ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ ವಾಮಂಜೂರು

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tcy">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>tcywiki</dbname>
    <base>https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಸೇಸೊ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಬಳಕೆದಾರೆ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಫೈಲ್</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಕಾಯೊ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗೊ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ತಡ್ಯ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮೋಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ ವಾಮಂಜೂರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4463</id>
    <revision>
      <id>360879</id>
      <parentid>281668</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinoda mamatharai</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>360879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6396" sha1="b3ff1wme98gp7a723cu7qyksg1vtakh" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
[[ಫೈಲ್:ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ ವಾಮಂಜೂರು.jpg|thumb]]
== ದೇವಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಉದ್ದೇಶ ==
[[ಕುಡ್ಲ]]ಡ್ದ್  ಸುಮಾರ್‍ 10 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಕುಡುಪು ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡತ್‍ದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಗ್‍ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್‍ ಈ ದೇವಾಲಯ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ೧೮೩೪ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲಡ್‍ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನರಿಳೆಡ್ದ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಸಭೆ ಅರಂಭ ಆಂಡ್‍. ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಅಯಿಲೆಕ್ಕನೇ ಜನೊಕ್ಕುಲು ಕುಡ್ಲದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ಕ್‍ಲೆಡ್‍ ವಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಂಡ್. ಇಂಚ ಕುಡ್ಲ ಪರಿಸರೊಡು ೧೮೪೫ಟ್ಟ್‍ ಬೊಲ್ಮ, ೧೮೬೫ ಜಪ್ಪು, ೧೮೮೩ ಕುದ್ರೋಳಿ, ೧೯೫೭ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೫೭ ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೮೦ ತೊಕ್ಕೊಟ್ಟು, ೧೯೯೦ ಕೋಡಿಕಲ್, ಇಂಚ ೧೨ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್‍. ಬಲ್ಮಠ, ಕುದ್ರೋಳಿ, ಜಪ್ಪು, ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ ಈ ಸಭೆಕ್ಕುಲೆ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ವಾವಂಜೂರುಡು ಇಲ್ಲ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಕುಲ್ಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಮೂಲು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆಗ್‍ ದೂರದ ಕುಡ್ಲಗ್‍ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ೪೦ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಲ್ಪ ಒಂಜಿ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ವಾಮಂಜೂರು  ಒಂಜಿ ಸಭೆ ಆಂಡ್.ಆಂಚಾದ್‍ ೨೦೦೩ಟ್ಟ್  ಒಂಜಿ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೊಣೊಡು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆ ಸುರು ಅಂಡ್‍. ಸಭೆಕ್ಕ್ ಬರ್ಪಿ ಜನೊಕ್ಕುಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೋಣ ಇಯಾವಂದೆ ಬೇತೆ ಸ್ವಂತ ಜಾಗೆ ತೂವೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡತ್ಂಡ್. ವಾಮಂಜೂರು ಪೇಂಟೆಡ್ದ್‍ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಉಪ್ಪು ಬಿ.ಎಸ್‍.ಎನ್.ಎಲ್‍. ಕಛೇರಿದ ಪಿರವುಡು ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ದೆತೊಂದು ೨೦೧೧ಟ್ಟ್‍ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೊಡ ಆದ್‍ ಆಲ್ಪನೇ ಆರಾಧನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆದ್ ನಡತೊಂದುಂಡು.

== ಈ ಸಭೆತ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶೊಲು ==

 ವಾಮಂಜೂರು ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯದ  ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ‍್  ಕುಡುಪು, ಪಚ್ಚನಾಡಿ, ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ, ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ, ತೊಯಿಪಕಲ್‍, ಸಂತೋಷನಗರ, ನಿರಾಲ, ನೀರ್ ಮಾರ್ಗ. ಈ ಪ್ರದೇಶೋಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ೬೦ಡ್ದು ಹೆಚ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಮುಲ್ಪ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಆರಾಧನೆಗಾದ ಈ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್

== ದೇವಾಲಯೊಡು ಉಪ್ಪು ಇತರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಲು ==

# ಐತಾರ ಶಾಲೆ( ಜೋಕುಲೆಗಾದ್)
# ಜವನೆರೆ ಕೂಟ
# ಪೊಂಜೋವುಲೆ ಕೂಟ
# ಸಂಗೀತ ಮಂಡಳಿ. 
  
== ದೇವಾಲಯೊಡು ಧರ್ಮಗುರುಕ್ಕುಲಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಕುಲು ==
# ರೆವೆ. ಸುಗುಣ ಜತ್ತನ್ನ
# ರೆವೆ.ಆಸ್ಮಂಡ್ ನೆವಿಲ್ ಶಿರಿ
# ರೆವೆ. ವಿನ್ ಫ್ರೆಡ್ ಅಮ್ಮನ್ನ
# ರೆವೆ. ಆಡ್ರಿಯನ್ ದೀಪಕ್
# ರೆವೆ. ಡಾ. ಐವಲಿನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ
# ರೆವೆ. ಡಾನಿಯೇಲ್ ಕೌಂಡಿನ್ಯ
# ರೆವೆ. ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಜತ್ತನ್ನ
# ರೆವೆ. ಪ್ರಭುರಾಜ್ ಏಂ.
# ರೆವೆ. ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ರೋನಿತ್
# ರೆವೆ. ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್

== ವಿಶೇಷತೆ ==
ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಅರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಪ್ರತಿ ಐತಾರ ಕಾಂಡೆ 8.30 ಘಂಟೆಗ್‍ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು.

== ವರ್ಷಲಾ ನಡಪು ತುಳುನಾಡ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ==

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೆಲೆಂಡರ್ ಉಪ್ಪು ಪೊಸವರ್ಷ, ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ, ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರ್ ಲಕ್ಕಿ ಪರ್ಭ, ಬುಲೆತ್ತ ಪರ್ಭ, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್, ಪರವರ್ಷ ಪನ್ಪಿ ಬರ್ಬಲಾ ಸಭೆತ್ತ ವರ್ಷದ ಪರ್ಬಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಅವ್ವತ್ತಂದೆ. ವರ್ಷಲಾ ಸಭೆತ್ತ ಜನೊಕ್ಲ  ಮರಿಯಲೊಡೊಂಜಿ ದಿನ, ಬಿತ್ತ್ ಲ್ ಡ್ ಒಂಜಿದಿನ, ತೋಟೊಡು ಒಂಜಿ ದಿನ, ಮರಿಯಲದ ಅಟಿಲ್ದ ಮ್ಮತ್ತ್, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕ್ಕುಲು ನಡಪುಂಡು

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==

[[ವಾಮಂಜೂರು]]

[[ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು]]</text>
      <sha1>b3ff1wme98gp7a723cu7qyksg1vtakh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಲಪ್ರಭಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4654</id>
    <revision>
      <id>360881</id>
      <parentid>282044</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinoda mamatharai</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>360881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23585" sha1="1p4spixbn9v453ooishhwqw6xrozchb" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
[[File:Navila Teertha Dam (Malaprabha river).jpg|thumb|Navila Teertha 
Dam (Malaprabha river)]]
'''ಮಲಪ್ರಭಾ ತುದೆ''' ಕೃಷ್ಣಾ ತುದೆತ್ತ ಉಪನದಿ ಆದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಪುಟ್ಟುದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪರಪುನ ಈ ತುದೆ ಬಾಗಲಕೋಟೆದ ಕೂಡಲ ಸಂಗಮೊಡು ಕೃಷ್ಣಾ ತುದೆತೊಟ್ಟುಗು ಸಂಗಮ ಆಪುಂಡು.

== ಮಲಪ್ರಭಾ ಸುದೆ ==

=== ಉಗಮ ===
ಮಲಪ್ರಭಾ ಸುದೆ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಕನಕುಂಬಿ ಗ್ರಾಮೊರ್ದು ಪಶ್ಚಿಮೊಗು ೧೬ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊರ್ದು ೭೯೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ೩೦೪ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ಮುಟ್ಟ ಕಟಗಿನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖಾಂತರ ಪರಿತ್‌ದ್ ಕೃಷ್ಣಾ ಸುದೆನ್, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟೊರ್ದ್ ೪೮೮ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕೂಡಲ ಸಂಗಮೊಡು ಕೂಡುಂಡು. ಸಂಗಮ ಮುಟ್ಟ ಉಂದೆತ್ತ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧೧,೫೪೯ ಚದುರ ಕಿಲೊಮೀಟರ್.

== ಉಪನದಿಕುಲು ==
&quot;ಹಲಾತ್ರಿ ಬೆಣ್ಣಿಹಳ್ಳ ಹಿರೆಹಳ್ಳ ತುಪರಿಹಳ್ಳ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಸಹಳ್ಳ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಳ್ಳಲು ಮಲಪ್ರಭಾ ಸುಧೆನ್ ಸಂಗಮಿಸುನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹಳ್ಳಲು.&quot;

== ರೇಣುಕಾ ಸಾಗರ ==
ಮಲಪ್ರಭಾ ಸುಧೆಕ್ಕ್ ಅಡ್ಡವಾದ್ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲೂಕುದ ಮುನವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಕೈತಲ್ ನವಿಲುತೀರ್ಥೊಡು ಕಲ್ಲಿದ ಬಾಂಧಕಾಮಿನ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್. ಈ ಆಣೆಕಟ್ಟು ೧೫೪.೫೩ ಮೀಟರ ಉದ್ದ ೪೦.೨೩ ಮೀಟರ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಆಣೆಕಟ್ಟ್‌ದ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೩೦.೨೬ ಘನ ಮೀಟರ್‌ದಾತ್ ಉಂಡು. ಆಣೆಕಟ್ಟ್‌ದ ಹಿನ್ನೀರ್‌ಡ್ ೧೩,೫೭೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ದಾತ್ ಪ್ರದೇಶ ಮುರ್ಂಗ್‌ದ್ ಪೋತ್ಂಡ್. ಈ ಜಲಾಶಯೊಗು 'ರೇಣುಕಾ ಜಲಾಶಯ'ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

== ಕಾಲುವೆಲು ==
ಮಲಪ್ರಭಾ ಆಣೆಕಟ್ಟ್‌ದ ಎಡದಂಡೆದ ಕಾಲುವೆ ೧೫೦ ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಉಂದೆರ್ದ್ ೫೩,೧೩೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನಿಗ್ ನೀರಾವರಿ ಆಪುಂಡು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಲೆನ ರೂವಾರಿಯಾಯಿನ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಎಸ್.ಜಿ.ಬಾಳೆಕುಂದ್ರಿ ಮೇರೆನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಈ ಕಾಲುವೆಗ್ &quot;ಬಾಳೆಕುಂದ್ರಿ ಕಾಲುವೆ&quot; ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್.

ಬಲದಂಡೆ ೧೪೨ ಕಿಮೀ ಉದ್ದವ ಇತ್ತ್‌ದ್ ೧,೩೯,೯೨೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಗ್ ನೀರ್‌ನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು 'ರೇಣುಕಾ ಜಲಾಶಯ' ರ್ದ್ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಧಾರವಾಡ ನಗರೊಲೆಗ್ ನೀರ್‌ದ ಪೂರೈಕೆ ಆಪುಂಡು.

