraid=0AAAAA_SaNTeL8c6ocE8Xq1yvxZ2oXlLqF&gclid=CjwKCAjwtIfPBhAzEiwAv9RTJryRuVyWzgYMflhmfHDKUoWOhco_93BJ582Z1bD1TZHF-Nb6_23UORoCTPwQAvD_BwE |website=banburymadnimasjid.com}}</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|title=The Islamic Calendar|last=Bikos|first=Konstantin|website=timeanddate.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html|archivedate=28-02-2023|accessdate=28-02-2023}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBikos">Bikos, Konstantin. [https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html "The Islamic Calendar"]. ''timeanddate.com''. Archived from [https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html the original] on 28-02-2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved 28-02-2023</span>.</cite><span data-ve-ignore=""> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="">Check date values in: <code class="cs1-code">&#x7C;access-date=</code> and <code class="cs1-code">&#x7C;archive-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</span> [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]]</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> cy13soufxo87ti5x3120y9zjhk0pbge 359294 359293 2026-04-18T04:16:41Z Vishwanatha Badikana 38 /* ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ */ 359294 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{cite web |title=How Does the Hijri Calendar Work? |url=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Islamic Calendar 2025 {{!}} Hijri Dates - Banbury Madni Masjid |url=https://banburymadnimasjid.com/islamic-months/?gad_source=1&gad_campaignid=23739488307&gbraid=0AAAAA_SaNTeL8c6ocE8Xq1yvxZ2oXlLqF&gclid=CjwKCAjwtIfPBhAzEiwAv9RTJryRuVyWzgYMflhmfHDKUoWOhco_93BJ582Z1bD1TZHF-Nb6_23UORoCTPwQAvD_BwE |website=banburymadnimasjid.com}}</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=Hijri to Gregorian Date Converter - Islamic Date Converter |url=https://www.islamicfinder.org/islamic-date-converter/ |website=IslamicFinder |language=en}}</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> emhxo4epcefegx6vkytxhgl0qtosd5s 359295 359294 2026-04-18T04:26:10Z Vishwanatha Badikana 38 /* ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ */ 359295 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{cite web |title=How Does the Hijri Calendar Work? |url=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Islamic Calendar 2025 {{!}} Hijri Dates - Banbury Madni Masjid |url=https://banburymadnimasjid.com/islamic-months/?gad_source=1&gad_campaignid=23739488307&gbraid=0AAAAA_SaNTeL8c6ocE8Xq1yvxZ2oXlLqF&gclid=CjwKCAjwtIfPBhAzEiwAv9RTJryRuVyWzgYMflhmfHDKUoWOhco_93BJ582Z1bD1TZHF-Nb6_23UORoCTPwQAvD_BwE |website=banburymadnimasjid.com}}</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=Hijri to Gregorian Date Converter - Islamic Date Converter |url=https://www.islamicfinder.org/islamic-date-converter/ |website=IslamicFinder |language=en}}</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಇತಿಯಾಸೊ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ರಡ್ಡನೆ ಖಲೀಫೆ [[ಉಮರ್ ಬಿನ್ ಖತ್ತಾಬ್]] ಕ್ರಿ.ಶ.638ಡ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ.<ref>Juan E Campo, Encyclopedia of Islam (2009), Facts On File, p. 299</ref> ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ [[ವಲಸೆ]] [[ಮೆಕ್ಕಾ]]ಡ್ದ್ [[ಮದೀನಾ]]ಗ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 622) ಬತ್ತಿನ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಲೊಡು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮುಕ್ಯಸ್ತೆರ್ ಗಳಸುನ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಸುರುತ ದಿನೊ ಶುಕ್ರವಾರ, ಜುಲೈ 16, ಕ್ರಿ.ಶ.622, [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗ]] ಪ್ರಕಾರೊ. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓರಿಯೆಂಟ್ಲಿಸ್ಟ್ ಅರ್ಮಾಂಡ್ ಪಿಯರೆ ಕಾಸಿನ್ ಉಂದು ಎಪ್ರೆಲ್ 19, 622ಡ್ ಸುರುವಾತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite book|title=Arabic-English Lexicon|last=Lane|first=Edward William|publisher=Williams and Norgate|year=1863|pages=2880-2881}}</ref> ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್ ಸರಿಯಾದ್ ತೆರಿಯೊಡಾಂಡ, ​​ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ 8ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಕೋಷ್ಟಕೊದ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ತಿಂಗೊಲುದ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಉಂದು ಅಂಕಗಣಿತೊದ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಗಳಸುನ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಅದಿಕ ವರ್ಷೊಲೆ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಸೇರಾವುಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> krqto16szlzh6y82g41682xgged79e5 359296 359295 2026-04-18T04:33:16Z Vishwanatha Badikana 38 /* ಇತಿಯಾಸೊ */ 359296 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{cite web |title=How Does the Hijri Calendar Work? |url=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Islamic Calendar 2025 {{!