Wikipedia tetwiki https://tet.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1jina_Mahuluk MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Espesiál Diskusaun Uza-na'in Diskusaun Uza-na'in Wikipedia Diskusaun Wikipedia Imajen Diskusaun Imajen MediaWiki Diskusaun MediaWiki Template Diskusaun Template Ajuda Diskusaun Ajuda Kategoria Diskusaun Kategoria TimedText TimedText talk Módulo Módulo Discussão Evento Evento Discussão Wikipedia:Administradór Sira/Eleisaun 4 1512 70715 26340 2026-06-18T08:21:27Z ~2026-35616-05 11488 /* Eleisaun Administradór sira nian */ 70715 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== Deklarasaun Kandidatura ba Administrador Wikipedia Tetum Prezadu membru sira husi komunidade Wikipedia Tetum, Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu Administrador iha Wikipedia Tetum. Durante hau-nia participasaun iha Wikipedia Tetum, hau esforsu atu kontribui regularmente hodi dezenvolve no hadi’a konténudu, promove qualidade artigu sira, no apoiu dezenvolvimentu komunidade editor sira. Hau fiar katak Wikipedia Tetum presiza ekipa administrador ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante projetu ida-ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak. Karik komunidade fó konfiansa mai hau, hau sei kompromete atu: • Uza direitu administrador ho imparsiálidade, transparénsia no responsabilidade; • Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Wikimedia; • Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; • Servi komunidade ho espírito kolaborasaun, respeitu no konsensu; • Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administrador hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida-ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. Obrigadu ba komunidade ba tempu no konsiderasaun. Hau simu ho laran luak pergunta, komentáriu no sugestaun sira husi membru hotu. 09yrlhwsgku7i0eu9rgc1icycnwnyr8 70716 70715 2026-06-18T08:26:07Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70716 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== Deklarasaun Kandidatura ba Administrador Wikipedia Tetum ''''''Texto a negrito'''''''''Texto a negrito'''* ** Elemento de lista com marcas'''''' Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu Administrador iha Wikipedia Tetum. Durante hau-nia participasaun iha Wikipedia Tetum, hau esforsu atu kontribui regularmente hodi dezenvolve no hadi’a konténudu, promove qualidade artigu sira, no apoiu dezenvolvimentu komunidade editor sira. Hau fiar katak Wikipedia Tetum presiza ekipa administrador ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante projetu ida-ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak. Karik komunidade fó konfiansa mai hau, hau sei kompromete atu: • Uza direitu administrador ho imparsiálidade, transparénsia no responsabilidade; • Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Wikimedia; • Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; • Servi komunidade ho espírito kolaborasaun, respeitu no konsensu; • Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administrador hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida-ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. Obrigadu ba komunidade ba tempu no konsiderasaun. Hau simu ho laran luak pergunta, komentáriu no sugestaun sira husi membru hotu. ie9543l2s4suxl1hdbbpedhic5a8wf0 70717 70716 2026-06-18T08:29:47Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70717 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== Deklarasaun Kandidatura ba Administrador Wikipedia Tetum Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu Administrador iha Wikipedia Tetum. Durante hau-nia participasaun iha Wikipedia Tetum, hau esforsu atu kontribui regularmente hodi dezenvolve no hadi’a konténudu, promove qualidade artigu sira, no apoiu dezenvolvimentu komunidade editor sira. Hau fiar katak Wikipedia Tetum presiza ekipa administrador ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante projetu ida-ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak. Karik komunidade fó konfiansa mai hau, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administrador ho imparsiálidade, transparénsia no responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito kolaborasaun, respeitu no konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administrador hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida-ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. Obrigadu ba komunidade ba tempu no konsiderasaun. Hau simu ho laran luak pergunta, komentáriu no sugestaun sira husi membru hotu. 38bvunneqij5vjzybnl9pst5spkcaus 70718 70717 2026-06-18T08:36:00Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70718 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administrador Wikipedia Tetum</big> Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu Administrador iha Wikipedia Tetum. Durante hau-nia participasaun iha Wikipedia Tetum, hau esforsu atu kontribui regularmente hodi dezenvolve no hadi’a konténudu, promove qualidade artigu sira, no apoiu dezenvolvimentu komunidade editor sira. Hau fiar katak Wikipedia Tetum presiza ekipa administrador ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante projetu ida-ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak. Karik komunidade fó konfiansa mai hau, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administrador ho imparsiálidade, transparénsia no responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito kolaborasaun, respeitu no konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administrador hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida-ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) j2x83wn45q10pcdemeocqbtnldnot0b 70719 70718 2026-06-18T08:38:25Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70719 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administrador Wikipedia Tetum</big> Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu Administrador iha Wikipedia Tetum. Durante hau-nia participasaun iha Wikipedia Tetum, hau esforsu atu kontribui regularmente hodi dezenvolve no hadi’a konténudu, promove qualidade artigu sira, no apoiu dezenvolvimentu komunidade editor sira. Hau fiar katak Wikipedia Tetum presiza ekipa administrador ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante projetu ida-ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak. Karik komunidade fó konfiansa mai hau, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administrador ho imparsiálidade, transparénsia no responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito kolaborasaun, respeitu no konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administrador hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida-ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- ksmefij99nbcwwma12t6ie51zfxqeuj 70720 70719 2026-06-18T08:57:38Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70720 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username Diamantino Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu administradór iha Wikipedia Tetum. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha Wikipedia Tetum iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade Wikipedia Tetum sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba edita, promove kualidade artigu sira iha wikipedia no hala'o serbisu kolaborasaun ho Wikimedia sira seluk iha rejiaun ESEAP no mós Global. Hau fiar katak Wikipedia Tetum presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- jr05lpfeapacjvw64i6goq2m3wsxjnu 70721 70720 2026-06-18T09:00:14Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70721 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username Diamantino Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba edita, promove kualidade artigu sira iha[[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho Wikimedia sira seluk iha rejiaun ESEAP no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- kua5z3ifee7lduegfwwnrfiartz0x46 70722 70721 2026-06-18T09:01:12Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70722 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau, Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username [[Diamantino Soares/ CRAZY HORSE FC|Diamantino Soares]], ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba edita, promove kualidade artigu sira iha[[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho Wikimedia sira seluk iha rejiaun ESEAP no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- 7u4mrrrkfpc3rq3dzvxxsi9rnuvqmnj 70723 70722 2026-06-18T09:04:21Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70723 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau nia naran Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username Diamantino Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba edita, promove kualidade artigu sira iha[[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho Wikimedia sira seluk iha rejiaun ESEAP no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- en4jsvu5ono9t78xwchdn4b72v6d8j0 70724 70723 2026-06-18T09:05:58Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70724 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau nia naran Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username Diamantino Soares, ho respeitu hato’o hau-nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba editor founs ira, promove kualidade artigu sira iha [[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho Wikimedia sira seluk iha rejiaun ESEAP no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- oofafp4whk124i14pp3clqtx46yzcdc 70725 70724 2026-06-18T09:09:51Z ~2026-35616-05 11488 /* Diamantino Soares */ 70725 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau nia naran Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username Diamantino Soares, ho respeitu hato’o hau nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba editor founs ira, promove kualidade artigu sira iha [[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho [https://www.wikimedia.org/ Wikimedia] sira seluk iha rejiaun [https://meta.wikimedia.org/wiki/ESEAP%20Hub ESEAP] no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- fxtpfhn2ijodpt0p0cnr25445cl15gf 70726 70725 2026-06-18T09:20:15Z Robertsky 10424 restore header? 70726 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ==Eleisaun Administradór sira nian== ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau nia naran Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username Diamantino Soares, ho respeitu hato’o hau nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba editor founs ira, promove kualidade artigu sira iha [[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho [https://www.wikimedia.org/ Wikimedia] sira seluk iha rejiaun [https://meta.wikimedia.org/wiki/ESEAP%20Hub ESEAP] no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). 17:36, 18 June 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- shehfnxqq3qn87c856f6ux7iw1on19g 70727 70726 2026-06-18T09:26:33Z Diamantino Soares 9475 /* Diamantino Soares */ 70727 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ==Eleisaun Administradór sira nian== ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau nia naran Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username Diamantino Soares, ho respeitu hato’o hau nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba editor founs ira, promove kualidade artigu sira iha [[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho [https://www.wikimedia.org/ Wikimedia] sira seluk iha rejiaun [https://meta.wikimedia.org/wiki/ESEAP%20Hub ESEAP] no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Diamantino Soares|discussão]]) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- hymf9hxz536ibrpao4mzyruxpie9elw 70728 70727 2026-06-18T09:28:12Z Diamantino Soares 9475 /* Diamantino Soares */ 70728 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian tuan== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. ------ ===[[User:Manuel_de_Sousa|Manuel de Sousa]]=== Iha ha'u lidera hotu prosesu kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]], ha'u mai apresenta ha'u nia kandidatura ba kargu administradór nian, ha'u husu ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) ha'u nia kandidatura. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to be nominated administrator (sysop) of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:52, 27 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[User:Manu Ain|Manu Ain]] 23:36, 27 April 2006 (UTC) * [[User:Pippu d'Angelo|Pippu d&#39;Angelo]] 07:33, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Matebian|Matebian]] 14:46, 28 April 2006 (UTC) * [[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 00:48, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Prevert|Prevert]] 12:11, 29 April 2006 (UTC) * [[User:Belisanda|Belisanda]] 09:13, 01 May 2006 (UTC) * [[User:Margaridadsc|Margaridadsc]] 09:23, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Rocastelo|Rocastelo]] 14:59, 1 May 2006 (UTC) * [[User:Abel|Abel]] 05:58, 3 May 2006 (UTC) * [[User:Ruimiguelpinto|Mau seran]] 19:28, 14 May 2006 (UTC) <s>* [[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s> Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions/Archive_2006/May#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 9 Maiu 2006.</span>''' ------ ===[[User:Malaeoan|Malaeoan]]=== Ho konsiderasaun ba kontributu sira ne'ebé Malaeoan fó ona ba [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha faze krítika tebetebes projetu nian, no konsiderasaun ba ninia koñesimentu lian no kultura Timór-oan nian no nafatin interese sé nia sempre demonstra ona hosi kestaun sira ho relasaun ba [[Timór Lorosa'e]], ha'u mai propoin ninia naran atu sai administradór ida ba Wikipédia ne'e. Nune'e, ha'u husu ba ema hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose) kandidatura Malaeoan nian. --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Sysop request, English translation: I would like to nominate Malaeoan as administrator of the Tetum Wikipedia. Please vote below. Thank you!'' --[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:58, 27 April 2006 (UTC) :''Candidate, please indicate acceptance of the nomination here:'' Ha'u ksolok katak Ita-nia haran ha'u ona nu'udar administradór ida, no ha'u simu kandidatura ne'e. Obrigadu barak ba Ita-nia apoiu. [[User:Malaeoan|Malaeoan]] 19:39, 29 April 2006 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): *[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 09:11, 28 April 2006 (UTC) *[[User:Joao Xavier Santos|Joao Xavier Santos]] 14:18, 30 April 2006 (UTC) *[[Belisanda]] 09:10, 01 May 2006 (UTC) *[[User:Matebian|Matebian]] 16:40, 12 May 2006 (UTC) <s>*[[User:Jose77|Jose77]] 09:28, 19 June 2007 (UTC)</s>Too late. this election has been closed yet. [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 12:34, 19 June 2007 (UTC) * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Malaeoan|Malaeoan]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 4 (haat) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:meta:Requests_for_permissions#Tetum_Wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Maiu 2006.</span>''' ===[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]=== Ha'u hakarak "sysop access" tanba Manuel de Sousa no Malaeoan lá'os aktivu. Ha'u administradór to'o 6 Juñu 2007 ("temporary", [[:m:Requests_for_permissions/Approved_temporary#Wikipedia_Tetum|haree iha ne'e]]. Obrigadu barak, [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] <small>([[:de:Benutzer Diskussion:MF-Warburg|de diskusaun]])</small> 17:24, 29 May 2007 (UTC) Votasaun: Favór: #--[[User:Anew|Anew]] 11:20, 1 June 2007 (UTC) #[[User:Manuel de Sousa|Manuel de Sousa]] 22:07, 12 June 2007 (UTC) #--[[User:Jose77|Jose77]] 09:29, 19 June 2007 (UTC) Kontra: '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:MF-Warburg|MF-Warburg]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 3 (tolu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:Shizhao|Shizhao]] maka [[:m:Steward_requests/Permissions/2007-06#Wikipedia_Tetum|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 22 Juñu 2007.</span>''' ==Eleisaun Administradór sira nian== ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau nia naran Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]], ho respeitu hato’o hau nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba editor founs ira, promove kualidade artigu sira iha [[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho [https://www.wikimedia.org/ Wikimedia] sira seluk iha rejiaun [https://meta.wikimedia.org/wiki/ESEAP%20Hub ESEAP] no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espírito Kolaborasaun, Respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho ética, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Diamantino Soares|discussão]]) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * -- '''Kontra''' (''oppose''): * -- tqy29l4oq6g60skv7basx9bn9i4wgh5 Wikipedia:Kafé 4 2509 70729 70281 2026-06-18T10:42:06Z Swarabakti 6755 /* Temporary adminship for WikiTraining TL */ nova secção 70729 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{/Opening}} __TOC__ == Tulun == Hai maluk sira, oinsa ita boot sira nia hanoin se ita kria notisia aktual iha pájina mahuluk para ita hare furak oituan?? hau hanoin ida ne´e paso positivo ida y ida ne´e furak tebes, tanba ho ida ne´e ema hotu bele hetan informasaun konaba ita nia rain liu-liu timor ona sira nebe mak hela no estuda iha rai liur. hau mos hanoin katak hosi ida ne´e timor ona sira nebe mak hela iha rai liur bele fo sira nia hanoin, kritiko no mos sira bele fo notisias importante ruma nebe sira hetan o konaba realidade nebe mak sira hasoru... ne´e mak hau nia komentario i hau mos hakarak husu ita boot sira dirección ou se E-mail para ami bele kontakto ita boot sira, hau nia E-mail mak ne´e: eulalia@maceo.ijv.sld.cu :Ne'e hanesan paso kapas ida hodi halo furak liu-tan Wikipedia Lian Tetun, maibe? bainhra lo'os mak sei komesan? == [[Geoffrey Hull]] == Hello, could someone of you please make an English version of the article about linguist [[Geoffrey Hull]] please? Franch, Spanish, Catalan, Ocitan or Portuguese would be fine too (in the appropriate wikipedia). Many thanks, --[[Espesiál:Kontribuisaun/79.40.157.170|79.40.157.170]] 16:30, 10 Novembru 2009 (UTC) :This has been done by LombardBeige. Thank you so much!--[[Uza-na'in:Padaneis|Padaneis]] 18:19, 23 Abríl 2010 (UTC) == Avril == Hi! Who can translate [http://tet.wikipedia.org/wiki/Avril_Lavigne this] page? I need so much your help! Is a sample phrase. Thanks in advanced. [[Uza-na'in:Vitor Mazuco|Vitor Mazuco]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Vitor Mazuco|talk]]) 12:20, 26 Juñu 2012 (UTC) :Hi, I think it is better not to translate that page. We do not really need "sample phrases" which people would simply copy for not very informative 1-sentence-articles about other singers. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]</small> 15:06, 30 Juñu 2012 (UTC) ==Bantuan terjemahan== Mohon bantuan terjemah http://ms.wikipedia.org/wiki/1_SGM kepada bahasa Tetun secara lengkap untuk diguna sebagai template bagi rencana lainnya. [[Uza-na'in:Yosri|Yosri]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Yosri|talk]]) 18:31, 11 Fevereiru 2013 (UTC) :I agree with MF-Warburg's comment [[#Avril|above]]. [[Uza-na'in:Bennylin|Bennylin]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Bennylin|talk]]) 13:45, 1 Marsu 2013 (UTC) Hi [https://tet.wikipedia.org/wiki/Uza-na%27in:Yosri Yosri] Saya akan mencoba membantu terjemahkan https://ms.wikipedia.org/wiki/1_SGM dalam bahasa Tetun, namun mungkin ada beberapa kata yang harus diadopsi dari bahasa Portugues. Karena belum ada di Bahasa Tetun. Thx --[[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Abraoximenes|talk]]) 00:56, 7 Outubru 2014 (UTC) Hi [https://tet.wikipedia.org/wiki/Uza-na%27in:Yosri Yosri] I have just translated the content of https://ms.wikipedia.org/wiki/1_SGM to [[Tetun]] https://tet.wikipedia.org/wiki/1_SGM --[[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Abraoximenes|talk]]) 02:27, 7 Outubru 2014 (UTC) :Maybe you should translate [https://en.wikipedia.org/wiki/Census_town this], too to make clear,what is a [[Sidade sensu]]. ;-) --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 21:38, 7 Outubru 2014 (UTC) == [[Lista administrativu Timór Lorosa'e nian]] == Hello! I just copied the Suku-List from German Wikipedia into Tetum Wikipedia. Still the names of the sukus have to be translated into Tetum, but I will do it during the next days as best as I can. Feel free to join me or maybe write the articles about the subdistricts and sukus. Greetings, --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 13:35, 10 Agostu 2014 (UTC) ==Help for translate== Hello and sorry for writing in English. Can anyone help me translate a small article (2 paragraphs) from English to your language and create the article in your wiki? Please, fell free to answer in my talk page in your wiki anytime. Thanks! [[Uza-na'in:Xaris333|Xaris333]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Xaris333|talk]]) 00:42, 13 Agostu 2014 (UTC) == Greetings from a friend in Dili: == Obrigado barak ba imi nia tulun ba hau nis rai doben Timor Leste. M.B. (posted by --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 17:15, 22 Agostu 2014 (UTC)) == Timor Telecom ho Wikipedia == "Timor Telecom ho Wikipedia anunsia projetu inovador: Wikipedia 0 Timor-Leste. Asessu gratuitu iha ita nia telemovel." [https://www.facebook.com/media/set/?set=a.897041010325669.1073741882.377387458957696&type=1] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 18:19, 22 Agostu 2014 (UTC) : [https://www.facebook.com/photo.php?v=896973780332392&set=vb.377387458957696&type=2&theater] Video. :[https://www.facebook.com/TimorTelecomTL/photos/a.385650871464688.105202.377387458957696/897072446989192/?type=1&theater Timor Telecom]: "Quiz Wikipedia! Durante loron lima nia laran ami sei fo pergunta lima kona ba kultura jeral. Liu tiha loron lima, ami sei fo hatene numeru telemovel ami nian, ne'ebe ita tenke haruka SMS ba numeru ne'e ho resposta lima ne'ebe los. Ema nain tolu ne'ebe haruka resposta los no lais liu sei manan telemovel Samsung E1050 ho 10$ pulsa. Partisipa kedas! Wikipedia-Quiz!" --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 19:17, 22 Agostu 2014 (UTC) [http://noticias.sapo.tl/tetum/info/artigo/1404989.html "TT halo parseria ho Wikipedia no oferese asesu gratuitu ba kliente sira"] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 03:36, 26 Agostu 2014 (UTC) == Facebook group == I started a Facebook group for a little advertisment for Wikipedia in Tetun. Would you like to join? [https://www.facebook.com/groups/368607786648555/] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 19:19, 6 Outubru 2014 (UTC) == Placenames == I had two requests for changing the spelling of two places in Timor-Leste. There is an inofficial Tetun spelling: [[Lautein]] and [[Bagia]], but it seems like the official speling is the same like the Portuguese: [[Lautém]] and [[Baguia]]. [[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]]: "Based on our Tetun orthography if we write the name of a place and a person we have to write based its official name, not based its pronunciation. In East Timor, We never write "Baguia" with "Bagia"." Crispim Costa in FB: "I think we can not change the name of the places. Indeed originaly the place in Fataluku was called LAU-TEINU= sacred cloth, but from times on up to know it is written: LAUTÉM." Marco da Silva in FB: "ya, bifor portuguese time we col LAU-TEINU...now in the poblic col LAUTEM." Should we change the place spelling to the official spelling like in this document? [http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf Jornal da Républica mit dem Diploma Ministerial n.