== ಶುದ್ಧೀಕರಣ ==
[[File:Dam across river Malaprabha.jpg|thumb|Dam across river Malaprabha]]
* ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣದ ಜೀವನದಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ನೂದೆಕ್ಕ್‌ಲಾ ಎಚ್ಚ ಮೀಟರ್‌ ಅಗೆಲೊಗು ಮೈಜಿಂಜಿದ್ ಪರತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಒತ್ತುವರಿದಾರೆರೆನ ಪಾಶೊಗು ತಿಕ್ಕ್‌ನ ಸುದೆ, ಕೊಳಚೆ ನೀರ್‌ರ್ದ್ ದಿಂಜಿದ್ ಪೋದ್, ಉಂದು ದಾದ ಸುದೆನೋ, ಗಟಾರನೋ ಪನ್ಪುನಂಚಿನ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಮುಟ್ಟ್ಂಡ್.
[[File:Gokak falls far view.jpg|thumb|ಗೋಕಾಕ್ ಜಲಪಾತ]]
* ‘ಆಪು’ ವಿಷಕಾರಿ ಜೊಂಡುರ್ದು ಆದ್ ನೀರ್ ಅಲ್ಪ ಅಲ್ಪ ಮಡುಗಟ್ಟ್‌ದ್ ಉಂತ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಕ್ ತಿರ್ತಸಂಕದ ಕೈತಲ್ ಚರಂಡಿದ ನೀರ್ ಸೇರ್‌ದ್, ಸುದೆತ್ತ ನೀರ್ ವಾಸನೆ ಬರೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆರ್ದ್ ಆದ್ ಪಂಜಿಲೆನ  ಕಾರ್‌ಬಾರ್ ಜೋರಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಸುದೆತ್ತ ನೀರ್ ತಗ್ಗ್‌ನೆರ್ದ್ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿದ ಜಮೀನ್‌ದಕುಲು ಸುದೆನೇ ಆಕ್ರಮಿಸವೊಂದು ಕರ್ಂಬು ಬುಲೆದ್ ದುಡ್ಡು ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್! ತಾರೆದ ದಯಿಕುಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನವು ಅತ್ತ್ ಪನ್ಪುನ ವರದಿನ್ ಕೆಲವು ವರ್ಸೊರ್ದು ದುಂಬೆ ಗಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಕೊರ್ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ನೀರ್‌ಡ್ ಕರ್ಬದ ಅಂಶ ವಿಪರೀತ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಉಂದು ಪರಿಯೆರೆ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನವು ಅತ್ತ್ ಪನ್ಪುನ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅಂಶೊನು ಆ ವರದಿ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ ಉಂದುವೇ ನೀರ್‌ನ್ ಪರ್ಪುನವು ಆಲ್ಪದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಅನಿವಾರ್ಯ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

== ಡಾ. ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಗೌರೋಜಿ ಮೇರೆನ ಹೋರಾಟ ==
೨೩:೫೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)೨೩:೫೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)೨೩:೫೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)೨೩:೫೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)೨೩:೫೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)೨೩:೫೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)
* ಆದರೆ ಈಗ ‘ಆಪು’ ಜೊಂಡನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನದಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯದ ಹಿಂದಿರುವ ಶಕ್ತಿ ನದಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲೇ ಆಯುರ್ವೇದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಡಾ. ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಗೌರೋಜಿ. ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಜೀವಕಳೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಡಾ.ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಮೇರ್ ಕಚೇರಿಲೆರ್ದ್ ಕಚೇರಿಲೆಗ್ ಅಲೆದಾಡಿಯೆರ್, ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟೊಡು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತೆರ್. ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಮೆಟ್ಟಿಲನ್ನೂ ಏರಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.
* ಇವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರ ಹೋರಾಟದ ಫಲ ಎನ್ನುವಂತೆ, ರಾಮದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭೆಯ 4ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ನದಿಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಶಾಸಕ ಅಶೋಕ ಪಟ್ಟಣ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹೂಳು ತೆರವು ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಡ್ ಉಂಡು.

== ಮಲಪ್ರಭೆ ಬಗೆಟ್ಟ್ ==
* ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುದ ಕಣಕುಂಬಿಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಮಲಪ್ರಭೆ, ಸುಮಾರ್ 160 ಕಿ.ಮೀ. ಪರತ್‌ದ್ ಕೂಡಲಸಂಗಮೊಡು ಕೃಷ್ಣಾ ಸುದೆಟ್ಟ್ ಲೀನವಾಪುಂಡು. 1972ಟ್ ಸವದತ್ತಿ ತಾಲೋಕುದ ನವಿಲುತೀರ್ಥೊದ ಕೈತಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ 40 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ನೀರ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಯೆರೆ ಶುರು ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಳಹಂತದ ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ನೀರ್‌ದ ಕೊರತೆ ಶುರುವಾಂಡ್.

== ನದಿಪಾತ್ರದ ಒತ್ತುವರಿ ==
* ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ– ಧಾರವಾಡ ಅವಳಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ, ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನದಿಪಾತ್ರದ ಒತ್ತುವರಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಹೋರಾಟಗಾರರ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಪ್ರೇಮಿಗಳ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಗ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದವರು ಡಾ.ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಗೌರೋಜಿ.‌ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣವು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ದಂಡೆ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜಕಬಾಳ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸಂಗಳ ಗ್ರಾಮದವರೆಗೂ ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಪಾತ್ರವಿದೆ. ನದಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ರೈತರು ದಿನೇದಿನೇ ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ನದಿಪಾತ್ರವೇ ಕಿರಿದಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. 1993–1994 ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯಲ್ಲಿ 24 ಸಾವಿರ ಕ್ಯುಸೆಕ್‌ ನೀರು ಹರಿದಾಗ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿ ಹಾಲೋಳ್ಳಿ, ಸುನ್ನಾಳ, ತುರನೂರ, ರಂಕಲಕೊಪ್ಪ, ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣ, ಕಿಲುಬನೂರು, ಹಲಗತ್ತಿ, ಘಟಕನೂರು, ಕೊಳಚೆ, ಹುಲಿಗೊಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗೊಣ್ಣಾಗರ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಾಮಗಳ ಗ್ರಾಮಠಾಣಾ ಹಾಗೂ ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ನೀರು ನುಗ್ಗಿ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದ್ದವು.
* 2005ರಲ್ಲಿ ನವಿಲುತೀರ್ಥದಲ್ಲಿರುವ ಮಲಪ್ರಭಾ ಜಲಾಶಯ ತುಂಬಿ 18 ಸಾವಿರ ಕ್ಯುಸೆಕ್‌ನಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದ ನೀರು ಹರಿಯಲು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗವಿಲ್ಲದೇ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ನೀರು ನುಗ್ಗಿ ತೊಂದರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೇತುವೆ ಮುಳುಗಿದ್ದರಿಂದ ಪಟ್ಟಣದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಅಸ್ತಿ ಪಾಸ್ತಿ ಹಾನಿ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು

== ಶಾಸಕೆರೆನ ಪ್ರಯತ್ನ ==
* ಒತ್ತುವರಿ ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ನೀರು ಜನವಸತಿಗೆ ನುಗ್ಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ಬದಿ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ (ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಪಿಚ್ಚಿಂಗ್‌ ಕಾಮಗಾರಿ) ನದಿಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸಕ ಅಶೋಕ ಪಟ್ಟಣ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಮಹತ್ವದ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಕೆಲಸ ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ.
* ‘ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರು ಬಿಟ್ಟರೂ, ರಾಮದುರ್ಗ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೆಲ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಪ್ರವಾಹಪೀಡಿತವಾಗುವ ಆತಂಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮದ ಮಲಪ್ರಭಾ ಎಡದಂಡೆ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪವಿಭಾಗ–6ರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು. ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣದ ಕೆಳಸೇತುವೆಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಲಾ ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ನದಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೂಳು, ಜೊಂಡು ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆದಿದೆ.
* ‘ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರೂ.7 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯಾರೂ ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿರಲೆಂದು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ‘ಪಿಚ್ಚಿಂಗ್‌’ ಕಾಮಗಾರಿ (ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವುದು) ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ 25ರಿಂದ 30 ಕಿ.ಮೀ. ನದಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲೂ ಇಂಥದ್ದೇ ಕಾಮಗಾರಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶಾಸಕ ಅಶೋಕ ಪಟ್ಟಣ.

== ಗತವೈಭವದ ಮರಳುವಿಕೆಗಾದ್ ಪ್ರಯತ್ನ ==
* ಸುರುತ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಂಗಾರು ಅರಂಭವಾಗುವವರೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ರಾಮದುರ್ಗದ ಹಳೆ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಸೇತುವೆವರೆಗೆ ಬೋಟಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಕೃಷಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಅವರದು. ‘ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಕಾಮಗಾರಿ ಜೂನ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ನೀರಾವರಿ ನಿಗಮದ ಮಲಪ್ರಭಾ ಎಡದಂಡೆ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪವಿಭಾಗ–6ರ ಕಿರಿಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಡಂಬಳಕರ.
* ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುನ್ನಾಳದಿಂದ ಕೊಳಚಿ ಗ್ರಾಮದ ಚಿಕ್ಕ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ ಹೂಳು ತೆಗೆಸಿ, ಒತ್ತುವರಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಪಿಚ್ಚಿಂಗ್‌ ಕಾಮಗಾರಿ ಮಾಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 10–25 ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ನದಿಪಾತ್ರವನ್ನು ಸರಾಸರಿ 40–110 ಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೇವಲ 9ಸಾವಿರ ಕ್ಯುಸೆಕ್‌ನಷ್ಟು ನೀರು ಹರಿಯಬಹುದಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದ ಮಲಪ್ರಭೆಯನ್ನು 18ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯುಸೆಕ್‌ ನೀರು ಹರಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೂಳೆತ್ತುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ರೈತರು ಫಲವತ್ತಾದ ಕಪ್ಪುಮಣ್ಣನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊಲ–ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸುರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತೆರವು ಕಾರ್ಯವೂ ಚುರುಕು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ರೈತರ ಹೊಲಗಳಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಮಣ್ಣು ದೊರಕಿದೆ. ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕು ಹಾಗೂ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುನಗುಂದ ಜನರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಗೆ ಸವದತ್ತಿಯ ನವಿಲುತೀರ್ಥ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಯ ರೇಣುಕಾ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ನೀರು ಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ, ಹೂಳೆತ್ತಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನೋಟ ಗತವೈಭವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

== ಒರಿನ ಭಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆ ==
* ರಾಮದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣೊಗು ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಮಲಪ್ರಭಾ ಸುದೆತ್ತ ಪಾತ್ರನ್ ದಾದನ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸವುನ ಕೆಲಸ ಆವುಂಡು. ಸುದೆತ್ತ ಒರಿನ ಭಾಗದ ಚಿತ್ರಣೊನು ಬದಲಾಯಿಸವುನೆ ಏಪ? ಪನ್ಪುನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇತ್ತೆ ಉಪ್ಪುನೆ!
* 4 ಕಿ.ಮೀ.– ಕಾಮಗಾರಿ ಕೈಗೊಂಡ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸುದೆತ್ತಪಾತ್ರದ ಮಾರ್ಗ
* ರೂ.7ಕೋಟಿ– ಸರ್ಕಾರೊರ್ದು ತಿಕ್ಕ್‌ನ ಅನುದಾನ
* 9– ರಾಮದುರ್ಗ ತಾಲೊಕುಡು ನಿರ್ಮಿಸಯಿನ ಬ್ರಿಜ್‌ ಕಂ ಬ್ಯಾರೇಜ್‌
* 40 ರ್ದ್ 110 ಮೀಟರ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯೆರ ಉಪ್ಪುನ ಸುದೆತ್ತಪಾತ್ರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
* 18 ಸಾವಿರ  ಕ್ಯುಸೆಕ್‌ – ಸುದೆಟ್ಟ್ ಈತ್ ನೀರ್ ಸರಾಗವಾದ್ ಪರತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಸಾದ್ಯ ಉಂಡು

== ಸುದೆತ್ತ ವೈಭವ ಎಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ==
* 1980ನೇ ದಶಕಗ್ ದುಂಬು ಈ ಸುದೆತ್ತ ವೈಭವ ವರ್ಣಾತೀತವಾಯಿನವು. ಈ ಸುದೆ ದಂಡೆದ ಬೊಲ್ದುದ ಪೊಯ್ಯೆಡ್ ಪುರೆಲೊಂದು, ತಿಂಗೊಲುದ ಬೊಲ್ಪುದ ರಾತ್ರೆಡ್ ಪೇರ್‌ ಕುದಿದ್‍ ಬಾವೆ ಕಟ್ಟ್‌ದ್‌ನ ಕೊಜಪ್ಪುದ ಒಟ್ಟುಗು ಬಜಿಲ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಪಜ್ಜಿ ಮುಂಚಿ ಕೊನತ್ತ್‌ದ್ ತಿನ್ಪುನವೇ ಆ ಜಾಗೆದ ಪೊರ್ಲು. (ಕೆನೆ ಮೊಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಬೆರೆಸಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಬಿರಿಯುವಂತೆ ಉಂಡಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಕಟ್ಟಿದೆ) ಕೆಲವುದಕುಲು ಮೀಂದಿಯೆರೆ ಕಲ್ತ್‌ನೆನೆ ಈ ಸುದೆಟ್ಟ್‌. 1980ನೇ ದಶಕೊರ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದೆತ್ತ ರೂಪನೇ ಬದಲಾವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಸುದೆಕ್ಕ್‌ ಕಾಯಕಲ್ಪ ಕೊರ್ಪುನ ಕಾಳಜಿಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣನೇ ಅಡ್ಡಿ ಆಯೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ.:ಅಶೋಕ ಚಂದರಗಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಂಘಟನೆಲೆನ ಕ್ರಿಯಾ ಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ಅನುಭವ. 03/21/4780 ಮಲಪ್ರಭಾಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರಭೆ;ಎಂ.;ಮಹೇಶ;21 Mar,2017 ಸುದೆನ್ ದುಂಬರಿತೆರ್.

