ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 3587 361543 280538 2026-06-16T10:48:25Z VASANTH S.N. 157 ವಿಸ್ತಾರೊ 361543 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಂಬಲಪಾಡಿ | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|13.3|N|74.7|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Karnataka]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Udupi district|Udupi]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = PIN | postal_code = 576103 | registration_plate = | website = | footnotes = }} [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕೊ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ಉಡುಪಿ|ಒಡಿಪು]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್ [[:en:Ambalpadi|ಅಂಬಲಪಾಡಿ]]. ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಈ ಊರು [[ಉಡುಪಿ]]ದ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರಡು ಪಡ್ಡೋಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಉಂಡು.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.udupitourism.com/udupi_temple.php |access-date=2015-09-28 |archive-date=2015-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150407015217/http://www.udupitourism.com/udupi_temple.php |dead-url=yes }}</ref> == ದೇವಸ್ತಾನೊಲು == # ಮುಲ್ತ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಮಹಾಕಾಳಿ. ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಊರುನ್ ಮಸ್ತ್ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂಚಿ "ಮಹಾಕಾಳಿ" ಅಮ್ಮ ಜನೊಕುಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪರೆಗಾದೆ ಬಯ್ದಿನಿ ಪನ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.udupipages.com/temples/ambalpady.php |access-date=2015-09-28 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043232/http://www.udupipages.com/temples/ambalpady.php |dead-url=yes }}</ref> == ಜಾಗೆದ ಇತಿಹಾಸೊ == 'ಅಮ್ಮನ ಪಾಡಿ' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂದೆಕ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವ್ವೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಅಯಿನಿ. ಮುಲ್ಪ "ಶ‍್ರೀ ಜನಾರ್ದನ ಮಹಾಕಾಳಿ" ದೇವಾಸ್ತಾನೊ ಉಂಡು. ದೇವಸ್ತಾನೊಡು ಜನಾರ್ದನ ದೇವೆರ್ನ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವಗ್ ಮೋನೆ ಮಲ್ತ್ ಉಡುಪಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರ್ಗ್ ಎದುರಾದ್ ಉಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಸಿಲೆಕ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಆ ಸಿಲೆನೇ ದೇವಿನ ರೂಪೊಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು/ದೇವಸ್ಥಾನ]] 8gf6b6ommzgadhjpfcqflko6ci6im3t 0 3676 361531 320975 2026-06-16T08:15:37Z VASANTH S.N. 157 ಉಲ್ಲೇಕೊಲೆನ್ ಸೇರಾಯಿನ 361531 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಉಳ್ಳಾಲ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಲ್ಯ | image = | caption = | birth_date = {{Birth date|1902|11|21|df=y}} | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]],<br /> [[ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊ]],<br />[[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಭಾರತ]] | residence = | death_date = {{Death date and age|1965|12|19|1902|11|21|df=y}} | death_place = [[ಮಂಗಳೂರು]],<br />[[ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊ]],<br />[[ಭಾರತ]] | office = ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆ | constituency_MP1= ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಉತ್ತರ) | majority1 = ೧೧,೮೫೪ | parliament1 = | term_start1 = ೧೯೫೨ | term_end1 = ೧೯೫೭ | predecessor1 = ಸುರುತ ಸರ್ತಿ | successor1 = ಆರೆ | constituency_MP2 = ಉಡುಪಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ | parliament2 = | term_start2 = ೧೯೫೭ | term_end2 = ೧೯೬೫ | predecessor2 = ಆರೆ | successor2 = ಜೆ. ಎಮ್. ಲೋಬೋ ಪ್ರಭು | majority2 = ೨೯೩೦೩, ೧೨೮೬೬ | party = ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಸೊ | spouse = ಇಂದಿರಾ (ಅಲಿಯಾಸ್ ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಾಯಿ) | children = | website = | footnotes = | date = | year = | source = }} '''ಉಳ್ಳಾಲ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಲ್ಯ''' (ಶೀನಪ್ಪ ಮಲ್ಯ) ಮೇರ್ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ೧೮ ವರ್ಷ ಸಂಸತ್‌ದ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್. [[ಕುಡ್ಲ]] ಒಟ್ಟಾರೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಪುಣೆಯಿನಾರ್ ಮೇರ್.<ref name="Members Bioprofile">{{cite web | url=http://164.100.47.132/LssNew/biodata_1_12/831.htm | title=Members Bioprofile | publisher=Lok Sabha | access-date=25 August 2016}}</ref> == ಬಾಲ್ಯ == ೨೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೦೨ ಟ್ [[ಕುಡ್ಲ]]ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ : ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಮಲ್ಯ ಅಪ್ಪೆ: ಶ್ರೀಮತಿ ಸರಸ್ವತಿ ಅಲಿಯಾಸ್ ರುಕ್ಮಾ ಬಾಯಿ. ಮೇರ್ನ ಪಲಯೆ ದಿವಂಗತ ಡಾ|ಯು. ಪದ್ಮನಾಭ ಮಲ್ಯ. ಎನ್ಮನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಬುಕದ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಕೆನರಾ ಶಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ನೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಮೇರ್ ಗವರ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. == ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ == ೧೮ ನೇ ವರ್ಷೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗ್ ಸೇರ್ನ ಮೇರ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯಾದ್ ಸುಮಾರ್ ಸರ್ತಿ ಜೈಲ್ ವಾಸ ಅನುಭವಿಸಯೆರ್. ಹೋರಾಟೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ದೇಶದ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ನಾಯಕೆರ್ನ ಪರಿಚಯ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಡ್. ಮೇರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷ ಗ್ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಸೇರ್ಯೆರ್. ಮೇರ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಒಂಜಿ ಕೆಲಸನ್ ಪತ್ತ್ಂಡ ಬುಡಂದೆ ಪನ್ಪುನ ಛಲ ಮೇರೆನ್ ಪಕ್ಷೊಡ್ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನೊಗ್ ದೆತೊಂದು ಪೋಂಡು. == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == ಸುರುಕು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಮಿಟಿದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಬುಕ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಮಿಟಿದ(ಎ.ಐ.ಸಿ.ಸಿ) ಸದಸ್ಯೆರಾಯೆರ್. ಮೇರ್ ದೇಶೊದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಯಿನ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ|ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು]]ಗ್ ಆಪ್ತೆರಾದಿತ್ತೆರ್.<ref name="mallyaloksabha">{{cite web |title=A brief introduction of U Srinivas Mallya |url=http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/biodata_1_12/831.htm |website=loksabhaph.nic.in |publisher=Lok Sabha |access-date=8 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608145702/http://loksabhaph.nic.in/writereaddata/biodata_1_12/831.htm |archive-date=8 June 2020 }}</ref> ೧೯೫೧ ಡ್ ನೆಹರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾಯಿನಿಗ [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಮೇರೆನ್ಲ ಎ.ಐ.ಸಿ.ಸಿ ದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೪೭ ಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ ಕ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನ ಮೇರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]], ನೆಹರು, [[ವಲ್ಲಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್]], ಮೌಲಾನ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಮ್ ಅಝಾದ್ ಬುಕ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮೆಕುಲ್ನೊಟ್ಟುಗು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. == ಮೇರ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಲು == [[Image:NITK mangalore.jpg|upright=1.5|thumb|ಕರ್ನಾಟಕ ರೀಜಿನಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್, ಸುರತ್ಕಲ್]] * [[ನವ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರ್]] * ಕುಡ್ಲ ಬೆಂಗಳೂರು ರೈಲ್ ಮಾರ್ಗ * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೭ * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ * [[ಕರ್ನಾಟಕ ರೀಜಿನಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್, ಸುರತ್ಕಲ್]] (ಇತ್ತೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ)<ref name="Man who made tomorrow">{{cite web | url=http://www.thehindu.com/yw/2004/04/24/stories/2004042401160300.htm | title=Man who made tomorrow | date=24 April 2004 | access-date=25 August 2016 | work=[[The Hindu]] | author=JAIDEEP SHENOY}}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> [[File:Mangalore Airport New Terminal.jpg|thumb|ಕುಡ್ಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಬಜ್ಪೆ]] * [[ಕುಡ್ಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಬಜ್ಪೆ]] * [[ಕುಡ್ಲ ಆಕಾಶವಾಣಿ]] == ನೆನಪು == ಮಲ್ಯೆರ್ ಆರ್ನ ತನು ಮನ ಧನ ನ್ ದೇಶೊಗ್ ಅರ್ಪಿಸಾಯೆರ್. ನಿಜವಾಯಿನ ದೇಶ ನಾಯಕೆರ್ ಆರ್. ಆರ್ನ ನೆನಪು ಕುಡ್ಲದಕ್ಲೆ ಮನಸ್ಸ್ ಡ್ ನನಲಾ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ ಸುಮಾರ್ ದಿಕ್ ಡ್ ಆರ್ನ ಪುತ್ಥಳಿಲು ಉಂಡು - ಕುಡ್ಲದ ಪುರಭವನದ ಎದುರು, ಕದ್ರಿಡ್, ನವಮಂಗಳೂರು ಬಂದರ್ ದ ಎದುರು ಬುಕ ಕೆ.ಆರ್.ಇ.ಸಿ ದ ಎದುರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜನಕುಲು ಮೇರೆಗ್ ಸದಾ ಋಣಿಕುಲು. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವ ರಾಜಕಾರಿಣಿಲು]] s32kpjrjj3qju6uzitrsqbmtx6wn878 0 4793 361532 354119 2026-06-16T08:18:48Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ರಾಜಕಾರಣಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361532 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ | office = ಅರಣ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ | image = M Veerappa Moily.jpg | primeminister = [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] | predecessor = [[ಜಯಂತಿ ನಟರಾಜನ್]] | successor = [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವ್ಡೆಕರ್]] | office2 = ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಿ | predecessor2 = [[ಹನ್ಸ್‌ರಾಜ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್]] | primeminister2 = [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] | party = ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ | office1 = ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವರು | predecessor1 = [[ಮುರಳಿ ದೇವ್ರಾ]] | primeminister1 = [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] | successor1 = [[ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರದಾನ್]] | successor2 = [[Sachin Pilot]] | birth_date = {{birth date and age|1940|1|12|df=y}} | birth_place = [[Moodabidri]], [[South Canara]], [[British India]] (present [[Dakshina Kannada]], [[Karnataka]]) | death_date = | death_place = | spouse = Malathi Moily | children = 4 | alma_mater = [[Mangalore University]] <br />[[University Law College, Bangalore|Bangalore University]] | website = [http://www.moily.org/ Official Website] | term_start = 24 October 2013 | term_end = 26 May 2014 | term_start1 = 28 October 2012 | term_end1 = 26 May 2014 | term_start2 = 13 July 2011 | term_end2 = 28 October 2012 | office3 = [[Ministry of Power (India)|Minister of Power]] | primeminister3 = [[Manmohan Singh]] | term_start3 = 31 July 2012 | term_end3 = 28 October 2012 | predecessor3 = [[Sushilkumar Shinde]] | successor3 = [[Jyotiraditya Madhavrao Scindia]] | office4 = [[Ministry of Law and Justice (India)|Minister of Law and Justice]] | primeminister4 = [[Manmohan Singh]] | term_start4 = 28 May 2009 | term_end4 = 28 May 2011 | predecessor4 = [[Hansraj Bhardwaj]] | successor4 = [[Salman Khurshid]] | office5 = 7th [[List of Chief Ministers of Karnataka|Chief Minister of Karnataka]] | term_start5 = 19 November 1992 | term_end5 = 11 December 1994 | predecessor5 = [[Bangarappa|S. Bangarappa]] | successor5 = [[H. D. Deve Gowda]] | office6 = [[Member of Parliament]], [[Lok Sabha]] | term_start6 = 16 May 2009 | term_end6 = 23 May 2019 | predecessor6 = [[R. L. Jalappa]] | successor6 = [[Bache Gowda]] | constituency6 = [[Chikballapur (Lok Sabha constituency)|Chikballapur]] }} '''ಮಾರ್ಪಾಡಿ ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ''' ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ೧೩ನೆದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿಯೆರ್ ಗಣ್ಯ ಸಾಹಿತಿಲುಲಾ ಅಂದ್. ಆರೆನ ಬುಡೆದಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಲತಿ ಮೊಯಿಲಿಲಾ ಲೇಖಕಿ. ಮಗೆ ಹರ್ಷ ಮೊಯಿಲಿ. == ಜನನೊ == #ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿಯೆರ್ ೧೯೪೦ ಜನವರಿ ೧೨ದಾನಿ ಪುಟ್‍ದೆರ್. #ಇಂಬೆರ್‌ನ ಅಪ್ಪೆ ಪೂವಮ್ಮ #ಅಮ್ಮೆರ್ ತಮ್ಮಯ್ಯ ಮೊಯಿಲಿ. == ಶಿಕ್ಷಣೊ == # ಮೊಯಿಲಿಯೆರ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊ ಮೂಡಬಿದಿರಿಡ್ ಆಂಡ್. # ಮಂಗಳೂರ್‌ದ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪಡೆಯೆರ್. # ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರೊದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಜೀವವಿಮಾ ನಿಗಮೊಡು ಸೇವೆಡ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ದ ಸರಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿಡ್‌ದ್ ಬಿ.ಎಲ್.ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == # ಕಾರ್ಕಳ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲಡ್ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. # ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊದ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿನ್ ದುಂಬರಿತೆರ್. == ರಾಜಕಾರಣ == #೧೯೬೮ಡ್ ಮೊಯಿಲಿಯೆರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊದ ಸದಸ್ಯರಾಯೆರ್. #೧೯೬೯ಡ್ ಕಿಸಾನ ಸಭಾ ಪುಟ್‍ದ್ ಪಾಡ್ಯೆರ್. #೧೯೭೨ರಡ್ದ್ ೧೯೯೯ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಮೊಯಿಲಿಯೆರ್ ಕಾರ್ಕಳೊದ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಶಾಸಕೆರಾಯೆರ್. #೧೯೭೪ಡ್ದ್ ೧೯೭೭ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಮೊಯಿಲಿಯೆರ್ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಖಾತೆದ ಮಂತ್ರಿಯಾಯೆರ್. #೧೯೮೦ಡ್ದ್ ೧೯೮೨ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಹಣಕಾಸು ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಜನಾ ಖಾತೆದ ಮಂತ್ರಿಯಾಯೆರ್. #೧೯೮೩ಡ್ದ್ ೧೯೮೫ಗ್ ಮುಟ್ಟ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷೊದ ನಾಯಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್. #೧೯೮೯ಡ್ದ್ ೧೯೯೨ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಲಾಖೆಡ್ ಸಚಿವೆರಾದಿತ್ತೆರ್. #ಕೇಂದ್ರೊದ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರೊದ ಕಾನೂನು ಸಚಿವೆರಾದಿತ್ತೆರ್. #೧೯೯೨ಡ್ದ್ ೧೯೯೪ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ೧೩ನೆದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾಯೆರ್. == ಕಾದಂಬರಿ == #ಸುಳಿಗಾಳಿ #ಸಾಗರದೀಪ #ಕೊಟ್ಟ #ತೆಂಬರೆ == ನಾಟಕೊಲು == #ಮಿಲನ #ಪ್ರೇಮವೆಂದರೆ #ಪರಾಜಿತ == ಕವನೊ ಸಂಕಲನೊ == #ಹಾಲು ಜೇನು #ಮತ್ತೆ ಮಡೆಯಲಿ ಸಮರ #ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ #ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಡೆಯೋಣ (ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಲತಿ ಮೊಯಿಲಿಯೆರೆ ಜೊತೆಡ್) == ಮಹಾಕಾವ್ಯೊ == #ಶ್ರೀರಾಮಾಯಣ ಅನ್ವೇಷಣಂ == ಪ್ರಶಸ್ತಿ == #೨೦೦೦ನೆದ ಸಾಲಿಡ್ ಮೊಯಿಲಿಯೆರ್‌ಗ್ ಅಲ್-ಅಮೀನ್ ಸದ್ಭಾವನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್‍ಂಡ್. #೨೦೦೧ನೆದ ಸಾಲಿಡ್ ದೇವರಾಜ ಅರಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಂಡ್. #೨೦೦೧ನೆದ ಆರ್ಯಭಟ ಪುರಸ್ಕಾರ ತಿಕ್ಂಡ್. #೨೦೦೨ಡ್ ಗೊರೂರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೊದ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರೊ ತಿಕ್ಂಡ್. #೨೦೧೪ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸರಸ್ವತಿ ಸನ್ಮಾನ #೨೦೨೦ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>http://www.dnaindia.com/india/report-veerappa-moily-gets-saraswati-samman-for-his-kannada-poem-ramayana-mahaveshanam-2067290</ref><ref>http://kannada.oneindia.com/news/karnataka/veerappa-moily-gets-saraswati-samman-092338.html</ref><ref>http://www.udayavani.com/kannada/news/41586/ವೀರಪ್ಪ-ಮೊಯ್ಲಿಗೆ-ಸರಸ್ವತಿ-ಸಮ್ಮಾನ{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಕವಿ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವ ರಾಜಕಾರಿಣಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು]] gqmm4hgvd3ci3dnoxhcz8eatgx16kwt 0 6299 361510 353801 2026-06-15T21:35:33Z Krinkle 900 Fix "Cite error: <ref> tags exist for a group named lower-alpha, but no corresponding <references group=lower-alpha/> tag was found". Per [[Template::Efn]] 361510 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = ವಿಕಿಪೀಡಿಯ | logo = [[File:Wikipedia-v2-logo.svg|upright=0.68|frameless|An incomplete sphere made of large, white jigsaw puzzle pieces. Each puzzle piece contains one glyph from a different writing system, with each glyph written in black.]]<br />[[File:Wikipedia-logo-textonly.svg|upright=0.9|class=skin-invert|The Wikipedia wordmark which displays the name Wikipedia, written in all caps. The{{nbsp}}''W'' and the{{nbsp}}''A'' are the same height and both are taller than the other letters which are also all the same height. It also displays Wikipedia's slogan: "The Free Encyclopedia".]] | logo_caption = ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಲೋಗೋ, ಬೇತೇ ಬೇತೇ ಬರವುದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಡ್ದ್ ಗ್ಲಿಫ್ ಲೆನ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗ್ಲೋಬ್ | screenshot = Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg{{!}}border | screenshot_alt = Wikipedia portal showing the different languages sorted by article count | caption = Wikipedia's desktop homepage | collapsible = yes | type = [[Online encyclopedia]] | language_count = {{NUMBEROF|active|Wikipedia}} | country_of_origin = United States | owner = {{Unbulleted list|[[Wikimedia Foundation]]|}} | authors = {{Unbulleted list|[[Jimmy Wales]]|[[Larry Sanger]]}} | url = {{URL|https://wikipedia.org}} | commercial = No | registration = Optional{{efn|Registration is required for certain tasks, such as editing protected pages, creating pages on the English Wikipedia, and uploading files.}} | num_users = [[List of Wikipedias#Statistics totals|>{{formatnum:{{#expr:{{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|totalactive.wikipedia}}}}}}]] active editors{{efn|To be considered [[Special:ActiveUsers|active]], a user must make at least one edit or other action in a given month.}}<br />[[list of Wikipedias#Statistics totals|>{{formatnum:{{#expr:{{NUMBEROF|USERS|totalactive.wikipedia}}}}}}]] registered users | launch_date = {{Start date and age|mf=yes|p=yes|br=yes|2001|1|15}} | current_status = Active | content_license = {{Nowrap|[[Creative Commons license|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0}}<br />Most text is also dual-licensed under [[GNU Free Documentation License|GFDL]]; media licensing varies | programming_language = [[LAMP (software bundle)|LAMP]] platform<ref>{{Cite web |url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub |title=Developer hub |accessdate=2025-12-07 |website=MediaWiki |language=en}}</ref> | oclc = 52075003 }} '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ'''<ref>{{Citation |title=Wikipedia |date=2025-12-07 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia&oldid=1326113784 |work=Wikipedia |language=en |accessdate=2025-12-07}}</ref> ಏರ್ ಬೋಡಾಂಡಲಾ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಾತಾ ಬಾಸೆ ಅದರಿಸಯಿನ ಅಂತರ್ಜಾಲ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಉಂದೆನ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕೆರೆನ ಸಮುದಾಯ ಮುಕ್ತ ಸಹಯೋಗ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಕಿ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿ ಮೂಲಕ ಬರೆದ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾಸ್ತಿ ಓದುನ ಉಲ್ಲೇಕ ಕೃತಿ ಆದುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಸತತವಾದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಪತ್ತ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು; ಜುಲೈ ೨೦೨೪ ಡ್ದ್, ಸೆಮ್ರುಶ್ ಡ್ದ್ ಐನ್ ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಮಿಲರ್ವೆಬ್ ಡ್ದ್ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲ್ಯಾರಿ ಸ್ಯಾಂಗರ್ ಜನವರಿ ೧೫, ೨೦೦೧ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊನು ೨೦೦೩ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ [[ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲು|ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಆದ್ ಓದುಗೆರೆನ ದಾನೊಡ್ದ್ ನಿಧಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{notelist}} {{Reflist}} 8mvz0h0ox7dn3rs6h4wb9rhs6je9lil 4 6742 361506 361253 2026-06-15T16:48:32Z MediaWiki message delivery 407 /* Tech News: 2026-25 */ಪೊಸ ವಿಭಾಗ 361506 wikitext text/x-wiki {{ಚಾವಡಿ ಪುಟೊ header|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು|alpha=yes| [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಪುಟೊ. |ವಿಪಿ:ಚಾ|ವಿಪಿ:ಚಾತಾಸು}} {{Archive box| {{Search box|root=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು)|search-width=20|search-button-label=ಪತ್ರಾಗಾರೊಡ್ ನಾಡ್ಲೆ|search-break=yes}} *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು ಪತ್ರಾಗಾರೊ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು ಪುಟೊತ ಪತ್ರಾಗಾರೊ]] }} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__<div id="below_toc"></div> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಸ್‍ಲು]] {{ಬಳಕೆದಾರೆ:MABot/config |archive = ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಲು/ಪತ್ರಾಗಾರೊ/%(year)s |algo = old(30d) |counter = 1 |archiveheader = |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 2 |key = 5ba48e49ae85ef53ec35cbf6eec6ff38 }}</noinclude> {{clear}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೫೧, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೨೨, ೨೬ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೩೮, ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೫೯, ೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೧೮, ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> pi4kxxq0jdnnwvr7q97zwzq7sv6bjaq 0 7172 361519 281822 2026-06-16T02:56:41Z Hariprasad Shetty10 6127 /* ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು */ 361519 wikitext text/x-wiki [[File:Balipa Narayana Bhagavatha.jpg|thumb|ಬಲಿಪ ಭಾಗವತೆರ್]] '''ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ''' ಭಾಗವತೆರ್ ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಭಾಗವತೆರ್. [[ಕಾಸರಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್. ಪ್ರಸ್ತುತಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತೆರ್. ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಡ್ ಸುಮಾರ್ ಕಾಲ ಭಾಗವತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ [[ಯಕ್ಷಗಾನ|ಯಕ್ಷಗಾನೊದ]] ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಂಗಲೆನ್ ಸ್ವತಃ ಬರೆತೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದ್ಯೊದ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್.<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/committee-to-name-building-after-yakshagana-singer-balipa/article4774692.ece</ref><ref>{{Cite web|url=http://bayalata.com/?1~741~%E0%B2%AC%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AA+%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%83%E0%B2%A4+%E0%B2%AD%E0%B2%B5%E0%B2%A8+Balipa+Amrutha+Bhavana|title=Yakshagana &#124; Kannada Yakshagana &#124; Yakshagana Video &#124; Yakshagana Audio &#124; Yakshagana Artist &#124; Yakshagana Troops|website=bayalata}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ== ಬಲಿಪೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಪುದರ್ ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಸರಸ್ವತಿ. ಇಂಬೆರ್ ೭ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಬಲಿಪೆರ್ ಆರ್ನ ಅಜ್ಜೆರಾಯಿನ ದಿ.ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರಡ್ದ್ ಭಾಗವತಿಕೆನ್ ಕಲ್ತ್ದ್ ೧೩ನೇ ವರ್ಷಡ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಬುಡೆತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಇಂಬೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಲು. ==ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದೊ ಕೊಡುಗೆ== ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ೬೦ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪಡ್ರೆ ಜಠಾಧಾರಿ ಮೇಳನ್ ಸುರುಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುಮಾರ್ ೫೦ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಬಲಿಪೆರೆಗ್ ಕಂಠಪಾಠ ಉಂಡು. ೩೦ ಪ್ರಕಟಿತ ಬುಕ್ಕೊ ೧೫ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ್ ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷ ರಂಗೊದ ಭೀಷ್ಮೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆಗಾದ್ ಯಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿಲು ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/46088701.cms|title=ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನ ಸಮರ್ಪಣೆ|website=Vijay Karnataka}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/udayavani-epaper-udayavani/mahaabhaagavatanige+yakshadhruva+gourava-newsid-68107000|title=Dailyhunt|website=Dailyhunt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://foodwineandco.com/?page_id=3019|title=Togel SDY ~ Keluaran SDY Hari Ini ~ Data SDY Lotto ~ Pengeluaran SDY Prize ~ Togel Sydney Pools|website=Togel Sdy}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು== *ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦ *ಸಾಮಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ `ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ದೊಡ್ಡಮನೆ ಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೨ *71ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊದ `ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ 'ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಪದವೀಧರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ ಮುಂಬಯಿ `ಅಗರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೨ *ಶೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೨ *ಕವಿ ಮುದ್ದಣ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೦೩ *ಕೂಡ್ಲು ಸುಬ್ರಾಯ ಶ್ಯಾನುಭೋಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರುದ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟೊದ ಸನ್ಮಾನ,೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈಡ್ ಸನ್ಮಾನ, ೨೦೦೩ *ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>https://kannada.oneindia.com/news/karnataka/2018-parthi-subba-award-for-balipa-narayana-bhagavatha-150899.html</ref> *ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>http://yakshavarthe.blogspot.com/2010/10/alvas-nudisiri-award-to-balipa-narayana.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |access-date=2019-01-03 |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918131025/http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |url-status=dead }}</ref> *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈ 1988 *ಶ್ರೀ ಎಡನೀರು ಮಠ 1994 *ಕರಾವಳಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 2000* *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು 2002 *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ 2002 *ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು 2004 *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಿರುವನಂತಪುರ 2007 *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿ 2008 *ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2015<ref>https://yakshadeepa.com/2020/10/09/balipa-narayana-bhagavatha/</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ]] [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] i2f0gqonlxzuh0gzfd2z78d75jcu0li 361520 361519 2026-06-16T02:59:58Z Hariprasad Shetty10 6127 /* ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು */ 361520 wikitext text/x-wiki [[File:Balipa Narayana Bhagavatha.jpg|thumb|ಬಲಿಪ ಭಾಗವತೆರ್]] '''ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ''' ಭಾಗವತೆರ್ ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಭಾಗವತೆರ್. [[ಕಾಸರಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್. ಪ್ರಸ್ತುತಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತೆರ್. ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಡ್ ಸುಮಾರ್ ಕಾಲ ಭಾಗವತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ [[ಯಕ್ಷಗಾನ|ಯಕ್ಷಗಾನೊದ]] ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಂಗಲೆನ್ ಸ್ವತಃ ಬರೆತೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದ್ಯೊದ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್.<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/committee-to-name-building-after-yakshagana-singer-balipa/article4774692.ece</ref><ref>{{Cite web|url=http://bayalata.com/?1~741~%E0%B2%AC%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AA+%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%83%E0%B2%A4+%E0%B2%AD%E0%B2%B5%E0%B2%A8+Balipa+Amrutha+Bhavana|title=Yakshagana &#124; Kannada Yakshagana &#124; Yakshagana Video &#124; Yakshagana Audio &#124; Yakshagana Artist &#124; Yakshagana Troops|website=bayalata}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ== ಬಲಿಪೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಪುದರ್ ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಸರಸ್ವತಿ. ಇಂಬೆರ್ ೭ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಬಲಿಪೆರ್ ಆರ್ನ ಅಜ್ಜೆರಾಯಿನ ದಿ.ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರಡ್ದ್ ಭಾಗವತಿಕೆನ್ ಕಲ್ತ್ದ್ ೧೩ನೇ ವರ್ಷಡ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಬುಡೆತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಇಂಬೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಲು. ==ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದೊ ಕೊಡುಗೆ== ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ೬೦ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪಡ್ರೆ ಜಠಾಧಾರಿ ಮೇಳನ್ ಸುರುಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುಮಾರ್ ೫೦ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಬಲಿಪೆರೆಗ್ ಕಂಠಪಾಠ ಉಂಡು. ೩೦ ಪ್ರಕಟಿತ ಬುಕ್ಕೊ ೧೫ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ್ ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷ ರಂಗೊದ ಭೀಷ್ಮೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆಗಾದ್ ಯಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿಲು ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/46088701.cms|title=ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನ ಸಮರ್ಪಣೆ|website=Vijay Karnataka}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/udayavani-epaper-udayavani/mahaabhaagavatanige+yakshadhruva+gourava-newsid-68107000|title=Dailyhunt|website=Dailyhunt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://foodwineandco.com/?page_id=3019|title=Togel SDY ~ Keluaran SDY Hari Ini ~ Data SDY Lotto ~ Pengeluaran SDY Prize ~ Togel Sydney Pools|website=Togel Sdy}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು== *ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦ *ಸಾಮಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ `ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ದೊಡ್ಡಮನೆ ಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೨ *71ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊದ `ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ 'ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಪದವೀಧರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ ಮುಂಬಯಿ `ಅಗರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೨ *ಶೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೨ *ಕವಿ ಮುದ್ದಣ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೦೩ *ಕೂಡ್ಲು ಸುಬ್ರಾಯ ಶ್ಯಾನುಭೋಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರುದ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟೊದ ಸನ್ಮಾನ,೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈಡ್ ಸನ್ಮಾನ, ೨೦೦೩ *ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>https://kannada.oneindia.com/news/karnataka/2018-parthi-subba-award-for-balipa-narayana-bhagavatha-150899.html</ref> *ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>http://yakshavarthe.blogspot.com/2010/10/alvas-nudisiri-award-to-balipa-narayana.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |access-date=2019-01-03 |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918131025/http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |url-status=dead }}</ref> *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈ 1988 *ಶ್ರೀ ಎಡನೀರು ಮಠ 1994 *ಕರಾವಳಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 2000* *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು 2002 *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ 2002 *ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು 2004 *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಿರುವನಂತಪುರ 2007 *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿ 2008 *ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2015<ref>https://yakshadeepa.com/2020/10/09/balipa-narayana-bhagavatha/</ref> ==ನಿಧನ== ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗೊಲುದ ೧೬ ತಾರೀಕುದಾನಿ ಇಹ ಲೋಕನು ಬುಡಿಯೆರ್. <ref>*ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈ 1988 *ಶ್ರೀ ಎಡನೀರು ಮಠ 1994 *ಕರಾವಳಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 2000* *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು 2002 *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ 2002 *ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು 2004 *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಿರುವನಂತಪುರ 2007 *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿ 2008 *ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2015<ref>https://yakshadeepa.com/2020/10/09/balipa-narayana-bhagavatha/</ref></ref> ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ]] [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] 8fbqdrhngwbi23bjbnakbq3rj56tx9l 361521 361520 2026-06-16T03:00:45Z Hariprasad Shetty10 6127 /* ನಿಧನ */ 361521 wikitext text/x-wiki [[File:Balipa Narayana Bhagavatha.jpg|thumb|ಬಲಿಪ ಭಾಗವತೆರ್]] '''ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ''' ಭಾಗವತೆರ್ ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಭಾಗವತೆರ್. [[ಕಾಸರಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್. ಪ್ರಸ್ತುತಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತೆರ್. ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಡ್ ಸುಮಾರ್ ಕಾಲ ಭಾಗವತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ [[ಯಕ್ಷಗಾನ|ಯಕ್ಷಗಾನೊದ]] ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಂಗಲೆನ್ ಸ್ವತಃ ಬರೆತೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದ್ಯೊದ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್.<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/committee-to-name-building-after-yakshagana-singer-balipa/article4774692.ece</ref><ref>{{Cite web|url=http://bayalata.com/?1~741~%E0%B2%AC%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AA+%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%83%E0%B2%A4+%E0%B2%AD%E0%B2%B5%E0%B2%A8+Balipa+Amrutha+Bhavana|title=Yakshagana &#124; Kannada Yakshagana &#124; Yakshagana Video &#124; Yakshagana Audio &#124; Yakshagana Artist &#124; Yakshagana Troops|website=bayalata}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ== ಬಲಿಪೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಪುದರ್ ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಸರಸ್ವತಿ. ಇಂಬೆರ್ ೭ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಬಲಿಪೆರ್ ಆರ್ನ ಅಜ್ಜೆರಾಯಿನ ದಿ.ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರಡ್ದ್ ಭಾಗವತಿಕೆನ್ ಕಲ್ತ್ದ್ ೧೩ನೇ ವರ್ಷಡ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಬುಡೆತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಇಂಬೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಲು. ==ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದೊ ಕೊಡುಗೆ== ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ೬೦ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪಡ್ರೆ ಜಠಾಧಾರಿ ಮೇಳನ್ ಸುರುಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುಮಾರ್ ೫೦ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಬಲಿಪೆರೆಗ್ ಕಂಠಪಾಠ ಉಂಡು. ೩೦ ಪ್ರಕಟಿತ ಬುಕ್ಕೊ ೧೫ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ್ ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷ ರಂಗೊದ ಭೀಷ್ಮೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆಗಾದ್ ಯಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿಲು ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/46088701.cms|title=ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನ ಸಮರ್ಪಣೆ|website=Vijay Karnataka}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/udayavani-epaper-udayavani/mahaabhaagavatanige+yakshadhruva+gourava-newsid-68107000|title=Dailyhunt|website=Dailyhunt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://foodwineandco.com/?page_id=3019|title=Togel SDY ~ Keluaran SDY Hari Ini ~ Data SDY Lotto ~ Pengeluaran SDY Prize ~ Togel Sydney Pools|website=Togel Sdy}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು== *ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦ *ಸಾಮಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ `ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ದೊಡ್ಡಮನೆ ಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೨ *71ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊದ `ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ 'ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಪದವೀಧರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ ಮುಂಬಯಿ `ಅಗರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೨ *ಶೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೨ *ಕವಿ ಮುದ್ದಣ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೦೩ *ಕೂಡ್ಲು ಸುಬ್ರಾಯ ಶ್ಯಾನುಭೋಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರುದ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟೊದ ಸನ್ಮಾನ,೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈಡ್ ಸನ್ಮಾನ, ೨೦೦೩ *ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>https://kannada.oneindia.com/news/karnataka/2018-parthi-subba-award-for-balipa-narayana-bhagavatha-150899.html</ref> *ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>http://yakshavarthe.blogspot.com/2010/10/alvas-nudisiri-award-to-balipa-narayana.html</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |access-date=2019-01-03 |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918131025/http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |url-status=dead }}</ref> *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈ 1988 *ಶ್ರೀ ಎಡನೀರು ಮಠ 1994 *ಕರಾವಳಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 2000* *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು 2002 *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ 2002 *ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು 2004 *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಿರುವನಂತಪುರ 2007 *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿ 2008 *ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2015<ref>https://yakshadeepa.com/2020/10/09/balipa-narayana-bhagavatha/</ref> *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈ 1988 *ಶ್ರೀ ಎಡನೀರು ಮಠ 1994 *ಕರಾವಳಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 2000* *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು 2002 *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ 2002 *ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು 2004 *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಿರುವನಂತಪುರ 2007 *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿ 2008 *ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2015<ref>https://yakshadeepa.com/2020/10/09/balipa-narayana-bhagavatha/</ref> ==ನಿಧನ== ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗೊಲುದ ೧೬ ತಾರೀಕುದಾನಿ ಇಹ ಲೋಕನು ಬುಡಿಯೆರ್. <ref>https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/balipa-narayana-bhagawatha-passes-away/article66517852.ece#google_vignette</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ]] [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] gifq4p7bbcvrijwnlg2aru5rsfy9d40 361530 361521 2026-06-16T07:27:03Z ChiK 1136 Reference edited with [[mw:ProveIt|ProveIt]] #proveit | Add: date, title. Changed bare reference to CS1/2. | [[:en:WP:UCB|Use this tool]]. [[:en:WP:DBUG|Report bugs]]. | #UCB_Gadget 361530 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ |image=Balipa Narayana Bhagavatha (cropped).jpg |birth_name= |other_names= |birth_date={{Birth date|1938|03|12}} |death_date={{Death date and age|2023|02|16|1938|03|12}} |father= ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ |mother= ಸರಸ್ವತಿ |spouse= ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ |children= |occupation= ಯಕ್ಷಗಾನದ ಭಾಗವತ |years_active= }} [[File:Balipa Narayana Bhagavatha.jpg|thumb|ಬಲಿಪ ಭಾಗವತೆರ್]] '''ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ''' ಭಾಗವತೆರ್ ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಭಾಗವತೆರ್. [[ಕಾಸರಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್. ಪ್ರಸ್ತುತಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತೆರ್. ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಡ್ ಸುಮಾರ್ ಕಾಲ ಭಾಗವತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ [[ಯಕ್ಷಗಾನ|ಯಕ್ಷಗಾನೊದ]] ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಂಗಲೆನ್ ಸ್ವತಃ ಬರೆತೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದ್ಯೊದ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/ |title=Committee to name building after Yakshagana singer Balipa |date=2 June 2013 |work=The Hindu |access-date=2026-06-16 |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://bayalata.com/?1~741~%E0%B2%AC%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AA+%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%83%E0%B2%A4+%E0%B2%AD%E0%B2%B5%E0%B2%A8+Balipa+Amrutha+Bhavana|title=Yakshagana &#124; Kannada Yakshagana &#124; Yakshagana Video &#124; Yakshagana Audio &#124; Yakshagana Artist &#124; Yakshagana Troops|website=bayalata}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ== ಬಲಿಪೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಪುದರ್ ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಸರಸ್ವತಿ. ಇಂಬೆರ್ ೭ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಬಲಿಪೆರ್ ಆರ್ನ ಅಜ್ಜೆರಾಯಿನ ದಿ.ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರಡ್ದ್ ಭಾಗವತಿಕೆನ್ ಕಲ್ತ್ದ್ ೧೩ನೇ ವರ್ಷಡ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಬುಡೆತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಇಂಬೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಲು. ==ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದೊ ಕೊಡುಗೆ== ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ೬೦ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪಡ್ರೆ ಜಠಾಧಾರಿ ಮೇಳನ್ ಸುರುಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುಮಾರ್ ೫೦ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಬಲಿಪೆರೆಗ್ ಕಂಠಪಾಠ ಉಂಡು. ೩೦ ಪ್ರಕಟಿತ ಬುಕ್ಕೊ ೧೫ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ್ ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷ ರಂಗೊದ ಭೀಷ್ಮೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆಗಾದ್ ಯಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿಲು ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/46088701.cms|title=ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನ ಸಮರ್ಪಣೆ|website=Vijay Karnataka}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/udayavani-epaper-udayavani/mahaabhaagavatanige+yakshadhruva+gourava-newsid-68107000|title=Dailyhunt|website=Dailyhunt}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://foodwineandco.com/?page_id=3019|title=Togel SDY ~ Keluaran SDY Hari Ini ~ Data SDY Lotto ~ Pengeluaran SDY Prize ~ Togel Sydney Pools|website=Togel Sdy}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು== *ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦ *ಸಾಮಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ `ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ದೊಡ್ಡಮನೆ ಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೨ *71ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊದ `ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ 'ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಪದವೀಧರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ ಮುಂಬಯಿ `ಅಗರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ೨೦೦೨ *ಶೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೨ *ಕವಿ ಮುದ್ದಣ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೦೩ *ಕೂಡ್ಲು ಸುಬ್ರಾಯ ಶ್ಯಾನುಭೋಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೩ *ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರುದ ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟೊದ ಸನ್ಮಾನ,೨೦೦೩ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈಡ್ ಸನ್ಮಾನ, ೨೦೦೩ *ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=https://kannada.oneindia.com/news/karnataka/2018-parthi-subba-award-for-balipa-narayana-bhagavatha-150899.html |title=ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರ ಮುಡಿಗೆ ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |date=30 September 2018 |accessdate=2026-06-16 |last=ಜೈನ್ |first=ಶುಭಾಶಯ |language=kn}}</ref> *ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=http://yakshavarthe.blogspot.com/2010/10/alvas-nudisiri-award-to-balipa-narayana.html |title=Alvas nudisiri award to Balipa Narayana Bhagavatha |date=19 October 2010 |accessdate=2026-06-16 |website=ಯಕ್ಷವಾರ್ತೆ}}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |access-date=2019-01-03 |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918131025/http://www.kannadaprabha.com/karnataka/yakshagana-academy-award-moodbidri-balipa-narayana-selected-for-partisubba-award/324524.html |url-status=dead }}</ref> *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈ 1988 *ಶ್ರೀ ಎಡನೀರು ಮಠ 1994 *ಕರಾವಳಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 2000* *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು 2002 *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ 2002 *ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು 2004 *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಿರುವನಂತಪುರ 2007 *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿ 2008 *ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2015<ref>{{Cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/10/09/balipa-narayana-bhagavatha/ |title=ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ (Balipa Narayana Bhagavatha) |date=9 October 2020 |accessdate=2026-06-16 |website=Yaksha Deepa |last=yakshadeepa |language=en-US}}</ref> *ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ದುಬೈ 1988 *ಶ್ರೀ ಎಡನೀರು ಮಠ 1994 *ಕರಾವಳಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ 2000* *ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು 2002 *ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ 2002 *ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬೆಂಗಳೂರು 2004 *ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಿರುವನಂತಪುರ 2007 *ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ ಉಡುಪಿ 2008 *ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ 2015<ref>{{cite web | title=ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ (Balipa Narayana Bhagavatha) | date=9 October 2020 | url=https://yakshadeepa.com/2020/10/09/balipa-narayana-bhagavatha/ }}</ref> ==ನಿಧನ== ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗೊಲುದ ೧೬ ತಾರೀಕುದಾನಿ ಇಹ ಲೋಕನು ಬುಡಿಯೆರ್. <ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/balipa-narayana-bhagawatha-passes-away/article66517852.ece |title=Balipa Narayana Bhagawatha passes away |last=Bureau |first=The Hindu |date=16 February 2023 |work=The Hindu |access-date=2026-06-16 |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ]] [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] 1df2bqp3yymdshl9grl3l5exoaseak2 0 11194 361515 360888 2026-06-16T01:58:35Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361515 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} '''ನಾಯರ್‌''' (ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಟ್- '''നായര്'''), '''ನಾಯರ್‌<ref>http://books.google.co.in/books?id=9mR2QXrVEJIC Malabar manual By William Logan</ref>''' ಬುಕ್ಕೊ ''' ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯ''' <ref>http://books.google.co.in/books?id=AXN1Mq2WuYsC Page 5, Line 25</ref><ref>http://books.google.co.in/books?id=NBG2AAAAIAAJ&amp;pg=PA40 Page 40, Line 16</ref>) ಪಂಡ್‌ದ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್. ನಮ ದೇಸೊದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡು ಈ ಜನಾಂಗದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ನಾಯರ್ ಜಾತಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಉಲಾಯಿಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿ. ಈ ಜಾತಿದ ಉಲಾಯಿಡೆ ನನಲಾ ಕೆಲವು ಉಪಜಾತಿಲು ಬರ್ಪ. 1792ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿಜಯೊರ್ದು ದುಂಬೇ, ಕೇರಳ ಪ್ರದೇಶ ಎಲ್ಯ [[ಜಹಗೀರು ದೇಶ]]ವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ರಾಜಮನೆತ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀಮಂತ ಪೂರ್ವಿಕೆರ್, ಸೈನಿಕೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಮೀನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ನಾಯರ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಮೊಕುಲೆನ ಸಂಬಂಧಿತ ಜಾತಿರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನಂಚಿನವು.<ref>"Nair." ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 2008. Encyclopedia Britannica Online. 5 ಜೂನ್‌ 2004</ref> ರಾಜಕೀಯೊಡು, ಸರಕಾರಿ ಸೇವೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾನೊನುಡು ನಾಯರ್‌ನಕುಲು ನಿಷ್ಣಾತೆರಾದಿತ್ತೆರ್.<ref>Encyclopedia Britanica</ref> ನಾಯರ್‌ನಕುಲು ಕೇರಳದ ರಾಜೆರ್‌ನಕುಲೆನ, ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯೆರೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನುದಾರೆರೆನ ಅಂಶವಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.(ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವಡ್) ನಾಯರ್‌ನಕುಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಮಾತೃಸಂತತಿ/0}ಲ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್, ಪಂಡ್ಂಡ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಕ ಆ ಕುಟುಂಬನ್ ನಾಡ್‌ದ್‍ ಒತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಕುಲೆನ ವೈವಾಹಿಕ ಕುಟುಂಬೊರ್ದು ಬತ್ತ್‌ನಂಚಿನ ಆಸ್ತಿನ್ ಅಕುಲೆನ ಜೋಕುಲು ಪಡೆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಕುಲೆನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯೆರಾಯಿನಂಚಿನ ಅಣ್ಣನಕುಲು, ಅಕ್ಕತಂಗಡಿನಕುಲು, ಕಡೇತ ಜೋಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಕುಲೆನ ಪೊಣ್ನು ಜೋಕುಲು, ಜೋಕುಲು ಜಂಟಿಯಾದ್ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿನ್ ಹೊಂದೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆ ಕುಟುಂಬದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯೆ ಆಯಿನಾಯೆ ಆಗುಂಪಿಗು ಕಾನೂನು ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಆದ್ ಇತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಯನ್ ಕುಟುಂಬದ [[ಕರನವಾರ್‌]] ಅತ್ತ್ಂಡ [[ಥರವಾಡು]]ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೌರವಿಸವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಮದಿಮೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಿವಾಸದ ಕಟ್ಟಳೆಲು ರಡ್ದ್ ರಾಜಪ್ರದೇಶೊಲೆರ್ದ್ ಭಿನ್ನವಾದ್ ಇತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ.<ref>"Nāyar." ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.</ref> ನಾಯರ್‌ಗಳ ಸಮರೋಚಿತ ಇತಿಹಾಸ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು]]ನಲ್ಲಿನ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ [[ಮಮನ್‌ಕಮ್‌]] ಧಾರ್ಮಿಕಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]]ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಸಮರ ಓಟ]]<ref>{{cite book | title = Asia: Asian Quarterly of Culture and Synthesis | author = American Asiatic Association | publisher = Asia Magazine | year = 1942 | page = 22}}</ref><ref>{{cite book | title = The Mass Media and Village Life: An Indian Study | author = Paul Hartmann, B. R. Patil, Anita Dighe | publisher = Sage Publications | year = 1989 | page = 224}}</ref><ref>{{cite book | title = Many Worlds: An Autobiography | author = Kumara Padmanabha Sivasankara Menon | publisher = Oxford University Press | year = 1965 | page = 2}}</ref><ref>{{cite book | title = Imprint | author = Hugh Gantzer | publisher = Business Press | date = April 1975-March 1976 | page = 80}}</ref> ಗಳಿಂದ ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು [[ವೇಲು ಥಂಪಿ ದಲವಾ]]ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ಅದರಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಅವರನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಆರ್ಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೇಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="keralapolicehistory.com">[http://www.keralapolicehistory.com/trvpol1.html http://www.keralapolicehistory.com/trvpol1.html]</ref> 1935ವರೆಗೂ [[ತಿರುವಿತಮ್‌ಕೂರ್‌]] [[ನಾಯರ್‌ ಪಟ್ಟಲಮ್‌]] (ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ನಾಯರ್‌ ಆರ್ಮಿ)ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತು, ಆನಂತರ ನಾಯರೇತರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="keralapolicehistory.com" /> ಈ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ([[ನಾಯರ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]]ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಆರ್ಮಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[9ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಎಂದಾಯಿತು, ಭಾರತದ ಆರ್ಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಆಗಿದೆ. [[ಸಮಂತ್‌ ಕ್ಷತ್ರೀಯ]] [[ಕೊಲಾತಿರಿ]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಾವನ್ಕೋರ್‌]] ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌<ref name="autogenerated1">[http://www.everyculture.com/South-Asia/Nayar-History-and-Cultural-Relations.html Nayar History and Cultural Relations]</ref> ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ<ref>The Eastern Anthropologist, Ethnographic and Folk-Culture Society (Uttar Pradesh, India), Lucknow University Anthropology Laboratory, 1958, p108</ref>. [[ಝೊಮೊರಿನ್‌]] ರಾಜನು [[ಸಂಮಂತನ್‌]] ನಾಯರ್<ref name="autogenerated1" /> ಆಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಣೂರಿ]]ನ ರಾಜಧಾನಿಯು [[ಅರಕ್ಕಲ್]]ಆಗಿತ್ತು, ಕೇರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದೇ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಕೂಡ ನಾಯರ್‌ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite book | title = A Survey of Kerala History | author = A. Sreedhara Menon | publisher = Sahitya Pravarthaka Co-operative Society | year = 1967 | page = 204}}</ref><ref>{{cite book | title = Lakshadweep| author = N. S. Mannadiar | publisher = Administration of the Union Territory of Lakshadweep | year = 1977 | page = 52}}</ref><ref>{{cite book | title = Reminiscences| author = Ke. Si. Māmmanmāppiḷa | publisher = Malayala Manorama Pub. House | year = 1980 | page = 75}}</ref>. ನಾಯರ್‌ ಸಾಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳಾದಂತಹ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನ [[ಎಟ್ಟುವೀಟಿಲ್‌ ಪಿಲ್ಲಮಾರ್‌]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ [[ಪಲೈತ ಅಚನ್‌]] ಗಳು ಗತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಕುಂದಾಪುರ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್‌ ನಾಯರಿ (ನಾಯಿರಿ )ಪನ್ಪುನ ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗ ನನಲಾ ಜೀವಂತವಾದ್ ಉಂಡು ==ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ''ನಾಯರ್‌'' ಎಂಬ ಪದವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಎರಡು ದ್ವಿಭಾಷೀಯ ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ''ನಾಯರ್‌'' ಪದವು [[ಸಂಸ್ಕ್ರುತ]] ಪದವಾದ ''[[ನಾಯಕ]]'' ದಿಂದ ಶಬ್ಧವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಮುಖಂಡ ಎಂದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವಾದ ''ನಾಯಕ'' ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. (ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ''[[ನಾಯಕನ್‌]]/[[ನಾಯ್ಕರ್‌]]'' ಎಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ''[[ನಾಯಕ್‌]]'', ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ''[[ನಾಯುಡು]]'' ಎಂದು) ಮತ್ತು ''ನಾಯರ್‌'' ಎಂಬ ಪದವು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ''ನಯಕ'' ಎಂದರೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | title = Matrilineal System in Malabar| author = P. V. Balakrishnan | year = 1981 | page = 27}}</ref><ref>{{cite book | title = Manual of the Administration of the Madras Presidency | author = Madras (Presidency) | year = 1885 | page = 100}}</ref><ref>The cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia, Edward Balfour, 1885, p249</ref> ಎರಡನೇ ಶಬ್ಧವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ನಾಯರ್‌ [[ನಾಗ]]ರ (ಹಾವಾಡಿಗಾರ) ಪದದ ಒಂದು ಮಲಿನವಾದ ಪದವಾಗಿದೆ. == ಮೂಲದ ಬಗೆತ್ತ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಲು == [[File:LakshmiPillaiKochama.jpg|thumbnail|ನಾಯರ್ ಮಹಿಳೆ (ಅರುಮಾನ ಅಮ್ಮಚಿ ಪಾನಪಿಲ್ಲಯ್ ಅಮ್ಮ ಶ್ರೀಮತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಿಲ್ಲಯ್ ಕೊಚಮ್ಮ, ತ್ರವಾಂಕೂರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜಾ ವಿಶಾಖಂ ತಿರುನಲ್ ಸರ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರ ಪತ್ನಿ)]] [[File:Ettuveedan.jpg|thumbnail|ಎಟ್ಟುವೀಟಿಲ್ ಪಿಲ್ಲಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಯರ್ ಫಿಯ್ಡಲ್ ಚೀಫ್]] ಅದಕ್ಕಿಂತಲು ಮೊದಲು ನಾಯರ್‌ಗಳ ರಾಜ್ಯ ನಾಯರ್‌ಗಳು (ನಗರ್ಸ್) [[ನಾಗಾ ದೇಶದಿಂದ]] ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಡ್ರಾಗನ್‌]] / [[ಹಾವು]]ಗಳನ್ನು [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ]]ನಡೆದ [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು (ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಹಾವುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಸುವ- [[ವಾಸುಕಿ]], [[ಅನಂತ]], [[ತಕ್ಷಕ್‌]], ಸಂಗಪಾಲಾ, ಗುಳಿಕ, [[ಮಹಾಪದ್ಮ]], ಸರ್ಕೋಟ ಮತ್ತು [[ಕಾರಕೋಟ]] ಕಳುಹಿಸಿದ ಸೈನಿಕರ ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತು. [[ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವು ನಾಯರ್‌ಗಳು [[ಅನಂತ]]ದ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ಗುರುತರವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ದೇವಾಲಯದಿಂದಾಗಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ<ref>Imperial gazetteer of India: provincial series, Volume 18 p.436</ref><ref>Temples of Kerala By S. Jayashanker, India. Directorate of Census Operations, Kerala. p.322</ref>). ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಕ್ಷತ್ರೀಯರಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಅವರು ನಾಗಾಗಳನ್ನು ಸರ್ವನಾಶಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗೈದ [[ಪರಶುರಾಮನನ್ನು]] ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ನಾಗಾಗಳು ಅವರನ್ನು[[ಮನುಷ್ಯ]]ರನ್ನಾಗಿ ಪರಿರ್ತಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿಶುದ್ಧ ಕರಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ, ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರು. [[ಸಕಾ]] ಅಥವಾ [[ಇಂಡೋ-ಸೈಥಿಯನ್]] ನಂತರ ಜನರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದರು, ಕೆಲವು ನಾಗಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸೈಥಿಯನ್]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. ಅವರು ಮಟ್ರಿಯಾರ್ಕಿ, ಪೋಲಿಯಾಂಡ್ರಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಸೈಥಿಯನ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>Social History of Kerala: The Dravidians By L. A. Krishna Iyer</ref> ನಾಗಾ-ಸೈಥಿಯನ್‌ [[ಅಹಿಚತ್ರ]]ವರ್ಗವು, 345 ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದಲ್ಲಿ [[ಕದಂಬದ]] ರಾಜಧಾನಿಯ ರಾಜ[[ಮೌರ್ಯವರ್ಮ]]ನಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಸಮೀಪದ [[ನೈನಿತಾಲ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಅವರ [[ಬ್ರಹ್ಮಣ]] ಪುರೋಹಿತರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]][[ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವಾದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref>The Kadambas By Phanikanta Mishra p.14</ref><ref>Encyclopaedia of Hinduism, Volume 7 By N.K. Singh p.2715</ref><ref>New light thrown on the history of India: the historical Naga kings of India By Narayan Gopal Tavakar</ref> ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದೆಡೆಗೆ ವಲಸೆಹೋದರು ಮತ್ತು [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವಿಲ್ಲಿವರ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಆನಂತರ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಅವರ [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ತಮ್ಮದೇ ರಾಜಧಾನಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ತುಳು ನಾಡು]]<ref>Dr.D.D. Kosambi in An introduction to the Study of Indian History, (Bombay, 1956), p.113 - Nair: 1959: 11</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಾಗಾಗಳು [[ಭಾರತ]]ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗವಾದ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] ತಲುಪಿದರು. ಮನ್ನರ್‌ಸಾಲಾ(ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌)ವಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ''[[ಸರಪಕಾವು]]'' (ಹಾವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ) ಇದೆ, ನಾಗಾ ಹಾವುಗಳು [[ಭಗವಂತ ಕೃಷ್ಣ]] ಮತ್ತು [[ಭಗವಂತ ಅರ್ಜುನ]]ರಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ[[ಖಂಡಾವ ಅರಣ್ಯ]] (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಪಂಜಾಬ್‌]])ದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡವೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ನಾಯರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>Social History of Kerala: The Dravidians By L. A. Krishna Iyer p.003</ref> ಉತ್ತರದಿಂದ [[ಕೇರಳಕ್ಕೆ]]ವಲಸೆಬಂದಂತಹ [[ನಾಗವಂಶಿ]] [[ಕ್ಷತ್ರೀಯ]]ರ ವಂಶಸ್ಥರು <ref name="ReferenceA">Kishori Lal Fauzdar: ''Uttar Pradesh ke Madhyakalin Jatvansh aur Rajya'', Jat Samaj, Monthly Magazine, Agra, September-October 1999</ref> ನಾಯರ್‌ಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪೌರಾಣಿಕವು ತಿಳಿಸ್ಸುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಡಾ. ಕೆ. ಕೆ. ಪಿಲ್ಲೈ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲನೇ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ನಾಯರುಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | title = In Quest of Kerala | author = K. Balachandran Nair | publisher = Accent Publications | year = 1974| page = 117}}</ref> ಅದರಂತೆ ನಾಯರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: {{cquote|A race caste who do not owe their origin to function, although, by force of example, their organization is almost equally rigid, and they are generally identified with particular trades or occupations. These race caste communities were originally tribes, but on entering the fold of Hinduism, they imitated the Hindu social organization, and have thus gradually hardened to castes.<ref>{{cite book | title = Encyclopedia of Religion and Ethics Part 5 | author = James Hastings | publisher = Kessinger Publishing | year = 2003 | page = 231}}</ref>}} ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯರುಗಳು [[ಕೇರಳ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಿಕರಲ್ಲ, ಇನ್ನಿತರ ಕೇರಳಿಗರಲ್ಲಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಇವರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ನಾಯರುಗಳು [[ನಾಗಾಗಳು]]ಎಂದು, ಅವರು ''[[ಕ್ಷತ್ರೀಯರು]]'' ಹಾವುಗಳ ರಾಜಧಾನಿ([[ನಾಗವಂಶಂ]])<ref>Downfall of Hindu India, Chintaman Vinayak Vaidya, 1986, p278</ref><ref>{{cite book | title = The Modern Review | author = Ramananda Chatterjee | publisher = Prabasi Press Private, Ltd. | year = 1922| page = 675}}</ref> ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು, [[ಪರಶುರಾಮನ]] ಪ್ರತಿಜ್ನೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಅವರು ಅವರ ಪವಿತ್ರ ದಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ನಾಗಾನು [[ರೋಹಿಲ್‌ಖಂಡ]]ದ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>Jervoise Athelstane Baines (1893), General report on the Census of India, 1891, London, Her Majesty's Stationery Office, p. 184</ref> ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ಸಂಬಂಧವು ಹಾವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು, ಅವರ ಸಮರೋಚಿತ ಗತಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದ ದಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ, [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] ರಾಜದ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್‌ ತಿಳಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ನಾಗಾಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ನಾಗನ-ಪೂಜೆಯು ಒಮ್ಮತವಾಗುವುದರೊಳಗೆ ನಂಬೂರ್ತಿಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಾಡಿದರು. ನಾಗಾದ ಮೂಲಹುಟ್ಟು ಹಾಗೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿರುವ ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಡೋ-ಸೈಥಿಯನ್‌([[ಸಕ]])ಎಂದೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | title = The Modern Review | author = Ramananda Chatterjee | publisher = Prabasi Press Private, Ltd | year = 1907 | page = 695}}</ref><ref>ರಾಮನ್ ಮೆನನ್, K. "The Scythian Origin of the Nairs", Malabar Quarterly Review, Vol. I, No. 2, June 1902</ref><ref>{{cite book | title = The Travancore State Manual | author = V. Nagam Aiya | publisher = Princely State of Travancore | year = 1906 | page = 348}}</ref> [[ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಹಳೆಯ ತಮಿಳು ಪಠ್ಯದ ಶಬ್ಧವು, ನಾಯರುಗಳು ನಾಕಾ (ನಾಗಾ ಅಥವಾ ಹಾವು) ಭಗವಂತನು ಸಮಂತಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಚೇರಾ]]( ಚೆರಾ= ಹಾವು) ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗವು ರಾಜ ಪರಂಪರೆಯ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಕೇರಳದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ [[ತುಳು ನಾಡಿ]] ನ [[ಬಂಟರು]] ದಕ್ಷಿಣ ಪಾಂಚಾಲದ ಅಹಿಚಾತ್ರ/ ಅಹಿಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತುಳು ನಾಡಿಗೆ ಬಂದ [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]ರ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗದ ಕುರುಹನ್ನು ಚೋಳರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡನೆ ಚೇರ ರಾಜಸಂತತಿಯ ರಾಜ ರಾಮ ವರ್ಮಾ [[ಕುಲಶೇಖರ]] (1020-1102) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ದಾಳಿಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಳಗಳನ್ನು (ಚವರ್ಸ್) ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋರಾಡಿದರು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಚೇರಾ ಸಂತತಿಯವರು ತಾವೇ ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗವೋ ಅಥವಾ ಅವರು ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ವರ್ಗವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="ZachariasThundy">[https://web.archive.org/web/20100521043819/http://www.shelterbelt.com/KJ/khnairs.html The Nair heritage of Kerala: People and culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100521043819/http://www.shelterbelt.com/KJ/khnairs.html |date=2010-05-21 }}, ''keralaonlinetourism.com''</ref> == ತುಳುನಾಡಿನ ಬಂಟರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ == [[ಮಲಯಾಳಿ]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ [[ಕೇರಳೋಲ್ಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ತುಳು]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಗ್ರಾಮ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ 17ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ರು ಕೇರಳದ ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತುಳು ನಾಡಿನ [[ಬಂಟ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ [[ಪಾಂಚಾಲ]]ದ [[ಅಹಿಚಾತ್ರ]]/ಅಹಿಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತುಳು ನಾಡಿಗೆ ಬಂದ [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]ರ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=K0RHOwAACAAJ Maclean's Manual of the Administration of the Madras Presidency</ref>.ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಬರೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಅವೊನ್ಲಾ]] ತೆಹಸೀಲ್‌ನ [[ರಾಮ್‌ನಗರ್]] ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿವೆ<ref>ಲಹಿರಿ, ಬೆಲಾ (1972). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'', Calcutta: University of Calcutta, pp.170-88</ref> ''The Manual of Madras Administration ಸಂಪುಟ II'' (1885 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು) ದಲ್ಲಿ [[ಕುಂದಗನ್ನಡ]] (ಕನ್ನಡ ಉಪಬಾಸೆ) ವನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ನಾಡವ ಅಥವಾ ನಾಡ ಬಂಟರು ಹಾಗೂ ಮಲಬಾರಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತನಾಡುವ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಬಂಟರು ಒಂದೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ:<blockquote> {{cquote|They appear to have entered Malabar from the North rather than the South and to have peopled first the Tulu, and then the Malayalam country. They were probably the off-shoot of some colony in the Konkan or the Deccan. In Malabar and south of Kanara as far as Kasargod, they are called Nayars and their language is Malayalam. From Kasargod to Brahmavar, they are termed as [[Bunt]]s and speak Tulu. To the north of Brahmavar, they are called Nadavars, and they speak Kanarese.}} </blockquote> ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ತುಳು ನಾಡಿನಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರು. ಆದರೆ ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದ [[ಬಾರ್ಕೂರ್]] ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಪದ್ಧತಿಯ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗದ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಬಹುಶಃ 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕದಂಬ]] ರಾಜರು ತುಳು ನಾಡಿಗೆ ಕರೆತಂದ ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು ಎನ್ನಬಹುದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅಹಿಚಾತ್ರ (ಉತ್ತರದಿಂದ) ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ ಕದಂಬ ರಾಜ [[ಮಯೂರವರ್ಮ]], ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಶಿಲಾಶಾಸನದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಅಲುಪ ವಂಶಸ್ಥರ ನಂತರದಲ್ಲಿ (14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗ) ಇದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜರಂತೆ ತುಳುನಾಡಿನ ಕೆಲವು ಬಂಟರ ರಾಜರು ಕೂಡ ನಾಯರ್‌ ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊನೆಯ ಬಂಟ್ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ [[ಕನಜಾರ್]]ನನ್ನು ನಾಯರ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತು. ಹಲವು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿರುವ ಅವನ ''ಕನಜಾರ್‌ ದೊಡ್ಡಮನೆ'' ಯನ್ನು ಪುನಶ್ಛೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=76466 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-23 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708220404/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=76466 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=local&newsid=178348 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184919/http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=local&newsid=178348 |url-status=dead }}</ref> ಕೌಡೂರ್‌ (ಕನಜಾರ್‌‌‌ನ ನೆರೆಯ)ನಲ್ಲಿರುವ ಬಂಟರ ರಾಜ ಅರಮನೆಯನ್ನು''ನಾಯರ ಬೆಟ್ಟು'' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ನಾಯರ"ವು ಕೂಡ ಬಂಟರ ಮನೆತನದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ನಾಯರ್‌ಲು ಸ್ವಯಂಭಾವಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಂತರ ಬಂಟ್‌ ಜನಾಂಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಟಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ತುಳುನಾಡು^[2]ವಿನಿಂದ ಮೂಲತಃವಾಗಿ ವಲಸೆಬಂದಂತಹ ಮಲಬಾರಿನ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಸ್ವಯಂಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ನಾಯರ್‌ ಮತ್ತು ಬಂಟರ ಸಂಸ್ಕ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ್ತ ತುಳುನಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಬರುವ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮಲಬಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nairs.in/classifications.htm |title=Archive copy |accessdate=2025-01-27 |archivedate=2010-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516040843/http://www.nairs.in/classifications.htm |url-status=dead }}</ref> ಕುಂದಾಪುರದ ನಾಯಿರಿ ಜನಾಂಗವು ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಯುದ್ಧಕಲೆ, ಗುರುಕುಲ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೇರಳದ ನಾಯರ್ ಹಾಗೂ ಕುಂದಾಪುರದ ನಾಯಿರಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಒಂದೇ ಹಾಗೂ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠ ಇವರ ಗುರುಮಠ ಹಾಗೂ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ಆದಿ ದೇವಿ ಇವರಿಗೆ == ಉಪಜಾತಿಲು == ಐದು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಾಯರ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಉಪ-ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಂತರ..... ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ..... ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೈಗೊಂಡತಹ [[1891 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] 44 ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ 55 [[ಕೊಚ್ಚಿನ್‌]] ಪ್ರದೇಶ ಸೆರಿದಂತೆ [[ಮಲಬಾರ್‌]]ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 138ನಾಯರ್‌ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದರು.<ref name="jstor.org">http://www.jstor.org/stable/3629883 The Internal Structure of the Nayar Caste, C. J. Fuller</ref> == ಮನೆತನದ ಪುದರ್‌ಲು == [[File:Irayimman thampi1.jpg|thumb|right|200px|ಇರಾಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಯರ್‌ಲೆನ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಯೊಡು ಅಕುಲೆನ ಪುದರ್‌ಗ್ ''[[ಥರವಡು]]'' ನು ಸೇರಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅವು ಸೇರ್‌ನಂಚ, ಮನೆತನದ ಪುದರ್‌ನ್ ವಂಶಾವಳಿದ ದುಂಬುದ ಗುರ್ತಗಾದ್ ದೀವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅನೇಕ ಮನೆತನದ ಪುದರ್‌ಲೆನ್ ನಾಯರ್‌ನಕುಲೆನೈಟ್‌ ತೂವೊಲಿ. ಕೆಲವು ಮನೆತನದ ಪುದರ್ ರಾಜೆರೆರ್ದ್ ಪಡೆಯಿನಂಚಿನ ಶೌರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕುಲೆನ ಸೇವೆದ ಪ್ರತೀಕತೆಲೆನ್ ಸಾರುಂಡು. [[ಅಚ್ಚನ್‌]], [[ಕರತಾ]], [[ಕೈಮಲ್‌]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಮನ್ನದೈರ್‌]]ಲು ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ದ ರಾಜೆ ನಾಯರ್‌ನಕುಲೆಗ್ ಉದಾತ್ತವಾದ್ ಕೊರ್‌ನ ಬಿರುದುಲು ಆದ್ ಉಂಡು. ಮಲಬಾರ್‌ದ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ಡ್ [[ಮೆನನ್‌]]ನಂಚಿನ ಬಿರುದುಲೆನ್ ಬಳಸವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ನಾಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಲೆನ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ದಕ್ಷಿಣರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿನ ವೆನದ್‌ (ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್), ಕಯಮಕುಲುಂ, ತೆಕ್ಕುಮುಕುರ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ವಡಕ್ಕುಮ್‌ಕುರ್‌ ನಕುಲು [[ಪಿಳ್ಳೈ]], [[ತಂಪಿ]], [[ಉನ್ನಿತನ್]] ಬುಕ್ಕೊ [[ವಲಿತನ್‌]]ಲೆರ್ದ್ ಬಿರುದುನು ಕೊರಿಯೆರ್. ''ಕಲರೀಸ್‌'' ಪಂಡ್‌ದ್ ಗುರುತಿಸವುನ ಯುದ್ಧತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರೊಲೆನ್‌ ತೂವೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ನಾಯರ್‌ನಕುಲು [[ಪನ್ನಿಕ್ಕರ್‌]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಕುರುಪ್‌]] ಪಂಡ್‌ದ್ ಸಂಬೋದನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. "ನಾಯರ್‌" ಪನ್ಪುನ ಮನೆತನದ ಪುದರ್ ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಸವ್ರರ್ತವಾದ್‌ ಉಪ್ಪುನಂಚನೆ, [[ನಂಬಿಯಾರ್‌]], [[ನಾಯ‌ರ್‌]], [[ಕಿಟವು]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಮೆನೊಕ್ಕಿ]]ಲಂಚಿನ ಮನೆತನದ ಪುದರ್‌ಲು ಕೇವಲ ಉತ್ತರ ಕೇರಳೊಡು ಮಾತ್ರ ತೂವೊಲಿ. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Urmi-Payattu.jpg|left|thumb|ನಾಯರ್‌ಗಳಿಂದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾರಿಪಯತ್ತು]] ಮಧ್ಯಯುಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ, ಇತಿಹಾಸಜ್ನರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಾಯರುಗಳನ್ನು ಗುರುತರವಾದ ಯುದ್ಧ ಉದಾತ್ತಗುಣದವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಗ್ರೀಕ್‌]] [[ಅಂಬಾಸಡರ್]] [[ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್‌]]ನು ನಾಯರ್‌ಗಳ ಆಗಮನ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. "ಮಲಬಾರಿನ ನಾಯರ್‌ಗಳು" ಮತ್ತು "ಚೆರಾ ರಾಜಧಾನಿ"ಯು ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ಪುರತನ ಭಾರತದಿಂದ ಅವರು ಬಂದಿದ್ದಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TSM">Aiya, V. Nagam: "Travancore State Manual", pages 232, 238</ref> ವಿವಿಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಮೂಲದ ವಿವರಣೆಯಂತೆ, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಭಾಗದವರೆಗೆ, ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯದ ದೊರೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೇರಳದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಾಯರುಗಳ ಸ್ಥಾನವು ಯುದ್ಧಕಲಿಗಳ ಉದಾತ್ತಗುಣವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ [[ಸಮುರಾಯ್]] ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಪಾನ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಾಗರೀಕ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | title = Mysore and Kerala | author = Indian Department of Tourism | publisher = Indian Department of Tourism | year = 1966| page = 4}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070927010230/http://www.canisius.edu/topos/archives/rajeev6.pdf Neither Newton nor Leibniz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927010230/http://www.canisius.edu/topos/archives/rajeev6.pdf |date=2007-09-27 }}, ''canisius.edu''</ref><ref>[http://www.veda.harekrsna.cz/encyclopedia/aikido.htm From Vedic Martial Arts to Aikido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519025458/http://www.veda.harekrsna.cz/encyclopedia/aikido.htm |date=2011-05-19 }}, ''veda.harekrsna.cz''</ref><ref>[http://www.rediff.com/travel/1998/apr/30kala1.htm A travel feature on the ancient Kerala art of Kalaripayattu], ''rediff.com''</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070812200215/http://www.enskalari.org.in/kalari.htm Kalaripayattu, the traditional martial art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812200215/http://www.enskalari.org.in/kalari.htm |date=2007-08-12 }}, ''enskalari.org.in''</ref><ref>{{cite book | title = Into India | author = John Keay | publisher = University of Michigan Press | year = 1999| page = 75 | isbn = 0472086359}}</ref><ref>{{cite book | title = Storm Over Seringapatam: The Incredible Story of Hyder Ali & Tippu Sultan | author = Praxy Fernandes | publisher = Thackers | year = 1969| page = 35}}</ref><ref>{{cite book | title = The Tigers of Mysore: A Biography of Hyder Ali & Tipu Sultan | author = Praxy Fernandes | publisher = Viking | year = 1991| page = 29 | isbn = 0670839876}}</ref> === ನಾಯರ್‌ಲೆನ ಪ್ರಭಾವ ಕುಸಿತ === ನಾಯರ್‌ಲೆನ ಪ್ರಭಾವದ ಕುಸಿತ ಬಹುಹಂತೊಲೆಡ್ ತೋಜಿಂಡ್. ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಸೈನ್ಯ ಕಲೆ [[ಕಲಾರಿಪಯತ್ತು]]ವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು.<ref name="Findarticles">[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDP/is_2003_Jan_6/ai_96212029 Ancient martial art fights for survival in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119050719/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDP/is_2003_Jan_6/ai_96212029/ |date=2010-11-19 }}, ''findarticles.com''</ref><ref name="usadojo">[https://web.archive.org/web/20110107062816/http://www.usadojo.com/styles/about-kalari.htm Kalari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110107062816/http://www.usadojo.com/styles/about-kalari.htm |date=2011-01-07 }}, ''usadojo.com''</ref> ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಯರ್‌ಗಳ [[ಸಮಂತ ರಾಜರು]]ಗಳಿಂದ 1950ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಆರ್ಡಿನಾನ್ಸ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಮೀನುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಡವರಾದರು. === ನಾಯರ್‌ ಸೈನ್ಯದಳ === [[File:Tvm legmuseum.jpg|thumb|250px|right|ತ್ರವಾಂಕೋರ್‌ನ ನಾಯರ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಅರೆನ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್. ಈ ಕಟ್ಟೊಣ ಕೇರಳದ ಇತ್ತೆದ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆತ್ಂಡ್]] '''ದಿ ನಾಯರ್‌ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌''' [[ಭಾರತ]]ದ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್]] ರಾಜಧಾನಿದ ದುಂಬುದ ಸೈನ್ಯದಳ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಧಾನಿಲೆನ ಸುರಕ್ಷತೆನ್ ಕಾಪಾಡುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಾಯರ್‌ನಕುಲು ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. 'ತಿರುವಿತಮ್ಕೋರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಪಟ್ಟಾಲಂ' (ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಆರ್ಮಿಯ)ನು ರಾಜ [[ಮಾರ್ತಾನಂದ ವರ್ಮ]]ಗ್ (1706 - 1758) ಖಾಸಗಿ ಅಂಗಕ್ಷಕೆ ಆದ್‍ ಇತ್ತೆ. ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಆರ್ಮಿ 1818ಟ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ ಪಂಡ್‍ದ್ ಘೋಷಿಸಯೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದನಂತರದಿಂದ, [[ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌]]ಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ನೇಮಕಾತಿಗೆ [[ಮಲಬಾರ್]] ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಯರ್‌ಗಳು ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿಯೇ ಬೃಹತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು. [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿನ್‌]]ನಿಂದ ಬಂದಂತಹ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಮಹತ್ವವಾದ ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರಾದರೂ <ref>The book of Duarte Barbosa: an account of the countries bordering on the... By Duarte Barbosa, Mansel Longworth Dames p.38</ref> ಅದು ಮಲಬಾರಿನಷ್ಟು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿಲ್ಲ. ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆರ್ಮಿ ಡಿವಿಜನ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ಮಾಜಿ, ಮೊದಲನೇಯದಾಗಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರ ಸಮನಾಗಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 9ನೇ ಮತ್ತು 10ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ ನಾಯರ್‌ ಆರ್ಮಿಯನ್ನು 17ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಆಗಿ ಪುನಾಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Valour and sacrifice: famous regiments of the Indian Army By Gautam Sharma p.59</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[1891 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ನಾಯರ್‌ಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 980,860 ಆಗಿತ್ತು (ಉಪಜಾತಿಗಳಾದ [[ಮಾರನ್‌]]ರು ಮತ್ತು [[ಸಾಮಂತನ್ ನಾಯರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಇದರಲ್ಲಿ, 483,725 (49.3%) [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನಲ್ಲಿ, 101,691 (10.4%) [[ಕೊಚಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 377,828 (38.5%) [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಬಹುಶಃ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ (15,939) ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ (1,677).<ref>The Internal Structure of the Nayar Caste, C. J. Fuller</ref> 1968ರ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಡೆಸಲಾದ ಸೋಷಿಯೋ-ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 14.41% ರಷ್ಟು ನಾಯರ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು, ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 89%ರಷ್ಟು [[ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜಾತಿ]]ಯ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. == ಪದ್ಧತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪರಂಪರೆ == == ಧರ್ಮ == [[ನಂಬೂತಿರಿ]]ಲು ಬುಕ್ಕೊ [[ಅಂಬಾಲವಾಸಿ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾಯರ್‌ಗಳು [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದುತ್ವ]]ಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. [[ಆರ್ಯನ್‌]]ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಂಗೋಪಸಾಂಗವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾದರೂ, [[ನಾಗರಹಾವಿನ ಪೂಜಾಚರಣೆ]]ಯಂತಹ [[ನಾಗಾ]]ಪದ್ಧತಿಗಳ ಉಳಿವು ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ನಾಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ [[ಥರವಾಡು]]ನಾಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗ ದೇವತೆ(ಹಾವುಗಳ ದೇವರು)ಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವರ ಕಾಡುಗಳನ್ನು [[ಸರ್ಪ ಕಾವು]] (ಅಂದರೆ ಹಾವಿನ ದೇವರ ವಾಸಸ್ಥಾನ). ಕಾವು ಮತ್ತು ಕುಲಂ (ನೀರಿನ ಕೊಳದೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ತಡೆಗೋಡೆ)ಗಳು ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಥರವಾಡು ನಾಯರ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಾಯರ್‌ಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಚ್ಚತೆ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಳಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಕಾವುವೊಳಗಿದ್ದ ನಾಗತಾರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂಜೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಯರ್‌ ಥರವಾಡುಗಳು ಸಂಜೆವೇಳೆ ನಿಲ ವಿಲಕ್ಕು (ಪವಿತ್ರವಾದ ದೀಪ)ದ ಮುಂದೆ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಯರ್‌ಗಳು ಆ ಕರ (ಜಾಗ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದೂಗಳ ಬಗ್ಗೆಯಿದ್ದ ಒಳಿತನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಲಿಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ನಾಯರ್- [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಗಲಭೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಮಲಬಾರ್‌]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ದೆಂದರೆ [[ಸೆರಿಂಗಪಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಬಂಧನ]]<ref>{{cite book |title=Sarasvati's Children: A History of the Mangalorean Christians |last=Prabhu |first=Alan Machado |year=1999 |publisher=I.J.A. Publications |page=250 |isbn=9788186778258 |ref=mac}}</ref>, ಅಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್‌]]ಮುಸ್ಲಿಂರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಲಾಯಿತು. ಸೆರಿಂಗಪಟಂನಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಸೋಲುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮೈಸೂರಿರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದುತ್ವ]] ಅವನತಿಹೊಂದಿತು. ಏನಾದರೂ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನ ನಾಯರ್‌ಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ 1792ರಲ್ಲಿ [[ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]]<ref>https://books.google.com/books?id=QIyz79F3Nn0C&amp;pg=PA392&amp;dq=Seringapatam&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;sig=l_6_DAL_wD-FFzcOXZ8YQ8o4KBs</ref> ದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು. 1920ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಗಲಭೆಯು ನಡೆಯಿತು, ಅದನ್ನು [[ಮೊಪ್ಲಾ ಧಂಗೆ]]ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಸ್ಲಿಂರಿಂದ 30,000ರ ಸಮೀಪದಷ್ಟು ನಾಯರ್‌<ref>{{cite book | title = Encyclopaedia of Political Parties: India, Pakistan, Bangladesh : National, Regional, Local | author = O P Ralhan | publisher = Anmol Publications PVT . LTD. | year = 1996 | page = 297}}</ref> ಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೊಲೆಗೈಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.keepmilitarymuseum.org/malabar.php?&dx=1&ob=3 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-10-15 |archive-date=2013-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110184023/http://www.keepmilitarymuseum.org/malabar.php?&dx=1&ob=3 |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ, [[ನಾಯರ್ಸ್‌]]ಗಳು[[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಭಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತ]]ವು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳದಂತಹ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ಗಳಿಂದ]] [[ಮತಾಂತರ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ[[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಾದ [[ಇವೆಂಜೆಲಿಕಲ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್‌]] ಹುಟ್ಟನ್ನು ನಾಯರ್‌ಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಾಯರ್‌ ಚಳವಳಿಗಾರರಾದಂತಹ [[ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್]] ಅವರು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌]] ಮಿಷನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>{{cite book |title=Kristumata Chedanam |last=Chattambi Swamikal |first=H.H.Vidhyadhiraja Parama Bhattaraka |year=1890 |publisher=Open Source Books |page=Chapter 1–4 |isbn= |ref=mac}}</ref> == ವೇಷಭೂಷಣ == ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ವೇಷಭೂಷಣ [[ಕೇರಳ]]ದ ಒರಿನ [[ಮುಂದುವರಿನ ಜಾತಿಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚನೇ]] ಸಾಮಿಪ್ಯ ಉಂಡು. == ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ == ಮಲೆಯಾಳಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ನಾಯರುಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಕುದಿಸಿದ ಅನ್ನ ದ್ರವಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಚೋರುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬಸಿದ) ಅಥವಾ ''[[ಕಂಜೀ]]'' ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅನ್ನದ ಗಂಜಿಯರೂಪದಲ್ಲಿ({{pron-en|ˈkɒndʒiː}}) ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, [[ಹಲಸಿನಹಣ್ಣು]], ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಮಾವಿನಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಾಗುತ್ತದೆ. ''ತುಪ್ಪವನ್ನು'' ಹಬ್ಬಗಳಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊದಲಿಗೆ, ಅನ್ನದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ’ಕಂಜಿ’ ಅಥವಾ ’ಚೋರು’ವನ್ನು ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರುಬಾರಿ ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧ-ಕೇರಳಿಗರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತರಹೇವಾರಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪಲ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಚಪಾತಿ ಅಥವಾ ಯೂರೋಪಿನ ಬ್ರೆಡ್‌ ಟೋಸ್ಟ್‌ ಬೆಳಗಿನ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿಂಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಡ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೋಸೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ನಾಯರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡದಾದ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ([[ಕಿರಿಯಥಿಲ್‌ ನಾಯರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲತು ನಾಯರ್‌]]) ಸಂಬಂಧಿತರಿಗೆ ಮೀನನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉಪಜಾತಿಗಳಂತಹ [[ಸ್ವರೂಪಥಿಲ್‌ ನಾಯರ್‌]], [[ಮಾರರ್‌]], ಅಕತು ಚರ್ನಾ ನಾಯರ್‌, ಪುರತು ಚರ್ನಾ ನಾಯರ್‌ ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮಮಂಗಲಂ ನಾಯರ್‌]]ಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="jstor.org" /> [[ಕೋಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸ]]ದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅನೇಕ ನಾಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಮೊದಲು ಅವರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ದನದಮಾಂಸ]] ಮತ್ತು [[ಮದ್ಯಪಾನ]]ವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ ಗಲಭೆಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಹೀನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಸ್ಯಹಾರಿ ಸೇವಿಸುವರುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಅವಿಯಲ್‌, ತೊರನ್‌, ಮತ್ತು ತೀಯಲ್‌ಗಳು ಅವರ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳಾದಂತಹ ಪಲಪಾಯಸಂ ಮತ್ತು ಅದಪ್ರಥಮನ್‌ನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನಿತರೆ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯಗಳಾದ ಕೋಜುಖಟ್ಟಾ, ಚಿವಡಾ, ಎಲಯಪ್ಪಂ (ಸಿಹಿ), ಒಟ್ಟಡಾ, ಕಲಿಯೊಡಕ್ಕಾ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="ReferenceB">Travancore State Manual 1906 ವಿ ನಾಗಮ್ ಅಯ್ಯ ಅವರ ರಚನೆ, ಸಂಪುಟ II page 352</ref><ref name="ReferenceB"/>. == ಜಾತಿ-ಪದ್ಧತಿ == ಕೇರಳೊಡು ಜಾತಿ ಶ್ರೇಣಿಡ್ [[ನಂಬೂತಿರಿ]]ನ ತಿರ್ತ್‌ದಕುಲೇ ನಾಯರ್‌ನಕುಲಾದ್‌ ಉಲ್ಲೆರ್‌. ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ನಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ನಾಯರ್‌ ಉಪಜಾತಿದಂಚಿನ ([[ಕಿರಿಯಥಿಲ್‌]], [[ಇಲ್ಲಕ್ಕರ್]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಸ್ವರೂಪಥಿಲ್‌]])ಲು [[ಕೇರಳ]]ದ ಸಮರಪ್ರಿಯ ಓಟೊಡು ಪುಟ್ಟುಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ '''"ಅವಿವೇಕ ಜಾತಿಗಳ ತಾಣ"''' [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]]ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪಕ್ಷಪಾತದಂಥಹಗಳ ತಾಣವೆಂದು ಕೇರಳವನ್ನು [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ]]ರು ವಿಷ್ಲೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಧಾರಕರು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಮುಖಂಡರಾದಂತಹ [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ]], [[ನಾರಯಣ ಗುರು]], [[ಚಟ್ಟಂಬಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್‌]] ಇತ್ಯಾದಿ.; ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದ ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಿದರು. <blockquote>ನಾಯರ್‌ ಗಳು ಅವರ ಜನಾಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಆ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ [[ತೈರ್‌]], ಅಥವಾ [[ಮೂಕಾ]]ಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು: ಮತ್ತು ಅವರ ಹಣೆಬರಹವು ಅವರನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಂಚುಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು, ನಾಯರುಗಳು ಚಲಿಸುವಂತಹ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಳಸುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ<ref>https://books.google.com/books?id=FnB3k8fx5oEC&amp;pg=PA291 Castes and tribes of Southern India, ಎಡ್ಗರ್ ತರ್ಸ್‌ಟನ್, ಕೆ. ರಂಗಾಚಾರಿ ರಚಿಸಿದ ಸಂಪುಟ 7 p.251</ref></blockquote> ಕೇರಳ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ [[ದಲಿತರು]] [[ನಂಬೂತಿರಿ]]ಗಳಿಂದ 96 ಅಡಿಗಳ ಅಂತರ, [[ನಾಯರ್‌ಗಳು]] 64 ಅಡಿ ಅಂತರ ಮತ್ತು (ಮಾರನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ವೈಶ್ಯರಂತಹ) ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಜಾತಿಗಳಿಂದ 48 ಅಡಿಗಳ ಅವರನ್ನು ಮಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆಂಬ ಯೋಚನೆಯಿಂದ ಅವರು ಅಂತರವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>http://sih.sagepub.com/cgi/reprint/9/2/187.pdf?ck=nck</ref> ಇನ್ನಿತರೆ ಜಾತಿಗಳಾದಂತಹ ನಾಯಡಿಸ್‌, ಕಾನಿಸನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮುಕ್ಕುವನ್ಸ್‌ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ನಾಯರ್‌ಗಳಿಂದ]] 72 ಅಡಿ, 32 ಅಡಿ ಮತ್ತು 24 ಅಡಿ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nairs.in/acha_a.htm |title=Archive copy |accessdate=2025-01-27 |archivedate=2010-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100316045940/http://www.nairs.in/acha_a.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಚಳವಳಿಲು == [[File:Chattampi Swamikal.jpg|right|thumb|ಶ್ರೀ ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್]] ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಕೂಡ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಕೂಡ 1800ರಲ್ಲಿ ರೂಪಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ನಾಯರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಅಂಥವೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತರು. ಕೇರಳದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಈ ಪ್ರಭಾವವು ನಿಸ್ತೇಜಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. [[ಸಂಬಂಧಂ]] ಮತ್ತು ಮಾತೃಸಂತತಿಯ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಇಂದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಅನುಚಿತ ಘಟನೆಗಳು ಘಟಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿಯು ಕಾಣದಂತಾಗಿದೆ, ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಜಾಗೃತಗೊಂಡ ಸ್ವಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗಾಗಿನ ಕೂಗು- ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಶಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ [http://www.panmanaashram.com] ಲ್ಲಿನ ಪನಮನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಧಿರಾಜ ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್‌ ಅವರು ಸಮಾಧಿಯಾದರು. ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ದಿ ನಾಯರ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ(NSS) ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]]ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಚಂಗನಶೆರ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಪೆರುನ್ನ]]ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಇದೆ. ಇದನ್ನು [[ಮನ್ನತು ಪದ್ಮನಾಭನ್‌]]<ref>[[ವಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] &amp; [[ಆರ್. ಲೀಲಾ ದೇವಿ]], 1982, ಮನ್ನತು ಪದ್ಮನಾಭನ್ : ಮತ್ತು the revival of Nairs in Kerala, ವಿಕಾಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ನವ ದೆಹಲಿ</ref> ಮುಖಂಡತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ಹಂತದ ಈ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋಗಂಗಳನ್ನು, ಅಂತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕು ಯೂನಿಯನ್‍ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಅಗ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸೊಸೈಟಿಯು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಚಂಗನಶೆರ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಹಿಂದೂ ಕಾಲೇಜು, ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿನ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಾಲೇಜು, ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ ಕಾಲೇಜು, ವಜೂರ್‌ನಲ್ಲಿ SVRVNSS ಕಾಲೇಜು, ಮತ್ತನೂರ್‌, ಕಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಜಾಸ್ಸಿ ರಾಜಾ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ನಿರಮನಕರದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. 150 ಶಾಲೆಗಳು, 18 ಕಲಾ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜುಗಳು, 3 ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು, 1 ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜು, 1ಹೋಮಿಯೋ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಕಾಲೇಜು, ಅನೇಕ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ ಕಾಲೇಜು, T.T.C ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮಹಿಳೆಯರ ವಸತಿಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಮನ್ನತು ಪದ್ಮನಾಭನ್‌ ರವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ನಾಯರುಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಇನ್ನಿತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲೂ ನಾಯರ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ 21 ಕಾರ್ಯೋಗಮ್‌ಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಯರ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಾಯರ್‌ ಸೊಸೈಟಿ " ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ನಾಯರ್‌ ಸೊಸೈಟಿಸ್‌"ನ ಶ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಯರ್‌ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಚಾವಣಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2009}} ==ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು== * [[ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮುಂದುವರಿದ ಜಾತಿಗಳು]] * [[ಸಾಮಂತ ಕ್ಷತ್ರಿಯ]] * [[ಕಲಾರಿಪ್ಪಯತ್ತು]] * [[ಬಂಟರು]] * [[ನಂಬಿಯಾರ್]] * [[ತರವಾಡು]] * [[ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ರೇಸ್]] * [[ನಾಲುಕೆಟ್ಟು]] * [[ಸಾಮಂತನ್ನ]]ರು * [[ಸಂಬಂಧಂ]] * [[ಕೆಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣಂ]] * [[ಮಾರನ್]] * [[ಪಾನಪಿಲ್ಲಯ್ ಅಮ್ಮ]] * [[ಜೆನ್ಮಿ]] * [[ಎಟ್ಟಿವೀಟಿಲ್ ಪಿಲ್ಲಮರ್]] * [[ಪಾಲಿಯತ್ ಅಚನ್]] * [[ಕೇರಳದ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ]] * [[ನಾಯರ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್]] * [[ಕೊಲಾಚೆಲ್ ಯುದ್ಧ]] * [[ಮಾಮಂಕಂ]] * [[ಮೂಪಿಲ್ ನಾಯರ್]] * [[ವೇಲು ತಂಪಿ ದಲವ]] == ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://www.nss.org.in ] ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ - ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [https://web.archive.org/web/20100608102828/http://www.nairs.in/ ] ನಾಯರ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [https://web.archive.org/web/20070901154501/http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/main.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901154501/http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/main.htm |date=2007-09-01 }} ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ (ಭಾರತ) * [http://www.familytreedna.com/public/nair/ Nair DNA Project] * [https://web.archive.org/web/20110202161921/http://chennaikarayogam.com/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202161921/http://chennaikarayogam.com/ |date=2011-02-02 }} ಚೆನ್ನೈ ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.anss.org ] ಅಡಯಾರ್ ನಾಯರ್ ಸೇವಾ ಸೊಸೈಟಿ * [https://web.archive.org/web/20190510204936/http://knss.com/ ] ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.nsscanada.org ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417183019/http://www.nsscanada.org/ |date=2019-04-17 }} ಕೆನಡಾ ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.ernakulamkarayogam.com/ ] ಎರನಾಕುಲಂ ಕರಾಯೋಗಂ * [http://nssdelhi.org/ ] ದೆಹಲಿ NSS ಕರಾಯೋಗಂ * [https://web.archive.org/web/20100830193655/http://www.abhedashramam.org/99birthday.