}} Hijri Dates - Banbury Madni Masjid |url=https://banburymadnimasjid.com/islamic-months/?gad_source=1&gad_campaignid=23739488307&gbraid=0AAAAA_SaNTeL8c6ocE8Xq1yvxZ2oXlLqF&gclid=CjwKCAjwtIfPBhAzEiwAv9RTJryRuVyWzgYMflhmfHDKUoWOhco_93BJ582Z1bD1TZHF-Nb6_23UORoCTPwQAvD_BwE |website=banburymadnimasjid.com}}</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=Hijri to Gregorian Date Converter - Islamic Date Converter |url=https://www.islamicfinder.org/islamic-date-converter/ |website=IslamicFinder |language=en}}</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಇತಿಯಾಸೊ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ರಡ್ಡನೆ ಖಲೀಫೆ [[ಉಮರ್ ಬಿನ್ ಖತ್ತಾಬ್]] ಕ್ರಿ.ಶ.638ಡ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ.<ref>Juan E Campo, Encyclopedia of Islam (2009), Facts On File, p. 299</ref> ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ [[ವಲಸೆ]] [[ಮೆಕ್ಕಾ]]ಡ್ದ್ [[ಮದೀನಾ]]ಗ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 622) ಬತ್ತಿನ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಲೊಡು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮುಕ್ಯಸ್ತೆರ್ ಗಳಸುನ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಸುರುತ ದಿನೊ ಶುಕ್ರವಾರ, ಜುಲೈ 16, ಕ್ರಿ.ಶ.622, [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗ]] ಪ್ರಕಾರೊ. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓರಿಯೆಂಟ್ಲಿಸ್ಟ್ ಅರ್ಮಾಂಡ್ ಪಿಯರೆ ಕಾಸಿನ್ ಉಂದು ಎಪ್ರೆಲ್ 19, 622ಡ್ ಸುರುವಾತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite book|title=Arabic-English Lexicon|last=Lane|first=Edward William|publisher=Williams and Norgate|year=1863|pages=2880-2881}}</ref> ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್ ಸರಿಯಾದ್ ತೆರಿಯೊಡಾಂಡ, ​​ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ 8ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಕೋಷ್ಟಕೊದ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ತಿಂಗೊಲುದ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಉಂದು ಅಂಕಗಣಿತೊದ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಗಳಸುನ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಅದಿಕ ವರ್ಷೊಲೆ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಸೇರಾವುಂಡು. == ತಿಂಗೊಲು == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವ ಅರೇಬಿಯಾದ ಅರಬೆರ್ ಗಳಸ್‌ನ ಅವೇ ತಿಂಗೊಲು. ಅಕುಲು ಪವಿತ್ರ ಪಂಡ್ದ್ ಎನ್ನ್‌ನ ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಡು ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. {| class="wikitable" |+ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲು !ಸಂಕ್ಯೆ !ತಿಂಗಲುಲೆ ಪುದರ್ !ಅರೇಬಿಕ್ !ಅರ್ತೊ |- |1 |[[ಮುಹರ್‍ರಮ್]] |{{Lang|ar|المحرم|rtl=yes}} |ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲು, ನಿಸಿದ್ದೊ ತಿಂಗೊಲು |- |2 |[[ಸಫರ್]] |{{Lang|ar|صفر|rtl=yes}} |ಶೂನ್ಯ ತಿಂಗೊಲು |- |3 |[[ರಬೀಉಲ್ ಅವ್ವಲ್]] |{{Lang|ar|ربيع الأول|rtl=yes}} |ವಸಂತೊದ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು |- |4 |[[ರಬೀಉಲ್ ಆಖಿರ್]] |{{Lang|ar|ربيع الآخر|rtl=yes}} |ವಸಂತೊದ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು |- |5 |[[ಜುಮಾದಲ್ ಊಲಾ]] |{{Lang|ar|جمادى الأولى|rtl=yes}} |ಪಂತಿ ಬುಲೆಪುನ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು |- |6 |[[ಜುಮಾದಲ್ ಆಖಿರ]] |{{Lang|ar|جمادى الآخرة|rtl=yes}} |ಪಂತಿ ಬುಲೆಪುನ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು |- |7 |[[ರಜಬ್]] |{{Lang|ar|رجب|rtl=yes}} |ಗೌರವೊದ ತಿಂಗೊಲು |- |8 |[[ಶಅಬಾನ್]] |{{Lang|ar|شعبان|rtl=yes}} |ಪಟ್ಟ್‌ದ್ ಪೋಪುನ ತಿಂಗೊಲು |- |9 |[[ರಮದಾನ್‌|ರಮದಾನ್]] |{{Lang|ar|رمضان|rtl=yes}} |ಅರೆಗಾಲೊದ ತಿಂಗೊಲು |- |10 |[[ಶವ್ವಾಲ್]] |{{Lang|ar|شوال|rtl=yes}} |ಎಚ್ಚದ ತಿಂಗೊಲು |- |11 |[[ದುಲ್-ಕಅದ]] |{{Lang|ar|ذو القعدة|rtl=yes}} |ಸಂದಾನೊ ಕುಲ್ಲುನ ತಿಂಗೊಲು |- |12 |[[ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜ]] |{{Lang|ar|ذو الحجة|rtl=yes}} |ಹಜ್ಜ್ ಪೋಪುನ ತಿಂಗೊಲು |} ಇಂದೆಟ್ [[ಮುಹರ್‍ರಮ್]], [[ರಜಬ್]], [[ದುಲ್-ಕಅದ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜ]] ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲು. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> tiqk46fak5a03hetgyuyevecmw2lmjd 359297 359296 2026-04-18T04:39:49Z Vishwanatha Badikana 38 359297 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{cite web |title=How Does the Hijri Calendar Work? |url=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Islamic Calendar 2025 {{!