== ಯಾತ್ರಾ ಜಾಗೆಲು ==
ರೇಣುಕಾ ಜಲಾಶಯರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧೫ ಕಿಮೀ ದೂರೊಡು ಪುದರಾಯಿನ 'ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡಿ' ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಬುಕ್ಕೊ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಕ್ಷಾಂತರ
ಜನಕುಲು ಎಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 'ಭಾರತ ಪುಣ್ಣಮೆ'ದ ದಿನ' ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ'ನಡಪುಂಡು.

ಕೈತಲ್‌ಡೇ ಸೊಗಲ ಗ್ರಾಮ ಇತ್ತ್‌ದ್‌ ಪುರಾತನವಾಯಿನ 'ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ' ರ್ದ್ ಆದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮನೋಹರವಾಯಿನ, ಎಲ್ಯ ಜಲಪಾತ ಉಪ್ಪನೆರ್ದ್‌ ಆಕರ್ಷಕವಾಯಿನ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ್ ಉಂಡು.

== ತೂಲೆ ==
* [[ಕರ್ನಾಟಕ]]
* [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುದೆಕುಲು]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{commons category|Malaprabha River}}
{{Reflist}}

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಾವರಿ}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಸುದೆಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುದೆಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಸುದೆಕುಲು]]</text>
      <sha1>1p4spixbn9v453ooishhwqw6xrozchb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6742</id>
    <revision>
      <id>360875</id>
      <parentid>360690</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>407</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-21 */ಪೊಸ ವಿಭಾಗ</comment>
      <origin>360875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28875" sha1="nbt9jbooio5m46hfkigdm9bjv8qxy1g" xml:space="preserve">{{ಚಾವಡಿ ಪುಟೊ header|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು|alpha=yes| [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಪುಟೊ.
|ವಿಪಿ:ಚಾ|ವಿಪಿ:ಚಾತಾಸು}}
{{Archive box|
{{Search box|root=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು)|search-width=20|search-button-label=ಪತ್ರಾಗಾರೊಡ್ ನಾಡ್ಲೆ|search-break=yes}}
*[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು ಪತ್ರಾಗಾರೊ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು ಪುಟೊತ ಪತ್ರಾಗಾರೊ]]
}}
__NEWSECTIONLINK__
__TOC__&lt;div id=&quot;below_toc&quot;&gt;&lt;/div&gt;
[[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]]
[[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಸ್‍ಲು]]
{{ಬಳಕೆದಾರೆ:MABot/config
|archive = ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು/ಪತ್ರಾಗಾರೊ/%(year)s
|algo = old(30d)
|counter = 1
|archiveheader = 
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 2
|key = 5ba48e49ae85ef53ec35cbf6eec6ff38
}}&lt;/noinclude&gt;
{{clear}}

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೦:೩೦, ೨೦ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೩:೩೬, ೨೭ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೧೩, ೫ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೫೦, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೫೧, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;</text>
      <sha1>nbt9jbooio5m46hfkigdm9bjv8qxy1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮದರ್ ತೆರೆಸಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11362</id>
    <revision>
      <id>360880</id>
      <parentid>282019</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinoda mamatharai</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>360880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23230" sha1="i0eiaek643cfjmr3pljs6njkcvnnpdw" xml:space="preserve">[[ಫೈಲ್:MOTHER THERESSA-OIL PAINTING.jpg|thumb|ಮದರ್ ತೆರೆಸಾ-ತೈಲ ಚಿತ್ರೊ]]
'''ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ''' ಸುಮಾರು 45 ವರ್ಸೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಲ ಬಡವರೆನ, ಸೀಕ್‌ಡುಪ್ಪುನಕಲೆನ, ಅನಾಥೆರೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಕಷ್ಟೊಡುಪ್ಪುನಕುಲೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 1970ದ ಪೊರ್ತುಗಾನಗ ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಮಾನವತಾ ವಾದಿಯಾದ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್&lt;ref&gt;.https://www.news18.com/news/lifestyle/mother-teresa-death-anniversary-2021-interesting-facts-about-the-founder-of-missionaries-of-charity-4167182.html&lt;/ref&gt; ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಒರ್ತಿ ಮಹಾ ಮಾನವತಾವಾದಿಯಾದ್ ಬಡವೆರೆನ, ನಿರ್ಗತಿಕೆರೆನ, ರೋಗಿಲೆನ, ಅನಾಥೆರೆನ, ಪ್ರಾಯೊದಕುಲೆನ ಪರವಾದ್ ಮಲ್ತಿನ ಸೇವೆನ್ ತೂದು ಮೆರೆಗ್ ವಿಶ್ವದ ಮಾಮಲ್ಲ ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ದು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ತೆರ್. HIV/AIDS ಬಾಧಿತೆರೆನ ಸೇವೆ, ಕುಷ್ಠರೋಗಿಲೆನ ಆರೈಕೆ, ಕ್ಷಯರೋಗಿಲೆನ ಅರೈಕೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್&lt;ref&gt;https://www.biographyonline.net/nobelprize/mother_teresa.html&lt;/ref&gt;.

== ಮದರ್ ತೆರೇಸಾನ ಬಾಲ್ಯ ==
* ಆಗ್ನೆಸೇ ಗೋನ್‌ಕ್ಸೆ ಬೋಜಕ್ಸಿಯು(''ಗೋನ್‌ಕ್ಸೆ''ಪಂಡ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾಡ್ &quot;ಗುಲಾಬಿ ಮುಗ್ಗು&quot; ಪಂದರ್ಥ)1910ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 26 ಡ್ [[ಒಟ್ಟೋಮನ್‌ ಎಂಪೈರ್‌‌ದ ಊಸ್ಕೂಬ್‌ ನಗರೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.(ಉಂದೆತ ಇತ್ತೆದ ಪುದರ್ ಸ್ಕೋಪ್ಜೆ್, ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಸೆಡೋನಿಯ)ದ ರಾಜಧಾನಿ.) ಆಗಸ್ಟ್‌ 26 ಕ್ಕ್ ಪುಟ್ಟುದಿತ್ತೆರ್ಂಡಲಾ ಮೆರ್ ದೀಕ್ಷಾವಿಧಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಆಗಸ್ಟ್‌ 27ನೇ ತಾರೀಕ್‍ನ್ ತನ್ನ &quot;ನಿಜ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ತಾರೀಕ್ಂದ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂದೆರ್.&lt;ref name=&quot;MToC&quot;&gt;(2002) [http://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_20031019_madre-teresa_ en.html &quot;ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲ್‌ಕಟ್ಟಾ (1910–1997)]&quot; ''ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ ನ್ಯೂ ಸರ್ವೀಸಸ್‌''.ಮೇ 30, 2007ರಂದು ಪುನರ್‌ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;
* ತೆರೇಸಾ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ಸ್ಕೋಡರ್‌‌ದ ನಗರ ವಾಸಿಲಾಯಿನ ನಿಕೊಲ್ಲೇ ಬುಕ್ಕೊ ಡ್ರಾನ ಬೋಜಕ್ಸಿಯು ದಂಪತಿಲೆನ ಮಾತ ಜೋಕುಲೆಡ್ದ್ ಎಲ್ಯಾರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lester|first=Meera|title=Saints' Blessing|publisher=Fair Winds|date=2004|pages=138|isbn=1-59233-045-2|url=https://books.google.com/books?id=HSg6f3JaN1IC&amp;dq= Nikolle+ bojaxhiu&amp;pg=PA139|accessdate=2008-12-14}}{{dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ರಾಜಕಾರಣೊಡಿತ್ತಿನ ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್  1919ಡ್ ತೀರ್ನಗ್ ಮೆರೆಗ್ ಎಣ್ಮ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ.&lt;ref&gt;ಇವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಇವರಿಗಿನ್ನೂ 10 ವರ್ಷ ಎಂದು ಕೆಲವು ಮೊಲಗಳು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಿವೆಯಾದರೂ, ಅವರ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಯಸ್ಸು &quot;ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷ&quot;ವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. &lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt; ''ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.''&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt; ಅಮ್ಮೆರ್ ತೀರಿಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಮೆರೆನ್ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌ದ ಅನುಯಾಯಿಯಾದ್ ಬುಳೆಪಾಯೆರ್ &lt;ref name=&quot;nobelprize.org&quot;&gt;https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1979/teresa/biographical/&lt;/ref&gt;.
* ಮಿಷನರಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸೇವಾಕಾರ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್‌ ಅತ್ತ್ಂಡ ತೆರೇಸಾಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಮೇದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ ತೆರೇಸಾ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಬರೆಯಿನ ಗ್ಯ್ರಾಫ್‌ ಕ್ಲೂಕಾಸ್‌ ಬರೆತೆರ್.ಅಂಚನೆ  ತೆರೆಸಾ  ತನ್ನ 12ನೇ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ತನ್ನ ಒರಿದಿನ ಜೀವನೊನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಾದ್ ದೀವೊಡುಂದು ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್ಂದ್.&lt;ref&gt;ಕ್ಲೂಕಾಸ್‌, ಜೋಆನ್‌ ಗ್ಯ್ರಾಫ್‌. (1988)ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌,ಪುಟ.24.[[ವಿಶೇಷ:Booksources/1-55546-855-1|ISBN 1-55546-855-1]].&lt;/ref&gt; ತನ್ನ 18ನೇ ವರ್ಸ ಪ್ರಾಯೊಡು ಇಲ್ಲ್ ಬುಡ್ನ ತೆರೇಸಾ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಲೊರೇಟೋ ಮಿಷನರಿನ್  ಸೇರೊಂಡೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆನಾವಡ್ ಅಕ್ಕ ಮೆಗ್ದಿನಾವಡ್ ಪಿರ ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ತೂತಿಜೆರ್.&lt;ref&gt;ಶಾರ್ನ್, ಲೋರಿ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ 5, 1997).&quot;[http://www.usatoday.com/news/mothert/mother01.htm ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಡೈಸ್‌ ಅಟ್ 87]&quot;.ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ ಮೇ 30,2007ರಂದು ಪುನರ್‌ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಲಪುನ ಸಲುವಾ್ದ್ ಆಗ್ನೆಸ್‌ ಸುರುಟು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ ರಾಥ್‌ಫರ್ನ್‌‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಡುಪ್ಪುನ ಲೊರೇಟೋ ಆಬ್ಬೀ] ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರೊಂಡೆರ್; ಅಪಗ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಲೊರೇಟೋ ಮಿಷನರಿ ಭಾರತೊಡು ಜೋಕುಲೆಗ್  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;ಕ್ಲೂಕಾಸ್‌, ಜೋಆನ್‌ ಗ್ಯ್ರಾಫ್‌ (1988) ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌, ಪುಟ. 28-29. [[ವಿಶೇಷ:Booksources/1-55546-855-1|ISBN 1-55546-855-1]].&lt;/ref&gt;
* ಮೆರ್ 1929ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತ್ ‌ದ್ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲ್‍ಡುಪ್ಪುನ ಡಾರ್ಜೀಲಿಂಗ್‌‌ಡ್ ತನ್ನ ದೀಕ್ಷಾ ತರಬೇತಿ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref&gt;ಕ್ಲೂಕಾಸ್‌, ಜೋಆನ್‌ ಗ್ಯ್ರಾಫ್‌ (1988) ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌, ಪುಟ.31.[[ವಿಶೇಷ:Booksources/1-55546-855-1|ISBN 1-55546-855-1]].&lt;/ref&gt;  ಕ್ರೈಸ್ತ ನನ್‌ ಆದ್ ತನ್ನ ಸುರುತ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೀಕ್ಷಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆನ್ ಮೆರ್ 1931ನೆ ಮೇ 24ಕ್ಕ್ ಸ್ವೀಕಾರ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಷನರಿಗಳ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದ ಥೇರೇಸೆ ಡಿ ಲಿಸಿಯುಕ್ಸ್‌ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಸ್‌ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ತೆರೇಸಾ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;ಸೆಬ್ಬಾ, ಅನ್ನೆ(1997).''ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ: ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದಿ ಇಮೇಜ್‌''.ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಡಬಲ್‌ಡೇ, ಪುಟ.35. [[ವಿಶೇಷ: Booksources/0385489528|ISBN 0-385-48952-8]].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thereseoflisieux.org/ blessed-mother-teresa-of-calcu/ ಬ್ಲೆಸ್ಡ್‌ ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲ್‌ಕಟ್ಟಾ ಅಂಡ್ ಸೆಂಟ್‌. ಥೆರೇಸೆ ಆಫ್‌ ಸಿಯೆಕ್ಸ್: ಸ್ಪಿರಿಚುಯಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಇನ್‌ ದಿ ನೈಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫೆಯಿಥ್‌]&lt;/ref&gt;
* ಪೂರ್ವ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ದಿ ಲೊರೇಟೋ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌‌ಡ್ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಮೆರ್ 1937 ಮೇ 14ಕ್ಕ್ ವಿಧಿವತ್ತಾದ್ ತನ್ನ ದೀಕ್ಷಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=&quot;spink&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ಕ್ಲೂಕಾಸ್‌, ಜೋಆನ್‌ ಗ್ಯ್ರಾಫ್‌ (1988) ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌, ಪುಟ. 32.[[ವಿಶೇಷ:Booksources/1-55546-855-1|ISBN 1-55546-855-1]].&lt;/ref&gt;
* ತೆರೇಸಾ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಡ್ ಸಂತೋಷೊಡು ಇತ್ತೆಂಡಲ, ಕಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇತ್ತಿನ ಬಡತನೊನು ತೂದು ಬೇಜಾರಾಪೆರ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಚಲಿತರಾದರಾದರು.&lt;ref&gt;ಸ್ಪಿಂಕ್‌ ಕ್ಯಾಥರಿನ್‌(1997).''ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ:ಎ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಆಥರೈಸ್ಡ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹರ್‌ಪರ್‌ಕೋಲಿನ್ಸ್‌, ಪುಟ.18-21. [[ವಿಶೇಷ:Booksources/0062508253|ISBN 0-06-250825-3]].&lt;/ref&gt;