° 199/2009] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 19:19, 6 Outubru 2014 (UTC) :(tetun) "Lautein", ne'e iha [http://haunialianhauniaidentidade.blogspot.de/2009/04/matadalan-ortografiku-ba-lia-tetum.html Matadalan Ortográfiku ba Lia-Tetun] husi ''Institutu Nasionál Linguístika''. Governu timoroan mós uza "Lautein", porezemplu [http://timor-leste.gov.tl/?p=7487&lang=tp iha ne'e]. :(inglés) "Lautein" is listed in the [http://haunialianhauniaidentidade.blogspot.de/2009/04/matadalan-ortografiku-ba-lia-tetum.html orthographic directory] of the National Institute for Linguistics. The Timorese Government also uses it, for example [http://timor-leste.gov.tl/?p=7487&lang=tp here]. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]</small> 23:37, 6 Outubru 2014 (UTC) I far as I know, in East Timor we have 16 local languages. Therefore, some people wrote Tetun inconsistent, not based on the Tetun orthography. I thought their writing was very influenced by their mother language and Bahasa Indonesia. I knew a little bit about Tetun Orthography because six years ago I worked as a consultant of Tetun and bible translation for 3 years. --[[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Abraoximenes|talk]]) 01:28, 7 Outubru 2014 (UTC) :I found now an artilce of Geoffrey Hull from Instituto Nacional de Linguística, who said, it is the aim of Projecto Toponímico Nacional to produce "orthographical normative bilingual lists of all EASt Timorese placenames for practical use... ". [http://www.anps.org.au/documents/June_2006.pdf ''The placenames of East Timor'', in: Placenames Australia (ANPS): Newsletter of the Australian National Placenames Survey, Juni 2006, S. 6 & 7] Would be nice to get this lists for our work. It would help much, if we could get contact with the INL. --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 20:55, 12 Outubru 2014 (UTC) == Wikipédia Timor-Leste 2020 == [[Imajen:Wikipedia Timor-Leste 2020.png|miniaturadaimagem|Wikipédia Timor-Leste 2020]] After invitation by some Wikipedians, we are planing to come to Timor-Leste in August 2020 to support the activities of the local community. It is planned to recruit new editors, provide workshops, talk to media and officials and start offline activities of the wiki community. In the moment, we are applying for grants by the Wikimedia Foundation. You can support us by endorsing the grants at the project page on Meta of Wikimedia [https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/J._Patrick_Fischer/Wikipedia_Timor-Leste_2020 here]. If the project will get support by the foundation, we will be happy, if you can support us in August in Dili. See you 2020! --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 21h00min de 29 de Dezembru de 2019 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Uza-na'in:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskusaun Uza-na'in:MediaWiki message delivery|discussão]]) 13h21min de 18 de Janeiru de 2026 (UTC) <!-- Mensagem enviada por User:Tiven2240@metawiki utilizando a lista em https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Mensagem enviada por User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki utilizando a lista em https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Temporary adminship for WikiTraining TL == Hi everyone, sorry for writing in English. For the [https://www.facebook.com/share/p/1DF3b8aLJo/?mibextid=wwXIfr upcoming WikiTraining] planned to be held in Dili, I would like to confirm your approval to add two temporary admins (me and @[[User:Robertsky|Robertsky]]) to manage this wiki during and after the event. Thank you! [[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Swarabakti|discussão]]) 10h42min de 18 de Juñu de 2026 (UTC) fmzi74lbnlkbmaraek2aqsn3ax85cll 70730 70729 2026-06-18T11:08:31Z Robertsky 10424 /* Temporary adminship for WikiTraining TL */ Resposta 70730 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{/Opening}} __TOC__ == Tulun == Hai maluk sira, oinsa ita boot sira nia hanoin se ita kria notisia aktual iha pájina mahuluk para ita hare furak oituan?? hau hanoin ida ne´e paso positivo ida y ida ne´e furak tebes, tanba ho ida ne´e ema hotu bele hetan informasaun konaba ita nia rain liu-liu timor ona sira nebe mak hela no estuda iha rai liur. hau mos hanoin katak hosi ida ne´e timor ona sira nebe mak hela iha rai liur bele fo sira nia hanoin, kritiko no mos sira bele fo notisias importante ruma nebe sira hetan o konaba realidade nebe mak sira hasoru... ne´e mak hau nia komentario i hau mos hakarak husu ita boot sira dirección ou se E-mail para ami bele kontakto ita boot sira, hau nia E-mail mak ne´e: eulalia@maceo.ijv.sld.cu :Ne'e hanesan paso kapas ida hodi halo furak liu-tan Wikipedia Lian Tetun, maibe? bainhra lo'os mak sei komesan? == [[Geoffrey Hull]] == Hello, could someone of you please make an English version of the article about linguist [[Geoffrey Hull]] please? Franch, Spanish, Catalan, Ocitan or Portuguese would be fine too (in the appropriate wikipedia). Many thanks, --[[Espesiál:Kontribuisaun/79.40.157.170|79.40.157.170]] 16:30, 10 Novembru 2009 (UTC) :This has been done by LombardBeige. Thank you so much!--[[Uza-na'in:Padaneis|Padaneis]] 18:19, 23 Abríl 2010 (UTC) == Avril == Hi! Who can translate [http://tet.wikipedia.org/wiki/Avril_Lavigne this] page? I need so much your help! Is a sample phrase. Thanks in advanced. [[Uza-na'in:Vitor Mazuco|Vitor Mazuco]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Vitor Mazuco|talk]]) 12:20, 26 Juñu 2012 (UTC) :Hi, I think it is better not to translate that page. We do not really need "sample phrases" which people would simply copy for not very informative 1-sentence-articles about other singers. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]</small> 15:06, 30 Juñu 2012 (UTC) ==Bantuan terjemahan== Mohon bantuan terjemah http://ms.wikipedia.org/wiki/1_SGM kepada bahasa Tetun secara lengkap untuk diguna sebagai template bagi rencana lainnya. [[Uza-na'in:Yosri|Yosri]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Yosri|talk]]) 18:31, 11 Fevereiru 2013 (UTC) :I agree with MF-Warburg's comment [[#Avril|above]]. [[Uza-na'in:Bennylin|Bennylin]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Bennylin|talk]]) 13:45, 1 Marsu 2013 (UTC) Hi [https://tet.wikipedia.org/wiki/Uza-na%27in:Yosri Yosri] Saya akan mencoba membantu terjemahkan https://ms.wikipedia.org/wiki/1_SGM dalam bahasa Tetun, namun mungkin ada beberapa kata yang harus diadopsi dari bahasa Portugues. Karena belum ada di Bahasa Tetun. Thx --[[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Abraoximenes|talk]]) 00:56, 7 Outubru 2014 (UTC) Hi [https://tet.wikipedia.org/wiki/Uza-na%27in:Yosri Yosri] I have just translated the content of https://ms.wikipedia.org/wiki/1_SGM to [[Tetun]] https://tet.wikipedia.org/wiki/1_SGM --[[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Abraoximenes|talk]]) 02:27, 7 Outubru 2014 (UTC) :Maybe you should translate [https://en.wikipedia.org/wiki/Census_town this], too to make clear,what is a [[Sidade sensu]]. ;-) --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 21:38, 7 Outubru 2014 (UTC) == [[Lista administrativu Timór Lorosa'e nian]] == Hello! I just copied the Suku-List from German Wikipedia into Tetum Wikipedia. Still the names of the sukus have to be translated into Tetum, but I will do it during the next days as best as I can. Feel free to join me or maybe write the articles about the subdistricts and sukus. Greetings, --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 13:35, 10 Agostu 2014 (UTC) ==Help for translate== Hello and sorry for writing in English. Can anyone help me translate a small article (2 paragraphs) from English to your language and create the article in your wiki? Please, fell free to answer in my talk page in your wiki anytime. Thanks! [[Uza-na'in:Xaris333|Xaris333]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Xaris333|talk]]) 00:42, 13 Agostu 2014 (UTC) == Greetings from a friend in Dili: == Obrigado barak ba imi nia tulun ba hau nis rai doben Timor Leste. M.B. (posted by --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 17:15, 22 Agostu 2014 (UTC)) == Timor Telecom ho Wikipedia == "Timor Telecom ho Wikipedia anunsia projetu inovador: Wikipedia 0 Timor-Leste. Asessu gratuitu iha ita nia telemovel." [https://www.facebook.com/media/set/?set=a.897041010325669.1073741882.377387458957696&type=1] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 18:19, 22 Agostu 2014 (UTC) : [https://www.facebook.com/photo.php?v=896973780332392&set=vb.377387458957696&type=2&theater] Video. :[https://www.facebook.com/TimorTelecomTL/photos/a.385650871464688.105202.377387458957696/897072446989192/?type=1&theater Timor Telecom]: "Quiz Wikipedia! Durante loron lima nia laran ami sei fo pergunta lima kona ba kultura jeral. Liu tiha loron lima, ami sei fo hatene numeru telemovel ami nian, ne'ebe ita tenke haruka SMS ba numeru ne'e ho resposta lima ne'ebe los. Ema nain tolu ne'ebe haruka resposta los no lais liu sei manan telemovel Samsung E1050 ho 10$ pulsa. Partisipa kedas! Wikipedia-Quiz!" --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 19:17, 22 Agostu 2014 (UTC) [http://noticias.sapo.tl/tetum/info/artigo/1404989.html "TT halo parseria ho Wikipedia no oferese asesu gratuitu ba kliente sira"] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 03:36, 26 Agostu 2014 (UTC) == Facebook group == I started a Facebook group for a little advertisment for Wikipedia in Tetun. Would you like to join? [https://www.facebook.com/groups/368607786648555/] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 19:19, 6 Outubru 2014 (UTC) == Placenames == I had two requests for changing the spelling of two places in Timor-Leste. There is an inofficial Tetun spelling: [[Lautein]] and [[Bagia]], but it seems like the official speling is the same like the Portuguese: [[Lautém]] and [[Baguia]]. [[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]]: "Based on our Tetun orthography if we write the name of a place and a person we have to write based its official name, not based its pronunciation. In East Timor, We never write "Baguia" with "Bagia"." Crispim Costa in FB: "I think we can not change the name of the places. Indeed originaly the place in Fataluku was called LAU-TEINU= sacred cloth, but from times on up to know it is written: LAUTÉM." Marco da Silva in FB: "ya, bifor portuguese time we col LAU-TEINU...now in the poblic col LAUTEM." Should we change the place spelling to the official spelling like in this document? [http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf Jornal da Républica mit dem Diploma Ministerial n.° 199/2009] --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 19:19, 6 Outubru 2014 (UTC) :(tetun) "Lautein", ne'e iha [http://haunialianhauniaidentidade.blogspot.de/2009/04/matadalan-ortografiku-ba-lia-tetum.html Matadalan Ortográfiku ba Lia-Tetun] husi ''Institutu Nasionál Linguístika''. Governu timoroan mós uza "Lautein", porezemplu [http://timor-leste.gov.tl/?p=7487&lang=tp iha ne'e]. :(inglés) "Lautein" is listed in the [http://haunialianhauniaidentidade.blogspot.de/2009/04/matadalan-ortografiku-ba-lia-tetum.html orthographic directory] of the National Institute for Linguistics. The Timorese Government also uses it, for example [http://timor-leste.gov.tl/?p=7487&lang=tp here]. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-Warburg]]</small> 23:37, 6 Outubru 2014 (UTC) I far as I know, in East Timor we have 16 local languages. Therefore, some people wrote Tetun inconsistent, not based on the Tetun orthography. I thought their writing was very influenced by their mother language and Bahasa Indonesia. I knew a little bit about Tetun Orthography because six years ago I worked as a consultant of Tetun and bible translation for 3 years. --[[Uza-na'in:Abraoximenes|Abraoximenes]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Abraoximenes|talk]]) 01:28, 7 Outubru 2014 (UTC) :I found now an artilce of Geoffrey Hull from Instituto Nacional de Linguística, who said, it is the aim of Projecto Toponímico Nacional to produce "orthographical normative bilingual lists of all EASt Timorese placenames for practical use... ". [http://www.anps.org.au/documents/June_2006.pdf ''The placenames of East Timor'', in: Placenames Australia (ANPS): Newsletter of the Australian National Placenames Survey, Juni 2006, S. 6 & 7] Would be nice to get this lists for our work. It would help much, if we could get contact with the INL. --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|talk]]) 20:55, 12 Outubru 2014 (UTC) == Wikipédia Timor-Leste 2020 == [[Imajen:Wikipedia Timor-Leste 2020.png|miniaturadaimagem|Wikipédia Timor-Leste 2020]] After invitation by some Wikipedians, we are planing to come to Timor-Leste in August 2020 to support the activities of the local community. It is planned to recruit new editors, provide workshops, talk to media and officials and start offline activities of the wiki community. In the moment, we are applying for grants by the Wikimedia Foundation. You can support us by endorsing the grants at the project page on Meta of Wikimedia [https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/J._Patrick_Fischer/Wikipedia_Timor-Leste_2020 here]. If the project will get support by the foundation, we will be happy, if you can support us in August in Dili. See you 2020! --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 21h00min de 29 de Dezembru de 2019 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Uza-na'in:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskusaun Uza-na'in:MediaWiki message delivery|discussão]]) 13h21min de 18 de Janeiru de 2026 (UTC) <!-- Mensagem enviada por User:Tiven2240@metawiki utilizando a lista em https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Mensagem enviada por User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki utilizando a lista em https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Temporary adminship for WikiTraining TL == Hi everyone, sorry for writing in English. For the [https://www.facebook.com/share/p/1DF3b8aLJo/?mibextid=wwXIfr upcoming WikiTraining] planned to be held in Dili, I would like to confirm your approval to add two temporary admins (me and @[[User:Robertsky|Robertsky]]) to manage this wiki during and after the event. Thank you! [[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Swarabakti|discussão]]) 10h42min de 18 de Juñu de 2026 (UTC) :There is also a concurrent request for administrator discussion just opened a couple of hours ago as well by @[[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] at [[Wikipedia:Administradór Sira/Eleisaun#Diamantino Soares]]. :If there is no issues with mine and @[[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]]'s requests, at least for myself, I would like to help out Diamantino as much as possible on here post event as well. I am currently an admin on English Wikipedia if experience is required. :(Google translated Tetum: Iha mós pedidu konkorente ida ba diskusaun administradór nian ne'ebé foin loke oras balun liubá hanesan mós hosi @[[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] iha [[Wikipedia:Administradór Sira/Eleisaun#Diamantino Soares]]. :Se laiha problema ho ha'u nia no @[[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]] nia pedidu sira, pelumenus ba ha'u rasik, ha'u hakarak ajuda Diamantino ho posivel iha eventu post ida-ne'e mós. Agora daudaun ha'u hanesan admin ida iha Wikipedia Inglés se presiza esperiénsia.) [[Uza-na'in:Robertsky|Robertsky]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Robertsky|discussão]]) 11h08min de 18 de Juñu de 2026 (UTC) 3wpadqdqfhcszdrj3v9g1xdsnxuyeeu Forcas Defensa Timor Lorosa'e 0 3243 70711 69704 2026-06-18T00:07:01Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70711 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Flag of F-FDTL.png|thumb|Bandeira F-FDTL nian]] '''Falintil-Forcas Defensa Timor Lorosa´e''' ka ('''F-FDTL''', port.: ''Falintil-Forças de Defesa de Timor-Leste'') ne forsas armadas ne'ebe iha atu defende rai [[Timor Lorosa´e]]. F-FDTL harii iha Febreiru 2001 no to'o agora iha ona batallaun infanteria rua nebe mak: Komponente Naval kiik-oan ida no Unidade Suportasaun nian balun. F-FDTL ninia kna'ar primeiro mak proteje rai Timor lorosa´e husi atakasaun rai liur. Rai Timor mos iha seguridade ba rai laran, ne'ebe mak hala'o husi [[Policia Nacional de Timor Leste]] ka (PNTL). Problema F-FDTL ne'ebe boot liu mosu iha 2006 kuando metade husi forsa ema duni sai. Dimisaun ida nee halo instituisaun rua ne F-FDTL no PNTL atu besik rahun nune'e governu foti kedas medidas evita forcas armadas nasaun liur hodi mai halo kalma situasaun. == Knar == [[Lei inan]] [[RDTL]] nian fo kna'ar ba F-FDTL atu responsabiliza protesaun rai Timor husi atakasaun rai liur nian. Lei inan dehan katak F-FDTL "tenki fo garantia ba soberania nasaun nian, integridade territorial no libertasaun no seguridade ba povu i kontra agresaun saida deit ne'ebe mai husi liur, ho respeitu ba orden konstitusional". Lei inan mos hateten katak F-FDTL "tenki netral no tenki obedese ba orgaun kompetente ka respeitu ba lei konstitusional, no sei labele interviene iha asaun politika". PNTL sira no Forsa seguransa sivil sira mak responsable ba seguransa rai laran nian.<ref name="Rees">Rees (2004). Pages 7–9.</ref> Praktikamente kna'ar F-FDTL no [[Policia National de Timor Leste]] (PNTL) ladun klaru, hodi ida ne'e mak resulta konflitu entre orgaun rua ne.<ref name=rees14>Rees (2004). Page 14.</ref> <ref>Amnesty International (2003). Page 2.</ref> Conversely, (Policia Nacional de Timor-Leste, PNTL) involve ona iha defeza ita nia rai ketan iha parte loro-monu. Konflitu entre polisia i militar ne'e mosu tamba governu Timor faila atu hametin estabilidade rai laran.<ref name=rees14/> Tan ne'e iha Febreiru 2010 Governu kria ona legislasaun atu define klaru liu tan kna'ar ba orgaun rua nee iha Timor.<ref name="UNMIT_2010_10">UNMIT (2010), p. 10</ref> == Istoria == === Pre-independensia === F-FDTL forma husi Movimentu Libertasaun Nasional [[Armada Guerrilia]] konesidu ho [[FALINTIL]] ([[''Forças Armadas de Libertação de Timor-Leste'']]). Durante periodo antes de 1999 lider Timor oan balun, inklui presidente agora [[Presidente Timor Lorosa´e]] [[José Ramos-Horta]], fo proposta katak iha futuru nasaun Timor Lorosa´e sei laiha nia forsa militar. Maibé ho violensia no destrusaun ne'ebe mosu bainhira Timor manan votasaun iha 1999 ano iha nesesidade atu fo servisu ba veteranus FALINTIL nian, ne'e mak obriga Timor troka nia opiniaun no konsege harii duni nia forsas armadas militar nian.<ref name=Wainwright23>Wainwright (2002). Page 23.</ref> Ba dala uluk forsas armadas harii ho 5,000 personnel.<ref>The Centre for Defence Studies, King's College, London. Paragraph 205.</ref> Iha 2000 klaran [[United Nations Transitional Administration in East Timor]] (UNTAET) invita tim ida husi [[King's College London]] atu lori estudu ida ba opsaun seguransa Timor Leste nian. Reportadu tim nee nian identifika opsaun tolu ba militar Timor oan ida. opsaun&nbsp;1 Ne basadu ba FALINTIL nia preferensia ba relativo armada militar ne'ebe barak no todan ho 3,000–5,000 personnel, Opsaun&nbsp;2 forsas ida husi 1,500 regulares no 1,500 conscripts no Opsaunn&nbsp;3 ne ba forsas ida ho 1,500 regulares no 1,500 reservista voluntario.<ref>The Centre for Defence Studies, King's College, London. Paragraphs 7.2 to 7.4</ref> Tim ba estudo recomenda Opsaunn&nbsp;3 nudar opsaun ida diak liu ba seguridade Timor Lorosa´e nian no basea ba situasaun de nesesidade ekonomika rai nian. UNTAET simu rekomendasaun ne iha Septembro 2000 no forma base ba planu forsa defeza Timor Lorosa´e nian.<ref name=Wainwright23/> Ema hotu-hotu iha rai Timor laran ne'ebe uluk kontribui ba seguransa nasaun nian mos simu hotu proposta ne.<ref>Fawthrop and Harris (2001). Page 37.</ref> The King's College report nee hetan kritika katak ho reporte ida nee, lori Timor Lorosa´e hodi establese forsas polisia ne'ebe boot no ermadas militar ne'ebe boot bainhira nasaun nee nia seguridade bele garantia deit ho forsa ida kiik-oan ida [[paramilitar]].<ref>{{cite news |first=Greg |last=Sheridan |authorlink=Greg Sheridan |title=Fretilin still a stranger to democracy |url=http://blogs.theaustralian.news.com.au/gregsheridan/index.php/theaustralian/comments/fretilin_still_a_stranger_to_democracy/ |publisher=[[The Australian]] |date=2007-08-09 |accessdate=2007-08-09 }}</ref> Kuandu Timor Lorosa´e nia desizaun atu forma forsas militar nee hetan kritika husi komentador balun, Governu Timor Lorosa´e ho razaun no fiar makaas katak forsa nee nesesario duni ba seguransa rai nian. Komentadores sira dehan katak nu'udar Timor Lorosa´e la halo asaun ruma ba rai liur diak liu uza rekursu limitadu governu nian hodi hametin liu tan PNTL nian. Nudar lider politika Timor Leste nian rekonese katak sira la halo enfrentamientu ho liur, sira fiar katak ne nesesariu atu mantein kapasidade militar nian atu defende nasaun husi agresaun iha futuru. Establesimientu F-FDTL nee mos sai hanesan siginifikasaun efektivu husi integrasaun FALINTIL ba Timor Leste ida ne'ebe independente.<ref>Smith (2005). Pages 31–32.</ref> === Formasaun F-FDTL === [[Imajen:FALINTIL veterans USAID photo.jpg|thumb|upright|FALINTIL veterans]] FALINTIL ofisialmente sai F-FDTL 1 Febreru 2001. Membrus 650 primeiru de F-FDTL nee selektadu husi 1,736 aplikantes FALINTIL no komesa treinamentu iha 29 Marsu. 1ra Batailaun FDTL nian establese iha 29 Junu 2001 no too metin liu tan iha 1 Dezembro. Membru barak liu husi battalaun nee mai husi ema lorosa´e.