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830193655/http://www.abhedashramam.org/99birthday.htm |date=2010-08-30 }} ಅಭೆದಶ್ರಮಂ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ == ಟಿಪ್ಪಣಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಆಕರೊಲು == {{reflist|2}} {{commons category|Nair}} {{Kshatriya Communities}} ಕೇರಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿ ಪಂಡ ''ನಾಯರ್''' ಮೊಕುಲು ಬಂಟೆರೆಗ್ ಸಮಾನ ಆಯಿನ ಜಾತಿದಕುಲು ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಬ್ರಾಣೆರೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಸ್ಥಾನ ನಾಯೆರ್ ನಕುಲೆನವು. ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ತೂಪುನವು. ಲಡಾಯಿ ಪಂಡ ಯುದ್ಧದ ಕಲಟ್ಟ್ ತಂಕ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪುನವು ಮೊಕೆಗ್ ನೆತ್ರೆರ್‌ಡ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ಷತ್ರಿಯ]] [[ವರ್ಗೊ:ನಾಯರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಪುದರ್‌ಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಜಾತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕೇರಳ ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕೇರಳದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲು]] gx2k40u4yhxbp3mmu2unq0fdqug1p4u 0 12797 361511 321508 2026-06-16T00:42:01Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361511 wikitext text/x-wiki '''ಕಾಡ್‌ ಬಸಲೆ''' ಅತ್ತಂಡ ಕಾಡ್‌ ಬಸಲೆಂದ ಪನ್ಪೆರ್.‌ ಉಂದ್ ಸಾದಿ ಬರಿಟ್ ಬುಳೆಪುನ ಒಂಜಿ ದೈಯಿ. ಇರೆತ್ತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಗಚ್ಚಿದ ನಡೂಡ್‌ದು ಪೊಸ ದೈ ಪುಟ್ಟುದು ಬರ್ಪುನ ಈ ದಯಿತ್ತ ಇಸೇಸ. ಶಾಲೆಗ್ ಪೋಪುನ ಜೋಕುಲು ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆನ್ ಬೂಕುದ ಉಲಾಯಿ ದೀದ್ ಕಿನ್ನಿ(ಪೊಸ ದಯಿ) ದೀಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಂಬುವೆರ್. ನೀರ್‌ದ ಪಸೆ ಎಚ್ಚ ಇಪ್ಪುನ ಕಡೆಟ್ ಧಾರಾಳವಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಕ್ರಾಸ್ಸುಲೇಸಿಯೆ(Crassulaceae) ಕುಟುಮೊದ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುನ ಈ ದಯಿತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ ಬ್ರಿಯೋಫಿಲ್ಲಮ್ ಪಿನ್ನಾಟಮ್(Briyophyllum Pinnatum).<ref>{{cite book|title=ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತು (ಪಿ ಎಸ್ ವೆಂಕಟರಾಮ ದೈತೋಟ)|date=3 August 2022|publisher=ವಿವೇಕಾನಂದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಪುತ್ತೂರು}}</ref><ref>group="e-adhayayan">{{cite web |last1=Sharma |first1=Aravinda K. |title=Library use and users studies |url=https://ebooks.inflibnet.ac.in/lisp15/chapter/ranganathans-philosophy-on-user-studies-with-special-reference-to-five-laws-of-library-science/ |website=Inflibnet |publisher=Inflibnet |access-date=19 October 2025 |archivedate=19 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260119113145/https://ebooks.inflibnet.ac.in/lisp15/chapter/ranganathans-philosophy-on-user-studies-with-special-reference-to-five-laws-of-library-science/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Kalanchoe pinnata patharkuchi.jpg|200px|right|ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕುಂಡೊಡು ನಡ್ತಿನ ಕಾಡ್ ಬಸಲೆದ ದಯಿ]] [[File:Dara patike.webm|thumb|ಕಾಡ್ ಬಸಳೆ]] == ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಪುದರ್ == [[File:Kalanchoe pinnata- Leaf spot - 22821133412.jpg|200px|right|ಕಾಡ್ ಬಸಲೆದ ಇರೆ]] [[File:Kalanchoe pinnata (01).jpg|200px|right|ಕಾಡ್ ಬಸಲೆದ ಪೂ]] * ಕನ್ನಡ-ಪತ್ರಜೀವ, ಎಲೆಚಿಗರಿ, ಪಟ್‌ಪಟೆ ಎಲೆ, ಕಾಡುಬಸಳೆ, ದಡಬಡಕಿ * ಸಂಸ್ಕೃತ-ಅಸ್ಥಿಭಕ್ಷ, ಪತ್ರಬೀಜ * ಹಿಂದಿ-ಘಾಯಮಾರಿ, ಪಥರ್‌ಚಟಾ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್- ಮಿರಾಕಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್, ಕ್ಯಾಥಿಡ್ರಿಲ್ ಬೆಲ್ * ಮಲಯಾಳಮ್-ಎಲಮೊಳಚ್ಚಿ == ಮೂಲ == ಈ ದಯಿತ್ತ ಮೂಲ ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ದ್ವೀಪ ಆಂಡಲಾ, [[ಭಾರತ]], ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಈ ದೇಸೊಲೆಡ್‌ಲಾ ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು<ref>{{cite web|title=Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/bryophyllum_pinnatum.htm|website=keyserver.lucidcentral.org|publisher=Weeds Of Australia|accessdate=3 August 2022}}</ref>. == ತೂವರ == ಸುಮಾರ್ ೧ ಮೀಟರ್‌ದಾತ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುನ ಈ ದೈಯಿತ ಇರೆ ದೀರ್ಘ ಅಂಡಾಕಾರಡ್(ಪಕ್ಕಿದ ತೆತಿದಲೆಕ) ದಪ್ಪ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆ ಸುಮಾರ್ ೩೦ಸೆಮೀ. ಉದ್ದ. ಮುದೆಲ್ಡ್ ಎದುರುಬದುರಾದ್ ೪-೫ ಇರೆಕ್ಕುಲು ಇಪ್ಪುವಾ. ದಯಿತ್ತ ಮುದೆಲ್‌ ದಪ್ಪ ಆದ್ ತಿರ್ಲ್ ದಿಂಜಿದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆತ್ತ ಪಿದಯಿದ ಕೊಡಿ ಸಾಲ್‌ಡ್ ೫-೭ ಗಚ್ಚಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಗಚ್ಚಿದ ನಡುಡ್ದು ಪೊಸ ದಯಿ ಪುಟ್ಟುನಿ ಕಾಡ್ ಬಸಲೆದ ಇಸೇಸ. ಇರೆ ಪರ್ಂದ್ ಆದ್ ನಿಲಕ್ ಬೂರಿಬುಕ್ಕೊ ಗಚ್ಚಿಡ್ ಬತ್ತಿನ ತಿರಿ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಪೊಸ ದಯಿ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಈ ದಯಿತ್ತ ಪೂ ತೂವರ ಕಂಕಣೆ ಪಾಡ್ದಿನ ತುತ್ತೂರಿದ ಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ಪೂ ಸುಮಾರ್ ೫ ಸೆಮೀ ಉದ್ದ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಹದ [[ಗುಲಾಬಿ]] ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. == ಗಲಸುನಿ == ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆನ್ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮೂತ್ರಪಿಂಡೊಡು ಕಲ್ಲ್ ಇತ್ತಿನಕುಲೆಗ್ ಕಲ್ಲ್ ಕರಾದ್ ಪೋವರ, ಕಾಟ್ ಬಸಲೆದ ಇರೆ ತಿನರ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಫ ಅಸ್ತಮಾ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆನ್ ಕಲ್ಲ್‌ಸಕ್ಕರೆದೊಟ್ಟುಗು ದೆತೊಂಡ ಗುಣ ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ದಯಿನ್ ಅಧಿಕ ರಕ್ತ ಒತ್ತಡ, ಜ್ವರ, ಮಲಬದ್ಧತೆ ಸೀಕ್‍ಲೆನ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪರ ಗಲಸುವೆರ್<ref>{{cite web|title=Bryophyllum pinnatum (Ayurvedic plant) uses and pics|url=https://www.homeremediess.com/ayurvedic-plant-bryophyllum-pinnatum-uses-and-pics/|website=homeremediess.com|publisher=Mason Muller|accessdate=3 August 2022|archive-date=3 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220803171957/https://www.homeremediess.com/ayurvedic-plant-bryophyllum-pinnatum-uses-and-pics/|dead-url=yes}}</ref>. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು]] 92pg8jpenz0yyqe61xg9zjgr4cu0bvy 0 12804 361518 281999 2026-06-16T02:51:14Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361518 wikitext text/x-wiki '''ಮಂಡ್ಯ''', ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಆದುಂಡು. [[ಮೈಸೂರು]] - [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ದ ನಡುಟ್ ಬರ್ಪಿನ ಊರು ಮಂಡ್ಯ. ಉಂದು ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ದು ಸುಮಾರ್ ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡ್ ಉಂಡು.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.karunadu.gov.in/gazetteer/GazetteerMandya2009/Chapter-14.pdf |access-date=2022-08-03 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426084437/http://www.karunadu.gov.in/gazetteer/GazetteerMandya2009/Chapter-14.pdf |dead-url=yes }}</ref> ==ತಾಲೂಕುಲು== * ಮಂಡ್ಯ<ref>{{Cite web |url=http://kssidc.co.in/map/mandya_kan.html |title=Archive copy |accessdate=2022-08-03 |archivedate=2023-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230927105427/http://kssidc.co.in/map/mandya_kan.html |url-status=dead }}</ref> * ಮದ್ದೂರು * ಮಳವಳ್ಳಿ * ಪಾಂಡವಪುರ * ನಾಗಮಂಗಲ * ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ * ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ==ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಲು== * ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ - ಕವಿ * ತ್ರಿವೇಣಿ - ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ * ಅಂಬರೀಷ್ - ನಟ, ರಾಜಕಾರಣಿ * ಎ.ಎನ್.ಮೂತಿ೯ರಾವ್ - ಸಾಹಿತಿ * ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ - ಕವಿ * ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ - ರಾಜಕಾರಣಿ * ಜಿ. ಮಾದೇಗೌಡ- ಕಾವೇರಿ ಚಳುವಳಿ ಹೋರಾಟಗಾರ * ಮಂಡ್ಯ ರಮೇಶ್ - ಚಿತ್ರ ನಟ * ಚಂದಗಾಲು ಬೋರಪ್ಪ - ತತ್ವಪದ ಗಾಯಕ, ಜನಪದ ಕಲಾವಿದ * ಹ. ಕ. ರಾಜೇಗೌಡ - ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕ * ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ - ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸೆ, ಲೇಖಕಿ * ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ - ಕವಿ, ಸಂಘಟಕ * ಕೆ. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು * ಪು. ತಿ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ - ಕವಿ * ರಮ್ಯಾ- ನಟಿ ==ಸುದೆ== * ಕಾವೇರಿ * ಹೇಮಾವತಿ * ಲೋಕಪಾವನಿ * ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ * ಶಿಂಷಾ * ವೀರವೈಷ್ಣವಿ ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾನೋ== * ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ<ref>https://mandya.nic.in/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%BF-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/</ref> #ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೃಂದಾವನ ಉದ್ಯಾನ #ಟಿಪ್ಪೂ ಅರಮನೆ, ಕೋಟೆಗಳು, ಗುಡಿಗಳು, ಸಂಗಮ #ರಂಗನತಿಟ್ಟು #ಕರಿಘಟ್ಟ *ಪಾಂಡವಪುರ<ref>https://kannada.nativeplanet.com/travel-guide/tourist-places-and-around-mandya-001759.html</ref> #ಕುಂತಿಬೆಟ್ಟ #ಮೇಲುಕೋಟೆ *ನಾಗಮಂಗಲ #ನಾಗಮಂಗಲ ಚನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿ #ಬಿಂಡಿಗನವಿಲೆ ಗರುಡಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿ #ಆದಿ ಚುಂಚನಗಿರಿ *ಮದ್ದೂರು<ref>https://kn.quora.com/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%AF-%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%AF</ref> #ಶಿವಪುರದ ಸತ್ಯಗ್ರಹ ಸೌಧ, ಮದ್ದೂರು #ಅರೆತಿಪ್ಪೂರು, ಶ್ರವಣಪ್ಪನ ಬೆಟ್ಟ #ಕೊಕ್ಕರೆ ಬೆಳ್ಳೂರು #ಸೋಮನಳ್ಳಮ್ಮನ ಗುಡಿ #ಹನುಮಂತನಗರ ಆತ್ಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಗುಡಿ #ಓದಪ್ಪನ ಗುಡಿ,ನಗರಕೆರೆ-ವೈದ್ಯನಾಥಪುರ #ನಂಬಿನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ಪಟ್ಟಲದಮ್ಮನ ಗುಡಿ #ಹೊಸಹೊಳಲು ದೇವಸ್ಥಾನ *ಮಳವಳ್ಳಿ #ಶಿವನ ಸಮುದ್ರ ಜಲಪಾತ (ಗಗನ ಚುಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಭರಚುಕ್ಕಿ) #ಸೋಮನಾಥಪುರ #ಮುತ್ತತ್ತಿ #ಬೆಂಕಿಅಬ್ಬಿ,ಹಲಗೂರು #ಭೀಮೇಶ್ವರಿ *ಕೆರೆ ತೊಣ್ಣೂರು #ಬಸರಾಳು ಮಾಧವರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ #ಕೆರಗೋಡು ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಗುಡಿ *ದೇವರ ಮನೆ ಮೂಡಿಗೆರೆ, ಕಾಲಭೈರವೇಶ್ವರ *ವರಹನಾಥ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀ ಭೂವರಹನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ *ಹೇಮಗಿರಿ ಜಲಪಾತ *ಮಂಡ್ಯ ಕೊಪ್ಪಲು - ಕಾವೇರಿ ಬೋರೇದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನ *ಕುರುಬರ ಬಸ್ತಿ - ೧೯ ಅಡಿಯ ಜೈನ ಮಂದಿರ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹ, ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ. *ರಾಗಿಮುದ್ದನಹಳ್ಳಿ - ಬೇಬಿ ಬೆಟ್ಟ ಮಹದೇಶ್ವರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಗುಡಿ *ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಕೋ== [[ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು]] h9ztbtm57nu5l4bpikoul4c0alu5dul 0 20689 361516 359693 2026-06-16T02:25:52Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361516 wikitext text/x-wiki {{More citations needed}} {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = ಪ್ರಭಾಕರ ನೀರ್‌ಮಾರ್ಗ | honorific_suffix = | image = Prabhakara Neermarga.jpg | image_size = 175px | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | native_name = | native_name_lang = ತುಳು, ಕನ್ನಡ | pseudonym = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --> | birth_place = ನೀರ್‌ಮಾರ್ಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | resting_place = | occupation = ಬರವುಗಾರೆರ್ | language = | nationality = | education = ಬಿ. ಎ, ಎಂ.ಎ, ಎಂ.ಬಿ.ಎ , ಪಿಎಚ್.ಡಿ | alma_mater = <!-- use only per [[MOS:INFOEDU]] --> | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | signature_type = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} '''ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ ನೀರ್‌ಮಾರ್ಗ''' ಮೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ನೀರ್‌ಮಾರ್ಗ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಬರವು ಸರವುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆತೆರ್. ==ವೃತ್ತಿ== # ಲೇಖಕೆರ್ # ವಿ.ವಿ.ಯ ನಿವೃತ್ತ ಉಪ ಕುಲಸಚಿವರು ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಬಿ. ಎ ಪದವಿ , `ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಪದಕ’ ಶ್ರೀ ಮಹಾವೀರ ಕಾಲೇಜು, ಮೂಡಬಿದ್ರಿ ಎಂ.ಎ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಮೈಸೂರು ವಿವಿ) ಎಂ.ಬಿ.ಎ (ಅಲಗಪ್ಪನ್ ವಿವಿ) ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ (ಮಂಗಳೂರು ವಿವಿ) == ಮಲ್ತಿನ ಬೇಲೆಲು== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡು ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ ಉಪ ಕುಲಸಚಿವೆರ್ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಅಂಚೆತೆರಪಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಮಂಗಳೂರು ವಿ.ವಿ.ಯ ಉಪ ಕುಲಸಚಿವ ,ಎಸ್ಟೇಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ಸ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆತೆರ್ == ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಬದಾರಿ== ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು, ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಸಂದ್ಯಾ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರು == ಬರೆಯಿ ಬೂಕುಲು== # ದಾಯಿತ್ವ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿ(1997) 99ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ # ಶಿಶಿರ:ಪ್ರೇಮ ಕಾವ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ(1998) # ಪ್ರತಿಶೋಧ: ಸಾಮಾಜಿಕಕಾದಂಬರಿ (1999) # ತಿಲ್ಲಾನ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕತಿಯ ಬಗೆಟ್ ಕಾದಂಬರಿ(2000) # ಧೀಂಗಣ:ಯಕ್ಷಗಾನ ವಿಷಯೊಡು ಕಾದಂಬರಿ (2001)ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿ’ ಪನ್ಪಿ ಪುರ್ಟೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್ # ಅಘ್ರ್ಯ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿ (2002) # ದಳವಾಯಿ ದುಗ್ಗಣ:ತುಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ (2003) ಪಣಿಯಾಡಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆತ್ಂಡ್ # ತಂಬಿಲ:ನಾಗಾರಾಧನೆ ಬಗೆಟ್ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2004) # ಭೀಕರ ನ್ಯಾಯಕಟ್ಟೆ:ತುಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ (2005) # ಕಂಬುಲ:ಕಂಬಳ ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆ ಆಧಾರಿತ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2006) # ಮಂಗಳೂರು ಕ್ರಾಂತಿ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ(2007)ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಶುಕುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ # # ಕರಾವಳಿ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆತ್ಂಡ್ # ಮಾದಿರ:ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿದ ಬಗೆಟ್ ಬ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2008) # ಮದಿಪು:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2009) # ಮಥನ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2010) # ಜಾತ್ರೆ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2011) # ಭಾರಣೆ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2011) # ವೇಷ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2012) # ದಿಬ್ಬಣ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2013) # ಗುರಿಕಾರ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2013) # ತರಿಕಿಟ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಆದಾರದ ಬಗೆಟ್ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2014) # ಕಾರ್ಣಿಕ: ಭೂತರಾಧನೆ ಕೇಂದ್ರೀತ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ(2016) # ಕಾಲಚಕ್ರ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ (2017) # ಧರ್ಮಚಾವಡಿ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ (2018) # ಊರಸಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ೨೦೧೮ # ಕಾಣದ ಕಡಲಿಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ೨೦೧೯ # ತುಳುನಾಡು ನಾಡು ನುಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಐತಿಹಾಸಿಕ) # ಕಣ್ಮಣಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿ -2021[೩] # ತುಳು ಬದುಕು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿ – 2022 # ಓಲಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿ 2022 # ಸಾಗರದಾಚೆ ಒಂದುಲೋಕ<ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/author/prabhakar-neeramarga |title=ಪ್ರಭಾಕರ್‌ ನೀರ್‌ಮಾರ್ಗ |accessdate=2025-10-19 |website=www.bookbrahma.com |language=en}}</ref> ==ಬರವುದ ಬಗೆಟ್ ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಕ್ಕುಲು== # `ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಜಾತ್ರೆ’ - ಡಾ. ಸಾತ್ವಿಕ್# ನೀರ್‍ಮಾರ್ಗರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ’ - ಶ್ರೀ ಪ್ರತಾಪ್‍ಚಂದ್ರ ಶೆಟ್ಟಿ ಹಳ್ನಾಡ್ # ನೆಲದ ದನಿ’ ಪ್ರಭಾಕರ್ ನೀರ್‍ಮಾರ್ಗರ ಬದುಕು ಬರಹ - ಶ್ರೀ ಪ್ರತಾಪ್‍ಚಂದ್ರ ಶೆಟ್ಟಿ ಹಳ್ನಾಡ್(ಸಂ.) # ಸಿರಿಮರಾಯಿ – ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ ನೀರ್‌ಮಾರ್ಗರವರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯಯಾನ [[ಬೆನೆಟ್‌ ಅಮ್ಮನ್ನ]] (ಸಂ.) === ಪ್ರಶಸ್ಥಿ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲು === # "ಮಂಗಳೂರು: ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ ನೀರ್‌ಮಾರ್ಗ ಅವರಿಗೆ ದ.ಕ.ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ". November 2023. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == http://www.insc.in/singleinfo?tid=7959{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Reflist}} 5xg5zfcovomtsn2ff2w0wcwjyhou3nx 2 24391 361552 361439 2026-06-16T11:50:46Z Hariprasad Shetty10 6127 361552 wikitext text/x-wiki '''ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ''' (1975 – 11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022) ತುಳು ನಾಡ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತೆರ್. ಆರ್ ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಸಾದಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿದ ರಡ್ಡನೇ ಮೇಳೊದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಮಧುರ ಕಂಠ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಭಾಗವತಿಕೆಡ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆನ ಮನಸ್ಸು ಗೆದ್ದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=Balipa Prasad passes away |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/balipa-prasad-passes-away-1099862.html |work=Deccan Herald |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Yakshagana Bhagavatha Prasad Bhat Balipa passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-bhagavatha-prasad-bhat-balipa-passes-away/article65312053.ece |work=The Hindu |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ಖ್ಯಾತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ [[ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ]] ಅರೆನ ಮಗೆ. ಆರ್ ಪೊಪ್ಪನೊಟ್ಟಿಗೆನೇ ಭಾಗವತಿಕೆದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಡೇ ಯಕ್ಷಗಾನದಂಚಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಾಯಿನ ಮೇರ್, ಸುಮಾರು 15ನೇ ಪ್ರಾಯೋಡೇ ಭಾಗವತರಾದ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=Balipa Prasad passes away |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/balipa-prasad-passes-away-1099862.html |work=Deccan Herald |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸೇವೆ == ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವತೆರ್ ನಕಲೆನೆಟ್ ಒರಿ. ಆರ್ ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಸಾದಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿದ ರಡ್ಡನೇ ಮೇಳೊಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆ ಮೇಳೊದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರಾದ್ ಅರೆನ ಕಡೇ ಜೀವನೊದ ಮುಟ್ಟ ಅಲ್ಪನೇ ಸೇವೆ ಮಂದೆರ್. ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಸಮಾನ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಉಳ್ಳೆರಾಯಿನ ಆರ್, ಪದ್ಯೊಲೆನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ನಿರೂಪಣೆ ಮಲ್ಪುನದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಗಬದ್ಧ ಗಾಯನಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite news |title=Yakshagana Bhagavatha Prasad Bhat Balipa passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-bhagavatha-prasad-bhat-balipa-passes-away/article65312053.ece |work=The Hindu |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಅವೇತೋ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆಡ್ ಆರ್ ಭಾಗವತಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿದ ಅಮೂಲ್ಕ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನಿಲೆನ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ಮದ್ಯೆ ಆರ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಗವತರಾಯೆರ್.<ref>{{cite news |title=ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪ ನಿಧನ |url=https://udayavani.com/yakshagana-bhagavata-prasad-balipa-no-more?lang=kn |work=Udayavani |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವೊಲು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸೇವೆಗಾದ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪೆರೆಗ್ ಅನೇಕ ಗೌರವೊಲು ಲಭಿಸುದುಂಡು. 2022ಡ್ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅರ್ಥಧಾರಿ ಬೊಂಡಾಲ ರಾಮಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಅರೆನ ಪುದರ್‌ದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ '''ಬೊಂಡಾಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'''ಗ್ ಆರ್ ಆಯ್ಕೆ ಆದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಂದೆರ್.<ref>{{cite news |title=Bondala Prashasthi for Prasad Balipa Bhagavatha |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bondala-prashasthi-for-prasad-balipa-bhagavatha-1081571.html |work=Deccan Herald |date=14 February 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಅನಾರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನಿಧನ == ಗಂಟಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಾಯಿನ ಪ್ರಸಾದ್ ಬಲಿಪೆರ್ 11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022ಡ್ ಮಂಗಳೂರುಡ್ ನಿಧನ ಆಯೆರ್. ನಿಧನ ಆಪುನ ಕಾಲೊಡ್ ಆರೆಗ್ 46 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದು ಇತ್ತುಂಡು. ಆರೆನ ಅಗಲಿಕೆಗ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಗಣ್ಯರ್, ಕಲಾವಿದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿಮಾನಿಲು ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=Balipa Prasad passes away |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/balipa-prasad-passes-away-1099862.html |work=Deccan Herald |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Senior Yakshagana artiste Bhagavatha Prasad Balipa passes away in Mangaluru |url=https://publictv.in/senior-yakshagana-artiste-bhagavatha-prasad-balipa-passes-away-in-mangaluru/ |work=Public TV |date=11 April 2022 |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} rkjjdr0s8i2iblmjlqodjuloexlvj40 10 24682 361525 353409 2026-06-16T03:44:19Z CommonsDelinker 412 Removing [[:c:File:Ras.gif|Ras.gif]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 8 June 2026. 361525 wikitext text/x-wiki <abbr title="{{SAFESUBST:<noinclude />#ifeq:{{{title|{{{desc|}}}}}}||{{SAFESUBST:<noinclude />#switch:{{SAFESUBST:<noinclude />lc:{{{1|}}}}} |1|:)|:-)|smile|23|{{SAFESUBST:<noinclude />=}}v{{SAFESUBST:<noinclude />=}}|vsmile|#default = Smiling face |2|(|:(|:-(|sad|sadface|sad face|frown = Sad face |3|;|;)|;-)|wink|12|wink2|13|wink3 = Winking face |4|:$|:-$|blush|embarrassed = Blushing face |5|d|:d|:-d|grin = Grinning face |6|o|:o|:-o|surprise|surprised = Surprised face |7|p|:p|:-p|tongue = Sticking tongue out |8|%)|%-)|confused = Confused face |9|8)|8-)|shade|shades = Shades because everything is cool |10|,|:'(|:'-(|cry|crying|tears = Crying face |11|lightbulb|idea = Lightbulb |14|big-grin|biggrin = Big grin face |15|devil-grin|devil|evil = Evil grin face |16|kiss = Kissing face |17|smirk = Smirking face |18|big-cry|bigcry|sob = Crying face |19|glasses|nerd = Nerd with glasses face |20|0:)|0:-)|angel = Angelic face |21|ttth = Talk to the hand! |22|awesome = Awesome face |24|dp|dontpanic = Don't panic! |25|teeth = Toothy grin |26|angry = Angry face |27|raspberry = Raspberry |28|very-confused = Very confused face |29|sarcastic = Sarcastic |30|kitty = Kitty |31|plain = Plain face |32|christmas|holidays = Holiday season |33|upsidedown = Upside down face |34|smh|troubled = Troubled face}}|{{{title|{{{desc|}}}}}}}}" style="border-bottom: none;">[[File:{{SAFESUBST:<noinclude />#switch:{{SAFESUBST:<noinclude />lc:{{{1|}}}}} |1|:)|:-)|smile|#default = Face-smile.svg{{!}}link= |2|(|:(|:-(|sad|sadface|sad face|frown = Face-sad.svg |3|;|;)|;-)|wink = Face-wink.svg |4|:$|:-$|blush|embarrassed = Face-blush.svg |5|d|:d|:-d|grin = Face-grin.svg |6|o|:o|:-o|surprise|surprised = Face-surprise.svg |7|p|:p|:-p|tongue = Face-tongue.svg |8|%)|%-)|confused = Face-confused.svg |9|8)|8-)|shade|shades = Emblem-cool.svg |10|,|:'(|:'-(|cry|crying|tears = Cry.png |11|lightbulb|idea = Lightbulb.png |12|wink2 = Smile_eye.png |13|wink3 = Wink.png |14|big-grin|biggrin = Face-grin.svg |15|devil-grin|devil|evil = Face-devil-grin.svg |16|kiss = Face-kiss.svg |17|smirk = Face-smile-big.svg |18|big-cry|bigcry|sob = Face-crying.svg |19|glasses|nerd = Face-glasses.svg |20|0:)|0:-)|angel = Face-angel.svg |21|ttth = Face-hand.svg |22|awesome = 718smiley.svg |23|{{SAFESUBST:<noinclude />=}}v{{SAFESUBST:<noinclude />=}}|vsmile = Emoticon_{{SAFESUBST:<noinclude />=}}v{{SAFESUBST:<noinclude />=}}.svg |24|dp|dontpanic = |25|teeth = Teeth.png |26|angry = Face-angry red.png |27|raspberry = |28|very-confused = Confused.png |29|sarcastic = Sarcastic.gif |30|kitty = Kitty emoji.png |31|plain = Face-plain.svg |32|christmas|holidays|santa = Face-smile-christmas.svg |33|upsidedown = Face-upsidedown.svg |34|smh|troubled=Face-troubled.svg}}|{{SAFESUBST:<noinclude />#if:{{{size|}}}|{{{size}}}|18px}}]]</abbr><noinclude> <!-- Please add this template's categories to the /doc subpage - thanks! --> {{documentation}} </noinclude> 70kegm51gazwk24a606xbabhwj7vamv 0 25049 361512 354541 2026-06-16T00:43:59Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361512 wikitext text/x-wiki [[File:Step 3- Treatment of the faecal sludge (5011408425).jpg|thumb|ಕಿದೆ ಗೊಬ್ಬರ]] [[File:Sayayava gobbara.webm|thumb|ಗೊಬ್ಬರದ ಉಪಯೋಗ]] ಕಿದೆ ಗೊಬ್ಬರ ಪಂಡ ಕೃಷಿಕ್ ಪಾಡುನ ಈಟ್. ==ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ== ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿ ಕಟ್ಟುನ ಕಿದೆಕ್ಕ್ ಗುಡ್ಡೆದ ಬಜಕುರೆನ್ ಅರಾದ್ ಪಾಡೊಡು.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಕಂಜಿ ಕಟ್ಟ್ಂಡ ಅವು ಅಂಬಿ ಪಾಡ್ದ್ ಪಡಿಕೆ ಮೈಪುಂಡು. ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕೈಕಂಜಿ ಮುಟ್ಟ್‌ದ್ ನಲಿತ್ಂಡ ಬಜಕುರೆ ಪೊಡಿ ಆದ್ ಕಿದೆ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಪುಂಡು. ==ಕಿದೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಉಪಯೋಗ== ಕಂಡೊಗು,ಕಂಗ್‌ದ ತೋಟೊಗು,ತಾರೆದ ಬಿತ್ತ್‌ಲ್‌ಗ್,ತರಕಾರಿದ ಕೃಷಿಕ್ಕ್,ಪೂತ ದಯಿಕ್ಕ್ ಪೂರ ಕಿದೆ ಗೊಬ್ಬರನ್ ಪಾಡುವೆರ್.<ref>https://anandigreens.com/blogs/news/organic-fertilizer-for-plants</ref> ==ಕಿದೆ ಗೊಬ್ಬರ ಗಳಸುನ ಉದ್ದೇಶ== ಕಿದೆ ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡ್ದ್ ಮಂತಿನ ಕೃಷಿ ವಸ್ತುಲು ಎಡ್ಡೆ ಸತ್ವ ಯುತವಾದುಪ್ಪುಂಡು.ಮಣ್ಣ್‌ದ ಸತ್ವಲ ಒರಿಪುಂಡು.ಬದಲಾದ್ ನಮ ರಾಸಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಗಳಸ್ಂಡ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಸತ್ವಲ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.ಅಂಚೆನೆ ಆ ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡ್ದ್ ಬುಳೆಪಾಯಿನ ತರಕಾರಿನ್ ಪುರ ತಿಂದ್ಂಡ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಲ ಹಾಳಾಪುಂಡು.<ref>{{Cite web |url=https://krishimahiti.com/savayava-krishi-udesh-prayojana/#google_vignette |title=Archive copy |accessdate=2026-03-14 |archivedate=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425195600/https://krishimahiti.com/savayava-krishi-udesh-prayojana/#google_vignette |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== 6310ufl6met6hnijvu9q3kp46no0pw0 0 25366 361517 355460 2026-06-16T02:34:00Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361517 wikitext text/x-wiki ==ಅಸ್ಸಾಂದ ಬಿಹು ನಲಿಕೆ== [[File:Bihu-Dance-assam.jpg|thumb|ಅಸ್ಸಾಂದ ಬಿಹು ನಲಿಕೆ]] ಬಿಹು ನಲಿಕೆ ಪಂಡ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ, ಉಂದು ಬಿಹು ಪರ್ಬೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು ಬೊಕ್ಕ ಅಸ್ಸಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಒಂಜಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ ಆದುಂಡು. ಗುಂಪುಡು ನಡಪುನ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜವನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆತ ಶೈಲಿಡ್ ತ್ವರಿತ ಪಾದದ ಕೆಲಸ ಬೊಕ್ಕ ತ್ವರಿತ ಕೈ ಚಲನೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ನರ್ತಕಿಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದುಂಡು, ಉಂದು ಸಂತೋಷ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವಂತಿಕೆನ್ ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು. ==ಚರಿತ್ರೆ== ಬಿಹು ನಲಿಕೆ ಭೂಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಫಲವತ್ತತೆನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಾಚೀನ ಫಲವತ್ತತೆದ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್, ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯೊಲು ಈ ನಲಿಕೆನ್ ತೆರೆದಿತ್ತಿನ ಜಾಗೊಡು-ಜೋಡುಲೆಡ್, ತೋಟೊಲೆಡ್, ಕಾಡುಲೆಡ್, ಅತ್ತಂದೆ ನದಿ ತೀರೊಡು-ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅಂಜೂರದ ಮರಕುಲೆನ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಬಿಹು ನಲಿಕೆದ ಪಿರಾಕ್ ದ ಚಿತ್ರಣೊಲೆನ್ ಅಸ್ಸಾಂ ದ ತೆಜ್ಪುರ್ ಬೊಕ್ಕ ದರಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ 9ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಶಿಲ್ಪೊಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. ೧೪ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಚುಟಿಯಾ ರಾಜೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣೆರೆನ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ಲಾ ಬಿಹುನ ಉಲ್ಲೇಖೊಲು ತೋಜುಂಡು.<ref>https://www.incredibleindia.net.in/folk-dance-of-assam/</ref> ==ವಿವರ== ನಲಿಕೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಕಲಾವಿದೆರ್-ಜವನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲು-ಪ್ರದರ್ಶನ ರಂಗೊಗು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನಗ. ಪುರುಷೆರ್ *ಧೋಲ್* (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್, ಒಂಜಿ ಡಬಲ್-ಹೆಡ್ಡ್ ಡ್ರಮ್), ಟ್ರಂಪೆಟ್ಸ್, ಬೊಕ್ಕ ಕೊಳಲುಲೆನಂಚಿನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ವಾಜನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಆಂಡ ಪೊಣ್ಣುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕೈನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಸೊಂಟೊದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಅಂಗೈಲೆನ್ ಪಿದಯಿ ತೂದು ದೀಪೆರ್, ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ತಲೆಕೆಳಗಾದ್ ತ್ರಿಕೋನ ಆಕಾರೊನು ರೂಪಿಸವೆರ್. ಅಪಗ ಪೊಣ್ಣುಲು ಸಂಗೀತದ ಲಯೊಗು ಮೃದುವಾದ್ ತೂಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಸೊಂಟೊಡ್ದ್ ಸ್ವಲ್ಪ ದುಂಬು ಬಗ್ಗುವೆರ್. ಕ್ರಮೇಣ, ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಭುಜೊಲೆನ್ ಅಗಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ಪಾದೊಲೆನ್ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬಿಹು ನಲಿಕೆದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿಲುವುನ್ ಅಳವಡಿಸವೆರ್. ಅಂಚನೆ, ಪುರುಷೆರ್ ಪಾಡುನ ಸಂಗೀತ ತೀವ್ರವಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಪೊಣ್ಣುಲು ಪರ್ಯಾಯವಾದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಎದೆ ಬೊಕ್ಕ ಸೊಂಟೊನು ರಾಗೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ದುಂಬುಗು ತಳ್ಳುವೆರ್. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ== ಬಿಹು ನಲಿಕೆಗ್ ಬೋಹಾಗ್ ಬಿಹು ಪರ್ಬೊಡ್ದ್ (ರೊಂಗಾಲಿ ಬಿಹು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ದೇಶೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರ್ಬ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಸ್ಸಾಂ ಪೊಸ ವರ್ಷೊದ ಆಚರಣೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಈ ಪರ್ಬ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಧ್ಯೊಡು ನಡಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಬಿಹು ನಲಿಕೆ ಋತುವಿನ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತಾವುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು—ಫಲವತ್ತತೆ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ಸಾಹದ ಆಚರಣೆ. ಬಿಹು ನಲಿಕೆನ್ ಜವನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಗುಂಪುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್; ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್, ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಣಯ ನಲಿಕೆ ಆದ್ ನಲಿಕೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನಲಿಕೆದ ಫಲವತ್ತತೆಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಂಪರ್ಕ ನರಮಾನಿಯನ ಫಲವತ್ತತೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು-ನಲಿಕೆದ ಇಂದ್ರಿಯ ಸ್ವಭಾವೊದ ಮೂಲಕ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು-ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿದ ಫಲವತ್ತತೆಗ್, ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆಚರಣೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವ ಕೊರ್ಪಿನ ವಸಂತ ಬರ್ಸಗ್ ಸ್ವಾಗತೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಡ್ರಮ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಾರ್ನ್ಪೈಪ್ಸ್ ದಂಚಿನ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಬರ್ಸ ಬೊಕ್ಕ ಗುಡುಗುದ ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ಅನುಕರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.ezcc-india.org/pdf/assam.pdf |title=Archive copy |accessdate=2026-03-23 |archivedate=2025-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250520015205/https://www.ezcc-india.org/pdf/assam.pdf |url-status=dead }}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್, ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಮಾಜೊಡು-ವಿಶೇಷವಾದ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲೊಡು-ಬಿಹು ನಲಿಕೆನ್ ಅಸಹ್ಯೊಡು ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಲು ಉಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಯಿತ ಪ್ರದರ್ಶನೊದ ಇಂದ್ರಿಯ ಸ್ವಭಾವೊ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಲೆನ ನಡುಟು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ್ ಇತ್ತಿನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಂವೇದನೆಲೆನ್ ಘರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಇನಿ, ಬಿಹು ನಲಿಕೆ ಆಧುನಿಕ ಅಸ್ಸಾಂ ಸಮಾಜೊಡು ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಐಕಾನ್ ಆದ್ ಉಂಡು, ಅಸ್ಸಾಂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತುದ ಒಂಜಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಂಕೇತ ಆದ್ ವಿಕಸನ ಆತ್ಂಡ್. ಗುವಾಹಟಿಡ್ ನಡತಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊದ ಭಾಗವಾದ್ 1962ಡ್ ಬಿಹು ನಲಿಕೆದ ಸುರುತ ವೇದಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡತ್ಂಡ್. {{Reflist}} ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026 j567m0a1c52b6dpsaw9dgippvn18yy9 0 25981 361513 356817 2026-06-16T01:15:23Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361513 wikitext text/x-wiki == ಚಾದರ್ ಬದರ್ == [[ಫೈಲ್:Chadar_Badar_Puppetry.jpg|thumb|ಚಾದರ್ ಬದರ್ ದ ಒಂಜಿ ದೃಶ್ಯ]] ಚಾದರ್ ಬದರ್, ಸಂತಾಲ್ ಪಪೆಟ್ರಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಸಂತಾಲ್ ಜನಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ, ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು. ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಸಾಯೊಂದುಪ್ಪುನ ಕಲೆ, ರವಿ ದ್ವಿವೇದಿ ಇಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಕನ್ ಮರ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ದಾಮನ್ ಮುರ್ಮು ಇಂಚಿನ ಘಾತಕೆರೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊಡು ಉಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಆಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ ಚಾದರ್ ಬದರ್ ಸೇರ್ದ್ ಕೈಗೊಂಬೆದ ಕಲೆತ ರೂಪೊಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಂಕುರ್ಗಾಚಿಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಗೊಂಬೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. <ref>{{Cite web |url=https://www.ezcc-india.org/pdf/brochure/cb.pdf |title=Archive copy |accessdate=2026-03-29 |archivedate=2024-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711220514/https://www.ezcc-india.org/pdf/brochure/cb.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮರತ್ತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆದ ಉಲಯಿ ನೇಲುದು ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಬರಿಟ್ ಪರದೆ ದೀದ್ ತೆರೆಯಿನ ಮರತ್ತ ಗೊಂಬೆಲೆನ ಸಹಾಯೊಡು ಚಾದರ್ ಬದರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಲಾವಿದೆ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಬಳಸದ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂತಾಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ದ್ ಪದೊಕುಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪದ್ಯೊಲೆಡ್ ಕತೆಕುಲೆನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ದಿನ ಕೈಗೊಂಬೆಲು ೫ ರ್ದ್ ೯ ಇಂಚ್ ಎತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅವುಲು ಚಲಿಸವೊಲಿಯಾಯಿನ ಕೈಕಾಲುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅವೆನ್ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಅವೆಕ್ ಲಗತ್ತಿಸಾಯಿನ ತಂತಿಲೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್.<ref>https://folklibrary.com/art/chadar-badar</ref> == ಚಾದರ್ ಬದರ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ == ಚಾದರ್ ಬದರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಾದರ್ ಬಡೋನಿ ಪಂಡ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊದ ಬಿರ್ಭೂಮ್, ದಿನಜಪುರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಧಮಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ (ಸಂತಾಲ್) ಗೊಂಬೆ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ತಂತಿದ ಕೈಗೊಂಬೆ, ಉಂದೆಟ್ ರಡ್ಡ್ ಸಾಲುದ ಕೈಗೊಂಬೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅವು ಬುಡಕಟ್ಟ್ ದ ವೇಷಭೂಷಣೊಡು ಅಲಂಕರಿಸದ್, ಒಂಜೊಂಜಿ ಎದುರುಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಸಾಲುಡು ಬುಡಕಟ್ಟ್ ದ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಗುಂಪು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಸಾಲುಡು ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್ ಮಡೋಲ್, ಧೋಲ್ ದಂಚಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ವಾಜನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪುದ ಕೈಗೊಂಬೆಲೆನ ನಡುಟು, ‘ರಾಶಿಕ್’ ಕೈಗೊಂಬೆ ಉಂಡು, ಒರಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಲ್ಪುನ ಮನುಷ್ಯೆ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಡ್ ಕೈಗೊಂಬೆಲು ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ. ಬೊಂಬೆಲೆನ್ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>https://artsandculture.google.com/story/chadar-badar-santhal-storytelling-tradition-banglanatak/4QWxZXsL60vBlg?hl=en</ref> ಈ ರೀತಿದ ತಂತಿ ಗೊಂಬೆಲು ದೇಶೀಯ ಕರಕುಶಲತೆ ಬೊಕ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊದ ಒಂಜಿ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಮ್ಮಿಲನ. ಕೈಗೊಂಬೆಲೆನ್ ತಂತಿಡ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್, ಕೈಗೊಂಬೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲೆನ ಪಾದೊಗು ಕಟ್ಟ್ ದ್, ಕೈಗೊಂಬೆಲೆನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ರಾಗೊಗು ನಲಿಪುವೆರ್. ಕೈಗೊಂಬೆಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಲಿವರ್ ಗ್ ಜೋಡಾದ್ ದೀಪೆರ್, ಚಲನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಕೈಗೊಂಬೆಲೆನ ಕೈ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ ಚಲನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಬನಂ, ಕೊಳಲು, ಮಡೋಲ್, ಧೋಲ್ ಇಂಚಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಗೊಂಬೆಗಾರೆರ್ ಪಾಡುನ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ರಾಗೊಗು ಬೊಂಬೆಲು ನಲಿಪುವೆರ್. ಈ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಕೈಗೊಂಬೆಗಾರೆರ್ ಸ್ವತಃ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿದಿರುಡ್ದ್ ಕೆತ್ತುವೆರ್. ಚಾಡೊರ್ ಬಡೋರ್ ದ ವೇದಿಕೆ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡು. ದಿನಾಜ್ಪುರ್ ಡ್, ವೇದಿಕೆ ಚೌಕ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ, ಬಿರ್ಭೂಮ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಧಮಾನ್ ನ ಚಾಡೋರ್ ಬಡೋರ್ ಗೋಳಾಕಾರದ ವೇದಿಕೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ವೇದಿಕೆ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ ತೆರೆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ವೇದಿಕೆದ ಕೆಳಭಾಗೊಡು, ಲಿವರ್ ನ್ ಜೋಡಾದ್ ಉಪ್ಪುನಲ್ಪ, ಬಟ್ಟೆಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಬಟ್ಟೆದ ಮುಚ್ಚುನೆರ್ದಾತ್ರ, ಈ ರೀತಿದ ಕೈಗೊಂಬೆಗ್ 'ಚಾಡೋರ್ ಬಡೋರ್' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ (ಚಾಡೋರ್ ಬಡೋರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಾಡೋರ್ ಬಡೋನಿ ಪಂಡ ಬಟ್ಟೆಡ್ ಮುಚ್ಚುನವು). ಕೈಗೊಂಬೆಲೆನ ನಲಿಕೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಬರ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ವಿಷಯೊಡು ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಪತ್ನಿಲೆನ ಗಂಡನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಕುಂದುಕೊರತೆಲು, ಬಾಲೆ ಮದಿಮೆನ್ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿದ ವಿಷಯೊಲು, ಡೆಂಗ್ಯೂ ಬೊಕ್ಕ ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟುನಂಚಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯೊಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ವಿಷಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು. ಚಾಡೋರ್ ಬಡೋರ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಷಯೊಲು ಈ ರೀತಿದ ಕೈಗೊಂಬೆ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಚಿಹ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಶೊಲೆನ್ ಪ್ರಸಾರ ಮಲ್ಪುನ ಮಾಧ್ಯಮವಾದ್ ಲಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಟ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ರುಚಿನ್ ಸೇರಾವೊಲಿ. ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026 <nowiki>{{ಉಲ್ಲೇಕೊ}}</nowiki> 7k6i7zfstb1tenuhjiq53vqqsdal09q 0 27202 361514 361347 2026-06-16T01:50:39Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 361514 wikitext text/x-wiki '''ದೇವಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' (ಜನನ: 8 ಮೇ 1953) ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕೆರಾದ್ ಲೋಕ ಪರಿಚಯ ಆತಿನಾರ್. ಅರ್ ನಾರಾಯಣ ಹೆಲ್ತ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್. ಅರ್ 15,000 ಕ್ಕೂ ಮೀರುದಿನ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಲೆನ್ ಮಲ್ತುದೆರ್.<ref>{{cite web |url=http://www.growthinstitute.in/emagazine/dec10/resource-center.html |title=HOW I DID IT: Devi P. Shetty, Narayana Hrudayalaya |publisher=Growth Institute |accessdate=2026-06-13 |archivedate=2013-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131201024427/http://www.growthinstitute.in/emagazine/dec10/resource-center.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Devi Shetty.jpg|thumb|ಡಾ. ದೇವಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] ಕೈಗ್ ಎಕ್ಕುನ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾದ್ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಅರೆನ್ 2004ಡ್ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಬೊಕ್ಕ 2012ಡ್ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ ಮೂಲಕ ಗೌರವಿಸಿದೆರ್.<ref>{{cite web |url=http://www.iammadeinindia.com/?p=1020 |title=Dr. Devi Prasad Shetty – The Poor Man's God |accessdate=2026-06-13 |archivedate=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323003147/http://www.iammadeinindia.com/?p=1020 |url-status=dead }}</ref> == ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ == ಡಾ. ದೇವಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಶೆಟ್ಟಿ 1953 ಮೇ 8 ದಾನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ]] ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite web |url=http://www.iammadeinindia.com/?p=1020 |title=Dr. Devi Prasad Shetty – The Poor Man's God |accessdate=2026-06-13 |archivedate=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323003147/http://www.iammadeinindia.com/?p=1020 |url-status=dead }}</ref> ಐನೇ ತರಗತಿಡ್ ಓದೊಂದುಪ್ಪುನಗ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಹೃದಯ ಕಸಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆದ ಸುದ್ದಿ ಅರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೂರುಂಡು.<ref>{{cite web |url=http://www.growthinstitute.in/emagazine/dec10/resource-center.html |title=HOW I DID IT: Devi P. Shetty, Narayana Hrudayalaya |accessdate=2026-06-13 |archivedate=2013-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131201024427/http://www.growthinstitute.in/emagazine/dec10/resource-center.html |url-status=dead }}</ref> == ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == ಅರ್ ಕುಡ್ಲದ ಕಸ್ತೂರಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಲಂಡನ್‌ದ ಗೈಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಪಂದಿನೆಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite web |url=http://www.growthinstitute.in/emagazine/dec10/resource-center.html |title=HOW I DID IT: Devi P. Shetty, Narayana Hrudayalaya |accessdate=2026-06-13 |archivedate=2013-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131201024427/http://www.growthinstitute.in/emagazine/dec10/resource-center.html |url-status=dead }}</ref> == ನಾರಾಯಣ ಹೃದಯಾಲಯ == 2001ಡ್ ದೇವಿ ಶೆಟ್ರು ಬೆಂಗಳೂರುದ ಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರಡ್ ನಾರಾಯಣ ಹೃದಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite web |url=http://www.iammadeinindia.com/?p=1020 |title=Dr. Devi Prasad Shetty – The Poor Man's God |accessdate=2026-06-13 |archivedate=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323003147/http://www.iammadeinindia.com/?p=1020 |url-status=dead }}</ref> [[File:2019-03-04 Devi Shetty meets Sheikh Hasina in Dhaka (PID-0039813).jpg|thumb|2019-03-04 ದೇವಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನರೆನ್ ಭೇಟಿ ಢಾಕೊಡು ಭೇಟಿ ಆತಿನಿ]] == ಯಶಸ್ವಿನಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ == [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಸರಕಾರೊಟ್ಟುಗ್ ಸೇರ್ದ್ ರೈತರೆಗಾದ್ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ತಿನೆರ್. ಈ ಯೋಜನೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರೆಗ್ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪುನೆಟ್ ಯಶಸ್ವಿ ಆತುಂಡು.<ref>{{cite web |url=http://www.timesnow.tv/Dr-Devi-Prasad-Shetty---Serving-God-and-People-3/videoshow/4340548.cms |title=Dr. Devi Prasad Shetty - Serving God and People |accessdate=2026-06-13 |archivedate=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305015520/http://www.timesnow.tv/Dr-Devi-Prasad-Shetty---Serving-God-and-People-3/videoshow/4340548.cms |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == <references/> ngbebibqz2uo7sle7nrkbgie5s4gufh 0 27230 361508 361464 2026-06-15T17:50:01Z Bharathesha Alasandemajalu 37 361508 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ಸರ್]] | name = ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ | honorific_suffix = [[Order of the Indian Empire|CIE]] [[Indian Civil Service|ICS]] | image = Sir Benegal Rama Rau, governor of Reserve Bank of India.jpg | alt = | caption = Rau in March 1938 | office2 = 2nd [[List of ambassadors of India to the United States|Ambassador of India to the United States]] | term_start2 = 1948 | term_end2 = 1949 | prime_minister2 = [[Jawaharlal Nehru]] | predecessor2 = [[Asaf Ali]] | successor2 = [[Vijaya Lakshmi Pandit]] | office3 = [[List of ambassadors of India to Japan|Head of the Indian Liaison Mission in Tokyo and Political Representative of India with the Supreme Commander Allied Powers in Japan]] | term_start3 = 1947 | term_end3 = 1948 | prime_minister3 = Jawaharlal Nehru | predecessor3 = ''Office established'' | successor3 = [[Birendra Narayan Chakraborty]] | order = 4th | office = Governor of the Reserve Bank of India | term_start = 1 July 1949 | term_end = 14 January 1957 | predecessor = Sir [[C. D. Deshmukh]] | successor = [[K. G. Ambegaonkar]] | birth_date = {{birth date|df=y|1889|7|1}} | birth_place = | death_date = {{death date and age|df=y|1969|12|13|1889|7|1}} | death_place = | alma_mater = [[King's College, Cambridge]] | occupation = Civil servant | signature = Benegal Rama Rau signature.jpg }} '''ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್''' (ಜುಲೈ ೧, ೧೮೮೯ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೧೯೬೯) ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತೊಡು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದ ಸುರುತ ಗವರ್ನರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮಲ್ಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ. ==ಜೀವನ== ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತೊಡು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸುರುತ ಗವರ್ನರ್ ಆಯಿನ ಸರ್ ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮಾ ರಾವ್ ಜುಲೈ ೧, ೧೮೮೯ಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟುದೆರ್.ಕುಡ್ಲ ಮೂಲದ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದ್ ಬೈದಿನ ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮರಾಯೆರ್ನ ಬಾಸೆ ಕೊಂಕಣಿ. ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬಿ.ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ರಾಧಾಬಾಯಿ. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ== ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ (ICS)ದ ಸದಸ್ಯೆ ಆಯೆರೆ ದುಂಬು ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜ್, [[ಮದ್ರಾಸ್]] ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಡ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="munzinger">{{cite web |url =http://www.munzinger.de/search/portrait/Sir+Benegal+Rama+Rau/0/6787.html |title =Sir Benegal Rama Rau |accessdate =2009-05-12 |publisher =Munzinger}}</ref>) ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಯೆರೆ ದುಂಬು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ರಾಮ ರಾವ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊದ ಪಿರವು [[ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲು|ಅಮೇರಿಕ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶೊಲೆಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಗು ದುಂಬು [[ಲಂಡನ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ಡ್ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಆದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮಾ ರಾವ್ 1949 ಡ್ದ್ 1957 ಮುಟ್ಟ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್ ಆದ್ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref>{{Cite web|title=A Mangalorean PM and his RBI Governor Brother: The Extraordinary story of the Benegal Brothers|url=https://www.mangaloretoday.com/opinion/A-Mangalorean-PM-and-his-RBI-Governor-Brother-The-Extraordinary-story-of-the-Benegal-Brothers.html|access-date=2022-01-14|website=mangaloretoday.com}}</ref>. ಅಪಗದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯೊಲು ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಅರೆನ ರಡ್ಡನೆ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯೆರೆ ಮಸ್ತ್ ದುಂಬೇ ಅಧಿಕಾರೊನು ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರ್.<ref name="RBI">{{cite web |url=http://www.rbi.org.in/scripts/governors.aspx |title=List of Governors |accessdate=2006-12-08 |publisher=Reserve Bank of India |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080916083919/http://www.rbi.org.in/scripts/governors.aspx |archivedate=16 September 2008 }}</ref> ==ಕುಟುಂಬ== ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕುಟುಮೊದ ರಾಮ ರಾಯರ್ನ ಮೆಗ್ಯೆಲುಲಾ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಕುಲು. [[ಬೆನಗಲ್ ಸಂಜೀವ ರಾವ್]] ಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞೆ. [[ಬೆನೆಗಲ್ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್]] (ಬಿ.ಎನ್. ರಾವ್) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊಗು ಮುಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರೆನ ಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. [[ಬೆನಗಲ್ ಶಿವರಾಮ್]] ಒರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಪತ್ರಕರ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಲೇಖಕೆರ್..<ref name="munzinger"/><ref>{{cite web|access-date=2025-11-30|title=A stalwart who put his stamp on the Constitution|url=https://www.deccanherald.com/content/132072/a-stalwart-put-his-stamp.html|website=Deccan Herald}}</ref> ಕನ್ನಡಿಗೆರೆನ ಪೆರ್ಮೆದ ಮಗೆ ಬೆನೆಗಲ್ ನರಸಿಂಹ ರಾಯೆರೆನ ಮಾತಾ ಬರವುಲೆನ್ INDIA'S CONSTITUTION IN THE MAKING ಪನ್ಪಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಡ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್. ==ವಿದಾಯ== ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮಾ ರಾವ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೧೯೬೯ಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರ್ ಆಡಳಿತೊಡು ತನ್ನ ಪುದರ್ ನ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೩೬ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರೊಡು ನೈಟ್ ಲಾ ಆಯೆರ್. ==ಉಲ್ಲೇಖಲು== [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲ]] 2m49t0nivip5lfz69cm18uwcm07f2g6 0 27232 361509 361492 2026-06-15T17:52:48Z Bharathesha Alasandemajalu 37 added [[Category:ದೈವಸ್ತಾನೊಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361509 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ | image = | location = ಪಡುಮಲೆ,ಪುತ್ತೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ | deity = ದೇಯಿ ಬೈದ್ಯೆತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ | district = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | state = ಕರ್ನಾಟಕ | country = ಭಾರತ }} [[File:Shree Kshetra Gejjegiri Nandana Bithil.jpg|thumb|Shree Kshetra Gejjegiri Nandana Bithil]] ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ,<ref>https://www.justdial.com/Dakshina-Kannada/Shree-Kshetra-Gejjegiri-Nandana-Bitthl-Badagannur/9999PX824-X824-180225052437-S4M9_BZDET</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಪುತ್ತೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುತ್ತೂರುರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 22ಕಿ.ಮೀ ದೂರಡ್ ಉಂಡು. [[ತುಳುನಾಡ್ದ ಭೂ ಇತಿಹಾಸ|ತುಳುನಾಡ್ದ]] ಅಮರ್ ವೀರೆರ್ ಆಯಿನ [[ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ|ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರೆ]] ಅಪ್ಪೆ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಗ್ ಪುನರ್ ಜೀವನ ಕೊರ್ನ ಇಲ್ಲೇ ಈ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊ.<ref>https://templesocial.in/place/shree-kshetra-gejjegiri-nandana-bitthil-238174-hindu-temple-dakshina-kannada</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಸಾಯನಬೈದ್ಯನ ತಂಗಡಿ ದೇಯಿ. ಆಲೆನ ಕಂಡನಿ ಕರ್ಗಲ್ಲ ತೋಟ ಕಾಂತಣ್ಣ ಬೈದ್ಯೆ. ಕಾಂತಣ್ಣ ಬೈದ್ಯೆರ್ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯನ ತಮ್ಮಲೆನ‌ಮಗೆ . ಅಂಚಾದ್ ಭಾವನೇ ದೇಯಿ ಮರಿಯೆ ಆಯಲ್. ಅಕುಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ದಾರು. ಬಿರ್ಮಣ್ಣ ಬೈದ್ಯೆರ್ನ ಬುಡೆದಿನ ಪುದರ್ಲಾ ದಾರು. ಅಜ್ಜಿನ ಸುದರ್ಶನ್ ಪುಲ್ಲಿಗ್ ದೀಪುನವು ದುಂಬು ದ ಕಾಲದ ಕ್ರಮ . ಆಲ್ ಗೋಲ್ಮಾಲ್ ಆಯಿನ ಕಾರಣ‌ ಕಿನ್ನಿ ದಾರು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ನಡುಟು ದೇಯಿ ತೀರ್ ಪೋಯಲ್. ಕಿನ್ನಿದಾರುನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಪಂಜದ ಮಂತ್ರಿ ಪಯ್ಯ ಬೈದ್ಯೆರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರಿಯೆರ್ . ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲೆಕ ಮದಿಮೆಗ್ ದುಂಬು ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿನ ಜೇವು ಕೇದಗೆ ಪನ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲೆನ್ ಅಲೆನ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ‌ಕುಂಟು ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕಡ್ಗ್ ಬುಡ್ನಗ ಆಲ್ ಮೂರ್ತೆ ಕೆಲಸಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಕಾಡ್ಗ್ ಪೋಯಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆರ್ನ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಬೂರ್ಬಾಲ್. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಏರಾಜೆ ಬರ್ಕೆ ಮನೆತನೊದ ಗುರಿಕಾರೆರಾಯಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆರ್ ಆಲೆನ್ ಮೆಗ್ದಿ ಆದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದೇಯಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀದ್ , ತಾಂಕ್ದ್ ನಾಟಿ ಮರ್ದ್ ದ ವಿದ್ಯೆನ್ ಕಲ್ಪಾಬೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ್ ತನ್ನ ಬಾವೆ ಆಯಿನ ಕಾಂತಣ್ಣ ಬೈದ್ಯರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ .ಇಂಚ [[ದೇಯಿ ‍ಬೈದ್ಯೆತಿ|ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಗ್]] ಆಶ್ರಯ ಕೊರ್ದು ಸಕಲ ನಾಟಿವಿದ್ಯೆನ್ ಕಲ್ಪಾ ದ್ ಪೊಸ ಬದ್ಕ್ ಕೊರ್ನ ಇಲ್ಲ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ .<ref>https://billavas.blogspot.com/2019/10/blog-post.html?m=1</ref> ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆದುಪ್ಪುನಗ ಬೋಂಟೆಗ್ ಕಾಡ್ಗ್ ಪೋಯಿನ ಪಡುಮಲೆ ಬಲ್ಲಾಳ್ರೆಗ್ ಕಾರ್ಗ್ ವಿಷತ ಮುಳ‍್ಳುತಾಗ್ದ್ ಜೀವಸಂಕಟೊಡು ಪುಡೆರೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ವಾ‌ಮರ್ದ್ ಲಾ ಪತ್ತಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಬಲ್ಲಾಳ್ರ್ರು ಬಂಜಿನಾಲ್ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ್ ಲೆತೊಂದು ಬರೆರೆ ದಂಡಿಗೆನ್ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಪಡುಮಲೆತ ಅರಸು ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ನಾಟಿ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ದು ಜೀವ ಒರಿಪುವಲ್. [[ಬಲ್ನಾಡು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೈವಸ್ಥಾನ|ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸು]] ಗುಣ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ತನ್ನ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ಗ್ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಉಂತುವಲ್ . ಒಂತೆ ಪಜ್ಜೆ ದೂರ ಪೋದಾನಗ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಗ್ ಪೆದ್ದೊಲ್ದಿ ಬೇನೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಪಡುಮಲೆತ ಅರಸು ಬೀಡಿಗೆ ಕನತ್ ದ್ ಅಲ್ಪನೇ ನಿದ್ದೆಗೆ ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಪಡುಮಲೆ ಬೀಡ್ ಡ್ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು ಆಯಿನ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪಲ್. ಆಂಡ ಪೆದ್ ದ್ 16ನೇ ದಿನತಾನಿ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಬೀಡ್ದ ಕೈತಲ್ದ ಕೆರೆಟ್ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ ತೀರ್ ಪೋಪಲ್ . ವಿಷಯ ತೆರಿನ ಪಲೆ ಸಾಯನಬೈದ್ಯೆ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ ಪುಣನ್ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಕ್ ಕನತ್ ದ್ ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ತೆ ನೆಕ್ ಸುಮಾರು 450 ವರ್ಷೊದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯ್ಯೆರೆನ್ ತಾಂಕ್ದ್ ಬುಳೆಪಾಯಿನ ಇಲ್ಲ್ “ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್” ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯೆರ್ ತಮ್ಮಲೆನ ಇಲ್ಲ್ ಆಯಿನ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಟೇ ಬಳತ್ದ್‌ಮಲ್ಲೆ ಆಪೆರ್ . ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಗೊಬ್ಬುದು , ಪಾಠ ಕಲ್ತ್ ದ್, ಪರಾಕ್ರಮಿ ಆದ್ ಕಾರಣಿಕ ಪುರುಷೆರಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪೆರ್. ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್, ಏರಾಜೆ ಬಾರಿಕೆ ಪನ್ಪುನ [[ಬಿಲ್ಲವ]] ಮನೆತನೊದ ನೆಲ. ಪಡುಮಲೆ ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸೆರ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಇತ್ತ್ ನ ನಾಲ್ ಗುತ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಎನ್ಮ ಬಾರಿಕೆಲೆಡ್ ಏರಾಜೆ ಬಾರಿಕೆ ಒಂಜಿ. ಅರಸಗ್ ಆಡಳಿತೊಡು ನೆರವಾವೊಂದಿತ್ತ್ ನ ಮನೆತನ ಉಂದು. ===ದಾದ ಉಂಡು ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನಬಿತ್ತ್ ಲ್ಡ್=== '''ಸರೋಳಿಮಂಜಕಟ್ಟೆ''' ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ್ ಕನಯೆರೆ ಕಡಪುರ್ನ ದಂಡಿಗೆ ದೀನ ಸರೋಳಿಮಂಜಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತೆ ಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಕಟ್ಟೆಡ್ ಪವಾಡದಲೆಕ ಒಂಜೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜೆಲೆಕ ಸರೋಳಿಮರ ಅವೇ ಜಾಗೆಡ್ ಬಳಪುಂಡು. ==ಧೂಮಾವತಿ ದೈವಸ್ಥಾನ== ಸರೋಳಿ ಮಂಜಕಟ್ಟೆ ಎದುರುಡು ಧೂಮಾವತಿ ದೈವದ ತಾನ ಉಂಡು. ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ ಮರಣರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ ನ ಧೂಮಾವತಿ ದೈವೊನು ನಂಬುದು ಇತ್ತೆಲಾ ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೇಖೊಲು== [[ವರ್ಗೊ:ದೈವಸ್ತಾನೊಲು]] izc1xmu2y8dqn69jz9yim8s9kg20piu 361528 361509 2026-06-16T06:07:27Z ChiK 1136 Reference edited with [[mw:ProveIt|ProveIt]] #proveit 361528 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ | image = Shree Kshetra Gejjegiri Nandana Bithil.jpg | caption = ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ | location = ಪಡುಮಲೆ,ಪುತ್ತೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ | deity = ದೇಯಿ ಬೈದ್ಯೆತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರ್ | district = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | state = ಕರ್ನಾಟಕ | country = ಭಾರತ }} '''ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ''', <ref>{{Cite web |url=https://www.justdial.com/Dakshina-Kannada/Shree-Kshetra-Gejjegiri-Nandana-Bitthl-Badagannur/9999PX824-X824-180225052437-S4M9_BZDET |accessdate=2026-06-16 |website=www.justdial.com}}https://www.justdial.com/Dakshina-Kannada/Shree-Kshetra-Gejjegiri-Nandana-Bitthl-Badagannur/9999PX824-X824-180225052437-S4M9_BZDET</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಪುತ್ತೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುತ್ತೂರುರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 22ಕಿ.ಮೀ ದೂರಡ್ ಉಂಡು. [[ತುಳುನಾಡ್ದ ಭೂ ಇತಿಹಾಸ|ತುಳುನಾಡ್ದ]] ಅಮರ್ ವೀರೆರ್ ಆಯಿನ [[ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ|ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರೆ]] ಅಪ್ಪೆ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಗ್ ಪುನರ್ ಜೀವನ ಕೊರ್ನ ಇಲ್ಲೇ ಈ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊ.<ref>{{Cite web |url=https://templesocial.in/place/shree-kshetra-gejjegiri-nandana-bitthil-238174-hindu-temple-dakshina-kannada |title=Shree Kshetra Gejjegiri Nandana Bitthil Temple, Kerala {{!}} Darshan, Map & |accessdate=2026-06-16 |website=TempleSocial.in |language=en}}https://templesocial.in/place/shree-kshetra-gejjegiri-nandana-bitthil-238174-hindu-temple-dakshina-kannada</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಸಾಯನಬೈದ್ಯನ ತಂಗಡಿ ದೇಯಿ. ಆಲೆನ ಕಂಡನಿ ಕರ್ಗಲ್ಲ ತೋಟ ಕಾಂತಣ್ಣ ಬೈದ್ಯೆ. ಕಾಂತಣ್ಣ ಬೈದ್ಯೆರ್ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯನ ತಮ್ಮಲೆನ‌ಮಗೆ . ಅಂಚಾದ್ ಭಾವನೇ ದೇಯಿ ಮರಿಯೆ ಆಯಲ್. ಅಕುಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ದಾರು. ಬಿರ್ಮಣ್ಣ ಬೈದ್ಯೆರ್ನ ಬುಡೆದಿನ ಪುದರ್ಲಾ ದಾರು. ಅಜ್ಜಿನ ಸುದರ್ಶನ್ ಪುಲ್ಲಿಗ್ ದೀಪುನವು ದುಂಬು ದ ಕಾಲದ ಕ್ರಮ . ಆಲ್ ಗೋಲ್ಮಾಲ್ ಆಯಿನ ಕಾರಣ‌ ಕಿನ್ನಿ ದಾರು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ನಡುಟು ದೇಯಿ ತೀರ್ ಪೋಯಲ್. ಕಿನ್ನಿದಾರುನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಪಂಜದ ಮಂತ್ರಿ ಪಯ್ಯ ಬೈದ್ಯೆರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರಿಯೆರ್ . ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲೆಕ ಮದಿಮೆಗ್ ದುಂಬು ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿನ ಜೇವು ಕೇದಗೆ ಪನ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲೆನ್ ಅಲೆನ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ‌ಕುಂಟು ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕಡ್ಗ್ ಬುಡ್ನಗ ಆಲ್ ಮೂರ್ತೆ ಕೆಲಸಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಕಾಡ್ಗ್ ಪೋಯಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆರ್ನ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಬೂರ್ಬಾಲ್. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಏರಾಜೆ ಬರ್ಕೆ ಮನೆತನೊದ ಗುರಿಕಾರೆರಾಯಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆರ್ ಆಲೆನ್ ಮೆಗ್ದಿ ಆದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದೇಯಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀದ್ , ತಾಂಕ್ದ್ ನಾಟಿ ಮರ್ದ್ ದ ವಿದ್ಯೆನ್ ಕಲ್ಪಾಬೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ್ ತನ್ನ ಬಾವೆ ಆಯಿನ ಕಾಂತಣ್ಣ ಬೈದ್ಯರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ .ಇಂಚ [[ದೇಯಿ ‍ಬೈದ್ಯೆತಿ|ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಗ್]] ಆಶ್ರಯ ಕೊರ್ದು ಸಕಲ ನಾಟಿವಿದ್ಯೆನ್ ಕಲ್ಪಾ ದ್ ಪೊಸ ಬದ್ಕ್ ಕೊರ್ನ ಇಲ್ಲ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ .<ref>{{Cite web |url=https://billavas.blogspot.com/2019/10/blog-post.html |title=ಕೋಟಿ‌ ಚೆನ್ನಯರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ |accessdate=2026-06-16 |website=ಕೋಟಿ‌ ಚೆನ್ನಯರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ}}https://billavas.blogspot.com/2019/10/blog-post.html?m=1</ref> ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆದುಪ್ಪುನಗ ಬೋಂಟೆಗ್ ಕಾಡ್ಗ್ ಪೋಯಿನ ಪಡುಮಲೆ ಬಲ್ಲಾಳ್ರೆಗ್ ಕಾರ್ಗ್ ವಿಷತ ಮುಳ‍್ಳುತಾಗ್ದ್ ಜೀವಸಂಕಟೊಡು ಪುಡೆರೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ವಾ‌ಮರ್ದ್ ಲಾ ಪತ್ತಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಬಲ್ಲಾಳ್ರ್ರು ಬಂಜಿನಾಲ್ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ್ ಲೆತೊಂದು ಬರೆರೆ ದಂಡಿಗೆನ್ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಪಡುಮಲೆತ ಅರಸು ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ನಾಟಿ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ದು ಜೀವ ಒರಿಪುವಲ್. [[ಬಲ್ನಾಡು ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೈವಸ್ಥಾನ|ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸು]] ಗುಣ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ತನ್ನ ಗೆಜ್ಜೆ ಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ಗ್ ಪಿದಾಡ್ದ್ ಉಂತುವಲ್ . ಒಂತೆ ಪಜ್ಜೆ ದೂರ ಪೋದಾನಗ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿಗ್ ಪೆದ್ದೊಲ್ದಿ ಬೇನೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಪಡುಮಲೆತ ಅರಸು ಬೀಡಿಗೆ ಕನತ್ ದ್ ಅಲ್ಪನೇ ನಿದ್ದೆಗೆ ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಪಡುಮಲೆ ಬೀಡ್ ಡ್ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು ಆಯಿನ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆರೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪಲ್. ಆಂಡ ಪೆದ್ ದ್ 16ನೇ ದಿನತಾನಿ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ ಬೀಡ್ದ ಕೈತಲ್ದ ಕೆರೆಟ್ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ ತೀರ್ ಪೋಪಲ್ . ವಿಷಯ ತೆರಿನ ಪಲೆ ಸಾಯನಬೈದ್ಯೆ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ ಪುಣನ್ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಕ್ ಕನತ್ ದ್ ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ತೆ ನೆಕ್ ಸುಮಾರು 450 ವರ್ಷೊದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯ್ಯೆರೆನ್ ತಾಂಕ್ದ್ ಬುಳೆಪಾಯಿನ ಇಲ್ಲ್ “ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್” ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯೆರ್ ತಮ್ಮಲೆನ ಇಲ್ಲ್ ಆಯಿನ ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿಟೇ ಬಳತ್ದ್‌ಮಲ್ಲೆ ಆಪೆರ್ . ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಗೊಬ್ಬುದು , ಪಾಠ ಕಲ್ತ್ ದ್, ಪರಾಕ್ರಮಿ ಆದ್ ಕಾರಣಿಕ ಪುರುಷೆರಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪೆರ್. ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನ ಬಿತ್ತಿಲ್, ಏರಾಜೆ ಬಾರಿಕೆ ಪನ್ಪುನ [[ಬಿಲ್ಲವ]] ಮನೆತನೊದ ನೆಲ. ಪಡುಮಲೆ ಬಲ್ಲಾಳ ಅರಸೆರ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಇತ್ತ್ ನ ನಾಲ್ ಗುತ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಎನ್ಮ ಬಾರಿಕೆಲೆಡ್ ಏರಾಜೆ ಬಾರಿಕೆ ಒಂಜಿ. ಅರಸಗ್ ಆಡಳಿತೊಡು ನೆರವಾವೊಂದಿತ್ತ್ ನ ಮನೆತನ ಉಂದು. ===ದಾದ ಉಂಡು ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ ನಂದನಬಿತ್ತ್ ಲ್ಡ್=== '''ಸರೋಳಿಮಂಜಕಟ್ಟೆ''' ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ್ ಕನಯೆರೆ ಕಡಪುರ್ನ ದಂಡಿಗೆ ದೀನ ಸರೋಳಿಮಂಜಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತೆ ಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಕಟ್ಟೆಡ್ ಪವಾಡದಲೆಕ ಒಂಜೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜೆಲೆಕ ಸರೋಳಿಮರ ಅವೇ ಜಾಗೆಡ್ ಬಳಪುಂಡು. ==ಧೂಮಾವತಿ ದೈವಸ್ಥಾನ== ಸರೋಳಿ ಮಂಜಕಟ್ಟೆ ಎದುರುಡು ಧೂಮಾವತಿ ದೈವದ ತಾನ ಉಂಡು. ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿನ ಮರಣರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ ನ ಧೂಮಾವತಿ ದೈವೊನು ನಂಬುದು ಇತ್ತೆಲಾ ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೇಖೊಲು== [[ವರ್ಗೊ:ದೈವಸ್ತಾನೊಲು]] fez8z0ifib8ee1pbe2o7zbzvkrm2apj 0 27238 361496 361487 2026-06-15T14:35:59Z A826 4610 A826, ಪುಟೊ [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಥ ಗಾಣಿಗ]] ನ್ [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ತಪ್ಪು ಕಾಗುಣಿತದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 361487 wikitext text/x-wiki '''ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ''' (ಮೂಲೊಡು '''ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಗಾಣಿಗ''' 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1947 – 12 ಜೂನ್ 2025) ಪನ್ಪಿನಾರ್ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ರಡ್ಡ್ ಶೈಲಿಲೆಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿನ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕಲಾವಿದ್ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ದೇವಿ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯೊದ ಮೂಲಕ ಅಪೂರ್ವ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದೆರ್. "ಕುಷ್ಠರ ದೇವಿ" ಪನ್ಪುನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನಾಭಿಮಾನಿಲೆನ ನಡುಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆತೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ 1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ತಾರೀಕುಡು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಗಾಣಿಗ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಿ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗನಾದ್ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯೆರ್. ಬಡಗುತಿಟ್ಟುದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದ ಹೇರಂಜಾಲು ವೆಂಕಟರಮಣ ಗಾಣಿಗರೆನ ಕೈಡ್ ಬಡಗುತಿಟ್ಟುದ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದು ಇತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ರೆ ಚಂದುರೆಡ ಕೈಡ್ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟುದ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಜೀವನ == ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ ಮೇಳ, ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ಮೇಳ, ಕಲಾವಿಹಾರ ಮೇಳ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮೇಳಲೆಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತುದೆರ್. 1970ಡ್ [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳ ಸೇರ್‌ದ್ ಸುಮಾರು 21 ವರ್ಷೊಲೆಗ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುರುಕ ಕಟೀಲು ಒಂಜನೇ ಮೇಳೊಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕಟೀಲು ರಡ್ಡನೇ ಮೇಳೊಡು, ಅಕೆರಿಗ್ ಕಟೀಲು ಮೂಜನೇ ಮೇಳೊಡು ಸೇವೆ ಮಲ್ತುದು ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಮೇಳೊ ಬುಡಿಯೇರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> ದೇವಿ, ನಂದಿನಿ, ಸುಭದ್ರೆ, ಮಂಡೋದರಿ, ದ್ರೌಪದಿ, ಕಯಾದು, ಸೀತೆ, ಅಂಬೆ, ದಮಯಂತಿ, ಮಾಯಾಪೂತನಿ, ಮಾಯಾಶೂರ್ಪನಖಿ ಬೊಕ್ಕ ಚಂದ್ರಮತಿ ಅಂಚಿನ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪರಶುರಾಮ, ವಿಷ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಸಾತ್ವಿಕ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಲೆನ್‌ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತುದೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=857158 |title=Senior Yakshagana artiste Kodi Krishna Ganiga passes away |website=Daijiworld |access-date=15 June 2026 }}</ref> ವಿಶೇಷವಾದ್ ''ಶ್ರೀದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದ ದೇವಿ ಪಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ''ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದ ನಂದಿನಿ ಪಾತ್ರ ಮೇರೆಗ್ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಸನ್ಮಾನೊಲು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸೇವೆಗಾದ್ ಮೆರೆಗ್ ಉಡುಪಿ ಕಲಾರಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ''ಯಕ್ಷಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' (2022), ಹಾರಾಡಿ ರಾಮ ಗಾಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಪಟ್ಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಡಾ. ಜಿ. ಶಂಕರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಗೌರವೊಲು ಲಭಿಸುದುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ನಿಧನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ 2025ರ ಜೂನ್ 12 ತಾರೀಕುಡ್ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಕೋಡಿಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಅರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಸೌಖ್ಯದ ಕಾರಣೊಡ್ ನಿಧನ ಆಯೆರ್. ಆ ಸಮಯೊಡ್ ಅರೆಗ್ 78 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದು ಇತ್ತುಂಡು. ಮೆರೆಗ್ ಬೊಡೆದಿ, ಮೂಜಿ ಆನ್ ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಳ್ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite news |url=https://www.prajavani.net/district/udupi/yakshagana-artist-death-kodi-kushta-ganiga-kundapura-tenku-badagu-mela-3340965 |title=ಕುಂದಾಪುರ: ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} b51cmgdh2kygkhwn4fpoc0vf7cn25og 361505 361496 2026-06-15T16:31:22Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361505 wikitext text/x-wiki '''ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ''' (ಮೂಲೊಡು '''ಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಗಾಣಿಗ''' 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1947 – 12 ಜೂನ್ 2025) ಪನ್ಪಿನಾರ್ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ರಡ್ಡ್ ಶೈಲಿಲೆಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿನ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಕಲಾವಿದ್ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ದೇವಿ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯೊದ ಮೂಲಕ ಅಪೂರ್ವ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದೆರ್. "ಕುಷ್ಠರ ದೇವಿ" ಪನ್ಪುನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನಾಭಿಮಾನಿಲೆನ ನಡುಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆತೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ 1947ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6 ತಾರೀಕುಡು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಗಾಣಿಗ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಿ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗನಾದ್ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯೆರ್. ಬಡಗುತಿಟ್ಟುದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದ ಹೇರಂಜಾಲು ವೆಂಕಟರಮಣ ಗಾಣಿಗರೆನ ಕೈಡ್ ಬಡಗುತಿಟ್ಟುದ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದು ಇತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ರೆ ಚಂದುರೆಡ ಕೈಡ್ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟುದ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಜೀವನ == ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ ಮೇಳ, ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ ಮೇಳ, ಕಲಾವಿಹಾರ ಮೇಳ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಮೇಳಲೆಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತುದೆರ್. 1970ಡ್ [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳ ಸೇರ್‌ದ್ ಸುಮಾರು 21 ವರ್ಷೊಲೆಗ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುರುಕ ಕಟೀಲು ಒಂಜನೇ ಮೇಳೊಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕಟೀಲು ರಡ್ಡನೇ ಮೇಳೊಡು, ಅಕೆರಿಗ್ ಕಟೀಲು ಮೂಜನೇ ಮೇಳೊಡು ಸೇವೆ ಮಲ್ತುದು ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಮೇಳೊ ಬುಡಿಯೇರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> ದೇವಿ, ನಂದಿನಿ, ಸುಭದ್ರೆ, ಮಂಡೋದರಿ, ದ್ರೌಪದಿ, ಕಯಾದು, ಸೀತೆ, ಅಂಬೆ, ದಮಯಂತಿ, ಮಾಯಾಪೂತನಿ, ಮಾಯಾಶೂರ್ಪನಖಿ ಬೊಕ್ಕ ಚಂದ್ರಮತಿ ಅಂಚಿನ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪರಶುರಾಮ, ವಿಷ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷ್ಣ ಅಂಚಿನ ಸಾತ್ವಿಕ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಲೆನ್‌ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತುದೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=857158 |title=Senior Yakshagana artiste Kodi Krishna Ganiga passes away |website=Daijiworld |access-date=15 June 2026 }}</ref> ವಿಶೇಷವಾದ್ ''ಶ್ರೀದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದ ದೇವಿ ಪಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ''ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದ ನಂದಿನಿ ಪಾತ್ರ ಮೇರೆಗ್ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಸನ್ಮಾನೊಲು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಸೇವೆಗಾದ್ ಮೆರೆಗ್ ಉಡುಪಿ ಕಲಾರಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ''ಯಕ್ಷಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' (2022), ಹಾರಾಡಿ ರಾಮ ಗಾಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಪಟ್ಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಡಾ. ಜಿ. ಶಂಕರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಗೌರವೊಲು ಲಭಿಸುದುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2025/06/kodi-kushta-ganiga-krishna-ganiga-yakshagana-artist.html |title=ದೇವಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |website=Yakshagana.in |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ನಿಧನ == ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ 2025ರ ಜೂನ್ 12 ತಾರೀಕುಡ್ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಕೋಡಿಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಅರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಸೌಖ್ಯದ ಕಾರಣೊಡ್ ನಿಧನ ಆಯೆರ್. ಆ ಸಮಯೊಡ್ ಅರೆಗ್ 78 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದು ಇತ್ತುಂಡು. ಮೆರೆಗ್ ಬೊಡೆದಿ, ಮೂಜಿ ಆನ್ ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಳ್ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite news |url=https://www.prajavani.net/district/udupi/yakshagana-artist-death-kodi-kushta-ganiga-kundapura-tenku-badagu-mela-3340965 |title=ಕುಂದಾಪುರ: ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕೋಡಿ ಕುಷ್ಟ ಗಾಣಿಗ ನಿಧನ |newspaper=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=15 June 2026 }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್]] 2gaz156kuyyqwfbcacoor4a1iwffniv 1 27239 361498 361488 2026-06-15T14:35:59Z A826 4610 A826, ಪುಟೊ [[ಪಾತೆರ:ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಥ ಗಾಣಿಗ]] ನ್ [[ಪಾತೆರ:ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ತಪ್ಪು ಕಾಗುಣಿತದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 361488 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27240 361529 361493 2026-06-16T07:03:28Z ChiK 1136 361529 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್ | image = BN Rau 1988 stamp of India.jpg | caption = Rau on 1988 stamp of India | office = [[ Permanent Representative of India to the United Nations ]] | term_start = March 1948 | term_end = 1952 | predecessor = [[ Samar Sen (diplomat) | Samar Sen ]] | successor = [[ Rajeshwar Dayal ]] | office1 = Judge of the [[International Court of Justice]] | term1 = 1952–1953 | predecessor1 = [[Charles de Visscher]] | successor1 = [[Muhammad Zafarullah Khan]] | office2 = [[President of the United Nations Security Council]] | office3 = Minister of Jammu & Kashmir | term2 = June 1950 — July 1950 <br> March 1951 — April 1951 | predecessor3 = [[Kailash Nath Haksar]] | successor3 = [[Ram Chandra Kak]] | term3 = 1944–1945 | birth_date = {{birth date|1887|02|26|df=y}} | birth_place = [[Mangalore]], [[British India]] (now Mangaluru, [[Karnataka]], India) | death_date = {{death date and age|1953|11|30|1887|02|26|df=y}} | death_place = [[Zürich]], [[Switzerland]] | known_for = Legal advisor to constituent assembly | occupation = {{hlist|Civil servant|Jurist|Judge of the [[International Court of Justice]]|Constitutional scholar}} | spouse = | honorific_prefix = '''[[ಸರ್]]''' }} '''ಸರ್ ಬೆನೆಗಲ್ ನರಸಿಂಗ ರಾವ್''' (ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೬, ೧೮೮೭ - ನವೆಂಬರ್ ೩೦, ೧೯೫೩) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕೆರ್, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನೊನು ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಯೆರ್. ಆರ್ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್<ref name=elangovan_bnrau>{{cite book|last=Elangovan|first=Arvind|title=Norms and Politics: Sir Benegal Narsing Rau in the Making of the Indian Constitution, 1935&ndash;1950|location=Oxford, UK|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-949144-5|year=2019|pages=22&ndash;23|quote=In his role as Constitutional Adviser, Rau's contributions consisted of not only advising the Constituent Assembly but also members of the Indian National Congress, and the All-India Muslim League. In the Constituent Assembly itself, Rau's influence was substantive. Significantly, Rau produced the draft constitution, which the drafting committee chaired by B. R. Ambedkar went on to deliberate. Subsequently, Rau was involved in evaluating the comments received on the draft constitution and incorporating them before it was submitted to the Constituent Assembly in late 1948.}}</ref>.<ref name=britannica-bnrau>{{cite journal|title=Sir Benegal Narsing Rau <small>Indian jurist</small> |journal=Encyclopaedia Britannica|url= https://www.britannica.com/biography/Benegal-Narsing-Rau|quote=Sir Benegal Narsing Rau (born February 26, 1887, Karkala or Mangalore, Mysore [now Karnataka], India—died November 30, 1953, Zürich, Switzerland) was one of the foremost Indian jurists of his time. He helped draft the constitutions of Burma (Myanmar) in 1947 and India in 1950 }}</ref><ref name=cewing-rau-rights-2020-lead1>{{cite book|last=Ewing|first=Cindy|editor1-last=Moses|editor1-first=A. Dirk|editor2-last=Duranti|editor2-first=Marco|editor3-last=Burke|editor3-first=Roland|chapter=Codifying Minority Rights: Postcolonial Constitutionalism in Burma, Ceylon, and India|title=Decolonization, Self-Determination, and the rise of Global Human Rights Politics|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-47935-6|year=2020|pages=179&ndash;206|quote= (p. 190) In order to protect both individual and group rights, India's constitutional adviser B. N. Rau prepared a key brief that changed how nights were expressed and enumerated in the constitution. His September 1946 note on fundamental rights expounded on justiciability and the need to identify which rights would be enforceable in court. Justiciability thus became a way to bridge the gap between committee members who wanted to write in as many rights as possible and those who wanted a more narrow set of rights. Rau laid out a scheme to divide fundamental rights into two categories: legally enforceable and not enforceable, pointing to the Irish constitution as a model for framing “a distinction between two broad classes of rights,” referring to “certain rights which require positive action by the State and which can be guaranteed only so far as such action is practicable, while others merely require that the State shall abstain from prejudicial action.” The fundamental rights subcommittee debated Rau's proposal in February 1947, with committee members K. M. Munshi and B. R. Ambedkar initially opposing splitting these rights. ... (p. 191) In March 1947, after the subcommittee concluded debate, the assembly agreed to the expanive bill of rights and divided fundamental rights into two sections based on Rau's original proposal. ... (pp. 192&ndash;193) In early April 1947, Rau completed the fundamental rights report. The constituent assembly convenced for its third session later that month and each subcommittee presented its findings over a series of raucous debates. Patel presented the new draft bill of rights, which was adopted by the assembly on August 28, 1947. Observing these sessions at Constitution House was Chan Htoon, the Burmese constitutional adviser. Aung San tasked Chan Htoon with studying the constitutions of different countries and developing relationships with members of the Indian legal academy. Having developed a friendship with Rau, Chan Htoon discussed the draft constitution with Rau in the setting of the constituent assembly. The cross-border consultations between India and Burma led to the intertwining of their constitutional ideas, best examplified by their provisions on individual rights and state duties.}}</ref> ೧೯೫೦ ಡ್ದ್ ೧೯೫೨ ಮುಟ್ಟ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಡ್ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಲಾ ಇತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಅಣ್ಣೆರ್ ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬಿ.ಶಿವರಾವ್ ==ಬಾಲ್ಯೊ== [[File:Benegal Narasinga Rao.jpg|thumb|left|c. 1909]] ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್ 1887 ಫೆಬ್ರವರಿ 26 ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ಹಿಂದೂ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ ಪಾತೆರುನ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟುದೆರ್.<ref>[https://books.google.com/books?id=RajqAAAAQBAJ&pg=PA140 The Hindu Family and the Emergence of Modern India: Law, Citizenship and Community, Cambridge University Press ]</ref>ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬೆನಗಲ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವು ಖ್ಯಾತ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ರಾವ್ [[ಕುಡ್ಲ]]ದ [[ಕೆನರಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್, ಇಡೀ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ೧೯೦೫ಡ್ [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತೊ]]ಡು ಟ್ರಿಪಲ್ ಫಸ್ಟ್ ಡಿಗ್ರಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್,<ref name=":0">[[#Rau|Rau]], p. xv</ref> ಬೊಕ್ಕ ೧೯೦೬ಡ್ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫಸ್ಟ್ ಡಿಗ್ರಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.[೬] ಒಂಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಡು, ಆರ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ 1909ಡ್ ತನ್ನ ಟ್ರೈಪೊಸ್ ನ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ೯ನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿನೆಡ್‍ದಾವರ ಗಣಿತೊಡು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‍ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ Wranglership ಗೌರವನ್ ಪಡೆಯರ ಆಯಿಜ್ಜಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/2003/12/01/stories/2003120100400800.htm |title=B. N. Rau dead |work=The Hindu |date=1 December 2003 |access-date=13 June 2013 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111012306/http://hindu.com/thehindu/2003/12/01/stories/2003120100400800.htm |archive-date=11 November 2012}}</ref> ==ಬದ್‍ಕ್== [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar Chairman, Drafting Committee of the Indian Constitution with other members on Aug. 29, 1947.jpg|thumb|right|200px|B. N. Rau (sitting extreme right) with [[Ambedkar]] and other members of the Drafting Committee of the Indian Constitution on Aug. 29, 1947.]] ರಾವ್, ತನ್ನ ಕಾಲೊದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿಲೆಡ್ ಒರಿಯೆರ್, 1947ಡ್ [[ಬರ್ಮಾ]] ಬೊಕ್ಕ 1950ಡ್ ಭಾರತೊದ ಸಂವಿಧಾನೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನೊದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆತ ಬಗೆಟ್ ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಇಂಚ ಪಂತೆರ್. {{Blockquote |The credit that is given to me does not really belong to me. It belongs partly to Sir B.N. Rau the Constitutional Advisor to the Constituent Assembly who prepared a rough draft of the Constitution for the consideration of the Drafting Committee. }}<ref>{{Citation | url = http://prasarbharati.gov.in/whatsnew/whatsnew_653363.pdf| title = Dr B.R. Ambedkar concluding speech in constituent assembly on November 25, 1949}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಡ್ (೧೯೫೦-೫೨) ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದಿತ್ತೆರ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಹಾಯೊನು ಶಿಫಾರಸ್ ಮಲ್ತಿನಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್ (ಜೂನ್ ೧೯೫೦).<ref>{{cite web | archive-url=https://web.archive.org/web/20110828045749/http://www.un.org/depts/dhl/resguide/scpres1950.htm | url=http://www.un.org/depts/dhl/resguide/scpres1950.htm | archive-date=28 August 2011 | title=Presidents of the Security Council : 1950–1959 | publisher=United Nations | access-date=11 October 2020}}</ref> ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧೊದ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕಮಾಂಡ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಆರ್ಮಿಸ್ಟೈಸ್ ಕಮಿಷನ್ (ಯುಎನ್ಸಿಎಂಎಸಿ) ದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ==ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸೇವೆ == ರಾವ್, ಮದ್ರಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು, ೧೯೧೦ಡ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಭಾರತದ ಕಾನೂನುದ ಬಗ್ಗೆ ಅರೆನ ಕೃತಿಲೆಡ್ ಭಾರತೊಡು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪುರಾವೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನೊಲು ಉಂಡು. ಒಂತೆ ಸಮಯೊಗು (೧೯೪೪-೪೫) ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್<ref name=":3">[[#Rau|Rau]], p. xviii</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೨ಡ್ದ್ ಅರೆನ ಸಾವುದ ಮುಟ್ಟ, ದಿ ಹೇಗ್ ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊಡು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>[[#Rau|Rau]], pp. xxvii–xxviii</ref> ನ್ಯಾಯಾಲಯೊಗು ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರೆ ದುಂಬು, ಆರ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸ್ಥಾನೊಗು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ್ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆರ್. ==ವಿದಾಯ== ರಾವ್, ೩೦ನೆ ನವಂಬರ್ ೧೯೫೩ನಾನಿ ಕರುಳುದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍ದಾವರ ಜೂರಿಕ್‍ಡ ನಿಧನರಾಯೆರ್.<ref>{{cite news |last1=The New York Times |first1=NYT |title=Sir Benegal Narasing Rau 66 dies |url=https://www.nytimes.com/1953/11/30/archives/sir-benegal-narsing-rau-66-dies-indian-leader-world-court-judge.html |access-date=26 February 2020 |agency=NYT |publisher=NYT |date=30 November 1953}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಲು== [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲ]] e00r5yi1zx5k60xwdfqvykiprvbqmus 0 27242 361497 2026-06-15T14:35:59Z A826 4610 A826, ಪುಟೊ [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಥ ಗಾಣಿಗ]] ನ್ [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ತಪ್ಪು ಕಾಗುಣಿತದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 361497 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] 4i7i4sd1rffjka1io1aq2ady93r12ep 1 27243 361499 2026-06-15T14:35:59Z A826 4610 A826, ಪುಟೊ [[ಪಾತೆರ:ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಥ ಗಾಣಿಗ]] ನ್ [[ಪಾತೆರ:ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ತಪ್ಪು ಕಾಗುಣಿತದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 361499 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಪಾತೆರ:ಕುಂದಾಪುರ ಕುಷ್ಠ ಗಾಣಿಗ]] irydur6exlbay6kcfqr5eknxx8rgmzi 0 27244 361500 2026-06-15T16:22:45Z VASANTH S.N. 157 ಪೊಸ ಲೇಖನೊ 361500 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Pergularia daemia var daemia, habitus, Springbokvlakte.jpg |image_caption = In [[Limpopo]], South Africa |genus = Pergularia |species = daemia |authority = ([[Peter Forsskål|Forssk.]]) [[Emilio Chiovenda|Chiov.]] |synonyms = * ''P. daemia'' <small>(Forssk.) Blatt. & McCann</small> * ''P. extensa'' <small>(Jacq.) N.E.Br.</small> * ''Asclepias daemia'' <small>Forssk.</small> * ''Daemia extensa'' <small>(Jacq.) R.Br. ex Schult.</small> }} '''ಉಗುರುಬೂರು''' ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಪರಾವಲಂಬಿ ಬೂರು. ==ಸ್ಥಳೀಯ ಪುದರ್== [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]]-ವೇಲಿಪರುಟ್ಟಿ,ಉತ್ತಾಮಣಿ [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]]-ದುಶ್ಟುಪು ತುಳು-ಉಗುರುಬೂರು [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]-ವೇಲಿಪರೊಟ್ಟಿ,ಕನ್ನಡ-ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ: ಯುಗ್ಮಫಲಿಕ <ref>{{Cite web |title=ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ|url=https://dn710701.ca.archive.org/0/items/FiveHundredIndianPlants/FiveHundredIndianPlants.pdf }}</ref> ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೊ== ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಪೆರ್ಗುಲೇರಿಯಾ ಡೇಮಿಯಾ, . ಉಂದು ಆಸ್ಕ್ಲೆಪಿಯಾಡಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ದ್‍ನವು. ==ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ== ಉಂದು ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಡ್ದ್ [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಭಾರತ|ಭಾರತ,]] [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನೊ]]ದ ಮೂಲಕ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ದ ಮರುಭೂಮಿ|ಅರೇಬಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು<ref name="flp">{{cite web |title=Pergularia daemia (Forssk.) Chiov. |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=242424223 |work=Flora of Pakistan |publisher=efloras.org |accessdate=26 March 2013}}</ref> ಉಂದು ಸಾದಿಬರಿಟ್, ಕಾಡುಡು ಅತ್ತಂಡ ಕಾಡುದ ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="fzim">{{cite web|last=Hyde|first=M.|title=''Pergularia daemia'' (Forssk.) Chiov. |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=147070 |work=Flora of Zimbabwe |accessdate=15 March 2013|display-authors=etal}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಲು== ವಿರುದ್ಧವಾದ್, ಅಗಲವಾದ್ ಅಂಡಾಕಾರೊಡ್ದ್ ಉಪ-ಕಕ್ಷೀಯ ಇರೆಕುಲು ಗಾತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ದೊದ ದಳೊಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಮಿತ್ತ್ ಗ್ಲಾಬ್ರಸ್ ಆದ್ ಅಡಿಟ್ ವೆಲ್ವೆಟಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು<ref name="flp" />. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧೊಡು ಪುಷ್ಪೊಲು ಚಳಿಗಾಲೊದ ಮಧ್ಯೊಡ್ದ್ ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಸೈಮ್ ಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಪುಷ್ಪದ ಕೊರೊಲ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ-ಮಂಜಳ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಂದ ಬೊಲ್ದುದ ನಳಿಕೆನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು.<ref name="flp" /> ಫಲೊಲು ಸುಮಾರ್ 13 ರ್ದ್ 14 ತಿಂಗೊಲುಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.ಅವು ಮೃದುವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೇಸರ್‍ಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್.ಉಂದು ಅಂಡಾಕಾರದ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name="flp" /> [[File:Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds.jpg|thumb|Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds]] ==ಉಪಯೋಗಲು== ಉಂದು ಮರ್ದ್‍ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ್.ಇರೆ, ಕಾಂಡ, ಚಿಗುರು, ಬಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕೊಲು ಟೆರ್ಪೆನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಫ್ಲೇವೊನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಸ್ಟೆರಾಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಡೆನೊಲೈಡ್ಸ್. ಉಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಕೀಟನಾಶಕ, ಲ್ಯಾಕ್ಸೇಟಿವ್, ಜ್ವರೊ ನಿವಾರಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಫ ನಿವಾರಕ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕ್ಲೆನ ಅತಿಸಾರ, ಮಲೇರಿಯಾಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಜ್ವರೊ, ಕೂಳಿ ಬೇನೆ ಬೊಕ್ಕ ಶೀತೊಗು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿತ ಇರೆ,ಕಾಂಡ ಭಾಗೊಲು ಹೆಪಟೊಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್, ಆಂಟಿ-ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ, ಆಂಟಿಡಯಾಬಿಟಿಕ್, ಆಂಲ್ಜೆಸಿಕ್, ಆಂಟಿಪೈರೆಟಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಂಟಿ-ಇನ್ಫ್ಲಾಮೇಟರಿ ಗುಣೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ==ಪಿದಾಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊಲು== * [http://www.kyffhauser.co.za/Plants1/Pergularia_daemia_subsp_garipensis/Index.htm Kyffhäuser.co.nz: ''Pergularia daemia'' subsp. ''garipensis''] *{{commons category-inline|Pergularia daemia|'''Pergularia daemia'''}} ==ಉಲ್ಲೇಖಲು== rwk80bc20kdks5niw3tekc2vvvvcqk6 361501 361500 2026-06-15T16:23:48Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಸಸ್ಯೊಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361501 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Pergularia daemia var daemia, habitus, Springbokvlakte.jpg |image_caption = In [[Limpopo]], South Africa |genus = Pergularia |species = daemia |authority = ([[Peter Forsskål|Forssk.]]) [[Emilio Chiovenda|Chiov.]] |synonyms = * ''P. daemia'' <small>(Forssk.) Blatt. & McCann</small> * ''P. extensa'' <small>(Jacq.) N.E.Br.</small> * ''Asclepias daemia'' <small>Forssk.</small> * ''Daemia extensa'' <small>(Jacq.) R.Br. ex Schult.</small> }} '''ಉಗುರುಬೂರು''' ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಪರಾವಲಂಬಿ ಬೂರು. ==ಸ್ಥಳೀಯ ಪುದರ್== [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]]-ವೇಲಿಪರುಟ್ಟಿ,ಉತ್ತಾಮಣಿ [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]]-ದುಶ್ಟುಪು ತುಳು-ಉಗುರುಬೂರು [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]-ವೇಲಿಪರೊಟ್ಟಿ,ಕನ್ನಡ-ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ: ಯುಗ್ಮಫಲಿಕ <ref>{{Cite web |title=ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ|url=https://dn710701.ca.archive.org/0/items/FiveHundredIndianPlants/FiveHundredIndianPlants.pdf }}</ref> ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೊ== ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಪೆರ್ಗುಲೇರಿಯಾ ಡೇಮಿಯಾ, . ಉಂದು ಆಸ್ಕ್ಲೆಪಿಯಾಡಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ದ್‍ನವು. ==ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ== ಉಂದು ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಡ್ದ್ [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಭಾರತ|ಭಾರತ,]] [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನೊ]]ದ ಮೂಲಕ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ದ ಮರುಭೂಮಿ|ಅರೇಬಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು<ref name="flp">{{cite web |title=Pergularia daemia (Forssk.) Chiov. |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=242424223 |work=Flora of Pakistan |publisher=efloras.org |accessdate=26 March 2013}}</ref> ಉಂದು ಸಾದಿಬರಿಟ್, ಕಾಡುಡು ಅತ್ತಂಡ ಕಾಡುದ ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="fzim">{{cite web|last=Hyde|first=M.|title=''Pergularia daemia'' (Forssk.) Chiov. |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=147070 |work=Flora of Zimbabwe |accessdate=15 March 2013|display-authors=etal}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಲು== ವಿರುದ್ಧವಾದ್, ಅಗಲವಾದ್ ಅಂಡಾಕಾರೊಡ್ದ್ ಉಪ-ಕಕ್ಷೀಯ ಇರೆಕುಲು ಗಾತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ದೊದ ದಳೊಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಮಿತ್ತ್ ಗ್ಲಾಬ್ರಸ್ ಆದ್ ಅಡಿಟ್ ವೆಲ್ವೆಟಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು<ref name="flp" />. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧೊಡು ಪುಷ್ಪೊಲು ಚಳಿಗಾಲೊದ ಮಧ್ಯೊಡ್ದ್ ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಸೈಮ್ ಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಪುಷ್ಪದ ಕೊರೊಲ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ-ಮಂಜಳ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಂದ ಬೊಲ್ದುದ ನಳಿಕೆನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು.<ref name="flp" /> ಫಲೊಲು ಸುಮಾರ್ 13 ರ್ದ್ 14 ತಿಂಗೊಲುಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.ಅವು ಮೃದುವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೇಸರ್‍ಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್.ಉಂದು ಅಂಡಾಕಾರದ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name="flp" /> [[File:Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds.jpg|thumb|Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds]] ==ಉಪಯೋಗಲು== ಉಂದು ಮರ್ದ್‍ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ್.ಇರೆ, ಕಾಂಡ, ಚಿಗುರು, ಬಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕೊಲು ಟೆರ್ಪೆನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಫ್ಲೇವೊನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಸ್ಟೆರಾಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಡೆನೊಲೈಡ್ಸ್. ಉಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಕೀಟನಾಶಕ, ಲ್ಯಾಕ್ಸೇಟಿವ್, ಜ್ವರೊ ನಿವಾರಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಫ ನಿವಾರಕ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕ್ಲೆನ ಅತಿಸಾರ, ಮಲೇರಿಯಾಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಜ್ವರೊ, ಕೂಳಿ ಬೇನೆ ಬೊಕ್ಕ ಶೀತೊಗು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿತ ಇರೆ,ಕಾಂಡ ಭಾಗೊಲು ಹೆಪಟೊಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್, ಆಂಟಿ-ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ, ಆಂಟಿಡಯಾಬಿಟಿಕ್, ಆಂಲ್ಜೆಸಿಕ್, ಆಂಟಿಪೈರೆಟಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಂಟಿ-ಇನ್ಫ್ಲಾಮೇಟರಿ ಗುಣೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ==ಪಿದಾಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊಲು== * [http://www.kyffhauser.co.za/Plants1/Pergularia_daemia_subsp_garipensis/Index.htm Kyffhäuser.co.nz: ''Pergularia daemia'' subsp. ''garipensis''] *{{commons category-inline|Pergularia daemia|'''Pergularia daemia'''}} ==ಉಲ್ಲೇಖಲು== [[ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು]] i5rbjrspwbc9k73nqm2jxirzth7vk1c 361502 361501 2026-06-15T16:24:07Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಮರ್ದ್‌ದ ದೈ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361502 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Pergularia daemia var daemia, habitus, Springbokvlakte.jpg |image_caption = In [[Limpopo]], South Africa |genus = Pergularia |species = daemia |authority = ([[Peter Forsskål|Forssk.]]) [[Emilio Chiovenda|Chiov.]] |synonyms = * ''P. daemia'' <small>(Forssk.) Blatt. & McCann</small> * ''P. extensa'' <small>(Jacq.) N.E.Br.