}} Hijri Dates - Banbury Madni Masjid |url=https://banburymadnimasjid.com/islamic-months/?gad_source=1&gad_campaignid=23739488307&gbraid=0AAAAA_SaNTeL8c6ocE8Xq1yvxZ2oXlLqF&gclid=CjwKCAjwtIfPBhAzEiwAv9RTJryRuVyWzgYMflhmfHDKUoWOhco_93BJ582Z1bD1TZHF-Nb6_23UORoCTPwQAvD_BwE |website=banburymadnimasjid.com}}</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=Hijri to Gregorian Date Converter - Islamic Date Converter |url=https://www.islamicfinder.org/islamic-date-converter/ |website=IslamicFinder |language=en}}</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಇತಿಯಾಸೊ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ರಡ್ಡನೆ ಖಲೀಫೆ [[ಉಮರ್ ಬಿನ್ ಖತ್ತಾಬ್]] ಕ್ರಿ.ಶ.638ಡ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ.<ref>Juan E Campo, Encyclopedia of Islam (2009), Facts On File, p. 299</ref> ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ [[ವಲಸೆ]] [[ಮೆಕ್ಕಾ]]ಡ್ದ್ [[ಮದೀನಾ]]ಗ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 622) ಬತ್ತಿನ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಲೊಡು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮುಕ್ಯಸ್ತೆರ್ ಗಳಸುನ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಸುರುತ ದಿನೊ ಶುಕ್ರವಾರ, ಜುಲೈ 16, ಕ್ರಿ.ಶ.622, [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗ]] ಪ್ರಕಾರೊ. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓರಿಯೆಂಟ್ಲಿಸ್ಟ್ ಅರ್ಮಾಂಡ್ ಪಿಯರೆ ಕಾಸಿನ್ ಉಂದು ಎಪ್ರೆಲ್ 19, 622ಡ್ ಸುರುವಾತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite book|title=Arabic-English Lexicon|last=Lane|first=Edward William|publisher=Williams and Norgate|year=1863|pages=2880-2881}}</ref> ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್ ಸರಿಯಾದ್ ತೆರಿಯೊಡಾಂಡ, ​​ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ 8ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಕೋಷ್ಟಕೊದ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ತಿಂಗೊಲುದ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಉಂದು ಅಂಕಗಣಿತೊದ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಗಳಸುನ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಅದಿಕ ವರ್ಷೊಲೆ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಸೇರಾವುಂಡು. == ತಿಂಗೊಲು == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವ ಅರೇಬಿಯಾದ ಅರಬೆರ್ ಗಳಸ್‌ನ ಅವೇ ತಿಂಗೊಲು. ಅಕುಲು ಪವಿತ್ರ ಪಂಡ್ದ್ ಎನ್ನ್‌ನ ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಡು ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. {| class="wikitable" |+ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲು !ಸಂಕ್ಯೆ !ತಿಂಗಲುಲೆ ಪುದರ್ !ಅರೇಬಿಕ್ !ಅರ್ತೊ |- |1 |[[ಮುಹರ್‍ರಮ್]] |{{Lang|ar|المحرم|rtl=yes}} |ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲು, ನಿಸಿದ್ದೊ ತಿಂಗೊಲು |- |2 |[[ಸಫರ್]] |{{Lang|ar|صفر|rtl=yes}} |ಶೂನ್ಯ ತಿಂಗೊಲು |- |3 |[[ರಬೀಉಲ್ ಅವ್ವಲ್]] |{{Lang|ar|ربيع الأول|rtl=yes}} |ವಸಂತೊದ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು |- |4 |[[ರಬೀಉಲ್ ಆಖಿರ್]] |{{Lang|ar|ربيع الآخر|rtl=yes}} |ವಸಂತೊದ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು |- |5 |[[ಜುಮಾದಲ್ ಊಲಾ]] |{{Lang|ar|جمادى الأولى|rtl=yes}} |ಪಂತಿ ಬುಲೆಪುನ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು |- |6 |[[ಜುಮಾದಲ್ ಆಖಿರ]] |{{Lang|ar|جمادى الآخرة|rtl=yes}} |ಪಂತಿ ಬುಲೆಪುನ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು |- |7 |[[ರಜಬ್]] |{{Lang|ar|رجب|rtl=yes}} |ಗೌರವೊದ ತಿಂಗೊಲು |- |8 |[[ಶಅಬಾನ್]] |{{Lang|ar|شعبان|rtl=yes}} |ಪಟ್ಟ್‌ದ್ ಪೋಪುನ ತಿಂಗೊಲು |- |9 |[[ರಮದಾನ್‌|ರಮದಾನ್]] |{{Lang|ar|رمضان|rtl=yes}} |ಅರೆಗಾಲೊದ ತಿಂಗೊಲು |- |10 |[[ಶವ್ವಾಲ್]] |{{Lang|ar|شوال|rtl=yes}} |ಎಚ್ಚದ ತಿಂಗೊಲು |- |11 |[[ದುಲ್-ಕಅದ]] |{{Lang|ar|ذو القعدة|rtl=yes}} |ಸಂದಾನೊ ಕುಲ್ಲುನ ತಿಂಗೊಲು |- |12 |[[ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜ]] |{{Lang|ar|ذو الحجة|rtl=yes}} |ಹಜ್ಜ್ ಪೋಪುನ ತಿಂಗೊಲು |} ಇಂದೆಟ್ [[ಮುಹರ್‍ರಮ್]], [[ರಜಬ್]], [[ದುಲ್-ಕಅದ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜ]] ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲು. == ವಾರೊದ ದಿನೊ == ಯೌಮುಲ್ ಜುಮುಅ ([[ಶುಕ್ರಾರೊ]]) [[ಮುಸಲ್ಮಾನ್|ಮುಸಲ್ಮಾನರು]] ವಿಸೇಸೊ [[ನಮಾಜ಼್|ನಮಾಝ್]] ಮಲ್ಪುನ [[ಮಸೀದಿ]]ಡ್ ಸೇರುನೆಡದ್ದ್ ಈ ದಿನೊನು ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಲೆಕ್ಕೊ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು [[ಶುಕ್ರಾರೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಶನಿಯಾರೊ]]ನ್ ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಮಾಲ್ತ್ಂಡ, ಬೇತೆ ಕೆಲವು ದೇಸೊಲು [[ಗುರುವಾರೊ]] ಬುಕ್ಕೊ ಶುಕ್ರಾರೊನ್ ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಮಾಲ್ತೊಂದ್ಂಡ್. [[ತುರ್ಕಿ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ನೈಜೀರಿಯ]], [[ಮೊರೊಕ್ಕೋ]], [[ಮಲೇಶಿಯ]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ದೇಸೊಲು [[ಶನಿಯಾರೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಐತಾರೊ]]ನು ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಮಾಲ್ತೊಂದೊ. {| class="wikitable" |+ !ಸಂಕ್ಯೆ !ದಿನೊತ ಪುದರ್ !ಅರೇಬಿಕ್ !ಅರ್ತೊ !