<ref>Ball (2002). Page 180.</ref> 2da Battalaun establese iha 2002 ho kader husi 1ra Battalaun no iha personel foun barak mak tinan 21 ba kraik nebe la participa ba luta independencia nian.<ref>Rees (2004). Page 31.</ref> .<ref>{{cite news |first=Hamish |last=McDonald |title=East Timor's Tiny Army Aims High |url=http://www.etan.org/et2002b/april/14-20/20ettiny.htm |work=Reproduced on the East Timor Action Network's website |publisher=[[The Sydney Morning Herald]] |date=2002-04-20 |accessdate=2008-02-03 }}</ref> F-FDTL nia Komponente Naval Kiik ne harii iha Dezembro 2001.<ref>''Jane's Sentinel Security Assessment - Southeast Asia.'' Issue 20 – 2007. Page 148.</ref> F-FDTL komesa asume responsabilidade ba seguransa rai Timor nian nebe UN peacekeeping force komesa husik ona. Munisípiu [[Lautein (munisípiu)|Lautein]]ne sai primeira area ne'ebe husik ba F-FDTL nia liman iha Juilu 2002. Depois ida ne F-FDTL kaer hotu reponsabilidade seguridade externo nasaun nian iha 20 de Maio 2004, al tantu forsa seguridade internasional balun sei iha Timor Leste too metade-2005.<ref>''Jane's Sentinel Security Assessment - Southeast Asia''. Issue 20 – 2007. Page 116.</ref> F-FDTL konduce nia primeira operasaun iha Janeiru 2003 wunidade armada ida bolu ba atu hapara aktividade kriminal nebe halo husimilisia loromonu iha munisípiu [[Ermera]]. F-FDTL sufre ona nia moral nebe seriu liu no problema disiplina desde nia establesimentu.<ref>Horta (2006)</ref> Tensaun manas entre F-FDTL no PNTL mos reduse efektividade serviso seguridade nasaun nian. Durante 2003 i 2004, membru husi polisia no F-FDTL enfrenta malu iha okasaun barak, no grupu soldado sira aataka estasaun polisia nian iha [[Setembru]] 2003 no Dezembru 2004.<ref name=icg2/> === Krize 2006 === {{details|2006 East Timor crisis|East Timor's political and security sector crisis in 2006}} {{externalimage | align = right | width = 200px | image1 = [http://www.abc.net.au/reslib/200605/r87502_258384.jpg An East Timorese soldier during fighting in May 2006]<ref>{{cite news |title=Aust to send troops to E Timor |url=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200605/s1646781.htm |work=ABC News |date=2006-05-24 |accessdate=2008-03-03 }}</ref> }} Tensaun entre F-FDTL to´o nia tutun iha 2006. Iha Janeiru, 159 soldadu husi unidade boot F-FDTL reklama petisaun ida ba Prezidente [[Xanana Gusmão]] katak soldadus husi lorosa´e hetan tratamentu diak liu duke loromonu sira. 'petitioners' hetan deit resposta oituan tan ne sira husik sira nia markas semana tolu depois, husik hela sira nia kilat.<ref name=Inquiry21>United Nations Independent Special Commission of Inquiry for Timor-Leste (2007). Page 21.</ref> sira halibur hamutuk ho soldadus seluk atus ba atus no iha 16 Marsu komandante F-FDTL's , [[Brigadier General]] [[Taur Matan Ruak]], despide 594 soldados, nebe besik mitade forsa timor nian.<ref name=icg2/> Soldaus despedidus la'os deit petisionarios sira, maibé inklui mos ofisial 200 nebe falta bebeik nebe sidauk fila fulan hira ona antes fulan Marsu 2006.<ref name=Inquiry21/> Krise ne hodi to´o violensia iha fin de Abril. iha 24 Abril, petitioner sira no sira nia suporter balun halo demonstrasaun durante loron ha'at iha Palacio Do Governo nia oin iha Dili bolu atu halo establecimentu ba komisaun independente ida atu identifika sira nia keixas. violencia nakfera iha 28 Abril bainhira petisioner balun no gangs foinsa'e ataka Palacio Do Governo. PNTL sira la tahan atu hapara violensia tan ne Palacio ema sunu tiha. Depois ke violensia naklekar ba area seluk iha Dili Laran, [[Primeiru Ministru]] [[Mari Alkatiri]] husu F-FDTL nia tulun atu restaura situasaun. Tropa sira nebe laiha esperensia ba kontrola violensia hatun duni iha Dili iha 29 Abril no resulta ema nain tolu mak mate. Iha 3 de Mayo Major [[Alfredo Reinado]], komandante unidade [[Polisia Militar]]F-FDTL nian, no maioria nia soldao inkluye Lt [[Gastão Salsinha]] husik sira nia pos nudar protesta ba ema civil nebe mate tan F-FDTL mak tiru.<ref>United Nations Independent Special Commission of Inquiry for Timor-Leste (2007), pages 21–30 and International Crisis Group (2008), page 2.</ref> Tiru malu mos mosu entre Forca de Seguridade Nasional nian ho arebelde no gang sira iha fin de May. Iha 23 Mayo Reinado ho nia grupu rebelde tiru personel F-FDTL no PNTL Fatu Ahi. Iha 24 Mayo personnel F-FDTL nebe besik sira nia Quarters-boot hetan ataka husi rebelde (offisial polisi), petitioner sira no civil armado. Ataka ne derotadu wainhira ro patrulla Componente Naval F-FDTL nian tiru atakantes sira.<ref>United Nations Independent Special Commission of Inquiry for Timor-Leste (2007). Pages 31–33</ref> Durante krize ne relasaun entre F-FDTL and PNTL sai aat liu tan, iha 25 Maio membrus F-FDTL ataka PNTL nia Quarters-boot, oho official polisia sin armas nain sia.<ref name=icg2/> Ho resultado violencia nebe sai aat liu tan, hakaas an no husu forsa internasional iha 25 Mayo. Forsa Paz sira [[Operation Astute|bkomesa to´o Dili]] loron tuir mai sira komesa restaura situasaun. um total ema nain 37 mak mate iha krize nee iha Apbil Mayo no 155,000 husik sira nia uma. [[Nacoens Unidas]] hetan katak ministru sira defeza no interior no komandante F-FDTL entrega kilat ilegalnmente ba civil durante crisis no rekomenda kata sei halo juisio ba sira.<ref>{{cite press release |title=UN commission of inquiry issues report on violent crisis that shook Timor-Leste |publisher=United Nations |date=2006-10-17 |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=20284&Cr=timor&Cr1=inquiry# |accessdate=2007-09-01 }}</ref> === Planu ba dezenvolvimentu de forsas === Krize 2006 husik F-FDTL "rabat rai".<ref name=icgi>International Crisis Group (2008). Page i.</ref> The F-FDTL's strength fell from 1,435 in January 2006 to 715 in September and the proportion of westerners in the military fell from 65&nbsp;percent to 28&nbsp;percent.<ref name=icg5/> [[Imajen:F-FDTL-Centro de Instrução-Metinaro-2009.JPG|thumb|alt=White gates with buildings behind them|The gate to the F-FDTL Nicolau Lobato Training Centre near Metinaro]] Iha 2004 komandante F-FDTL forma tim ida, nebe inkluye kontraktor internasional, atu harii dokumentu visaun estrategika largu plazo ba militar. Estudo ne suporta husi Governu Australian .<ref>Burton (2007). Page 101.</ref> Nia resultadu dokumentu ''Force 2020'' halo kompletu iha 2006 no halo publika iha 2007.<ref name=icg8>International Crisis Group (2008). Page 8.</ref> Dokumentu ne hateten visaun 'aspirational' ba dezenvolvimentu F-FDTL to´o 2020 e além de e é de estado equivalente a uma defesa [[white paper]]. Ida ne propose atu habelar militar atu besik 3,000 personnel regulariha medium term liu husi [[konskripsaun]]. ida nee mos tau longer-term goals hanesan establese komponente aereo no hola kilat modernu, hanesan [[Anti-tank warfare|anti-armour weapons]], [[armoured personnel carrier]]s and [[missile boat]]s, iha 2020.<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dodd |title=Secret missile plan for East Timor |url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,21869293-601,00.html?from=public_rss |publisher=[[The Australian]] |date=2007-06-08 |accessdate=2007-08-10 }}</ref> The ''Force 2020'' plan ne hanesan ho Opsaun&nbsp;1 iha the King's College report. The King's College study team rekomenda makas liu kontra estrukura forsa ida ne, labelling isto "unaffordable" e elevando preocupações em cima do impacto de conscrição em sociedade de Timorese Oriental e prontidão de exército. Tim ida ne kalkula kata se uza estrutura de força ida ne valeriam 2.6 a 3.3&nbsp;percent do anuário de Timor Oriental [[Produto Doméstico Total]] e representaria um fardo pesado na economia de Timor Oriental".<ref>The Centre for Defence Studies, King's College, London. Paragraphs 7.2 and 205–212.</ref> Moreover, the ''Force 2020'' plano pode não ser realístico ou satisfatório como parece enfatizar expansão militar a contador ameaças externas em cima de gastar em outros serviços de governo e segurança interna e esboça idéias como o a longo prazo (~2075) development of [[Militarisation of space|space forces]].<ref>International Crisis Group (2008). Pages 6 and 9.</ref> Mentras ''Force 2020'' plan hetan controversial, Governo Timor atu adopta ida ne. Planu ne hetan kritika husi United Nations no Governu Australia no United States como unaffordable e mais das necessidades de Timor Oriental.<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dodd |title= Timor military blueprint unrealistic: Downer |url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,20867,21871852-2702,00.html?from=public_rss |publisher=[[The Australian]] |date=2007-06-08 |accessdate=2007-08-10 }}</ref> Presidente José Ramos-Horta defende plano ida ne, porém, discutindo que sua adoção transformará o F-FDTL em uma força profissional capaz de defender a soberania de Timor Oriental e contribuir à estabilidade da nação.<ref>{{cite press release |title=Force 2020 is important for the East Timor Government |publisher=East Timor Ministry of Defence |date=2007-07-03 |url=http://www.timor-leste.gov.tl/mindef/Eng/n3.htm |accessdate=2007-08-11 }} {{dead link| date=June 2010 | bot=DASHBot}}</ref>funcionários de defesa Timorese também deram ênfase a que '' Força 2020 '' é um plano a longo prazo e não propõe adquirindo armas avançadas durante alguns anos. A partir de cedo 2008 o plano não tinha sido aprovado por [[parlamento]] mas planos estava sendo feito para sua implementação.<ref name=icg8/> As repercussões da 2006 crise continuam sendo sentidas. No dia 11 2008 de fevereiro, um grupo de rebeldes conduzido por Alfredo Reinado [[2008 Timorese assassinato attempts|attempted Oriental para matar ou seqüestrar]] o Presidente Ramos-Horta e Primeiro-ministro Gusmão. Embora Ramos-Horta e um dos guardas dele esteja mal ferido, estes ataques não tiveram foram matados êxito e Reinado e outro rebelde. Foram estabelecidos um F-FDTL em comum e comando de PNTL para procurar os rebeldes sobreviventes e o exército e polícia demonstrou um grau alto de cooperação durante esta operação.<ref>{{cite news |title=East Timor's window of opportunity |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7288484.stm |publisher=BBC News |date=2008-03-10 |accessdate=2008-04-06 }}</ref> The joint Comand foi licenciado no dia 19 2008 de junho. Enquanto The Joint Comand contribuiu à rendição de muitos dos sócios de Reinado, foi alegado que os sócios do comando cometeram violações de direitos humanos.<ref>UNMIT (2008). Page 2 and pages 5–6.</ref> Iha 2008 de junho que o Governo ofereceu prover compensação financeira aos solicitantes que desejaram voltar a vida de civil. Esta oferta foi aceitada, e todos os solicitantes voltaram às casas deles/delas em agosto que ano.<ref>UNMIT (2009). Page 2</ref> == Command arrangements == [[Imajen:TMR Dec 2009.jpeg|thumb|upright|Major General Taur Matan Ruak in December 2009]] A Constituição de estados de Timor Orientais que o Presidente é o xefe supremo da força de defesa e tem o poder para designar o xefe do F-FDTL e Chefe de Pessoal. O [[Conselho de Ministros de Timor|Council Oriental de Ministros]] e [[Parlamento Nacional de Parlamento de Timor|National Oriental]] é responsável para fundar o F-FDTL e fixar política relativo à segurança de Timor Oriental.<ref name="Rees"/> Prime Minster Gusmão also serves as the current Minister of Defence and Security.<ref name="UNMIT_2010_11">UNMIT (2010), p. 11</ref> A Superior Council for Defence and Security was also established in 2005 to advise the President on defence and security policy and legislation and the appointment and dismissal of senior military personnel. The council is chaired by the President and includes the Prime Minister, the defence, justice, interior and foreign affairs ministers, the heads of the F-FDTL and PNTL a national state security officer and three representatives from the national parliament. The council's role is not clear, however, and neither it nor the parliament served as a check against the decision to sack large numbers of F-FDTL personnel in 2006.<ref>Burton (2007). Pages 100–101.</ref> A parliamentary committee also provides oversight of East Timor's security sector.<ref name=UNMIT_2010_11 /> A small Ministry of Defence (which was renamed the Ministry of Defence and Security in 2007) was established in 2002 to provide civilian oversight of the F-FDTL. A lack of suitable staff for the Ministry and the close political relationship between senior F-FDTL officers and government figures rendered this oversight largely ineffectual and retarded the development of East Timor's defence policy up to at least 2004.<ref>Rees (2004). Pages 11–14.</ref> The failure to institute effective civilian oversight of the F-FDTL also limited the extent to which foreign countries are willing to provide assistance to the F-FDTL<ref>Rees (2004). Page 28.</ref> and contributed to the 2006 crisis.<ref>UNMIT (2006). Page 17.</ref> As at early 2010 the Ministry of Defence and Security was organised into elements responsible for defence (including the F-FDTL) and security (including the PNTL), each headed by their own Secretary of State. At this time the East Timorese Government was working to expand the Ministry's capacity with assistance from UNMIT, but continuing shortages of qualified staff limited the extent to which the Ministry could provide civilian oversight to the security sector.<ref>UNMIT (2010), pp. 11 and 14</ref> == Organizsaun == [[Imajen:East Timor Armed Forces.png|thumb|300px|The F-FDTL's structure in 2007]] O F-FDTL é organizado em um exército de dois batalhões de infantaria de luz, um componente naval e unidades apoiando. Estas unidades de apoio incluem a sede de força, uma unidade de apoio de logistic, uma unidade de comunicações e uma companhia de polícia militar. Timor oriental não tem um [[força aérea]] e o F-FDTL não opera nenhuma aeronave atualmente. O F-FDTL também opera o "maior e mais sofisticado" [[inteligência de HUMINT|human]] rede em Timor Oriental, baseado na resistência clandestina que informa redes construída durante a ocupação indonésia,.<ref>Rees (2004). Page 56.</ref> In May 2008 the national parliament passed a law which places the F-FTDL's intelligence branch under the authority of the head of the National Information Service.<ref>UNMIT (2008). Page 8.</ref> The F-FDTL has an authorised strength of 1,500 regular personnel and 1,500 reservists. It has never reached these totals as funding shortfalls have prevented the reserve component from being formed and the Army's two regular battalions have remained under-strength.<ref name=rees29>Rees (2004). Page 29.</ref> While all the F-FDTL's personnel were initially FALINTIL veterans the force's composition has changed over time and few soldiers from the insurgency remain due to the force's narrow age requirement.<ref>La’o Hamutuk Bulletin (2005)</ref> After the F-FDTL's 1st Battalion was established in 2001 recruitment was opened to all East Timorese above the age of 18, including women.<ref>''Jane's Sentinel Security Assessment - Southeast Asia''. Issue 20 – 2007. Page 116</ref> Few women have joined the F-FDTL, however, and as at February 2010 only seven percent of new recruits were female.<ref>UNMIT (2006). Page 29.</ref><ref>UNMIT (2010), p. 14</ref> === Army === The land force of the F-FDTL consists of two [[light infantry]] battalions, each with an authorised strength of 600 personnel. The force was predominantly trained by the Australian and Portuguese militaries.<ref>Ball (2002). Pages 179–180.</ref> Each battalion has three rifle companies, a support company and a headquarters company.<ref>Rees (2004). Pages 28–29.</ref> Although the army is small, the [[Guerrilla warfare|guerrilla tactics]] employed by FALINTIL before the departure in 1999 of the [[Military of Indonesia|Indonesian military]] were effective against overwhelming numbers and it has the potential to form a credible deterrent against invasion.<ref>Wainwright (2002). Page 34.</ref> [[Imajen:F-FDTL Falintil Day.jpg|thumb|250px|left|F-FDTL soldiers raise flags during a parade marking Falantil Day]] The US Embassy in Dili states that in 2009 the F-FDTL comprised 719 qualified soldiers and a further 579 in training. Of the 579 recruits under training it is planned that 150 will be allocated to the Naval Component.<ref name=US_Embassy_2010_3 /> The army's two battalions are located in separate bases. The 1st Battalion is based at [[Baucau]], with a contingent in the seaside coastline village of Laga.<ref name=rees29/> The 2nd Battalion is stationed at the Nicolau Lobato Training Centre near [[Metinaro]].<ref>Lowry (2006), page 4 and Rees (2004), pages 29–31.</ref> Almost all of the 2nd Battalion's soldiers were dismissed during the 2006 crisis.<ref name=icg5/> Logistics and service support is provided through Headquarters F-FDTL in [[Dili]]. There is also a military police unit that polices the F-FDTL and in addition performs traditional policing tasks, resulting in conflicting roles with the PNTL. The military police have also been responsible for presidential security since February 2007.<ref>International Crisis Group (2008). Page 15.</ref> The F-FDTL is planning to raise two engineer squadrons with a total of 125 personnel during 2010.<ref name="US_Embassy_2010_4">Embassy of the United States, Dili (2010), p. 4</ref> The F-FDTL is armed only with [[small arms]] and does not have any [[crew-served weapon]]s. The 2007 edition of ''Jane's Sentinel'' states that the F-FDTL has the following equipment in service: 1,560 [[M16 rifle]]s and 75 [[M203 grenade launcher]]s, 75 [[FN Minimi]] [[squad automatic weapon]]s, 8 [[sniper rifle]]s and 50 [[M1911|.45 M1911A1]] pistols. A further 75 Minimis are to be ordered. The majority of the F-FDTL's weapons were donated by other countries.<ref>''Jane's Sentinel Security Assessment - Southeast Asia''. Issue 20 – 2007. Pages 146 and 152.</ref> === Komponente Naval === The Naval component of the F-FDTL was established in December 2001 when Portugal transferred two small [[Albatroz class patrol boat|''Albatroz'' class]] patrol boats from the [[Portuguese Navy]]. Its establishment was not supported by the King's College study team, the UN or East Timor's other donor countries on the grounds that East Timor could not afford to operate a naval force.<ref>''Jane's Sentinel Security Assessment - Southeast Asia''. Issue 20 – 2007. Page 148.</ref> The role of the Naval Component is to conduct fishery and border protection patrols and ensure that the maritime line of communication to the [[Oecussi]] enclave remains open.<ref name="Saunders">Saunders (2009). Page 204.</ref> As at June 2010 the Naval Component is equipped with four patrol boats.<ref name="Chief_RAN_Vist">{{cite web|title=Chief of Navy Visits East Timor|url=http://www.navy.gov.au/Chief_of_Navy_visits_East_Timor|publisher=Royal Australian Navy|accessdate=6 August 2010|date=16 June 2010|archiveurl=http://web.archive.org/web/20100619121214/http://www.navy.gov.au/Chief_of_Navy_visits_East_Timor|archivedate=19 June 2010}}</ref> Under the ''Force 2020'' plan the Naval Component may eventually be expanded to a light patrol force equipped with [[corvette]]-sized ships and [[landing craft]].<ref> {{Cite news | last = Wertheim | first = Eric | year = 2008 | title = World Navies in Review | periodical = [[Proceedings (magazine)|Proceedings]] | publication-place = | publisher = [[United States Naval Institute]] | volume = March 2008 | pages = 16 | issn = }}</ref> [[Imajen:East Timor soldier with a M14.jpg|thumb|Members of the F-FDTL Naval Component with US Marines]] The two ''Albatroz'' class patrol boats [[East Timorese patrol boat Oecussi|''Oecussi'']] and [[East Timorese patrol boat Atauro|''Atauro'']] are each armed with a [[20 mm Oerlikon cannon|20&nbsp;mm Oerlikon cannon]] and two 12.7&nbsp;mm machine guns and are based at Hera Harbour a few kilometres east of Dili.<ref name="Saunders"/> They were built in the early 1970s and were in the process of being decommissioned from the Portuguese Navy at the time they were offered to East Timor.<ref>Ball (2002). Page 181.</ref> The patrol boats' high operating costs are a significant constraint on the Naval Component.<ref>Wainwright (2002). Page 25.</ref> On 12 April 2008 East Timor signed a contract for two new Chinese-built 43 metre [[Type 062 class gunboat|Type-62 class]] patrol boats. These ships will replace the ''Albatroz'' class ships and be used to protect East Timor's fisheries. The contract for the ships also involves 30 to 40 East Timorese personnel being trained in China.<ref>{{cite news |first=Mark |last=Dodd |title=Alarm at China's influence in Timor |url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23547135-31477,00.html |publisher=The Australian |date=2008-04-16 |accessdate=2008-04-16 }}</ref><ref name="Storey_2009">{{cite journal|last=Storey|first=Ian |date=2009|title=China's Inroads into East Timor|journal=China Brief|publisher=The Jamestown Foundation|location=Washington DC|volume=9|issue=4|url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews[tt_news]=34724&tx_ttnews[backPid]=7&cHash=9ce073a8b9}}</ref> It has also been reported that East Timor's shore infrastructure will also be updated as part of the acquisition of the Type-62 class ships.<ref name="Saunders"/> The two new patrol boats arrived from China in June 2010 and were commissioned as the [[Jaco class patrol boat|''Jaco'' Class]] on the eleventh of the month.<ref>{{cite news|last=McGuirk|first=Rod|title=East Timorese president prefers 'fake Gucci' warships from China to Western military hardware|url=http://www.google.com/hostednews/canadianpress/article/ALeqM5gtnzj751wriH7DJBYAWyD4LSGfAQ|accessdate=18 July 2010|date=23 June 2010|agency=The Canadian Press|archiveurl=http://web.archive.org/web/20100626123215/http://www.google.com/hostednews/canadianpress/article/ALeqM5gtnzj751wriH7DJBYAWyD4LSGfAQ|archivedate=26 June 2010}}</ref><ref>{{cite web|title=Ceremony for the Delivery of New Patrols Vessels, Jaco Class, to the F-FDTL Naval Force|url=http://timor-leste.gov.tl/?p=2865&lang=en|publisher=Government of Timor-Leste|accessdate=6 August 2010}}</ref> The craft have been named ''Jaco'' and ''Betano''.<ref name=Chief_RAN_Vist /> Reports on the Naval Component's strength are contradictory; while the 2009–2010 edition of ''[[Jane's Fighting Ships]]'' states that 150 personnel are under training,<ref name="Saunders"/> the 2010 edition of the IISS ''Military Balance'' lists the Naval Component's size as 82 personnel.<ref name="IISS_2010_432">IISS (2010), p. 432</ref> The United States Embassy in Dili states that the Naval Component comprised 87 personnel at the end of 2009 and is to be expanded by a further 150.<ref name="US_Embassy_2010_3">Embassy of the United States, Dili (2010), p. 3</ref> == Defence expenditure and procurement == East Timor Government budget papers show that the F-FDTL has been allocated funding of $US17.713 million for 2010, with additional funding being provided to the Ministry of Defence and Security and Secretariat of State for Defence.<ref name="2010_Budget_paper3_p67">Republica Democratica De Timor-Leste (2010), p. 67</ref> Despite this expenditure, East Timor is reliant on foreign aid to fund and equip the F-FDTL. The aid is provided in the form of military equipment, such as weapons and uniforms, and through the provision of training and assistance with logistics. No military production currently takes place in East Timor, though the country may eventually manufacture its own military uniforms.<ref>''Jane's Sentinel Security Assessment - Southeast Asia. Issue 20 – 2007''. Pages 142 and 153.</ref> The King's College report estimated that a military of 1,500 regulars and 1,500 reservists would cost approximately one percent of East Timor's GDP and that this was the highest level of military expenditure the country could sustain.<ref>The Centre for Defence Studies, King's College, London. Paragraphs 7.4 and 158.</ref> Funding shortfalls have constrained the development of the F-FDTL. The government has been forced to postpone plans to form an independent company stationed in the Oecussi enclave and two reserve infantry battalions. These units formed an important part of the King's College report's Option&nbsp;3 force structure and their absence may have impacted on East Timor's defence policy.<ref>Rees (2004). Page 27.</ref> The signing of agreements to purchase patrol boats from China and military equipment from Malaysia in 2008 may indicate that East Timor is increasing its defence budget in order to modernise the F-FDTL.<ref>{{ cite journal | last =Grevatt | first =Jon | year =2008 | month = | title =East Timor signs Forces update MoU | journal =Jane's Defence Weekly | volume =30 April 2008}} Page 15.</ref> == Foreign defence relations == [[Imajen:UNMIT Deployment Feb 2010.jpg|thumb|300px|alt=A map of East Timor marked with the locations of Locations of UNMIT military liaison teams|Locations of UNMIT military liaison teams as at February 2010]] {{see also|Foreign relations of East Timor}} Foreign countries play a key role in supporting the F-FDTL and are providing security in East Timor until the Timorese security forces are ready to resume this responsibility. The [[United Nations Integrated Mission in Timor-Leste]] (UNMIT) is tasked with supporting the East Timorese government and security institutions, including the F-FDTL. UNMIT was established on 25 August 2006 and replaced the [[United Nations Office in Timor Leste]] (UNOTIL). As at 30 June 2010 UNMIT had a strength of 1,466 uniformed personnel, including 1,434 police and 32 military observers. These personnel were supported by 354 international civilians, 907 local civilian workers and 176 UN volunteers.<ref name="UNMIT_facts">{{cite web|title=UNMIT Facts and Figures|url=http://www.un.org/en/peacekeeping/missions/unmit/facts.shtml|work=United Nations Integrated Mission In Timor-Leste|publisher=United Nations|accessdate=6 August 2010|archiveurl=https://archive.is/YGjM|archivedate=17 September 2012}}</ref> UNMIT includes a Military Liaison Group which maintains teams in Dili, Baucau, [[Maliana]], [[Suai]], and Oecussi. These teams collect information on security issues for UNMIT and liaise with both the East Timorese Border Police and the Indonesian military in border districts.<ref name="UNMIT_MLG">{{cite web|title=Military Liaison Group|url=http://unmit.unmissions.org/Default.aspx?tabid=180|work=United Nations Integrated Mission In Timor-Leste|publisher=United Nations|accessdate=6 August 2010}}</ref> UNMIT is supported by an Australian-led International Stabilisation Force (ISF). The ISF was [[Operation Astute|deployed to East Timor in late May 2006]] and currently includes units from the [[Australian Defence Force]] and the [[New Zealand Defence Force]]. The main element of the ISF is the [[ANZAC Battle Group]], which has a strength of about 400 Australians and 150 New Zealanders as at August 2010.<ref>{{cite web|title=Current ADF Commitment|url=http://www.defence.gov.au/op/eastTimor/commitment.htm|work=Global Operations: East Timor|publisher=Australian Department of Defence|accessdate=6 August 2010}}</ref> The presence of UN police and Australian troops was a key issue in the [[East Timorese presidential election, 2007|2007 East Timorese presidential election]]. The winning candidate, José Ramos-Horta, backed the presence of foreign forces and told rallies that he would like these forces to remain for at least five years. Most other candidates called for the UN and ISF to withdraw as soon as possible, arguing that their presence limits East Timor's sovereignty. Despite the differing views on how long the UN and ISF should remain in East Timor, all the parties regard the presence of foreign peacekeepers as being necessary until the F-FDTL and PNTL are ready to take responsibility for the country's security.<ref>International Crisis Group (2007). Page 6.</ref> While the UN has historically been reluctant to engage with the F-FDTL, several bilateral donors have assisted the force's development. Australia has provided extensive training and logistical support to the F-FDTL since it was established, and currently provides advisors who are posted to the F-FDTL and Ministry of Defence and Security. Portugal also provides advisors and trains two naval officers each year in Portugal. [[China]] has provided US$1.8&nbsp;million in aid to the F-FDTL since 2002 and agreed to build a new US$7&nbsp;million headquarters for the force in late 2007. East Timor is one of [[Brazil]]'s main destinations for aid and the [[Brazilian Army]] is responsible for training the F-FDTL's military police unit. The United States also provides a small amount of assistance to the F-FDTL through the [[United States Department of State|State Department's]] International Military Education and Training Program. While Malaysia has provided training courses and financial and technical aid, this assistance was suspended after the 2006 crisis.<ref>International Crisis Group (2008). Pages 12–13.</ref> Under current arrangements Portugal provides the F-FDTL with basic and advanced training while Australia and other nations provide training in specialized skills.<ref name=US_Embassy_2010_4 /> == Notes == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> <references /> </div> == Referensia == ; Books and reports * {{cite paper |author=Amnesty International |authorlink=Amnesty International |title=Timor Leste: Briefing to Security Council Members on policing and security in Timor-Leste. |year=2003 |url=http://www.amnesty.org/en/alfresco_asset/87c7dd7b-a49f-11dc-bac9-0158df32ab50/asa570012003en.pdf |format=PDF|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080530005037/http://www.amnesty.org/en/alfresco_asset/87c7dd7b-a49f-11dc-bac9-0158df32ab50/asa570012003en.pdf|archivedate=2008-05-30}} * {{cite book|last=Burton|first=Cynthia|title=East Timor: beyond independence|editor=Damien Kingsbury and Michael Leach|publisher=Monash University Press|location=Melbourne|year=2007|chapter=Security sector reform: current issues and future challenges|isbn=9781876924492}} * {{cite web|title=U.S. Military Engagement: 2009 in Review|url=http://timor-leste.usembassy.gov/latest_embassy_news/u.s.-military-engagement-2009-in-review|publisher=Embassy of the United States, Dili|accessdate=18 July 2010|author=Embassy of the United States, Dili|year =2010}} * {{Cite book | last =Government of East Timor | year =2007 | title =Força 2020 | publisher =Government of East Timor | work = Hosted on the East Timor and Indonesia Action Network's website | url =http://www.etan.org/news/2007/06forcas.htm | accessdate = 2007-08-07 }} This publication [http://www.timor-leste.gov.tl/mindef/Eng/Defence%20&%20Security/forca2020.asp is also available] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029085711/http://www.timor-leste.gov.tl/mindef/Eng/Defence%20%26%20Security/forca2020.asp |date=2008-10-29 }} from the East Timor Ministry of Defence and Security's website. * {{cite book|title=Jane's Sentinel Security Assessment - Southeast Asia. Issue 20 – 2007 |publisher=Jane's Information Group |location=Coulsdon }} * {{cite book |last=The Centre for Defence Studies, King's College, London |authorlink=King's College London |title=Independent Study on Security Force Options and Security Sector Reform for East Timor |year=2000 |location=London }} * {{cite paper |last=Horta |first=Loro |title=Young and Wild. Timor Leste's troubled military |publisher=Institute of Defence and Strategic Studies, Nanyang Technological University |year=2006 |url=http://www.idss.edu.sg/publications/Perspective/IDSS0162006.pdf |format=PDF| accessdate= 2007-09-01 }} * {{cite paper |last=International Crisis Group |authorlink=International Crisis Group |title=Resolving Timor-Leste’s Crisis |publisher=International Crisis Group |year=2006 |url=http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=4438&l=1 |accessdate=2007-08-18| archiveurl = http://web.archive.org/web/20070815054315/http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=4438&l=1| archivedate = August 15, 2007}} * {{cite paper |last=International Crisis Group |authorlink=International Crisis Group |title=Timor-Leste’s Parliamentary Elections |publisher=International Crisis Group |year=2007 |url=http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=4895&l=1 |accessdate=2007-08-18 | archiveurl = http://web.archive.org/web/20070814212300/http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=4895&l=1| archivedate = August 14, 2007}} * {{cite paper |last=International Crisis Group |authorlink=International Crisis Group |title=Timor-Leste: Security Sector Reform |publisher=International Crisis Group |year=2008 |url=http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=5264&l=1 |accessdate=2008-01-19 | archiveurl = http://web.archive.org/web/20080123142633/http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=5264&l=1| archivedate = January 23, 2008}} * {{cite book |last=[[The International Institute for Strategic Studies]] (IISS) |title=The Military Balance 2010 |year=2010 |publisher=Routledge Journals |location=[[Abingdon, Oxfordshire|Abingdon]] |issn=14799022 }} * {{cite paper |last=Lowry |first=Bob |title=After the 2006 crisis: Australian interests in Timor-Leste |publisher=[[Australian Strategic Policy Institute]] |year=2007 |url=http://www.aspi.org.au/publications/publication_details.aspx?ContentID=144&pubtype=6 }} * {{cite press release |title=On the Findings of the Independent Inquiry Commission (IIC) for the FALINTIL-FDTL |publisher=President of East Timor |date=2004-08-24 |url=http://www.etan.org/et2004/august/22/24onthe.htm |accessdate=2007-11-23 }} * {{cite paper |last=Rees |first=Edward |title=Under Pressure - Forças de Defesa de Timor Leste. Three Decades of Defence Force Development in Timor Leste 1975 – 2004. |publisher=Geneva Centre for the Democratic Control of Armed Forces |date=April 2004 |url=http://www.dcaf.ch/_docs/WP139.pdf|format=PDF }} * {{cite web|url=http://www.laohamutuk.org/econ/OGE10/BB1GSB10Feb10En.pdf|title=2010 State Budget: Book 1|last=Republica Democratica De Timor-Leste|date=2010|publisher=La'o Hamutuk|accessdate=10 April 2010}} * {{cite book |last=Saunders |first=Stephen (editor) |title=[[Jane's Fighting Ships|Jane's Fighting Ships Vol. 112, 2009-2010]]|year=2009 |publisher=Jane’s Information Group |location=Coulsdon }} * {{cite paper |last=United Nations Independent Special Commission of Inquiry for Timor-Leste |title=Report of the United Nations Independent Special Commission of Inquiry for Timor-Leste |publisher=[[United Nations High Commissioner for Human Rights]] |year=2007 |url=http://www.ohchr.org/Documents/Countries/COITimorLeste.pdf |format=PDF }} * {{Cite web | last =United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT) | year =2006 | title =Report of the Secretary-General. S/2006/628. 8 August 2006. Covering major developments since the 20 April report and presenting recommendations on the future UN role in Timor-Leste | format=PDF | url = http://daccessdds.un.org/doc/UNDOC/GEN/N06/448/33/PDF/N0644833.pdf?OpenElement | accessdate =2007-08-12 }} * {{Cite web | last =United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT) | year =2007 | title =Report on human rights developments in Timor-Leste August 2006 – August 2007 | format=PDF | url = http://www.unmit.org/UNMISETWebSite.nsf/192bda2f4f2cbc284925739500311c4c/$FILE/Report%20on%20human%20rights%20developments%20in%20Timor-Leste.pdf | accessdate =2007-11-18 | archiveurl = http://web.archive.org/web/20080530005041/http://www.unmit.org/UNMISETWebSite.nsf/192bda2f4f2cbc284925739500311c4c/$FILE/Report+on+human+rights+developments+in+Timor-Leste.pdf| archivedate = May 30, 2008}} * {{cite web|url=http://daccessdds.un.org/doc/UNDOC/GEN/N08/432/24/PDF/N0843224.pdf?OpenElement|year =2008|title=Report of the Secretary-General on the United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (for the period from 8 January to 8 July 2008)|last=United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT)|publisher=United Nations|accessdate=2008-09-06}} * {{cite web|url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/222/46/PDF/N0922246.pdf?OpenElement|year =2009|title=Report of the Secretary-General on the United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (Covering the period from 9 July 2008 to 20 January 2009)|last=United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT)|publisher=United Nations|accessdate=2009-12-06}} * {{cite web|url=http://daccess-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N09/222/46/PDF/N0922246.pdf?OpenElement|year =2009a|title=Report of the Secretary-General on the United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (for the period covering 21 January to 23 September 2009)|last=United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT)|publisher=United Nations|accessdate=2009-12-06}} * {{cite web|url=http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/2010/85|year =2010|title=Report of the Secretary-General on the United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (for the period from 24 September 2009 to 20 January 2010)|last=United Nations Integrated Mission in Timor-Leste (UNMIT)|publisher=United Nations|accessdate=2010-08-06}} * {{cite book |last=Wainwright |first=Elsina |title=New Neighbour, New Challenge: Australia and the Security of East Timor |url=http://www.aspi.org.au/publications/publication_details.aspx?ContentID=11&pubtype=1 |year=2002 |publisher=[[Australian Strategic Policy Institute]] |location=Canberra |isbn=1920722009 }} ; Journal articles * {{cite journal |last=Ball |first=Desmond |year=2002 |month=October |title=The Defence of East Timor: A Recipe For Disaster? |journal=Pacifica Review |volume=14 |issue=3 |pages=175–189 |doi=10.1080/1323910022000023147 }} * {{Cite news | last=Tom Fawthrop and Paul Harris | year=2001 | title=East Timor prepares for post-independence security threats | periodical=Janes Intelligence Review | publication-place=Coulsdon | publisher=Jane's Information Group | volume=October 2001 | pages=36–38 | issn=13506226 }} * {{cite journal |last=[[The International Institute for Strategic Studies]] (IISS) |year=2006 |title=Turmoil in Timor Leste |journal=Strategic Comments |volume=12 |issue=5 |url=http://www.iiss.org/publications/strategic-comments/past-issues/volume-12---2006/volume-12--issue-5/turmoil-in-timor-leste |accessdate= 2007-11-06}} * {{cite journal |last=La’o Hamutuk |year=2005 |title=Transformation of FALINTIL into F-FDTL |journal=The La’o Hamutuk Bulletin |volume=6 |issue=No. 1-2: April 2005 |url=http://www.laohamutuk.org/Bulletin/2005/Apr/bulletinv6n1.html#FALINTIL |accessdate= 2008-02-03 }} * {{cite conference | first = Bob | last = Lowry | year = 2006 | title = National security policy and structure: Police, military and intelligence | conference = Beyond the crisis in Timor-Leste | conferenceurl = http://devnet.anu.edu.au/Timor-Leste_Beyond%20the%20Crisis_Seminar_Home.php | publisher = Australian National University Development Studies Network | location = Canberra | url = http://devnet.anu.edu.au/timor-beyond%20crisis%20papers/Lowry.ml.doc }} * {{cite journal |last=Smith |first=Anthony L. |year=2005 |month=June |title=Constraints and Choices: East Timor as a Foreign Policy Actor |journal=New Zealand Journal of Asian Studies |volume=7 |issue=1 |pages=15–36 |url=http://www.nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-June05/7_1_3.pdf |accessdate= 2007-11-13 |format=PDF}} == Ligasaun ba li'ur == {{commons|Category:Military of East Timor|Forcas Defensa Timor Lorosae}} * [https://web.archive.org/web/20091021083523/http://www.un.org/depts/dpko/missions/unmit/ United Nations Integrated Mission in Timor-Leste] * [http://navfacpacific.us/Timor%20Leste/A_Country_Info/Timor%20Chief%20Brief%20APR10%20v1.ppt April 2010 Presentation on East Timor by the US Office of Defense Cooperation, Timor Leste] [[Kategoria:Timór Lorosa'e]] hpdaq3adbjx5t0kl7aoubp5j51ch4fc Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2018 0 5918 70710 69560 2026-06-18T00:06:07Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70710 wikitext text/x-wiki '''Eleisaun parlamentar antisipada''' deputadu 65 Parlamentu Nasionál nian, iha loron 12 fulan-Maiu iha tinan 2018. [[Imajen:FRETILIN election campaign in Tasitolu 2018.jpg|miniaturadaimagem|FRETILIN (4)]] [[Imajen:1 FDD campaign in Tasitolu 2018-05-05.jpg|miniaturadaimagem|Frenti Dezenvolvimentu Demokratiku FDD (7)]] [[Imajen:4 AMP campaign 2018-05-01.jpg|miniaturadaimagem|Aliansa Mudansa ba Progresu AMP (8)]] {| class="wikitable float-left" | colspan="7" align=center style="background:#000000; color:white" |'''Partidu na koligasaun'''<ref>Diário de Notícias: [https://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-seis-partidos-e-quatro-coligacoes-no-voto-antecipado-de-12-de-maio-9205797.html ''Timor-Leste/Eleições: Seis partidos e quatro coligações no voto antecipado de 12 de maio'', 22. März 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180323154959/https://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-seis-partidos-e-quatro-coligacoes-no-voto-antecipado-de-12-de-maio-9205797.html |date=2018-03-23 }}, abgerufen am 23. März 2018.</ref> |- ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top="???"| Koligasaun ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top="???"|Partidu ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Rezultadu 2017<ref name="CNE2017-07-27">CNE: [http://www.cne.tl/apuramento/public.php ''Rezultadu 27. Juli 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220415013039/https://www.cne.tl/apuramento/public.php |date=2022-04-15 }}.</ref><ref name="DN2017-08-01">Diário de Notícias: [http://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-tribunal-de-recurso-valida-resultados-vitoria-da-fretilin-8676848.html ''Timor-Leste/Eleições: Tribunal de Recurso valida resultados, vitória da Fretilin'', 1. August 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170801153356/http://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-tribunal-de-recurso-valida-resultados-vitoria-da-fretilin-8676848.html |date=2017-08-01 }}, abgerufen am 1. August 2017.</ref> ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top="???"|Parlamentu 2017–2018 ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Númeru votos 2018 ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Resultadu iha eleisaun 2018 ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Númeru deputadu iha tinan 2018<ref name="CNEfinal16-05">CNE: [http://www.cne.tl/apuramento/public.php ''Apuramento Eleisaun Parlamentar 2018'', 17. Mai 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220415013039/https://www.cne.tl/apuramento/public.php |date=2022-04-15 }}, abgerufen am 17. Mai 2018.