== ಮದರ್ ತೆರೇಸಾನ ಸಾಧನೆದ ಪರಿಚಯ ==
* '''ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ''' ಜೀವಿತ ಕಾಲ26 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1910ಡ್ದ್ -5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1997. ಅರೆನ ಸುರುತ ಪುದರ್''ಆಗ್ನೆಸೇ ಗೋನ್‌ಕ್ಸೆ ಬೋಜಕ್ಸಿಯು&lt;ref&gt;https://www.kurusady.com/mother-terasa.html&lt;/ref&gt;''.
* ಮೆರ್ 1950ಡ್ ಮಿಷನರೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿ ಪನ್ಪಿ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘೊನು ಭಾರತದ ಕೋಲ್ಕೊತ್ತಾಡ್ ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಿಷನರೀಷ್‌ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟೀಸ್‌ ಪನ್ಪಿ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸುರುಕು ಇಡಿ ಭಾರತೊಡು ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಯಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲೋಕದ ಬೇತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆಗ್ ಸಂಸ್ಥದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆನ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ಪುನೆದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್&lt;ref name=&quot;nobelprize.org&quot; /&gt;.
* ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ'''ಸುಮಾರು 45 ವರ್ಸೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಲ ಬಡವರೆನ, ರೋಗಿಲೆನ, ಅನಾಥೆರೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟೊಡುಪ್ಪುನಕುಲೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 1970ದ ಪೊರ್ತುಗಾನಗ ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಮಾನವತಾ ವಾದಿಯಾದ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್.
*ಮೆರೆನ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಮ್ಯಾಲ್ಕಮ್ ಮುಗ್ಗರಿಜ್‌ ''ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್‌ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಗಾಡ್‌'' ಕೃತಿನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್,ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದೇ ಕೃತಿತ ಆಧಾರೊದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರವೊಂಜೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಒರ್ತಿ ಮಹಾ ಮಾನವತಾವಾದಿಯಾದ್ ಬಡವೆರೆನ, ನಿರ್ಗತಿಕೆರೆನ, ರೋಗಿಲೆನ, ಅನಾಥೆರೆನ, ಪ್ರಾಯೊದಕುಲೆನ ಪರವಾದ್ ಮಲ್ತಿನ ಸೇವೆನ್ ತೂದು ಮೆರೆಗ್ ವಿಶ್ವದ ಮಾಮಲ್ಲ ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಕೊರ್ದು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ತೆರ್.
* ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಲ ಮೆರೆಗ್ ದೇಶದ ಮಾಮಲ್ಲ ಪೌರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಯಿನ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ದು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ತಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಮಿಷನರೀಷ್‌ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಸೇವೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಧರ್ಮಶಾಲೆಲು, HIV/AIDS ಬಾಧಿತೆರೆನ ಸೇವೆ, ಕುಷ್ಠರೋಗಿಲೆನ ಆರೈಕೆ, ಕ್ಷಯರೋಗಿಲೆನ ಅರೈಕೆ  ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

== ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿ ==
ಮೆರ್ ತನ್ನ ಮಿಷನರಿ ಸೇವೆನ್ 1948ಡ್ ಬಡ ಜನಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
* ಲೊರೇಟೋ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸೊನು ಬುಡ್ದು ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಬುಕ್ಕೊ ನೀಲಿ ಕರೆ ಇತ್ತಿನ ಸರಳವಾಯಿನ ಕಾಟನ್ ''ಸೀರೆ'' ನ್ ತನ್ನ ನಿತ್ಯದ ತುತ್ತೈದ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್ ಭಾರತದ ಪೌರತ್ವ(ಪ್ರಜೆಯಾದ್)ಪಡೆದ್ ಬಡವೆರ್ ಉದ್ಧಾರೊಗುಂದು ಕೇರಿಲೆಗ್ ಪೋಯೆರ್.&lt;ref&gt;ಕ್ಲೂಕಾಸ್‌, ಜೋಆನ್‌ ಗ್ಯ್ರಾಫ್‌ (1988) ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹೌಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌, ಪುಟ. 39. [[ವಿಶೇಷ:Booksources/1-55546-855-1|ISBN 1-55546-855-1]]&lt;/ref&gt;
* ಸುರುಕು ಮೆರ್ ಮೊತಿಜ್‌ಹಿಲ್‌ಡ್ ಶಾಲೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಭಾರಿಬೇಗನೆ ನಿರ್ಗತಿಕರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡವುದಕುಲೆನ ಪರವಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆನೆರೆ ಅರೆನ ಮನಸ್ಸ್ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಇವರ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವೊನು ಭಾರಿಬೇಗನೆ ಭಾರತದೊ ಅಧಿಕಾರಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಲೆನ ಗೇನೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಲು ಮೆರೆನ ಕಾರ್ಯೊಗು ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೂಚಿಸದೆರ್.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌, ಪಾಲ್‌.(2002). ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಇಂಡಿಯನಾಪೊಲಿಸ್‌. ಆಲ್ಫಾ ಬುಕ್ಸ್‌, ಪುಟ.57. [[ವಿಶೇಷ:Booksources/0028642783|ISBN 0-02-864278-3]].&lt;/ref&gt;
* ಸುರುತ ವರ್ಷ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟ ನಷ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ತನ್ನ ದಿನಚರಿಡ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆದಾಯದ ಒವ್ವೆ ಮೂಲ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ತೆನಸ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಗತ್ಯ ಸಾಊಕತ್ಯೊಗು ಬೇತೆದಕುಲೆಡ ಬೇಡುನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆಪುಂಡು. ಒರ್ತಿಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಭಾವನೆಡ್ ಮನಸ್ಸ್ ಬೇಜಾರಾಪುಂಡು ಪಂದ್ ಅರೆನ ದಿನಚರಿಡ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ತೆರ್
{{quote|Our Lord wants me to be a free nun covered with the poverty of the cross. Today I learned a good lesson. The poverty of the poor must be so hard for them. While looking for a home I walked and walked till my arms and legs ached. I thought how much they must ache in body and soul, looking for a home, food and health. Then the comfort of Loreto [her former order] came to tempt me. 'You have only to say the word and all that will be yours again,' the Tempter kept on saying … Of free choice, my God, and out of love for you, I desire to remain and do whatever be your Holy will in my regard. I did not let a single tear come.&lt;ref&gt;Spink, Kathryn (1997). ''Mother Teresa: A Complete Authorized Biography''. New York. HarperCollins, pp.37. [[ವಿಶೇಷ:Booksources/0062508253|ISBN 0-06-250825-3]].&lt;/ref&gt;}}
* ಡಯಾಸಿಸನ್‌ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೂಟ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಂಘೊನು ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾಗ್ 1950ರ ಅಕ್ಬೋಬರ್‌ 7ಕ್ ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಡ್ದ್ ಅನುಮತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಉಂದುವೆ ಸಂಘ ದುಂಬುಗು ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿ ಪನ್ಪಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬಳಪುಂಡು.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌, ಪಾಲ್‌.(2002). ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಇಂಡಿಯನಾಪೊಲಿಸ್. ಆಲ್ಫಾ ಬುಕ್ಸ್‌, ಪುಟ.62. [[ವಿಶೇಷ:Booksources/0028642783|ISBN 0-02-864278-3]].&lt;/ref&gt;
* ತೆರೇಸಾನೇ ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ &quot;ವನಸ್ಸ್ ತೆನಸ್ಸ್ ಕುಂಟಂಗಿಗ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿನಕುಲು, ಇಲ್ಲ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿನಕುಲೆಗ್, ಅಂಗವಿಕಲಲೆರೆಗ್,ಕುರ್ಡೆರೆಗ್, [[ಕುಷ್ಠರೋಗಿಲೆಗ್, ಸಮಾಜೊಗು ಬೊಡ್ಚಾಂದಿನಕುಲೆಗ್, ಜನಕುಲೆನ ಆದರ-ಪೋಷಣೆ ಇಜ್ಜಾಂದೆ  ಸಮಾಜೊಡ್ದು ಬೇತೆ ಆಯಿನಕುಲು, ಸಮಾಜೊಗು, ಇಲ್ಲ್‌ದಕುಲೆಗ್ ಭಾರ ಆಯಿನಕುಲೆಗ್- ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುನವೇ ಈ ಮಿಷನರಿದ ಉದ್ದೇಸೊ &quot;
* ಈ ಸಂಸ್ಥೆ 13 ಸದಸ್ಯೆರ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಕಲ್ಕತ್ತಡ್ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇನಿ ಸುಮಾರು 4,000 ನನ್‌ಳು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅನಾಥಾ ಶ್ರಮಲು,[[AIDS]] ಧರ್ಮಶಾಲೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಲೋಕೊ ಇಡಿಯ ದತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಉಪ್ಪುನ ಮಾಮಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದುಂಡು.