ಕನ್ನಡೊಡು |- |1 |ಯೌಮುಲ್ ಅಹದ್ |{{Lang|ar|يوم الأحد|rtl=yes}} |ಒಂಜನೇ ದಿನೊ |[[ಭಾನುವಾರ]] |- |2 |ಯೌಮುಲ್ ಇಸ್ನೈನ್ |{{Lang|ar|يوم الاثنين|rtl=yes}} |ರಡ್ಡನೇ ದಿನೊ |[[ಸೋಮವಾರ]] |- |3. |ಯೌಮು ಸ್ಸುಲಾಸಾ |{{Lang|ar|يوم الثلاثاء|rtl=yes}} |ಮೂಜನೇ ದಿನೊ |[[ಮಂಗಳವಾರ]] |- |4. |ಯೌಮುಲ್ ಅರ್ಬಿಆ |{{Lang|ar|يوم الأربعاء|rtl=yes}} |ನಾಲನೇ ದಿನೊ |[[ಬುಧವಾರ]] |- |5. |ಯೌಮುಲ್ ಖಮೀಸ್ |{{Lang|ar|يوم الخميس|rtl=yes}} |ಐನನೇ ದಿನೊ |[[ಗುರುವಾರ]] |- |6. |ಯೌಮುಲ್ ಜುಮುಅ |{{Lang|ar|يوم الجمعة|rtl=yes}} |ಒಟ್ಟಾಪುನ ದಿನೊ |[[ಶುಕ್ರವಾರ]] |- |7. |ಯೌಮು ಸ್ಸಬ್ತ್ |{{Lang|ar|يوم السبت|rtl=yes}} |ಪುರ್ಸೋತ್‌ದ ದಿನೊ |[[ಶನಿವಾರ]] |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> bwrztao6iwl8krjjie8mz31wugmouzb 359298 359297 2026-04-18T04:41:19Z Vishwanatha Badikana 38 /* ವಾರೊದ ದಿನೊ */ 359298 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Mevlana_-_Schrift_über_Eingang.jpg|thumb|[[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿದ]] ಕೊನ್ಯಾದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡಿಪ್ಪುನ ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್]] '''ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್''' (ಅರೇಬಿಕ್: {{Lang|ar|التقويم الهجري}} ) — ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು 12 ಚಂದ್ರ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 354 ಅತ್ತ್ಂಡ 355 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ''ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم الإسلامي}} ) ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಅರಬ್ಬಿ'' ''ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್;'' (ಅರಬ್ಬಿ: {{Lang|ar|التقويم العربي}} ) ''ಪಂಡ್ದ್ ‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ರಮಜಾನ್‌ದ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್, ನಾಲ್ ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್, ಪರ್ಬೊಲೆನ್, ಇದ್ದಾತ್‌ದ ಸಮಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಜಕಾತ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಮಯೊನು ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್. <ref>{{cite web |title=How Does the Hijri Calendar Work? |url=https://web.archive.org/web/20230228123454/https://www.timeanddate.com/calendar/islamic-calendar.html |website=www.timeanddate.com |language=en}}</ref> == ವಿಶೇಷೊಲು == ==== ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರ ಪಂಚಾಂಗ,. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸಮಯೊನು ಚಂದ್ರನ ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಗೆನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಡ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಡ್ದ್]] ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಅಮಾಸೆ|ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗ್]] ಮುಟ್ಟದ ಸಮಯೊ. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಅವಲೋಕನೊಲೆನ್ ಆದಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಿನಗ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Islamic Calendar 2025 {{!}} Hijri Dates - Banbury Madni Masjid |url=https://banburymadnimasjid.com/islamic-months/?gad_source=1&gad_campaignid=23739488307&gbraid=0AAAAA_SaNTeL8c6ocE8Xq1yvxZ2oXlLqF&gclid=CjwKCAjwtIfPBhAzEiwAv9RTJryRuVyWzgYMflhmfHDKUoWOhco_93BJ582Z1bD1TZHF-Nb6_23UORoCTPwQAvD_BwE |website=banburymadnimasjid.com}}</ref> ==== ಸೌರಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ ==== ಬೇತೆ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಲು ಸೌರಮಾನೊಗು ಸರಿ ಆಯರೆ ದಿಂಜ ದಿನೊ(ಲೀಪ್ ಡೇಸ್) ಅತ್ತ್ಂಡ ದಿಂಜ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆಯಾದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಉತ್ತರಾಯಣೊ ಬುಕ್ಕೊದಕ್ಷಿಣಾಯನೊಡು ಗುರ್ತಿಸಾಯಿನ ಖಗೋಳ ಋತುಲೆಡ್ದ್ ಪೂರ್ತಿ ಬೇತೆ ಆತ್ಂಡ್. ಹಿಜರಿ ವರ್ಸೊ ಸೌರಮಾನೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 11 ದಿನೊತಾತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಕೃಷಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಗಳಸುಜೆರ್. ಎಚ್ಚದ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು ಹಿಜರಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಾಗರಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆದ್‌ ಗಳಸುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=Hijri to Gregorian Date Converter - Islamic Date Converter |url=https://www.islamicfinder.org/islamic-date-converter/ |website=IslamicFinder |language=en}}</ref> [[ಫೈಲ್:King_Khaled_airport_exit_stamp.jpg|thumb|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕಿಂಗ್ ಖಾಲಿದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು 10 ರಜಾಬ್ 1428 (24 ಜುಲೈ 2007) ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರೆ.]] ಕೆಲವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊರೊಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಕೆಲೆಡ್ ಅದಿಕ್ರತ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾರಣವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬದಲ್‌ಗ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ಅಕೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ==== ಊಹೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಕಸ್ಟೊ ==== ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ಗುರುತು ಮಲ್ಪಿಯರ ಒರಿ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಮಿತಿ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ತೆರಿಪಾವುನೆ. ತಿಂಗೊಲುದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲು ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನೆಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು, ಮೋಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಅಂಚಿನವೇ ಹವಾಮಾನೊ ಸ್ತಿತಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದಿನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂಗೊಲುಗು ಒಂಜಿ ದಿನ ತಡ ಆಪುಂಡು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಪರ್ಬೊಲು ಒಂಜಿ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜೇ ದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿಡೇ ಬದಲಾಪುನ ಕಾರಣೊಲಾ ಉಂಡು. == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರಚನೆ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು 29 ಅತ್ತ್ಂಡ 30 ದಿನೊಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Muslim-calendar|title=Islamic calendar|date=Feb 9, 2023|website=britannica.com}}</ref> 29ನೇ ದಿನೊ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಚಂದ್ರೆ ತೋಜಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ತಿಂಗೊಲುಗು 30ನೇ ದಿನೊ ಸೇರಾದ್ ಅಯಿನ್ ಪೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ತಿಂಗೊಲು 30ದಾನಿ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಪಂಡ ಇನಿತ ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನವು ಎಲ್ಲೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. == ಇತಿಯಾಸೊ == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ರಡ್ಡನೆ ಖಲೀಫೆ [[ಉಮರ್ ಬಿನ್ ಖತ್ತಾಬ್]] ಕ್ರಿ.ಶ.638ಡ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ.<ref>Juan E Campo, Encyclopedia of Islam (2009), Facts On File, p. 299</ref> ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ [[ವಲಸೆ]] [[ಮೆಕ್ಕಾ]]ಡ್ದ್ [[ಮದೀನಾ]]ಗ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 622) ಬತ್ತಿನ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಲೊಡು ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್ ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮುಕ್ಯಸ್ತೆರ್ ಗಳಸುನ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪುಂಡು. ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ದ ಸುರುತ ದಿನೊ ಶುಕ್ರವಾರ, ಜುಲೈ 16, ಕ್ರಿ.ಶ.622, [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗ]] ಪ್ರಕಾರೊ. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚ್ ಓರಿಯೆಂಟ್ಲಿಸ್ಟ್ ಅರ್ಮಾಂಡ್ ಪಿಯರೆ ಕಾಸಿನ್ ಉಂದು ಎಪ್ರೆಲ್ 19, 622ಡ್ ಸುರುವಾತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite book|title=Arabic-English Lexicon|last=Lane|first=Edward William|publisher=Williams and Norgate|year=1863|pages=2880-2881}}</ref> ಹಿಜರಿ ತಾರೀಕ್‌ಲೆನ್ ಸರಿಯಾದ್ ತೆರಿಯೊಡಾಂಡ, ​​ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ 8ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಕೋಷ್ಟಕೊದ ಕ್ಯಾಲೆಂಡ್‌ನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ತಿಂಗೊಲುದ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಉಂದು ಅಂಕಗಣಿತೊದ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಗಳಸುನ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಅದಿಕ ವರ್ಷೊಲೆ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಸೇರಾವುಂಡು. == ತಿಂಗೊಲು == ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಡ್ 12 ತಿಂಗೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವ ಅರೇಬಿಯಾದ ಅರಬೆರ್ ಗಳಸ್‌ನ ಅವೇ ತಿಂಗೊಲು. ಅಕುಲು ಪವಿತ್ರ ಪಂಡ್ದ್ ಎನ್ನ್‌ನ ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಡು ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. {| class="wikitable" |+ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ದ ತಿಂಗೊಲುಲು !ಸಂಕ್ಯೆ !ತಿಂಗಲುಲೆ ಪುದರ್ !ಅರೇಬಿಕ್ !ಅರ್ತೊ |- |1 |[[ಮುಹರ್‍ರಮ್]] |{{Lang|ar|المحرم|rtl=yes}} |ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲು, ನಿಸಿದ್ದೊ ತಿಂಗೊಲು |- |2 |[[ಸಫರ್]] |{{Lang|ar|صفر|rtl=yes}} |ಶೂನ್ಯ ತಿಂಗೊಲು |- |3 |[[ರಬೀಉಲ್ ಅವ್ವಲ್]] |{{Lang|ar|ربيع الأول|rtl=yes}} |ವಸಂತೊದ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು |- |4 |[[ರಬೀಉಲ್ ಆಖಿರ್]] |{{Lang|ar|ربيع الآخر|rtl=yes}} |ವಸಂತೊದ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು |- |5 |[[ಜುಮಾದಲ್ ಊಲಾ]] |{{Lang|ar|جمادى الأولى|rtl=yes}} |ಪಂತಿ ಬುಲೆಪುನ ಸುರುತ ತಿಂಗೊಲು |- |6 |[[ಜುಮಾದಲ್ ಆಖಿರ]] |{{Lang|ar|جمادى الآخرة|rtl=yes}} |ಪಂತಿ ಬುಲೆಪುನ ಅಕೇರಿದ ತಿಂಗೊಲು |- |7 |[[ರಜಬ್]] |{{Lang|ar|رجب|rtl=yes}} |ಗೌರವೊದ ತಿಂಗೊಲು |- |8 |[[ಶಅಬಾನ್]] |{{Lang|ar|شعبان|rtl=yes}} |ಪಟ್ಟ್‌ದ್ ಪೋಪುನ ತಿಂಗೊಲು |- |9 |[[ರಮದಾನ್‌|ರಮದಾನ್]] |{{Lang|ar|رمضان|rtl=yes}} |ಅರೆಗಾಲೊದ ತಿಂಗೊಲು |- |10 |[[ಶವ್ವಾಲ್]] |{{Lang|ar|شوال|rtl=yes}} |ಎಚ್ಚದ ತಿಂಗೊಲು |- |11 |[[ದುಲ್-ಕಅದ]] |{{Lang|ar|ذو القعدة|rtl=yes}} |ಸಂದಾನೊ ಕುಲ್ಲುನ ತಿಂಗೊಲು |- |12 |[[ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜ]] |{{Lang|ar|ذو الحجة|rtl=yes}} |ಹಜ್ಜ್ ಪೋಪುನ ತಿಂಗೊಲು |} ಇಂದೆಟ್ [[ಮುಹರ್‍ರಮ್]], [[ರಜಬ್]], [[ದುಲ್-ಕಅದ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ದುಲ್-ಹಿಜ್ಜ]] ಪವಿತ್ರೊ ತಿಂಗೊಲುಲು. == ವಾರೊದ ದಿನೊ == ಯೌಮುಲ್ ಜುಮುಅ ([[ಶುಕ್ರಾರೊ]]) [[ಮುಸಲ್ಮಾನ್|ಮುಸಲ್ಮಾನರು]] ವಿಸೇಸೊ [[ನಮಾಜ಼್|ನಮಾಝ್]] ಮಲ್ಪುನ [[ಮಸೀದಿ]]ಡ್ ಸೇರುನೆಡದ್ದ್ ಈ ದಿನೊನು ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಲೆಕ್ಕೊ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ದೇಸೊಲು [[ಶುಕ್ರಾರೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಶನಿಯಾರೊ]]ನ್ ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಮಾಲ್ತ್ಂಡ, ಬೇತೆ ಕೆಲವು ದೇಸೊಲು [[ಗುರುವಾರೊ]] ಬುಕ್ಕೊ ಶುಕ್ರಾರೊನ್ ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಮಾಲ್ತೊಂದ್ಂಡ್. [[ತುರ್ಕಿ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ನೈಜೀರಿಯ]], [[ಮೊರೊಕ್ಕೋ]], [[ಮಲೇಶಿಯ]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ದೇಸೊಲು [[ಶನಿಯಾರೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಐತಾರೊ]]ನು ವಾರೊದ ರಜಾದಿನೊಂದ್ ಮಾಲ್ತೊಂದೊ. {| class="wikitable" |+ !ಸಂಕ್ಯೆ !ದಿನೊತ ಪುದರ್ !ಅರೇಬಿಕ್ !ಅರ್ತೊ !ಕನ್ನಡೊಡು |- |1 |ಯೌಮುಲ್ ಅಹದ್ |{{Lang|ar|يوم الأحد|rtl=yes}} |ಒಂಜನೇ ದಿನೊ |[[:kn:ಭಾನುವಾರ|ಭಾನುವಾರ]] |- |2 |ಯೌಮುಲ್ ಇಸ್ನೈನ್ |{{Lang|ar|يوم الاثنين|rtl=yes}} |ರಡ್ಡನೇ ದಿನೊ |[[:kn:ಸೋಮವಾರ|ಸೋಮವಾರ]] |- |3. |ಯೌಮು ಸ್ಸುಲಾಸಾ |{{Lang|ar|يوم الثلاثاء|rtl=yes}} |ಮೂಜನೇ ದಿನೊ |[[:kn:ಮಂಗಳವಾರ|ಮಂಗಳವಾರ]] |- |4. |ಯೌಮುಲ್ ಅರ್ಬಿಆ |{{Lang|ar|يوم الأربعاء|rtl=yes}} |ನಾಲನೇ ದಿನೊ |[[:kn:ಬುಧವಾರ|ಬುಧವಾರ]] |- |5. |ಯೌಮುಲ್ ಖಮೀಸ್ |{{Lang|ar|يوم الخميس|rtl=yes}} |ಐನನೇ ದಿನೊ |[[:kn:ಗುರುವಾರ|ಗುರುವಾರ]] |- |6. |ಯೌಮುಲ್ ಜುಮುಅ |{{Lang|ar|يوم الجمعة|rtl=yes}} |ಒಟ್ಟಾಪುನ ದಿನೊ |[[:kn:ಶುಕ್ರವಾರ|ಶುಕ್ರವಾರ]] |- |7. |ಯೌಮು ಸ್ಸಬ್ತ್ |{{Lang|ar|يوم السبت|rtl=yes}} |ಪುರ್ಸೋತ್‌ದ ದಿನೊ |[[:kn:ಶನಿವಾರ|ಶನಿವಾರ]] |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <references /> c1evtg76sqdoy30rka7vlzmrnbygne8 10 26841 359301 2024-06-09T21:13:14Z en>Xqbot 0 Bot: Fixing double redirect to [[Template:Namespace links/doc]] 359301 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Namespace links/doc]] ktnhpqtxizy9koh4pf8vdmyfmc2gc91 359302 359301 2026-04-18T05:11:53Z ChiK 1136 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Article_links/doc]] 359301 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Namespace links/doc]] ktnhpqtxizy9koh4pf8vdmyfmc2gc91 3 26842 359304 2026-04-18T05:17:36Z ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ 2534 ಪೊಸ ಸದಸ್ಯೆರೆ ಚರ್ಚಾಪುಟೊಡು [[Template:Welcome|ಸ್ವಾಗತ ಸಂದೇಸೊನು]]ಸೇರ್ಸಾಯರ ಆಪುಂಡು 359304 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Mallikarjun sasanur}} -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೮ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) qd5g1d35pctpgz1l2l519eyfixs84oj 0 26843 359313 2026-04-18T07:50:25Z Vishwanatha Badikana 38 "[[:en:Special:Redirect/revision/1349643158|Uliyar Padmanabha Upadhyaya]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 359313 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Dr._U._P._Upadhyaya_(19).jpg|thumb|ಡಾ.ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯ)]] '''ಉಳಿಯಾರ್ ಪದ್ಮನಾಭ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ''' (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦, ೧೯೩೨ - ಜುಲೈ ೧೭, ೨೦೨೦) ಭಾರತೀಯ [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್. <ref name="Tulu">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/eminent-scholar-up-upadhyaya-passes-away-near-udupi/article32121118.ece|title=Eminent scholar U.P. Upadhyaya passes away near Udupi|publisher=The Hindu, English daily|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ಆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ನ ಬೊಡೆದಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಆರ್ನ ಸಂಪಾದನಾ ಗ್ರಂತೊ ''[[Tulu Lexicon|ತುಳು ಲೆಕ್ಸಿಕನ್]]'' ತುಳು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬೂಕು ಆದುಂಡು. <ref>{{Cite journal|last=Emeneau|first=M. B.|last2=Upadhyaya|first2=U. P.|title=Tulu Lexicon [tuḷu nighaṇṭu], Vol. 1|journal=Journal of the American Oriental Society|date=April 1991|volume=111|issue=2|pages=421|doi=10.2307/604062}}</ref> <ref name="Tulu" /> == ಪುಟ್ಟ್, ಬದ್‍ಕ್ == ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೀತಾರಾಮ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್. ಶಿವಳ್ಳಿ ಮಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತೆರ್. ತಿರುವಾಂಕೂರುದ ಆಸ್ತಾನೊಡು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್. [[ಉಡುಪಿ]] ಕೈತಲ್ದದ ಉಳಿಯಾರ್‌ಗೋಳಿ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ. ಸುಶೀಲಾ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ 77 ವರ್ಸೊಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರ್ ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರಿಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=731644|title=Udupi, Senior writer Dr U P Upadhyaya passes away|publisher=Daiji World|accessdate=March 22, 2024}}</ref> == ಕೆಲಸೊ == ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಒರಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಗೇನೊ ತುಳು, [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]], ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಹಿಂದಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಬಾಸೆಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ 1958ಡ್ ''ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು'' ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕಾರೆ ಆದ್ ಕೆಲಸೊ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರುದ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಣೆದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ದಶಕೊಡ್ದಿಂಚಿ ಕಲ್ಪಾಯೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋದನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿಡ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್‌ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://m.rediff.com/news/sep/22udupi.htm|title=Now, Tulu has a real dictionary!|publisher=Rediff.com|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ಡಾ.ಉಳಿಯಾರ್ ಪದ್ಮನಾಭ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಜುಲೈ 17, 2020 ಗ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.mangalorean.com/eminent-tulu-scholar-up-upadhyaya-dies-of-covid-19/|title=Eminent Tulu scholar UP Upadhyaya Dies of COVID-19|publisher=Mangalore Today|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಾಸೆ ಆಯೆರೆ ಸಾಮರ್ತ್ಯೊ ಉಂಡು ಪಂಡೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/tulu-has-potential-get-classical-2576257|title='Tulu has potential to get classical status'|publisher=Deccan Herald, English daily newspaper|accessdate=March 22, 2024}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} qxqc7nhd6xeximydu0xf58o1nuy1ffz 359314 359313 2026-04-18T07:51:30Z Vishwanatha Badikana 38 359314 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Dr._U._P._Upadhyaya_(19).jpg|thumb|ಡಾ.ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯ)]] '''ಉಳಿಯಾರ್ ಪದ್ಮನಾಭ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ''' (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦, ೧೯೩೨ - ಜುಲೈ ೧೭, ೨೦೨೦) ಭಾರತೀಯ [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್. <ref name="Tulu">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/eminent-scholar-up-upadhyaya-passes-away-near-udupi/article32121118.ece|title=Eminent scholar U.P. Upadhyaya passes away near Udupi|publisher=The Hindu, English daily|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ಆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ನ ಬೊಡೆದಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಆರ್ನ ಸಂಪಾದನಾ ಗ್ರಂತೊ ''[[ತುಳು ನಿಘಂಟು|ತುಳು ಲೆಕ್ಸಿಕನ್]]'' ತುಳು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬೂಕು ಆದುಂಡು. <ref>{{Cite journal|last=Emeneau|first=M. B.|last2=Upadhyaya|first2=U. P.|title=Tulu Lexicon [tuḷu nighaṇṭu], Vol. 1|journal=Journal of the American Oriental Society|date=April 1991|volume=111|issue=2|pages=421|doi=10.2307/604062}}</ref> <ref name="Tulu" /> == ಪುಟ್ಟ್, ಬದ್‍ಕ್ == ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೀತಾರಾಮ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್. ಶಿವಳ್ಳಿ ಮಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತೆರ್. ತಿರುವಾಂಕೂರುದ ಆಸ್ತಾನೊಡು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್. [[ಉಡುಪಿ]] ಕೈತಲ್ದದ ಉಳಿಯಾರ್‌ಗೋಳಿ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ. ಸುಶೀಲಾ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ 77 ವರ್ಸೊಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರ್ ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರಿಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=731644|title=Udupi, Senior writer Dr U P Upadhyaya passes away|publisher=Daiji World|accessdate=March 22, 2024}}</ref> == ಕೆಲಸೊ == ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಒರಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಗೇನೊ ತುಳು, [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]], ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಹಿಂದಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಬಾಸೆಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ 1958ಡ್ ''ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು'' ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕಾರೆ ಆದ್ ಕೆಲಸೊ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರುದ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಣೆದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ದಶಕೊಡ್ದಿಂಚಿ ಕಲ್ಪಾಯೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋದನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿಡ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್‌ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://m.rediff.com/news/sep/22udupi.htm|title=Now, Tulu has a real dictionary!