</ref> |- | align=center| - || [[Partido Esperança da Pátria|Partido Esperança da Pátria PEP]] [[Imajen:TL-PEP.png|30px|direita]] || align=center| 1,2 % || align=center| - || align=center| 5.060 || align=center| 0,8 % || align=center| - |- | align=center| - || [[Partido Democrático (Osttimor)|Partido Democrático PD]] [[Imajen:TL-PD.png|30px|direita]] || align=center| 9,8 % || align=center| 7 || align=center| 50.370 || align=center| 8,1 % || align=center| 5 |- | align=center| - || [[Partidu Republikanu|Partidu Republikanu PR]] [[Imajen:Flag of PR (East Timor).svg|rand|30px|direita]] || align=center| 0,7 % || align=center| - || align=center| 4.125 || align=center| 0,7 % || align=center| - |- | align=center| - || [[FRETILIN|Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente FRETILIN]] [[Imajen:Flag of FRETILIN (East Timor).svg|30px|direita]] || align=center| 29,7 % || align=center| 23 || align=center| 213.324 || align=center| 34,2 % || align=center| 23 |- |rowspan="5" align=center | [[Movimento Social Democrata|Movimento Social Democrata MSD]] | [[Centro Acção Social Democrata Timorense|Centro Acção Social Democrata Timorense CASDT]] [[Imajen:TL-CASDT.tif|30px|direita]] || align=center| 0,4 % || |- | [[Partido Social Democrata (Osttimor)|Partido Social Democrata PSD]] [[Imajen:TL-PSD.png|30px|direita]] || align=center| 0,8 % || align=center| - |- | [[Partido Socialista de Timor|Partido Socialista de Timor PST]] [[Imajen:TL-PST 2012.png|30px|direita]] || align=center| 0,9 % || align=center| - |- | [[Partido Democrata Cristão|Partido Democrata Cristão PDC]] [[Imajen:TL-PDC new.jpg|30px|direita]] || align=center| 0,3 % || align=center| - |- | '''total''' || align=center | '''2,4 %''' || align=center | - || align=center| 3.188 || align=center| 0,5 % || align=center| 0 |- |rowspan="5" align=center | [[Movimentu Dezenvolvimentu Nasional|Movimentu Dezenvolvimentu Nasional MDN]] | [[Associação Popular Monarquia Timorense|Associação Popular Monarquia Timorense APMT]] [[Imajen:APMT.jpg|30px|direita]] || align=center| 1,0 % || align=center| - |- | [[Partidu Liberta Povu Aileba|Partidu Liberta Povu Aileba PLPA]] [[Imajen:PLPA Flagge.png|30px|direita]] || align=center colspan="2" | ''kolisaun [[Bloku Unidade Popular|Bloku Unidade Popular BUP]] (0,9 % )'' |- | [[Movimentu Libertasaun ba Povu Maubere|Movimentu Libertasaun ba Povu Maubere MLPM]] [[Imajen:Movimentu Libertasaun ba Povu Maubere.jpg|30px|direita]] || align=center| 0,2 % || align=center| - |- | [[União Nacional Democrática de Resistência Timorense|União Nacional Democrática de Resistência Timorense UNDERTIM]] [[Imajen:TL-UNDERTIM.png|30px|direita]] || align=center| 0,2 % || align=center| - |- |'''total''' || align=center | '''1,4 %''' ''(ohne PLPA)'' || align=center | - || align=center| 4.494 || align=center| 0,7 % || align=center| 0 |- |rowspan="5" align=center | [[Frenti Dezenvolvimentu Demokratiku|Frenti Dezenvolvimentu Demokratiku FDD]] | [[Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokratiku|Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokratiku PUDD]] [[Imajen:PUDD.tif|30px|direita]] || align=center| 2,8 % || align=center| - |- | [[União Democrática Timorense|União Democrática Timorense UDT]] [[Imajen:TL-UDT.png|30px|direita]] || align=center| 2,0 % || align=center| - |- | [[Frenti-Mudança|Frenti-Mudança FM]] [[Imajen:Frenti Mudanca 2015.png|30px|direita]] || align=center| 1,6 % || align=center| - |- | [[Partido do Desenvolvimento Nacional|Partido do Desenvolvimento Nacional PDN]] [[Imajen:TL-PDN.png|30px|direita]] || align=center| 0,7 % || align=center| - |- | '''total'''|| align=center | '''7,1 %''' || align=center | - || align=center| 34.301 || align=center| 5,5 % || align=center| 3 |- |rowspan="4" align=center | [[Aliança para Mudança e Progresso|Aliança para Mudança e Progresso AMP]] | [[Congresso Nacional da Reconstrução Timorense|Congresso Nacional da Reconstrução Timorense CNRT]] [[Imajen:Bandeira do Congresso Nacional da Reconstrução Timorense.png|30px|direita]] || align=center| 29,5 % ||align=center| 22 |- | [[Partidu Libertasaun Popular|Partidu Libertasaun Popular PLP]] [[Imajen:Sede PLP 2017-03-17.jpg|30px|direita]] || align=center| 10,6 % || align=center| 8 |- | [[Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan|Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan KHUNTO]] [[Imajen:TL-KHUNTO.png|30px|direita]] || align=center| 6,4 % || align=center| 5 |- | '''total''' || align=center | '''46,5 %''' || align=center | '''35''' || align=center| 309.663 || align=center| 49,6 % || align=center| 34 |} <gallery> ET election2018.png ET Gewinne-Verluste2018.png ET parliament2018.png|Parlamento Nacional 2017 ET Distrikte-Karte-Wahl2018.png|Resultados nas munisípios ET Distrikt2018.png|Resultados nas munisípios </gallery> == Dadus Votus == {| class="wikitable float-right" |border="1" colspan="3" align=center style="background:#000000; color:white" |'''partisipasaun eleitoral no votos invalide''' |- ! style="background-color:#E9E9E9" align="left" valign="top"| ! style="background-color:#E9E9E9" align="center"|votos ! style="background-color:#E9E9E9" align="center"|%<ref name="CNE2017-07-27" /> |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|'''''votos valide''''' |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''''624.525''''' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''''98,33 %''''' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|nulos |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''7.544'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''1,19 %'' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|mamuk |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''2.998'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''0,47 %'' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|rejeitados |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''20'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''0,00 %'' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|abandonados |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''29'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''0,00 %' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|'''total''' (partisipasaun eleitoral:80,98 %) |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''635.116''' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''100,00 %''' |} == Ligasaun ba li'ur == {{Commons|Category:East Timor parlamentary election, 2018|Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2018}} * [http://www.cne.tl/ Comissão Nacional de Eleições CNE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170109163012/http://www.cne.tl/ |date=2017-01-09 }} ** [http://www.cne.tl/calendario-campanha-eleitoral-eleicoes-antecipadas-parlamentares-2018/ Kalendariu kampaña] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180529195542/http://www.cne.tl/calendario-campanha-eleitoral-eleicoes-antecipadas-parlamentares-2018/ |date=2018-05-29 }} * [https://stae-tl.org/tl/ Secreteriado Técnico de Administração Eleitoral STAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180510051705/https://www.stae-tl.org/tl/ |date=2018-05-10 }} ** [https://issuu.com/stae-informacaopublica/stacks publikasaun STAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405191411/https://issuu.com/stae-informacaopublica/stacks |date=2023-04-05 }} ** [https://www.facebook.com/pg/StaeEleisaun/photos/?tab=album&album_id=1663594177058292 Lista definitiva de candidatos à eleição parlamentar 2018] == Referensia == <references /> {{Eleisaun timoroan}} [[Kategoria:Parlamentu Nasionál]] ts06vizniw2gf0fltfehk9fdcpkcatq Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2017 0 5930 70709 68445 2026-06-18T00:06:04Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70709 wikitext text/x-wiki '''Eleisaun Parlamentar Tinan 2017''' ne'ebe realiza iha loron 12 fulan-Maiu 2017, <ref name="ipu.org"> Ipu: TIMOR-LESTE (National Parliament ) [http://archive.ipu.org/parline-e/reports/2369_E.htm], </ref> no anunsia iha loron 1 fulan Agustu tinan 2017 husi [[Tribunal Rekursu]]. [[FRETILIN]] hetan votus 168.480 (29,7 %) hodi lidera Governo (maioria-simples), ho total kadeira 23.<ref name="Tatoli"> Tatoli: Tribunal Rekursu Legaliza Resultado Elisaun Parlamentar [http://www.tatoli.tl/2017/08/tribunal-rekursu-legaliza-rezultadu-eleisaun-parlamentar/],</ref> Deputados hamutuk 65 ne'ebe hetan asentuasaun iha Parlamentu Nasional.<ref name="ipu.org"/> Eleisaun Parlamentar Tinan 2017 hetan mos partisipasaun husi Maluk Feto sira ho 21 Kadeira (32.31%).<ref name="ipu.org"/> == Tabela Resultadu == {| class="wikitable float-left" | colspan="7" align=center style="background:#000000; color:white" |'''Rezultadu''' |- ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top="???"| Buletin Votu ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top="???"|Partidu<ref name="Lusa2017-06-05">Lusa: [http://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-23-candidaturas-apresentadas-as-eleicoes-parlamentares-de-22-de-julho-8535446.html ''Timor-Leste/Eleições: 23 candidaturas apresentadas às eleições parlamentares de 22 de julho'', 5. Juni 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805224723/https://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-23-candidaturas-apresentadas-as-eleicoes-parlamentares-de-22-de-julho-8535446.html |date=2019-08-05 }}, assesu iha 5. Juni 2017.</ref> ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Resultadu iha eleisaun 2012<ref name="STAEprov">STAE: ''Rezultadu Provizorio Eleisaun Parlamentar 2012</ref> ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top="???"|Númeru deputadu iha tinan 2012–2017 ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Númeru votos 2017<ref name="CNE2017-07-27">CNE: [http://www.cne.tl/apuramento/public.php ''Vorläufiges Endergebnis vom 27. Juli 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220415013039/https://www.cne.tl/apuramento/public.php |date=2022-04-15 }}.</ref><ref name="DN2017-08-01">Diário de Notícias: [http://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-tribunal-de-recurso-valida-resultados-vitoria-da-fretilin-8676848.html ''Timor-Leste/Eleições: Tribunal de Recurso valida resultados, vitória da Fretilin'', 1. August 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170801153356/http://www.dn.pt/lusa/interior/timor-lesteeleicoes-tribunal-de-recurso-valida-resultados-vitoria-da-fretilin-8676848.html |date=2017-08-01 }}, assesu iha 1. August 2017.</ref> ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Resultadu iha eleisaun 2017<ref name="CNE2017-07-27" /> ! style="???:style=" background:#efefef;" align=left valign=top width="50"="???"|Númeru deputadu iha tinan 2017–2018<ref name="LH">La'o Hamutuk: [http://laohamutuk.blogspot.de/2017/07/who-will-be-in-timor-lestes-next.html ''Who will be in Timor-Leste’s next Parliament? / Se sei tuir iha Parlamentu Nasionál?'', 23. Juli 2017], assesu iha 24. Juli 2017.</ref> |- | align=center| 1 || [[Bloku Unidade Popular|Bloku Unidade Popular BUP]] [[Imajen:Bloku Unidade Popular 2016.tif|30px|direita]][[Imajen:TL-PMD.png|30px|direita]] [[Imajen:PLPA Flagge.png|30px|direita]] [[Imajen:TL-PDRT.png|30px|direita]]<br />[[Partido Milénio Democrático|Partido Milénio Democrático PMD]],<br />[[Partidu Liberta Povu Aileba|Partidu Liberta Povu Aileba PLPA]] <br />[[Partido Democrática Republica de Timor|Partido Democrática Republica de Timor PDRT]]||align=center| 1,51 %<br />(incl. [[Partido Republika Nacional Timor Leste|PARENTIL]]) || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 4.999 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,9 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 2 || [[Associação Popular Monarquia Timorense|Associação Popular Monarquia Timorense APMT]] [[Imajen:APMT.jpg|30px|direita]] ||align=center| 0,84 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 5.461 ||style="background:#efefef;" align=center| 1,0 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 3 || [[Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan|Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan KHUNTO]] [[Imajen:TL-KHUNTO.png|30px|direita]] || align=center| 2,97 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 36.547 ||style="background:#efefef;" align=center| 6,4 % ||style="background:#efefef;" align=center| 5 |- | align=center| 4 || [[Partido Esperança da Pátria|Partido Esperança da Pátria PEP]] [[Imajen:TL-PEP.png|30px|direita]]||colspan="2" align=center style="background:#B3B7FF;| novo ||style="background:#efefef;" align=center| 6.775 ||style="background:#efefef;" align=center| 1,2 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 5 || [[Partido Socialista de Timor|Partido Socialista de Timor PST]] [[Imajen:TL-PST 2012.png|30px|direita]]||align=center| 2,41 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 4.891 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,9 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 6 || [[Partido do Desenvolvimento Popular|Partido do Desenvolvimento Popular PDP]] [[Imajen:TL-PDP.jpg|30px|direita]] ||align=center| 0,40 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 2.079 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,4 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 7 || [[Congresso Nacional da Reconstrução Timorense|Congresso Nacional da Reconstrução Timorense CNRT]] [[Imajen:Bandeira do Congresso Nacional da Reconstrução Timorense.png|30px|direita]] ||align=center| 36,66 % || align=center| 30 ||style="background:#efefef;" align=center| 167.345 ||style="background:#efefef;" align=center| 29,5 % ||style="background:#efefef;" align=center| 22 |- | align=center| 8 || [[Partidu Republikanu|Partidu Republikanu PR]] [[Imajen:Flag of PR (East Timor).svg|rand|30px|direita]] ||align=center| 0,91 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 3.951 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,7 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 9 || [[União Democrática Timorense|União Democrática Timorense UDT]] [[Imajen:TL-UDT.png|30px|direita]]||align=center| 1,13 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 11.255 ||style="background:#efefef;" align=center| 2,0 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 10 || [[Partido Democrata Cristão|Partido Democrata Cristão PDC]] [[Imajen:TL-PDC new.jpg|30px|direita]] ||align=center| 0,19 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 1.764 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,3 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 11 || [[Movimentu Libertasaun ba Povu Maubere|Movimentu Libertasaun ba Povu Maubere MLPM]] [[Imajen:Movimentu Libertasaun ba Povu Maubere.jpg|30px|direita]]||colspan="2" align=center style="background:#B3B7FF;| novo ||style="background:#efefef;" align=center| 1.332 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,2 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 12 || [[Partidu Libertasaun Popular|Partidu Libertasaun Popular PLP]] [[Imajen:Sede PLP 2017-03-17.jpg|30px|direita]]||colspan="2" align=center style="background:#B3B7FF;| novo ||style="background:#efefef;" align=center| 60.098 ||style="background:#efefef;" align=center| 10,6 % ||style="background:#efefef;" align=center| 8 |- | align=center| 13 || [[Partido Democrático (Osttimor)|Partido Democrático PD]] [[Imajen:TL-PD.png|30px|direita]]||align=center| 10,31 % || align=center| 8 ||style="background:#efefef;" align=center| 55.608 ||style="background:#efefef;" align=center| 9,8 % ||style="background:#efefef;" align=center| 7 |- | align=center| 14 || [[União Nacional Democrática de Resistência Timorense|União Nacional Democrática de Resistência Timorense UNDERTIM]] [[Imajen:TL-UNDERTIM.png|30px|direita]]|| align=center| 1,49 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 1.216 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,2 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 15 || [[Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokratiku|Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokratiku PUDD]] [[Imajen:PUDD.tif|30px|direita]]||colspan="2" align=center style="background:#B3B7FF;| novo ||style="background:#efefef;" align=center| 15.887 ||style="background:#efefef;" align=center| 2,8 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 16 || [[Partido Timorense Democrático|Partido Timorense Democrático PTD]] [[Imajen:Flag of PTD (East Timor).svg|30px|direita]] ||align=center| 0,54 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 661 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,1 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 17 || [[Frenti-Mudança|Frenti-Mudança FM]] [[Imajen:Frenti Mudanca 2015.png|30px|direita]] ||align=center| 3,11 % || align=center| 2 ||style="background:#efefef;" align=center| 8.849 ||style="background:#efefef;" align=center| 1,6 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 18 || [[Partido Social Democrata (Osttimor)|Partido Social Democrata PSD]] [[Imajen:TL-PSD.png|30px|direita]]||align=center| 2,15 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 4.688 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,8 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 19 || [[Centro Acção Social Democrata Timorense|Centro Acção Social Democrata Timorense CASDT]] [[Imajen:TL-CASDT.tif|30px|direita]]||colspan="2" align=center style="background:#B3B7FF;| novo ||style="background:#efefef;" align=center| 2.330 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,4 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 20 || [[Partido do Desenvolvimento Nacional|Partido do Desenvolvimento Nacional PDN]] [[Imajen:TL-PDN.png|30px|direita]] ||align=center| 1,99 % || align=center| - ||style="background:#efefef;" align=center| 3.846 ||style="background:#efefef;" align=center| 0,7 % ||style="background:#efefef;" align=center| - |- | align=center| 21 || [[FRETILIN|Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente FRETILIN]] [[Imajen:Flag of FRETILIN (East Timor).svg|30px|direita]] ||align=center| 29,87 % || align=center| 25 ||style="background:#efefef;" align=center| 168.480 ||style="background:#efefef;" align=center| 29,7 % ||style="background:#efefef;" align=center| 23 |- | align=center| - || [[Partido do Povo de Timor|Partido do Povo de Timor PPT]] [[Imajen:TL-PPT.png|30px|direita]]||colspan="2" align=center style="background:#B3B7FF;| - ||colspan="3" align=center style="background:#B3B7FF;| - |- | align=center| - || [[Associação Social-Democrata de Timor|Associação Social-Democrata de Timor ASDT]] [[Imajen:Flag of ASDT (East Timor).svg|30px|direita]]||align=center| 1,80 % || align=center| - ||colspan="3" align=center style="background:#B3B7FF;| - |- | align=center| - || [[Partido Unidade Nacional|Partido Unidade Nacional PUN]] [[Imajen:TL-PUN.png|30px|direita]] ||align=center| 0,68 % || align=center| - ||colspan="3" align=center style="background:#B3B7FF;| - |- | align=center| - || [[Partido Republika Nacional Timor Leste|Partido Republika Nacional Timor Leste PARENTIL]] [[Imajen:Flag of Parentil (East Timor).svg|rand|30px|direita]] ||align=center| 0,66 %<br />(incl. [[Partido Milénio Democrático|PMD]]) || align=center| - ||colspan="3" align=center style="background:#B3B7FF;| - |- | align=center| - || [[Partido Trabalhista (Osttimor)|Partido Trabalhista Timorense PTT]] [[Imajen:TL-PTT.png|30px|direita]] ||align=center| 0,56 % (incl. [[Klibur Oan Timor Asuwain|KOTA]])|| align=center| - ||colspan="3" align=center style="background:#B3B7FF;| - |- | align=center| - || [[Partidu Democrática Liberal|Partidu Democrática Liberal PDL]] [[Imajen:TL-PDL.png|30px|direita]] ||align=center| 0,47 % || align=center| - ||colspan="3" align=center style="background:#B3B7FF;| - |- | align=center| - || [[Partido Nasionalista Timorense|Partido Nasionalista Timorense PNT]] [[Imajen:Flag of PNT (East Timor).svg|rand|30px|direita]] ||colspan="2" align=center style="background:#B3B7FF;| - ||colspan="3" align=center style="background:#B3B7FF;| - |} == Dadus Votus == {| class="wikitable float-right" |border="1" colspan="3" align=center style="background:#000000; color:white" |'''partisipasaun eleitoral no votos invalide''' |- ! style="background-color:#E9E9E9" align="left" valign="top"| ! style="background-color:#E9E9E9" align="center"|votos ! style="background-color:#E9E9E9" align="center"|%<ref name="CNE2017-07-27" /> |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|'''''votos valide''''' |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''''568.070''''' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''''97,28 %''''' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|nulos |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''11.711'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''2,01 %'' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|mamuk |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''4.097'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''0,70 %'' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|rejeitados |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''49'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''0,01 %'' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|abandonados |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''29'' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|''0,01 %'' |- |align=left style="background-color:#E9E9E9"|'''total''' (partisipasaun eleitoral: 76,74 %) |width="75" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''583.956''' |width="30" align=center style="background-color:#E9E9E9"|'''100,00 %''' |} == Referensia == <references /> {{Eleisaun timoroan}} [[Kategoria:Parlamentu Nasionál]] q69k63i8mrbubfh7hx0vv1ldulgunaf Lista deputadu Parlamentu Nasionál 2018-2023 0 5937 70713 66278 2026-06-18T00:09:34Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70713 wikitext text/x-wiki Ne'e lista deputadu Parlamentu Nasionál Timór-Leste, ne'ebé hili iha [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2018|eleisaun parlamentar tinan 2018]].<ref name="cne results" /><ref>[http://www.laohamutuk.org/Justice/2018/ElPar/ListaCandidatos.pdf Lista Candidatos]</ref> == Numeru deputadu ba kada partidu == [[Imajen:ET parliament2018.png|thumb|Parlamentu Nasional 2018–2020]] [[Imajen:ET parliament2020.png|thumb|Parlamentu Nasional Fev-Apr 2020]] [[Imajen:ET parliament2020-02.png|thumb|Parlamentu Nasional 29 Apr 2020]] {| class="wikitable" style="font-size:95%;text-align:center;" |+ Numeru deputadu ba kada partidu<ref name="cne results">[http://www.cne.tl/apuramento/public.php Apuramento CNE 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220415013039/https://www.cne.tl/apuramento/public.php |date=2022-04-15 }}</ref> |- style="background-color:#E9E9E9;" ! colspan="3"| Partidu ! Numeru |- | style="background:white;"| | AMP | style="text-align:left;"| [[Aliança para Mudança e Progresso]] | 34 |- | style="background:red;"| | FREITILIN | style="text-align:left;"| [[Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente]] | 23 |- | style="background:blue;"| | PD | style="text-align:left;"| [[Partido Democrático]] | 5 |- | style="background:yellow;"| | FDD | style="text-align:left;"| [[Frenti Dezenvolvimentu Demokratiku]] | 3 |} == Congresso Nacional da Reconstrução Timorense CNRT == Deputadu 21: {| class="toptextcells" style="background:#FFFFFF; width:100%;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- |style="width:33%"| * <s>[[Xanana Gusmão]]</s> * <s>[[Francisco Kalbuadi Lay]]</s> * [[Arão Noé da Costa Amaral]] * <s>[[Jacinto Rigoberto|Jacinto Rigoberto Gomes de Deus]]</s> * [[Maria Terezinha Viegas|Maria Terezinha da Silva Viegas]] * <s>[[Dionísio Babo|Dionísio da Costa Babo Soares]]</s> * [[Maria Fernanda Lay]] * [[Carmelita Caetano Moniz]] * <s>[[Albina Marçal Freitas]]</s> † 2019 * <s>[[Virgílio Simith]]</s> * [[Duarte Nunes]] * [[Adérito Hugo da Costa]] * [[Maria Gorumali Barreto]] |style="width:33%"| * [[Domingos Lopes Lemos]] * [[Ricardo Baptista]] * [[Marcos Xavier]] * [[Maria Rosa da Câmara|Maria Rosa da Câmara ''Bi Soi'']] * [[Domingos Carvalho de Araújo]] * [[Leandro Lobato|Leandro Leite Lobato]] * [[Lúcia Taeki]] * [[Gabriel Soares]] * [[Óscar de Araújo]] (N) * [[José Virgílio Rodrigues Ferreira]] (N) * [[Veneranda Lemos Martins]] (N) * [[Patrocínio Fernandes dos Reis]] (N) * [[Virgínia Ana Belo]] (N) * [[Bendita Moniz Magno]] (N 2020) |} == Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan KHUNTO == Deputadu 5: {| class="toptextcells" style="background:#FFFFFF; width:100%;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- |style="width:33%"| * <s>[[Armanda Berta dos Santos]]</s> * [[António Verdial de Sousa]] * <s>[[José Agustinho da Silva]]</s> * [[Olinda Guterres]] |style="width:33%"| * [[Luís Roberto da Silva]] * [[Irene Gonzaga Sarmento]] (N) * [[António Maria Nobre Amaral Tilman]] (N) * <s>[[Lígia Filomena Coelho da Silva]] (N)</s> |} == [[FRETILIN|Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente (FRETILIN)]] == Deputadu 23: {| width="100%" style="background:#FFFFFF;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- valign="top" | width="50%" | * [[Marí Bin Amude Alkatiri]] * [[Francisco Miranda Branco]] * [[Cidália Mesquita Ximenes]] * [[Aniceto Guterres Lopes|Aniceto Longuinhos Guterres Lopes]] * [[David Ximenes|David Dias Ximenes]] * [[Maria Angélica Rangel da Cruz dos Reis]] * [[Antoninho Bianco]] * [[José Pacheco Soares]] * [[Lídia Norberta dos Santos Martins]] * [[Dário Madeira]] * [[Maria Anabela Sávio]] * [[Silvino Adolfo Morais]] | width="50%" | * [[Helena Martins Belo]] * [[Alexandrino Cardoso da Cruz]] * [[Nélia Soares Menezes]] * [[Marito Mota]] * [[Gabriela Alves (Politikerin)|Gabriela Alves]] * [[Félix da Costa (Politiker)|Félix da Costa ''Anin Buras'']] * [[Fabião de Oliveira]] * [[José Agostinho Sequeira|José Agostinho Sequeira ''Somotxo'']] * [[Josefa Álvares Pereira Soares]] * [[António dos Santos (Politiker)|António dos Santos ''55'']] * [[Joaquim dos Santos]] |} == [[Partido Democrático|Partido Democrático (PD)]] == Deputadu 5: * [[Mariano Sabino Lopes]] * [[António da Conceição]] * [[Elvina Sousa Carvalho]] * [[Ernesto Fernandes|Ernesto Fernandes Sousa ''Dudu'']] * [[Adriano do Nascimento]] == [[Partidu Libertasaun Popular|Partidu Libertasaun Popular PLP]] == Deputadu 5: {| class="toptextcells" style="background:#FFFFFF; width:100%;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- |style="width:33%"| * <s>[[Taur Matan Ruak]]</s> * [[Maria Angelina Lopes Sarmento]] * <s>[[Fidelis Leite Magalhães]]</s> * [[Cornélio da Conceição Gama|Cornélio da Conceição Gama ''L7'']] * [[Rosalina Ximenes]] |style="width:33%"| * [[Noé da Silva Ximenes|Noé da Silva Ximenes ''Buka Tuir'']] * [[Francisco de Vasconcelos (Politiker)|Francisco de Vasconcelos]] * [[Regina Freitas]] * <s>[[Sabino Soares|Sabino Soares ''Guntur'']],</s> † 2021 * [[Abel Pires da Silva]] (N) * Domingas dos Santos (N), 2021 |} == [[Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokratiku|Partidu Unidade Dezenvolvimentu Demokratiku PUDD]] == Deputadu 1: * [[António de Sá Benevides]] (PUDD) == [[Frenti-Mudança|Frenti-Mudança FM]] /[[União Democrática Timorense|União Democrática Timorense UDT]] == Deputadu 2: * <s>[[Gilman Exposto dos Santos]] (UDT)</s> † 2019 * [[Isabel Maria Barreto Freitas Ximenes]] (FM) * [[Francisco David Xavier Carlos]] (UDT), seit 2. Dezember 2019 == Ligasaun ba li'ur == * La’o Hamutuk: [http://www.laohamutuk.org/Justice/2018/ElPar/18AntElec.htm ''Eleisaun Antesipada Parlamentár: 12 Maiu 2018''] == Referencia == <references /> {{Lista deputadu Parlamentu Nasionál}} [[Kategoria:Parlamentu Nasionál]] [[Kategoria:Deputados Timór Lorosa'e 2018-2023|*]] 0kg446ddirz5jwdfrs74ja8ft2v1e88 Omoseksualidade 0 6155 70714 70697 2026-06-18T00:17:12Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70714 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Gay flag.svg|thumb|Bandeira ne'ebé movimentu direitu omoseksuál sira-nian hodi.]] [[Imajen:2011 TW-KHH 2nd LGBT Pride DSC7323 (6181587842).jpg|thumb]] [[Imajen:Lesbian married couple.jpg|thumb|Kazál feto omoseksuál ka lezbiana sira-nian.]] [[Imajen:2019-07-12 Marxa ba Diversidade 4.jpg|thumb|Marxa ba Diversidade, Dili (2019)]] [[Imajen:São_Paulo_LGBT_Pride_Parade_2014_(14108541924).jpg|thumb|Marxa Gay, [[Saun Paulu]], [[Brazíl]] (2014)]] [[Imajen:World laws pertaining to homosexual relationships and expression.svg|thumb|upright=2| {{legend| #025 | Países que realizam casamento entre pessoas do mesmo sexo}} {{legend| #90C | Países que reconhecem casamentos realizados em outros lugares}} {{legend| #CCC | Não há uniões do mesmo sexo}} {{legend| #ec8028 | Países que aprisionam homossexuais}} {{legend| #800000 | Países que impõem a pena de morte}} ]] '''Omoseksualidade''' (hosi [[lia-gregu lakin]] ''ὁμός'', ''iguál'', no [[lia-latín]] ''sexus'', ''seksu'') refere ba karaterístika, kondisaun no kualidade naran entidade moris nian (umanu ka lae) ida-ne'ebé sente atrasaun fíziku, estétiku no/ka emosionál ba entidade moris seluk ho [[seksu]] ka [[jéneru (siénsia sosiál)|jéneru]] hanesan. Enkuantu [[orientasaun seksuál]], omoseksualidade refere ba "padraun persistente esperiénsia seksuál, afetivu no romántiku sira-nian" ho prinsipál no ho eskluzivu entre ema ho seksu hanesan; "mós nia refere ba indivíduu ho sensu identidade pesoál no sosiál bazeadu ba atrasaun sira-ne'ebá, enkuantu ema ne'ebá manifesta komportamentu sira no adere nia an ba komunidade ema sira-ne'ebé kompartilla orientasaun seksuál hanesan".<ref name="Help">[https://web.archive.org/web/20070928051520/http://www.apahelpcenter.org/articles/article.php?id=31 «Sexual Orientation and Homosexuality»] (ho li-inglés). HelpCenter.org. Consultadu iha loron 12 Janeiru 2019. Cópia arkivadu iha loron 28 Setembru 2007.</ref><ref>«APA California Amicus Brief» (PDF) (ho li-inglés). Tribunál Supremu Kalifórnia nian. Iha loron 26 Setembru 2007. Consultadu iha loron 12 Janeiru 2019. Cópia arkivadu (PDF) iha loron 8 Outubru 2009.</ref> Omoseksualidade ne'e ida kategoria prinsipál sira-nian orientasaun seksuál nian, rabat [[biseksualidade]], [[panseksualidade]], [[eteroseksualidade]] no [[aseksualidade]]. Mós nia hetan [[omoseksualidade iha reinu animál|rejistra iha kreis 5 000 espésie]] no ne'e hetan estuda di'ak no hetan komprova ho natoon iha kreis 500 sira-nian), no ema sira inklui minoria signifikativu sira ho entidade diversu sira hanesan [[mamíferu]] sira, [[manu-fuik]] sira no [[platelminte]] sira.<ref name="Bagemihl">Bagemihl, Bruce (1999). ''Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity'' (ho lia-inglés). Estadu Naklibur Sira Amérika Nian: St. Martin's Press. ISBN 0312192398.</ref><ref name="Harrold">Harrold, Max (iha loron 16 Fevereiru 1999). [https://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 «Biological exuberance: animal homosexuality and natural diversity»] (ho lia-inglés). [[The Advocate]], reeditadu ho Highbeam Encyclopedia. Consultadu iha loron 10 Setembru 2007.</ref> Prevalénsia homoseksualidade nian iha [[umanu]] sira-nia leet susar atu determina ho presizaun;<ref name="LeVay">LeVay, Simon (1996). ''Queer Science: The Use and Abuse of Research Into Homosexuality'' (ho lia-inglés). Massachusetts: MIT Press. ISBN 9780262121996</ref> iha [[mundu loromonu|sosiedade loromonu]] modernu, estudu prinsipál sira hatudu prevalénsia hosi 2% ba 13% indivíduu omoseksuál sira-nian iha populasaun,<ref name="Spira">Spira, Alfred; Béjin, André; Bajos, Nathalie; Beltzer, Nathalie (1992). [https://www.researchgate.net/publication/232598535_AIDS_and_sexual_behaviour_in_France «AIDS and sexual behaviour in France.»] (ho lia-inglés). ResearchGate. ''Nature''.</ref><ref name="Billy">Billy, J. O.; Tanfer, K.; Grady, W. R.; Klepinger, D. H. (1993). «The sexual behavior of men in the United States» (ho lia-inglés) 2 ed. ''Family Planning Perspectives''. 25. ISSN 0014-7354. PMID 8491287</ref><ref name="Binson">Binson, D.; Michaels, S.; Stall, R.; Coates, T. J.; Gagnon, J. H.; Catania, J. A. (1995). «Prevalence and social distribution of men who have sex with men: United states and its urban centers». ''Journal of Sex Research''. doi:10.1080/00224499509551795</ref><ref name="Bogaert">Bogaert, Anthony F. (2004). «The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size» (ho lia-inglés). ''Journal of Theoretical Biology''. '''230'''. doi:10.1016/j.jtbi.2004.04.035</ref><ref name="Fay">Fay, R. E.; Turner, C.F.; Klassen, A.D.; Gagnon, J.H. (1989). ''Science''. '''243'''. PMID 00100994.</ref><ref name="Johnson">Johnson, AM; Wadsworth, J; Wellings, K; Bradshaw, S; Field, J (1992). «Sexual lifestyles and HIV risk» (ho lia-inglés). Nature. 360. PMID 1448163. doi:10.1038/360410a0.</ref><ref name="Laumann">Laumann, Edward O.; Gagnon, John H.; Robert T., Michael; Michaels, Stuart (iha loron 15 Dezembru 2000). [https://books.google.com.br/books?id=72AHO0rE2HoC&printsec=frontcover&dq=The+social+organization+of+sexuality:+Sexual+practices+in+the+United+States&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwibj66m0unfAhV1DrkGHbsdA7IQ6AEIKTAA#v=onepage&q=The%20social%20organization%20of%20sexuality%3A%20Sexual%20practices%20in%20the%20United%20States&f=false ''The Social Organization of Sexuality: Sexual Practices in the United States''] (ho lia-inglés). [S.l.]: University of Chicago Press. ISBN 9780226470207.</ref><ref name="Wellings">Wellings, Kaye (iha loron 1 Marsu 1994). [https://books.google.com.br/books?hl=pt-BR&id=jzgbAAAAYAAJ&dq=Sexual+behavior+in+Britain:+The+national+survey+of+sexual+attitudes+and+lifestyles&focus=searchwithinvolume&q=Johnson ''Sexual behaviour in Britain: the National Survey of Sexual Attitudes and Lifestyles''] (ho lia-inglés). [S.l.]: Penguin Books</ref><ref name="Tisdall">Tisdall, Jonathan (iha loron 25 Setembru 2003). [http://www.aftenposten.no/english/local/article633160.ece «Norway world leader in casual sex, Aftenposten»] (ho lia-inglés). Aftenposten. Consultadu iha loron 2 Novembru 2009. Arkivadu hosi orijinál iha loron 24 Fevereiru 2010.</ref><ref name="Guardian">[«Sex uncovered poll: Homosexuality»]. ''The Guardian'' (ho lia-inglés). Iha loron 25 Outubru 2008. ISSN 0261-3077. Consultadu iha loron 12 Janeiru 2019.</ref> enkuantu estudu sira seluk sujere katak aprosimadamente 22% populasaun nian hato'o grau ruma tendénsia omoseksuál nian.<ref name="McConaghy">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1090513808000688?via%3Dihub McConaghy, N; Hadzi-Pavlovic, D; Stevens, C; Manicavasagar, V (2006). «Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men». no. '''4'''. ''Journal of Homosexuality''. '''51'''. ISSN 0091-8369. OCLC 202629885. doi:10.1016/j.evolhumbehav.2008.07.002.]</ref> Tuir [[ai-knanoik]] umanidade nian, knesan individuál sira omoseksualidade nian hetan admira, tolera ka kondena, haktuir norma seksuál vijente sira iha kultura no otas oioin bainhira sira mosu tiha. Bainhira sira hetan admira, knesan sira-ne'ebá hetan fó-entende nu'udar maneira atu hadi'a sosiedade;<ref>Hutter, Horst (2006). ''Politics As Friendship: The Origins of Classical Notions of Politics in the Theory and Practice of Friendship'' (ho lia-inglés). Waterloo: Wilfrid Laurier Univ. Press. ISBN 9780889207622</ref> bainhira sira hetan kondena, sira hetan konsidera [[pekadu]] ka tipu ruma [[moras]] nian no, iha kazu balu, sira hetan haluli hosi [[lei]]. Hori meadu sékuku XX, omoseksualidade hetan desklasifika gradualmente nu'udar moras no hetan deskriminaliza iha rain dezenvolvidu kuaze hotu-hotu no iha maioria [[mundu loromonu]] nian.<ref>Bernstein, Elizabeth; Schaffner, Laurie (2005). ''Regulating sex: the politics of intimacy and identity''. Nova Iorke: Routledge. ISBN 9780415948692.</ref> Entretantu, estatutu juríriku relasaun omoseksuál sira-nian sei varia tebetebes hosi rain ida ba seluk ida. Enkuantu, iha rain balu, [[kazamentu entre ema sira ho seksu hanesan]] hetan legaliza; iha seluseluk, komportamentu omoseksuál balu [[krime]] sira ho penalidade kruél sira, entre ne'ebé [[pena mate nian]] (porezemplu, [[Iraun]] kondena ema omoseksuál sira ba [[enforkamentu]], enkuantu [[Arábia Saudita]] [[lapidasaun|lapida]] sira).<ref>[https://www.economist.com/leaders/2014/10/09/the-gay-divide «The gay divide»]. The Economist. Iha loron 9 Outubru tinan 2014. Konsultadu iha loron 27 Novembru tinan 2014</ref> Organizasaun mahuluk sira saude nian (ne'ebé inklui [[psikolojia]]) afirma katak omoseksualidade ka biseksualidade karaterístika kompativel ho saude mentál no ho ajustamentu sosiál normál netik; instituisaun médiku hirak-ne'e mós la rekomenda katak ema sira tenta seluk sira-nia kondisaun seksuál, tan, aleinde ne'e la'os efikás, ne'e bele kauza estragu psikolójiku sira.<ref>[https://www.apa.org/pi/lgbt/resources/just-the-facts «Just the Facts about Sexual Orientation & Youth»] (ho lia-inglés). American Psychological Association. Konsultadu iha loron 2 Abríl tinan 2011</ref><ref name="Statement">«Statement of the American Psychological Association» (PDF). ''www.apa.org'' (ho lia-inglés). American Psychological Association. 10 Agostu tinan 2006. Konsultadu iha 12 Janeiru tinan 2019.</ref> Iha tinan 1973, omoseksualidade hakmate hetan klasifika tiha nu'udar [[transtornu mentál|transtornu]], bainhira nia hetan hasai tiha hosi [[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|Matadalan Diagnóstiku no Estatístiku Transtornu Mentál sira-nian]] (DSM) [[American Psychiatric Association|Asosiasaun Amerikanu Psikiatria nian]]. Iha tinan 1975, [[American Psychological Association|Asosiasaun Amerikanu Psikolojia nian]] adota tiha prosedimentu hanesan.<ref name="Comissão">[https://web.archive.org/web/20110825171230/http://www.pol.org.br/pol/cms/pol/noticias/noticia_090806_001.html# «Nota Pública - Comissão Nacional de Direitos Humanos apóia decisão do CFP»] (ho lia-portugés). POL - Psicologia On Line. iha loron 31 Jullu tinan 2009. Konsultadu iha loron 14 Novembru tinan 2009. Arkivadu hosi orijinál iha loron 25 Agostu tinan 2011.</ref> Iha [[Brazíl]], iha tinan 1984, [[Associação Brasileira de Psiquiatria|Asosiasaun Brazileiru Psikiatria nian]] (ABP) pozisiona tiha an hasoru diskriminasaun no konsidera tiha omoseksualidade hanesan buat ruma ne'ebé la halo aat ba sosiedade.<ref name="Mott">Luis Mott (Setembru tinan 2006). Revista Estudos Feministas, ed. [http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0104-026X2006000200011&script=sci_arttext#tx11 «Homo-afetividade e direitos humanos»] (ho lia portugés). Konsultadu iha loron 31 Maiu tinan 2012.</ref> Iha 1985, ABP hetan tuir hosi [[Konsellu Federál Psikolojia nian Brazíl nian|Konsellu Federál Psikolojia nian]] (CFP), ne'ebé hakmate konsidera tiha omoseksualidade nu'udar desviu seksuál no, iha 1999, hari'i tiha regra sira ba atuasaun psikólogu sira-nian iha relasaun ba lia-husu sira [[orientasaun seksuál]] nian no deklara tiha katak "omoseksualidade la konstitui moras mós lae distúrbiu mós lae [[perversaun]]" no katak [[psikolojia|psikólogu]] sira labele kolabora ho eventu sira no servisu sira ne'ebé propoin [[terapia reorientasaun seksuál nian]].<ref>[[Konsellu Federál Psikolojia nian Brazíl nian|Konsellu Federál Psikolojia nian]] (iha loron 22 Marsu tinan 1999). [https://web.archive.org/web/20120523081444/http://pol.org.br/legislacao/pdf/resolucao1999_1.pdf# «RESOLUSAUN CFP N° 001/99»] (PDF) (ho portugés). Konsultadu iha loron 16 Janeiru tinan 2012. Arkivadu orijinál nian (PDF) iha loron 23 Maiu tinan 2012.</ref><ref name="Couto"/> Iha loron 17 Maiu tinan 1990, Asembleia-jerál [[Organizasaun Mundiál Saúde nian]] (OMS) hasai tiha omoseksualidade hosi lista moras mentál sira-nian, [[Klasifikasaun Estatístiku Internasionál Moras sira-nian no Problema sira Relasionadu ho Saúde|Klasifikasaun Internasionál Moras sira-nian]] (CID), data ne'ebé ona hetan selebra nu'udar [[Loron Internasionál hasoru Omofobia]].<ref name="Comissão"/><ref name="Couto"/> Ikusliu, iha 1991, [[Amnistia Internasionál]] ona konsidera [[diskriminasaun hasoru ema omoseksuál sira]] nu'udar violasaun [[direitu umanu sira]]-nian.<ref name="Couto">Couto, Rodrigo (iha loron 16 Maiu tinan 2010). [https://archive.is/20120730161520/http://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia182/2010/05/16/brasil,i=192631/HA+20+ANOS+A+OMS+TIROU+A+HOMOSSEXUALIDADE+DA+RELACAO+DE+DOENCAS+MENTAIS.shtml# «Hori tinan ruanulu, ][[Organizasaun Mundiál Saúde nian]]<span> hasai tiha omoseksualidade hosi relasaum moras mentál sira-nian: Konkista selebrada hosi organizasaun sosiál sira planeta tomak nian»</span> (ho portugés). Correio Braziliense. Konsultadu iha loron 7 Dezembru tinan 2010. Arkivadu hosi orijinál iha loron 30 Jullu tinan 2012.</ref> ==Etimolojia no uzu== [[Imajen:Hyakinthos.jpg|thumb|left|upright|''[[Zéfiru]]'' no ''[[Jacintu (mitologia)|Jacintu]]'' reprezentadu iha [[serámika pintura mean sira-nian|pintura mean]] [[Átika|átiku]] iha [[serámika]] ida [[Tarkínia]] nian, 480 seidauk Kristu ([[Muzeu Arte Kmanek sira-nia hosi Boston]]).]] Liafuan ''omoseksuál'' ne'e íbridu [[lia-gregu]] nian no [[lia-latín]] nian ho elementu ulukna'in derivadu hosi liafuan gregu ''ὁμός'' "hanesan" (la relasionadu ho liafuan latinu ''homo'', "ema", hanesan iha ''Homo sapiens''), no nune'e tiha konota atu seksuál no afetivu sira entre ema sira ho seksu hanesan, inkluidu [[lezbianizmu]].<ref>«Etymology of Homosexuality» (ho lia-inglés). Universidade hosi Waterloo. Konsultadu iha 7 Setembru tinan 2007. Kópia arkivadu iha loron 25 Setembru tinan 2013.</ref> Liufuan ''[[gay]]'' jeralmente refere ba omoseksualidade manek, maibé nia bele hetan hodi ho sentidu boot liu atu refere ba ema [[LGBT]] hotu. Iha kontekstu seksualidade nian, lézbika refere de'it ba omoseksualidade inak. Liafuan "''lézbika''" hetan deriva hosi illa [[Grésia|gregu]] [[Lezbus]] nian, iha ne'ebé [[poezia|poetiza]] [[Safu]] hakerek tebetebes kona-ba ninian relasionamentu emosionál ho noi sira.<ref>Johnson, Marguerite; Ryan, Terry (2005). [https://books.google.com.br/books?id=HhjWNd2R1F8C&printsec=frontcover&dq=Sexuality+in+Greek+and+Roman+society+and+literature:+a+sourcebook&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj_6cTq2unfAhWiHrkGHVRHAOgQ6AEIKTAA#v=onepage&q=Sexuality%20in%20Greek%20and%20Roman%20society%20and%20literature%3A%20a%20sourcebook&f=false Sexuality in Greek and Roman Society and Literature: A Sourcebook] (ho lia-inglés). [S.l.]: Psychology Press. p. 4. ISBN 9780415173315.</ref><ref>[https://www.dictionary.com/browse/lesbian «The definition of lesbian»]. ''www.dictionary.com'' (ho lia-inglés). Dictionary.com. Konsultadu iha loron 13 Janeiru tinan 2019.</ref> Adjetivu ''omoseksuál'' deskreve komportamentu, relasionamentu, ema sira, orientasaun etc... Forma adjetivu katak literalmente "seksu hanesan" no ne'e íbridu formadu hosi liafuan gregu "omo-" (forma ''ὁμός'' nian "hanesan") no "seksuál" hosi liafuan [[lia-latín]] medievál ''sexualis'' (hosi liafuan [[lia-latín]] klásiku ''sexus''). Loos duni liafuan ne'e to'o tiha ba [[lia-tetun]] hakat [[lia-portugés]]. Espesialista balu rekomenda sees kompletamente uzu termu nian ''omoseksuál'' dunitán ninia istória klíniku no tanba liafuan refere de'it ba tipu ida komportamentu seksuál (hasoru sentimentu romántiku sira) no, portantu, iha konotasaun negativu.<ref>[https://www.glaad.org/reference «GLAAD Media Reference Guide - 10th Edition»]. ''www.glaad.org'' (ho lia-inglés). (nia sita matadalan sira estilu nian AP, NY Times, Washington Post). GLAAD. Iha loron 25 Agostu tinan 2011. Konsultadu iha loron 10 Maiu tinan 2007.</ref> Iha vizaun ne'ebé afirma katak problema la'ós termu ''omoseksualidade'', fali [[liafuan]] ''omoseksualizmu''. Espesialista sira iha literatura psikiátriku konkorda iha pozisiona kriasaun termu ''omoseksualizmu'' iha sékulu XIX, hale'u dékada 1860 nian ka 1870 nian, kriadu hosi diskursu médiku atu identifika sujeitu omoseksuál.<ref>Foucalt (1982), Weeks (2000), Costa (1992), Badinter (1993), Jagose (1996) no Fry (1982), nu'udar apontadu hosi Mariana de Moura Coelho, [http://repositorio.unb.br/bitstream/10482/7161/1/2010_MarianadeMouraCoelho.pdf "Sexualidades em questionamento: uma abordagem queer sobre Caio Fernando Abreu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190113232236/http://repositorio.unb.br/bitstream/10482/7161/1/2010_MarianadeMouraCoelho.pdf |date=2019-01-13 }}, p.22 (ho lia-portugés) (haree bibliografia dokumentu nian ba verifikasaun obra sira-nian autór sitadu sira-nian).</ref><ref>Carlin dos Santos, Dayana Brunetto (2008). [http://www.fazendogenero.ufsc.br/8/sts/ST40/Dayana_Brunetto_Carlin_dos_Santos_40.pdf «Sexualidades e gêneros: questões introdutória»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303171658/http://www.fazendogenero.ufsc.br/8/sts/ST40/Dayana_Brunetto_Carlin_dos_Santos_40.pdf |date=2016-03-03 }} (ho lia-portugés) (PDF). ''Fazendo Gênero 8 - Corpo, Violência e Poder''. UFSC. p. 4. Konsultadu iha loron 13 Janeiru tinan 2019.</ref> Bainhira sufiksu "-izmu" hetan utiliza atu referensia pozisaun [[filozofia|filozófiku]], [[ideolojia|ideolójiku]] no/ka sientífiku sira,<ref>Januário Francisco Megale (2007). [https://web.archive.org/web/20070512133640/http://www.culturabrasil.org/ismos.htm# «Alguns "ismos" das Ciências Sociais»] (ho lia-portugés). Konsultadu iha loron 11 Novembru tinan 2007. Arkivadu hosi orijinál iha loron 12 Maiu tinan 2007.</ref> psikólogu oin-oin afirma katak ninia utilizasaun erradu no uzadu iha pasadu nu'udar forma atu asosia nia ho [[transtornu mentál|distúrbiu mentál]] ka [[moras]].<ref> Melo Rezende, Cecília Luíza de; Tartáglia, Cláudia Campolina (iha Dezembru tinan 2010). «O homoerotismo em Caio Fernando Abreu: um cenário de preconceito e violência em Terça-feira Gorda» (ho lia-portugés). Vilavella. ''Revista FACEVV'' (5): 31-39</ref><ref>Iran Ferreira de Melo (2007). «A Concepção da Homossexualidade em textos jornalísticos: uma análise crítica da transitividade verbal» (ho lia-portugés) (PDF). Resife: UFPE. p. 18. Kópia arkivadu (PDF) iha loron 14 Maiu tinan 2013.</ref><ref>DIAS, Maria Berenice; PEREIRA, Rodrigo da Cunha (2004). ''Direito de Família e o Novo Código Civil'' (ho lia-portugés). Brazíl: Livraria do Advogado. ISBN 9788573483277.</ref><ref>de Araújo, Ludgleydson Fernandes; da Silva Cruz de Oliveira, Josevânia (iha loron 21 Dezembru tinan 2008). «A adoção de crianças no contexto da homoparentalidade» (ho lia-portugés). ''Arquivos Brasileiros de Psicologia''. 60 (3). ISSN 1809-5267.</ref> Iha léksiku balu, ''omoseksualizmu'' mosu definidu hosi prátika atu omoseksuál sira-nian, enkuantu termu ''omoseksualidade'' hetan aplika ba atrasaun sentimentál no seksuál. Mós tan ne'e, ema barak konsidera katak termu ''omoseksualizmu'' iha signifikadu pejorativu,<ref>[https://www.dicio.com.br/pejorativo/ «Pejorativo»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190415151211/https://www.dicio.com.br/pejorativo/ |date=2019-04-15 }} (ho lia-portugés). ''Dicio''. Konsultadu iha loron 13 Janeiru tinan 2019.</ref> no ne'e halo tiha katak ohin termu utilizadu liu hosi ema sira ne'ebé iha vizaun negativu omoseksualidade nian.<ref name="Latuf">Latuf Isaias Mucci. [https://web.archive.org/web/20110702094559/http://www.edtl.com.pt/index.php?option=com_mtree&task=viewlink&link_id=254&Itemid=2 «Homoerotismo»] (ho lia-portugés). E-Dicionário de Termos Literários. Konsultadu iha loron 4 Dezembru tinan 2010. Kópia arkivadu iha loron 28 Jullu tinan 2012.</ref> Nune'e mós, adosaun forma rua hotu nian importante iha naran kampu ida. Termu "omoseksualizmu" hetan utiliza ho frekuénsia, porezemplu, kolokialmente hanesan iha obra akadémiku sira no disionáriu famozu sira [[lia-portugés brazileiru]], nu'udar sinónimu "omoseksualidade" nian lahó distinsaun entre liafuan rua hotu,<ref>Dicionário Houaiss, verbete "homossexualismo" (ho lia-portugés); Dicionário Aurélio, verbete "homossexualismo" (ho lia-portugés).</ref><ref>[http://www.aulete.com.br/homossexual. «Significado de homossexualismo»] (ho lia-portugés). ''www.aulete.com.br.'' Dicionário Caldas Aulete. Konsultadu iha loron 13 Janeiru tinan 2019.</ref> enkuantu iha dokumentu seluseluk "-izmu" no ninia nahan [[patolojia|patolójiku]] hetan sees no "-dade" hetan adota ne'ebé katak ''modu ezisténsia nian''.