== ಆರೋಗ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾವು ==
* 1983ಡ್ ಪೋಪ್‌ ಜಾನ್‌ ಪಾಲ್‌ ಅರೆನ್ ರೋಮ್‌ಡ್ ಭೇಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೋಯಿನ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾಗ್ ಹೃದಯಾಘಾತ ಆಪುಂಡು. ಮೆರೆಗ್ ಪಿರ ರಡ್ದ್‌ನೆ ಸರ್ತಿ 1989ಟ್
ಹೃದಯಾಘಾತ ಆನಗ ಮೆರೆಗ್ ಕೃತಕ ಹೃದಯೊಗು ಕೃತಕ ಪೇಸ್‌ಮೇಕರ್‌ನ್ ಸರ್ಜರಿ ಮುಖಾಂತರ ದೀಪೆರ್. ನ್ಯುಮೋನಿಯ್(=ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕಫ ತುಂಬುವಿಕೆ) ಸೀಖ್ ನ ಅನುಭವಿಸದ್ ಬುಕ್ಕೊ 1991ಡ್ ಮೆರ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಡು ಪಿರ ಒರ ತಿಗಲೆದ ಸೀಕ್ ದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವೆಸವೆರ್.
* ತೆರೆಸಾ ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರೆ ಬೇಲೆಗ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಮಿಷನರಿದ ನನ್‌ಲು ಮಾತ ಗುಟ್ಟುಡು ಮತದಾನೊಡು ವೋಟು ಪಾಡ್ದ್ ತೆರೇಸಾ ಅವ್ವೆ ಬೇಲೆಡ್   ದುಂಬರಿಪೆರ್. 1996 ಏಪ್ರಿಲ್‌ಡ್ ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಬೋರ್ನ ಕಾರಣ ಅರೆನ ಕೊರಳ ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್‌ದ‍ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕ್ಲಾವಿಕಲ್‌ ಎಲು ಪೊಳಿಪುಂಡು.
* ಆಗಸ್ಟ್‌ಡ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಲೇರಿಯ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್ ಅವ್ವತ್ತಂದೆ ಮೆರೆನ ಎಡ ಹೃತ್ಕುಹರ್ (=ಹಾರ್ಟ್‌ ವೆಂಟ್ರಿಕಲ್‌)ದ ತೊಂದೆರೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು,ಅರೆನ ಆರೋಗ್ಯ ಕೊಂದೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು..&lt;ref&gt;[[ಐರಿಶ್‌ ಸ್ವತಂತ್ರ]] http.//www.independent.ie/unsorted/features/easter-the-church-and-the-same-party-line-42461.html&lt;/ref&gt;
* 1997 ಮಾರ್ಚ್‌ 13ಕ್ಕ್ ತೆರೇಸಾ ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತೆರ್. ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ 1997 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5ಕ್ ತೀರ್ ಪೋಪೆರ್. ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ತೀರ್ನ ಪೊರ್ತುಗು ಅರೆನ ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸುಮಾರು 4,000ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಿಸ್ಟರ್‌ಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಘಟನೆದ ಬ್ರದರ್ಸ್‍ಲು 300 ಜನೊ ಇತ್ತೆರ್, 123 ದೇಶೊಲೆಡ್ 610 ಮಿಷನ್ಸ್‌ದ ಮುಖಾಂತರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಡೊತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{Reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧]]</text>
      <sha1>i0eiaek643cfjmr3pljs6njkcvnnpdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12722</id>
    <revision>
      <id>360871</id>
      <parentid>360870</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChiK</username>
        <id>1136</id>
      </contributor>
      <origin>360871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7463" sha1="f6vad8jyjeq69il1q6ao48n4n91dn1j" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ
| native_name        = 
| name_other         = ಪೆರುಂಪುಝ / ಪಯಸ್ವಿನಿ
| name_etymology     = [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=ಕಾಸರಗೋಡ್ದ ಸುದೆಲು|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}&lt;/ref&gt;
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image              = Chandragiri River.jpg
| image_size         = 
| image_caption      = ಕಣತ್ತೂರ್ದ [[ಕಾಸರಗೋಡು]]ಡ್ದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆದ ಒಂಜಿ ನೋಟ
| map                = 
| map_size           = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = 
| pushpin_map_size   = 
| pushpin_map_caption= 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1  = ದೇಶ
| subdivision_name1  = [[ಭಾರತ]]
| subdivision_type2  = ರಾಜ್ಯ
| subdivision_name2  = [[ಕೇರಳ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_type3  = 
| subdivision_name3  = 
| subdivision_type4  = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name4  = [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], [[Kodagu|ಕೊಡಗು]]
| subdivision_type5  = ಪಟ್ಟಣೊಲು
| subdivision_name5  = [[ಸುಳ್ಯ]], [[ಜಾಲ್ಸೂರು]], [[ಚೆಂಗಳ]], [[ಚೆಮ್ನಾಡು]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]]
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 105 
| width_min          = 
| width_avg          = 
| width_max          = 
| depth_min          = 
| depth_avg          = 
| depth_max          = 
| discharge1_location= [[mouth|ಬಾಯಿ]]
| discharge1_min     = 
| discharge1_avg     = 
| discharge1_max     = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1            = ಕಡಮಕಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಕಾಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]]
| source1_location   = [[ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಭಾರತ]]
| source1_coordinates= 12.45495°N, 75.67224°E
| source1_elevation  = 1290m
| mouth              = [[ಅರಬಿ ಸಮುದ್ರ]]
| mouth_location     = [[ತಳಂಗರ]]ಡ್ ಪಕ್ಕಡ್, [[ಕಾಸರಗೋಡು]], ಭಾರತ
| mouth_coordinates  = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}}
| mouth_elevation    = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression        = 
| river_system       = 
| basin_size         = 
| tributaries_left   = [[ಕುಡುಂಬೂರು ಸುದೆ]]
| tributaries_right  = 
| custom_label       = 
| custom_data        = 
| extra              = 
}}
'''ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ''' ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಸುದೆಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಸುದೆ. ನೆನ್ನ್ ಸುಳ್ಯ ಕಡೆಟ್ ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆಂದ್ ಪಂಡ್ತ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಸುದೆನ್ ತುಳುನಾಡು ಬುಕ್ಕೊ ಗಡಿನಾಡು ಕಾಸರಗೋಡುನು ಭಾಗ ಮಲ್ಪುನ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಗಡಿ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಈ ಸುದೆ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಡು ತಲಕಾವೇರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯೊಡು ಪುಟ್ಟುಂಡು. [[ಸುಳ್ಯ]] ಜಾಲ್ಸೂರು, ಪರಪ್ಪ, ಅಡೂರು, ಚೆಂಗಳ ಬುಕ್ಕೊ [[ಕಾಸರಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ಸೇರ್ದ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುಡು ಗೃಹೊ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷಿ ಉಪಯೋಗೊಲೆಗ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ನೀರ್ದ ಮೂಲೊ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=chandragir river and fort|url=https://www.keralatourism.org/shootinglocations/chandragiri-fort-river/6}}&lt;/ref&gt;

== ಸುದೆತ ಚಲನೆ ==
[[File:Payaswini River at Adhur Kerala.jpg|thumb|Left|ಕೇರಳದ ಅಧೂರುಡು ಚಂದ್ರಗಿರಿ( ಪಯಸ್ವಿನಿ) ಸುದೆ]]
ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ ೧೦೫ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಉಂಡು. ಈ ಸುದೆ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯನ್ ದಾಂಟ್ದ್  ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಅಡ್ಯಡ್ಕ, ಬಿಳಿಯಾರ್, ಪರಿವಾರಕಾನ, ಪಾಲಡ್ಕ, ಸುಳ್ಯ, ಪಿಲಿಕೋಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ಯಾನದ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಪರಪುಂಡು. ಕೇರಳನ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಪಂಜಿಕ್ಕಲ್, ಕೊಟ್ಟ್ಯಾಡಿ, ಅದ್ದೂರು, ಪೂವಡ್ಕ, ಕೊಟ್ಟಂಕುಝಿ, ಬೇತೂರ್ಪುಳ, ಕುಂಡಂಕುಝಿ, ಕೊಳತ್ತೂರು, ಮುಳಿಯಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೋವಿಕ್ಕಾನ ಜಾಗೆಗ್ ಸೇರುಂಡು. ತೆಕ್ಕಿಲ್, ಚೆಂಗಳ, ಚಟ್ಟಂಚಲ್, ಪೆರುಂಬಳ, ಚೆಮ್ನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸರಗೋಡು ಸೇರ್ದ್ ತಳಂಗರಾ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kerala.me/environment/lakes-and-rivers/chandragiri|title=Archive copy|accessdate=2022-07-31|archivedate=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026223432/https://www.kerala.me/environment/lakes-and-rivers/chandragiri|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಉಪನದಿಲು ==

ಉಪನದಿ ಪಂಡ ಪ್ರದಾನ ಸುದೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಮಲ್ಲ ಸುದೆ ಪರಪ್ಪುನಗ ಉಂಟಾಪಿನ ಎಲ್ಯ ಸುದೆಕುಲು. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆತ ಮಲ್ಲ ಉಪನದಿ ಕುಡುಂಬೂರ್ ಸುದೆ. ಉಂದು ಕಾಸರಗೋಡುದ ಚಟ್ಟಂಚಲ್‌ನ ಪೂರ್ವೊಡು ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆನ್ ಸೇರುಂಡು.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{Reflist}}

== ನನಾತ್ ಓದರ ==
*{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&amp;q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}
*{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&amp;q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}
*{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021 |archive-date=7 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507074232/https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |url-status=dead }}|name_etymology=[[Chandragupta Maurya]]
*{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}

[[ವರ್ಗೊ:ಸುದೆಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್]]</text>
      <sha1>f6vad8jyjeq69il1q6ao48n4n91dn1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13478</id>
    <revision>
      <id>360876</id>
      <parentid>358548</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T01:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChiK</username>
        <id>1136</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಕೊಲು */</comment>
      <origin>360876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10422" sha1="sg9tvzgninlmt73vo8frqfl8ubw9x2f" xml:space="preserve">{{Infobox dance
| name        = ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ
| image       = File:Pursa Kattuna Didupe Belthangady (5).jpg
| caption     = ಪುರ್ಸೆರ್
| native_name = 
| genre       = ನಲಿಕೆ
| origin      = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]], [[ಭಾರತ]]
}}
'''ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ'''  [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]], [[ಪುತ್ತೂರು]] ಪರಿಸರೊಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Tulu Culture: ತುಳು ಬಾಸೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ‘ಪುರ್ಸ ಕಟ್ಟುನ’ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಜ್ಜು|url=https://kannada.news18.com/news/state/the-first-investigative-documentary-in-tulu-language-pursa-katuni-kode-eni-yelle-will-releasing-on-october-2nd-2023-akd-1360500.html|accessdate=13 October 2023|work=News18 Kannada|date=25 September 2023|language=kn|archive-date=20 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250120153600/https://kannada.news18.com/news/state/the-first-investigative-documentary-in-tulu-language-pursa-katuni-kode-eni-yelle-will-releasing-on-october-2nd-2023-akd-1360500.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=B|first1=Praveen Chandra|title=Culture: ತುಳುಬಾಸೆಯ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಜ್ಜು; ಪುರ್ಸ ಕಟ್ಟುನ- ಸಿದ್ಧವೇಷ ಕುಣಿತದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ|url=https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/karavali-news-tulu-language-first-documentary-pursa-kattuna-release-oct-2-tulunad-tradition-purusha-kunitha-pcp-181695977340014.html|accessdate=13 October 2023|work=Kannada Hindustan Times|language=kn|archive-date=4 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204184357/https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/karavali-news-tulu-language-first-documentary-pursa-kattuna-release-oct-2-tulunad-tradition-purusha-kunitha-pcp-181695977340014.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ನಲಿಕೆನ್ [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]ದ ಮಾಂತ ಜಾತಿತಕುಲು ಸೆರ್ತ್ ತುಳುತ್ತ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್ತ ಪುಣ್ಣಮೆತಪಗ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಪುರ್‌ಸೆರ್ ಪಂಡ ಜೋಗಿ ಪುರ್‌‍ಸೆರ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ನಲಿಕೆಟ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಮಾಂತ ಜಾತಿ, ದರ್ಮೊ, ದೈವೊ, ದೇವೆರ್, ಬೇಲೆ, ಅಣ್-ಪೊಣ್ಣು,   ತಮಾಷೆದ ರೂಪೊದೊಟ್ಟಿಗೆ ತೊಜಪಾವುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ನೆಟ್ಟ್ ನಲಿಪುನಕ್ಲೆನ್ ಕದಿರೆದ ಪುರುಷೆರ್ ಪಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ನಮುನೆ ನಮೂನೆದ ಎಸೊಲೆನ್ ಪಾಡುನೈಕ್ ''ಪುರ್ಸೆರ್ ಕಟ್ಟುನ'' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news|title=ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು|url=https://www.udayavani.com/supplements/art-culture/folklore-spells-of-life-love|accessdate=10 April 2023|work=Udayavani|language=kn|archive-date=10 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410140844/https://www.udayavani.com/supplements/art-culture/folklore-spells-of-life-love|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ಇತಿಹಾಸೊ==
[[File:Folk traditional floral crowns.jpg|thumb|right]]
[[ಸುಗ್ಗಿ]] ಪುಣ್ಣಮೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಈ ನಲಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ನಲಿಕೆ [[ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕದ್ರಿ]]ದ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ನಡಪುಂಡ್. ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್‍ದ [[ಪುಣ್ಣಮೆ]]ದ ನಾಲ್ ಐನ್ ದಿನ ದುಂಬು ಈ ನಲಿಕೆ ಸುರು ಆದ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]]ದ ಪುಣ್ಣಮೆದಂಚ ಗೊತ್ತ್ ಮಾಂತ್‌ನ ದಿನೊತಾನಿ ಪುರ್‌ಸೆರೆ ಪೂಜೆ ನಡತುದ್ ಮುಗಿತಲ ಆಪುಂಡು.

==ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ==
ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ತಾನೊರ್ದ್ ಪ್ರಸಾದೊನ್ ಕೊನತುದ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುರುಸೆರ್ ಏಸ ಪಾಡುನಕ್ಲ್ ಆ ದಿನಕ್ಲೆಡ್ ವ್ರತೊಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಊರುದ ಜವನೆರ್ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಏಸ ಪಾಡುದ್ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಪಿದಡುವೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಪರಕೆದ ರೂಪೊಡ್ ಏಸ ಪಾಡುವೆರ್. ಆನುಲು ಮಾತ್ರ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಡ್. ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಒವ್ವೆ ಜಾತಿದಕ್ಲ್ ಲಾ ಇಪ್ಪೊಲಿ. ನೆಟ್ಟ್ ಜನಕ್ಲೆನ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಪ್ರಾಯೊದ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಯಿಸೊಂತು ಮಾನ್ಪುವೆರ್.

== ನಲಿಕೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಲು ==
ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ನಾನಾ ನಮೂನೆದ ಏಸಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್.
* ದೈವಪಾತ್ರಿ.
* ಮಧ್ಯಸ್ಥೆ.
* ಬಟ್ರ್.
* ದೇವೆರ್ ತುಂಬುನಾಯೆ.
* ನರ್ಸಣ್ಣೆ.
* ಕುಂಟು ಅರ್ದುನಾಯೆ.
* ಕೊರಗ ಕೊರತಿನಕ್ಲ್.
* ಮದಿಮಾಯೆ ಮದಿಮಾಲ್.
* ಕಲ್ವೆ - ಪೊಲೀಸ್.
* ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪುನಾಯೆ.
* ಬೈದೆರ್.
* ಕರ ಮಾರುನಾಯೆ.
* ಬ್ಯಾರದ ಸಾಯ್ಬೇರ್.
* ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೊರ್ಬುಲು.
* ಸನ್ಯಾಸಿ.
* ನಟ್ಟುನಾಯೆ.
* ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಗೊಂಬೆಲು
*ಕೊರಗ ವೇಸ.
* ಸನ್ಯಾಸಿಲು.
* ಬ್ಯಾರಿ ವೇಸ.

ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಏಸಲು ಪೂರ ಇಪ್ಪುವ. ಒರಿಯಗ್ ಒವ್ವ್ ಏಸ ಕೊರ್ದು ಇಪ್ಪುವೆರಾ ನಲಿಕೆದ ಮಾತಾ ದಿನೊಟ್ ಆಯೆ ಅವ್ವೆ ಏಸೊನ್ ಪಾಡೊಡ್. ಅಂಚನೆ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ತಾಸೆ ದೋಲು ನಾಗಸ್ವರ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.

== ಪುರ್ಸೆರೆನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ==
ಪುರ್ಸೆರ್ [[ಇಲ್ಲ್]] ಇಲ್ಲಗ್ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಗ್ ಪೋದು ಆ ಇಲ್ಲಾದಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದಕ್ಲ್ ಮೊಕ್ಲೆಗ್ ಅಕ್ಲೆರ್ದ್ ಆಪಿನ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ ''ದಿಮಿಸೋಲೇ'' ಪಂದ್ ಪನೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಬೇತೆ ಸಮಯಡ್ ಈ ಪದೊನ್ ಪನರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ. ಜನಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾವರೆ ಸಲಾದ್ ಮೊಕುಲು ಎಂಚಿನ ಮಲ್ತುಂಡಲ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪುನೈರ್ದ್ ಆವರ ಒವ್ವೆಏ ರೀತಿದ ತಪ್ಪು ಇಪ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಒವ್ವೆ ರೀತಿದ ಅನಾಹುತಲಾ ಆವಂದಿಲೆಕ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರ್ ಕಾಪುಬೆರ್ ಅಂಚೆನೆ ಊರುಗ್ ಬತ್ತಿಪ್ಪಿ ಸಂಕಷ್ಟನ್ ದೇವೆರ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆಲಾ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತ 80ರ ದಶಕದ ಪುರುಷ ವೇಷ ಪದ್ಧತಿ ಏನಿದರ ವಿಶೇಷತೆ|url=https://www.etvbharat.com/kannada/karnataka/state/dakshina-kannada/purusha-vesha-celebrated-in-kadaba/ka20220613182059141141434|website=ETV Bharat News|accessdate=10 April 2023|language=kn}}&lt;/ref&gt;

== ನಲಿಕೆದ ಮುಗಿತಲ ==
ಸುಗ್ಗಿತ [[ಪುಣ್ಣಮೆ]]ನ್ ನಡು ದೀಡ್‌ತ್ ದುಂಬು ಪಿರಾವುತ ದಿನೊಕುಲೆಟ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋತ್ ಪುರ್‌ಸೆರೆಗ್ ಕಟ್ಟುನ ನಲಿಕೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಆನಿ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬಜಿಲ್ ರಾಸಿ ಪಾಡುದ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡ್. ಐರ್ದ್ ದುಂಬುದ ದಿನೊಟ್ ಏಸ ಪಾಡಿನಕ್ಲ್ ಪೂರಾ ಆನಿ ತಪ್ಪಂದೆ ಪೂಜೆದಡೆ ಬರೊಡ್. ಒಂಜಿ [[ಸೇರ್]] [[ಬಜಿಲ್]]‌‌ನ್ ಪ್ರಸಾದೊದ ರೂಪೊಡ್ ಪೂಜೆಗ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಪಟ್ಟುವೆರ್.

== ಪಟಕುಲು ==
&lt;gallery&gt;
ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ.webm
ಪುರುಷವೇಷ 3 2.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 7.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 9.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 6.jpg
&lt;/gallery&gt;

== ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ ==
&lt;gallery&gt;
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 11.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 10.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 14.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 8.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 2.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 21.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 20.jpg
&lt;/gallery&gt;

==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==
{{Reflist}}

{{Commons category|ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ}}
[[ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>sg9tvzgninlmt73vo8frqfl8ubw9x2f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>360877</id>
      <parentid>360876</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T01:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChiK</username>
        <id>1136</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/ChiK|ChiK]] ([[User talk:ChiK|ಪಾತೆರ]])ತ ಪಿರಕೊಣಪಿ ಪಡಿಪಾಟ [[Special:Diff/360876|360876]]</comment>
      <origin>360877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10394" sha1="dubyk1gruwsjdefebnczdvk42bklh7j" xml:space="preserve">{{Infobox dance
| name        = ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ
| image       = File:Pursa Kattuna Didupe Belthangady (5).jpg
| caption     = ಪುರ್ಸೆರ್
| native_name = 
| genre       = ನಲಿಕೆ
| origin      = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]], [[ಭಾರತ]]
}}
'''ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ'''  [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]], [[ಪುತ್ತೂರು]] ಪರಿಸರೊಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Tulu Culture: ತುಳು ಬಾಸೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ‘ಪುರ್ಸ ಕಟ್ಟುನ’ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಜ್ಜು|url=https://kannada.news18.com/news/state/the-first-investigative-documentary-in-tulu-language-pursa-katuni-kode-eni-yelle-will-releasing-on-october-2nd-2023-akd-1360500.html|accessdate=13 October 2023|work=News18 Kannada|date=25 September 2023|language=kn|archive-date=20 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250120153600/https://kannada.news18.com/news/state/the-first-investigative-documentary-in-tulu-language-pursa-katuni-kode-eni-yelle-will-releasing-on-october-2nd-2023-akd-1360500.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=B|first1=Praveen Chandra|title=Culture: ತುಳುಬಾಸೆಯ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಜ್ಜು; ಪುರ್ಸ ಕಟ್ಟುನ- ಸಿದ್ಧವೇಷ ಕುಣಿತದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ|url=https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/karavali-news-tulu-language-first-documentary-pursa-kattuna-release-oct-2-tulunad-tradition-purusha-kunitha-pcp-181695977340014.html|accessdate=13 October 2023|work=Kannada Hindustan Times|language=kn|archive-date=4 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231204184357/https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/karavali-news-tulu-language-first-documentary-pursa-kattuna-release-oct-2-tulunad-tradition-purusha-kunitha-pcp-181695977340014.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ನಲಿಕೆನ್ [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]ದ ಮಾಂತ ಜಾತಿತಕುಲು ಸೆರ್ತ್ ತುಳುತ್ತ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್ತ ಪುಣ್ಣಮೆತಪಗ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಪುರ್‌ಸೆರ್ ಪಂಡ ಜೋಗಿ ಪುರ್‌‍ಸೆರ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ನಲಿಕೆಟ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಮಾಂತ ಜಾತಿ, ದರ್ಮೊ, ದೈವೊ, ದೇವೆರ್, ಬೇಲೆ, ಅಣ್-ಪೊಣ್ಣು,   ತಮಾಷೆದ ರೂಪೊದೊಟ್ಟಿಗೆ ತೊಜಪಾವುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ನೆಟ್ಟ್ ನಲಿಪುನಕ್ಲೆನ್ ಕದಿರೆದ ಪುರುಷೆರ್ ಪಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ನಮುನೆ ನಮೂನೆದ ಎಸೊಲೆನ್ ಪಾಡುನೈಕ್ ''ಪುರ್ಸೆರ್ ಕಟ್ಟುನ'' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news|title=ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿಯ ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು|url=https://www.udayavani.com/supplements/art-culture/folklore-spells-of-life-love|accessdate=10 April 2023|work=Udayavani|language=kn|archive-date=10 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410140844/https://www.udayavani.com/supplements/art-culture/folklore-spells-of-life-love|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ಇತಿಹಾಸೊ==
[[File:Folk traditional floral crowns.jpg|thumb|right]]
[[ಸುಗ್ಗಿ]] ಪುಣ್ಣಮೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಈ ನಲಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ನಲಿಕೆ [[ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕದ್ರಿ]]ದ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ನಡಪುಂಡ್. ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್‍ದ [[ಪುಣ್ಣಮೆ]]ದ ನಾಲ್ ಐನ್ ದಿನ ದುಂಬು ಈ ನಲಿಕೆ ಸುರು ಆದ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]]ದ ಪುಣ್ಣಮೆದಂಚ ಗೊತ್ತ್ ಮಾಂತ್‌ನ ದಿನೊತಾನಿ ಪುರ್‌ಸೆರೆ ಪೂಜೆ ನಡತುದ್ ಮುಗಿತಲ ಆಪುಂಡು.

==ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ==
ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ತಾನೊರ್ದ್ ಪ್ರಸಾದೊನ್ ಕೊನತುದ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುರುಸೆರ್ ಏಸ ಪಾಡುನಕ್ಲ್ ಆ ದಿನಕ್ಲೆಡ್ ವ್ರತೊಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಊರುದ ಜವನೆರ್ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಏಸ ಪಾಡುದ್ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಪಿದಡುವೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಪರಕೆದ ರೂಪೊಡ್ ಏಸ ಪಾಡುವೆರ್. ಆನುಲು ಮಾತ್ರ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಡ್. ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಒವ್ವೆ ಜಾತಿದಕ್ಲ್ ಲಾ ಇಪ್ಪೊಲಿ. ನೆಟ್ಟ್ ಜನಕ್ಲೆನ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಪ್ರಾಯೊದ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಯಿಸೊಂತು ಮಾನ್ಪುವೆರ್.

== ನಲಿಕೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಲು ==
ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ನಾನಾ ನಮೂನೆದ ಏಸಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್.
* ದೈವಪಾತ್ರಿ.
* ಮಧ್ಯಸ್ಥೆ.
* ಬಟ್ರ್.
* ದೇವೆರ್ ತುಂಬುನಾಯೆ.
* ನರ್ಸಣ್ಣೆ.
* ಕುಂಟು ಅರ್ದುನಾಯೆ.
* ಕೊರಗ ಕೊರತಿನಕ್ಲ್.
* ಮದಿಮಾಯೆ ಮದಿಮಾಲ್.
* ಕಲ್ವೆ - ಪೊಲೀಸ್.
* ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪುನಾಯೆ.
* ಬೈದೆರ್.
* ಕರ ಮಾರುನಾಯೆ.
* ಬ್ಯಾರದ ಸಾಯ್ಬೇರ್.
* ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೊರ್ಬುಲು.
* ಸನ್ಯಾಸಿ.
* ನಟ್ಟುನಾಯೆ.
* ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಗೊಂಬೆಲು
*ಕೊರಗ ವೇಸ.
* ಸನ್ಯಾಸಿಲು.
* ಬ್ಯಾರಿ ವೇಸ.

ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಏಸಲು ಪೂರ ಇಪ್ಪುವ. ಒರಿಯಗ್ ಒವ್ವ್ ಏಸ ಕೊರ್ದು ಇಪ್ಪುವೆರಾ ನಲಿಕೆದ ಮಾತಾ ದಿನೊಟ್ ಆಯೆ ಅವ್ವೆ ಏಸೊನ್ ಪಾಡೊಡ್. ಅಂಚನೆ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ತಾಸೆ ದೋಲು ನಾಗಸ್ವರ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.

== ಪುರ್ಸೆರೆನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ==
ಪುರ್ಸೆರ್ [[ಇಲ್ಲ್]] ಇಲ್ಲಗ್ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಗ್ ಪೋದು ಆ ಇಲ್ಲಾದಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದಕ್ಲ್ ಮೊಕ್ಲೆಗ್ ಅಕ್ಲೆರ್ದ್ ಆಪಿನ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ ''ದಿಮಿಸೋಲೇ'' ಪಂದ್ ಪನೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಬೇತೆ ಸಮಯಡ್ ಈ ಪದೊನ್ ಪನರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ. ಜನಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾವರೆ ಸಲಾದ್ ಮೊಕುಲು ಎಂಚಿನ ಮಲ್ತುಂಡಲ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪುನೈರ್ದ್ ಆವರ ಒವ್ವೆಏ ರೀತಿದ ತಪ್ಪು ಇಪ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಒವ್ವೆ ರೀತಿದ ಅನಾಹುತಲಾ ಆವಂದಿಲೆಕ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರ್ ಕಾಪುಬೆರ್ ಅಂಚೆನೆ ಊರುಗ್ ಬತ್ತಿಪ್ಪಿ ಸಂಕಷ್ಟನ್ ದೇವೆರ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆಲಾ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತ 80ರ ದಶಕದ ಪುರುಷ ವೇಷ ಪದ್ಧತಿ ಏನಿದರ ವಿಶೇಷತೆ|url=https://www.etvbharat.com/kannada/karnataka/state/dakshina-kannada/purusha-vesha-celebrated-in-kadaba/ka20220613182059141141434|website=ETV Bharat News|accessdate=10 April 2023|language=kn}}&lt;/ref&gt;

== ನಲಿಕೆದ ಮುಗಿತಲ ==
ಸುಗ್ಗಿತ [[ಪುಣ್ಣಮೆ]]ನ್ ನಡು ದೀಡ್‌ತ್ ದುಂಬು ಪಿರಾವುತ ದಿನೊಕುಲೆಟ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋತ್ ಪುರ್‌ಸೆರೆಗ್ ಕಟ್ಟುನ ನಲಿಕೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಆನಿ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬಜಿಲ್ ರಾಸಿ ಪಾಡುದ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡ್. ಐರ್ದ್ ದುಂಬುದ ದಿನೊಟ್ ಏಸ ಪಾಡಿನಕ್ಲ್ ಪೂರಾ ಆನಿ ತಪ್ಪಂದೆ ಪೂಜೆದಡೆ ಬರೊಡ್. ಒಂಜಿ [[ಸೇರ್]] [[ಬಜಿಲ್]]‌‌ನ್ ಪ್ರಸಾದೊದ ರೂಪೊಡ್ ಪೂಜೆಗ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಪಟ್ಟುವೆರ್.

== ಪಟಕುಲು ==
&lt;gallery&gt;
ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ.webm
ಪುರುಷವೇಷ 3 2.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 7.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 9.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 6.jpg
&lt;/gallery&gt;

== ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ ==
&lt;gallery&gt;
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 11.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 10.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 14.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 8.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 2.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 21.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 20.jpg
&lt;/gallery&gt;

==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==
{{Reflist}}

{{Commons category|Pursere Kattuna}}
[[ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>dubyk1gruwsjdefebnczdvk42bklh7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕುಡಿಯ ಬಾಸೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15229</id>
    <revision>
      <id>360872</id>
      <parentid>354521</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <origin>360872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6179" sha1="hgg3vkxaky1alfw7gdp4dszol5apc5r" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ಕುಡಿಯಾ
|nativename=
|states=[[ಭಾರತ]]
|ethnicity=
|speakers= ೨,೮೦೦
|date=೨೦೦೭
|ref=e18
|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ
|fam2=ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ
|fam3=ತುಳು
|iso3=kfg
|glotto=kudi1237
|glottorefname=ಕುಡಿಯಾ
}}

'''ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ''' [[ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ]] ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wikiwand - Kudiya language |url=https://www.wikiwand.com/en/Kudiya_language |website=Wikiwand}}&lt;/ref&gt; ಇಂದೆನ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಕಾಸರಗೋಡು ಬುಕ್ಕೊ [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್, ಕಣ್ಣೂರು ಜೆಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ಮಲೆಕುಡಿಯೆರ್ ಪನ್ಪುನ ತಳ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಈ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ ಸುಮಾರ್ ೨೮೦೦ (೨೦೦೭ನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಅಂದಾಜ್)&lt;ref name=&quot;ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ethnologue.com/18/language/kfg/ | title=ಕುಡಿಯಾ}}&lt;/ref&gt;.[[ಕರ್ನಾಟಕ|ನಮ ರಾಜ್ಯೊಡು]] ಕುಡಿಯ ಲಿಪಿನ್ ಬರೆವರ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=enwiki-Kudiya_language-20200725.pdf |url=https://archive.org/details/enwiki-Kudiya_language-20200725.pdf |language=English |date=25 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kudiya, Kuḍiyā: 2 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kudiya |website=www.wisdomlib.org |language=en |date=16 August 2021}}&lt;/ref&gt;

== ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ ==
ಕುಡಿಯೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಲೆ(ಬೆಟ್ಟ) ಕುಡಿಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ನೆರಿಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಶಿಲ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿಪ್ಪುನ ತೋಟೊದ ಮಾಲೀಕೆರೆ ಕೆಲಸೊದ ಜನೊ.  ಅಗ್ಲ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಅಡಿಟ್, ಗುಹೆಕ್ಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ತಗ್ಗ್‌ದ  ಬುಡಾರೊಲೆಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ನಾನೊಂಜೆಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರೊ ಆಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Castes and Tribes of Southern India |url=https://en.wikisource.org/wiki/Castes_and_Tribes_of_Southern_India/Kudiya}}&lt;/ref&gt;

== ಬೇಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸುಬು ==
ಏಲಕ್ಕಿ ಬುಲೆಪುನ ಕಾಲೊಡು ವಾರೊಗೊರೊ ಬುಲೆನ್ ಮಾರಾಟೊಗಾದ್ ಪೇಂಟೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಬಾಗೊಗು ಏಲಕ್ಕಿನ್ ಮಾರಿಯರ ಕೊಂಡುಪೋಪೆರ್.  ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆ ಮೋಸಡ್ದ್ ತಪ್ಪಾದ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಗ್ಲ್ ಅರಣ್ಯೊ ಇಲಾಕೆಗ್ ಸೂ ಬೂರಂದಿ ಲೆಕೊ ಸುಡ್‌ನ ಸಾದಿ(fire track)ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

== ಕುಟುಂಬೊ ಪದ್ಧತಿ ==
ಕುಡಿಯೆರ್ ತುಳುಟ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ ನಿಯಮೊನು (ಅಪ್ಪೆಮೂಲ) ಅನುಸರಿಸಬೆರ್.  ಕೆಲವೆರ್ ವಿಸೇಸವಾದ್ ಶಿಶಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಡ್ ಅಮ್ಮಡ್ದ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ (ಅಮ್ಮೆಮೂಲೊ)ನಿಯಮೊನು ಅನುಸರಿಬೆರ್.  ಮುಗ್ಲು ಅಡುಗೆಕೋಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಣಸ್‌ದ ಕೋಣೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ದನಿಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಮಾಂತ ಕೋಣೆಗ್ಲಾ ಪೋಪೆರ್.  ಮೆಕ್ಲೆಗ್ ಒರಿ ಗುರಿಕ್ಕಾರೆ ಪನ್ಪುನ ಯಜಮಾನ್ಯೊ ಸ್ತಾನೊ ವಹಿಸವೊನ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಜಾತಿ ನಿಯಮೊಲೆ ಉಲ್ಲಂಗನೆನ್ ವಿಚಾರಿಸಬೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಜಂಟ್‌ದ ಪೊರ್ತುಗು ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;https://en.unionpedia.org/Kudiya_language{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಆರಾದನೆ ==
ಕುಡಿಯೆರೆ ಮುಕ್ಯ ದೇವತೆಲು ಭೈರವ, ಕಾಮಂಡವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಚ ಪಾಂಡವೆರ್ (ಐನ್ ಪಾಂಡವ ಸೋದರೆರ್), ಆಂಡ ಅಗ್ಲ್  ಮಲೆ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಬಾಟದೈವದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಬೂತೊಲೆನ್(ದೆವ್ವಲೆನ್) ನಂಬುವೆರ್.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist|30em}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}
{{ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>hgg3vkxaky1alfw7gdp4dszol5apc5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>360873</id>
      <parentid>360872</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <origin>360873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6311" sha1="nfit9tddabihgw6c29v120xvwcdmrgk" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ಕುಡಿಯಾ
|nativename=
|states=[[ಭಾರತ]]
|ethnicity=
|speakers= ೨,೮೦೦
|date=೨೦೦೭
|ref=e18
|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ
|fam2=ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ
|fam3=ತುಳು
|iso3=kfg
|glotto=kudi1237
|glottorefname=ಕುಡಿಯಾ
}}

'''ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ''' [[ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ]] ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wikiwand - Kudiya language |url=https://www.wikiwand.com/en/Kudiya_language |website=Wikiwand}}&lt;/ref&gt; ಇಂದೆನ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಕಾಸರಗೋಡು ಬುಕ್ಕೊ [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್, ಕಣ್ಣೂರು ಜೆಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ಮಲೆಕುಡಿಯೆರ್ ಪನ್ಪುನ ತಳ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಈ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ ಸುಮಾರ್ ೨೮೦೦ (೨೦೦೭ನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಅಂದಾಜ್)&lt;ref name=&quot;ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ethnologue.com/18/language/kfg/ | title=ಕುಡಿಯಾ}}&lt;/ref&gt;.[[ಕರ್ನಾಟಕ|ನಮ ರಾಜ್ಯೊಡು]] ಕುಡಿಯ ಲಿಪಿನ್ ಬರೆವರ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಅಂಚನೆ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಲಯಾಳ ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=enwiki-Kudiya_language-20200725.pdf |url=https://archive.org/details/enwiki-Kudiya_language-20200725.pdf |language=English |date=25 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kudiya, Kuḍiyā: 2 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kudiya |website=www.wisdomlib.org |language=en |date=16 August 2021}}&lt;/ref&gt;

== ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ ==
ಕುಡಿಯೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಲೆ(ಬೆಟ್ಟ) ಕುಡಿಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ನೆರಿಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಶಿಲ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿಪ್ಪುನ ತೋಟೊದ ಮಾಲೀಕೆರೆ ಕೆಲಸೊದ ಜನೊ.  ಅಗ್ಲ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಅಡಿಟ್, ಗುಹೆಕ್ಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ತಗ್ಗ್‌ದ  ಬುಡಾರೊಲೆಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ನಾನೊಂಜೆಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರೊ ಆಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Castes and Tribes of Southern India |url=https://en.wikisource.org/wiki/Castes_and_Tribes_of_Southern_India/Kudiya}}&lt;/ref&gt;

== ಬೇಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸುಬು ==
ಏಲಕ್ಕಿ ಬುಲೆಪುನ ಕಾಲೊಡು ವಾರೊಗೊರೊ ಬುಲೆನ್ ಮಾರಾಟೊಗಾದ್ ಪೇಂಟೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಬಾಗೊಗು ಏಲಕ್ಕಿನ್ ಮಾರಿಯರ ಕೊಂಡುಪೋಪೆರ್.  ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆ ಮೋಸಡ್ದ್ ತಪ್ಪಾದ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಗ್ಲ್ ಅರಣ್ಯೊ ಇಲಾಕೆಗ್ ಸೂ ಬೂರಂದಿ ಲೆಕೊ ಸುಡ್‌ನ ಸಾದಿ(fire track)ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

== ಕುಟುಂಬೊ ಪದ್ಧತಿ ==
ಕುಡಿಯೆರ್ ತುಳುಟ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ ನಿಯಮೊನು (ಅಪ್ಪೆಮೂಲ) ಅನುಸರಿಸಬೆರ್.  ಕೆಲವೆರ್ ವಿಸೇಸವಾದ್ ಶಿಶಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಡ್ ಅಮ್ಮಡ್ದ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ (ಅಮ್ಮೆಮೂಲೊ)ನಿಯಮೊನು ಅನುಸರಿಬೆರ್.  ಮುಗ್ಲು ಅಡುಗೆಕೋಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಣಸ್‌ದ ಕೋಣೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ದನಿಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಮಾಂತ ಕೋಣೆಗ್ಲಾ ಪೋಪೆರ್.  ಮೆಕ್ಲೆಗ್ ಒರಿ ಗುರಿಕ್ಕಾರೆ ಪನ್ಪುನ ಯಜಮಾನ್ಯೊ ಸ್ತಾನೊ ವಹಿಸವೊನ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಜಾತಿ ನಿಯಮೊಲೆ ಉಲ್ಲಂಗನೆನ್ ವಿಚಾರಿಸಬೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಜಂಟ್‌ದ ಪೊರ್ತುಗು ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;https://en.unionpedia.org/Kudiya_language{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಆರಾದನೆ ==
ಕುಡಿಯೆರೆ ಮುಕ್ಯ ದೇವತೆಲು ಭೈರವ, ಕಾಮಂಡವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಚ ಪಾಂಡವೆರ್ (ಐನ್ ಪಾಂಡವ ಸೋದರೆರ್), ಆಂಡ ಅಗ್ಲ್  ಮಲೆ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಬಾಟದೈವದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಬೂತೊಲೆನ್(ದೆವ್ವಲೆನ್) ನಂಬುವೆರ್.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist|30em}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}
{{ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>nfit9tddabihgw6c29v120xvwcdmrgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>360874</id>
      <parentid>360873</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <origin>360874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6107" sha1="ppuoiysb8h2ex6pd1xl7vdbx0nbx93r" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ಕುಡಿಯಾ
|nativename=
|states=[[ಭಾರತ]]
|ethnicity=
|speakers= ೨,೮೦೦
|date=೨೦೦೭
|ref=e18
|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ
|fam2=ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ
|fam3=ತುಳು
|iso3=kfg
|glotto=kudi1237
|glottorefname=ಕುಡಿಯಾ
}}

'''ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ''' [[ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ]] ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wikiwand - Kudiya language |url=https://www.wikiwand.com/en/Kudiya_language |website=Wikiwand}}&lt;/ref&gt; ಇಂದೆನ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಕಾಸರಗೋಡು ಬುಕ್ಕೊ [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್, ಕಣ್ಣೂರು ಜೆಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ಮಲೆಕುಡಿಯೆರ್ ಪನ್ಪುನ ತಳ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಈ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ ಸುಮಾರ್ ೨೮೦೦ (೨೦೦೭ನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಅಂದಾಜ್)&lt;ref name=&quot;ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ethnologue.com/18/language/kfg/ | title=ಕುಡಿಯಾ}}&lt;/ref&gt;.[[ಕರ್ನಾಟಕ|ನಮ ರಾಜ್ಯೊಡು]] ಕುಡಿಯ ಲಿಪಿನ್ ಬರೆವರ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಅಂಚನೆ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಲಯಾಳ ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=enwiki-Kudiya_language-20200725.pdf |url=https://archive.org/details/enwiki-Kudiya_language-20200725.pdf |language=English |date=25 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kudiya, Kuḍiyā: 2 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/kudiya |website=www.wisdomlib.org |language=en |date=16 August 2021}}&lt;/ref&gt;

== ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ ==
ಕುಡಿಯೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಲೆ(ಬೆಟ್ಟ) ಕುಡಿಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ನೆರಿಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಶಿಲ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿಪ್ಪುನ ತೋಟೊದ ಮಾಲೀಕೆರೆ ಕೆಲಸೊದ ಜನೊ.  ಅಗ್ಲ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಅಡಿಟ್, ಗುಹೆಕ್ಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ತಗ್ಗ್‌ದ  ಬುಡಾರೊಲೆಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ನಾನೊಂಜೆಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರೊ ಆಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Castes and Tribes of Southern India |url=https://en.wikisource.org/wiki/Castes_and_Tribes_of_Southern_India/Kudiya}}&lt;/ref&gt;

== ಬೇಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸುಬು ==
ಏಲಕ್ಕಿ ಬುಲೆಪುನ ಕಾಲೊಡು ವಾರೊಗೊರೊ ಬುಲೆನ್ ಮಾರಾಟೊಗಾದ್ ಪೇಂಟೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಬಾಗೊಗು ಏಲಕ್ಕಿನ್ ಮಾರಿಯರ ಕೊಂಡುಪೋಪೆರ್.  ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆ ಮೋಸಡ್ದ್ ತಪ್ಪಾದ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಗ್ಲ್ ಅರಣ್ಯೊ ಇಲಾಕೆಗ್ ಸೂ ಬೂರಂದಿ ಲೆಕೊ ಸುಡ್‌ನ ಸಾದಿ(fire track)ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

== ಕುಟುಂಬೊ ಪದ್ಧತಿ ==
ಕುಡಿಯೆರ್ ತುಳುಟ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ ನಿಯಮೊನು (ಅಪ್ಪೆಮೂಲ) ಅನುಸರಿಸಬೆರ್.  ಕೆಲವೆರ್ ವಿಸೇಸವಾದ್ ಶಿಶಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಡ್ ಅಮ್ಮಡ್ದ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ (ಅಮ್ಮೆಮೂಲೊ)ನಿಯಮೊನು ಅನುಸರಿಬೆರ್.  ಮುಗ್ಲು ಅಡುಗೆಕೋಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಣಸ್‌ದ ಕೋಣೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ದನಿಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಮಾಂತ ಕೋಣೆಗ್ಲಾ ಪೋಪೆರ್.  ಮೆಕ್ಲೆಗ್ ಒರಿ ಗುರಿಕ್ಕಾರೆ ಪನ್ಪುನ ಯಜಮಾನ್ಯೊ ಸ್ತಾನೊ ವಹಿಸವೊನ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಜಾತಿ ನಿಯಮೊಲೆ ಉಲ್ಲಂಗನೆನ್ ವಿಚಾರಿಸಬೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಜಂಟ್‌ದ ಪೊರ್ತುಗು ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;https://en.unionpedia.org/Kudiya_language{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಆರಾದನೆ ==
ಕುಡಿಯೆರೆ ಮುಕ್ಯ ದೇವತೆಲು ಭೈರವ, ಕಾಮಂಡವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಚ ಪಾಂಡವೆರ್ (ಐನ್ ಪಾಂಡವ ಸೋದರೆರ್), ಆಂಡ ಅಗ್ಲ್  ಮಲೆ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಬಾಟದೈವದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಬೂತೊಲೆನ್(ದೆವ್ವಲೆನ್) ನಂಬುವೆರ್.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist|30em}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}
{{ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>ppuoiysb8h2ex6pd1xl7vdbx0nbx93r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಲಂಕುರವನ ಬಾಸೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15365</id>
    <revision>
      <id>360882</id>
      <parentid>197370</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinoda mamatharai</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>360882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="9hdwiu389rmuxpz003xws947dozhimv" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}
\{{Infobox language
|name=ಮಲಂಕುರವನ 
|altname=
|states=ಭಾರತ
|region=[[ಕೇರಳ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]]
|speakers={{sigfig|18600|2}}
|date=೨೦೦೧ ಜನಗಣತಿ 
|ref=e18
|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ
|fam2= ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು
|fam3= ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಲು
|fam4=ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು ಬಾಸೆಲು
|fam5=ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು
|fam6=[[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು]]
|iso3 = mjo
|glotto=mala1459
|glottorefname=ಮಲಂಕುರವನ 
}}

'''ಮಲಂಕುರವನ್''' (ಮಲ ಕೊರವನ್, ಮಲಕ್ಕುರವನ್) ಪನ್ಪುನವು [[ಕೇರಳ]] ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಗಡಿಡಿಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸವಂದಿನ [[ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ]].  ಉಂದು ತಮಿಳು ಪ್ರಬಾವೊದೊಟ್ಟಿಗೆ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ದ ಉಪಬಾಸೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಮಲಯಾಳಂಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಇಪ್ಪುನ ಬಾಸೆ.&lt;ref&gt;{{cite web| editor-last1= Hammarström| editor-first1 = Harald| editor-last2 = Forke| editor-first2 = Robert| editor-last3 = Haspelmath| editor-first3 = Martin| editor-last4 = Bank| editor-first4 = Sebastian| year = 2020|title = Malankuravan | work = [[Glottolog]] 4.3| url = https://glottolog.org/resource/languoid/id/mala1459}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == 
{{reflist|30em}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}
{{ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>9hdwiu389rmuxpz003xws947dozhimv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆದ ಬರವು ಪಂತೊ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>27125</id>
    <revision>
      <id>360878</id>
      <timestamp>2026-05-19T06:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChiK</username>
        <id>1136</id>
      </contributor>
      <comment>new</comment>
      <origin>360878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="nj1pz9tz5pf60zsvgxrqbmxw42a4o47" xml:space="preserve">{{under construction}}

[[ಫೈಲ್:TCYWIKI-10.svg|frameless|right|220px]]

'''ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ''' ೦೬ ಅಗೋಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ಗ್ ಬಾರತೊದ ೨೩ನೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆದ್ ಪುಟ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗು ೧೦ನೇ ವರ್ಸಾಂತಿದ ಸಂಬ್ರಮೊ. ಇ ನಿಲೆಟು ವರ್ಸಂತಿಗೆದ ಬರವು ಪಂತೊ ಉಂದು.

== ಸಮಯೊದ ಮಿತಿ ==
* ಪಂತೊ ಸುರು ಅಪುನ ದಿನೊ: '''TBA'''
* ಪಂತೊ ಮುಗಿಪುನ ದಿನೊ: '''TBA'''

== ಪಂತೊತ ನಿಯಮೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಲು ==
* TBA

== ಬೊಮ್ಮನೊಲು ==
* TBA

== ಸಂಯೋಜಕೆರ್ ==
* TBA

== ತೀರ್ಪುಗಾರೆರ್==
* TBA

'''&lt;div style=&quot;text-align: center; font-size: 85%&quot;&gt;''ಜಾಸ್ತಿ ತೆರಿಯೊನೆರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ|ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ೧೦]] ತೂಲೆ.''&lt;/div&gt;'''</text>
      <sha1>nj1pz9tz5pf60zsvgxrqbmxw42a4o47</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>