|publisher=Rediff.com|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ಡಾ.ಉಳಿಯಾರ್ ಪದ್ಮನಾಭ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಜುಲೈ 17, 2020 ಗ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.mangalorean.com/eminent-tulu-scholar-up-upadhyaya-dies-of-covid-19/|title=Eminent Tulu scholar UP Upadhyaya Dies of COVID-19|publisher=Mangalore Today|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಾಸೆ ಆಯೆರೆ ಸಾಮರ್ತ್ಯೊ ಉಂಡು ಪಂಡೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/tulu-has-potential-get-classical-2576257|title='Tulu has potential to get classical status'|publisher=Deccan Herald, English daily newspaper|accessdate=March 22, 2024}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} ljx0wmxp0hzqao15wewb6mog2dq2bo9 359315 359314 2026-04-18T07:53:10Z Vishwanatha Badikana 38 359315 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Dr._U._P._Upadhyaya_(19).jpg|thumb|ಡಾ.ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯ)]] '''ಉಳಿಯಾರ್ ಪದ್ಮನಾಭ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ''' (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦, ೧೯೩೨ - ಜುಲೈ ೧೭, ೨೦೨೦) ಭಾರತೀಯ [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್. <ref name="Tulu">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/eminent-scholar-up-upadhyaya-passes-away-near-udupi/article32121118.ece|title=Eminent scholar U.P. Upadhyaya passes away near Udupi|publisher=The Hindu, English daily|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ಆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ನ ಬೊಡೆದಿ [[ಸುಶೀಲಾ ಪಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]]ರ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಆರ್ನ ಸಂಪಾದನಾ ಗ್ರಂತೊ ''[[ತುಳು ನಿಘಂಟು|ತುಳು ಲೆಕ್ಸಿಕನ್]]'' ತುಳು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬೂಕು ಆದುಂಡು. <ref>{{Cite journal|last=Emeneau|first=M. B.|last2=Upadhyaya|first2=U. P.|title=Tulu Lexicon [tuḷu nighaṇṭu], Vol. 1|journal=Journal of the American Oriental Society|date=April 1991|volume=111|issue=2|pages=421|doi=10.2307/604062}}</ref> <ref name="Tulu" /> == ಪುಟ್ಟ್, ಬದ್‍ಕ್ == ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೀತಾರಾಮ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್. ಶಿವಳ್ಳಿ ಮಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತೆರ್. ತಿರುವಾಂಕೂರುದ ಆಸ್ತಾನೊಡು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್. [[ಉಡುಪಿ]] ಕೈತಲ್ದದ ಉಳಿಯಾರ್‌ಗೋಳಿ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ. ಸುಶೀಲಾ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ 77 ವರ್ಸೊಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರ್ ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರಿಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=731644|title=Udupi, Senior writer Dr U P Upadhyaya passes away|publisher=Daiji World|accessdate=March 22, 2024}}</ref> == ಕೆಲಸೊ == ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಒರಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಗೇನೊ ತುಳು, [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]], ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಹಿಂದಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಬಾಸೆಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ 1958ಡ್ ''ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು'' ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕಾರೆ ಆದ್ ಕೆಲಸೊ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರುದ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಣೆದ ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ದಶಕೊಡ್ದಿಂಚಿ ಕಲ್ಪಾಯೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋದನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿಡ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್‌ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://m.rediff.com/news/sep/22udupi.htm|title=Now, Tulu has a real dictionary!|publisher=Rediff.com|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ಡಾ.ಉಳಿಯಾರ್ ಪದ್ಮನಾಭ ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಜುಲೈ 17, 2020 ಗ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.mangalorean.com/eminent-tulu-scholar-up-upadhyaya-dies-of-covid-19/|title=Eminent Tulu scholar UP Upadhyaya Dies of COVID-19|publisher=Mangalore Today|accessdate=March 22, 2024}}</ref> ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಾಸೆ ಆಯೆರೆ ಸಾಮರ್ತ್ಯೊ ಉಂಡು ಪಂಡೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/tulu-has-potential-get-classical-2576257|title='Tulu has potential to get classical status'|publisher=Deccan Herald, English daily newspaper|accessdate=March 22, 2024}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} egj7acx0tsyg5xrta3vbrzlhzggs0r2