<ref>Sacconi, Luiz Antonio (1997). ''[https://books.google.com.br/books?id=PcCrAAAACAAJ&dq=Minidicion%C3%A1rio+Sacconi&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjb_LumkevfAhXKipAKHXqNDZQQ6AEIKTAA Minidicionário Sacconi da língua portuguesa]'' (ho lia-portugés). [S.l.]: Atual. pp. 376–377. ISBN 9788570568403.</ref><ref>Galvanini, Gabriela Ferreira (2009). «A Homossexualidade no direito e outros aspectos» (ho lia-portugés). Etic. 5 (5): 3.</ref> To'o oras ne'e iha akadémiku sira ne'ebé, tuir [[Jurandir Freire Costa]] nia proposta, sees termu rua hotu no prefere ''omoafetividade'' banati-tuir karater "pejorativu" ne'ebé liafuan rua seluk hetan utiliza ho (termu ne'e hetan kria orijinariamente hosi psikanalista alemaun [[Sándor Ferenczi]], iha 1911, ho asentimentu [[Sigmund Freud|Freud]] nian).<ref>Freire Costa, Jurandir (1988). «Homossexualismo/Homoerotismo». ''[https://books.google.com.br/books?id=_gxZAAAAMAAJ&q=%C3%89tica+e+o+Espelho+da+Cultura&dq=%C3%89tica+e+o+Espelho+da+Cultura&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjx5-K2k-vfAhUEHJAKHRG6AewQ6AEIKTAA A ética e o espelho da cultura]'' (ho lia-portugés). Riudejaneiru: Rocco. p. 25.</ref> [[Imajen:Homosexual.jpg|thumb|right|Mensaun ida-uluk termu ''omoseksuál'', iha 1869, ne'ebé hetan hakerek tiha hosi [[Karl Maria Kertbeny]].]] Aparisaun koñesidu ida-uluk termu ''omoseksuál'' iha impresaun hetan hasoru tiha iha panfletu 1869, publikadu anónimamente hosi [[romanse|romansista]] [[Alemaña|alemaun]] ne'ebé moris-mai iha [[Áustria]], [[Karl Maria Kertbeny]],<ref>[https://web.archive.org/web/19990818235501/http://www.gayhistory.com/rev2/events/1869b.htm «Kertbeny Coins "Homosexual"»] (ho lia-inglés). Gay History. 1998. Konsultadu iha loron 7 Setembru tinan 2007. Kópia arkivadu iha loron 18 Agostu tinan 1999.</ref> enkuantu nia argumenta hasoru lei [[Prúsia]]nu hasoru [[sodomia]].<ref>Feray, Jean-Claude; Herzer, Manfred (1990). [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J082v19n01_02 «Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny»]. ''Journal of Homosexuality''. 19 (1). doi:10.1300/J082v19n01_02</ref><ref name="Kertbeny">[«Biography: Karl Maria Kertbeny»] (ho lia-inglés). ''www.gayhistory.com''. Gay History. 1998. Konsultadu iha loron 7 Setembru tinan 2007. Kópia arkivadu iha loron 19 Agostu tinan 1999.</ref> Iha [[1879]], [[Gustav Jäger]] uza tiha Kertbeny nia termu sira iha ninia livru ''Die Entdeckung der Seele'' ([[1880]]).<ref name="Kertbeny">[«Biography: Karl Maria Kertbeny»] (ho lia-inglés). ''www.gayhistory.com''. Gay History. 1998. Konsultadu iha loron 7 Setembru tinan 2007. Kópia arkivadu iha loron 19 Agostu tinan 1999.</ref> Iha 1886, [[Richard von Krafft-Ebing]] uza termu sira ''omoseksuál'' no ''eteroseksual'' ho ninia livru ''Psychopathia Sexualis'', provavelmente empresta tiha hosi Jäger. Krafft-Ebin nia livru populár loos entre leigu sira no médiku sira, portantu termu "''eteroseksuál''" no "''omoseksuál''" sai tiha aseitu liu hotu atu dezigna [[orientasaun seksuál]].<ref name="Kertbeny">[«Biography: Karl Maria Kertbeny»] (ho lia-inglés). ''www.gayhistory.com''. Gay History. 1998. Konsultadu iha loron 7 Setembru tinan 2007. Kópia arkivadu iha loron 19 Agostu tinan 1999.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html «Psychopathia Sexualis»]. Kino.com. Konsultadu iha loron7 Setembru tinan 2007. Kópia arkivadu iha loron 4 Outubru tinan 2007.</ref> Nane'e, termu nia uzu daudauk iha ninia abut sira iha tradisaun abranjente [[sékulu XIX]] [[taksonomia]] nian personalidade nian. Sira-ne'é kontinua influénsia dezenvolvimentu konseitu modernu nian orientasaun seksuál, no hetan asosia ba [[domi romántiku]] no ba identidade, aleinde ninia signifikadu orijinál, ne'ebé seksuál exklusivamente.<ref name="Unnamed-20230316163223">Barbo, Daniel (2008). ''O Triunfo do Falo: Homoerotismo, Dominação, Ética e Política na Atenas Clássica'' (ho lia-portugés). Riudejaneiru: Editora E-papers. ISBN 9788576501480.</ref><ref>Heilborn, Maria Luiza (2004). [Dois é par: gênero e identidade sexual em contexto igualitário] (ho lia-portugés). [S.l.]: Garamond. ISBN 9788576170303. Konsultadu iha loron 3 Dezembru tinan 2010.</ref> ===Termu seluseluk=== Biar autór sira-uluk mós hodi tiha adjetivu ''omoseksuál'' atu refere ba kualkér kontekstu ''omo'', i.e. seksu hanesan nian (hanesan konversatóriu ka eskola eskluzivu ba menina sira), ohin termu ne'e hetan hodi eskluzivamente ho referénsia ba atrasaun, ba atividade no ba orientasaun omoseksuál. Termu [[omososialidade|omososiál]] hetan hodi oras ne'e atu deskreve kontekstu sira seksu hanesan nian ne'ebé la'ós espesífikamente seksuál.<ref>Alphen, Ernst van (10 Marsu tinan 2005). [https://books.google.com.br/books?id=Lymtn2HE8wkC&pg=PA99&dq=term+homosocial&hl=pt-BR&ei=jXP6TOqfAYus8AbRrtDfCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCYQ6AEwAA#v=onepage&q=term%20homosocial&f=false Art in Mind: How Contemporary Images Shape Thought] (ho lia-inglés). [S.l.]: University of Chicago Press. ISBN 9780226015293. Konsultadu iha loron 4 Dezembru tinan 2010.</ref> Mós iha liafuan referente ba domi ba seksu hanesan, ''omofília''.<ref>[MOSER, Antônio (2002). ''O enigma da esfinge: a sexualidade'' (ho lia-portugés). Brazíl: Editora Vozes. ISBN 85-326-2595-9, p. 227 no 275.</ref> Sikat termu seluseluk, "Mane sira ne'ebé halo seksu ho mane sira" (ho uzu iha komunidade médiku bainhira sira debate, espesífikamente, atividade omoseksuál sikat mane sira), "[[omoerotizmu]]" (iha kontekstu obra sira-nian arte nian), "[[bi-kuriozu|eterofleksível-bi-kuriozu]]" (referente ba ema ida ne'ebé identifika an eteroseksuál maibé, okazionalmente, nia sente ka hatudu interese ho ema ida seksu hanesan nian) no "[[metroseksualizmu|metroseksuál]]" (referente ema ida lae gay vaidozu no ho gostu sira estereótipu gay nian ho hahán, moda no ''design'') hetan inklui.<ref>Villela, Fernando (Agostu tinan 2004). «Vitaminando o Dicionário». (ho lia-portugés) ''Revista Trip'' (125).</ref><ref>García, Wilton (2004). [https://books.google.com.br/books?id=mbomAQAAIAAJ&q=isbn:8590368637&dq=isbn:8590368637&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwi89IeV3OvfAhX2E7kGHRO0CI0Q6AEIKTAA ''Homoerotismo & imagem no Brasil.''] (ho lia-portugés) [S.l.]: FAPESP. pp. 36–37–38. ISBN 9788590368632</ref><ref name="Unnamed-20230316163223"/> Entre termu maktolok no makanek sira [[lia-tetun]] nian, ita iha liafuan ''paneleiru''.<ref>[https://www.academia.edu/12940882/DISION_RIU_TOMAK_2_1_doc Disionáriu Tomak iha Academia.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190517211049/https://www.academia.edu/12940882/DISION_RIU_TOMAK_2_1_doc |date=2019-05-17 }}, iha ne'ebé sira dehan "paneleiru SUBSTANTIVU Termu maktolok ba mane omoseksuál.".</ref> Maibé, hanesan nia mosu ho [[prekonseitu|insultu étniku]] no [[rasizmu|rasiál]] sira, uzu aat termu sira-ne'ebá nian bele ofende tebetebes no gama utilizasaun permisivel nian hakno'a hosi lale'uk no hosi ema ne'ebé ko'alia daudaun (ema omoseksuál sira-nia lubuk sira uza sira-ne'e beibeik pozitivamente).<ref name="Modesto">Modesto, Edith (2006). ''Vidas em arco-íris''. Riu de Janeiru: Editora Record. ISBN 85-01-07481-0.</ref> Fali, liafuan ''[[gay]]'', ne'ebé orijinalmente hetan hakohak hosi mane omoseksuál sira no feto omoseksuál sira nu'udar pozitivu no afirmativu (hanesan iha haforun gay ka iha direitu gay sira) hetan emprega beibeik pejorativamente.<ref name="Modesto">Modesto, Edith (2006). ''Vidas em arco-íris''. Riu de Janeiru: Editora Record. ISBN 85-01-07481-0.</ref><ref name="Balka">Balka, Christie; Rose, Andy (2004). ''Duplamente Abençoado''. Riu de Janeiru: Editora Record. ISBN 85-01-05159-4.</ref> Biar liafuan ''gay'' hetan uza hanesan denominadór komún entre mane no feto omoseksuál no [[biseksualidade|biseksuál]] sira, uzu ne'e beibeik hetan kontesta, dunitán karan individuasaun nian lubun seluseluk nian variasaun seksuál nian, ne'ebé reivindika identidade autónomu, independente, rasik.<ref name="Balka">Balka, Christie; Rose, Andy (2004). ''Duplamente Abençoado''. Riu de Janeiru: Editora Record. ISBN 85-01-05159-4.</ref> Espesialista balu hakerek tiha katak ne'e rasik, la de'it lubun sira-nian interese ne'e nian, maibé kualkér lubun umanu seluk ida-nian.<ref>Julia, Sudbury (2003). ''[https://books.google.com.br/books?id=BVgBHjN9GkAC&lpg=PA138&dq=gay%20identidade%20autonoma&pg=PA138#v=onepage&q&f=false Outros Tipos de Sonhos: Organização de Mulheres Negras e Políticas de Transformação]'' (ho lia-portugés). [S.l.]: Selo Negro. p. 138. ISBN 9788587478078. Konsultadu iha loron 3 Dezembru tinan 2010</ref><ref>Grossi, Miriam Pillar; Uziel, Anna Paula; Mello, Luiz (2007). ''[https://books.google.com.br/books?id=6dups_epXgoC&lpg=PA413&dq=gay+identidade+autonoma&pg=PA413&hl=pt-BR#v=onepage&q=gay%20identidade%20autonoma&f=false Conjugalidades, parentalidades e identidades lésbicas, gays e travestis] (ho lia-portugés). [S.l.]: Editora Garamond. p. 413. ISBN 9788576171218. Konsultadu iha loron 3 Dezembru tinan 2010.''</ref> ==Istória== [[Imajen:Woman spying on male lovers.jpg|thumb|Feto ida espiona kazál ida mane amante sira-nian. [[Rai-Xina]], [[dinastia Qing]].]] Tuir [[istória]] umanidade nian, omoseksualidade nia aspetu individuál sira hetan admira ka kondena hetan, haktuir norma seksuál vijente sira iha kultura oioin no otas oioin iha ne'ebé sira akontese tiha. Iha kompilasaun detalladu ida materiál istóriku no [[etnografia|etnográfiku]] sira-nian kultura preindustriál sira-nian, "dezaprovasaun maka'as omoseksualidade nian hetan haktuir iha 41% hosi kultura 42; nia hetan simu ka ignora hetan hosi 21% no 12% la konta tiha konseitu ne'e. Hosi etnografia 70, 59% konta tiha omoseksualidade hanesan iha frekuénsia auzente ka raru no 41% konta tiha hanesan prezente ka la inkomún".<ref>Bancroft, John; Reinisch, June Machover (iha loron 15 Novembru tinan 1990). ''[https://books.google.com.br/books?id=N3KgtCFUVnAC&printsec=frontcover&dq=Adolescence+and+puberty&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiJrM3hguzfAhXCTZAKHdtNCIoQ6AEIKTAA#v=onepage&q=Adolescence%20and%20puberty&f=false Adolescence and Puberty]'' (ho lia-inglés). [S.l.]: Oxford University Press. p. 162. ISBN 9780195363869</ref> Iha kultura sira ho hamkonan [[relijiaun abraámiku sira|relijiaun abraámiku sira-nian]], lei no kreda hari'i daudaun [[sodomia]] nu'udar tranzgresaun sakar lei divinu ka krime ida sakar natureza. Maibé kondenasaun [[seksu anál]] entre mane sira molok fiar kristaun.<ref>"… sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> Figura istóriku barak -ne'ebé inklui [[Sókrates]], [[Lord Byron]], [[Eduardu II]] no [[Adrianu]]- iha tiha termu sira hanesan ''omoseksuál'' ka ''biseksuál'' ne'ebé hetan aplika ba sira. Liña komún ida argumentu [[konstrutu sosiál|konstrusionista]] nian maka la ema ida, iha [[Otas Lakin]] ka iha [[Otas Klarak]], esperimenta omoseksulidade hanesan nu'un seksualidade eskluzivu ka permanente nian. [[John Boswell]] kombate tiha argumentu ne'e hodi sita sira hakerek lakin sira-nian gregu Plataun nian, ne'ebé deskreve individuu sira ne'ebé hatudu omoseksualidade eskluzivu.<ref>BOSWELL, John (1980). ''Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century''. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 9780226345369.</ref> ===Áfrika=== [[Imajen:Mastaba of Niankhkhum and Khnumhotep embrace.jpg|thumb|[[Khnumhotep no Niankhkhnum]]; Rejistu uluk uniaun omoseksuál nian istória nian ([[Circa|ca.]] 2400 molok Kristu).]] Biar espresaun omoseksuál hetan ignora ka suprime hosi esploradór europeu no kolonialista sira beibeik, mós ne'e maka prezente iha Áfrika kahorik no espresaun ne'e kaer tiha variedade ida forma sira nian. Antropólogu Stephen Murray no Will Roscoe konta tiha katak feto [[Lezotu|lezotiana]] sira envolve an ho fafutuk sira "menon naruk nian no erótiku" ne'ebé hetan bolu ''motsoalle''.<ref>Murray, Stephen O.; Roscoe, Will (iha loron 3 Fevereiru tinan 2001). ''[https://books.google.com.br/books?id=ZjbESL6YWU0C&dq=isbn:0312238290&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiLzYz4hOzfAhX_IbkGHbWPCPYQ6AEIKTAA Boy-Wives and Female-Husbands: Studies in African Homosexualities]'' (ho lia-inglés). [S.l.]: Palgrave Macmillan. ISBN 9780312238292</ref> [[E. E. Evans-Pritchard]] mós rejista tiha katak asua'in [[Zande]] sira hosi [[Kongu-Kinxasa|Kongu]] nia Tasi-feto baibain kaer tiha amante klosan sira seksu manek nian entre otas tinan sanulu-resin-rua no ruanulu, ne'ebé tulun ho knaar umak sira no pratika [[seksu interkrurál]] ho sira-nia kaben-na'in sira tuan liu. Prátika ne'e mate ona iha inísiu [[sékulu XX]] nian, depoizde europeu sira konkista tiha kontrole rain afrikanu sira-nian, maibé ne'e konta tiha ba Evans-Pritchard hosi katuas sira hodi ne'ebé nia ko'alia tiha.<ref>Evans‐Pritchard, E. E. (iha Dezembru tinan 1970). [https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.1970.72.6.02a00170 «Sexual Inversion among the Azande»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190622003344/https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1525/aa.1970.72.6.02a00170 |date=2019-06-22 }}. ''American Anthropologist'' (ho lia-inglés). 72 (6): 1428–1434. ISSN 1548-1433. doi:10.1525/aa.1970.72.6.02a00170.</ref> Rejistu uluk kazál omoseksuál nian iha istória jeralmente hetan konsidera ne'e [[Khnumhotep no Niankhkhnum]], kazál [[Ejitu|ejípsiu]] seksu manek nian, ne'ebé moris tiha hadulas 2400 molok Kristu. Kazál ne'e hetan pinta durante re'in ida, poze íntimu liu hotu iha [[arte ejípsiu]], no hetan hale'u hosi sira ne'ebé parese sira-nia erdeiru sira.<ref>Dowson, ''op.cit.'', pp.96ff.</ref> ===Amérika=== [[Imajen:Catlin - Dance to the berdache.jpg|thumb|''Dansa Berdaxe nian''<br />Dansa serimoniál Nasaun Sac no Fox nian atu selebra [[espíritu-rua]]. George Catlin (1796–1872); [[Smithsonian Institution]].]] Entre [[povu kahorik sira Amérika nian]], molok kolonizasaun europeu, omoseksualidade nia forma klisuk ida hetan foka iha figura [[espíritu-rua]] nian. Normalmente, indivíduu ne'e hetan tada saan iha moris; depoizde inan-aman hili tuir dalan ne'e ba sira-nia oan no bainhira kosok-oan aprova papél ne'e, nia hetan hakiak hodi natoon atu aprende lisan sira jéneru nian ne'ebe nia hili tiha. Jeralmente, [[espíritu-rua]] sira maka [[matan-dook]] ne'ebé hetan respeita hanesan ema ne'ebé iha beran sira aleinde sira-ne'ebá matan-dook klisuk sira-nian. Sira-nia vida seksuál ho suku nia membru klisuk sira seksu hanesan nian.<ref> Roscoe, Will (1991). ''[https://books.google.com.br/books?id=drd1AAAAMAAJ&q=isbn:0826312535&dq=isbn:0826312535&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwix5pbLhuzfAhU0CrkGHTj-BYgQ6AEIKTAA The Zuni Man-woman]'' (ho lia-inglés). [S.l.]: University of New Mexico Press. p. 5. ISBN 9780826312532</ref><ref>Gilley, Brian Joseph (2006). ''[https://books.google.com.br/books?id=cTKo-6SUUVoC&printsec=frontcover&dq=isbn:0803271263&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjmq_D4huzfAhVIFpAKHUnnBe0Q6AEIKTAA#v=onepage&q&f=false Becoming Two-spirit: Gay Identity and Social Acceptance in Indian Country]'' (ho lia-inglés). [S.l.]: U of Nebraska Press. ISBN 9780803271265</ref> Ema omoseksuál no ema [[tranzjéneru]] mós komún entre sivilizasaun pré-konkista seluseluk iha [[Amérika Latinu]], hanesan [[asteka]] sira, [[maia]] sira, [[kíxua]] sira, [[moxe]] sira, [[zapoteka]] sira no [[tupinambá]] sira iha [[Brazíl]].<ref>Pablo, Ben (2004). [http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html# «Latin America: Colonial»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=2007-12-11 }}. glbtq.com. Konsultadu iha loron 1 Agostu tinan 2007. Kópia arquivadu iha loron 11 Dezembru tinan 2007.</ref> Konkistadór europeu sira hetan hata'uk bainhira sira-ne'e deskobre tiha katak [[sodomia]] hetan pratika publikamente entre povu indíjena sira. Europeu sira habeur elimina [[espíritu-rua|berdaxe]] sira (hanesan españól sira bolu tiha prátika [[espíritu-rua]] sira-nian) hodi penalidade laran-asu sira, hanesan ezekusaun públiku, iha ne'ebé ema hetan sunu no hetan lees ho pedasuk sira hosi asu sira.<ref>Coello de la Rosa, Alexandre (iha loron 15 Agostu tinan 2002). Informasaun hetan hasoru iha ''Introduction''. [http://www1.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction «"Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478-1557)»]. ''Delaware Review of Latin American Studies'' 3 (2).</ref> ===Ázia=== ====Ázia Lorosa'e==== Omoseksualidade iha [[Xina]], ho naran hanesan ''laran-murak sira pésegu kuak nian'', ''haas lubuk'' ka ''lisan kraik'', hetan haktuir aprosimadamente hori 600 uluk-ba Kristu.<ref>Hinsch, Bret (1990). ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'' (ho lia-inglés). Kalifórnia: The University of California Press. ISBN 0-520-06720-7.</ref> Termu eufemístiku ne'e sira hetan utiliza tiha atu deskreve komportamentu sira no la deskreve identidade sira (resentemente, foin-sa'e Xina-oan balu seban tiha atu utiliza termu "''brokeback''" 断 背 (''duanbei'') atu refere ba ema omoseksuál sira, dunitanba susesu filme ''[[Brokeback Mountain]]'' nian diretór nian [[Ang Lee]].<ref>[http://news.jongo.com/articles/07/0820/30157/MzAxNTcoluZIoia.html# «Most frequently used new coinages in daily Chinese»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011175158/http://news.jongo.com/articles/07/0820/30157/MzAxNTcoluZIoia.html |date=2007-10-11 }} (ho lia-inglés). Jongo News. Iha loron 20 fulan-Agostu tinan 2007. Konsultadu iha loron 7 fulan-Setembru tinan 2007.</ref> ===Áfrika Nordeste, Ázia Loromonu, Súl nian no Sentrál=== [[Imajen:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|thumb|left|upright|Persa [[Abas I]] ho [[pajen]] (hale'u tinan 1627).]] Entre kultura barak hosi [[Áfrika Nordeste]] no [[Ázia Loromonu]] [[Izlaun|musulmanu]] igualitáriu ka estruturadu iha otas, prátika omoseksuál sira hetan lekar no subar ho daudauk ka horiuluk. Iha tinan dahikus sira, relasaun igualitáriu sira, inspiradu iha padraun [[mundu loromonuk|loromonuk]], sai baibain liu, maski sira sei hela kirik. Relasaun seksuál entre indivíduu ho seksu hanesan hetan kastigu ofisialmente ho [[pena mate nian]] iha rain musulmanu oin-oin: [[Arábia Saudita]], [[Iraun]], [[Mauritánia]], [[Nijéria]], [[Sudaun]] no [[Iemen]].<ref name="7 countries">[https://web.archive.org/web/20071013200339/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 «7 countries still put people to death for same-sex acts»] (ho lia-inglés). ILGA. Iha loron 10 fulan-Outubru tinan 2007. Konsultadu iha loron 24 fulan-Agostu tinan 2010.</ref> Estudiozu balu hesuk katak ezemplu sira domin omoseksuál nian eziste iha literatura lakin, hanesan iha ''[[Epopeia Gilgamesh nian]]'' hosi [[Mezopotámia]] no hanesan istória [[Bíblia|bíbliku]] ''[[David no Jónatas]]''. Iha ''[[Epopeia Gilgamesh nian]]'', relasaun entre protagonista [[Gilgamesh]] no personajen Enkidu hetan haree hosi ema balu nu'udar omoseksuál iha ninia natureza.<ref>Dynes, Wayne (1992). ''Homosexuality in the Ancient World'' (ho lia-inglés). Nova Iorke: Garland Publishing. ISBN 978-0815305460.</ref><ref>Held, George F.; Dynes, Wayne R.;Donaldson, Stephen (1983). ''Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium'' 42 ed. (ho lia-inglés) Xikagu: The University of Chicago Press.</ref> Nune'e, domin omoseksuál David nian ba Jónatas mak sai "boot liu duké domin ba feto sira".<ref>Ackerman, Susan (2005). ''When Heroes Love. Nova Iorque'' (ho lia-inglés): Columbia University Press. ISBN 0-231-13260-3.</ref> Iha relatu balu de'it viajante [[arabi]] sira-nian iha [[Europa]] to'o inísiu [[sékulu XIX]] nian. Viajante hirak-ne'ebá nia rua, Rifa'ah al-Tahtawi no Muhammad al-Saffar, manifesta tiha surpreza wainhira sira haree tiha domin nia poezia fransés, dala balu ho tradusaun lakonak, entre mane-oan nurak, ida-ne'ebé refere tiha ba feto nurak, atu mantein ninia norma sosiál no morál sira.<ref>El-Rouayheb, Khaled (2005). ''Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500-1800'' (ho lia-inglés). Xikagu: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-72988-5.</ref> Ohin, governu iha [[Oriente Médiu]] dala barak ignora ka heli ezisténsia omoseksualidade nian ka kriminaliza nia. Omoseksualidade mak sai ilegál iha rain musulmanu balun boot liu.<ref>Eke, Steven (iha loron 28 fulan-Jullu nian tinan 2005 nian). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4725959.stm «Iran 'must stop youth executions'»] (ho lia-inglés). BBC News</ref> Prezidente [[Iraun|iranianu]] iha tempu ne'e, [[Mahmoud Ahmadinejad]], durante ninia diskursu iha tinan 2007 iha [[Universidade Kolúmbia nian]], hesuk tiha katak la iha omoseksuál sira iha Iraun. Omoseksuál barakliu hirak-ne'ebé moris iha ne'ebá mantein sira nia orientasaun seksuál ho subar tanba sira ta'uk sansaun sira ka hebain governu nian ba sira nia família sira.<ref>Nazila, Fathi (iha loron 30 fulan-Setembru tinan 2007). [https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin «Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran»] (ho lia-inglés). ''[[New York Times]]''. Konsultadu iha loron 1 fulan-Outubru tinan 2007.</ref> [[Kódigu Manu nian]] (ho lia-sánskritu मनुस्मृति), obra fundamentál [[direitu]] [[induizmu|indú]] nian, tatemik "seksu datoluk" ida-ne'ebé nia membru sira bele ezerse espresaun tradisaun-laek sira jéneru nian no atividade omoseksuál sira.<ref>Walter, Penrose (2001). [https://www.jstor.org/stable/3704787?&seq=1#page_scan_tab_contents «Hidden in History: Female Homoeroticism and Women of a "Third Nature" in the South Asian Past»] (ho lia-inglés). ''Journal of the History of Sexuality''.</ref> ===Europa=== [[Imajen:Alkaios Sappho Staatliche Antikensammlungen 2416 n2.jpg|thumb|right|Pintura [[Safo]] nian, poetiza [[Grésia Lakin]] nian; ulusá poetiza ne'e moris-mai iha [[Lezbus]], posibilidade hamosun nian termu nian "lézbika" hetan loke iha sékulu XIX; ninia versu sira domin nian mós sai dala barak enderesu sira ba feto seluseluk. Kópia [[Roma Lakin|romanu]] orijinál [[Grésia Lakin|gregu]] nian, hori sékulu V molok Kristu.]] Dokumentu sira lakin liu hotu Loromonu nian (ho forma obra literária sira-nian, objetu-arte sira-nian no materiál mitográfiku sira-nian) kona-ba relasaun entre ema ho seksu hanesan mai hosi [[Grésia Lakin]]. [[Pederastia]] iha [[Grésia Lakin]] hetan utiliza tebetebes nu'udar meiu pedagójiku; ema sira hatene katak [[Plataun]], iha ninia hakerek uluk-nain sira, hahi'i tiha kadi'ak sira pederastia nian,<ref>[[Plataun]], [[Fedru]] iha ''[[Bankete (Plataun)|Bankete]]''.</ref> biar, iha ninia obra tardiu sira, nia hahoin tiha omoseksualidade nia ukun-bandu.<ref>Plataun, iha ''[[Lei sira]]'', 636D & 835E.