</small> * ''Asclepias daemia'' <small>Forssk.</small> * ''Daemia extensa'' <small>(Jacq.) R.Br. ex Schult.</small> }} '''ಉಗುರುಬೂರು''' ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಪರಾವಲಂಬಿ ಬೂರು. ==ಸ್ಥಳೀಯ ಪುದರ್== [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]]-ವೇಲಿಪರುಟ್ಟಿ,ಉತ್ತಾಮಣಿ [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]]-ದುಶ್ಟುಪು ತುಳು-ಉಗುರುಬೂರು [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]-ವೇಲಿಪರೊಟ್ಟಿ,ಕನ್ನಡ-ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ: ಯುಗ್ಮಫಲಿಕ <ref>{{Cite web |title=ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ|url=https://dn710701.ca.archive.org/0/items/FiveHundredIndianPlants/FiveHundredIndianPlants.pdf }}</ref> ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೊ== ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಪೆರ್ಗುಲೇರಿಯಾ ಡೇಮಿಯಾ, . ಉಂದು ಆಸ್ಕ್ಲೆಪಿಯಾಡಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ದ್‍ನವು. ==ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ== ಉಂದು ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಡ್ದ್ [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಭಾರತ|ಭಾರತ,]] [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನೊ]]ದ ಮೂಲಕ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ದ ಮರುಭೂಮಿ|ಅರೇಬಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು<ref name="flp">{{cite web |title=Pergularia daemia (Forssk.) Chiov. |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=242424223 |work=Flora of Pakistan |publisher=efloras.org |accessdate=26 March 2013}}</ref> ಉಂದು ಸಾದಿಬರಿಟ್, ಕಾಡುಡು ಅತ್ತಂಡ ಕಾಡುದ ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="fzim">{{cite web|last=Hyde|first=M.|title=''Pergularia daemia'' (Forssk.) Chiov. |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=147070 |work=Flora of Zimbabwe |accessdate=15 March 2013|display-authors=etal}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಲು== ವಿರುದ್ಧವಾದ್, ಅಗಲವಾದ್ ಅಂಡಾಕಾರೊಡ್ದ್ ಉಪ-ಕಕ್ಷೀಯ ಇರೆಕುಲು ಗಾತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ದೊದ ದಳೊಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಮಿತ್ತ್ ಗ್ಲಾಬ್ರಸ್ ಆದ್ ಅಡಿಟ್ ವೆಲ್ವೆಟಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು<ref name="flp" />. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧೊಡು ಪುಷ್ಪೊಲು ಚಳಿಗಾಲೊದ ಮಧ್ಯೊಡ್ದ್ ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಸೈಮ್ ಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಪುಷ್ಪದ ಕೊರೊಲ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ-ಮಂಜಳ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಂದ ಬೊಲ್ದುದ ನಳಿಕೆನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು.<ref name="flp" /> ಫಲೊಲು ಸುಮಾರ್ 13 ರ್ದ್ 14 ತಿಂಗೊಲುಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.ಅವು ಮೃದುವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೇಸರ್‍ಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್.ಉಂದು ಅಂಡಾಕಾರದ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name="flp" /> [[File:Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds.jpg|thumb|Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds]] ==ಉಪಯೋಗಲು== ಉಂದು ಮರ್ದ್‍ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ್.ಇರೆ, ಕಾಂಡ, ಚಿಗುರು, ಬಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕೊಲು ಟೆರ್ಪೆನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಫ್ಲೇವೊನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಸ್ಟೆರಾಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಡೆನೊಲೈಡ್ಸ್. ಉಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಕೀಟನಾಶಕ, ಲ್ಯಾಕ್ಸೇಟಿವ್, ಜ್ವರೊ ನಿವಾರಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಫ ನಿವಾರಕ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕ್ಲೆನ ಅತಿಸಾರ, ಮಲೇರಿಯಾಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಜ್ವರೊ, ಕೂಳಿ ಬೇನೆ ಬೊಕ್ಕ ಶೀತೊಗು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿತ ಇರೆ,ಕಾಂಡ ಭಾಗೊಲು ಹೆಪಟೊಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್, ಆಂಟಿ-ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ, ಆಂಟಿಡಯಾಬಿಟಿಕ್, ಆಂಲ್ಜೆಸಿಕ್, ಆಂಟಿಪೈರೆಟಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಂಟಿ-ಇನ್ಫ್ಲಾಮೇಟರಿ ಗುಣೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ==ಪಿದಾಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊಲು== * [http://www.kyffhauser.co.za/Plants1/Pergularia_daemia_subsp_garipensis/Index.htm Kyffhäuser.co.nz: ''Pergularia daemia'' subsp. ''garipensis''] *{{commons category-inline|Pergularia daemia|'''Pergularia daemia'''}} ==ಉಲ್ಲೇಖಲು== [[ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ದ ದೈ]] bi907o63mpbdeg864wrchcds33iya4i 361503 361502 2026-06-15T16:24:23Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಬೂರುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361503 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Pergularia daemia var daemia, habitus, Springbokvlakte.jpg |image_caption = In [[Limpopo]], South Africa |genus = Pergularia |species = daemia |authority = ([[Peter Forsskål|Forssk.]]) [[Emilio Chiovenda|Chiov.]] |synonyms = * ''P. daemia'' <small>(Forssk.) Blatt. & McCann</small> * ''P. extensa'' <small>(Jacq.) N.E.Br.</small> * ''Asclepias daemia'' <small>Forssk.</small> * ''Daemia extensa'' <small>(Jacq.) R.Br. ex Schult.</small> }} '''ಉಗುರುಬೂರು''' ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಪರಾವಲಂಬಿ ಬೂರು. ==ಸ್ಥಳೀಯ ಪುದರ್== [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]]-ವೇಲಿಪರುಟ್ಟಿ,ಉತ್ತಾಮಣಿ [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]]-ದುಶ್ಟುಪು ತುಳು-ಉಗುರುಬೂರು [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]-ವೇಲಿಪರೊಟ್ಟಿ,ಕನ್ನಡ-ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ: ಯುಗ್ಮಫಲಿಕ <ref>{{Cite web |title=ಉಗುರುಸುತ್ತಿನ ಬಳ್ಳಿ|url=https://dn710701.ca.archive.org/0/items/FiveHundredIndianPlants/FiveHundredIndianPlants.pdf }}</ref> ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೊ== ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಪೆರ್ಗುಲೇರಿಯಾ ಡೇಮಿಯಾ, . ಉಂದು ಆಸ್ಕ್ಲೆಪಿಯಾಡಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ದ್‍ನವು. ==ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ== ಉಂದು ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಡ್ದ್ [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಭಾರತ|ಭಾರತ,]] [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನೊ]]ದ ಮೂಲಕ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ದ ಮರುಭೂಮಿ|ಅರೇಬಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು<ref name="flp">{{cite web |title=Pergularia daemia (Forssk.) Chiov. |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=242424223 |work=Flora of Pakistan |publisher=efloras.org |accessdate=26 March 2013}}</ref> ಉಂದು ಸಾದಿಬರಿಟ್, ಕಾಡುಡು ಅತ್ತಂಡ ಕಾಡುದ ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="fzim">{{cite web|last=Hyde|first=M.|title=''Pergularia daemia'' (Forssk.) Chiov. |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=147070 |work=Flora of Zimbabwe |accessdate=15 March 2013|display-authors=etal}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಲು== ವಿರುದ್ಧವಾದ್, ಅಗಲವಾದ್ ಅಂಡಾಕಾರೊಡ್ದ್ ಉಪ-ಕಕ್ಷೀಯ ಇರೆಕುಲು ಗಾತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ದೊದ ದಳೊಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಮಿತ್ತ್ ಗ್ಲಾಬ್ರಸ್ ಆದ್ ಅಡಿಟ್ ವೆಲ್ವೆಟಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು<ref name="flp" />. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧೊಡು ಪುಷ್ಪೊಲು ಚಳಿಗಾಲೊದ ಮಧ್ಯೊಡ್ದ್ ಮುಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಸೈಮ್ ಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಪುಷ್ಪದ ಕೊರೊಲ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ-ಮಂಜಳ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಂದ ಬೊಲ್ದುದ ನಳಿಕೆನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು.<ref name="flp" /> ಫಲೊಲು ಸುಮಾರ್ 13 ರ್ದ್ 14 ತಿಂಗೊಲುಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.ಅವು ಮೃದುವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೇಸರ್‍ಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್.ಉಂದು ಅಂಡಾಕಾರದ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name="flp" /> [[File:Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds.jpg|thumb|Pergularia daemia (Trellis-vine) seeds]] ==ಉಪಯೋಗಲು== ಉಂದು ಮರ್ದ್‍ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ್.ಇರೆ, ಕಾಂಡ, ಚಿಗುರು, ಬಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕೊಲು ಟೆರ್ಪೆನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಫ್ಲೇವೊನಾಯ್ಡ್ಸ್, ಸ್ಟೆರಾಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಡೆನೊಲೈಡ್ಸ್. ಉಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಕೀಟನಾಶಕ, ಲ್ಯಾಕ್ಸೇಟಿವ್, ಜ್ವರೊ ನಿವಾರಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಫ ನಿವಾರಕ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕ್ಲೆನ ಅತಿಸಾರ, ಮಲೇರಿಯಾಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಜ್ವರೊ, ಕೂಳಿ ಬೇನೆ ಬೊಕ್ಕ ಶೀತೊಗು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿತ ಇರೆ,ಕಾಂಡ ಭಾಗೊಲು ಹೆಪಟೊಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್, ಆಂಟಿ-ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ, ಆಂಟಿಡಯಾಬಿಟಿಕ್, ಆಂಲ್ಜೆಸಿಕ್, ಆಂಟಿಪೈರೆಟಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಂಟಿ-ಇನ್ಫ್ಲಾಮೇಟರಿ ಗುಣೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ==ಪಿದಾಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊಲು== * [http://www.kyffhauser.co.za/Plants1/Pergularia_daemia_subsp_garipensis/Index.htm Kyffhäuser.co.nz: ''Pergularia daemia'' subsp. ''garipensis''] *{{commons category-inline|Pergularia daemia|'''Pergularia daemia'''}} ==ಉಲ್ಲೇಖಲು== [[ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ದ ದೈ]] [[ವರ್ಗೊ:ಬೂರುಲು]] mx2ub5kv9sbrky5d89bzlri2ywdm784 1 27245 361504 2026-06-15T16:26:40Z VASANTH S.N. 157 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361504 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27246 361507 2026-06-15T17:39:21Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ಬರವು 361507 wikitext text/x-wiki ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಮ ದೇಸೊದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಇಂದೆನ್ ೨೦೧೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ತಾಪಿಸಾಯೆರ್ == ಇತಿಹಾಸ== ಬಂಧನ್ ಸಂಸ್ಥೆನ್ 2001 ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಸಬಲೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಒಂಜಿ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಘೋಶ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್. ಉಂದು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ್ದ್ ಸುಮಾರು 60 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಇಪ್ಪುನ ಬಾಗ್ನಾನ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ತನ್ನ ಮೈಕ್ರೋಫೈನಾನ್ಸ್ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಣಕಾಸು) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ಂಡ್. ಬಂಧನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಮ್ಮಿ ಇಪ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲು ತಲುಪಂದಿನ ಜಾಗೆಲೆನ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಎಚ್ಚ ಗಮನ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. 2006 ನೆ ಇಸವಿಡ್, ಬಂಧನ್ ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿನ್ (NBFC) ತನ್ನ ವಶಕ್ಕ್ ದೆತೊಂಡ್. ಉಂದು ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಸೇರ್ದ್ 'ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಪನ್ಪಿನ ಪೊಸ ಸಂಸ್ಥೆ ಪುಟ್ಟ್‌ಂಡ್. 2010 ಡ್, ಉಂದು ದೇಶೊಡೇ ಮಾಮಲ್ಲ ಮೈಕ್ರೋಫೈನಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಮೂಡ್‌ದ್ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 ಡ್, ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಗಾದ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ (RBI) ಅರ್ಜಿ ಪಾಡ್ಂಡ್. ಆರ್‌ಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆನ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಜೂನ್ 17, 2015 ದಾನಿ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಬಂಧನ್‌ಗ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರೆ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಡ್ದ್ ಆದ್ ಭಾರತೊಡು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ್ ಬದಲಾಯಿನ ಸುರುತ ಮೈಕ್ರೋಫೈನಾನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬಂಧನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2015 ದಾನಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ಂಡ್. ಅಪಗದ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾದಿತ್ತಿನ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಆರ್ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 27 ಮಾರ್ಚ್ 2018 ದಾನಿ, ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗ್ ಸೇರ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಯಿನ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಭಾರತದ 8 ನೇ ಮಾಮಲ್ಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಂಡ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 ಡ್, ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುನ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಯಾಯಿನ 'ಗೃಹ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಉಂದೆನ್ ಶೇರು-ಬದಲಾವಣೆದ (share-swap) ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕ್ ದೆತೊಂಡ್. == ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ== ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ 35 ರಾಜ್ಯೊಡು ಸುಮಾರು 6,350 ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್. ಆರ್‌ಬಿಐಡ್ದ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2015 ದಾನಿ 501 ಕವಲುಲು (branches), 50 ಎಟಿಎಂಲು ಬೊಕ್ಕ 2,022 ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್‌ಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಕೆಲಸ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ಮುಟ್ಟದ ಲೆಕ್ಕದಂಚ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ₹1,66,344 ಕೋಟಿ ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ₹1,54,233 ಕೋಟಿದಾತ್ ಸಾಲೊನು ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ==ಪಾಲ್‌ದಾರೆರ್== ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಈಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುಲು ಬಾಂಬೆ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ (BSE) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೇರುಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆತ್ಂಡ್. ಬಂಧನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, 'ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' (BFHL) ದ ಒಂಜಿ ಸಹವರ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2021 ನೆ ಸಮಯೊಡು ಬಿಎಫ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಶೇಕಡಾ 39.99 ದಾತ್ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ, ಬಿಎಫ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಪೂರ್ತಿಯಾದ್ 'ಬಂಧನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' (BFSL) ಒಡೆತನಕ್ಕ್ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡು. ಸುರುಟು ಇತ್ತಿನ ಷೇರುದಾರೆರೆಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಕಲಾಡಿಯಂ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಸಿಂಗಾಪುರದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತು ನಿಧಿ, ಜಿಐಸಿಯ ಒಂಜಿ ಅಂಗ) ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (SIDBI) ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2021 ಟ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಬೇರೆ ಪ್ರಮುಖ ಷೇರುದಾರೆರ್ ಪಂಡ ಹೌಸಿಂಗ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (9.89%) ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾಡಿಯಂ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (7.79%). ==ಉಲ್ಲೇಕ== 68es6ev90n3lw17fk10ug6qeown6aqx 1 27247 361522 2026-06-16T03:01:56Z Hariprasad Shetty10 6127 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361522 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27248 361523 2026-06-16T03:17:40Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox person | name = ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | native_name = ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | occupation = ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ, ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ | known_for = ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ }} '''ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' ಅರ್ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಿರಿಯ ಭಾ... 361523 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | native_name = ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | occupation = ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ, ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ | known_for = ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ }} '''ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' ಅರ್ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತೆರ್, ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ವೇಷಧಾರಿ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಂದಿನ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ್ ದಶಕಲೆಕ್ಕು ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ಮೇರ್, ಅಗರಿ ಶೈಲಿ, ರಂಗಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾವಿದರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಗ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾತೆರ್. ಕುರಿಯ ಮನೆತನದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆನ್ ಮುಂದುವರೆಸಾಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರಾದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2022/05/03/kuriya-ganapathi/ |title=ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಮಾನ್ಯ ಯಕ್ಷಕಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಯಕ್ಷದೀಪ |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಪಿರವು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಳ್ವೆ == ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುರಿಯ ಮನೆತನೊದ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅರ್ ಬಾಲ್ಯೊಡುದೇ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಿಸರಡ್ ಬೆಳೆದೆರ್. ಮೇರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರಾಯಿನ ಕುರಿಯ ವಿಠಲ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುರುಕ ವೇಷಧಾರಿಯಾದ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾಗವತಿಕೆಡ್ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಾಯೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2022/05/shri-vidyamanya-prashasti-for-yakshagana-artist-kuriya-ganapathi-shastri.html |title=Shri Vidyamanya Prashasti for Yakshagana artist Kuriya Ganapathi Shastri |publisher=Yakshagana.in |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಜೀವನ == ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅರ್ [[ಕಟೀಲು]] ಮೂಜನೇ ಮೇಳೊಡು ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತೆರ್ ಆದ್ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಗರಿ ಕ್ರಮ, ಪ್ರಸಂಗಲೆನ ಆಳದ ಅರಿವು ಬೊಕ್ಕ ರಂಗದ ಹಿಡಿತದ ಒಟ್ಟುಗು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೆನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡ್ದೆರ್. ಸುರು ಸುರುಟು ಮಹಿಷಾಸುರ ಪಾತ್ರಲೆನ ಮಲ್ತಿನ ಆರ್ ಭಾಗವತೆರ್ ಆದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡ್ದೆರ್. ಅವೆತೊ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರೊಟ್ಟುಗ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ರ್ ಪೊಸ ತಲೆಮಾರುದ ಕಲಾವಿದರೆನ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಕಾರ್ಯೊಗು ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://yakshagana.com/%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%95-%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80-%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE-%E0%B2%97%E0%B2%A3%E0%B2%AA/ |title=ರಂಗನಾಯಕ ಶ್ರೀ ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ |publisher=Yakshagana.com |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಪುರಸ್ಕಾರೊ ಬೊಕ್ಕ ಸನ್ಮಾನೊ == * '''ಶೇಣಿ ಪುರಸ್ಕಾರ''' – ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಚಾರಿಟೆಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಪುರಸ್ಕಾರಗ್ ಭಾಜನ ಆತೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/kuriya-ganapathi-shastri-ganesh-kolakadi-sheni-award/articleshow/67313603.cms |title=ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಗಣೇಶ ಕೊಲೆಕಾಡಿಗೆ ಶೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=16 June 2026}}</ref> * '''ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಮಾನ್ಯ ಯಕ್ಷಕಲಾ ಪುರಸ್ಕಾರ''' (2022) – ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ್ ಕೊರ್ಪಿನ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಾದ್ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪಡ್ದೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://udayavani.com/topnews-karnataka-edition/yakashagana-kuriya-ganapathi-shastri?lang=kn |title=ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಮಾನ್ಯ ಯಕ್ಷಕಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಉದಯವಾಣಿ |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಕೊಡುಗೆ == ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಭಾಗವತಿಕೆ ಪರಂಪರೆನ್ ಉಳಿಪಾವುನ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಳೆಪಾವುನ ಕಾರ್ಯದ್ ಕುರಿಯ ಗಣಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅರೆನ ಕೊಡುಗೆ ಮಲ್ಲ. ಆರ್ ಅವೆತೋ ಕಲಾವಿದರೆಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊರ್ತಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಶಿಸ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾತ್ಮಕತೆನ್ ಕಾಪಾಡ್‌ದ್ ಬತ್ತೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} nukbdy1ypexj124rstkrtcbaemsta5v 1 27249 361524 2026-06-16T03:17:58Z Hariprasad Shetty10 6127 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361524 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27250 361526 2026-06-16T04:09:39Z VASANTH S.N. 157 ಪೊಸ ಲೇಖನೊ 361526 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕುಂದಾಪುರ ವಾಮನ ಕಾಮತ್ | image = The President, New Development Bank, Shri K.V. Kamath addressing a press conference after the Second National Development Bank (NDB) Annual Board of Governors’ Meeting, in New Delhi on April 01, 2017 (Cropped).jpg | caption = | office1 = 1st Chair of the [[New Development Bank]] | term_start1 = 11 May 2015 | term_end1 = 27 May 2020 | predecessor1 = Office established | successor1 = [[Marcos Prado Troyjo]]<ref>{{cite news |url =https://www.businesstoday.in/current/corporate/kv-kamath-demits-office-as-ndb-president-brazil-marcos-troyjo-to-replace/story/405429.html|title =KV Kamath demits office as NDB President, Brazil's Marcos Troyjo to replace|publisher =Business Today|quote =Kamath, 72, was the non-executive Chairman of the ICICI bank beside Chairman of the IT bellwether Infosys before joining the NDB.|location =New Delhi |date =May 30, 2020|website =businesstoday.in|access-date =June 4, 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1947|12|02}} | birth_place = [[Mangalore]], [[Madras State|Province of Madras]], [[Dominion of India]] (present-day [[Karnataka]], [[India]]) | death_date = | death_place = | alma_mater = [[National Institute of Technology Karnataka|NITK]]<br/>[[Indian Institute of Management, Ahmedabad|IIM Ahmedabad]] | occupation = President of [[New Development Bank]]<br/>former Independent director at [[Infosys]]<br/>former Chairman of [[ICICI Bank]] | spouse = Rajalaxmi | children = Ajay Kamath (son)<br/>Ajnya Kamath Pai (daughter) | parents = | awards = [[Padma Bhushan]] | networth = }} '''ಕುಂದಾಪುರ ವಾಮನ್ ಕಾಮತ್ '''(ಪುಟ್ಟು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨, ೧೯೪೭) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕರ್, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿನಾರ್.<ref>{{cite news |title=Kamath, the force behind ICICI's rise |url=https://www.deccanherald.com/content/157931/kamath-force-behind-icicis-rise.html |access-date=9 November 2018 |publisher=[[Deccan Herald]]}}</ref> ==ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ== ೧೯೭೧ಡ್, ಕಾಮತ್ ಭಾರತೊಡು ಕೆಲವು ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಲೆಗ್ ಹಣಕಾಸು ಕೊರ್ಪಿನ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಡ್ ಸೇರ್ದೆರ್. ೧೯೮೮ಡ್, ಆರ್ ಏಷ್ಯನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗ್ ಸೇರ್ದೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ [[ಚೀನಾ]], [[ಭಾರತ]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಬೊಕ್ಕ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ದೇಶೊಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಮುಂದಾಳತ್ವ ಮಲ್ತೆರ್. [೧][೨] ಮೇ ೧, ೧೯೯೬ ಡ್ದ್, ಕಾಮತ್ [[ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಇಒ ಆದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ೩೦, ೨೦೦೯ ಗ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನೊಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಯಿನ ಮುಟ್ಟ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಾಮತ್ ಒಂಜೇ ಕೈಟ್ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆ ಮಲ್ಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ದ ನಾನ್-ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಚೇರ್ಮನ್ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{cite web|url=https://people.forbes.com/profile/kundapur-vaman-kamath/42494|archive-url=https://web.archive.org/web/20081007143839/http://people.forbes.com/profile/kundapur-vaman-kamath/42494|url-status=dead|archive-date=7 October 2008|title=Sheikha Mozah Bint Nasser Al-Missned|access-date=9 November 2016}}</ref> ಮೇ ೨, ೨೦೧೧ಡ್, ಕಾಮತ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ದ ನಾನ್-ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಯೆರ್. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೧, ೨೦೧೧ಡ್, ಕಾಮತ್ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‍ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಬತ್ತೆರ್.<ref>[http://www.indiainfoline.com/Markets/News/KV-Kamath-Infosys-may-spend-US-dollar-1bn-on-acquisitions/5224938565 IIFL: KV Kamath: Infosys may spend US$1bn on acquisitions]</ref> He remained Chairman till June 2015.<ref>{{cite news |title=KV Kamath steps down from Infosys, R Seshasayee appointed |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/kv-kamath-steps-down-from-infosys-r-seshasayee-appointed-non-executive-chairman/articleshow/47553476.cms |access-date=9 November 2018 |publisher=[[The Economic Times]]}}</ref> [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್]] ಪಂಡ ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೆ ಮಲ್ಲ ಐಟಿ ಸೇವೆಲೆನ ಕಂಪೆನಿ. [File:The Chairman ICICI and the President Designate BRICS Bank, Shri K.V. Kamath calls on the Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Information & Broadcasting, Shri Arun Jaitley, in New Delhi on May 18, 2015.jpg|thumb|300px|The Chairman ICICI and the President Designate BRICS Bank, Shri K.V. Kamath calls on the Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Information & Broadcasting, Shri Arun Jaitley, in New Delhi on May 18, 2015.]] ೨೦೧೪ಡ್, [[ಬ್ರಿಕ್ಸ್]] ದೇಶೊಲೆನ ಮುಖಂಡೆರ್ ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈಡ್ ನ್ಯೂ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್, ಉಂದೆತ ಆರಂಭಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ೫೦ ಬಿಲಿಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಆಯಿನ ಸುರುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ್ ಮುನ್ನಡೆಸಾಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಜಿಯೋ ಫೈನಾನ್ಸ್‍ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Reliance Industries Limited – Retail Markets {{!}} Telecom {{!}} Petroleum Refining & Marketing {{!}} Petrochemicals {{!}} Hydrocarbon Exploration & Production {{!}} Jio 4G {{!}} Reliance Shares |url=https://www.ril.com/about/board-of-directors/k-v-kamath |access-date=2024-11-13 |website=Reliance Industries Limited |language=en}}</ref> ==ಗೌರವೊಲು== ಇಂಬೆರೆಗ್ ೨೦೦೮ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್‍ದ್‍ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=Press Information Bureau |url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=34924 |access-date=9 November 2016}}</ref> ajayv3o2h2qseb47j2e2oyd1tb1q7qk 1 27251 361527 2026-06-16T04:10:29Z VASANTH S.N. 157 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361527 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27252 361533 2026-06-16T08:40:53Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox person | name = ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ | native_name = ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ | birth_date = 1956 | birth_place = ಭಾಗಮಂಡಲ, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | death_date = 18 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 | occupation = ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ, ಲೇಖಕ, ಸಂಪಾದಕ | known_for = ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷ... 361533 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ | native_name = ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ | birth_date = 1956 | birth_place = ಭಾಗಮಂಡಲ, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | death_date = 18 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 | occupation = ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ, ಲೇಖಕ, ಸಂಪಾದಕ | known_for = ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತಿಕೆ }} '''ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್''' (1956 – 18 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017) ಆರ್ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಗವತೆರ್, ಲೇಖಕ ಬೊಕ್ಕ ''ಯಕ್ಷಪ್ರಭಾ'' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಪಾದಕ ಆದು ಇತ್ತಿನಾರ್. ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಾಯನ ಶೈಲಿ, ರಾಗಲೆಡ್ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪುರಾಣೊದ ಗಾಢ ಜ್ಞಾನದೊಟ್ಟುಗು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆತಿನೆರ್. ಆರ್ [[ಕಟೀಲು]] ನಾಲ್ಕನೇ ಮೇಳೊದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರಾದ್ ರಡ್ದ್ ದಶಕೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಮಲ್ತುದೆರ್.<ref>{{cite news |title=ಖ್ಯಾತ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ ರಾವ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |url=https://kannada.oneindia.com/news/mangaluru/renowned-yakshagana-artist-kubanur-shridhar-rao-passed-away-125727.html |work=Oneindia Kannada |date=18 September 2017}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ ಆರ್ 1956ಡ್ [[ಕೊಡಗು]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗಮಂಡಲಡ್ ಜನನ ಆಯಿರ್. ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನೊನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಬಣೂರುಡ್ದು ಕಳೆತಿನ ಕಾರಣೊಡ್ ಆರ್ "ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್" ಪಂದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಯಾಂತ್ರಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮಲ್ದಿನ ಆರ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗ್ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸೊನ ಅತ್ತಂದೆ ಆವೇನೇ ವೃತ್ತಿಯಾತ್ತ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=K. Shridhar Rao passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/k-shridhar-rao-passes-away/article19713415.ece |work=The Hindu |date=18 September 2017}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಜೀವನ == ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ ಆರ್ ಐ. ರಘು ಮಾಸ್ತರ್‌ಡ್ದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಡ್ಕಸ್ತ ರಾಮಚಂದ್ರ ಭಟ್ ಆರ್‌ಡ್ದು ಮದ್ದಳೆದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಭಾಗವತಿಕೆಡ್ ವಿಷಯಡ್ ಟಿ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಮಯ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಂಬಾಡಿ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ ಆರ್‌ಲೆಡ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=K. Shridhar Rao passes away |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/k-shridhar-rao-passes-away/article19713415.ece |work=The Hindu |date=18 September 2017}}</ref> ಆರ್ ನಂದಾವರ, ಅರುವ, ಬಪ್ಪನಾಡು, ಕದ್ರಿ, ಕಾಂತಾವರ ಅಂಚಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊಲೆಡ್ ಭಾಗವತರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಿರ ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮೇಳೊಡು ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತರಾದ್ ಸುಮಾರು 25 ವರ್ಷೊ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಂತೆರ್.