</ref> Iha ''[[Bankete (Plataun)|Bankete]]'', [[Plataun]] hatete omoseksualidade nia aseitasaun ekivalente [[demokrasia]] no ninia supresaun ekivalente [[despotizmu]] no mós asegura katak "ninia vergoñozu ba [[bárbaru]] sira dunitán sira-nia governu despótiku sira".<ref name="BOSWELL">''BOSWELL, John (1980). Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century'' (ho lia-inglés). Xikagu: University of Chicago Press. ISBN 9780226345369.</ref> [[Aristóteles]], iha ninia obra ''[[Polítika (Aristóteles)|Polítika]]'', indefere tiha Plataun nia ideia sira kona-ba omoseksualidade nia abolisaun (2.4); nia haklake katak bárbaru sira, hanesan mós [[selta]] sira, admite tiha ne'e hanesan onra espesiál (2.6.6.), enkuantu [[Kreta|kretense]] sira utiliza nia atu hamkadak populasaun (2.7.5.).<ref name="BOSWELL">''BOSWELL, John (1980). Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century'' (ho lia-inglés). Xikagu: University of Chicago Press. ISBN 9780226345369.</ref> Iha arte, ohin ema sira sei koñese poetiza [[Safu]], figura importante ne'ebé hakerek tiha versu sira enderesadu ba feto seluseluk; no, falisá poetiza ne'e moris-mai iha [[Lezbus]], hela tiha asosiadu ba lézbika sira, terminolojia ne'ebé hela tiha naran-boot loos iha [[sékulu XIX]].<ref>Douglas Harper (2001). [https://www.etymonline.com/word/lesbian «Lesbian»] (ho lia-inglés). Online Etymology Dictionary. Konsultadu iha loron 7 fevereiru nian 2009 nian.</ref><ref> Douglas Harper (2001). [https://www.etymonline.com/word/Sapphic «Sapphic»] (ho lia-inglés). Online Etymology Dictionary. Konsultadu iha loron 7 fevereiru nian 2009 nian.</ref> Narradór sira basuk nian ninia poema sira-nian ko'alia kona-ba [[paixaun (sentimentu)|paixaun]] no [[domin]] (dala balu korrespondidu, dala seluseluk la'ós) ba feto balun, maibé deskrisaun sira hahalok fíziku no/ka [[lézbika|entre feto sira]] iha ninia versu sira uitoan no sujeitu ba debate.<ref name="Page">Page, Denys Lionel (1979). ''Sappho and Alcaeus: An Introduction to the Study of Ancient Lesbian Poetry'' (ho lia-inglés). Londres: Clarendon Press. ISBN 9780198143758.</ref><ref name="Campbell Beatrix">Campbell, Beatrix; Coote, Anna (1982). ''Sweet freedom: the struggle for women's liberation'' (ho lia-inglés). Londres: Picador</ref> Ho naran forma ida, ohin ema sira hatene katak maromak-feto [[Afrodite]], iha Safu nia poema sira, hetan haree nu'udar lézbika sira-nia patrona.<ref>Conner, Randy P (1998). ''Cassell's Encyclopedia of Queer Myth, Symbol and Spirit'' (ho lia-inglés). Londres: Cassell. ISBN 9780304337606</ref> [[Imajen:Warren Cup BM GR 1999.4-26.1 n1.jpg|left|thumb|Mane adultu [[Roma Lakin|romanu]] ida haklurit mane foin-sa'e ida, ho belek atan ida, iha [[sékulu I]] nia balun uluk. Hetan tiha besik [[Jeruzalein]].]] [[Imajen:Pederastic erotic scene Louvre F85bis.jpg|thumb|Mane adultu no mane foin-sa'e gregu pratika [[sekso interkrurál]]. [[Grésia Lakin]], 550-525 molok Kristu.]] Hori [[sékulu XIII]] nia balun daruak, mate mak sai punisaun komún liu ba omoseksualidade manek iha Europa nia parte boot liu hotu.<ref>Kurtz, Lester R. (1999). ''Encyclopedia of violence, peace, & conflict''. Kambríjia: Academic Press. ISBN 012227010X.</ref> Iha [[Renaxensa]], kota maksoik sira iha [[Itália]] nia norte, partikularmente iha [[Florensa]] no [[Veneza]], sai koñesidu dunitán sira-nia prátika jeneralizadu domin nian entre ema sira ho seksu hanesan, pratikadu hosi populasaun amak nia parte kaboot ida no konstruídu banati-tuir padraun klásiku estétiku [[Grésia Lakin|Grésia]] no [[Roma Lakin|Roma]].<ref>Rocke, Michael (1996). ''Forbidden Friendships: Homosexuality and Male Culture in Renaissance Florence'' (ho lia-inglés). Oksford: Oxford University Press. ISBN 9780195122923.</ref><ref>Ruggiero, Guido (1989). ''The Boundaries of Eros: Sex Crime and Sexuality in Renaissance Venice'' (ho lia-inglés). Oksford: Oxford University Press. ISBN 9780195056969.</ref> Koñese tiha horiuluk liu ho naran nu'udar "domin viríl", "sodomia", "pekadu nefandu", "uranizmu" ka "seksu datoluk", de'it iha 1869, iha [[Alemaña]], domin entre ema sira ho seksu hanesan simu tiha naran sientífiku "omoseksualizmu" nian. Médiku, ninia makiak, ne'ebé mós mak sai omoseksuál, buka daudaun hato'o dadadak ba seksu hanesan nu'udar inatu, nune'e naturál no la adkiridu, atu malisan sala dunitán ninia prátika. Sasinar ne'e so'i tiha neon-monu mundu sientífiku [[progresizmu|progresista]] nian époka ne'ebá nian ba médiku ne'e. Tuir loloos, tiru sai tiha hakat kulatra, ulusá konseitu sientífiku hetan engloba hosi [[psikiatria]]. Ho ne'ebá, domin entre ema sira ho seksu hanesan husik sai [[pekadu]] nia matéria atu sai moras no, nune'e, pasivel tratamentu sira-nian. Omoseksuál sira-nia kondenasaun hetan transfere hosi [[relijiaun]] nia esfera ba [[siénsia]], atubele [[padre]] sira hetan substitui hosi [[médiku]] sira nu'udar sira-nia algóz sira.<ref>Spencer, Colin (1996). ''Homossexualidade: uma história'' (ho lia-portugés). Riu de Janeiru: Record.</ref> ===Oseánia=== Iha [[Melanézia]] nia sosiedade wa'in, espesialmente iha [[Papua-Giné Foun]], seksu hanesan nia relasaun sira mak sai kultura nia parte integrante to'o [[sékulu XX|sékulu kotukbá]] nia balun. Iha Melanézia nia kultura tradisionál wa'in, mane labarik ida iha pré-puberdade forma kazál ho foin-sa'e tuan liu ida, ne'ebé mai joven nurak liu nia mentór no ne'ebé "insemina" daudaun joven nurak liu (ho ibuk, analmente ka topikamente, banati-tuir suku) tuir tinan balun atu mós adolexente nurak liu hato'o [[puberdade]]. Maski nune'e Melanézia nia sosiedade wa'in sai si'ak ba relasaun sikat ema sira ho seksu hanesan hori tempu ne'ebé [[misaun iha Kristianizmu|misionáriu]] [[Europa|europeu]] sira introdús tiha [[kristianizmu]].<ref>Herdt, Gilbert H. (1993). ''Ritualized Homosexuality in Melanesia'' (ho lia-inglés). Kalifórnia: University of California Press. ISBN 9780520080966.</ref> ==Seksualidade no identidade jéneru nian== ===Etiolojia=== [[Asosiasaun Estadunidense Psikiatria nian]] (ho [[lia-inglés]] ''American Psychiatric Association''), [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] (ho lia-inglés ''American Psychological Association'' ka ''APA'') no [[Asosiasaun Nasionál Traballadór Sosiál sira-nian]] (ho lia-inglés ''National Association of Social Workers'' ka ''NASW'') haklorek iha tinan [[2006]]: "Atualmente, la iha konsensu sientífiku kona-ba fatór espesífiku sira ne'ebé halibur indivíduu ida atubele sai eteroseksuál, omoseksuál ka biseksuál, inklui daudaun efeitu biolójiku, psikolójiku ka sosiál belek sira orientasaun seksuál nian inan-aman nian. Maski nune'e, evidénsia disponivel sira indika katak lézbika sira-nia no adultu omoseksuál sira-nia maioria boot hetan kria hosi inan-aman eteroseksuál no katak maioria boot labarik sira-nian ne'ebé hetan kria hosi inan-aman ''gay'' ka lézbika dezenvolve nu'udar eteroseksuál".<ref name="S147999">Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365 (...) (ho lia-inglés).</ref> [[Koléjiu Liuraik Psikiatria nian]] (ho lia-inglés ''Royal College of Psychiatrists'') afirma iha tinan [[2007]]: "Apezarde kuaze sékulu ida espekulasaun psikanalítiku no psikolójiku nian, la iha evidénsia substantivu ida mós atu apoia sujestaun katak natureza kriasaun nian oan sira-nian ka katak babarik nia esperiénsia uluk sira dezempeña naran papél ida iha formasaun orientasaun fundamentál nian ema eteroseksuál ka omoseksuál nian. Parese katak orientasaun seksuál mak sai natureza biolójiku nian, determinadu hosi interasaun halik fatór jenétiku sira-nian ka ambiente uterinu prekose nian. Nune'e, orientasaun seksuál la'ós hahilik ida".<ref name="Royal">[https://www.rcpsych.ac.uk/pdf/Submission%20to%20the%20Church%20of%20England.pdfRoyal College of Psychiatrists: Submission to the Church of England’s Listening Exercise on Human Sexuality] (PDF iha lia-inglés).</ref> [[Akadémia Estadunidense Pediatria nian]] (ho lia-inglés ''American Academy of Pediatrics'' ka ''AAP'') afirma, iha [[Pediatrics]], iha tinan [[2004]]: "Orientasaun seksuál provavelmente la'ós determinadu hosi fatór ida de'it, maibé hosi kombinasaun hamkonan jenétiku, ormonál no ambientál sira-nian. Iha dékada ikus sira, teoria bazeadu sira iha fatór biolójiku hetan favorese hosi espesialista sira. Sei iha kontrovérsia no inserteza kona-ba jéneze diversidade nian orientasaun seksuál umanu sira-nian, la iha evidénsia sientífiku ida mós katak inan-aman anormál sira, abuzu seksuál ka kualkér mamosuk adversu seluk ida moris nian hamkona orientasaun seksuál. Koñesimentu atu daudauk hahoin katak orientasaun seksuál normalmente hetan estabelese durante babarik".<ref name="Royal"/><ref>Pediatrics: Sexual Orientation and Adolescents (ho lia-inglés). [https://web.archive.org/web/20080830045153/http://aappolicy.aappublications.org/cgi/content/full/pediatrics;113/6/1827# Arkivadu] iha 30 agostu nian 2008 nian, iha [[Wayback Machine]]. Relatóriu Klíniku Akadémia Estadunidense nian Pediatria nian. Asesadu iha 8-12-2009.</ref><ref>Perrin, E. C. (2002). ''Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care''. Iorke Foun: Kluwer Academic/Plenum Publishers.</ref> [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] (ho lia-inglés ''American Psychological Association'' ka ''APA'') afirma katak "iha provavelmente razaun wa'in ba formasaun orientasaun seksuál nian ema ida nian no razaun sira bele sai diferente ba ema diferente sira" no hatete katak orientasaun seksuál maioria nian ema sira-nian hetan determina iha otas prekose.<ref name="Help"/> Peskiza kona-ba oinsá orientasaun seksuál iha mane sira bele hetan determina hosi fatór jenétiku sira ka fatór pré-natál seluseluk dezempeña papél ida iha debate polítiku no sosiál kona-ba omoseksualidade no mós hasa'e temór sira kona-ba [[impresaun jenétiku]] no teste pré-natál sira.<ref>Mitchum, Robert (12 agostu nian 2007 nian). [https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2007-08-12-0708110702-story.html «Study of gay brothers may find clues about sexuality»]. ''chicagotribune.com'' (ho lia-inglés). [[Chicago Tribune]]. Konsultadu iha 4 maiu nian 2008 nian.</ref> Profesór Michael King afirma: "Konkluzaun sientista sira-nian hirak-ne'ebé peskiza tiha orientasaun seksuál nia hun-fatin sira no estabilidade mak sai katak buat ne'e karakterístika umanu ne'ebé hetan forma iha moris nia inísiu no reziste ba mudansa sira. Evidénsia sientífiku sira kona-ba omoseksualidade nia hun-fatin sira hetan konsidera relevante ba debate teolójiku no sosiál wainhira hahesuk sira katak orientasaun seksuál mak sai hahilik halo aat".<ref>[https://www.churchtimes.co.uk/404-page-not-found «How much is known about the origins of homosexuality?»] (ho lia-inglés). Church Times. Iha loron 16 Novembru 2007. Konsultadu iha 24 Agostu 2010.</ref> "Biseksualidade inatu" (ka predispozisaun ba [[biseksualidade]]) mak sai termu introduzidu hosi [[Sigmund Freud]], bazeadu ba knaar hosi ninia soman [[Wilhelm Fließ]], ne'ebé espoin katak ema hotu moris-mai biseksuál, maibé, hakat hama'en psikolójiku, ne'ebé hakohak fatór esternu no mós larak, sira sai [[monoseksuál]], wainhira biseksualidade nafatin iha estadu latente.<ref>António Rego Chaves. [https://web.archive.org/web/20130513061548/http://www.scribd.com/doc/25628190/Freud-%C2%ABAutobiografia-Intelectual%C2%BB «Freud («Autobiografia Intelectual»)»] (ho lia-portugés). Konsultadu iha loron 4 dezembru 2010.</ref> Autór sira estudu nian hosi tinan 2008 hesuk katak "la iha evidénsia kaboot sira katak orientasaun seksuál umanu iha hamkonan jenétiku, atuhodi ema sira la hatene nu'usá omoseksualidade, ne'ebé iha tendénsia atu haki'ik susesu mahoris, hetan mantein iha populasaun ho frekuénsia aas relativamente". Ema sira supoin katak "wainhira jene hirak-ne'ebé predispoin ba omoseksualidade haki'ik omoseksuál sira-nia susesu mahoris, bele fó vantajen ruma ba eteroseksuál hirak-ne'ebé lori sira". Sira-nia rezultadu sira sujere katak "jene hirak-ne'ebé predispoin ba omoseksualidade bele fó vantajen ida atu hetan namoradu ka namorada iha eteroseksuál sira, buat ne'ebé bele tulun haklake omoseksualidade nia evolusaun no manutensaun iha populasaun".<ref>Zietsch et al. (2008).</ref> Estudu hosi tinan [[2009]] hahoin mós [[fekundidade]] nia haboot signifikativu ba feto sira nakmaluk ho ema omoseksuál sira hosi liña inan nian (maibé la'ós ho ema-feto nakmaluk hosi liña aman nian).<ref>Iemmola, Francesca; Ciani, Andrea Camperio (2009). «New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line». no. 3 (ho lia-inglés): Springer. ''Archives of Sexual Behavior''. '''38'''. ISSN 0004-0002. OCLC 360232526. doi:10.1007/s10508-008-9381-6.</ref> Garcia-Falgueras no Swaab afirma iha rezumu sira-nia estudu hosi 2010: "Kaukau nia kakutak dezenvolve an durante períodu intra-uterinu iha diresaun amak hodi asaun diretu [[testosterona]] nian sobre sélula nervozu iha dezenvolvimentu ka iha diresaun inak hodi auzénsia hosi laloran ne'e [[ormona]] nian. Ne'e duni, ita-nia identidade jéneru nian (hafiar hosi pertense ba seksu amak ka inak) no orientasaun seksuál hetan programasaun ka organizasaun iha ita-nia estrutura serebrál sira wainhira ita sei hela iha [[úteru]]. La iha indikasaun ruma katak ambiente sosiál hafoin moris iha efeitu balu sobre identidade jéneru nian ka sobre orientasaun seksuál".<ref>Garcia 2010, p. 22–35.</ref> ====Reorientasaun seksuál nia terapia==== La iha estudu ruma ho rigór sientífiku atu konklui se [[terapia reorientasaun seksuál nian|terapia xamadu sira reorientasaun seksuál nian]] funsiona atu muda ema nia [[orientasaun seksuál]] karik. "Terapia" hirak-ne'ebá mak sai kontroversu tanba tensaun sira entre organizasaun ho hun relijiozu hirak-ne'ebé realiza sira no organizasaun profisionál, sientífiku sira no hosi direitu LGTB. Konsensu data naruk nian hosi siénsia komportamentál no sosiál sira no hosi profisaun isin-di'ak nian no isin-di'ak neok afirma katak omoseksualidade, ''per se'', mak sai variasaun normál no pozitivu [[seksualidade]] umanu nian.<ref name="Resolution">[https://www.apa.org/about/policy/sexual-orientation «Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts»]. [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] (ho lia-inglés).</ref> [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] hesuk katak ema sira-nia maioria "iha sensu uitoan ka la iha sensu ruma hahilik nian sobre sira-nia orientasaun seksuál".<ref>[https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation «Answers to Your Questions About Sexual Orientation and Homosexuality»]. [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] (ho lia-inglés). Konsultadu iha loron 26 Maiu tinan 2008.</ref> Indivíduu no lubuk balun promove tiha ideia katak omoseksualidade mak sai sintoma kamerik espirituál nian, dezenvolvimentu nian ka falla morál sira-nian no argumenta tiha katak esforsu sira atu muda orientasaun seksuál, ho inkluzaun [[psikoterapia]] nian no esforsu relijiozu sira-nian, bele altera sentimentu no komportamentu omoseksuál sira. Indivíduu no lubuk sira-ne'eba nia barak hetan inkorporasaun iha lale'uk boot liu hosi movimentu polítiku relijiozu [[konservadorizmu|koservadór]] hirak-ne'ebé apoia omoseksualidade nia [[estigma]]tizasaun tanba motivu polítiku ka relijiozu sira.<ref name="Resolution"/> Organizasaun ida hosi profisionál sira isin-di'ak neok nian la apoia esforsu sira atu muda orientasaun seksuál no kurakuran hotu-hotu adopta tiha haklorek polítiku hirak-ne'ebé adverte ba profisionál no públiku kona-ba tratamentu hirak-ne'ebé ema propoin atu muda orientasaun seksuál. Hirak-ne'e inklui [[Asosiasaun Estadunidense Psikiatria nian]] (ho lia-inglés ''American Psychiatric Association''), [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] (ho lia-inglés ''American Psychological Association''), [[Asosiasaun Nasionál Serbisu-na'in Sosiál sira-nia]] (ho lia-inglés ''National Association of Social Workers''), [[Asosiasaun Estadunidense Akonsellamentu nian]] (ho lia-inglés ''American Counseling Association''), [[Koléjiu Liuraik Psikiatra sira-nian]] (ho lia-inglés ''Royal College of Psychiatrists''),<ref name="Terapeutas">[https://www.bbc.com/portuguese/noticias/2009/03/090326_terapiahomossexual_fp «Terapeutas oferecem 'tratamento' para gays, diz estudo»]. [[BBC Brasil]] (ho lia-portugés). Iha loron 26 Marsu tinan 2009. Konsultadu iha loron 2 Dezembru tinan 2010.</ref>, [[Sosiedade Australianu Psikolojia nian]] (ho lia-inglés ''Australian Psychological Society'')<ref>[http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ «Sexual orientation and homosexuality»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120620163815/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation |date=2012-06-20 }}. [[Sosiedade Australianu Psikolojia nian]]. Iha loron 30 Agostu tinan 2007.</ref> no [[Konsellu Federál Psikolojia nian Brazíl nian]] (ho lia-portugés ''Conselho Federal de Psicologia do Brasil'')<ref name="Couto"/>. [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] no [[Koléjiu Liuraik Psikiatra sira-nian]] espresa tiha katak pozisaun hirak-ne'ebé lubuk hanesan [[Asosiasaun Nasionál Peskiza nian no Terapia nian Omoseksualidade nian]] (ho lia-inglés ''National Association for Research & Therapy of Homosexuality'') defende la hetan apoiu iha [[siénsia]] no hakiak ambiente ida iha ne'ebé [[prekonseitu]] no [[diskriminasaun]] bele mosu.<ref name="Terapeutas"/><ref name="Statement">«Statement of the American Psychological Association» (PDF). ''www.apa.org'' (ho lia-inglés). American Psychological Association. 10 Agostu tinan 2006. Konsultadu iha 12 Janeiru tinan 2019.</ref> [[Asosiasaun Estadunidense Psikolojia nian]] "insentiva profisionál sira isin-di'ak neok nia atu evita desvirtua efikásia esforsu sira-nian mudansa nian orientasaun seksuál nian hakat promosaun no haklolok muda nian orientasaun seksuál wainhira sira presta asisténsia ba indivíduu angustiadu sira tan sira rasik ka tan seluseluk iha relasaun ho sira-nia orientasaun seksuál no sira konklui katak kadi'ak hirak-ne'ebé partisipante iha esforsu sira mudansa nian orientasaun seksuál nian haktuir bele hetan hola hakat abordajen hirak-ne'ebé la koko muda orientasaun seksuál".<ref name="Resolution"/> ===Identidade seksuál=== [[Imajen:Angle Castro-Market.jpg|thumb|upright|[[Bandeira baur]] iha bairru [[Castro (Saun Fransisku)|The Castro]] iha [[Saun Fransisku (Kalifórnia)|Saun Fransisku]], [[Kalifórnia]], famozu tanba predominánsia mahorik [[omoseksuál]] sira-nian. Bandeira ne'e, símbolu movimentu nian [[LGBT]], hetan kriasaun iha kota ne'e.]] Ema barak ne'ebé sente dadadak ba ema ho seksu hanesan esperimenta prosesu ida ho naran hosi "[[sai hosi armáriu|dalan-sai hosi armáriu]]" iha momentu ruma sira-nia moris nian. Ne'e konsiste iha haloken públiku orientasaun seksuál nian hosi ema ida "iha armáriu nia laran".<ref>Neumann, Caryn E (2004). [https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html#«Outing»] (ho lia-inglés). [[glbtq.com]]. Konsultadu iha 4 Dezembru 2010.</ref> Ema nurak sira komunika jeralmente sira-nia omoseksualidade ba sira-nia familiár sira no/ka belun sira no mós akontese katak selebridade sira no ema públiku sira haloke publikamente sira-nia orientasaun seksuál.<ref>Maggio, Rosalie (1991). ''The dictionary of bias-free usage: a guide to nondiscriminatory language'' (ho lia-inglés). Feniks: Oryx Press. ISBN 9780897746533.</ref><ref>Tatchell, Peter. [https://www.newstatesman.com/life-and-society/2007/04/human-rights-gay-outing-outed «Outing hypocrites is justified»] (ho lia-inglés). ''New Statesman America''. Konsultadu iha loron 4 Maiu 2007.</ref> Jeralmente, "dalan-sai hosi armáriu" hetan deskrisaun ho faze tolu: faze dahuluk mak sai "koñese rasik an", iha ne'ebé ema ne'e neon-nakloke no desididu atu esperimenta relasaun sira ho ema ida ho seksu hanesan (buat ne'ebé ema sira bolu "dalan-sai ka lia-kotu larak"); daruak envolve lia-kotu rasik atu revela an ba seluseluk, hanesan ba família, ba belun no/ka kolega sira, no dauk toir; datoluk refere ba envolve an tebetebes ho ema ida ho seksu hanesan no moris dala barak ho neon-nakloke nu'udar ema LGTB ida.<ref>[https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm#«The Coming Out Continuum»] (ho lia-inglés). ''dev.hrc.org''. [[Human Rights Campaign]]. Iha loron 4 Maiu 2007.</ref> ===Jéneru nia identidade=== Autór uluk hirak-ne'é uluk hakerek kona-ba omoseksualidade jerálmente hanoin katak omoseksualidade intrinsekamente ligadu ba sujeitu nia seksu rasik. Nu'udar ezemplu, emar uluk hanoin katak ema ida ho isin inak atraidu hosi emar ho seksu hanesan no isin inak iha atributu manek sira no vise-versa.<ref name="Milton">Minton, H. L. (1986). «Femininity in men and masculinity in women: American psychiatry and psychology portray homosexuality in the 1930's». ''Journal of Homosexuality''. '''13'''. doi:10.1300/J082v13n01_01.</ref><ref name="Jerry Jennifer">Terry, Jennifer (1999). ''An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society''. [[Xikagu]]: University of Chicago Press. ISBN 9780226793672.</ref> Hanoin ne'e uluk hetan fahe hosi omoseksualidade nia teóriku importante barakliu hori [[sékulu XIX]] nia rohan to'o [[sékulu XX]] nia hun, hanesan [[Karl Heinrich Ulrichs]], [[Richard von Krafft-Ebing]], [[Magnus Hirschfeld]], [[Havelock Ellis]], [[Carl Jung]] no [[Sigmund Freud]].<ref name="Milton"/> Maski nune'e, omoseksualidade nia hanoin ne'e nu'udar inversaun seksuál hetan lakohi iha momentu ne'eba no, natoon [[sékulu XX]] nia metade daruak, identidade seksuál muda atu gradualmente hetan haree hanesan fenómenu distintu hosi orientasaun seksuál.<ref name="Vassi">Vassi, M. (2005). «Beyond bisexuality». ''Journal of Bisexuality''. '''5'''. doi:10.1300/J159v05n02_33</ref><ref name="Martin">Martin, Kay; Voorhies, Barbara (1975). ''Female of the Species''. Iorke Foun: Columbia University Press. ISBN 9780231517645.</ref> ==Referénsia sira== [[Kategoria:LGBT]] [[Kategoria:Orientasaun sexuál]] [[Kategoria:Estudus sira jéneru nian]] nt7vopk2pg0b623667wc42034jhebxw Lionel Messi 0 6979 70712 68453 2026-06-18T00:09:26Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70712 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup sharpness.jpg|miniaturadaimagem|Lionel Messi World Cup 2022]] '''Lionel Andrés Messi Cuccitini''' (moris iha 24 Juñi 1987) nu'udar profesional footballista arjentino ida-ne'ebé joga hanesan midfielder atake ba club Major League Soccer Inter Miami CF.<ref>J. Domenbech «[https://www.elperiodico.com/es/deportes/20121230/la-cuadratura-del-gol-2286658 La cuadratura del gol]». elperiodico.com.</ref><ref>Morales García, Teresa (2017). «[https://web.archive.org/web/20211203143153/https://elpais.com/elpais/2017/06/29/buenavida/1498726425_845820.html ¿Es en realidad Messi superdotado?]». ''El País''.</ref> == Referensia == [[Kategoria:Futebólista arjentino]] {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} 7ajc59x9g1xi376dssmrrzmtq9r2ame