<ref>{{cite news |title=ಭಾಗವತೋತ್ತಮ ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ ರಾವ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/renowned-yakshagana-bhagavath-kubanuru-shridhar-rao-no-more/articleshow/60736221.cms |work=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |date=19 September 2017}}</ref> ಆರೆನ ಗಾಯನಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟಾದ್ ತೋಜೊಂದು ಇತ್ತುಂಡು. ರಾಗಲೆಡ್ ಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಂಗಲೆಡ್ ಆಳವಾಯಿನ ಅರಿವುದ ಮೂಲಕ ಆರ್ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟುದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವತರೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ''ಭಾಗವತೋತ್ತಮ'' ಪಂದ್ ಗೌರವ ಬಿರುದು ಇತ್ತುಂಡು.<ref>{{cite news |title=Yakshagana singer, Shridhar Rao passes away |url=https://www.mangaloretoday.com/main/Yakshagana-singer-Shridhar-Rao-passes-away.html |work=Mangalore Today |date=19 September 2017}}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಕಾರ್ಯ == ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ ಆರ್ ಸುಮಾರು 25 ವರ್ಷೊ ಕಾಲ ''ಯಕ್ಷಪ್ರಭಾ'' ಪುದರ್ ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆನ ನಡಪಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. (ಆರ್ ಕೀರ್ತಿ ಶೇಷ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಕಟೀಲು ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು ''ಯಕ್ಷಪ್ರಭಾ'' ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ ನ್ ನಡಾಪಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್) ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ಲಾ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಪಾಲು ಪಡದ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನೆರ್. ಆರೆನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಲೆಡ್ ''ದಾಶರಥಿ ದರ್ಶನ'', ''ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಕರ್ಷಣ'', ''ಮನುವಂಶ ವಾಹಿನಿ'', ''ಮಹಾಸತಿ ಮಂದಾಕಿನಿ'', ''ಕಾಂತಾವರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಬೊಕ್ಕ ''ಪಟ್ಟದ ಮಣೆ'' ಸೇರೊಂದುಂಡು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಿರಿಯ ಯಜಮಾನೆರ್ ಕಲ್ಲಾಡಿ ವಿಠಲ ಶೆಟ್ಟಿ ಆರೆನ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ''ಯಕ್ಷವಿಜಯ ವಿಠಲ'' ಕೃತಿನ ಲಾ ರಚನೆ ಮಲ್ದೆರ್.<ref>{{cite news |title=ಖ್ಯಾತ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ ರಾವ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |url=https://kannada.oneindia.com/news/mangaluru/renowned-yakshagana-artist-kubanur-shridhar-rao-passed-away-125727.html |work=Oneindia Kannada |date=18 September 2017}}</ref> == ನಿಧನ == 2017ನೆ ಇಸ್ವಿದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳು ಸಿಂಗಾಪುರ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಅರೆನ ಮಗಳೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಆದು, ಬೆಂಗಳೂರ್ದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಸೇರಾಯೆರ್. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಕಾರಿ ಆವಂದೆ 18 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017ಡ್ ಆರ್ ನಿಧನ ಆಯೆರ್. ನಿಧನ ಆನಗ ಆರೆಗ್ 66 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದು ಇತ್ತುಂಡು.<ref>{{cite news |title=ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾಗವತ ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ್ ರಾವ್ ವಿಧಿವಶ |url=https://publictv.in/yakshagana-bhagavata-kubanoor-sridhar-rao-passed-away/ |work=Public TV |date=18 September 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=ಭಾಗವತೋತ್ತಮ ಕುಬಣೂರು ಶ್ರೀಧರ ರಾವ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/renowned-yakshagana-bhagavath-kubanuru-shridhar-rao-no-more/articleshow/60736221.cms |work=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |date=19 September 2017}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [https://publictv.in/yakshagana-bhagavata-kubanoor-sridhar-rao-passed-away/ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟಿವಿ ವರದಿ] * [https://kannada.oneindia.com/news/mangaluru/renowned-yakshagana-artist-kubanur-shridhar-rao-passed-away-125727.html ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ ವರದಿ] b5froo2vfovtfzqu4cq0wceah98ut5o 1 27253 361534 2026-06-16T08:41:22Z Hariprasad Shetty10 6127 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361534 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27254 361535 2026-06-16T08:53:29Z VASANTH S.N. 157 ಪೊಸ ಲೇಖನೊ 361535 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಜೆಕಾರ್ | native_name = | native_name_lang = kn | settlement_type = [[ಹಳ್ಳಿ]] | image_skyline = Ajekaru.jpg | image_alt = | image_caption = Karnataka SH1 towards Karkala at Ajekar | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location of Ajekar in Karnataka, India | coordinates = {{coord|13.3200755|N|74.99977579|E|display=inline}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯೊ]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[Administrative divisions of India|ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_name2 = [[ತುಳುನಾಡ್]] | subdivision_type3 = [[List of districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name3 = [[ಉಡುಪಿ]] | subdivision_type4 = [[Tehsils of India|ತಾಲೂಕು]] | subdivision_name4 = [[ಕಾರ್ಕಳ]] | founder = | named_for = | government_type = [[ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ]] | governing_body = | leader_title = [[Sarpanch]] | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 75 | population_total = | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tulu language|Tulu]], [[Konkani Language|Konkani]], [[Kannada Language|Kannada]], [[Malayalam language|Malayalam]], [[Beary language|Beary]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 574101 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08258 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಅಜೆಕಾರ್''' [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ದ [[ಕಾರ್ಕಳ]] ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರು ಅಜೆಕಾರ್.<ref>{{Cite news |date=2025-07-03 |title=58 quintals of rice seized in Karnataka's Ajekar; accused flees during raid |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/rice-seized-in-ajekar-as-accused-flees-during-raid/articleshow/122225504.cms |access-date=2026-03-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ಉಂದು ಕಾರ್ಕಳರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 15 ಕಿ.ಮೀ, ಉಡುಪಿಡ್ದ್ 40 ಕಿ.ಮೀ, ಕುಡ್ಲದ ಈಶಾನ್ಯೊಗು ಸುಮಾರ್ 65 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ಡ್ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುದ ಅಜೆಕಾರ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಗಣದಬೆಟ್ಟುಡ್ ೧೪ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನೊನು ತಿಕ್ಕ್‍ದುಂಡು.<ref>{{Cite news |date=2022-09-22 |title=Karnataka: 14th-century Kannada inscription found in Udupi district’s Ajekar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/karnataka-14th-century-kannada-inscription-found-in-udupi-districts-ajekar/articleshow/94381839.cms |access-date=2026-03-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ಮೂಲು ಒಂಜಿ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು.ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಹೊಯ್ಸಳೆರ್ನ ಕಾಲದ ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿನ ವಿಗ್ರಹೊ ಉಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} 3eyk3s15gm8cpl52dow6l9gjeu4ujy8 1 27255 361536 2026-06-16T08:54:22Z VASANTH S.N. 157 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361536 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27256 361537 2026-06-16T08:55:58Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಗೇರುಕಟ್ಟೆ ಗಂಗಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಆರ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] ತಾಲೂಕುದ ಗೇರುಕಟ್ಟೆಡ್ದು ಅಮ್ಮು ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ ಕಮಲ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗನಾದ್ ಜನನ ಆಯೆರ್. ಬಾಲ್ಯೊಡೇ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡ್ ಆಸಕ್ತಿ ಬ... 361537 wikitext text/x-wiki == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಗೇರುಕಟ್ಟೆ ಗಂಗಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಆರ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] ತಾಲೂಕುದ ಗೇರುಕಟ್ಟೆಡ್ದು ಅಮ್ಮು ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ ಕಮಲ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗನಾದ್ ಜನನ ಆಯೆರ್. ಬಾಲ್ಯೊಡೇ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡ್ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಾಯಿನ ಆರ್ ಅರೆನ 16ನೆ ಪ್ರಾಯೊಡ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರೊಡ್ ಖ್ಯಾತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಗುರು ಪಡ್ರೆ ಚಂದು ಆರೆನ ಕೈಸೆರ್ದ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite news |title=Mangaluru: Yakshagana artiste Gerukatte Gangaiah Shetty collapses during performance, dies |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=443923 |work=Daijiworld |date=23 March 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Yakshagana artiste collapses on stage, dies |url=https://www.business-standard.com/amp/article/pti-stories/yakshagana-artiste-collapses-on-stage-dies-117032300842_1.html |work=PTI |date=23 March 2017}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ == ಗಂಗಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಆರ್ ಸುಮಾರು 47 ವರ್ಷೊ ಕಾಲ ಕಟೀಲು ಶ್ರೀದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊದ ಒಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧೊಡು ಇತ್ತೆರ್. ಬಣ್ಣದ ವೇಷಧಾರಿಯಾದ್ ಆರ್ ಮಹಿಷಾಸುರ, ಮೈರಾವಣ, ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ, ಅರುಣಾಸುರ ಮೊದಲಾದ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ದ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೆನ ಮನಸ್ಸು ಗೆಂದ್ದಿತ್ತೆರ್. ವಿಶೇಷಾದ್ ''ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಪ್ರಸಂಗದ ಮಹಿಷಾಸುರ ಪಾತ್ರೊದ ಅಭಿನಯೊಡು ಆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗೊಡ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite news |title=Veteran Yakshagana artist Gerukatte Gangaiah Shetty dies while performing on stage |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/veteran-yakshagana-artist-gerukatte-gangayya-shetty-dies-while-performing-stage-59119 |work=The News Minute |date=23 March 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Tragedy on stage: Yakshagana artiste Gangaiah Shetty collapses performing Arunasura |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/240317/tragedy-on-stage-yakshagana-artiste-gangaiah-shetty-collapses-performing-arunasura.html |work=Deccan Chronicle |date=24 March 2017}}</ref> ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷೊ ಪಿರಾವು ಆರೆಗ್ ಹೃದಯಾಘಾತ ಆತುನ ಕಾರಣೊಡ್ ವೈದ್ಯರೆನ ಸಲಹೆದ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಲೆಕ್ಕೊದ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕಡಿಮೆ ಮಂತೆರ್. ಆಂಡ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆನ್ ಮುಂದುವರೆಸಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=Yakshagana artiste collapses on stage, dies |url=https://www.business-standard.com/amp/article/pti-stories/yakshagana-artiste-collapses-on-stage-dies-117032300842_1.html |work=PTI |date=23 March 2017}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ ಗೌರವೊಲು == [[ಮಂಗಳೂರು]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಪಿ. ದಯಾನಂದ ಪೈ ಮತ್ ಪಿ. ಸತೀಶ್ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ 2012–13ನೆ ಸಾಲ್ದ ''ಯಕ್ಷಮಂಗಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''ಗ್ ಗಂಗಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಆರೆನ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ದಿತ್ತ್. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗ್ ಆರ್ ಸಲ್ಲಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸೇವೆಗಾದ್ ಈ ಗೌರವ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite news |title=Yakshagana award for Gerukatte Gangaiah Shetty |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-award-for-gerukatte-gangayya-shetty/article4639725.ece |work=The Hindu |date=20 April 2013}}</ref> == ನಿಧನ == 2017ನೆ ಇಸ್ವಿದ ಮಾರ್ಚ್ 22ಡ್ ಮಂಗಳೂರ್ದ , ಕಟೀಲ್ದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಕ್ಕಾರುದ ದುರ್ಗಾನಗರಡ್ ನಡತಿನ ''ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಡ್ ಅರುಣಾಸುರ ಪಾತ್ರನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುನಗನೇ ಗಂಗಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಆರ್ ರಂಗಸ್ಥಳೊಡೇ ಕುಸಿದು ಬೂರಿಯೆರ್. ಆರೆನ್ ತಕ್ಷಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಕೊನ್ನಗನೇ, ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯೊಡೇ ಆರ್ ನಿಧನ ಆಯೇರ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಆರೆಗ್ 63 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದು ಇತ್ತುಂಡು. ಆರ್ ಅರೆನ ಬೊಡೆದಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಜಿ ಜನ ಆನ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಅಗತೆರ್. <ref>{{cite news |title=Yakshagana artiste collapses on stage, dies |url=https://www.business-standard.com/amp/article/pti-stories/yakshagana-artiste-collapses-on-stage-dies-117032300842_1.html |work=PTI |date=23 March 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Noted Yakshagana artiste Gangayya Shetty dies on stage |url=https://www.deccanherald.com/content/602876/noted-yakshagana-artiste-gangayya-shetty.html |work=Deccan Herald |date=23 March 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Veteran Yakshagana artiste Gerukatte Gangaiah Shetty collapses to death on stage |url=https://www.mangaloretoday.com/main/Veteran-Yakshagana-artiste-Gerukatte-Gangaiah-Shetty-collapses-to-death-on-stage.html |work=Mangalore Today |date=23 March 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=ಖ್ಯಾತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಗೇರುಕಟ್ಟೆ ಗಂಗಯ್ಯ ಶೆಟ್ರು ಇನ್ನಿಲ್ಲ |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/renowned-yakshagana-artist-no-more/articleshow/57784557.cms |work=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |date=23 March 2017}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೋಲು == {{Reflist}} kg84gjij7kx9xjubijw3p1p2wa1v6xk 1 27257 361538 2026-06-16T08:56:18Z Hariprasad Shetty10 6127 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361538 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27258 361539 2026-06-16T10:34:42Z VASANTH S.N. 157 ಪೊಸ ಲೇಖನೊ 361539 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಳದಂಗಡಿ | native_name =ಅರ್ವ, ಆನೆಮಹಲ್ | native_name_lang = | other_name =ಅಕ್ಷಯಪುರ | nickname = | settlement_type = ಹಳ್ಳಿ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 10000 to 15000 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 574207 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಅರುವ''' ಉಂದು [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಇದೆನ್ ಅಳದಂಗಡಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪೆರ್. ==ಇತಿಹಾಸೋ== ಉಂದು ಅಜಿಲ ಅರಸುಲೆನ ನಿಲೆ ಆದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಉಂದು ಫಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಕಾರ್ಕಳ ರಸ್ತೆಡ್ ಉಂಡು. ==ಚರಿತ್ರೆ== ಉಂದು ಅಜಿಲ ಅರಸುಲೆನ ರಡ್ಡನೇ ರಾಜಧಾನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಯೆರ್. ೧೪೧೫ ಇಸವಿದ ಒಂಜಿ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದು ಅಳುವಪುರ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡ್.ಮೂಲು ಅರ್ದನಾರೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಸದಿ ಉಂಡು.ಇಂದೆನ್ ಅಜಿಲ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕ ದೇವಿ ಕಟ್ಟಾಯಿನ ಪಂಡ್‍ದ್ ಇತಿಹಾಸೋಡ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.<ref name="Aladangadi">{{Cite book |title=gazetteer.karnataka |publisher=Karnataka Government |pages=1068}}gazetteer.karnataka</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} g9293ncudzbx7ete54t2tsjwk3k1dxu 361540 361539 2026-06-16T10:35:36Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಊರುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361540 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಳದಂಗಡಿ | native_name =ಅರ್ವ, ಆನೆಮಹಲ್ | native_name_lang = | other_name =ಅಕ್ಷಯಪುರ | nickname = | settlement_type = ಹಳ್ಳಿ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 10000 to 15000 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 574207 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಅರುವ''' ಉಂದು [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಇದೆನ್ ಅಳದಂಗಡಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪೆರ್. ==ಇತಿಹಾಸೋ== ಉಂದು ಅಜಿಲ ಅರಸುಲೆನ ನಿಲೆ ಆದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಉಂದು ಫಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಕಾರ್ಕಳ ರಸ್ತೆಡ್ ಉಂಡು. ==ಚರಿತ್ರೆ== ಉಂದು ಅಜಿಲ ಅರಸುಲೆನ ರಡ್ಡನೇ ರಾಜಧಾನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಯೆರ್. ೧೪೧೫ ಇಸವಿದ ಒಂಜಿ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದು ಅಳುವಪುರ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡ್.ಮೂಲು ಅರ್ದನಾರೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಸದಿ ಉಂಡು.ಇಂದೆನ್ ಅಜಿಲ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕ ದೇವಿ ಕಟ್ಟಾಯಿನ ಪಂಡ್‍ದ್ ಇತಿಹಾಸೋಡ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.<ref name="Aladangadi">{{Cite book |title=gazetteer.karnataka |publisher=Karnataka Government |pages=1068}}gazetteer.karnataka</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು]] ako4is5u6f6cjn2wmzn8n3soab8jmj3 361541 361540 2026-06-16T10:35:56Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361541 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಳದಂಗಡಿ | native_name =ಅರ್ವ, ಆನೆಮಹಲ್ | native_name_lang = | other_name =ಅಕ್ಷಯಪುರ | nickname = | settlement_type = ಹಳ್ಳಿ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 10000 to 15000 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = 574207 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಅರುವ''' ಉಂದು [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಇದೆನ್ ಅಳದಂಗಡಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪೆರ್. ==ಇತಿಹಾಸೋ== ಉಂದು ಅಜಿಲ ಅರಸುಲೆನ ನಿಲೆ ಆದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಉಂದು ಫಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಕಾರ್ಕಳ ರಸ್ತೆಡ್ ಉಂಡು. ==ಚರಿತ್ರೆ== ಉಂದು ಅಜಿಲ ಅರಸುಲೆನ ರಡ್ಡನೇ ರಾಜಧಾನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಯೆರ್. ೧೪೧೫ ಇಸವಿದ ಒಂಜಿ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದು ಅಳುವಪುರ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡ್.ಮೂಲು ಅರ್ದನಾರೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಸದಿ ಉಂಡು.ಇಂದೆನ್ ಅಜಿಲ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕ ದೇವಿ ಕಟ್ಟಾಯಿನ ಪಂಡ್‍ದ್ ಇತಿಹಾಸೋಡ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.<ref name="Aladangadi">{{Cite book |title=gazetteer.karnataka |publisher=Karnataka Government |pages=1068}}gazetteer.karnataka</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು]] 9a2rwjiy0xjzaucx5zfbz3bvdpwkdd0 1 27259 361542 2026-06-16T10:37:15Z VASANTH S.N. 157 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361542 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27260 361544 2026-06-16T10:58:51Z VASANTH S.N. 157 ಪೊಸ ಲೇಖನ 361544 wikitext text/x-wiki '''ಬೈಲಂಗಡಿ''' ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಉಂದು ೧೬೦೦ಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref>. ಮೂಲು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬಸದಿ ಉಂಡು. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರದೇಶ. ==ಇತಿಹಾಸೊ== ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬-೧೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಉಂದು ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲ ಅರಸುಲು ಮಸ್ತ್ ಮಾಗಣೆಲೆನ ಯಜಮಾನೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ಅರಸು ಸೋಮಲಾ ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಬಂಗಾಡಿದ ಬಂಗ ಅರಸು ನಡುಟು ಅನಂತ ವ್ರತದ ವಿಚಾರೊಡು ಜಗಳ ಆದ್ ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಈ ಯುದ್ಧೊಡು ಬಂಗ ಅರಸು ಸೈತೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೩೦). ಉಂದೆಕ್ ಬೇಜಾರಾದ್ ಸೋಮಲಾ ದೇವಿಲಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref>.. ಬಸದಿಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅವಶೇಷ ಆಯಿನ ಅರಮನೆತ ಪೊರ್ಲುದ ಮೈದಾನೊಡು ಇನಿಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಸಮಾಧಿಲು ಉಂಡು. ==ಬದ್‍ಕ್== ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ಕಾಲೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೃದ್ಧವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮೂಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೇಸ್ತಾನೊಲು ಇತ್ತಿನ ಈ ರಾಜ್ಯೊ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಳಿಡ್ಲಾ ಮುನ್ನಡೆಯೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} 4ncyotbtapcbs6weatyxl5sp13366g5 361545 361544 2026-06-16T10:59:07Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಊರುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361545 wikitext text/x-wiki '''ಬೈಲಂಗಡಿ''' ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಉಂದು ೧೬೦೦ಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref>. ಮೂಲು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬಸದಿ ಉಂಡು. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರದೇಶ. ==ಇತಿಹಾಸೊ== ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬-೧೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಉಂದು ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲ ಅರಸುಲು ಮಸ್ತ್ ಮಾಗಣೆಲೆನ ಯಜಮಾನೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ಅರಸು ಸೋಮಲಾ ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಬಂಗಾಡಿದ ಬಂಗ ಅರಸು ನಡುಟು ಅನಂತ ವ್ರತದ ವಿಚಾರೊಡು ಜಗಳ ಆದ್ ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಈ ಯುದ್ಧೊಡು ಬಂಗ ಅರಸು ಸೈತೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೩೦). ಉಂದೆಕ್ ಬೇಜಾರಾದ್ ಸೋಮಲಾ ದೇವಿಲಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref>.. ಬಸದಿಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅವಶೇಷ ಆಯಿನ ಅರಮನೆತ ಪೊರ್ಲುದ ಮೈದಾನೊಡು ಇನಿಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಸಮಾಧಿಲು ಉಂಡು. ==ಬದ್‍ಕ್== ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ಕಾಲೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೃದ್ಧವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮೂಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೇಸ್ತಾನೊಲು ಇತ್ತಿನ ಈ ರಾಜ್ಯೊ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಳಿಡ್ಲಾ ಮುನ್ನಡೆಯೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು]] 7d12gyxnjwyl7m760nol98wuinvcyo1 361546 361545 2026-06-16T10:59:23Z VASANTH S.N. 157 added [[Category:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 361546 wikitext text/x-wiki '''ಬೈಲಂಗಡಿ''' ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಉಂದು ೧೬೦೦ಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref>. ಮೂಲು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬಸದಿ ಉಂಡು. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರದೇಶ. ==ಇತಿಹಾಸೊ== ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬-೧೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಉಂದು ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲ ಅರಸುಲು ಮಸ್ತ್ ಮಾಗಣೆಲೆನ ಯಜಮಾನೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ಅರಸು ಸೋಮಲಾ ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಬಂಗಾಡಿದ ಬಂಗ ಅರಸು ನಡುಟು ಅನಂತ ವ್ರತದ ವಿಚಾರೊಡು ಜಗಳ ಆದ್ ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಈ ಯುದ್ಧೊಡು ಬಂಗ ಅರಸು ಸೈತೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೩೦). ಉಂದೆಕ್ ಬೇಜಾರಾದ್ ಸೋಮಲಾ ದೇವಿಲಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref>.. ಬಸದಿಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅವಶೇಷ ಆಯಿನ ಅರಮನೆತ ಪೊರ್ಲುದ ಮೈದಾನೊಡು ಇನಿಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಸಮಾಧಿಲು ಉಂಡು. ==ಬದ್‍ಕ್== ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ಕಾಲೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೃದ್ಧವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮೂಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೇಸ್ತಾನೊಲು ಇತ್ತಿನ ಈ ರಾಜ್ಯೊ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಳಿಡ್ಲಾ ಮುನ್ನಡೆಯೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು]] 8bzxkelko8daujonvtih36emmkcr218 361547 361546 2026-06-16T11:09:53Z VASANTH S.N. 157 361547 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಬೈಲಂಗಡಿ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಹಳ್ಳಿ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]],[[ತುಳು]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಬೈಲಂಗಡಿ''' ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಉಂದು ೧೬೦೦ಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref> ಮೂಲು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬಸದಿ ಉಂಡು. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರದೇಶ. ==ಇತಿಹಾಸೊ== ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬-೧೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಉಂದು ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲ ಅರಸುಲು ಮಸ್ತ್ ಮಾಗಣೆಲೆನ ಯಜಮಾನೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ಅರಸು ಸೋಮಲಾ ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಬಂಗಾಡಿದ ಬಂಗ ಅರಸು ನಡುಟು ಅನಂತ ವ್ರತದ ವಿಚಾರೊಡು ಜಗಳ ಆದ್ ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಈ ಯುದ್ಧೊಡು ಬಂಗ ಅರಸು ಸೈತೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೩೦). ಉಂದೆಕ್ ಬೇಜಾರಾದ್ ಸೋಮಲಾ ದೇವಿಲಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref>.. ಬಸದಿಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅವಶೇಷ ಆಯಿನ ಅರಮನೆತ ಪೊರ್ಲುದ ಮೈದಾನೊಡು ಇನಿಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಸಮಾಧಿಲು ಉಂಡು. ==ಬದ್‍ಕ್== ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ಕಾಲೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೃದ್ಧವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮೂಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೇಸ್ತಾನೊಲು ಇತ್ತಿನ ಈ ರಾಜ್ಯೊ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಳಿಡ್ಲಾ ಮುನ್ನಡೆಯೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು]] a9p28xtc86u3te4lu9e6uih91q8msfa 361548 361547 2026-06-16T11:11:27Z VASANTH S.N. 157 361548 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಬೈಲಂಗಡಿ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಹಳ್ಳಿ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]],[[ತುಳು]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಬೈಲಂಗಡಿ''' ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಉಂದು ೧೬೦೦ಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/pdf/1973-12-0/Dakshina_Kannada_1973_Chapter19_Places_of_Interest.pdf | title=ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ | accessdate=27 ಜುಲೈ 2014}}</ref> ಮೂಲು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬಸದಿ ಉಂಡು. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರದೇಶ. ==ಇತಿಹಾಸೊ== ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬-೧೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಉಂದು ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲ ಅರಸುಲು ಮಸ್ತ್ ಮಾಗಣೆಲೆನ ಯಜಮಾನೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲ ಅರಸು ಸೋಮಲಾ ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಬಂಗಾಡಿದ ಬಂಗ ಅರಸು ನಡುಟು ಅನಂತ ವ್ರತದ ವಿಚಾರೊಡು ಜಗಳ ಆದ್ ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಈ ಯುದ್ಧೊಡು ಬಂಗ ಅರಸು ಸೈತೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೩೦). ಉಂದೆಕ್ ಬೇಜಾರಾದ್ ಸೋಮಲಾ ದೇವಿಲಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref name="ಬೈಲಂಗಡಿ"></ref>.. ಬಸದಿಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅವಶೇಷ ಆಯಿನ ಅರಮನೆತ ಪೊರ್ಲುದ ಮೈದಾನೊಡು ಇನಿಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಸಮಾಧಿಲು ಉಂಡು. ==ಬದ್‍ಕ್== ಮೂಲ ಅರಸುಲೆನ ಕಾಲೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೃದ್ಧವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮೂಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೇಸ್ತಾನೊಲು ಇತ್ತಿನ ಈ ರಾಜ್ಯೊ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಳಿಡ್ಲಾ ಮುನ್ನಡೆಯೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು]] k8j6wu7y6f2ll4g65ty842iaw8ivwn3 1 27261 361549 2026-06-16T11:12:09Z VASANTH S.N. 157 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361549 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27262 361550 2026-06-16T11:35:07Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ರೆಂಜಾಳ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾವ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರಾಯಿನ, ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಆರ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳೊದೊಟ್ಟುಗು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಬಂಧ ಇತ್ತಿನಾರ್.... 361550 wikitext text/x-wiki '''ರೆಂಜಾಳ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾವ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರಾಯಿನ, ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಆರ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳೊದೊಟ್ಟುಗು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಬಂಧ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿನಯ, ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾಸೇವೆಡ್ ಅಮೂಲ್ಕ ಆದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite news |title=Renjala Ramakrishna Rao's life achievements to be documented |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/renjala-ramakrishna-raos-life-achievements-to-be-documented/article69890843.ece |work=The Hindu |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸೇವೆ == ರೆಂಜಾಳ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ ದಶಕಗಟ್ಟಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಆರ್ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರೆನಕಲೆಟ್ ಒರಿ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. [[ಕಟೀಲು]] ಮೇಳದ ಕಲಾವಿದರೆಡ್ ಆರ್ ಪುರಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರೊಲೆನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಾದೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆತ ಉಳಿವುಗು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಾರಗ್ ಆರೆನ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಆದುಂಡು.<ref>{{cite news |title=Renjala Ramakrishna Rao's life achievements to be documented |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/renjala-ramakrishna-raos-life-achievements-to-be-documented/article69890843.ece |work=The Hindu |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವೊಲು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ಮಲ್ತಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲೊದ ಸೇವೆಗಾದ್ ರೆಂಜಾಳ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ ಅರೆಗ್ ಅನೇಕ ಗೌರವೊಲು ಒಲಿದು ಬೈದು ಇತ್ತುಂಡು. 2025ನೇ ಸಾಲ್ದ ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ಐದು ಸಾಧಕೆರ್ಲೆ ರೆಂಜಾಳ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ ಲಾ ಒರಿಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾದ್ ಈ ಗೌರವ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೇರ್.<ref>{{cite news |title=Five honoured with Yakshagana Academy Award including Renjala Ramakrishnarao |url=https://www.varthabharati.in/state/five-honoured-with-yakshagana-academy-award-including-renjala-ramakrishnarao-2103556 |work=Vartha Bharati |access-date=16 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Yakshagana Academy honorary awards announced |url=https://www.prajavani.net/news/karnataka-news/yakshagana-academy-honorary-awards-announced-3673712 |work=Prajavani |access-date=16 June 2026}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆರೆಗ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ತಿಕ್ಕುದುಂಡು. ಈ ಸಂಧರ್ಭಡ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಆರ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆನ ಸ್ಮರಣೆ ಮಲ್ತುದು ಇತ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=Senior Yakshagana Artist Renjala Ramakrishna Rao Presented with Karnataka Yakshagana Academy Honorary Award |url=https://themangaloremirror.in/senior-yakshagana-artist-renjala-ramakrishna-rao-presented-with-karnataka-yakshagana-academy-honorary-award/ |work=The Mangalore Mirror |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಜೀವನ ಸಾಧನೆದ ದಾಖಲಾತಿ == ರೆಂಜಾಳ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ ಅರೆನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀವನ ಸಾಧನೆಲೆನ ದಾಖಲಾತಿ ಮಲ್ಪುನ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭ ಆತುಂಡು. ಆರೆನ ಕಲಾಜೀವನ, ಯಕ್ಷಗಾನಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕೊಡುಗೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಾಧನೆಲೆನ್ ಬರ್ಪಿನ ಪೀಳಿಗೆಗ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶಡ್ ಈ ದಾಖಲಾತಿ ಕಾರ್ಯ ಅ ಆಲೋಚನೆ ಮಂದೆರ್.<ref>{{cite news |title=Renjala Ramakrishna Rao's life achievements to be documented |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/renjala-ramakrishna-raos-life-achievements-to-be-documented/article69890843.ece |work=The Hindu |access-date=16 June 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} 7yzfm7vheffpstxw2vbzto5egqaqfdr 1 27263 361551 2026-06-16T11:35:44Z Hariprasad Shetty10 6127 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 361551 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm